Vous êtes sur la page 1sur 672

.lj^-'-'^^:.'^f~.

C^SARIS BARONII

ANNALES ECCLESIASTICI
TOMUS SEPTIMUSDECiMUS

Cet ouvragc, par les corrections et les additions

Hoc

iii

ojicre tani inulta sunt aul correcta aut

considerables qui y ont ete operees, est devenu la


propriete des Editeurs,
droits.
soit la
(|ui se

addita,iit idsuuni Editorcsreddiderint et, quidquid

reservent tous leurs


,

suorum jurium
fatus

sit,

sibi vindicent. Itaque,

si

quis

Toute contrefacon ou imitation

quelle que

idem aut furto ediderit aut quoqiio modo


,

erit imi-

forme sous laquelle

elle se presente, sera

pour-

in crimine crit et de injnria postulabitur.

sulvie rigoureusement,

conformement aux

lois.

C^SARIS

S.
OO.

R.

E.

CARD. BARONII
JAC.

RAYNALDI ET

LADERCHII

CONGREGATIONIS OHATOnil flUCSBYTKROUUM

AN N A LE S
ECCLESIASTICI
DENUO EXCUSI ET AD NOSTRA USQUE TEMPORA PERDUCTl

AB AUGUSTINO THEINER
EJUSDEM CONORKGATIONIS PRESBYTERO, SANCTIORUM TABUI.ARIORUM VATICANI PR^KECTCJ, ETC, ETC.

TOMUS SEPTIMUSDECIMUS
1046-1093

5ARRI-DUCIS, LUDOVICUS GUERIN, EQUES ORDINIS TYPOGRAPHI EDITORES


M DCCC

5.

SILVESTHl, et SOCII,

LMX

.'

//

-bJ^

SUMMARIUM
TOMI
XVII.
S^SjAlSS^E-

MXLYI.

1-S.

in
S.

Henricus rex in conventu apud Sulrium, deposito inique Gregorio, qui sponte cedit, collocat summo PontificatuEbelmrdura, nomine Clemeutem II, a quo coronatur imperator. 6. Obilus Guidonis abbatis.

MXLVII.
.,

1, 2.

Concilium contra simoniacos. 3-S. Henricus rediens in Germaniam defert secum Gregorium. 6-dO. Simoniacse labi delenda^ studet quam maxime Henricus imperator, cujusintegritatis pluraexempla. H, 12. Diploma Clementis H ad episcopum Salernitanum. 13-13. Petri Damiani littera) ad Clementem H, qui eum ad se vocaverat. 10. Clemenle mortuo, tertio invadit Pontificatum Benedictus L\. 17, 18. Hungarica Ecclesia persecutioncm passa, in qua Gerardus episcopus subil martyrium. 19. Godelridi ducis Lotharingiaj poenitentia.

Romanum

Clementem

et

MXLVIIL

1.

Damasus II creatur papa et moritur. 2-4. S. Odilonis abbatis Cluniacensis obitus. 5. Memoria Laurentii archiepiscopi Amalpliitani a Benni meudaciis vindicata. 6. Dies anniversaria omnium dcfunctorum per S. Odilonem inducla. 7. S. Popponis abbalis obitus. 8. Turcarum progressus.
Bruno episcopus Tullensis Romam proficiscitur, comite Hildebrando, et summus consecratur nomine LeonislX. S, 6. Leo papa monlem Garganum, a;dificat monasterium, 7-9. Synodus et decreta Leonis papa; contra simoniacos. 10, M. Libellus dictus Go/worctes Petri Damiani, de quoilli gratulatur papa. 12-14. Petri Damiani calumniam passi Epistola ad Leonem papam. 15. Liber Gomorrhwus cur sublatus ab Alexaudro papa. 16, 17. Lco papa in Germania, et Synodi Rhemensis integra Acta ab eo celebrata;. 18-23. SynodusMoguntinaabeodem cclebrata, et monasterium S. Aurelii episcopi restitutum. 24-27. Leo papa sanctitate et miraculis clarus divinitus Ecclesiae dalus. 28. De Humberto S. R. E. cardinali. 29-31. Leo papa assiduus in visitanda Ecclesia S. Petri, multa eidem donat. 32. Baptismus Cegenis in Oriente.
Pontifex

MXLIX.

1-4.

ML.

1-4.

DuoB Synodi Romaj et Vercellis, prcesertim contra ha;resim Berengarii. S-12. Acta Synodi in Hispania celebralBe sub Ferdinando Magno. 13, 14. Sueno rex Danorum et Jacobus rex Sueonum in quo dehquerint. 13. Ereclio monasterii et obitus SS. virorum.

MLI.

1.

S. Joannes Gualbertus excipit Leonem papam. 2. Papa Romam reversus, in Synodo habita clericorum contineutiae consulit. 3-S. Leonis papae Epistola ad Auximanos contra domorum episcopalium spoliatores. 6. Leo papa Sublacum pelit. 7-9. Conflrmat jura metropolitani Salerui-

tani. 10. Obitus S. Bareonis arcbiepiscopi

Moguntini. 11. Henricus

III

nascitur.

Baron.

ToMus XVII.

II

SUMMARIUM.
i, 2.

MLII.

Leo paccra conciliaiurus inter regem Uungariae el imperalorem Germaniam petit. 3-9. A.d Henricum archiepiscopum Ravennalem Petrus Damiani librum mittil de ordinalis a simoniacis, dc quo mulla. lO-lo. Diploma Leonis papaj de corpore S. Dionysii. lG-i8. Leone papa celebrante nalalem diem Domini Wormaliaj, quaestio cum arcbiepiscopo Moguntino. 19. Manicha;iab im-

peratore damnati supplicio.

MLIII.

1.

Permutalio facta inter Ponlificem et imperatorem. 2, 3. Expeditionem adversus Norlhmannos ope impcratoris parat Leo. 4, 5. Consulit monasteriis Casinati, et S. Vincentii prope Yulturnum Leo papa. 6-9. Leo papa captusa Norllimannis in bello victoribus benc habetur et colitur. dO17. ractum Lconis papa; proBliantis in Northmannos, pcrperam a Petro Damiani exprobratum, ex jure cl liisloria defenditur.t8-2l.Leo papa Beneventi, acceptis litteris patriarcha; Anliocheni, respondet confirmans ejus eleclionem. 22-31. Epistola Michaelis Cerularii patriarchae contra Ecclesiam Latinam, improbantis maximeusum azymorum. 32-39. Leonis papa3 Epislola docte refelleulis commcnla Michaelis. 40. Laboratur prounitate Ecclcsiarum. 41-44. Leonis littertc ad episcopum Carthaginenscm et alios episcopos Africanos ubi de statu illius Ecclesiee. 45, 40. De erigendo patriarchatu Hamburgensi inane studium. 47. S. Isidori corpus translatum Legionem. 48. Ordericus novator ejicitur ab Hispania.
:

MLIV.

1-10. Legati missi

Constantinopolim a Leonc papa

cum

litteris

ad imperatorem Constanlinum et

Micliaelem patriarcliam, acturi tum de conciliatione, tum de Northmannis. 17. De scriptisllumberti episcopi cardinalis. 18-20. Acta Constantinopoli a legatis, qui excommunicant Cerularium. 27-37. Cerularii Epistolaad Petrum Antiochenum episcopum

mendax

et

calumniosa in

Romanam

Ecclesiam.

38-44. Responsio Petri ad Cerularium valde assenlatoria. 43. Reditus

legatorum Romam, ex quibus Fridericus flt monachus. 46-b). Obitus S. Leonis IX et miracula ab eo patrata. 32, u3. Legatio ad imperatorem pro petendo Romuno Ponlifice. S4-S0. De Benedicti

pseudo-papui interitu

et

damnatione.

37.

Conslantini

Monomachi imperatoris

obitus

Theodora imperal.

MLV.

1.

Yictor
ubi de

II

papa. 2-11.

Ex

Concilio Floreulino Epistola Petri Damiani debeneficiisEcclesiasticis

canonum

restitutione poenitentialium et

poinarum redemptione.

12,

13. In

usurpantes

ecclesiastica ultio divina. 14. Henricus imperator studiosus S. Joannis Gualberti. 15-23. Hiidebrandus subdiaconus legatus Pontificius in Gallia Concilia celebrat, simouiacos exlurbat, miracula operatur, Berengarium damnat. 20. Frasimundus comes poeuitens veniam a Pontifice petit. 27. Pelrus abbas Cassinensis. 28. Subdiaconus propinans venenum papa3 arripilur a diaboio. 29. S. Anno Coloniensis archiepiscopus cum Henrico imperatore agit.

bona

MLVI.

1-3.

et in quo ipse deliquerit. 4-0. Monachi a latronibus vexati ope De usu cruciandi se verberibus seu disciplinae, el de aliis monachorum ritibus. 10, U. Ilenricus filius successor commendalus RomaniO Ecclesite. 12-13. Synodus Tolosana. 16. Concilium Compostellanum. 17. Theodora imperatrix moritur.

Obitus Henrici imperatoris

B. Mariie Yirg. liberantur. 7-9.

MLVII.

i.

Viclor papa redit in urbem, animadvertit in

Frasimundum.

2, 3. Pelri

Damiani ad pontificem
evehitur Ponlifica-

Epistola pro Henrico episcopo spoliate. 4-8. Petro abbate Cassincnsi abdicante, eligitur Fri-

dericus, qui et cardinalis creatur. 9-11. Idem, mortuo Victore, ad


tuni,

summum

nomine Stepbanus.
Damiani

12.

Abbas Cassinensis
scribit.

eligitur Desiderius.

13-17. Concilia in Urbe,

Pelri

scriptis el eloquentia illustrata. 18-32. Petrus

Damiaui episcopus cardinalis crea-

lus insignem ad collegas

admonitionem

33.

Stephani papae Epistola ad Guillelmum

archiepiscopum Rhemensem. 34-38. Orientis, pluresque leges condit.

Pulso

Michaele, Isacius

Comnenus occupat imperium

.MLVIll.

1.

Legalio decerniturConstantinopolira. 2-0. Post multa demonasterio Cassinensi, Stephani papae

obitus Florentia;.
eligilur. 10-14.

13.

legatis, audita morle Pontificis, redit, abbas Cassinensis schisma a Mincio conflatum, de quo Petri Damiani Epistola. Gerardus episcopus Florentinus clectus papa. 10. Benedictus pseudopapa agitur simouiace.
7-9.

Desiderius
in

cum
et

Tumultus

Urbe

17. Michaelis Cerularii expulsio,

cxilium

et obitus.

MLIX.

1-3. Nicolaus

episcopatu Petri Damiani et

papa Concilium celebrat, schisma tollit, Romam venit. 4-8. Libellus de abdicando alii ad id labores ejusdem. 9, 10. Nicolaus papa creat Desiderium cardinalem. 11-22. Concilium Romanum contra Berengarium, quem prius resipiscentem, deinde in lneresim relapsum suo insectalur commenlario Lanfrancus, et alii. 23-32. Constitutio Nicolai pap;c dc Romani Pontificis eleclione, et quoitiodo inlelligenda. 33-37. Decretum conlra
II

SUMMAnirM.
simoDiacos,

et dcpositio et cxcomrminicatio aliquorum cx ipsis. 38-43. iNMeolaus papa, l'e!ro Damiaiii pcrlitteras coiisulente, clericoruiii liljiilinem constitulione coercet. 4i-C0. Legatio Nicolai [iap;i; ad Mediolanenscm Ecclesiam, diice Petro Damiani, qui extirpandaj ab ea simonise et ha3resi Nicolailarum valde laborat. Ct-67. Ab accipiendis muneribus quantum Petrus Da-

miani abhorruerit. 68-72. Concilium in Apulia, prtcsentc Nicolao papa, in quo Northmanni aU fidem recepti, Guiscardus dux jurat fidelilatem et canonem solvendum. 73, 74. Nicolaus ope

Northmannorum
coronando
archiepiscopum.

a tyrannis vindicat

Rnmanam
lilio

Ecciesiam.
78,
70.

7;i-77.

Piiilippo

rege Fnincorum

llenrici.

Nicolai

Concilium Parisiense pro I^^pislola ad Hhemenseni

.so-82.

lUiiciiardus episcopus Ilalberstadensis correplus a Nicolao


83, 84. Isacius

papa ob

iuvasioncm jurium monasterii.

Comnenus deposito imperio fitmonachus.

MLX.,

1-4. Privilegia

concessa monasterio S. Felicitalis Florentia?. .;. Nicolai papa; res gestai cum monachis Cassinensibus. 6-8. Petrus D;imiaiii pro Anconilanis intercedit apud Nicolaum papam. 9-12. Legalio ct litler;o S. Eduardi rcgis ad Nicolaum, et hujus ad eumdem litter<e Aposlolicaj. 13.

Concilium Aceitanum in Uispania.

MLXL

1-6.

Mortuo Nicolao, Alexander U papa crealur, orto iuter imschismate Cadaloi pseudoponlificis. 7Damiani Epislola ad Cadaloum olijurgatoria et pancnetica. 26, 27. Cadalous turpissimus. 28-30. Petrus Damiani dcponit episcop;itum. 31-33. Ilildehrandus cancellarius creatus, meritis ct virtutiluis iiisignis. 36-44. Pelri Damiani ex eremo Epistola apologetica ad Alexandruui papam, el llildubiaiiduin. 4;i-40. Ali;c Petri liller;e ad Alexandrum, ubi multa de Ecclesito reginiiiie et de seipso. :i0-!)6. Petrus ex eremo graves dat lilteras adiiionitorias coepiscopis
25. Petri

cardinalibus
obitus.

62. S.Arialdi ct Ilerlembaldi

ad labores incumbit. 57-S9. Alexandri papic Epistola ad suos Mediolauenses. 60mirum studium in fidei propagalione. C3. S. Dominici Loricali

MLXIl.

1-4.

Parmam redit victus Cadalous anlipapa, ad quem Petrus Damiani scribit Epislolam. 15-20. Henricus rcx abstractus a matre per Annoncm archiepiscopum Coloniensem, qui propter lioc laudatur per litteras a Petro Damiani. 21, 22. Concilium in Osborio. 23-09. Disceptatio synodalis inter regis advocatum et Romanas Ecclesia; deiensorem. 70, 71. Exitus Cadaloi a Petro Damnaticimitus. 72. Legati Apostolici in Anglia favent electioiii S. Vulstani. 73-85. Petri Da-

miani legatio iu Gallias pro monasterio Cluniacensi, quam ipse illustravit doctrinis et lactis. Agnes Augusta Uomam pauiitenliae causa contendit. 88-104. Petri Damiani ad Agnetem Epistola spirilualibusrelerla documentis. 105-108. Alexandripapae Epistola ad Ilaraldum regem Norvegia3 adhurlatoria. 109-U2. Destatu Ecclesiarum Danorum et Slavorum. 113-119. Alexander papa pallium cum litteris mittil ad archiepiscopum Dalmatia; et Slavonite et archiepiscopum Salisburgensem. 120. S. Petrus episcopus Anagninus.
86, 87.

MLXIII.

1-4. Petrus

Damiani invisit monasterium Cassinense magno ejusdem bono. 5-23. Petrus Florentiam adil sedaturus schisma interpopulum el episcopum unde coactus scribere apologiam de seipso. 24-29. In Theuronem monachum in schismate pervicacem objurgatoriae Petri littergj. 30-37. Monachi episcopo inlensi papam adeunt unde Concilium Komauum et ejus canones. 38-57. Schisma Florentinum agitalum in Concilio Romano, et Florenliuorum Epistola ad Romanum Pontificem narraiilium rei seriem, et Dei judicium per iguem. 58. Petrus episcopus Florentinus reconciliatus monachis. 59. Joannes Gualbertus magni nominis abbas. 60. Petrus cognomento Igneus. 61. Quid in monachos papa. 62-70. Agnetem Augustam ia suis mn^roribus consolaturper litteras Petrus Damiani. 71. Pars quarta murorum Ilierosolyma; aidificata a
: :

Christianis.

MLXIV.

1-3. QuiTe prcBcesseriut

Concilium generale Mantuse indictum.

4-8. Petri

Damiani Epistolaobjurga-

toriaad Godefredum. 9-26. Ejusdem Petri Epistohi ad Henricuiu regem Cadaloo faventem. 2731. Petrus agit per litteras cum papa et Hildebrando de se ac de prolectioue Mantuam. 32, 33.

Concilium Mantuanum. 34, 33. Cadalous rursum furitin Romanam Ecclesiam. 36-38. Alexandri papaj Epislola ad Rhemensem archiepiscopum. 39-41. Exitus Cadaloi et ejus fautorum. 42. Hugo cardinalis legatus iu Hispaniara. 43-56. Celebris peregriuatio Hierosolymam. 57. Terrae

motus Constantinopoli.

MLXV

1-9. Nicolaitas

seu clericos fornicarios Petrus Damiani exagitat, datis ad plures litteris. 10-15. Incestuosorum hajresim idem insectatur. 16-22. Concilia Romaua duo adversus incestuosos et decreta de computandis gradibus consanguinitatis. 23-33. De duobus abusibus tolleudis Epistola Petri Damiani ad Alexaiidrum papain. 36-49. Contra novum simonise genus Petrus insurgit. 30-53. Hamburgensis Ecclesice martyres apud Slavos. 54-56. Furor Henrici regis in S. Annonem

IV

SUMMARIUM.
archicpiscopum Coloniensem. Ei7, 58. Pctrus Damiani per litleras horlatur Agnetem Auguslam, ut Romam redeal. 59-62. Ferdinandi Magni obitus in Hispania. 03, 04. Liica; gentis eruplio et
debellaiio.

JILXVI.

2. el

Alexander papa in Nortmannos Godofredum immittit. 3,4. Idem papapromovet Cassinenses

ornat privilegiis. S-10. Mortuo S. Eduardo, regnum .\nglije obtinet Guillelnius Nortmannus, qui accepto vexillo a summo Pontifice superat Ileroldum tyrannum. H, 12. Cunonis electi archiepiscopl Trcvirensis ca;des. 13. Obilus miserandus episcopi vari. 14. Ilenricus rex cogitur
dimittere Adalberlum.
15.

Ecclesia Hungarica tumullualur.

16-22. Ecclesia Mediolaiiensis a.

pseudocpiscopo Guidone vexata,


Conslantinopolitanus.

Arialdi marlyrio illustratur. 23.

Joannes Xyphilinus patriarcha

MLXVIl.

l-II. Legalio Pontiflcia ad Ecclesiam

Mediolanensem

tollendis abusibus laborat. 12-19. Adalberti

archiepiscopi Hamburgensis curte de propaganda fide et dc cogenda Synodo. 20. Eudoxia vidua Constanlini imperat Constantinopoli.

MLXVlll.

1.

Romana5

Exactio denarii S. Petri in Anglia. 2. Papaconsullus ab episcopis. 3, 4. Principes defensionem Ecclesise jurant in Synodo. 5. Diogenes imperator Constantiuopolitanus.

MLXIX.

1-4.

PetrusDamiani

in

Petri littercc duriusculaj ad

Gcrmaniam legatus prohibiturus divortium Henrici regis a Bertha. 5-7. Alexandrum papam. 8. Papse decretum de ordinatis per saltum.

MLXX.

1, 2.

Germani archiepiscopi

Romam

veniunt dicturi causam coram

Romano

Ponlifice.

3-10.

S.

Anno archiepiscopus Colouiensis ab

url)e defertreliquias S. C;esarii miraculis insignes.

H-

15. Legati Apostolici in Anglia,

qui in Coucilio Vintonensi Siigandum pseudoepiscopum Can-

tuariensem deponunt. 16-21. Lanfrancus episcopus Cantuariensis creatus ad Alexandrum papam scribit querens. 22-26, Aliae litterae utriusque datae de statu dicecesis. 27-30. Basilica LucEe ajdificata et ornata per Alexandrum papam. 31-34. De januis aereis in Basilica S. Pauli exlra mffluia. 33-42. Godefredus dux moritur unde de Beatricis conjugis et Mathildis genealogia
:

disquisitio.

jlLxxi.

1-3.

Synodus Moguntina in causa episcopi Constantiensis et ejus depositio. 4. Alexander papa Basilicam dedicat Cassinensem. 5-8. Lanfraucus episcopus Cantuariensis Romam veniens cum episcopo Eboracensi, quffi a Pontifice acceperit observantia? signa, el de quibus egerit. 9-H. Alexandri papa; Epistola ad regem Angh per Lanfrancum. 12-14. Diogenis imperatoris miserandus
finis. 13-22.

Theophylactus episcopus in Bulgaria

et

ejus

litterae.

23. Pelrus

episcopus

Auagniuus apocrisiarium apud Michaelem imperatorem.

MLXXU.

1-6. Causse

ad summum Pontificem delatse contra Henricum regem et simoniacos. 7. Agnes Augusta ducem Sueviae liberal. 8-13. Concilium generale in Anglia de primatu Ecclesi;e Cantuariensis super Eboracensem. 16-22. Lanfranci Epistolaad Alexandrum papam elHildebrandum de controversia deflnita. 23, 24. Epislola decrelalis Alexandri pap;e. 23-29. De tempore obitus Petri Damiani. 30-34. Ultima Petri legatio Ravennam et ejus obitus Favenlia3.

MLX.X11I.

1-8. Henrici regis

temere acta contra Ecclesiarum jura et quoad decimas. 9, 10. Cur episcopus Prageusis depositus, et deinde restitutus fuerit nh Alexandro papa. 11. Anselmus episcopus Lucensis. 12. Miracula et obilus Alexandri papae. 13-13. De scriptis in Gregorium VII editis.

impuAgnes Augusta Cassini degit. 30-38. Hugonis cardinalis legalio in Hispaniam ad vindicanda jura Romana; Ecclesiae etconsulendum negotiisChristianorum. 39-44. Benevolas Gregorius dat litteras ad Henricum rcgem, qui demisse et pn^nitens respondet. 45-48. Consulit Ecclesia; Mediolanensi Gregorius, et dat litteras ad episcopum Cantuariensem. 49, 50. Studet Gregorius coniponendo schismati Orientali. 31, 52. Gregorii litlera; ad ducem Venetiarum. 33-35. Litterffi ad Vratislaum ducem Bolicmi;r. de episcopo Pragensi etdesolvendo censu. 56-58. Gregorius Beneventi agit cum Landulpho principe. 59-62. Anselmum episcopum Lucensem arecipiendainveslitura deterret. 03. JuramCntum fidelilalisa principe Capuano exhibitum pap;e. 04-66. Cyriacum episcopum Carthaginensem male habitum a suis consolatur
16-10. (;rcgorii ualales, pueritia et educaiio. 20-28. Gregorii Vll eleclio legilima contra

gnalores adsiruitur. 29.

Grcgorius

ct populum arguit. 67, 68. Cum episcopis Sardiniae de robus disciplinaribus agil Gregorius. 69-73. Gregorius Capua adit Cassinum, Terracinam, rrivernum, plures pluribus

scribens litleras et consulens Ecclesiis. 76-78. Grpgorius sequeslcr pacis inter regem et Saxones79, SO.

Morluo

S.

Joanne Gualberto. Gregorius ad

c.jus

monachos

scribit. 81.

Instauralur

di;i-

SUMMARIIJM.
coiiia S. Mariae in porlicu.

V
:

82-80. Ecclcsitc Bulgaricaj infeslalio

unde Theopbylacti episcopi

sludia ul labores. 90-92. Vicloria Michaclis imperaloris adversus Persas et Francos. 93. Scripla

Thcophylacli.

MLXXIV,

1-3.

menscm archiepiscopum,
Ileuricum rcgeni
Malhildis S.
ct
l'etri

Legatio a Gregorio papa ad Henricum regem. 4, S. Gregorius vocat Romam Liemarum Brequi obedire renuit. G-9. De rebus concibandis litteraj Gregorii ad

Agiielem Augustam. 10-13. Per feminas Ecclesia deiensa, ex quibus pa(i;e pias monitiones recipit. 14-17. S. Anselmo Matbildis instruenda Iraditur. iS,19. I)e legalione missa ah Agnete ad Oregorium. 20-33. Verilas demonsludiosissima
strata el

mendacia coulutata

circa Mathildis

papam prorsus

futiles. 30-44.

conjugium et stalum. 34,3u. Calumnia; iu Gregorium Synodus Gencralis Romaj in clericos concubinarios unde in
:

Gregorium Iremilus. 45-48. Acta in Homano Concilio in causa cleri Lucensis adversus proprium episcopum. 49-5U. Expeditioni OrienlaU parandaj qua Hlleris qua lalioribus vacat Grcgorius. BC-(il. Epistoia! Gregorii ad Sanciuni Aragonia: regem de lililjus Romana) Ecclcsia^ inducendis et aliis. 02,03. S. llugonis consiliis ulilur Gregorius. 04,05. Guillelmi regis Anglis el reginae oflicia erga Gregorium. 00-70. Phiiippi Francorum regis scelcra Gregorius insectatur litterisad episcopos datis. 71-74. De sua nimia indulgentiaapologelica Gregorii Epistola. 75. Anno Coloniensis arcliiepiscopus Romana) Ecclesiai studiosus. 76-78. Indicilur Synodus in annum sequentem, ad quam varii cpiscopi ad causam dicendam vocantur. 79-80. Gregorius papa aigrotans dal litteras. 81-85. Salomon rex Hungaria; regno pulsus unde Gregorii lilterai ad Henricum et reginam Judith.
:

MLXXV.

1,2.

Magna Synodus Romae cogitur. 3-9. Quai praicesserint Synodum, Gregorio universalem corruptionem deplorante per litteras ad diversos datas. 10-25. Acta Syuodi, per quam deponuntur episcopi, clerici simoniaci et fornicarii damnautur inter Gregorium et Hcnricum regem plura
:

tractantur. 26-30. Gregorius totus in reformatione Ecclesio! legalos mitlit ad Polonos, ad Russos, ad Danus. 31, 32. S. Annonis archiepiscopi Coloniensis obitus. 33-35. Cincius prtefeclus

urbis infanda audet in Gregorium, instiganle Guiberto schismatico. 36-38. Synodus Angli-

cana.

MLXXVI.

1-6.

Henrici regis contemptus in

Sedem Aposlolicam

unde Gregorii querelae

et

monita eum

Romam

vocantis. 7-H. Refutanlur mendacia a scriptore prolata circa indictionem Concilii Wormatiensis. 12-15. Conventiculum Wormatiense, in quo Gregorii papte depositio dcernilur.

10-22. Legatis regiis Romam venientibus, Synodus Romana celebratur, in qua Henricusexcommunicatur cum episcopis schismaticis. 23-30. Gregorii Epistola Synodalis et singula decreta excomraunicationis in Heuricum et episcopos. 31-33. Privilegia Apostolics Sedis. 34-37. Divina vindicta in schismaticos. 38. Occiditur Godefredus dux Lolharingiae. 39-43. Ab Henrico rege deficiunt episcopi et principes, ad quos scribit Gregorius. 44-48. Sollicitus de Henrici pcenitentia Gregorius dat lilteras encyclicas. 49-62. Conventus Friburiensis in causa regis, qui acceptis conditionibus in Italiam iter aggredilur. 63, 64.

Croatiae rex creatus a Gregorio in

nem

regis

Quo animo regis hostes rem agerent. 65-68. Synodo per legatos Apostolicos. 69-72. Gregorius ad petitioArabum ordinat episcopum Servandum. 73-75. Rogerius comes Sicili;e reconciliatus
76.

Ecclesiae.

Contra clericos fornicarios in Fiandria decernitiir. 77. Herlembardi martyrium.

78. Beatricis comitissae obitus.

MLXXVH.

1-16.

Heurici regis iler iu Italiam

Canusii acta

cum

Gregorio papa a quo certis conditionibus


Henrici regis

absolvitur. 17-19. Epistola Gregorii de poenitentia et absolutione regis. 20-22.

juramentum, et de ejus conversione qu^slio. 23, 24. Donatio Mathildis facta Roman Ecclesiae. 25-31. Fremitus schismaticorum evellere conantium a papa Henricum, qui eis assentitur. 32-37. Tergiversationes Ileurici illudentis principes Germaniai et Gregorium papam. 38-41. Gregorii judicium de restituendis bonis Ecclesia^ in dioecesi Coloniensi. 42, 43. Gregorius Romam redit. 44-48. Rudolphus rex creatur Germaniae, inscio Gregorio papa. 49-52. Gregorius de sua profectione in Gerraaniam ad corapescendas turbas dat litteras ad legatos. 53-56. Legali Apostolici vim passi a schismaticis, unde Gregorii litters et quereke. 57, 58. Schismatici divinitus
aftlicli.

59-65. Vari;u legationes missaj a Gregorio,

qui de inveslituris lollendis

maxime

angitur. 00-74. Suenonis regis Dania; obitus, et ejus publica pffinitentia ob violatam immunila-

tem Ecclesiasticam. 75-77. Suenoni succedit


rex Hungarorura. 79, 80. Cincii malus
ei

filius,

ad

quem Gregorius

scribit.

78. Ladislaus

Agnetis Auguslaj sanctus obilus.

MLXWIII,

l-t(i.

Synodus Roraa^ contra Guibertura

et

episcopos et laicos schisraaticos

et

Acta Synodalia.

11-13. Calurani;e a

Bennone

in Gregoriura prolatK. 14, 15.

Ad

S.

Hugonem

Gregorii liltera; de

suis crucialibus. 10-19. Gregorius pacis studiosus legatos utriusque postulat partis, qui Rouiani veniunt. 20-23. In Synodo Romana excommunicantur ISicephorus invasor imperii Conslautino-

VI
politani
el

SUMMARIUM.
invasores

monasterii Cassinensis. 24, 25. Jordanus princeps Capuae redargutus


et

resipiscilur. 20-29.
privilegiis

Invesliturarum interdictio,

depositio arcbicpiscopi Ravennatis. 30. De


32.

adimendis per PonliDcem Romanum. 31,

Gebehardi archiepiscopi exilium,

et

Gregorii cura de Norvegiis.

MLXXIX.

1-3.

Synodus Romae contra Berengarium, qui jurando damnal suum errorem. 4-6. Circa Berenheresim quas sil calumnias passusGregorius. 7. S. Bruno Signife episcopus. 8-10. Acta in Synodo ab utriusque regis legatis. 11, 12. Juraraenlum patriarclia3 Aquileiensis, et reliqua in Synodo tractata. 13-15. De Bernardo abbate Massiliensi. 16, 17. Legalio in Ilispaniam paci conciliandae. 18. Ducem optimum factum monacbum dolet Gregorius. 19, 20. Ad novum rcgem Hungariae etad alios lilterse. 21-25. Rex Anglia? quid ausus luerit contra Romanum Ponlificem,
garii

etquomodo

resipuerit. 26-28. Gregorius

calumniatus se purgat perlitteras ad Germanos datas.


30, 31.

29. SDalmatiae

regni invasorescoercet Gregorius.


littera' et

Grcgorii Epistola. 32-35. Legalio,

catenaj S. Petri ad

mittuntur. 36-38. Conciiium in Britannia, et decrelura a

Ad Canulum regem novum Daniae Alphonsum regem Hispaniarum Gregorio missum de falsa pcenitentia

proscribenda. 39-41. Martyrium S. Stanislai episcopi Cracoviensis, in cujus auctores Gregorius deceruit. 42. Legatio ad regem Hungaria; pro veneratione sanctorum.

MLXXX.

Divinum Officium lingua Slavonica celebri negat Gregorius. 2-13. Concilium Romanum de de excommunicatione scbismaticorum et invasorum bonorum Ecclesiie, de eleclione episcoporura, et decretum excommunicationis contra Henricura regem. 14, 15. Dtvina vindicta in Henricum sera aeque ac gravis. 16. Diversarura Ecclesiarum juribus per Synodum
investituris,

Conciliabulum Brixiense, in quo, deposito Gregorio, pseudopontifex Guibertus Gregorium papam, et legatio ad priucipes. 28-34. Guibertus antipapa, in quem insurgunt viri sanctitate insignes. 33-39. Robertus Guiscardus pcenitens jurat Gregorio lidelitatem, censum solvendura spondet. 40-43. Ad Cdeles Campanis episcopos Gregorii lilterae de schismate Brixiensi. 44-47. Michaelem imperatorem ad se confugientem excipit Gregorius, et pro expeditione Orientali laborat. 48-51. Indicta expeditio iu Guiberlura, ei electus novus a Gregorio episcopus Ravennas. 52-54. Gregorius ad Gerraanos Catbolicos. 55. Rudolphus rex in proelio occisus. 56-58. Corpus S. Mallhaei Apostoli inventum Salerni. 59-61. Gregorius dat et recipit lilteras a regibus sibi tidelibus. 62-65. Ab incesluosis nuptiis Gregorius deterret Alpbonsum regem Hispaniarum. 66-72. Idem rex in omnibus parens Gregorio disciplinam Ecclesiasticam ad ejus nutum componit. 73, 74. Legalio Armenorum ad papam et eorum errores damnati. 75-78. Concilium Lugduuense, in quo damnatur Rheraensis episcopus unde Gregorii littera' ad Philippum regem Galliarum. 79. Meldensis Synodus iu qua episcopus creatus S. Aruulphus. 80. Patnarcha Constanlinopolitanus.
definilis. 17-21.

elevatur. 22-27. Virulenta Henrici Epistola ad

MLXXXl.

1, 2.

Synodus Roma!, in qua iteranlur excommunicationes. 3-5. Nova ha;resis regem non possc excommunicari confutatur. 6-12. De slalu rerum ItaUcarum Germanicarumque Gregorii litteraj ad episcopos, multa pro bono EcclesitC suadentis. 13, 14. Robertus Guiscardus Alexium imperatorem superat in Orienle. 15-24. Henricus machinaraenta molitur, descendit in Italiara, illaturus Ecclesiae Romaute durissiraara persecutionem, ad quam Gregorius fideies per liiteras circulares parat. 25, 26. Mathildis pietas laudanda et fortitudo. 27. Denarium S. Petri Gregorius recipil. 28. Lanfrancus archiepiscopus vocatur ad Limina Apostolorura. 29-32. Gregorius nonnullos monet et excommunicat Visigothus ad lidem conversos recipit. 33-,35. Acta a Gregorio cura Bertrauno comite, cum comitibus Andegavensi et Pictaviensi. 36-39. S. Cauuti martyrium, et
:

laudes.

ML.\XXIL

1,

Synodum
toris

Henricus cura Guiberto obsidet Urbem et infestat. 3-5. Gregorius impeditus ne cogeret dal eucyclicam apologelicam. 6-8. Ecclesis Tervannensis causa tragica, et ipsius pseudoepiscopi miserandus exitus. 9. Hcrmannus subrogatur Rudolpho. 10-14. Ale.xii impera2.

buUa aurea dc nou auferendis Ecclesiarum ornaraentis.

.MLXWlll

1.

Guibertus autipapa in Petri Sedem inlruditur. 2-5. Synodus Rorase inter pressuras Henrici a Gregorio habila. C, 7. De corona danda Henrico altcrcalio, invalescente persecutione. 8-16. Desiderius abbas Cassinensis et cardinalis congredilur cura Henrico.

MLXXXIV

1,

2.

Urbe potitur Henricus

et

coronalur ab antipapa. 3-5. Qua; passus

cl qujc crudciia

Romiu

egcrit Henricus. 6-9. Accersilus a Giegorio


rius,

papa Robertus, qui Ilenricura fugat. 10-12. Gregocelebrato Concilio, rccedit ab Urbc. 13. Ilenricus revertitur in Gurnianiara. 14. Robertus

navali proclio victor. 15-17. Prolligati scbisraatici a Catliolicis, et recepti ptBniteutes a legato

Auselrao. 18-22. Gregorius papa rcgi Anglia; pro

Odone episcopo

in vinculis

detento scribil.

SUMMAHIIIM.
23-2S.
l)e

VII

codcm cpiscopo

arle divinatoria el aiiis criminibiis implicito. 2G, 27.


(il

Robertus comes

Flandria; precibus Gregorii in suos

modcratior.

MLXXXV

1-3.

Iial)itus inter catholicos et schismaticos, dispulanles de vi excommunicationis Coacilium goncrulc Quintilineburgense conlrallcnricum pro papa. 9. Conciliabulum Moguntinum scliismaticorum. 10. Kurena scliismaticorum episcoporum et principurn. 11obitus et miracula. 10-18. I'ra3clare statuta a Gregorio. 19-21. Uc elcctione i'6. Grcgorii papic successoris judicium Gregorii et designatio Desiderii. 22-26. Obitus Roberti Guiscardi et munera ab eo olilata monasterio Cassinensi. 27, 28. De Rogerio Roberti vasallo.

Conventus

llcnrici. 4-8.

MLXXXVl

1-5. I'ro Dcsidcrii elcctione

ad

summum

scliismalicorum

exercitus
et

cum

Ilcnrico

Pontificatum conatus, ipso resistente. 6-8. In Germania ingcnti cladc proterilur. 9-13. Obitus S. Anselmi

Lucensiscpiscopi
S.

miracula, indc schismaticorum conversiones. 14, 15. Scriptaet res gesta?

Anselmi. 16. Carthusiac solitudo habitari coepta.

MLXXXVII

1-7. Victor

II papa consecralur: ubi rnulta de turbis Roma? excitatis per anlipapam Guibertum nefandis sceleribus maculatum. 8. Victoria advorsus Saracenos Africanos. 9-16. Concilium Rcnevcnlanum, in quo Victor papa, post multa de statu Ecclesi;c, successorem designat. 17.

Victorisobitus. 18-20. Convcntus Ncmetensis, el infelix obitus schismatici episcopi. 21. Translatio S. Nicolai. 22.

Opus quadriparlitum Deusdcdit


I

presbyleri cardinalis. 23-23.

S.

Arnulphi

obitus et miracula. 26-33. Wilhelmi

regisAnglia} pocnitentia et obitus.

MLXXXVIII

1-4. Terracinae

Urbanus

II

papa creatur.

5-7.

Urbanus papa Cassini sanatus a


monasterii Uantini in Apulia. 12,

S.

Benedicto. 8-11.

Consecralur

et privilegiisornatur Ecclesia

13.

Primatus datus

Ecclesia3 Toletanoe. 14.


:

Epitaphium hardus archiepiscopus Salisburgcusis ab exilio revocatus moritur.

Schismaticorum episcoporum poenitentia. 15-25. Berengarii obitus et utrum de ejus resipiscentia Hildeberto, an Lanfranco sit fides habenda. 26. S. Gebe-

MLXXXIX

-4.

Urbanus papa legationem Constantiensidecernit episcopo, et Synodum Romae celebrat. 5-7. Urbanus papa ad Eliam episcopum Bareusem. 8. Concilium Trojanum de consanguinitate. 9. Matrimonium Mathildis cum Welphone. 10. Bonizo episcopus martyr. 11. Ilenricus victus. 1217.

Lanfranci episcopi

Canluarieiisis

obitus ejusque Epistola) ad reges Hibernia;. 18. Lues

dicta ignis sacer. 19. Nicolaus

Grammaticus patriarcha Constantinopolitanus.

MXC

1.

Concilium Tolosanum.

2-7.

vassallus investilur. 8-t9.

Cpncilium Melphitanum et ejus acta: ubi Rogerius S. R. E. dux Ludovicuscomes et Waltramoper litteras tentatus, ut adhiereat Hen-

rico, ilem per lilleras docte resistit. 20. Bernardus Constantiensis scriptor contra schismaticos, a quibus multa paliunlur Catholici. 21-29- Urbanus papa pro monachis laborat: et privilegid eisdem collata.

MXCI

3.

Urbano papa extra Urbem morante, Guibertus Romae recipitur. 2. Concilium Beneventanum. Mantua capta. 4-7. Vita) communis institutio apud laicos ab Urbano approbatur. 8-15. TaraS. Petro. 16-22. Inventio corporis S. Sabiui in Ecclesia Barensi. 23-25.
catholicffi veritalis obitus.

conensis civitas donata

Confessorum

et

defensorum

MXCII

1.

Welpho dux propugnator Catholicorum. 2-5. Consecratio Ivonis episcopi Carnotensis. C-l I. Ivo ad Richerium archiepiscopum Senonensem. 12. S. Bruno Romam ab Urbano papa vocalur. 13, 14. Ericus rex Danorum cum summo Pontiflce de dicccesum negoliis agit. 15-28. Urbanus papa Ecclesiam monasterii Sanctae-Trinitatis apud Salernum consecrat, et eidem conferl privilegia.

MXCIII

1.

Concilium Trojanum poslerius.


causa, et res coronatur.
6.

2-5.

Conradus

filius

Henricia patre

desciscit, justa impellente

Catholici resurgunt adversus schismaticos. 7-10. Ivonis Epistolae


Ivo litteras dat. 14.
S. Anselmus ordinatur CantuaConfessorum decessus.

ad

Romanum

Pontiflcem gratulatoria; et deprecatoria;. 11-13.

riensis episcopus, ad

quem

Appendix de azymo

et fermentato.

ANNALES ECCLESIASTICI.

GREGORII

VI

ANNUS

3.

CHRISTI

1046.

1.

Henricus rex in comentuapudSutriiim, dePontijicatu Eberhardutn nomine Clcmen-

2.

Qui

posito iidque Gregorio qui sponle cedit, collocat in

jugem

ejus

summo

tem, a quo coronatur imperator,


clionc decimaquarta,

Annus seqiiilur

blimavit,

ipsa die Henricum regem etconAgnetem imperiali bencdictione superactiscjue missarum solemniis, ipsedoita

mox

niinus papa et imperator cuin imperalrice,


erat coronatus, ad Lateranense palatium

ut
in-

Recletnplorisniillesimusquadragesimnssexlusliuli-

cum

quo Honricus rex periculose

nimis Ecclesiastica judicia sibi suinens, primuin omuium Raveiinatem arciiieitiscopum dignilate
privat
;

genU gloria proficiscuntur, cunctis civibus Romanis mirantibns, honoremquesingulisquibusque pro facultate obiier impendentibus . Hucusque

inde vero Gregorium Sextum

Pontificem exuit Pontiflcatu.

Ronianum Hac omnia Herman:

Hermannus de rebus

nus tcmporis hnjus auctor sic narrat, per anticipationem eum nominans imperatorem Sanctam autem Pentecosten imperator Aquisgrani faciens, Gotefrido dnce e cusiodia relaxato,
sibique procedenli terratenus
prostrato

Pontificis, et creationc novi imperatoris;reliqua autem anno sequenti, quem auspicari consuevinius ab ipsis kalendis Januariis.
3.

At

magna sunt
ex
iis

haec, sed

uimiuin angustata

brevitate orationis et narrationis inopia.

Atque

pri-

inuni
ante

omnium

quaj

tum

hic

tum

superius

ducatum

biennium

dicta sunt, errare liquet eos, qui

suum
gerum

misertus reddidit. Quibus etiam diebus Wid,

dixerunt Henricum regem venisse

qni

RavenniB prtESulatum jam biennio

inepte et crudeiiter

nondum

consecratus tenebat,
:

ponendum in Romana
enim jam

Ires Pontifices,

Romam ad dequi monstruose nimis

Ecclesia ipsa Sede Petri sederent. Haec

ad se vocatum episcopatu privavit. Et inferius

biennium, cum Coadunato exercilu Papiae Synoduin celebravit;' Gregorius estelectus superius vidimus, neque postea alinm, quaiii Grcgorium sedisse liquet. Quod ergo inde Placentiam veniens Gratianum CL. (nempe Gregorium Sextum), quem expulsis prioribus Ro- judicium in Sutrino Concilio adversus tres illos jam mani papam slatuerant, ad se venientem honorifice in ordinem redactos ac cessare jussos Pontifices
facta et absolula esse ante

suscepit

sicque cnnctis prospere cedentibus, juxta

fuisse ventilatum,

Hermannus

ostendit

nuUum

Natalem Domini non longe ab Urbe Roma apud Sutriam Synodo iteni acta, causaque erroneorum Pontilicum diligentius ventilata, Gratianum papam con^ictum baculo pastorali privavit. Deinomnium tam Romanorum quam ahorum consensu, Suidge-

aiiud esse potuit, nisi ut redditibus privarentur,

quos cum

iliis

transigens Graiianus, qui et Gregorius

Sextus, ut cessarent, percipiendos eisdem, ut vidi-

mus,

reliquisset.

Quoruni gratia idem

esl postula-

tus in

eodem Sulrino

Concilio, judicio simoniffi

rum

(Sindigerum) episcopum, qui post Eberhar-

sed quanta ratione, quee suo loco dicta sunt superius, docent.

dum primum

secundus Babenbergensem sexto jam


Ecclesiae elegit Pontificem, sicque

Hos quos poluit pnetextus venatusest

anno regebat Ecclesiam, nimium reluctantein sum-

iinperator, ut deponeret euin,


regis sulTragio, uosset a

quem

nullo petito
esse

mum

Romana;
.

Romanis PontiUcem
sibi

circa vigilias Natalis

Domini

ipsain ingrediuntur

creatum

ne ejusmodi licentiam

Romanus

Urbeni

Et paulo post:

In ipsa Naiahs Doinini

die prcBtatus Suidgerus, natione Saxo, Apostolicse

cerneret ea occasione

Sedi papa CLI, ex

more consecratus
est.

et

nomine

populus usurparet. Quod autem sanctissimus papa dirum schisma fore conflaadum, imitatus ipse Gregorius Gregorium Naziauzc-

auctus, Clemens Secundus vocatus

num,

ciui

ob pacem couciliaudam

Ecclesiae, sponte
1

Baron.

ToMts XVII.

GREGORII VI ANNUS
se abdicavit, et ipse

3.

5.

CHRISTI 1046.

eodem animo eadenique


cessit.

virlule

PouliDcia Scde sponte


4.

soris

Etenim non

sic

vcnlilatum est judicium in


lala in

Sutriiio Concilio, ut

ab eo

Pontificcm Gre-

gorium senteuUa

Synodum

judicandus in ductus, coram omnibus judicium subfuerit,

sive reus

Ubi igitur Gregorius spontc cessit, successubrogationem Clementis Roma; factam, consentientibus Romanis omnibus, nempe populo atque clero, cum Hermannus, tum Olto testantur, quod et Leo narrat iiis verbis Hoc facto imperalor exultans Romam cum omnibus ipsius Con' :

iturus stetcrit; sed ipse eidem Concilio congregalo prtefuit, idemque sua sponte Scde cessit. Sic

cilii

episcopis

venit,

et

iu

Ecdesia beati

Petri

tunc visum opportunum,


iniquitate. Vivebat

id poslulante

temporum
inliians

congregato clero , quid Sutri gestum esset exponit, Dehinc de ordiApostoli

populoquc Romano

adbuc Benedictus
:

ille,

nando

Pontifice
cocpit.

Romana;
1)

Ecclesiaj tractare

com-

Sedi relictaj ac denuo rcpetitie, invadere iterum, ut declaraverunt eventa, paratus adeo tunc expedire

muniter

Facta itaque discussione diligenti,


inveniretur dignus qui

cum

nullus (proh dolor

visum

est,

ut ad couiprimendam audaciani

tanta; Ecclesiae [rsesset, electione

comilum pro arbitrio Sedeni Apostolicam invadentium,eamdemque proslituentium


Tusculanoruiii
et

tamen omnium Bambergensis e[iiscopus de gente Saxonum papa Romanus ebgitur, eique Clemens nomen imponitur . Hfflc Leo.

facinorilius deturi>antium, ipse Henricus rex queni oplimum eligendum ceuseret, acciperet. Inventum est plaue istiusmodi remedium opportunum, cumnietuetreverenlia imperatoris cessarint
violentffi illa; iutrusiones , crebro , ut vidimus, per eosdem sacrilege iteratae. Porro ex eventu, qui

Velamentum

fuit fraudis et adin-

ventus

prffitextus,

quod eligeretur peregrinus, eo

quod Roma; non reperiretur idoneus.


niagis idoneus ipso Gregorio,

Nam

quis

quem

viri sanctis-

simi atque doctissimi ejus temporis

feliciter cessit,

cum Tusculanorum comilum

fuit

audacia faciiosa compressa, laudata reperilur a pluribus Heurici regis detestanda prajsuniptio, qua

summis lauQuod rursum spectat ad eleclionem Clementis, dicere non praitermittimus, quod Adam % temporis bujus scriptor, ait, quod
dibus prtedicaruut
?

in Pontificem

Romanum

eligi

debuisset Adalber-

negotium lacessere Gregorio legitimo


veritus, sic

Cbristi vi-

tus Hamburgensis arcbiepiscopus, nisi ipse pro se

cario, cauonico Petri Apostoli successori

non est malo filio [jessimoque uepoti relin(|uens exemplum, ut uon quem elegisset Romanus clerus
populus postulasset, Pontifex esset accipiendus Orlbodoxa colendus, sed quem imperator sive Germaniaj rex (si ille non esset) in sacrosanctum Petri tbronum intruderet. Qui quiet

et in Ecclesia

Adalbertus enim ait) [josuisset Clementem apud Heuricum regem primum locum obtinebat, et absque ejus consilio nibil Henricum facere solitum idem auctor affirmat. 6. Obitus S. Guidonis. Hoc eodem anno
(ut
:

millesimo qnadragesimosexto, quarto nonas Aprilis S. Guido abbas Pomposiauus in agro Ferrariensi

dem

pervicax

error

transiit iu

bajresim dictam
polilicis

Henricianam,

communem cum

noslri

ex hac vita niigravit ad Dominum, cum annos quadraginta octo eidem camobio prafuisset,

temporis, qui volunt imperatoribus sive regibus

cujus sicut vita,


est illustratus.

ita et

obitus pluribus miraculis


[)ra3clare gestas

non temporalia tantum, sed


;

spiritualia esse sub-

Res ab eo

summa-

jecta, potissimum vero sanctam

Romanam

Eccle-

siam quibuscum successoribus Pontificibus per annos ocloginta indefesso labore certandum fuit
illis

tim iiabes narratas a Rubeo in Historia Ravennate; additque ejus corpus ab Henrico imp. Roma
in

Germaniamredeunte, Spiram GermanicB urbem

potentia, minis, et

quibuscumque
agentibus;
istis

aliis

adbi-

esse delatum.

bitis

malis artibus

rem

vero, obice

sacrarum legum
gnantibus.

Ecclesia;

constantissime

repu-

'

Leo Ost.

1.

n.

c.

80.

Adam.

I.

ni. c. 8.

GREGORII VI ANNUS

3.

CURISTI 1046.

Anno

peripdi Gracco-Romanap 6539.

Anno

jEra; Hispan.

1084. Anno
III

Hegirae 438, inchoato die 8 Julii, Fer. 3.

Jesu Christi 1046.

Clemenlis H

papa; 1.

Henrici

reg. 8. imp. 1. Constantini

Monomachi imp,

5.

Tres antipapce in
1

Synodo
ciii

Stitriensi depoIII, lib.

siti.

A iiTim.
:

ad 6, Victor papa

3 Dia-

Bambergcnsem nimiumreluctantem elegisse Pontificem, eosque circa vigilias Natalis Domini ingressos

log. ait

Interea Joannes,

Gregoriiis

nomen

Urbem

in ipsa Natalis die

Domini

Sui-

inditum est, cum duobus annis et octo mensibus Ileiiricus rex, qui sacerdotium administrasset Pannoni;e et Ilali;e imperabat, tunc Gernianiffi ad suscipiendam de manu Roniani Pontificis imperialem coronam, quafcnus deinceps Augustus
, ,

digerum, seu Suldgerum ex more consecratum,

Clementcm II vocatum essc, huncque peraclis missarum solemniis, imperatorcm cum imperatrice coronasse. Ex Victore itaque papa, et Her-

manno Contracto
Grerjorium VI

patet primo, Joannein

Gratianum

appcllari posset, Italiam ingressus

Romanam

adiit

Urbem. Sed antequam Urliem ingrederctur,

pluri-

papam

Pontificatu dictum, vere antiextitisse, et unum cx tribus qui per haec


iii

morum episcoporum, necnon abbatum, clericorum quoque ac religiosorum monachorum in


Sutrina urbe Concilio congregato, Joannem, qui

tempora Sedem Romanam invasere. Secundo, Ottonem Frisinrjensem nonnisi ex incertis levibusque rumoribus scripsisse, Benricum Gregorio VI
persuasisse ut Pontificatu

Gregorius dictus

est, missis

ad

eum

episcopis, ut

cederet, et

ei

deposi-

de Ecclcsiasticis negotiis, maximeque de Romana tunc Ecclesia, quce tres simul habere Pontifices
\idebatur, ipso praesidente, tractaretur, venire rogavit.

tionem niinatum
illa

esse,

ideoqueCregoriumcessione
Tertio, Benricum in inculpate gessisse. Quarto

laudem non meruisse.


hoc negotio sese

toto

Sed hac de industria agebantur, jam enim


regio aniino insederat, ut tres illos, qui

verum

dudum

INJUSTE Apostolicam

Sedem invaserant, cum conjuste depelleret


sfatuta SS.

esse quod scribit Leo Ostiensis, cujus verba Baronius num. 5 refert, scilicet, Roma; nuHum tunc inventum lanta Sede dignum. Quinto,
Beti-

silio et auctoritate totius Concilii

ricum regem

Romam

venisse,

et

ad deponendos

et

unus qui secundum


ordinaretur.

Patrum Domicli-

tres Pontificcs simoniacos, et

nico gregi sollicite praeesset, clero et populo

gente

Pra?dictus

itaque

Pontifex

ad coronam a legitimo Pontifice accipiendam; ac denique hoc ipso tempore tres illos Pontifices schismaticos, quemad-

exoratus a rege caeterisque pontificibus, Sutriuni,

modum

et

antea, Ecclcsiam
dictis

Romanam

afflixisse.

ubi Synodus congregata


ALiis

erat, allectus

spe

quod

Quae omnia ex

anno mxliv magis confirman-

DUOBUS DEPOsiTis, sibi soli Pontificatus confirmaretur, gratanter perrexit. Sed postquam eo ven-

tur. Baronio aliisque his contraria

tum
est,

est, et res agitata

ac discuti a Synodo coepta


tanti

scribentibus, Otto Frisingensis, qui de his excepta auditione, niliH comperti habuit, et post medium saeculum duo-

agnoscens se non posse juste honorem

decimum diem
3.

sacerdotii administrare, exPontificalisella exiliens,

ac semetipsum Pontificaliaindumenta exuens, postulata venia,


suit.

summi

sacerdotii dignitatem depo-

Ad Hermannus Contractus ad annum mxlvii, de Henrici imp. ex Italia in Germaniam reditu num.
G.

obiit, errorem creavit. Moritur S. Guido Pomposiai abbas.

Post haec rex Urbeni ingressus, congregato

loquens

in Ecclesia B. Petri Apostoli

Romano
consilio
:

clero et po-

a Imperalor coepto redeundi ait itinere, Mantuae Paschale festum in gravissima decumbens
:

pulo,

una cum

episcopis qui in pra^dictam con-

ffigritudine

commoratur. Postea convalescens cor-

Tenerant Synodum,

communi

Clementem

Bambergensem episcopum elegerunt quia in Romana Ecclesia non erat tunc talis reperta persona, qua; digne posset ad tanti honorem sufficere sacerdotii eumque in Aposlolica Sede ad regendum Dominicum gregem inthronizantes constituunt . 2. Clemens II papa creatits Eenricum imp. coronat. Idem narrat Hermannus Contractus, cujus verba Baronius num. 1 recilat. AdditHerniannus, Benricum regem Suidigerum episcopum
:

pus B. Widonis Pomposa; monasterii abbatis in magna sanctitate ante non integrum annum defuncti, plurimis glorificalum miraculis, de Parmensi ubi sepullum fuit civifate, ad urbem Spiram transferendum magno secum cum houore de
Italia

nio

cum

rediens devexit. Quare ejus mors a Baropraesenti anno accurate copulata. Sanctus
in inonasterio

Guido

riensi sito,

Pomposiano in ducatu Ferrassculo superiori vitam monasticam auspicatus est, et deinde abbas crealus per an. xlviu

4
monasterio
evocatus,
prcEfuit.

GREGORII VI ANNUS

3,

CHRISTl 1046.
mensis Junii xiv, hora jam imminente

Ad

illud B. Petrus
ibi

Damiani

inquit, die

cenlum monaclios, qui

aderant, do-

tertia, praisentibus filiis suis,

quos

loci angustia

cuit, ut sanclus
asserit.

Joannes Laudcnsis in cjus Vila


S. Gui-

capere poterat, ca^teris in majoriEcclesiaconsistcntibus ct canentibus, sancta


illa

Bollandus ad diem xxxi Martii Yitam

anima corporis ne-

donis a monaclio Pomposiano cosvo, aliamque


auctore
4.

xibus absoluta ad illud pervenit a;ternum quod est

anonymo scriplam
beotits Petrits

refert.
lioc

unuin
ordinis monaclio-

et inseparabile

trinum

. Addit,

eum

obiisse

Floret B. Petrus

Damiani, Florebat

regimiiiis suo

anno

xlii, ejus

mortem luxisseHen-

tempore

Damiani

ruin Congrer/ationis sanctm Crucis Avellance, a


beato Ludolpho fundata). Docuit in ea fratres suae

ricum, reges, pontifices, pauperes, virgines el viduas. Is relicto canonicatu Bhemensi totum se

monachos Pomposianos, ut mox diximus. Praefuit magna cum laude eremo Fontiseremi, ac dcin
Avellani, aliisque per diversa loca arjgregatis discipulis, ac

Deo manci|)arat, ejusque vita sanctitatis speculum fuerat, cognominatus Bichardus Gratia Dei, ut supra ostendinius.
7.

Andreas fitrex Hungarice.

Subsccuto Aumemores AnPetrum regem,


postremo

quintjue ab co exstructa monasteria,


testatur sanctus

tumno Ungarii

pristina? perUdiaj suae

sive

eremitarum habitacula, ut

dreamquemdam

reg. sibi statuunt.

Joannes Laudcnsis ejus discipulus, in ea


eo scripsil Vita,
Februarii recitat.
ordini
attulit
,

quam

de

multis advenarum qui pro eo pugnaveranl occisis,

quam BoUandus
Cclebritatem

ad diem

xxiii

variiscum conjuge sua


oculis privant, et in

injuriis affectum,

prsecipuam huic

quemdam locum

cuin eadem

Fontis-Avellnui

monasterium
alii

in-

conjuge sua alendum deputant, multis eliam per

gressus anno jixxx. Multi etiam

insigni sancti-

monia

viri

in eo floruere, quos ad septuaginta

idem tempus peregrinis inibi expoliatis, cvulatis, atque necatis; quo coraperto rex Heinricus, qui

quatuor enumcrat Jacobillus, tom. iii de sanctis ac beatis Umbrice, post Vitam B. Ludolphi fundatoris.

jam

valido exercitu congregato in Italiam iter coe-

perat, nimis indoluit, sed incoeptam expeditionem

Tandem
ter

Fontis-Avellani eremus ante

centum
,

circi-

non deseruit
Chronico.
ricB regis

inquit

Hermannus Contractus

in

annos ordini Camaldulensi adjuncta cujus conjunctionis meminere Augustinus Florentinus


lib. 3

prasenti itaque anno Andreae Hunga-

initium repetendum. Hac de re Lamber:

Historiarum Camakluensium, aliique.

tus Schafnaburgensis

Henrico regi sacramentum prcestare renuit Halinardits archiep. Lugdun. Abbas Halinar5.

rex

, inquit Albericus in Chronico S. Benigni Divionensis, factus est archiepiscopusLugdunen-

dus
sis

hoc anno scribit Petrus Ilungarorum ab Andrea propinquo suo dolo circumventus caicatur . Tum Hermaunus ad annum MXLViii Andreas qui regnum Petri obli:

nuit,
se

jam crebro

legatossupplices miserat,

regnum

quia civilas tunccratsubimperatore.D. Halinardus curiam imperatoris adiit pro regalibus


:

et

suis accipiendis. Impcrator

jam

erat in procinctu

ab Ungariis coactum suscepisse confirmans, de Petri sese injuriis excusans, quique adversus eum conjuraverunt, partim a se trucidatos, partim ipsi
im[)eratori tradcndo denuntians
tori

Bomani

itineris, et voluit

ut archiepiscopus secun:

suamque imperaet

dum morem juraret illi fidelitatem


monachum, ncc debere
ctum
est,

ille dixit

se esse

subjectionem
si

annuum censum

devotara

facere

ut ad

minus

se ollerret

juramentum. Diad juramentum


;

servitutem,

regnum

sibihaberi permitteret

man-

respondit

non
,

se

debere simuhUioneni facere; tanopiscopis Tlieoderico,

dem mediantibus

antequam

moreretur Melensi (mortuus est autem ullimo mensis Aprilis die, ut ex Necrologio Ecclesio) Metensis

Porro sanctus GerardusCauadiensis episcopus in seditione hoc anno excitata occisus, ut sequenti ostendcmus. 8. Adelbero patruelis Leonis IX fit episc. Me-

dans

tensis.

ostendit Meurissius,) BrunoneTuIIensi, Bichardo

cto succedit
])rudenli<E

Theoderico Metensium episcopo dcfunAdelbero fratruelis ejus, vir magnae


sauctitatis
,

Virdunensi imperator pro suareligionejuramentiun ei quitlavit deinde Bomam abiit . Idem de Hali:

el

inquit Sigebertus iu

nardo fusius narrat chronographus Sancti-Benigni |>ag. 446 et seq. tom. i Spicilegii, qui de Henrico
rcge addit
:

Chronico. Idem habet Hermannus Contractus in Aucliori Chronico. Condiscipulus hic fuit Brunonis
postea Leonis IX in summo hujusque, ut ita dicam, pedagogus Ejus quidem collegae , inquit Wibertus in Vita Leonis IX, quainvis co majusculi, extiterunt ejus consanguinei
dicli,
,

In sua prasenlia fccit illum ordinari,

Ponhficatu
:

dans
ctioni

ei

necessaria. Et

qucecumque fuerunt saccrdotali benedinon solum ipsi, vel cajleris

episcopis, sed etiam levitis ac ininistns Altaris ita prffiparabat omnia, sc. vcstimenta, libros, lintca-

diio

Adelbcrones contribules
cst

sui, ex

quibus prior

iinmaturo
rici)

hinc raptus exilu, ducis vidulicet

mina, ac quaeque necessaria, ac si non esset princeps, sed famulus. Erat enim idom religiosus rex, valde Ecclesiasticus et circa divinum cullum dcvotissimus.
6.

Theodoi'ici filius, alter

autem

IIczilonis(iil est Ilen-

ducis germauus, ac Friderici exiniii principis

Hugo

Moritur Richardus abbas Virdunensis. Flaviniaccnsis abbas in Chronico Virduneusi


:

Bichardi abjjatis celebeirimi Sancti-Vitoni Virdunensis niortcm hocannoconsignat Illucescente,

natus scholarum magistro magister ne|)otuh sui Brunonis constitutus, quia tunc temporc habebaqui postea ad antistilium Mediomatur sciolus trica; urbis, voto cleri et plebis magis iiuam suo assumptus, vir huic nostro tempori refulsit apprimc prajdicandus . Postea Wiberlus pluri:

CLEMENTIS

II

ANNUS

1.

CHRISTl 1047.
:

bus Adelberonem laudat, Inndemque concludit Nenipc ut prinuini compelit rudii)ns decurso nrtium trivio (nempe Grammatica, Riietorica, ct
Dialectica,
sario)

cxpediebant scu removcbant sedulo

deniquc qua-

drivium
gia,
in

quatuor Malbematica; partes, AstroloGeometria, AritbmcticactMusica, utOucangius


(sc.

bero)
sias
,

Ducangium in Closnon soluni clarueruul (nempclkunocl Adelprosaet uielro verum et forenses controveriit

videre cst apnd

eodem

Gloss.)
atijuc
.

naturali ingenio vestigantes de-

gustarunt,

uou mininium

in ipso

quoque

valuerunt

acuto

ct

vivaci oculo

mentis deprehensas

CLEMENTIS

II

ANNUS

I.

CHRISTI

1047.

Cnncilium contra Simoniacos. septimus decima quinta incipit Indiclione, qno Clemens papa recens creatus, ad reforinaudum Ecclesiae statum,
t.

Annus millesimus quadragesimus


Romae Concilium habuit,
conatus est
in

Romanim

arte schismaticoruin et intrusorum Poutificum ejusmodi sorde Romanam Ecclcsiam inquinatam Ideni ostendit, uosquc superius diximus, inferiusque dicturi sumus.
2. In

quo

illud

potissimum
imperatore,

eodem vero Romano

Concilio altercatio-

cum

episcopis, annitenle

nem

ut simoniacos vepres, qui adeo excrevissent, ut Patrisfamilias suCfocarent

deret, sed

pcnitus eradicaret.

sementem non rnodo succiDe ejusiuodi statu


Damiani
in Epistola
'
:

obortam inter Mediolanensem, Aquileiensem et Ravenuatem antistites de loco sedendi, quinam ipsorum proximus apud Romanum Pontificem
esse

sedere deberet

adjudicatam autein causam Ra-

EccIesifB babet ista Petrus

ad

vennati,

narrat Hieronymus

Rubeus

in Historia

Henricum arcliiepiscopum Ravcnnatem

Qnis

Ravennale, deque bis confectum esse Diploma,

enim, inquit, nesciat, usque ad liujus Henrici clementissimi regis imperium, |>raBsulatuinque reve-

quod

se vidisse tesfatur.

Tu ipsum

consule.

Verum

rendm memoria; Clementis Lconis, quo nunc videlicet

papae, istiusque beati


(ira^sule sancta se

ubi Guibertus Ravennas arcbiepiscopus Ecclesiam Dei lougo valde diroque scliismate perturbasset

gu-

Ravennati Ecclesiae multa fuisse detracta, suo loco


dicetur.
3.

bcrnari gratulatur Ecclesia, per Occidentalia regna

quod fiebatj passim licenter admissum ultima! animadversioni nequaquain ducereturobuoxium; etquod erat fere omuibus consentauenm, pro regula teneretur, tanquam legali sanctione decretum, etc. Subjicit autem de iis qui a scbismaticis ordinali fuissent, orationem, qua cxcusat eorum peccatum, ut facilius veniam mererentur. In quorum favorem sancitum in eodem Conciiio ab eodem Clemente papa dccrctum inferius sic narrat^: Reverendse memoriee nuper ejusdem Sedis episcopum Clementem decrevisse, ut quicumque a simoniaco consecratus esset, in ipso ordinationis suaj tempore non ignorans simoniacum esse, cui se obtulerit promovendum, quadraginta nunc dieruni poenitentiam
virus simoniaciX hajreseos ebulluisse,
ita

ut

Henricus recUens in
et

Germaniam

Gregorium. His Roma; confectis, imperator redilum cogitans, voluit primum iuvisere Campanire atque Samnitum oras, et ea componere qufe turbata atquemale disjiosita reperisset. De cujus itinere Lco Osticnsis baec habet' Sumpto post bsec imperator exercilu, ad boc mo:

cum Clementem

defert se-

nasterium (Cassinense) venit

et

omni cum honore

susceptus afratribus, planetam purpuream optimam

auro ac gemmis ornatam super altare cum alio pallio optimo posuit. In Capitulo vero auri libras
illis devotissime comGuaimario principatui renuntiante, quem novem jam annis tenueraf, Paudulpho illum priori principi et ejus filio, multo ab

aliquot fratribus obtulit, seque


adiit. Ibi

mendans Capuam

ageret, etsic in accepti ordinis officio ministraret.

illis

auro suscepto,
illi

restiluit

Drogoni Apuliae,
pecuniae

et

HfEc de Clementis luijus decreto, postea sub Leone

Rainulfo Aversae coniitibus ad se convenientibus,


et

Nono
'

in Concilio

recitato atque approbato.

Porro

equos
LeoOst.

plurimos

magnamque

sum-

Pelr.

Dam. ad

fleiinc.

Ep.

Ead. Ep.

c.

50.

'

I.

11.

c.

Sl.

CLEMENTIS

II

ANNUS

1.

CHRISTI 1047.
imperator, cujus
integritatis
testifica-

mam

offerentibus,

omncm quam

ditionem imperiali auctoritate Praiceptum aurea buUa sipnatum abbati Riclierio juxta imperialem consuetudinem fecit. Inde Bene-

firniavit. Ibi

tunc tenebant etiam

maxime Henricus
plura exempla.
tione
creatusest, ab

Liquet

insuper Glabri
,

eumdem Henricum

postquam imperator

ventum contendens, cum cives eum noluissent recipere, tam ob suam quam ob patris injuriam,
totam civitatem a
aderat,

Romano

PontiQce, qui tunc

illis

excommunicari fecit, omnemque Beneventanam regionem Nortbmannis sua auctoritate confirmans, in patrium rediit solum secum Clementem adducens. Hasc Leo. Quod enim, deposito Gregorio, et subrogato Germano bomine in Romanum Ponlificcm Romanos non mediocriter offendisset timens ei quem elegissct Clementi ipsum secum in Germaniam duxit.
, , ;

Urbe reversum, collegisse Concilium episcoporum, ad extirpandum quod reliquum erat simoniacaj pravitatis, in eoque ad cpiscopos perorasse, gravique invectiva eosdem exagitasse ejusdem criminis reos. Sed audiamus ipsum ista ita narrantem' Dignoscens igitur idem Henricus, per universam Galliam atque Germaniam simo:

niacic philargyriae grassari cupidifatem,


fecit

coadunari

ex

omni imperio suo tam


incipio

archipra?sules

quam
:

c^cteros pontifices, et tale eis intulit

colloquium

Lugens vobis

loqui

qui

vice

Christi in

Ecclesia constituti estis,

quam

ipse sibi desponsavit

4.

Hermannus vero, luijus tcmporis scripfor,aIia

ac pretio sui sanguinis redemit. Sicut enim ipse


gratuita bonitate de sinu Dei Patris per

plura addit de rebus ab imperatore in Italia gestis, quas referre haud existimamus iucongruum. Sic

Virginem
praecepit,
:

ad

nos natus est redimendos;

ita suis

enim
illas,

se

habent

luiperator vero

Roma

egressus,

mittens eos in
accepislis,

nonnulla castclla sibi rebellanlia cepit, provincias prout videbatur, disposuit, duces Northmannis, qui in
illis

orbem universum, Apostolis ^ Gratis gratis date. Vos autem avaritia et cupiqui

ditate

corrupti,

dum
,

conferre deberetis in

parlibus

commorantur,

et aliis

eo

loco urbibus constituit. Sed socru

imperatoris de

monte Gargano Beneventum reversa, orto tumultu, Benevenlani cives quibusdam eam injuriis afflciunt. Unde ScBvam ab imperatore vindictam metuentes, eique se subdere non praesumentes, rebellionem ineunt. Sed imperafor, qui magna (ut dictum est) ex parte exercitum jam remiserat, et ad aliam occupato animo patriam tendebat, tantam

hujusmodi transgressionis dando et accipiendo canonem, maledicli estis. Nam et pater meus, de cujus animaj periculo valde pertimesco, damnabilem avaritiam in vita nimis exercuit. 7. Idcirco quicumque vestrorum hujusce se norunt contaminatos, oportet ut a sacro ministerio secundum dispositionem canonicam arccantur, Patetergo manifestissime, quoniam propter hanc
oifensam venerunt super filios homiuum diversae clades, fames vidclicet atque mortalitas, necnon et
gladius.

tunc temporis civitatem expugnatum aggredi disinterimque eo infecto negotio, sed alias tulit
,

Omnes quippe gradus

Ecclesiastici a

ma-

imiversa

Italia

parente pacataque, redire disposuit.

ximo

Interea imperatrix Agnes,

qum Rom^ ab imperaredeundi


itinere,

tore digressa fuerat, in Ravennati territorio fliiam


peperit. Imperator vero coepto

Mantua; Paschale festum in gravissima decumbens


Epgritudine

usque ad ostiarium opprimuntur per suffi damnalionis pretium ac juxta vocem Dominicam, in cunctis grassatur spiritale latrocinium. 8 His denique ab imperatore acerrime prolalis
Pontifice
,

commoralur. Postea convalescens,

cor-

stupefacti pontifices, quid

illi

responderent, non

pus beati Guidonis Pomposffi monasterii abbatis in

magna

sanctitate ante

non integrum annum decivitate,

habebant. Pertimescebant enim carere ob hanc culpam propriis episcopatuum sedibus. Et quo-

functi, plurimis

glorificatum miracuhs, de Pai'fuit


,

niam non solum

in

Gallicanis episcopis haec pes,

mensi ubi sepullum ram transferendum


de
Italia

ad

urbem

Spi-

magno secum cum honore

rediens devexit, etc.

His addit de subroin

gatione

nonnuUorum episcoporum
Certum
est

vacantes

verum cliam multo sima pullulaverat nequilia amplius totam occupaverat Italiam (omnia quippe ministeria Ecclesiastica ita eo tempore habebantur venalia, quasi in foro swcularia mercimonia) cernentes quo()ue (quique) episcopi gravi se invectione irretitos, misericordia;

Ecclesias obitu prtcdecessorum.


5,

eliam,

eumdem imperatorem

opem implorabant.
tale consola-

ab

recedentem duxisse secum iu Germaniam Gregorium papaiu Sexlum, ne i^raisenle ipso Romaj aliquid innovaretur. Comilatus est tunc eum Hildebrandus ejus discipulus, Sedis Apostolics subItalia

At ipse princeps misericordia motus,


tionis

diaconus, postea vero Grcgorius Septiuuis. Testatur


id

enim

ipse Gregorius in Concilio

Romano
quo

cele-

brato anno millcsimo octuagesimo, iu


ipse locutus
:

btec

et quod bene disponere satagite, ac pro anima patris mei, qui hac uoxa reus vobiscum tenetur, atlcntius inlercedere mementote, quatenus ci indulgentiam hujus facinoris a Deo possitis acquirere. Tunc proposuit cdictum omni imperio

proUilit

vcrbum

Ite,

inquiens,

illicite

accepistis,

Vos enim scitis, quia non hbenter ad sacrum ordincm accessi, etinvilus ullra montes cum domiiio papa Gregorio abii, sed magis invitus cum domino mco papa Lcone ad veslram specialem Ecclesium reihi, elc.
6.

vcl minislenuUus gradus clericorum rium Ecclesiaslicum pretio aliquo conquireretur ac si quis dare aut accipere pra^sumcret, omni

suo, ut

honore deslilutus anatbemate mulctaretur. SpoV. c. 5.

Simoniaca: lahi

deleiidce

studet

qiia

(ilali.

I.

Mallli. x.

CLEMENTTIS
pondit insii|icr

II

AXNUS
dicens
:

I.

CHRISTl

1047.

promissnrn

hnjusinodi

Sicut cnini niilu Uoniinns coronani inipcrii sola miserationis suoj gratia dedit, ita ct ego, (juod ad
rclif,Monem cjns pcrtinet, ^ralis

superius tanli principis commendans forlitudinem bellicam, vilium (juod inliine illi inha;rebat ita deplorat, dicens Tamen, j^roh pudor,
(|ui et
:

impendam.

umun
10.

in eo erat niriiinm rcpreliensibilc

(luod

Volo, si placet, ut et yos similiter laciatis . Haec imperator, praisente (ut puto) Clemenle Pontiflce,

inconlinunlia ct carnis luxuria iiifamabalur .

Quod insuper hoc eodem anno,


est
,

(pio

impehic

qncm
crat

secnni cx
iini).

Italia in

Gern:aniam duxe-

rator creatus

eidcm coutigisse
alii

WiUcImus
,

rat.

Non

opus,

cum

simoniacis episcoi)is

Malmesburiensis

ct
is

posl
' :

eum

narrant
lulerat

dispensarc, ut retincrent cpiscopatum, nec iuferre

describamus
patris a

ait

enim

Tempore Conradi
argenjaculantur, pactus
:

anatliema in delinciuentcs. dc eodem Hen1). Prffimittit itidem Glaber


rico,

quodam

clerico fistulam

team, qua pueri ludo


episcoi>atum

aquam

postquam creatus

cst

impcrator, ejusmodi
verbis
Conti-

cum

foret imperator

adultus re-

exem[dum de abstincntia in niunere accipiendo,


et
git

pctenti poUicitum impigre dederat.

Ncc multo post

pcenitenlia

cnm

accepissct,

liis

aspera valeludine correptus decubuit,


scente triduo exsensus et

tunc temporis, ut abbas cnjusdnu monastcrii

morbo cremutns jacuit, cum in solo


Nec aliud
vitae

honesla) posscssionis
sentarct
,

equum

\alde

optimum

\n'x-

pectore vitalis halilus palpitarct.

quatenns in loco sibi commisso ipsius amiciliam conciliarct. Fuerat deniqncidem equus,
ignorante
abbate,
sibi(jne pretio

indicium
prrrsentes

erat,

quam quod manu

ad nares apposita

quantuluscumque sentiebalur

anhclitus. Episcopi

cuidam militi clani sublatus, vennmdatns. At imperator gratan-

ter illum suscipiens,

Quodam
:

suimet eveclioni mancipavit. eidcm equo insidens iter agebat obviam fit ei miles, cui pvccfatus equus furtim sublatus fuerat, qui imprndcnter aggrediens imperatorem, in hnjnsmodi prornpit verba Tu, inquiens, o rex, qui censuram debes tencre totins
igitur die
:

triduano indicto jojunio, lacrymis et votis pro vita regis superos pulsabant. Quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum epi-

scopum quem
posuit,

injustc feccrat sententia Concilii de-

professus se tolo triduo damones infestos vidisse, flammam in se per fistulam jaculantes

adeo pertinacem, ut nostcr ignis


illius

in

comparatione
inter

jocus puletur,

et nihil calere.

Juvenem

justitiae

equum modo
:

fraudulenter abstractum
illico

cerneris possidere. Cni

rex tale protulit re-

ha-c semiustulatum hetum immensfe magnitudinis caliccm aureum aqua ple-

adventasse, ferentem

sponsum
illum
et

Si tnus, inqnit, est


et

equus, ut

ais,

accipe

num,

cujus visione, et

laticis

aspergine delinitum,

educ tecum quo melius optas, qnonsqne persnlutionem Labcas utrumque


,

cnm sessore,

quoque existimans sibi illudi, hccrebat stupens. Enimvero rex compuht eum, ut manu injecta duceret utrumque in suum dominium. Adspicientes vero qui circumstabant, ingenti
furti suscipias. Miles

EpbeLaurentium, cujus Ecbum illum beatum clesicB tectum longa carie dissolutum compaginavit, prffiter alia xenia calice aureo honorificavit , Matthsus Westmonasteriensis H;ec Willelmus
exstinctis ardoribus,

in sanitatem evasisse.

fuisse

ista

locupletius. Sed ad

Clementem Pontificem

re-

admiratione stupuerunt

Ita

nempe

volnit suo

deamus.
11.

exemplo admonere

sibi

subditos imi^eralor

magno
;

sui periculo possidere

audere aliquem aliennm

lernitanum.

Diploma Clementis II ad episcopiim SaQuod unicum reperimus littera-

itemque simoniai crimen in ipsum quoque principem vindicandum, ob idquesicquestus est Qute grates, inquiens rex, referenda) sunt illi viro, qui me tam subdole in hanc impulit captioncm? Qui dum ab universis horribiliter detestaretur ait rex Adducite illum, utsecundum illusionem,
:

rum Apostolicarum monimentum,


ris Pontificatus ejiis,

brevis tempo-

Diploma
:

scilicet

ab eo datum

hoc anno mense Februarii, hic describendum curavimus. Sic se habet Clemeus episcopus, servus servorum Dei,
dilecto in

Christo fratri Joanni


,

quam

in

me

gessit, in

eo vindicetur

. Ita

quidem

tano archiepiscopo

perpetuam

in

amodo SalerniDomino salu-

fremens imperator, qui tamen in seipsum, qui munus accepisset in abbatiae investitura, maluit convertere pcenam illam, privans seipsum ejus-

tem.

Quotiens

ita contigit,

ut exigente necessitate

et

dem abbatiaj collatione. Dumque prsefatus abbas

Pergit enim auctor


accersitus fuisset, ait

Depone baculum regiminis pastoralis, quem credis largitione mortalis hominis debere gestari. Quem cum a se projecisset, suscipiens illum rex, imposuit dexterte imaginis Salvatoris ; Vade , inquiens
abbati,
et

transmutandus est quisquam episcopus de propria sede ad aliam, diligentissime perquirenda est persona, utrum necessario sit transmutanda, ut sic major utilitas oriatur, sicut mcijor sedes assumitur. Te vero, frater charissime,

maxima

utilitate,

suscipe illum de

manu
sis

omnipotentis
tanti

quem unanimitas cleri et populi Salernitanae Ecclesiae una cum gloriosissimo principe Guaimario de sede Pestana accepit.et in suum pontificem elegit,

Regis, nec ultra pro eo debitor


lis,

alicujus morta-

diligenter

discussimus

ne tus ambilionis
electus

sed libere utere eo, ut decet


facto alacritateni

culmen

no-

causa, et
fuisses,

non majoris

utilitatis necessitate

minis. At ipse gaudenter illum

suscipiens, pluri-

aut forte per simoniacam hseresim.

Quod

mis de

tali

contulit,

ac dehinc
1

omni cum

libertate viguit .

Hucusque Glaber,

Willel. Malmesb. de gesl. reg. Aagl.

1.

n.

c. 12.

8
ita

CLEMENTIS

II

ANNUS

I.

CHRISTl 1047.
bulla nostra et sigillo

ab omnibus est abnepalum, ut nuUius audireprolalum. Siquiclem Salerni manentes, ct hoc ab omnibus perquirentes cum te audiremus ab omnibus laudari et ab omnibus videremus amari Dominum benediximus, qui tantam concordiam in tanta hominum divcrsilate super te
lur ore
, ;

tuum maneat,
tor

eam

signari

pra>cepimus. At qui pie intuitu custos et observa-

hujus nostri privilegii


et ca;Iestem

extiterit

benediclionis

gratiam

Domino

retributionem a justo judice Deo nostro consequi mereatur in saecula

sa;culorum. Anien.
Scripluni est per

potuit

efficere, ut nulliis vidcretur discrepare. Et-

manus Joannis
Petri

scriniarii et

enim

circa tc

tentio,

idem amor in omnibus, eadcm incomninneoninibusdesidcrium. Quapropter

notarii sacri Lateranensis palalii etc.

Datum

XII

kalend. Martii per


thecarii
,

manus

diaconi el biblioApostoIiccE
Sedis,

aniuientes pctitioni voloque

eorum omnium,

et

et

cancellarii

sanctae

maxime

prjedicti

f,ioriosi

principis Guaimarii, te,

frater, sicut et de sede propria ad suam transtulerunt, poscentibus tnorum mcritis morum, non rapina tua; avarilite id assectante, Aposlolica as-

anno domini Clementis Secundi papa; primo, Indictione decima quinta. Hactenus Diploma Clementis.

sensione per hoc

nostra auctoritatis privilegium

incardinamus
sedi, in

ct inthronizamus eidem Salernitana; qua fungaris archiepiscopi decore et ho-

Ad ipsum vero Clementem Petrus Damiani, eremi incola celebris nominis tum sanctitate tum etiam doctrina, scripsisse reperitur Epistolam, insuper et Henrici imperatoris impulsu ad ipsum iter
arripuisse.
rator,

nore.

Nam

in te nobis complacuit,

quidquid de
castitas,

te

tama

dispergit,

videhcet sanctitas,

beni-

quem

Quod autem magnoperesatageretimpecreasset papam communire Clemen-

gnitas, et
12. a

omnia qute Deo placabilia sunt. Unde in nomine Patris, et Filli,

et Spiri-

tus sancli, archiepiscopali pallio nostra Apostolica

manu
ris

toties in

dilectionem vestram insignivimus, quo ulaanno, quoties praidecessores tuos eo

tem, ut Petrus Romam ad Pontificem se conferret existimamus ea occasione voluisse, quo tantum virum latentem in eremo, ad Ecclesiastica subuunda negotia sensim perduceret. Porro ipsara ex
Cassinensi Bibliotheca acceptara Epistolam hic tibi

usos fuisse constat. In quo, qnia de vellere ovis est, intellige te ovium pastorem. Et quia eo cir-

describendam curavimus. Sicsehabet:


J

3. Petri

Damiani
se
aiitisliti,

lilteroe

cumcingcris et etiam circa humeros portas cognoscas et undique circnmspicius, ne aliqua erret,
;

qui

eum ad
Sedis

vocaverat.

ad Clementem

II,

Domno

Clementi

summa;

Petrus peccator monachus,


vestra
excellentissime

et in

morsus incidat luporum. Quod


absit) contigerit;

si

aliquando

humillimae devotionis obsequium.


Noverit
bealitudo
,

(quod

eam habeas

in

humeros
coadu-

ad caulam reportare, nare. Quod vero ante


tur, illud

et pristinae

societali

et retro crux Doniini habeApostolicum semper docet ante oculos tuaa mentis habere ' Mihi niundus cruciDxus est, et ego mundo. Confirmamus ctiam tibi ipsum ex
:

domine, quia domnus invictissimusimperatornon semel, sed siepe mihi pra;ccpit, et (si dicereaudeo)
rogare dignatus
Ecclesiis
est, ut ad vos venirem, et qute in nostrarum partiuui agerentur queeque
fleri

mihi necessaria a vobis


auribus intimarem.
itineris

viderentur, veslris

integro

archiepiscopatum Salernitanum

cum om-

Cumque
et

nibus adjacentibus parochiis suis. Et insuper licentiam damus el potestatem ordinandi et consecrandi e|)iscopos in his subjectis vobis locis, hoc

perhorrescerem,
,

ego et difficultatem ad vos venire penitus

recusarem
ut
iter

sua intentione non destitit, sed arriperem, absoluta defiuitione pra;cepit.


ille

Pestanensem episcopatum, cum parochiis et adjacentiis suis, et episcopatum Consanum et episcopatum Nolanum et episcopatum Malvitanum, necnon et episcopatum Acerentinum, simulque et episcopatum Bisinianensem, atque episcopaest,
, ,

Postquam autem
rcgressus

itinere
isla;

dierum Irium ad eremum


ejus
litterae, vcslris sacris

sum

ecce

mauibus otferendae nobis allata; sunt, quas nos usque ad aspecluni vestrum non praesumiraus temerare. Quas,
vos venire
si

placet, vos prius inspicite, et

cum

tum
tiis

Cusenliai,

cum omnibus

parochiis et adjacen-

his siniul per vestras

quoque

lilteras,

utrum ad

eorum. Pro pallio vero, quod supradiximus, quidem tuum successores tui perveniant ad Apostolicam Scdcm, et usuin pallii
post discessum

debeam, necne , mihi jubere dignamini. Ego enim inter utrumque positus, et dies
meos, huc
et illuc

discurrendo perdere timeo, et

consecrationcmque decrctaliter
praidiclis

reci[)iant,

et

non

tamen

Ecclesiis Dei, quic ra nostris partibus per

iiabeant potestatem successores noslri in cunctis

episcopatibus

(juos

vobis Apostolica

malos episcopos et abbatcs omnino confusae sunt, compatiendo, ma;roi;e nimioet tristitiacontabesco.
14.

auctoritale concessimus,
secrare,

deinceps e[)iscopos convobis concessum


est. Si

quemadmodum

stolicam

Sedcm de
si

Et (juid prodest, doniine mi, quod Apotenebris ad lucera remeasse nos adhuc in iisdem lenebris remajuvat si sub scra quis vitalis alimenti

quis

autem

nefario ausu (quod

non o|)tamus) huic

dicimus,

nostra; conccssioni aliquo niodo contraire voluerit


el

nemus? Quid
juvat,
si

omnia suprascripta a nobis

firraata violare pra;-

copiani claudat, ipse

tamen fame depereat ? Quid

sunipserit, ()erpcluo anathcmatis vinculo religetur.

cum

quis limati mucronisferro succingitur,

Et ul ha;c uustra coucessio firnia

iu

perpe-

circumlusis hostium cuncis non vibratur?Te

eniin oninipotcns Deus vice sui iu populo

quo-

Gal, VI.

dammodo cibum

posuil; ex te contraomnesadvcr-

CLEMENTIS
sariorum quatenus
iinpelus
EcclcsiiE

II

ANNUS
arniavit,

1.

CHRISTI

I0'i7.

sutc

kilus

ct Deo resislcntium pecius sludeas ca;lesti

nos durfc sugillalionis arma corripercnt, et prajmisso jurgio, silentium imperarent; inter se scili-

virtute coniodere, et

iamelicum
latroneui

nostr;c humiiitatis

stoniacliuni sacri verbi da|iil)us saliarc.

vjdeannis

Fanenscm

ai)

liis

Scd cum eliam qui


tot ct

non
el

erant, sed dicebantur Apostolici,

maledictum

modo judices conquerentcs Ad Conciliura hoc judicantes convcninuis. Sed o nova prajsumpfio morluorum sententiis subjaccmus, et episcoporum sunt judices facti, qui legaliter sub
cet hoc
:

cxcomnHniicatuni, Auxitnanuni (]uoque


inauditis

eorum fucranl
respondetur
:

legibusconstituti. Quibusaliijuando
sicut

tantis

criminibus involutum, alios^iue

Venerabiles patres et domini,


ita

condemnandos a vobis cum tanta arroguntia et cxullatione reverti cogiturin luctum Nos autcm spespei nostrre gaudiuni commutari rabamus, quod tu esscs redempturus Israel. Quapropter, beatissime domine sic conculcatam et
simili sententia
;

vobis specialitcr pra;rogatum esf judicare,

etiam

nn'noribus Ecclesia;
tiunt in

'

commuue

memhris competit quod senconferre nec ulla canonum


:

aucforifas prohibet juniores qua; Ecclesia;

ducunt
ne-

profutura (lepromerc,

dum tamcn

vcntilata

aljjectam slude revclarc juslitiam, sic Ecclcsiaslici vigoris


exliibe

gotia pontificalis judicii dcbeat clausuli terminare,


Si

disciplinam,

ut et pars iniqua a
spc-

statu superbia; corruat, ct

mens humilium ad
.

litafe

randa bona liducialibus convalescat


ad Clemeiitem Ponlificem Pctrus.

Ilucusque

quando hoc aut aliquid hujusmodi cum humisuggeritur, ncquaquam patienter admiftitur sed si (juid a nobis in Synodo actum est, totum ad

15. Sic igilur urgente imperatore, vel Pontifi-

invidiam nostram supcrbo vocabuio judicium nuncupatur. H;cc brcviter idcirco perstrinxerim,
ut in nie quilibet inexpcrfus
discat sibimet efiara

cibus

eum

ssepe vocantihus,

ad Ecclcsiastica onera

suheunda avocatur a solitu^iine. Quod fecisse doluit semper et suos, ne quovis praetextu sinerent sc abduci ab ercmo, suo periculo monitos voluit,
;

a talibus declinare

quantum

expediat .

Hsc ad
his

suos Pefrns,

quem

fanien multiplici

nomine

hsec inter alia scribens ad cos


a

Imperialis edicti pagina, veredario discur:

rente, defertur

bullala) nobis apochte

ab auctore
solo-

Sedis Aposlolicae diriguntur, Synodus congrcgatur,


religiosis viris Concilii

summa

committitur

tenus

illico se

monachus
alienum
se, dicat
:

tleclat,

litlcris i'evercnter

exhibeat.

honorem sacris Hujus tamcn expedi-

temporibns perdilissimis Ecclcsia; Calholicse profuisse, cum ad Ecclesiastica negofia subeunda vocafus saepe ex ercnio fuil, qua;singulisferme annis eruut dicenda, monsfrabunt. Jam ad Clementis citum nimis et improvisum funus lugubre veniamus. 16. Clemente mortuo, tertio invadit Pontificatum Bcnedictns IX. Hoc eodem anno, septimo

tionis
et

munus

a se

irrelractabiliter ducat,

idus Octobris, Clemens papa, nono


tus in

menseapromo-

reputans intra

Quid mihi

cum
satis

regibus

tione sua ex hac vita migravit, sepeliturque dela-

terrffi?quid milii

cum

synodali convcntu?Sufficial
:

suum
,

anfea episcopatum

Bambergam. Haec

mihi peccatis mcis

flendis insistere

mihi

sit

Ilermannus

me

huic

muudo mortuum
nolile

exhibere. Nolite, queso,

monachi

sub Ecclesiasticse compassionis , specie regum aulas irrumpere nolite aures principum velut salutaria suggerendo, fastidiosa im:

simulquc Leo hoc anno, et alii omnes post eum. Subrogationem autem successoris nonnisi anno sequenti factam idem docet Herniannus femporis hujus scriptor: nam audifo
,

portunilafe

pulsare.

Credife experto, credite in

hujus
lorise

gralite studiis

non
:

leviter fafigato.

Impera-

namque

majestafi

saepe
a

quae suggerenda
Pontificibus
;

Romse obitu Clementis papae, Benedictus Nonus jam iterum pulsus, adhuc terlio invasit Roraanam Ecclesiam. Ila enim de ipso Leo Ostiensis' Clemenfe vero post menses novem ulfra montes de:

videbantur expressimus
invitafi

summis

funcfo, praefafus Benedictus inPontificatumiterura


rediens, octo illum

synodalibus Conciliis interfuimus


isla

sed qui

fanquam si semina crederef arenosis litforibus videtur. Sspe namque in Conciliis synodalibus posili, quosdam clam sibi feraliter conscios praBsidere in numerosacerdofum vidimus, non modo de suis securos, sed ulfro ctiam
hoc tenipore
prosequilur,

ratore fransmissus ex

menses tenuif, donec ab impeGermania Damasus, Brixi-

norum episcopus, illi in papafu successif . Haec Leo. Agemus autem de successione Damasi anno
sequenti.
17.

ad aliorum
cincfos. Qui

crimina dcfendenda impudenter ac-

in qiia

Bungarica Ecclesia persecutionem passa, Gerardus episcopus subit martyrium.

cum Simone postmodum charismatum dona vendideranf quorum fanta vis eraf ad
nimirum,
uf ferebatur, ef
Giezi

Eodem

prius emeranf, ef

cum

anno, cuni Petrus Hungarorum rex per Henricum iniperatorem armorum pofenfia restitutus esset, Hungari concitati a regni proceribus,

excusandas excusationes in peccafis, uf infer Ccefera

mala etiam simoniaca; ha?reseos non modo defensores,

non solum iferum a rege deficiunf, sed cxulem revocantes regem constituunf

et
:

Andream
a quo im-

sed viderentur potius asserlores. Quis ad istorum invidiam monachus mufire prresumeref? quis ad arguenda crimina, vcl justiliam declaran-

pefrant efiam iidem diabolico furore percifi, amoti

sensu rationis, uf a Chrisliana religione deficiant, daemonibussacrificia immolent, atque fhura libent
diis

dam
'

vindicare

sibi

jus libertatis auderet? illico in

Gentilium.

Cum
82.

iidem in Christiaaos

fideles

Luc. XXIV,

2 Petr.

Damian. decoulemptusaiculic. 30.31.

Leo Ost.

\.

u.

c.

Baron.

ToMus

XVII.

10
quoque grassanles
iisdeni
spolialis
et
,

CLEMEXTIS
el
in

II

ANNUS

1.

CHRISTI 1047.
pectore lancea percussus obdie inaxima

Ecclesias irrumpentes,

cum

lioc dixisset, in

incensis,

eorum
in

clericos sive

dorniivit in

Domino. Eodem autem


est.

monaclios
minislros,

diris suppiiciis affecere

atque necarunt,

Chrisliaiiorum slrages facta

Uiio enira episcopi

parique impetu

irruperunt

quosque

regios

multique

viri

religiosi

intereinpti
collegit.

sunt,
Corjius

quorum
quidem

magistralus,

locornnique diversorum

nomina
beati

sola Dei scientia

prafuctos; aUiue denuini in reliquos onines, sive


gentiies suos, sive externos
Ciirisliano
fuit,

viri

cum

in loco marlyrii sui jaceret, nulla


est.

apud eos inventos, qui


Persecutio
talis

sorde

commaculatum

Porro sequenti die a


Dei sanctae Genitricis

nomine

censerciitur.

Catholicis

viris in Ecclesia

ut

si

diiitius perdurasset,

omne

prorsus Cliri-

Hungaria abolevisset. Recencomplures, et inter alios, qui res Polonoruni proseculusest Longinus:qua eliam persecutioiie sublalum esse martyrio sanctum Gerardum Chanodiensem episcopum narrat, quod et
stianilalis

nomen

in

sentdiras clades

istas

condilum est . Hsec ibi de martyrio. De quoagens Longinus Cracoviensis, baec paulo diverse ait Lalini omnes, Teutonicique regis Petri praefecti et ofQciales ubique locorum quaesiti, vario genere mortis consumpti sunt. Deinde B. Gerardus Cha:

nodicnsis episcopus bigis impositus, de nioute

Ke-

alii i)leri(jue

tostanlnr,

remphcludt
sauciati
,

praecipitatus, et lancea estperfossus in

18. Hoc namque anno ipse Gerardus episcopus Chanodiensis, iuHungaria (utipsepraedixerat)cffisus

peclore. Alii ex laicis saxis obruti, aut vulneribus


felici

cruore pro nomine Jesc Christi

ab hoslibus, tilulo marlyrii felix occubuit. Seditio etenim illa excitata adversus Petrum legem, queni
et ca|)lum exccEcaverunt, substituto

abluti sunt . Haec Longinus, sed

anuo sequenti,

habet Hermannus et alios plurimos peregriiios,


(ut

ctum Gerarduni involvit, enim haec in Vita ipsius, abejus temporis scriptore habentur Uno iiide lustro evoluto et allero inchoato, priedicta sedilio exlitit. In qua cum ad Albam regalem vir Dei proficisceretur, apud Eccle'
:

auno superiori Andrea rege, cum tum etiam ipsum sannecique tradidit. De eo
alii)

Porro defuncto Petro, et Andrea duce in regem recepto coronatoque solemnibus ritibus a tribus regni episcopis, ut res coniposuit, easdem etiam bene disposuit, agens summo studio, ut abnegata
penitus idololatria ejurataque, sacrosancla Christiana i'eIigio postliniinio restituta viresceret

factuin post
flrmat.

quod annuin sequentem idem auctor af:

siain sanctae Sabinae virginis cl niarlyris

hospitio
:

Conligit boc anno, Hermaniio


bus
(licet

19.

Godefridi ducis Lotharinr/icB pcenitentia.


et Sigeberlo testiaf-

usus est; illicque coenantibus fratribiis ait Fratres et amici, cras ad coenam Agni Dei vocamur; itaque absque detractatione properemus, pro Christo moriainur. Altera vero illucescente die, ])ater sanclus

flrmet)

anuo superiori id incendium Virdunense

factum Lambertus
,

opera Godefridi

Lolharingiaeducis, desperatione rebellantis ob sub-

latum

sibi

mensacque Christi miillitudinem sibi adhaerentem fecit participem, Ia;tusqne ad niartyrium perrexit. Ubi auteni ad Danubium
celebravit,

missam

Dei Genitricis

ab iinperatore ducatuin. Cum autein templum ibidem exustum fuerit,

spontanea? poeuitentiie ipse posteris


quit

dignum

reli:

exemplum, de quo Lambertus

hacc paucis

intendit iter,

ecce turba populi euin circunisistit,


;

Post modicuin, inquit, facti in tantuni

eum

pce-

lapidesque in eum in curru sedentem jactat a quibus tamen Deo cuni protegente, tactus non est. Ille vero ex adverso benedictionem et signum crucis apposuit. At impii Iiomines tandem equo-

nituit, ut i)ublice se verberari

faceret, et capillos

suos ut tonderenlur multa pecunia redimeret

sumptus ad reaediflcandam Ecclesiam


opere coementario per seipsum

daret, et in
vilis

plerunique
. Ita

rum

curruni,patremque humi abjiciunt, et niagno impetu lapidare conantur. Tum, iiistar protomarlyns Stephani, primus Pannoniae martyr, positis in terra genibus, clamavit voce magna Doiiiine Jesu Christe, ne slaluas illis hoc peccatuin, quia nesciunt quid faciunt. Et
retorlis collis, subverluiil
:

mancipii miiiisterio functus deserviret


vel

plane

Annalium nostroruin decursu, Lotharingiae duces


invenimus innocentes, vel
si

noxios, poeniteiites,

atque liujusmodi, quicaeteris principibus imitanda reliquerint pietatis exempla, At de eodem Godcfrido diversis occasionibus sajpe inferius
erit.

agendum

Eitat apud Sur. die

xxiv Seplenib. tom.

v.

CLEMENTIS

II

ANNUS

1.

CIIKISTI

1047.

11

Anno

pcriodi r.r.TCO-Romanai

6540. Annn
II

.isrffi

Ilispan.

108o.
III

Anno negira;i39, inchoilodic 27 Jun.,Fer.

7.

Jcsu Christi 1017.'

Clemenlis

papa; 2.

Ilcmici

reg. 9. imp. 2.

Conslanlini Monomachi

iuip. U.

1.

nuni.

Concilium Romanmn adversiis simoniacos. 1 ad U. Clcmens II, annilciite potissinmm

imperatore, Conciliiim Romce adversus simoniacos cclebravit, qua in Synoilo orta contentio est inter

mens, qui Suidegerus, papa, in Romanis parlibu-i nono mcnse promotionis su;e diem nbicns, ad cpiscopatum suum Babimberg reportatus tumulatiir.
3.

Ravemiatcm el Mcdiolancnsern arcliiei)iscoitos quisnam eorum proximus apud Romanum Ponliflcem sedere debcret, slatutiinique ut Kavennati episcopo secundus a Ponlifice llomano lociis in
Concilio

niacos.

A
lib.

Concilium Germanicum adversus simonum. G ad 9. Recitat Baronius quw


.">,

Glaber

cap. 5,

retiilit

de numcroso Concilio
in Gerinaiiia

in certo loco advcrsus

simoniacos

ab

absenle
II

imperatore tribueretur.

Lilterse
ix

tienrico imperatore celebrato, et jure merito suspicaliir


ficc

Clcmentis

liac

de re dalte legi possunt tom.


:

Concil. pag. 1252, in quibus ail Pontifex

Scdem

Raveiin. arcbiepiscopi
tris nostris

jubemus semper esse a dexnostrorumque successorum, secundum


:

antiquaj constitutionis auctoritatem

perator affuerit

et

nisi forte imtunc etiam ipsum sinistrum


,

Concilium illud prtesente 6Ve/ne;e Pontiesse, licet Glaber ejus mentionem non faciat. Illud a Cossartio tom. ix Concil. nescio quo casu omissum. Ultra huncannum Glaber Rodulphus, ordinis Benedictini, in coenobio S. Gcr-

habitum

mani Autissiodorensis monachus


sancto Odiloni abbati

Ilistoriam suain

locnm tenere per hanc nostrae auctoritalis firmitatem liuic nostrae narrationi subjectam. In iisdem litteris dicit Clemcns se Concilium istud celebrare
nonas Jamiar. 2. Clemens II cum imperatore in Germaniam Imperator, inquit Hermannus Contravenit. ctus, Roma egressus nonnulla castclla sibi rebelcirca

nuncupatam, non produxit. Eam Duchesnius tom. iv exliibet. 4. 5. Wiborada canonizatur. Ad niim. 16. Clemens II, ante(|uam e Germania in Italiam rediret, sanctam Wiboradam virginem etmartyrem, qn;c reclusa apud Sanctum-Gallum, anno dcdxxv
Cluniacensi

ab Hungaris
retulit. Id

caesa

lantia cepit; provincias prout videbatur disposuit:

testatur

est, in sanctorum numerum Burchardus San-Gallensis mo-

duces Nortmannis, qui in


rantur, et
aliis

illis

parlibus

commo-

eo locorum lubibus conslituit. Sed

nachus, qui soeculo sequenti vixit, in lib. dc Casibus monasterii sui cap. 0, ubi de Norperto abbate
scribit
:

socru imperatoris de monte Gargano Beneventum reversa, orto tumullu, Beneventani cives quibus-

Oblinuit amminiculante Henrico impe-

dam eam
ratore

Unde saevam ab impevindiclam metuentes, eique se subdere non


injuriis afflciunt.

prEPSumentes, rebellionem ineunt. Sed impcrator


qui

magnos

exercitus

jam remiserat,

et

ad alia

apud dominum Apostolicum Clemcntem Secundiim , recitata Vita beatae Wiboradae ejusque miraculis, de tandiu neglecta re ab ipso papa redargutus: quatenus ipsam praisente Theodorico Constanliensi episcopo canoratore et conjuge ejus Agnete hoc
nizaret, et pro sancta haberi praeciperet, et anni-

occupato animo, jam

in patriam tendebat,

tantam

lunc temporis civitatem aggrcdi distulit, interimque eo infecto negotio, sed alias univcrsa Italia parente pacataque, redire disposuit. Interca imperatrix

versarium ipsius
5.

diei

solcmnizandum

institueret.

Agnes, quae

Roma

ab imperatore digressa fue-

Profectus postea Moritur Clemens II PP. in Italiam Clemens 11, auimam Deo reddiditin Romanis (lartibus nono mense promotionis suae,
inquit
Dialog.

rat in Ravennati territorio, flliam peperil. Addit

Leo Ostiensis

lib. 2, c. 81,

imperatorem secum

in

Hermannus Contractus Victor Papa lib. 3 ait, eum non amplius novem mensibus Sa:

Germaniam Clementem
mini inchoans scribat
:

adduxisse.

Cum

vero

Lam-

cerdotio

bertus Schafnaburgensis

annum

a Nativitate Doiegati

eum

mxlviii,

imperator Natalem
:

Domini Poletha;
aderant

(in

Saxonia) celebravit
,

ibi

Romanorum

Suidgeri papae obitum nun-

Leo vero Ostiensis lib. 2, cap. 82, menses novem. Quare cum anno superiori die Natali Domini consecratus fuerit, et die nona mensis Octobris divo Dionysio sacra vita functus sit sedit menses novem et dies xv, die
;

fuuctum

obiisse post

tiantes, eique successorem postulantes, apparet Clementem II hoc anno Romam rediisse. Hinc Her-

emortiiali

incluso, ideoque ejus Sedis duratio in


Catalogis

omnibus

mendose descripta, cum


ei

in

inannus Contractus citatus hoc anno scribit

Cle-

plerisque tribuantur

menses

ix et dies vii, in

12
duobus mcnscs

CLEMENTIS

II

ANNUS
vero
II

1.

CHRISTI

1047.
referens ex

ix et dies xvii. Clemenleiii

nis ad

Conatum Ciironico-Historicum,

die noiia Octobris obiisse, o.4undunt verba Brevis

Grelzero, in librodedivis Baml)ergensibus, Epistolain

Leonis IX a Grelsero in sanctis Bainbergensibus


recitali, in

quo

palliuni conccdilur
II

bergcnsi cpiscopo Cloincnlis


ulerelur ter in
:

HarlwicoBamsuccessori quo
,

anno In solemnilate, inquit, sancli Dionysii, eo quod tunc anniversarius dies celebratur domini papa; Cleinentis supra niemorati hancque diem Apostolica aucloritate statuinius celebrem esse i^er tolum episcopatum. In
:

a Clemente II Ecclesi;e Bambergensi datam, quaei promotioiiem suamsigniflcat, sibique grave esse ab ea divelli testatur, ait vidcri sibi Clementein II factum Ponliflcem non dimisisse titulum

episcopi Babenberf/ensis, uti neque


culi Victor II ct

i)aiilo

post se-

Nicolaus

II,

dimiserunt titulos

Aissettensis ac Florentini. Haec conjectura certa;

Vita vero S. Henrici inip. legilur, euni perinisisse

presbyleris et diaconis mitras gestare in quibus-

dam

diebus

ibi

exprcssis

inter quos et sancii

Dionysii,
doiiini

pro reverenlia pra?Iibati prajdecessoris

Clemenlis papae, cujus anniversarius dies tunc ab eisdem fratribus agilur. G. Jn Italia et Baniberga sepultus. Porro

Lambertus enim Scbafnaburgensis ad ann. mxlviii id manifesle indicat a Iinperator Natalem Domini Polethae celebravit (hoc scilicet anno juxta vulgarem noslram epocbam). Ibi legati aderant Romanorum, Suidgeri papa; obitum nuntiantes, eique successorem postulantes quibus imperator Bopponem Prisniensem (legendum Popponem Brixinensem) episco()Uin assignavit, Babenbergensem
:

errat Lco Ostiensis a Baronio cilalus,

Clementem

II

itll}'a

quando ait montes defunctum esse. Leo


et

vero episcopatum Hezekin cancellario tradidit epi:

scopatus itaque Bambergensis Clementis


vacabat.
8.

II

morte

euini in Ilalia scripsit, ubi Cleniens deniortuus, uti

jam ex llermanno Contracto


naburgensi ostendimus
:

ex Lamberto

Scliaf-

quibus adde auclorem Vitte sancti Henrici, qui de Leone papa IX ait a Ductus amore et revereniia Clementis, pia; me:

Glaber hb. l, cap.

Benedictus IXiterumPontificatum invadit. In5, de Benediclo IX inquit


:

tercedente thesaurorum pecunia, electus extitit a

Romanis.

quibus exinde frequenter ejectus, ac

moriae pradecessoris sui, queni Deus miro dispensalioiiis

inhoneste receptus,

nuUa

potestate viguit .

Hoc

ordine a pralatione bujus


Apostolica; Ecclesiae

loci

(Bamber-

Romanee Catlioapicem dignatus est avertere, et mirabiiius e Romanis flnibus defunctum ejus corpus reduccre volens banc Ecclesiam quasi novam tanto decoratam esse patrono, et Romanam contentam et sufficienter praeteritis et futuris patribus manere ornatam . Papcbrocius in Conatu CLronico-Historico refert Clemenlis II EpitapLium,bis verbis conceptum Reverendissimus in Christo paler et dominus D. Suidcrus a Mayeiidorf, Saxo, 2 episcopus Bamb., poslea summus Pont. Clemens II dictus, obiit Romaj 10 Octob., anno 1047 Exhibet postea Papebrocius accuratam tuniuli Clementis lapidisque impositi delineationem, aitque se accepisse ex uno ex patribus tumulum coUegii Bambcrgensis Societatis sua; quidem antiquum esse, sed lapidem in quo sculptum Epitaphium novum, prout ex litterarum Romanarum forma, eo kvo non solum apud Gcrmanos, sed et afiud Romanos exoleta, ncc mullo poslquam ab annis centum restitui paulatim ccepta,
gensis scilicet civitatis) ad sanctge
licte ct
;
:

autenianno post Clementis II niortem Pontiflcatum iterum invasit. Leo eniin Ostiensis lib. 2, cap. 82,
scribit
:

diens, octo illum

Benedictus in Ponlificatum ileruin remenses tenuit . Signantius anti-

quum

Ms. cujus

hac verba Papebrocius


est,

recitat

Benedictus tertio reversus in Pontificatum, tenuit


mensesviii, dies x, id
a festivitate Sancto(die scilicet

eum

ruin quatuor Coronatorum

viii Novemb., quffi hoc anno in Dominicam incidit) usque ad festum sancli Alexii , ad diem xvii mensis
Jiilii

sequentis Chrisli anni divo Alexio sacrum.

Illud vero

manuscripium anliquissimum
episc.

esse refert

Papebrocius.
9. S. Gerardus Eungaria; martrjr.

Canadiensis primus
18. Baronius, (jui

Ad num.

anno mxlii, num. 1 el seq., priorem adversus Petrum Hungaria; regem seditionein anno unoserius
coUocavil, coactus fuit posteriorem, quae pra^cedenli anno, ut ibi vidimus, contigit, in prfesentem

aiiisque

indiciis ex ipsa Inscriptione dcductis co-

ideoqueetmortem sancti Gerardi episcopi enim anonymus Vitae hujus sancti apud Surium, ad diem xxiv Septemb. ait Praedixerat in illa gente
diflerre,

Canadiensis primi Hungariae martyris. Auclor

gnosci potest. Novus itaciue lapis pro vcteri sublato


repositus. Hffi viri doctissimi conjectura^ milii

immanem

seditionem excitatum
.
et altero

iri,

atque in ea se
:

omin ea

mortem oppetiturum
inde lustro cvoluto
seditio extitit
:

Paucis interpositis

Uno
vir
vir-

nino probantur, quibus addo diein

x,

quo

inchoato, praedicta

Inscriptione Clemensllobiisse dicitur, ejus novila-

in

tem eliam manifestc indicare. Nam quod in ea Clemcns II Roma; mortuus dicitur, conlra Hcrmanni Contracli et aucloris Vita; sancti Hcnrici testimonia, qui asserunt euin in partil)us Romanis demortuum, ambiguam explicationem habet; cuni
verbis
7.
illis

Dei proflcisceretur,

qua cuin ad Albam-Regalem apud EcclesiamS. Sabinse


:

ginis et martyris hospitio usus est, illicque coenan-

tibus fratribus

ait

Fratres et amici,crasa(l
instar

ccenam

agni Dei
tyris

vocamur. Subdil postea


ne Gentilibus stalueret
dixisset,

protomar-

Stephani

primum Pannonise marlyrem

Roma

intelligi possit.

petiisse,

Factus papa episcopatum

jion dimisit .

liamberriensem
in 1'aralipomc-

cum boc

a Deo hoc peccatum, et in pectore lancea percussnm ob:

Idem Papcbrocius

dormivisse in Domino

eodem

die

maximamChri-

DAMASI H ANNTIS
stianoriiin
sli'ag(!m

1.

CITRISTl

1048.

13

factam
viri

csse,

cl

multis

iude

certus purgationis dics, et

Emma

vomeres omnes

procuratorcm al) Andrea Hungariffi rege oblinuissc, ut corpus illius sibi restitucretiu- (lcni(|ue a sanctie Uonianae Ecclesia? Synodo Ladislai rcgis tenipore injunctum fuisse,
lapsis dicbus, sancti
:

calcans ct pertransiens

ilia-sa

indc evasit, eoque

miraciilo innocenliam manifestavit.


11.
tigisse,

Calumnia

illa refcllitur.

Hoc verecon-

Alfordus in Annal. hoc anno ct Hollandus

ut corpora eorum,
tiouc
irrif^assent,

qui Pannoniam fidei praidicasuuuno bonore afficerentiir


;

ad diem v Januarii, ubi sancti Eduardi confessoris Vit:im asancto Aelredo scriptam rccitat, etiamexislimant. Sed
buriensis,

ac venienteSudis Apostoliciclegato, sacruin hujus


beati martyris

corpus clevatum esse

Anno

ita-

cum ncque Aeircdiis, neque Malmesneque ullus alius antiquus Anglia; bislo;

que MXLi, non veroinsequcnli, s/ic/? Gerardns scditionem pra;dixerat, quaisexto post aiino contigil, anno nempe Cbristi superiori, iu qua Pelrus Hungaria; rex solio exlurbatus,

ricus faeti adeo singularis meminerit, illud inter

fabulas

Anglicanis constet

subrogatus et plures
latriam
redierant

Androas in (\jus locurn ab iis (lui ad idoloRes tamen poslea interfccti.


Clu'istiani

accensendum eo magis quod ex hisloricis Alfwinum Wintoniensem episcopum hoc anno e vivis abiisse, ct Robertum episcopum Cantuariensem anno tantum millesimo quinquagesimo primo relegatum esse, et nonnisi
post

Andreas composuit
10.

el EcclesicC favit.

Emmce

regina;

mortem

in

regis

gratiam

sata.

Alfwinus vel
Iioc

Emma

reQina incontinentia; dicitur accu-

Ehvinus, Wintoniensis epiantiquos

scopus

aimo

e vivis exccssit juxla

Historia; AngliCcX scriptorcs, qui aiunt

eum Emma; eum


,

regina; fuisse gratissimum.

Fabulantiir autem refa-

centes

quidam cjusdem

nationis auclnres,

Quare quomodo verum esse |)otest quod fabulatores isli asserunt, Robertum, mox divulgato miraculo marc trajecisse, Genicticum monasterium concessisse, ibique demortuum. Dcnique Wartbonus, tom. i Anglia; sacnc, refcrt Annales Wintonienses a Thoma Riidborno ab annis circiter durediisse.

miliarius
illo

quaiu oportuil

cum Emma

egissc,

ac

centis compositos, iu quibus

ha;c fabula legitur,

modestia; et castitatis leges transgresso

ru-

morem
tate

ad Eduardi regis aures Roberti Londinen;

sis ei)iscopi relatione [jervenisse

qui rei indigni-

ne verbum quidcm habeat Warthonus, se eam aspernari ostendit, ct tom. ii Aiigli;c sacrse, producit historiam archicpiscoporum Cantuariende qua

cum

cominotus, ei)iscopum et matrem custodiaj mandarit donec utrinsque innocentia


,

Emmam

sium
:

miraculo probata
latae pudiciti;B

fiiisset.

Godwinus comes,

Crimen, inquiunt, vioqui summa apud

regem valebat gratia, intentavit, et in partes fraxit Robertum episcopum Londincnsem, qui hoc tempore tolius archicpiscopatus Cantuariensis, arcbi-

a Rodulpho de Diceto ab aniiis quinquaginta supra quadringentos editam, in qua tanlum habe Hunc (ncmpe Roberluni) Anglici moderni tur vituperant, diccntes eum fuissedelatorem Godwini et fihorum cjus, et discordioe seminalorem inter

reges et principes, et archiepiscopatus emptorem.

Unde

et

ipse

Robcrtus

cum

ca?leris

Normannis

curam gerebat. Susurris hujusmodi Eduardo rege commoto effectum ut eabonis praediisque spoliaretur, et postca
episcopo

morbo

soiilico

aftlictato,

expulsus est ex Anglia, Romam vero profectus et de causa sua Sedem appellans Apostolicam, cum
l)er

Gemeticum

reverteretur, defunctus est, ibique

in

coenobium retrusa, parcissime aleretur. Inde

sepultus in Ecclesia R. Virginis,

quam

innocentiam suam probari placuit, super candens ferrum (novem videlicet ignitos vomeres) nudis pedibus gradiendo. Prascribitur ergo a rege
reginse

ptuoso opere

construxerat.

Sedit

ipse sumautem tantum

annis duobus .

DAMASI

II

ANNUS

1.

CHRISTI

i048.

1.

Damasus

11 creatur

papa

et

moritur.

Ecclesia a Renediclo, tertio ejus

Sedis invasore,

Qnadiagesimus octavus supra millcsimum annus


incipit

ab imperatore
Rrixiensis (licel

inittitnr
alii

Uoinam Poppo episcopus

Indictione

prima, quo

afflictata

Roinana

Aquileiensem dicaut) Pontifex

DASIASI

II

ANNUS

CHRISTl

048.
Silviniacuin

consecranduS; qui suffragiis omiiium electus et comprobalus, consccratus Poritifex, nominatus est Damasus Secundus. Ha;c ex Leone Ostiensi ', Her-

tionis incoepta

devenit

ibique se

circa festivitatem Dominicae Circumcisionis ex hoc

sa2culo migraturuin

manifeste
per

dixit.

Porro autem,

manno

in Chronicis hoc anno, et

aliis,

qui et Sedis

cum

in agonis esset angustiaconstitulus,

diabolum

ejus tempus perbreve fuisse, nempe \iginti trium dierum, defunctumque Pr.eneste (ul Leo iiabci),delatum in Urbem sepultum luisseinEcclesiaSanctiLaurentii extra muros affirmant veneno subla:

astare conspexit,
dicis, ut

eumque

abscederet,

nomen Iremendi Juterribiliter increpavit. Anno


autem
suaj

itaque Dominica; Incarnationis millesimo quadra-

gesimo octavo

aetatis

octuagesimo

lum, Benno aif, opcra Bcnedicti Sedis invasoris. Sed cum iiislorici hujus plura sint mendacia (juam
; verba, quid affirmari qui, ne decipiaris ejus auctoritate, dicendus plane prudentium lectorum sententia non historicus, sed

septimo, ordinationis etiam quin(|uagesimo sexto, ea nocte quae Dominicae Circumcisionis solemnia
praecedebat, salutaris Eucharisliae sacramenta percepit, sicque

possil niliil penitus est

ut

satyricus, ideuKiue caIunHiiosusinvector,faIsarum

nam reruni contextor, fabularum consarcinator detrabendi, monstruosaque mentiendi, carpendi, de insignibus pietate viris fingendi, denequissiiuis
:

beatum Deo spiritum reddidit. Paulo eadem scilicet nocte, cuiii beati viri corpus in Ecclesiam jam fuisset delatum, frater quidam Gregorius nomine in (ex) Veneta natione,
autem
post,

naturae siniplicis et innocentis

vitae,

exequiaruin

vero optiuia (}ua}qiie componendi sumpsit sibi licentiani, adeo ut cjus opera suffocata penitus veritas interiisset, nisi caeterorum omnium ejusdem
saeculi scriptorum integritate culta et suffulta respirans exurrexisset,magna potentia mendaciaqua;que dissolvens quac tu i[)se, lector, erit ut maiiu
:

funebrium lassitudine pra;gravatus, in eadem cella in qua sanctus obierat, proprium stratum petiit, in quo se projiciens dormire tentavit. Sed necdum plane resolutus in somnum beatum Odilonem
,

sibi videt
:

tangens procaciam nefarii bominis admireris. Sed ad res gestas. E medio subducto Damaso, vacavit

voce promplissima Quid, inquit, agis, domine Pater? Et ille Bene, frater, et optime. Dominus enim meus Jesus servo suo per semetipsum dignatus est adesse, et
:

astantem, ad

quem mox

sui

])r.Tsentiam

misericorditer exbibere. Sed in


digito

Sedes usque in

annum sequentem,

discerpta inte-

ipsa mea3 discessionis bora, in illo scilicet

rim in uiiguibus invasoris Benedicti, ejusdemque


foedata spurciliis.
2.

S. Odilonis abbalis Cluniacensis obitus. Hoc eodem anno, ipso ejus exordio, kalendis Januariis,

angulo locum) vidi figuram quamdain trticem nimis atque terribilem, quae mibi teterrimae suaj visionis horrorem atque for(ostendebat

enim quasi

midinem
4.

tenlavit incutere, sed Christi confortante

admirandus

ille

Odilo Cluniacensis abbas,

virtute, nulla

mc

potuit infestalione nocere.

sfficuli hiijus lucerna ardens et lucens, ex hac vita migravit in cselum. Res ab eo prceclare gesfas ex

Memoria Laurentii

episcopi Amalphitani

pr.rtc

collegit

Petrus Damiaui

cuin

Pontificia

Proxima quoque a Benni mendaciis vindicata. Qiiadragesima succedente, sanctae ac venerandae

functus in Gallia legatione, nobile Cluniacense coenobium visitavit, Hugonisque ejusdem sancti Odiionis successoris precibus exoratus,

memorifE Laureutius, Amalfitanae


glossus (duarum scilicet linguarum,
rat et latine), et

(Amaliihitanae)

sedis arcliiepiscopus, qui potens in litteris, ac bi-

non tam

scri-

graeco nove-

ptoris
aliis

quam

breviatoris multi|ilicium

rerum ab

quod longe

praestantius est, lauda-

collectarum fiinctus est munere, ut ipse praefando testatur. Qui ad postremum de ejus ad Deum Porro cum vir Doniini jam transitu ista habet
:

bilis vila; claritate pollebat.

constilutus obdormivit in

Hic itaque tunc Romae Domino. Cuiiique cada-

verejiis fuisset in Ecclesiam illatum, honeslusqui-

in extreniis ageret, per

quinquennium

fere

com-

dam

pulsus

est gravissimi

languoris molestia cruciari.


sibi dare-

clericus, Albero nomine, inejusdem Ecclesiae angulo lassabunda dedit membra sopori. Cumque

Mox

itaque beatorum Apostolorum Limina festinat

subito adhuc piene vigilanli vir beatus, Odilo scilicct,

invisere, ut quasi

sub corum pedibus

(si

apparuit,
et

ei

mox

clericus intulit
?

Domine mi,
pontificis
te

tur, quod semper in votis babueral) posset ex boc niundo transire. Verumtamcn quia non est in iio-

quando huc,

cur advenisti

Ad

charissimi, in-

quit, olim amici

mei domini Laurenlii

mine

via ejus, alilcr sibi

contigit

quam

speravit.

exequias veni. Qiiibus expletis, antequam

vide-

Per-quattior plancmensesillic aegriludine detentus (leinceps contra spem aliquantulum elanguit


:

rem

recedere nolui. Et his diclis species loquentis


.

evanuil
5.

Hacc Petrus.

convalescens ad propria remcavit. Cluniacum


(]ue devenieiis,

ita-

Quae noii tam in

commendationem

sanctis-

per

annum

fere

totum in

oratioiie

simi Odilonis,
tissimi

quam

ejus intimi faniiliaris lauda-

jejiiniis

permansit, seseque, quantum acgritudo permisit, ac vigiliis vebenicntcr afflixit. Decrevit auteni,

Laurentii archiepiscopi Amalphitani,

tam

sancli Odilonis

quam

Petri

Damiani

teslificatione

ut antequam debitum conditionis humana)

probati voliiimus reddidisse.

Quomagis

aihnireris,

persolveret, quacque monasteria sua circuiens, sanctae

admonilionis studio visitaret.


3.

Expcdilione igitur sanctaj hujus acdifica-

ampliusque detesteris Bennonis nebulonis, de quo nuper, impudenteni ad mentiendum alijue caluinniandiim [irocaciam. Siquidem in sugillatiouem
Gregorii papae Se|itimi, in quein venenatas sagiltas
inleiidit, Ihiiic ipsuin

'

Leo Ost

1.

II. c.

82.

"

Exlat apud Sur.

(iie

J'iii.

lom.

i.

sanctissimum virum Lauren-

DAMAsr H ANNUS
tium, qiiein cjusdem (Iregorii dicil fuisse magicxlilisse dcclainol, euin-

1.

CIIRISTI

1048,

15

slruiii, iiisi^Tiein iiia^uiii

gia, quibus animabus delimctorum jugilcr consueverant subveiiire, aniiiversariam statuit diem,

deinque Benedicti iiivasoris onniiuin inalorum com[iliceni, (|uem ctiam doclorem iiiisse ait ct priiicipem malelicioriiin, qui ct aruspicinam publice cxerceret,
RoiricB

qua pro
sibi

oinnibiis defiinctisDeosacrificiaper

omnia

rctur
fex,

magianuiue ct alia id gemis velita palam cunctis discere cupienlilius profitea quo Gregorius Septiinus lioinanus Ponlidiscipulus,

monasteria ollerreiitur. Cur autem statutaadid fucritdies sequens acommemoratione Sanctoriim Omniiim, dixiinus in Notis ad Romasiibdita

num

ejiis

easdein

iiiii^robatas

Icf^ihus

Martyrologium, accepta ab his quaj scribit Amalarius ratione. Coluit iiiagnoperccumdem sanctum Odiloiiern
vir

divinis ct luiinanis arles

magicas

didicisset. Exliis,

insignis

Fulberlus, cpiscopus

Carnoleiisis

lector, ct aliis quaj dicta suntsuperiusinSilvestro,

disce Beiinoncm meiidaccm, improbiim, nundinatorcmque pudendarum mercium. Tu vero conlrarium accipc sensum cx veritate ipsa sponte ma-

eumque pra; egregia virtutum excellcntia nominat arcbangelum. Extant cjusdcm Fulberti ad

eum

nantein
Grcgorii
fuisfe

nempe magnam
Septimi laudes
,

fieri

acccssionem ad
Laurentii
hiijus

Epislohe quatuor ', egregium inonimentum yirorum sanctorum , scipsos charitatis obsequio prosc(]uentium. Coluerunlque insnpcr ipsum reges, impcralorcs, atque

diim
:

Romani

Pontifices,

ul

ea

discipulus pra;dicatur

sicut et

Gregorius

Sextns ex eo laudnndus exislat, qiiod Laiirenlium

quac de ipso superius sunt dicla declarant. Hunc habnit prajcciitorcm Hugo, vir a?que sanclissimus,
iit

hunc Rom;e agentem, domi (iit ipsc ait Reniio) semper retinuit in siio archipresbyterio SanctiJoannis ante Portam Lalinam, dignuin hospitem tanto hospitio. Defunclo autem (utaudisti)Laurentio

ostendit

idem

qiii su|)ra

Petrns Uamiani,

iii

I>ra;-

fatione Vitic ipsiusOdilonis.


7,

S.

Popponis abbatis
saiicli

obitiis.

multos dies ab obitu

Odilonis,

Non nempe

post
vice-

archiepiscopo Amalphitano, successorem habuit

sinia quinta Januarii, conligit ex hac vita

migrare

haud imparcm doctrina, acmoribusPetrum, cujus celebris est memoria ex Icgalione una cum collcgis perfuncta sub Leone pa[)a Nono hujus Damasi
successore Constanlinopoli, ut suo loco dicemus.
6.

sanctum Popponem abbatcm Stabulenscm, virum a Deo donis plurimis illustratum de quo superius
:

etiam conligit meminisse. Cujus res sancte picque


geslas scripsit Evcrhclmus abbas omni opus adhuc inlegrum exlat ^
8.

fide,

quod

Dies annivcrsaria

per S. Odilonem indiicta.

Quod rursum ad sannon


praitermittendum

onmimi defnnctorum

Turcanim

prorjressus.

Quod

ad rcs per-

ctum

Odilonem

speclat,

bujus Odilonis institiitionem, ut dic secunda Novembris omnium iu Doinino quiescentium in universa Ecclesia memoria agefuisse sancli
patris

boc ipso anuo, Indictione priina, Turcse, qui ad Boreales partes Cavensis monlis sedcs babuerc, sequc palriis finibus conlinnere, nec inde nisiad stipendia invitati recedere consuetinet Orientis,

rctur, sicut pridie agi consuevit

Omnium

Sanctoin i{)so

vere: eadein occasione a Persarum rege Sarraceno


vocati,

rum.

Id

cum

scribat

idem Petrus Damiani

ab eodeinque niale habili,


felici

in

ipsum arma

Odilone, confilclur absque invidia ipsa


Ecclesia in

Romana
Januarii,

convertentes,

successu Perside suntpotiti ;cx

Martyrologio, ipsis kalend.

hisce evenlis audaciores redditi, adversus

Roma-

duin natalem diein cjusdem sancti recolens Odilonis, haec

num impcrinm arma moventes,


politi snnt.

babet

Apud Silviniacum,

sancti Odi-

Coepla ista

tandem quiilem hoc anno, cadem


eo domito
:

lonis abbatis Cluniacensis, qui prinius

commemo-

rationem
steriis

die post festum

omnium fidelium defunctorum prima Omuium Sanctorum iii suis monafieri praecepit. Quem ritum postea univer-

Curopalata teslatur, resque tunc sub ex Constanlino Monomacho gestas fusius scribit scripserunt. Ita quidein (ut quo Cedrenus ct alii di
Indictione,

salis

Ecclesia recipiens comprobavit . H;ec ibi. Meminit ejusdem institutionis sancti Odilonis post Petrum Damiani in Vila ipsius cliam Sigebertus, anno Domini nongentesiiiio nonagesinio octavo.

declararunt eventa) ex Dei vindicla prodiisse noscuntur isli, tanquam e vagina gladius, in Orientalium scliisinaticoruni ullionem, cuin iisdem tra-

Qui multis remediis dili postea omnino fuerint. frustra tentatis, nec resi|)iscentes, potati calice iraj
tis,

Attigit

ptor,

eadem et Glaber ', cjusdeni temporis scrinimirum ex pluribus diversisque revelatioviris divinitusostensis,

nibusDei

compluresanimas,

rum

monacboincumbentium, a poenis Purgatorii jugiter liberari. Quae cum eidem sanorationibus potissimum Cluniacensiuin
in id
pree
caeteris

soporem concilianlis ac letbargum inducennon sinuntur noscere damna sua el causas ipsorum inquirere ut sanentur. Nec absque consideratione prffilereundum cst,quod eotemporesunt
Dei,

Turcoe iu

damna

imperii Orientalis educli,,

cum

ctissimo viro Odiloni

eorum

abbati innotuissent,

ConstantinopoIitanEe Ecclesia; male smalicorum signifer Micbael Cerularius, Latinoriim

praeessel schi-

propensiori sollicitudine coeptum pietatis opus pro-

sequi curans, prmter alia plura quotidiana suffra-

infensissimus hostis, prout, quae suo loco de ipso dicturi sumus aperte docebunt.

omnium

'Glab.

1.

V. c. 1.

Fulb. Ep. Li. ui. Liii.

Liv.

Apud

Sur. die

xxv

Jan.

l.

i.

16

DAMASI

II

AXNUS

1.

CHRISTI 1048.

Anno

periodi Gracco-Romana! 6541

II

Aiino ^Era llisp. 108G.

Anno negirK 440, inchoato


imp.
3. Constantini

die

16

Junii, Fer.

!J.

Jesu

Christi

1048.

Damasi

papa

1.

Ilenrici III reg. 10.

Monomachi imp.

7.

i.

Damasm

IJ

PP. crcatur

et

moritur.

Ad

sis,

ut librariorum errore legitur in

Hermanno
ct ait, a

n. 1.

Lambcrlus
:

Schafnaburgensis ad an. mxlviii,


superioris anni exordi-

quem

a die Natalis Christi

quem Baronius exscripsit, qui (luihusdam eum Aquileiensem episcopum


Contracto,
tuin
;

appeila-

lur, ait

Imperator Nalalcui Domini Polelh;B (in

sed hi toto caelo errant, ut ex bujus tempocolligitur.

Saxonia) celebravit. Ibi legati

aderantRomanorum,
II)
:

ris liistoricis

Baronius nullo teste

dicit,

ohitum nuntiantes, eique successorem postulantes qnibus ini|)erator Bopponem Prisniensem (legendum, Pop|ionem P.rixinenseni) episcopum assignavit . Quihus ex verbis liquet, Benedictum IX qui tuncRomanam tam contra cleri Romani Cathedram occupabat quani contra iinperatoris voluntalem in Sedem Romanam a sinioniacis inductum fuisse, perperamque Papebrocium in Conatu Chronico-Historico scribere, posse alicui videri Benedictum hac quoSuidgeri papsG (sciiicct Ciementis
,

mortuo Damaso Benedictum IX iterum Sedem Romam invasisse. Denique Damasiis veneno, ut creditur, exstinctus, ut Anselmus in Itinerario Leonis IX ubi ait Damasum in Apostolica Sede
;

trigijita

solummodo
Leo

vixisse diebus,

rotundo nufidt.

mero

loquitur.

2.

IX papa

cardinalis

non

Or-

dericus
lensi

lib. 1,

pag. 372, de Brunone episcopo Tul-

Damasi in Pontificatu Romano sub nomine LeonisIX successore, ait Bruno Tullensis epi:

que vice Eeque ac


pro
tali

priori,

verum papam
;

fuisse, et

scopus, legatione Lothariiigoruin


abiit, et in via,

fungens,Romam

habitum seque putare etiam illum magnam morum emendationem promisisse, sub eaque spe recei^tum a Romanis. Lamhertus
ab
Italis

dum

quadain nocte oraret, angelos


afflictionisetc. Bruiio

cautantes audivit: Dicit


tationes pacis, et

non

Domimis ; ego cogitocogiautem


est, el in

enim

laudatis verbis manifeste indicat, cleruni Ro-

ad papam

Damasum

perveniens honoriflce ab eo

manum, a quo legatiadimiieratorem missi, Pontificem ab eodein petiisse. Imperator ixxnc Damasum episcopum Brixinensein seu Sahioncnsem Pontificem
designavit, (pii juxta

sepultns (lege, susccptns)

senatu

cardinalis episcopus ordinatusest.


illa,

Romano Verum legalio


Wienim

cujus nuUa mentio in Vita Leonis IX, a


ejus
ille

Onuphriuni
fiiit

in

Chronico

berlo

archidiacono scripta, valde dubia, et


prorsus commenlihus. Hoc

XVI Ival. Augusti, autem nec Onupbrius, nec alii qui idem scribunt, id unde acceIterint indicent, idem tamcn diserle legitur in Chronico RIs. a Papehrocio laudato, ut anno superiori vidimus. Iluic Chronico suffragatur Hermannus Contraclus qui ad hunc Cliristi annumscribit: Seqiiente .lulio Poppo Brixicnsis, episcopus ah
Ecclesiast.

Romie consecratus
Julii.

caidinalatus

seu die xvn mensis

Licet

sseculo episcopi

nunquam
satis

cardinales creahaiitiir,

hique episcopatu
bant.
3.

sc cohonestatos existiina-

Obitus S. Odilo7us abbatis Cluniacensis.


7.

A num. 2ad

Petrus Damiani, in Vitasancti Odia

lonis Cluniacensis ahbatis,

racterihus consignat
tionis

mortem ejus bis chaAnno Dominica; Incarna-

imperatore clectus, Roniain miltitur, et bonoriflce susceptus Aposlolica; Sedi papacLii ordinatus, mutato

millesimo quadragesimooclavo, statis autem

suoe octuagesimo septimo, ordinationis etiam quin-

nomine DamasusII vocatur. Sed paucis

diehiis

quagesimo
cisionis

exactis defunctus,

etad Sanctum-Laureiitium exlra Urbem sepultus est . Lco vero Ostiensis lib. 2, B Benedictus ileruin in Pontificatum recap. 81
:

sexto, ea nocte qua, Dominica; Circumsolemnia piaicedebat, salutaris EucharistiaB sacramenta percepit, sicque beaturn Deo spiritum

reddidit.

Petrum Damiani aimum a


alii

Pascliate

versHS, per octocirciter

menses

illuin relinuit, do-

exordiri, ut (luidain

boc tempore scriptores,

necab imperatore transmissus ex Gerniania DamaBrixenorum episcopus, illiin papatusuccessit, qui etiaii; post vigiiiti Ircs dies apud Pnenesle vita
sus,

manifeste ostendunt Lotsaldus monachus in ejus-

dem

sancti Vila a Bollando

una cum

altera Vita

edita a Petro Daniiani,

ad diem priinum Januarii


in Clironico,

decessit ,

nempe VI idus Augusti, seu die octava ejusdem mensis, ut habet idem Onupbrius. Porro
Pop[io Brixinensis episcopus erat,

recitata,

et

Ilermannus Contractus

quorum

neuter
;

annum

mortis sancti
vir sanctus

Odilonis
,

non vcro Urixien-

ignorare potuit

Decessit

inquit

DAMASI
Lotsaldus,

II

ANNUS

1.

CHRISTl 1048.

17

Jcsu

Clirisli,

noclc Circumcisionis Domini nostri in prima viyilia noctis, qu;e etiam


aitalis suaj

Dces, virique ob vita;

schola ejus prodiere episcopi, cardinales, Pontisanclimoniam sacro cultu

Dominica habebatur,
septimo,

anno octogcsimo
millcsimo

insignes.

ortlinationis vcro f|uinqua|;osimo sexto.

Urbanus

II et

Sub eo ante Pontificatum mililarunl Gregorius VII, monachi Cluniacenses.


sanctum Hugoncm super;

Anno ctiam

Dominicffi
.

Incarnationis

Mullaj Gregorii VII ad

quadragcsimo nono Chronico ad annum mxiix, etiam

llermannusveroin Auctiori
scribit
:

sunt Epistote

Exacto

nam illa lempcstate, qnam perpetuo dissidio adversus cumdem el Ecclesiam Hcnricus III
VII consiliarius fuit,
;

tempore, Odilo vcncrabilis Coioniaccnsis (lcgendum Cluniaccnsis) coenol)ii ct multorum palor inonaste-

imperator concitavit, Gregorio

et in negotiis tractandis prajfectus

in

quibus ([uanto-

riorum, IV non.Januarii migravit ad Doininum . Ubi llcrmannus dicin scpullunc pro die mortis sumil, ut passim alii scriptorcs Ecclcsiastici. Hinc
Januarii inscribitur,

pere Pontifex cjus operam nccessariam haberet ipsemet Epist. lxii, lib. \, ad Hugonem data his
verbis exprimit
Noscat religio vestra quoniam nobis prajsentiam vostram hactcnus qui denegatam cum admirationc sustinuimus, deinceps sinemulta anxietate et menlis perturbatione forre non possu:

quibusdam Martyrologiis Odilo ad dieni ii monsis eodemquc dic a Cluniaccnsibus colitur. Martyrologi enim diem scpulturai ct depositionis sanctorum non raro dicm corumdem natalem appcUant. Quod utrumque hoc in opcre subinde inculco, quod videani coiitra utrumque principium viros eruditos non raro peccare. 4. Vivente S. Maiolo abbas dictus fiierat. Cum vcro Petrus Damiani et Lotsaldus laudati Odilonem anno ordinationis quinquaQesimo sexto 6 vivis excessisse afQrment, constetque sanctum Maiohim i^m .Ttatc provcctum Odilonem sibi substituisse, manifestum est Odilonis electioncm, cujus Instrumentum extat in tom. vi Spicilegii, anno
in

mus,

ctc. B

Arcla

situdo intercessit,
missaj extant iu

Damiani necesad eum Bibliotheca Cluniacensi. Usus est


ei

cum

B. Pelro

cujus aliquot

litteraj

etiam familiaritor Ihigo Desidcrio abbate Cassinensi, summo postea PontiQce et Victore III appeliato
;

suos ot Cassinenses monaciios


legere est apud

communionom enim meritorum inler cum eo instituit, ut


Leonem Ostienscm
lib. 3,

cap.

fio.

pariter sociotatem iniit cum Aurelianonsi episcopo, cjusque canonicis, ut liquet ex Epistola tomo vi Spicilogii Dacheriani recitata.

Eamdem

Isembardo

aut potius nongentesimo nonagesimo secundo nonagesimo terlio peractam esse, ac Mabillonium Sa!C. v Benedict. in Elogio Historico S. Maioli 8 et Papebrocium in Addendis ad diem xi mensis Maii, quo sanclus Maiolus colilur, male camdem cum anno nongentesimo nonagesimo primo connexuisse. Hanc in rem Mabillonius Chartam me,

Sed de sanclo Hngonc infra sa>pius sermo crit. 6. Moritur S. Poppo abbas Stabulensis. Ad num. 7. Sanctus Poppo abbas monasterii Sta-

bulensis in diojcesi Leodiensi siti obiit octavo kalendas Februarii anno Incarnati Verbi millesimo

morat Humberti episcopi


Cluniacensi coenobio,

Gratianopolitani
, inquit

qui

ubi

Ilumbertus,
castri

quadragesimo octavo, Indictione prima, ffltatis sua anno septuagesimo, imperii vero Henrici Secundi anno decimo , inquit Everhelmus monachus primum Allimontis juxta Malbodium in Hannonia,
deinde ibidem abbas currenti annocreatus, inejus Vita, qua; extat in Actis SS. BoUandianis ad diem

domnus Odilo abbas

praeest ,

medietatem

de Ursilia

cum

toto

burgo atque Ecciosia Sancta).

Maria;, aliaquelargitur, annoIncarnationisDCDXCi,


tertio Rodulfl regis

XXV Januarii. Imperii nomine Everhelmus regnum

carnationis irropsit,

Verum cum Rodulpbus

error in

annuin InBurgundiEe
legen-

Burguudicum

intelligit

sicque

mense Januario

rex anno tantum nongentesimo nonagesimo tertio

currentis anni annus x imperii seu regni adhuc ia cursu erat. Poppo relicta in juventute militia, cui
sese addixorat,

regnare coeperit. Quare loco an, dcdxci

monachum
palris

induit, ot

beatam Adelvitara cffiuo-

dum anno

dcdxcv. Quod vero in Chronico VirduChronico Cluniacensi, dicatur Odilo

vivam matrem post

mortem ad

nensi ct in

Cluniacensis ovilis regimen suscepissean. dcdxciv,

biticam induxit, frustra succedente tempore Virduni reclusa

renitentibus aliis;
vixit,

quai

colitur-

intelligendum de anno
solus abbatiam regere

quoOdilo Maiolo mortuo coepit; qui loquendi modus

que die nona Noverabrls. Cura Richardus Gratia abbas Dei cognominatus raonasterii Sancti-Vedasti
creatus fuisset,

apud auctores frequentissimus. Longum sancta) dignitatis tempus ejus Congregationi admodum salutare fuit; sic enim plures religiosa) vitaj proeceptis imbucndi, eamque mogis promovendi torapus habuit. Scripsit Vitamsa?ic<2
iIfao/2,

secundum

sibi

eo loci praefecit Pop-

ponem, qui

tanet postea aliis praefuit raonasteriis,

demque

Stabulensis abbas renuntiatus est. Mortuo Eenrico imperatoro, principes iraperii inter sancto
civitatis episcosese reconciliavit, et Argentinensis oblatum patura sibi a Conrado Salico imperatore

variosque

sermones in Bibliotheca Cluniacensi legendos. Sanctus Eufjo, na5. Ei S. HiKjo succedit.

tione /Eduonsis,

quem

Odilo aliquot ante mortem


1

suam
Vitffi

annis fratrum priorem constituerat, ut docet


ejus
in Actis SS. Bollandianis ad

reformaingeniose et humiliter subterfugit. Varia egregios abbates locis vit" monasteria, variisque raortem claconstituit, et pluribus miraculis post
ruit.

Hildebertus episcopus Ceuomanensis, cap.


relata;,

diem xxix Aprilis

non minori cum fructu

post

eum abbatiam

Cluniacensem annos ampliussexagintaguboruavit.


Bakon.

Magniiudo Turcarum ab hoc tempore repenum. 8. Turcarum rex in Perside tenda. Abrahamum ducem cum centum millibus homi7.

ToMts XVII.

18
niim
in

LEONIS IX ANNUS

1.

CHRISTl 1049.
bello

Armeniam

misit,

qui

post

insignem de

stilulo,

petere finitimos regulos instituisse.

Romanis reportalam victoriam, mense Septembri,


Indictione secunda,

Ab hoc
tenda.
8.

itaque tempore

Turcarum

potenlia repe-

habet Cedrenus pag. 773, iterum cuin Romanis pugnavit, ubi Turca; quidem
iit

Tnrcarum principes sidtani

appellati.

vicerc

sed

non incruenla

victoria. lilud certe

quidem , inquitZonaras, o siquisvere consideret, (nempe Constantino Monomacbo imp.) acceptum ferri potest , quod Oriens Marte Barbarico est subactus , ob magnas nempe ejus profusiones. Sunt aulem Tiirci gens Ilunnica, populissima et libera, Caucasiorum monlium septentrionale latus
ei

Elmacinus lib. 3 Hist. Sarac. cap. 7, Tangrolipacem Togulbrer/um appellat, et initium imperii sultanorum cum an. Hegirae cdxlvii, Christi sc. mlv
alUgat, ideoque existimandum,

CedrenumetCuro-

palatem pluribus annis gesta uno tenore recitare. Porro, ut ostendit Ducangius in Dissert. xvi ad
Joinvillam, sidtanum

vocem
in
;

esse Persicam, probat


filii

accolens , ait Zonaras, qui addit seditione inter

vetus

numisma
id
est
,

Chosrois Cabada;

regis Persainscrisibi

Sarracenos orla, alios oppugnasse,


et sibi parere coegisse. Occiso

et

Turcas

Iiac

rum, ibidem descriptum,


bitur,

quo assoltan

occasione bene usos Sarracenis imperium abslulisse

rex regum

quem

titulum

Sarracenorum duce,

aiTogat in Epist. ad Justinianum imper. apud Me-

exercitus

cum

Turcis conspiravit,
,

qui

suam

fece-

runt Persidein ac Tangrolipaci nomen sultani imposuerunt, qua voce summus imperator ac rex

naiidrum Prolectorem Ecl. \, ut et alter Chosroes apud Theophylactum Simocattam lib. 4, cap 8; lib. b, cap. 13. Plura ibidem Ducangius de Turca-

regum notalur , ut scribit Cedrenus, qui subjungit secundum Laec sultanum regno praeclare con-

rum

sultanis.

LEONIS IX ANNUS

1.

CHRISTI

1049.

Druno episcopus TuUensis


comite Hildebrando, et

Romam

proficis-

cititr,

Aunus Rcdemptoquadragesimus nonus post millesirnum surgit, Indiclione secunda, quo post menses qiiinque vacationis Sodis ab obitu Damasi papcT, Bruno ex comite Dagspurgensi et episcopo TuUensi in Leucis, maxinio bono totius Ecclesia; Catholicae creatur Pontifex, dictusque est Leo Nonus. IIa;c autera omPontifex, 7iomine Leonis IX.
ris

summus

consecratur

Romanis quidem ipsum elecluni testatur Leo Ostiensis'. Quod ergo alii dican telectum ab imperatore,

ab ipso delectum

intelligas, sed

electum

cardinalibus. Otto
sic narrat

autem Frisingensis rem geslam

2. Mortuo Damaso, Bruno, qui et Leo, Tullensium episcopus, Romanam Ecclesiam guber-

nandam

suscepit. Hic ex nobili

oriundus, auctoritate regalis excellentiae ad


B. Petri destinatus fuerat.

Francorum prosapia Sedem


purageret, contigit

nia

quomodo

se habuerint, ex ejus sa;culi scripto-

Cumque assumpta

ribus in

liriinis

dictuin est)
sibi

sunt perquirenda. Defuncto (ut Dainaso, et Benedicto Sedem rursum

pura

Pontificali

per Gallias iter

vindicare nitente, necessitate cogentc, ne tale


iteruin subirc sancta Ecclesia cogcre-

monstrum

tur, missa est a Uoinanis legatio ad iinpcralorem,

qua petierunt Pontificem ab eo dari. Convenit ea legatio eumdein Hcnricum imper. Frising;o Natalem diem Domiiii celebrautem. Ila Lainbertus hoc
anno. Porro legationem a cardinalihus fuisse missam, non ut i[)se impcrator papain eligeret, sed

venire, ubi forte tunc praefatus Hildebrandus prioratus (ut dicitur) obedientiam administrabat . Quod contigisse oportuit, cuin sancto Odilone defuncto, ejus abbas successor sanctus Hugo creatus est. Erat Hildebrandus natione

eum Cluniacum

Tuscus, patria Saonensis, qui in Gallias profectus cuin Gregorio VI apud Cluiiiacenses, pa;nes quos

monasticam vigereobservanliam, hahilavit nionacliusintermonachos ibi degens, zelo a;stuans


sciebat

quem

sibi utilem fore putaret Romam mitteret, ut cx inore, Roina; consilio cardinalium papa eli-

Romana;
'

Ecclcsia;, velut ancilloea priucipibus

sub-

geretur, nec

Benno quidem adversarius

iieg.il.

Leo Osl.

1.

II.

c.

82.

LEONIS IX ANNUS
jugalac, atqiic servire coacta>.
Is

1.

mam

CURISTl 1049.

19

vero, pergit

prscedentibus prophetiis, Leo Nonus electus, Roversus dirigit


iter.

auctor, Lcoiioni adiens, a;mulalionc Dci plciius,

constantcr

cum

de incocpto rcdarguit, illicitum

4.

Sed

et accipe

qua) Sigebertus scribit in

iti-

essc in(juicns, per

manuni

laicain

sumnium Pon-

ncre contigissc,
ait

cum ex Galliis Romam

se contulit

tificem ad gul)crnationcmtotius Ecclcsitc violentcr


introire.

Vcrum

si

suis sc credcrc velit consiiiis,

utrum(|uc, ct (juod majcstas impcrialis in ipso non


cxacerbclur, (luodquciiljcrtasEcclcsiaj inelcctione

Hic cuni ad cai)cssendam Sedem Apotcnderct, audivit voces angeiorum cantantium Dicit Dominus Ego cogito
:

cnim

stolicam

Romanam

cogitationcs pacis ct

non

affiictionis. Vir
licct, interius

plane

canonica rcnovctur, sc polliceiur etlccturum. Inciinatus


illc

erat rncritis insignis, ct

ad

monitum

ejus,

purpuram
et

deponit,

angelicam vitam ducens, consorlio angclorum dignus


cst habilus,

homo

peregrinique Iiahitum assumcns,

Hiidebrandum,

iter carpit. Igitur

ad

duccns secum Urbcm usquc

quorum cultum
:

propensiori studio

frequentarct

hincque

cst ut

simul ac consecratioEcclcsiam

venientes, consilio Hiidebrandi u cicro et populo

nem

Ponlificiam
in

Romae

accepit, nihil ibi moratus,

Bruno in summum Pontificcm ciigitur sicque utcumquc Romana Ecclcsia ad facicndam electio:

Sipontum

Apuiia, ad

visitandam

Sancti Michaclis archangeli sitam in rupe Gargana,

nem

informatur .

IIa;c

Otto. Idibus Februariis

fuisse Romaj consecratum, habent vetcres indices Vaticani. Quadragesimali quidem tcmporc conli-

cciebcrrimam ejus temporis peregrinationem, ad promerenda apud Deum suffragia sanclorum angclorum accurrerit.
ficat

gisse consccrationem Leonis, llcrmannus aftlrmat.

Et

quidem ipso inilio QuadragesimEC id factum oportuit quod et ex iis quae Leo Ostiensis scribit
:

de peregrinatione

mox ab
qui

eo susccpta, tcmporis

habita ratione coiiigimus.

Undc

crrare

omnino

ipsum in Gerniania ante , adventum in Italiam Synodos ceiebrasse testantur. Quando autem illas Synodos celebrari contigerit, suo loco dicturi sumus. 3. Hic vero ncquaquam prcctermittcnda puconvincuntur
ii

Leo papa montem Garganum, cnclimonasterium. De qua inita peregrinatione Leo Ostiensis ha;c habet' Sanctus autem Pontifex, codem quo ordinatus est auno, orationis gratia montcm Garganum petiit. Inde rediens, in ipsa festivitate Paimarum ad hoc monasterium Cassinense vaide devotus accessit, et rcverentissime
5. Petit

susceptus a fralribus

ipso die

missam solemniter
fratribus

celebravit, atque in refectorlo

cum

come-

tamus, quEE accidisse dicuntur


ctionem.

ipsi

ante sui eie-

Ex

scripto

enim

Codice

Subiacensis

monasterii iectionario, de primordiis ejusdem Leonis papse aliqua auditu. digna narrantur, quae de-

prandium ad Capitulum venit. Ubi maximas fratribus pro tam honorifica susceptione sua gratias agens, ac pro viribus semper monasterium ipsum exaltaturum spondens descendit. Postridie vero Ecclesiam SanctiMaurltii apud insudens,
post
,

scribemus. Tres

namque
;

ibi

de S. Leone Nono in
solilfe

lam, qua; Limata dicitur, ab ipso abbate constru-

ejus anniversaria dic natali legi

descripta^
:

ctam

et

Sancti Salvatoris in territorio Attinensi

habentur lectiones

est

carum primae exordium

; :

solemniter dedicans,

Romam reversus est. Ad quem


suorum
et

Toto affectu cordis, cliarissimi


ista

inferius vero

profectus abbas, Privilegium ab eo juxta

dc eodem
urbis

leguntur

Dum

esset Tuiiensis

praedecessorum

morem

honorabiliter sumpsit. In

episcopus, priusquam

Romanam

Ecciesiam

quo idem sanctus Pontifex sandaliorum usum,


tatibus,

gubernandam susciperet, nocturna visio (sicut a Firmano episcopo Erimanno nomine didici) apparuit ipsi. Contemplabaturquod quidam scnex vultu
placidissimo, canitie decorus, per asperrimam et iongissimam viam ducebat eum ad quoddam vetustissimum templum quod ingressus fecit eum
,

dalmatica;, et chirotliecarum in praecipuis festivi-

tam

ilii

quam omnibus

in hoc ccenobio

regulariter promovendis, ob honorificentiam sancti

hujus
etiam
situm,

ioci, Aposlolica

auctoritate

concessit.

Quo

tempore idem Apostolicus


intra

monasterium,

quod Saxonarum appellatur,

sedere juxta sc dicens


:

in miritica sede

prsefati

tempii

jam
sibi

dicto abbati Richerio

Urbem Romam cum suis omnibus


,

Hoc nobihssimum solium, transactis quinque annis, concessit tibi Deus, ut fidehter regas et amplifices iliud, ut merearisaudireab eo Euge, serve bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis, su[)er multa te constiluam, intra in gaudium Domini tui . Hwc ibi. Subjiciuntursequenti lectione aiia ipsi ostensa de bellorum turbinibus quibus vexandus esset, atque demum de felici rerum exitu. Quae quidem omnia scripta fuisse videntur eodem Leone adhuc vivente. Nam in fine ista leguntur Quod magna ex parte cernimus adimpletum . Sic igitur Apostoiico more - divinitus
'
: :

juribus tradidit, et ilh exinde privilegium faciens,

solam

abbatis consccrationem

quem tamen
Hucusque

Cassinensis abbas eligeret, reservavit.

Leo. Porro Pascha


lebrasse, ex
6.

eumdem

Pontiflcem Romai ce-

Hermanno

constat.

Sed antequam ulterius res a Leone gestas prosequamur, non omitlendum, ipsum adeo su3B
Tullensis Ecclesiae

nus Pontifex creatus

amatorem fuisse, ut licet Romaesset, tamen titulum priorem

non rehquerit, volueritque

dum

vixit dici

etiam

Tullensis episcopus. Insuper liquet

patrimonium

suum impcndi

voluisse in erectionem monasterii

Malth. XXV.

1. TiiD.

i.

'

Leo Osl.

1.

II. c.

2.

20
Sancla; Crucis,

LEONIS IX ANXUS
quod
et

1.

CHRISTl

1049.

amplissimis redditibus lo-

talibus diversi

cupletavit, rcliquitque

rum mus

sub protcctione Pontificum, Tcstatur Gregorius papa Scpti-

Romano-

summo

Pontifice ad episcopatus
id

gradus fuerint ordinati, ab eodem apicem sunt pro,

vecU, nec
firraato.

perpcrara

etc.

Ha5C de papa; Leonis

in Epistola ad Guarnerium Argentinensem episcopum'. 7. Synodus et decreia Leonis papce contra si-

dccreto, in hac

Synodo constituto, seu poUus conAt non hic finis controvcrsiarura sed
,

occasione ordinationura qua; per siraoniacos


sunt,
alia;

factae

moniacos.

Qu(c autem

fuerint reliqua; anni

eraerserunt contenUones diversis Syno-

hujus ejusdem Leonis papa; res gesta;, ab HerProximo Pascha Udahicum nianno sic accipe Augiensis coenobii provisorem Roraam venientem
:

dorum judiciis ventilatae, usque ad annum quintum ejusdem Leonis papffi Pontificatus, ut idem
ipse Petrus

abbatis bencdictione

consecravit,

et

monasterii

privilegia antiquilus a Sede Apostolica sua auctoritate confirmavit et innovavit, Indictione secunda, VII kal. Aprihs. Idem papa in

ejusdem

tradita

exordio ejus Epistola; ad Henricum De quibus nos suo loco dicturi sumus. 9. Aliud idem Petrus ejusdem PonUficis synodale decretum recitat superius eadera Epistola, istis verbis' Nam et iis qui supra maguificus Leo
affirmat.
:

hebdomada post Albas, Synodum cum episcopis Ilaliaj Roma; celebravit. Idem in hebdomada Pentecostes aham Synodum Papia; congregavit inde,

omnes

clericos

ab haereUcis venientes, in his qui:

dein quos adepU sunt ordinibus prajcepit recipi

ad alliorcs autem gradus prohibet promoveri. Cujus


adhibere

que per montem Jovis cum phiribus Romanorum


in Cisalpinas partes dovenil. Ha;c Hermannus de rebus gestis hoc anno in Kaha, quae ne perfunctorie

decreU nos titulum contenti sumus hic breviter ad textum autem mittemus, quibus
:

vacat diffusius

illic

exarata perlegere. Quin omnis,

transeamus, de his qua;

alibi

reperiuntur in

me-

inquit, cujuslibet ordinis clericus, qui Catholicam

dium adducanius. 8. Quod cnim primum ad Romanam Synodum


perUnet, plane Leoni accidit quod homini agricolse accidere solet, qui cum incultum agrum
spinis

deserens haeretica; comraunioni se miscuerit, si ad Ecclesiam fuerit reversus, in eog radu in quo erat,
sine promotione

permaneat %

etc.

Ponamus

itaque,

ut simoniaci in

nuUo

a ca;teris hajreUcis differant,

repletum

undique

suscipit

excolendum

atque per schisraaUcam sectara similiter


sacerdotio

cum
;

eis

ipso

intuitu terreatur

relae ibi

immensitate laboris. Quesunt propositaj de clericis simoniacis, adeo-

ab Ecclesiastica comraunione procul reccdant

in

tameu

vel cateris gradibus,

quicumque

que frequentcs, ut eos ta;deret audire, et desperarent omnes omnibus posse mederi languentibus. Nam audi qua3 de ejusmodi puniendo crimine, eodemque penitus abolendo sint tunc acta in Romana Synodo sub Leone; quae Petrus Damiani recitat in Epistola ad Henricum Ravennatera arcbiepiscopura ^ Veruratamen, inquit, et hoc otiosum esse non credimus, si quod super hoc negotio idem venerabilis Leo papa statuerat exponamus. Nam cura omnes simoniacorum ordinationes synodalis vigoris auctoritas cassasset, prohnus a Roraanorura
:

jani ab eis promoti sunt, Leoniano decernuntur

sancito in hac

permanere judicio . HtecPetrus ex decreto Leonis prima Synodo, in qua prominentiores vepres succisi esse

noscuntur.
Petri

tO. Libellus

dictus Gomorrha;us

miani, de quo

illi

gratulatur papa.
illi

Caeterum
ve-

Da-

praeter ipsos etiam, et frutices

infelicissirai,

pres infausU, spinae et urUcae agrura patrisfaniilias in

iraraensura oppleverant, qui ex pudore carnis corrupUonis fimo turpiter excreverunt ' Oranis
:

sacerdotum raultitudine raagnae seditionis tumultus exortus est, ita ut non solum ab ipsis, sed a
plerisque diceretur episcopis,

omnes pa;ne Rasilicas


prascipue mis-

sacerdotalibus

olficiis destitutas, et

subversionem ChrisUanse religionis et desperationem oraniura circuniquaque fidehura, funditus omittenda. Quid plura? post longa sane disceptaUonum hinc inde voluniina, tandem suggestum est, revcrendae memoriae nuper ejusdera Sedis cpiscopum Clementem decre-

sarum

solerania, ad

quippe caro corruperat viara suara , ut non tantura ad eas abluendas sordes videretur satis esse diluvium , sed nefanda scelera ignem e caelo Goraorrha;um, quo est exusta Pentapolis, postularcnt. Quorura gratia idein Petrus Damiani, tunc ereraita raontis Avellani in Uinbriaconslituti, de his oranivit,

bus novura Pontificem Leonem monendum putascribens ad euni librum, quera Goraorrha;us inscripsit, eoque quadriparUta vitia carnis, quibus obrueretur Ecclesia, utdecuitquain potuit honeste
insinuavit, rogans ut Petri gladio, acutiore

quam
Ec-

visse, ut quicumqueasimoniaco consecratus esset, ju ipso ordinaUonis sua) tempore non ignorans

Phinees, conficiens turpissiraos horaines


clesiam Dei non habentem

illos,

maculam neque rugam


sancU laudavit zelum,
qualitatc et quanlitate

simoniacum

essc cui se oblulcrit

promovenduni,
et

servaret incontaminatara. Quibus audilis sanctis-

quadraginta nunc dierura poenilentiam ageret,


sic in accepti

simus Pontitex, cura

viri

Quara nimirum sententiam protinus venerabilis Leo ratam perccnsuit, et suh hujusmodi iioena hos in
ordinis
officio

niinistraret.

cum

etiara pro

criminum

uitor olfciisi numinis, poenas dignas opposuit, quas

habet ejusdera PonUficis Epistola ad euradeni Pc-

acceptis officiis de ca^lcro

pcrseverare raandavil.

trum

rcddita,

quae praefixa legitur Gomorrha;o,

Nam
'

ct

nonnullos liodieque conspicilis, qui duin a


'

L.

II.

Ep. XXIV.

liad.

Ep. aJ llcnric. c. 27.

q. I.

c. si

quis

lisrcl.

Pelr. Ep. xvi, c. 30. toin.

iii.

bib. sancl,

3 ficn. VI.

LEONIS IX ANNUS
qnae iina ciim pluribus
aliis

I,

CHRISTl 1049.
,

21

cjusdem auctoris lu-

cubrationibus cxtat in anli(|uitus scripto Codicc


Bibliotbcca) sancti Pctri in Vaticano,
usi in bis conscribcndis. Ipsa

13. Domno Leoni beatissimo pap;c Pclrus pcccalor monacbus, dcvotissim;c servilutis obsc-

quo sumus autem Lconis papa;


:

quium.
IIoc saltem dicam accusatoribus mcis, quod plebs Israelitica dixit pr;cdicatoribus suis' Videat Dominus, et judicct; quoniam foclere fecistis odo:

Epistoia ad

Pctrum sic se babet H. Leo cpiscopus, scrvus servoruni

Dci, di-

lccto in Cbristo fllio Pctro ercmitoc, iEterncc beati-

tudinis

fili

gandium. Ad splcndidum
pio

rem nostrum coram Pharaone et servis ejus. quns namque hostis timens ne cgo posscm
suggcrcndo dcstruere, quod
ille

Antivobis

nitcnlis pudiciti;e

tborum,

in istis partibus

cbarissime,
carnalis

certaminc, intentioncm tua^

non
carc,

dcsinit quotidie novis adiuvenlionibus fabri-

mentis pcrvcnisse, libellus,

quem

contra quadri-

modani quidcm
nifestis

contaginis pollutioncm bonesto


ratione edidisti,

com|)liccs suos ad

malignantium adversum melinguas exacuit, componenda mcndacia quod-

stylo, sed honestiori

ma-

dam

sibi vclut

organum
si

fecit,

pcr vascula sua cre-

documentis commendat. Subegisli quidem carnis barbaricm, qui sic erexisti bracliium spirilil)idinum obscenitatem. Exccrabilc

puit, ct malitiaj sua; virus sacris auribus instillavit.

Et quid mirum,
tuit

doniino

tus advcrsus

negotiis vcrsuta calliditas


,

meo tantis oppresso hominum subrcpere poplenus erat

quidem vilium, longeque segregans ab auctore


virtulum, qui

cum

et

David

*,

qui propbetico

cnm

sit

mundus,

nihil admittit

im-

spiritu,

dum

Sib;e inconsullius credidit, innocen-

mundum. Nec

de sorte ejus csse poterit, qui sor-

didis illecebris subjaccbit. Clerici vero, de

quorum

vita spurcissima flebililer pariterquc rationabiliter

tem protinus Miphiboscth sententia; proscriptionis addixit? Tantumque apud eum falsaj accusationis sermo pncvaluit, ut plcctibilem servum in bsrilis
consortium
lucrcditatis adscisccret, ct infidelitatis

omnino vere ad quo ipsi volu|ituosis se oblectalionibus submovent. Quod si pudice conversarcntur, non solum templum Dei sanctum, sed ipsum etiam Sanctuarium dicerentur, in quo nivco candore conspicuus ille ^Dei Agnus
tua prudentia disputavit
;

vere et

funiculum

hajreditatis ejus

non

pertincnt, de

immolatur, per

quem

fceda totius orbis lues lava-

tur. Talcs nimirum clerici ctsi non verborum, opcrum tamen testimonio profitenlur, quia non existunt quod censentur. Quomodo cnim clericus esse possit vel nominari, qui proprio arbitrio non metuit inclinari? Et post multa ad extremum

reum, libertatis dignum pneinio judicaret.Verumtamen si Crealoris nostri facta diligenter attendimus, ad credenda cujuslibct mala fldem adhibere facile non dcbemus. Ipse cnim, cujus oculis nuda et aperta sunt omnia, non dedignatus est dicere ' Clamor Sodomorum et Gomorrbaiorum multiplicatus est: peccatum eorum aggravatum est nimis. Descendam, et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint, annon est ita, utsciam. Quod profeclo ad nibil aliud dictum videtur, nisi
:

ut

humana

doceatur iguorantia, sine experimeutis

ubi cjusmodi

Petrum

canonica censura coercuit, haic ad Sed flli charissime, inenarrabiliter gauconversationis instruis quiddocuisti. PIus
est
,

audita non credere, incognita

non

lcviter adjudi-

care, nec ante sententiam promere,

deo, quia exemplo

biam testimoniis approbarit.


lelam

quam rem duQuam profecto caualiis


,

quid oratoria opere docere

facultate

enim
Dei et

dum
,

vos prudenter habere in

liquido

quam

voce.

Quapropter

auctore

novimus

quia nobis observata non est

Deo, palmam obtinebis

victoria;, ct

cum

adscribimus, sed nostris

non vobis proculdubio merilis im-

Virginis Filio loetaberis in ccelestl mansione, et tot

putamus.
14.

mercedibus

eris

cumulatus, quot ereptis per

te

a
nisi

Verumtamen

in bis ad conscientiam rc-

diaboli laqueis fueris constipatus, et

quodammodo

deo, ad mentis mea3 secreta recurro, certus quia

coronatus. Haec ad Petrum Leo.

Damiani calicmniam passi Epistola ad Leonem papam. Sed o instabilis interdum


12.

Peiri

pro amore Ghristi, cujus ego malus servus sum, nullius mortalis hominis gratiam quaero, nullius iracundiam pertimesco. Quapropter ipsum
conscientiae meaj testem invoco, et humiliter peto,

etiam in Ecclesise antistitibus iisdemque sanctissimis stabilitas mentis, dum contrariis ventis impel-

quem

in sacrario vestri pectoris babitare piuni est

erga viros virtute praeditos bene propensum in partem distorquent adversam, ut quem antea plurimi faciebant, jam contemnant, et fastidio respuant quem colcbant. Ecce enim Pelentibus,

animum

trus

ille

hujus temporis

magnum

sidus Ecclesiae,

Leoui Pontifici adeo charus, meritoque dilectus ac cultus, quorumdam calumniis apud ipsum exagitalus, ccepit ab ajstimatione parta
vilcscere
litteras
:

si saluti meae congruere judicat, vos mihi mitescere sua protinus auctoritate praecipiat, et serenitatis vestrae vultum mihi placabilem reddat, quatenus ipse me in vestra reconcilialione confcederet, qui me ad quacrendam clementiae vestrae gratiam, ne stem rigidus, terret.

credere, ut

strffi

Alioquin

si

quorum
sit

cadere atque gratia idem Petrus has ad eum


coactus, quas nos e Gassinensi

flagello

me

adhuc durissimo aversionis veverberandum esse dccernit, liven-

scribere

bibliotheca

acceptas per Constantinum Cajetanum


bic tibi describendas curavimus. Sic

meo digitum conqueror; sed ad ipsum spei meae oculos levo, cujus hcec erga me fieri justa occulti
tes

scapulas humiliter subdo, ori


nil

superpono,

monachum,
se

babent

'

Exod. V.

2 2.

Reg. XIX.

Gen. xviii.

22

LEONIS IX ANNUS

1.

CHRISTI 1049.
papae excommunicatio,

examinis dispositione perpendo. Non ergo vos, sed ipsum roiio, sinc cujiis niitu nec folium arboris

imperatoris

quam contra nem Aquisgranum venit


utrumque contemnens,

et

opitulante

quod in manu tenet, si mihi salus est, in meamdignetur bcnevolcntiam inclinare . Hucusque ad Leonem Ponlificem Petrus. Qua; autcm hffic sccuta sint ignocredo diflluerc, ul cor vestrum,

graliam imperatoris promeruit.

papa Balduinus vero

vastata ab exercitu

magna

ex parte provincia sua, tandem obsides dedit, et

ramus. Sint
contiugere

isla

solet)

ad consolationem (quod saepe talia patientium, ad cautelam vcro

paclum cum imperatore fccit. 17. a Autumnah temporedominus papa Synodum maguam Rhemis cum Galliarum episcopis
habuit .
Hic siste gradum, lector. Contigit enim post

ejusmodi perpetrantium, ne facilescalumniantibus aures adhibcant, adversus eos praesertim, quos longior \ita ante bcne acta commcndat. At de his
satis.

Gomorrhceus cur sublaius ab Alexut ad Petri librum illum andro inscriptum redeamus, etsi visas sit Gomorrhncum a Leone papa laudari tamen quod absque verboi5. Liber

papa. Verum

ad nos perlerri ex Rhemensi EccleConcilii integra Acta, ab auctore cjus temporis qui vidit , quam fidelissime scripta, quae praecedunt gesta Pontificia ante Synodum in dedicatione solemni Rhemensis illius Ecclesiie, in quam venerandum S. Remigii Franhfec cusa,
sia ipsius

Rhemensis

rum

obscenitate obscenilates

ill;e

tantaj pertractari

haud adeo potuerunt, quin legcnlium aures


offenderent, ut revera ofTendunt;

castas

Alexander papa

corum apostoli corpus est delatum atque reconditum, per eumdem Leonem papam, ea de causa polissimum ex Italia inGallias redeuntem, feliciter
habita.

Secundus calUda
litleris

arte illum ab eosurripuil,

suoque

Omissis

igitur quae

praefatur

auctor et

inclusit scrinio. Sed questus est dc his tunc Petrus

pluribus narrat de eadem Basihca ssepius restituta,


a creatione Leonis paps

ad duos cardinales, nempe HildeStephanum, quae habentur in Codice Querelam BasilicK Sancli Petri, incipiuntque
scriptis et

quam

obiter tangit, reli-

brandum

qua

hic reddimus. Defuncto, inquit, papa

Damaso,

qui in civitate Brixenorum, quse est in provincia


Hystriaj, fuerat episcopus, et

omnipoteuti Deo,

et

vobis qui estis

membra

ejus,

in Apostolica Sede
ibi

depono de domino nostro papa, qui cor meum tam acerbo mcerore conturbat, et grandaevi jam senis animam ad amaritudinem provocat. Tulit enim librum nostrum, quem videlicet de paupertatula inopis ingenioli

inthronizatus triginta
bus,

solummodo

vixeratdie-

Romani

legatione de ejus obitu ad imperatopetierunt, utEcclesiae pastore

rem Henricumdirecta

viduatae ah eo subrogaretur alius.

cum magno
hunc
:

labore decer-

Qui super hoc negotio episcoporum

et opti-

pseram,

et

velut

unicum

filium ulnis uterina)


qualiter tulerit,

matum

imperii sui quserens consilium, invenit

dulcedinis amplectebar. Et

inter caeteros

domnum Brunonem, TuUensem prae-

operaepretium
a

est agnoscatis. Sciebat

enim hoc

se

me

aliter

impetrare non posse

domno

abbati

Sancti-Salvatoris

me

|)ra?sente tradidit, praecipiens

sulem, ad idem ofBcium subeundum esse idoneum, utpote qui ffitatis maturitate, morumque et scientiaj claritudine videbalur conspicuus, sibique sanguinis afflnitate proximus.
ei

ut transcriberet. Nocte vero rae nesciente tulit, suisque scriniis insarcivit. Et revera est munditia;
sacerdotalis

adjudicata sunt insignia,

puritalisest
bis, licet

ingenium (indicium), imo papalis hoc argumentum . Ex quibus sane ver-

sto ut

ad haec

Unde Apostolicae dignitatis jussumque ab Augusecundum Ecclesiasticas sanctiones

suscipienda

quisnam liber ille fuerit minime exprimat, Gomorrha^um librum illum significare voluisse non dubitamus, cujus turpitudine offensus papa, voluerit eum ita surripiendo nec reddendo delere. Pergit autem de eodem Pontifice dicere Ex his lamen cxpostulatur, arridet, caputque meum tanquam oleo, jocosa urbanitvatis suavitate demulcet etc. At de his hactenus. Assectemur
:

Romana inviseret mcenia. Sed quia solemnia imminebant Nativitatis Dominicae, haec cum clero, cujusfuerat pastor, disposuitcelebrare,
eisque celebratis, quo erat praeceptum abire.

Huet

jus itaque Pontificis notitiam in colloquio, a pra;fato

imperatore
habito,

et

Francorum rege de

pacis

amicitiae

confirmanda? gratia ante non

multum

ipsius papaj vestigia. 16. Leo papa in Germania, et Synodi RheJam vero mensis integra Acta ab eo celebratce. rebus per eumdem sanctissimum Pontificem in

memoratus abbas Herimarus fuerat promissum acceperat, quod in proximo Quadragesimali jejunio beati Remigii sepulchrum absque equi solatio foret extempus
consecutus, a quo etiam
petiturus, quia

cum eorumdem regum

aliquando

Italia gcstis

usque ad Pentecostcn cnarratis, qua;ubi in Germaniam se contulit, usque ad sequentem diem Natalem Domini (qiia periodo tem-

nam

mandata per conUguam regioncm transierit, ipsius sancti locum orationis gratia invisere neglexerit. Quod idem
familiaria ad invicem perferens

poris

Hcrmannus annos
per

singulos

in

Chronico

abbas sagaciter rccolens animo, sua dirigens pta illi suggerit, ut quoniam pro delegato
Apostolici primatus offlcio

scrisibi

videamus. Quae ab eodem Hcrmanno ita narrantur Secuta, inquit, ajslate, cum imperator expcditionem contra
stringit)

eumdem

gestae sint,

Romam

ire disponit, si

ct r.alduinum a domino papa excomGodefridus lam contra vim municatos pararet

Godefridum

quando ad cognatos fines certo Ecclosiae revocetur emoluincnto, nou fiat irrita Francorum apostolo ab eo facta promissio. Mittit vero ei in munere vas ad bibenduni idoneum intus et cxterius auro do-

LEONIS IX ANNUS
centissime decoratiini
',

1.

tres

CHRISTl 1049.
Basilica;

23
csteros duinde

insinuans

illi

ile

i|)sius

quentcm

consecrationi,

sancti Ecclcsia licclicanda

suum cum

pctitione derefcrt,

sidcrium. Ad

lia;c

idem cpiscopns Lenigne

quia

ctsi alia

nulla se revocct Ecclesia;

utilitas, vel

Synodi deputat celebrationi. Quibus auditisad suum coenobium rediil abbas, suatiue scripta per Franciam eique contiguas direxit provincias, invitans sancto!

pro solo amore sancti Remigii reversurum ad Galiias, ct ejus Basilicam dedicalurum, si divina annuerit benignitas.

Ecclesix fidelcs, ut ad tanti gaudii veneratione ejusdem palronisui,

participationem concurrant mente promptissima,

tam pro amore

et

Celebratis ergo in sede civilatis

Leucorum

quam
stolica.

ut benedictione muniri mererentur ApoCffiterum papa Colonia digressus,

duobus Dominicffi Nalivitatisdiebus,


suo valcfaciens
ditur.
iter

in tertio clero

carpere

Koinam ducens aggrefavore totius populi


dignitatls

TuIIum

in

Quo perveniens, cum

Exaltationc Dominicaj Crucis venit, indeque cir-

Lonorabiliter exci|)ilur,
infulis insignitus in

Apostolicffique

cunijaccntium regionum
litteris

cpiscopis

et

abbatibus
celebran;

Hypapanti Domini in Catlicdra


et

sua; auctoritatis maiidari praicepit, ut in

beati

Petri intbronizatur,
llic

Leo papa Romano

praifixa die.sibi occurrerent

ad

Synodum

more nuncupatur.
sui

digne administrans qurc

sunt

officii,

instanteniuc disponens qua;que


divina; religioni, Quadrage-

dam in Basilica prajfati Francorum apostoli ut per quem ortbodoxaj fidei iniliali sunt rudimentis, in
ejiis

videnlur

accommoda

praesentia consequerentur reparalionem tepe-

simalis temporis explct jejunia,

succcdentia*que

factae in se divina; religionis.

Hujusmodi mandatis
Apostolicae digni-

DominicsB Resurrcctionis

ibi

celebrat solcmnia.

gratulatur pia fidelium devotio, praparans se studiose ad


tatis sibi

Quibus

clapsis,

Ilaliic, ct ibi

Synodum convocat ei)iscoporum quailibet perversa in eorum episcopiis

implendum quod cx

puUulantia aut corrigit, aut bortatur corrigere.

serjiens,

promulgatur edicto. Venenatus autem qui ab exordio niundi ad huniani generis

Aliquanti autem temporis interlabente cur-

inhiat prajcijiitium,

tam

salutari proposito

com-

riculo, Callicum revisere


facta promissio,

solum tam B. Reinigio


fidei in illis par-

quam

ortbodoxa^

menti sui nititur oi^poncre obstaculum. Ad complcndara enim perfidiaj sua; voluntatem quosdam
potentes laicos excitat, qui incestis conjugiis ope-

tibus adeo tepefactaa persuadet

intentio.

Unde a
urbes

Romanis
iter

expetita licentia, per


eis

quasdam

Latil

ram dando,
se
siasticae,

et

aliorum criminum nefariis usibus


la-

multa disponit EccIesiasticK bonestati congrua, tandemque adit imperatorem


agens, in

implicando, violatores erant honcstatis Eccle-

ideoque verebantur reatuum suorum

Henricum

in regione

commorantem

Saxouica.
sui

tebras in
et

lucem prodere. Sed


illis

et

nounuUos episcopos

Interea
se

potem

memoratus abbas desiderii futurum ex ipsius papas certus


Francoruni

com-

abbates

adjungit, qui in ovile

Dominicum

pollicita-

aliunde,
suis

tione, regi

Laudunum venienti

occurrit

non per osUum irruperant, et in Ecclesiis catholicorum Patrum sanctionibus contraria

in Pentecostes solemnitate, ejusque consilium et

quffidam

favorem expetit de praefato templo Apostolica conmonens et postulans, ut secrando benedictione


:

his

agendis

suam

praesentiam exhibeat

et epi-

scopos regnique sui principes secum interesse faciat.

pullulare permiserant , que condictae Syuodi examinatione resecanda manifestari metuebant. Ut enim scriptum est Omnis qui male agit odit lucem, et idcirco peccahs suis magis magisque occultationis adhibet obnubilationem. Tantaj itaque
:

Cui idem rex ad pra^sens mente

benigua

perversitatis viri incentoris sui callida suggestione

annuil, seque, nisi alicujus impedimenli intercesserit casus, tantte festivitatis

affuturum asserit. Ex quo promisso abbas laetiflcatus revertitur, indeque papfe Coloniam Agrippinam cum imperatore advenienti in

Francorum suggerunt, regni sui decus annihilari, si in eo Romani Pontificis auctoinstructi,

regi

ritatem domiuari permitteret


creverat
,

vel

si

cidem, ut de-

occurrens, prajsentiae

suae

favorem ad

Apostolorum Petri
ibi

et Pauli natalitio

fit

obvius, a quo adventus sui ad

gerendarumque

Rhemcnse solum rerum tempus et ordinem in-

cogendum Concilium exhiberet. Addunt etiam, quod nullus antecessorum ejus id reperiatur aliquando concessisse , ut ob similein causam in
FrancicB urbes ingressus pateret alicui papa;. His

vestigat diligentius. Ille vero sibi notificans pandit,

quomodo

prius deliberasset, ut octavadieabipsius

vero agendis pacis

et tranquiUitatis
sit

congrua sunt
in perturba-

sancti festivitate, quse iu kalendis Octobris habetur

tempora, regni autem ejus status

celeberrima,

illo

veniret, et ipsius

monasterium

Uone non modica

quibusdam

viris

potenUbus

dedicans, postea ibidem ex episcopis Gallia; contata,

gregatam Synodum celebraret. Qua sententia muad eumdem locum in solemnitate sancli Michaelis Archangeh se venturum, et in Ecclesia beata) Maria; Rhemis missarum sacra in eadeni die memorat celebraturum, festum vero gioriosi patris Remigii preliosi corporis ejus elevationi, et subse-

dominationis ejus jugum detrectanUbus, terrasque et caslella quaehbet ab ipsius ditione abahenantibus. Quapropter regiffi dignitaU ferunt congruere, ulilitali Reipublicae sua sa[iienter consulere potius,

quam

Synodis intendere, principes suos


in rebelles

et totius

commovere. exercitus sui potenUam et abbates, penes quos maIpsos etiam episcopos

Sed ligDeuin fuisse asserilur a Desiderio abbate Cassinensi, eodemque Viclore papa III.
1

xima pars facultatum regni est, censent immunes aUos hujus expediiionis esse non debere ante SancU-Remigii , quem quasi de rerum abbatem
,

; ,

24

LEONIS IX ANNUS
glorife

1.

gelii

CHRISTI 1049. textumque Evan-

suarumabiindantia pra;sumenlem, pro vana?

digestos ordines antecedentibus,

amorc ad monaslerium suum consecrandum calumniabantur Romana) Urbis Pontiflcem cvocasse. a Hac igitur versipelli persuasione rex cmoUiab houesto proposito ad seductionis devia flexus, papaj per Silvanectensem mandat episcopum, se suosque pontifices cum abbalibus cogi ad compriraendam pervicaciam sibi resistentium ideoque non posse occiirrere illi in prajfixo tertus, ct

cum aqua

benedicta

et

ferenhbus. Sic ergo dispositi


Lceteiilur cceii,
et

aromatum odore papam advenienteni


:

suscipiunt, cui Ecclesiam introeunti responsorium

cum dignamodulalioncconcinuut,
Trinitati videlicet

dum

ante altare sanctai Crucis orat, aliud re-

sponsorium summa;
tes

concinen-

finiunt.

Progresso autem eo usque ad altare

sancti Christophori, et ante venerandi

Francorura

mino ad peragendum Concilium

suum

in

absolutis

Franciam in hujusmodi negotlis

unde adventum aliud lenipus differat, quo


;

eum

dubito

cum

honore suscipiat. Ad hajc papa remandat, promissionem beato factam Remigio nequire. se irritam facere, sed ad Basilicam ejus dedicandam proculdubio vcnturumj ubi si qui divinas rehgionis amatorcs couvenerint,

sepulchrum orationem explente, iterum hymnum, Te Deum landamus, consona vocum jubilant vociferatione. Qui tandem in sede sibi dccenter apparata paululum residens, adstantes
apostoli

betiCcavit benedictione Apostolica, et exinde egressus,

ab eisdem psalleuHum choris cura divinis


civitatis

laudibus deducitur usque ad

suo* aliisque
pis
,

mcenia.
archiepiscopo

Synodi rationem se fatetur habiturum. Cujus mandati ad regem relaeis

cum

Qui Rhemensis clerus


perspicuae

cum

tionc perlata, ipse


tur, coacta in

tamen
et

in rebelles iter aggredi-

quibusdam obviam procedens episcoprocessionis numerosos disponit

unum

ingenti exercitus sui militia

ordines in atrio Sancti Dionysii raartyris. Ubi ad

sed

et

episcopis,

plerisque abbatibus contra

vohintatem suam illo euntibus, illis etiam perversis Ecclesiarum rectoribus ad id negotium uUro
se ingerentibus, qui ut

summi

Pastoris vicarium

actus eoruni examinare venientem possent effugere, eamdem expeditionem exitiaH techna elabo-

susceptionem competentia concinens usque ad Ecclesiam Sanctee Marise illum comitatur cum maximse jubilaHonis gloria. Illic vero ante sancta; Crucis et ejusdem Dei Genitricis altaria completa oratione in archiepiscopali alitanti Pontificis

cantica,

raverant struere. Abducitur

cum eis et memoratus abbas Sancti-Remigii moestus admodum et gemens,


quasi non esset visurus effectum desiderii sui. Sed

quanlulum resedit sede, archiprsesule Rhemensi ad ejus dexteram, Trevirensi autem residente ad sinistram. Deiude ministris altaris praeparaUs quibusque pro officiorum congruentia, et ipse sacerdotahbus redimitus insignibus processit ad missacelebranda solemuia. Quibus expletis , et adstante populo ApostoHca benedictione munito,

divinse consolalionis ejus mcerori


tentia.

non defuit pocon-

Vix euim unius diei


illi

et dimidii itinere

rum

redeundi hcentia. Qui reversus antistitem adhucTulli remorantem expetit, eunique pro regis mandatis jam diu conceptum propositum non permutasse cognoscens, gratulabundus ad monasterium rediit,
celerrime,

fecto, indulta est

Romanum

prajdicto

Rhemorum

archiepiscopo

sibi

suisque

necessario

sumptus suppeditante, refectionem per-

cepit in majori palatio juxta Ecclesiam sito.

instanler pra?parare satagens,

qum

tanti patris con-

diretur

Die autem subsequenti metuens ne prsepefrequentia circumfluentium populorura,

fluentiumque filiorum sancta> Ecclesiae forent necessaria conventui. Jam quippe dierum prope erat terminus, qui supradicta; dispositionis completioni
fuerat attributus.

duobus tantum comitatus capellanis,


remeavit Remigium, factoque
et tonsus est, utpote,
sibi

dum

no-

cturnae a fratribus explerentur vigilice, ad

Sanctum
Patris

balneo lotus
tanti

qui

imminentem

Denique domnus papa a Leucorum urbe digressus, iter ad Rbemensem ducens urbem arri

solemnitatem in craslino celebralurus, transferi'e disponebat tam pretiosae gemmaj venerabile pignus, et prceparata
Ecclesia;, illic
sibi

puit, ct in opportunis locis singulis quibusque noctlbus mansione accepta, in vigiHa festivitatis

quadam domo contigua


expetiit,

secretum remorandi

quia

Curmolensem Villam venit, cui prafatus abbas ibidem obvius factus, qusecumque necessarius expetit usus ilH omnique comitatui
sancti Michaelis ad
,

metuebat ad publicum procedere. Ad sepulchrum enira sancH quasi ex toto orbe excita tanta horainum coufluebal numerositas ut introeuntibus
,

ejus affluenler suppeditavit. Die vero


S. pervenit

sequenU ad

spaHosis templi vix sufficeret capacitas. Advola-

Renugium, archicpiscopis

tatus, Trevirensi videlicet,

nensi, aliisque viris

tribus comiLugdunensi, Vesontiohonorabilibus, inter quos erat

bant enim tam ex vicinis, quam ex longinquis regionibus promiscui sexus innumerabiles, effundebat aspera Francia ad honorem gloriosi apostoli sui
villanos, oppidauos et cives, sed et Gallia paene ex
suis parlibus huc transmittebat populomiUia, Inter quos accelerabant episcoporum, abbatum, monachorum, clericorum generosa agmiua. Ignobilis nobili, aut inops ccdere nesciebat

Joannes episc. Porluensis, ct Petrus Ecclesia; Romana; diaconus, et ipsius Urbis praifectus. Ilic proti-

omnibus

nus conglobalur in unum tota fratrum congregatio, et e cunctis abbatum, monachorum, clericorum, qui jam ex mullis confluxerant partibus, numerosa concio. Ex quibus omnibus in atrio Basilicaj disponitur decentissima processio, episcopis tribus, vanectensi videlicet, Audegavensi, Nivernensi,
Sil-

rum

diviti,

sed

omnes una couglobati concurrebant

in-

teulione

devola,

busloque cajlestem margarilam

longe

continenti dulcia imprimentes oscula, oblationum

I-EONIS IX
siiarum
dere
f|uisf|ii(!

ANNUS

1.

CHRISTl

1049.

25

pro possc offercbant donaria. Qui


lieu

vcro conslipaloruin violcntia rcpulsi pro[)ius acce-

idem Aposlolicus infulis sacerdotalibus, ad gloriosi l^atris Remigii scpulchrum j^rocedil cum thyiniamateriis et crucibus, socialis sibi archiepiscopis

non valebant,
sui

f|uantuin

gcinentcs sc
projcctis

desiderii

privari

cffcclu,

dc

lon^^c

quatuor, Rhcmensi vidclicct, Trevercnsi, Lugdunciisi,

muncribus fjua! altulcrant, fjuasi lapidibus sancti sepulchrum pia tamcn dcvotiouc obrucbant. Est aulcm antc fores ipsiusIJasiiica) quoddam
spatiosuin atrium, in
per|)cti

Vesontioncnsi,
loci

cum quibusdam

aliis,

sed ct

ipsius

abhatc, domno^iuc Hiigonc vencrabili

patre coeuobii Cluniacensis, et illius ordinis pluriinis, cum quibus Litania facla et supcr sanclum corpus non inodica thymiamatum acccnsa fragrantia,

tjuo (luoticns dcnsitatem sui

non potcrat

frc(|uentia

tantorum explicabat

ipsum bcati enim Remigii captatum sutfraj^ium, ad hujus summopcrc inhiabat conspcctum. Oui ut magnanimo dcsidcrantium satisfaccrct cffcctui, emincntius solarium domus, in f|ua remorabatur, jietcns, undc et aslantes contueri cl ab
cfctuiun, co (iucta aviditatc ccrnendi
Pctri vicarium. Post beati

Quo cum vcrsu

Ulrirjatur oratio mea. responsiorum cxpleto, ferctrum sancti, ut pra>paratis instrumentis aptatum ad porlandum redderclur habile a suo loco paululum renifjvit, ct anliphonam Confessor Domini Remigius , dccantavit. At ubi compctenler, prout res exigecccinit
:

eisdcm conspici,
lica eos

et lo^iucns possct audiri,

Aposto-

hat, dispositum
fatis

fuit

ipse

ante alios

cum

praj-

benedictione Uetificavit. Hisque reccdenin

archiepiscopis et abbatibus suppositis humcris,

tibus et aliis subindc atquc aliis illud atriuni catervatini rcplcntibus,


tcir

illud devote
Iste
cst

lacrymans

cxtulit,

et

eadcin die sua3 exhorta-

de sublimibiis, inchoavit.

rcsponsorium Cujus vocem


:

tionismonitaimpertiens salubria, liquido patefacit


(\ux vilanda, quajque ad salutem

animarum

siia-

subscquentes chori psallentium ovantes erumpunt in jubilationis tripudium, praique alacritatccordis.

rum

sibi foreiit

expctibilia.Iucadcm deni(|ucdomo

quanlorum ora manantiuni

rigavit

redundantia
palris ca-

sacra mysteriasibifecitcclcbrari,quia non dabatur

fletuum, quantorumve inentes ad

taiiti

Hspiam locus opportunus Ecclesiam inlroeundi, nec ipsi fratrcs prre importunitate plebium solitum illic

ptanda suffragia sunt compunctLc


!

in suspiria beato-

pcnsum

divini valebant persolvcre officii.

rum gemituuin Tradcns autem domnus papa eumdem pretiosum thesaurum se ultro ingerentium vobis (votis), ab inquietudine turbarum secessit in oratorium Sanctai Trinitatis, quod ad meridianam plagani infra ambitiim ipsius Ecclesis deccuter conslructum crat , Harduini cujusdam
illius

Advcnicnte interca nocte, nec tamcn confiuentium raresccntc, sed magis magisquc crebrescente copia domnus papa metuens ne in sacris
,

vigiliis

Deo famulantes importunitate

plebis praj-

pedircntur cxequi divinai servitutis solemnia, tuin ctiam ne sibi pretiosi corporis sancti ipsius transferendi Ecclesiffique

loci

cocnobitaj studio continens

Dominicum

dedicanda; inbibcretur copia,

delegalis clcricissuis

ejusdem loci mcmorato abbati,spatiositatcmtempIiprfEcepitpenitusevacuari,

sepulchrum cleganter imaginatum instar illius Hierosolymitani, in quo nostra requicvit salvatio. Hoc igitur Treverensem archiepiscopum in sui proiscntia eadem die consccrare fecit ex consensu
prajfati

obseratisquediligenter foribus omnibus, intcrcludi facultatem introeundi. Prajcepit etiam ex suaparte

Rhemorum

archiprajsulis,

multorum

ibi

hoc populis enuntiari, ut ad horam sccederent, ct absque ulla sui impctus inquietudine solemnes illius noctis

sanctorum collocatis reliquiis. Denique monasterii foribus


illa cajlestis

excubias

cum digna

devotione a Deo mi-

patefactis, ubi dcsiderantium populorum est exposita obtutibus, tum vero cerneres promiscuum

gemma

litantibus cclebrari

sinercnt, se proculdubio die

subscquenti eorum desideriis promittit satisfacturum, et thesaurum desiderabilem, quem quaerebant, illorum conspectibus expositurum. Si vero

vulgus pra; nimia exultatione manibus plaudere, innumeros in divinas laudes gratulabunda vociferatione erumperc, potentes, impotentes, nobiles,
ignobiles,
uiti,

quemque

pro suis viribus

summopere

mandatis dctrectarent annuere, infccto uegotio propter quod advenisset recessurum fore. Quod

ut tam optala gaudia proprius mereretur con-

tingere.

Magna

fides

magno proculdubio remu-

cum taudcm maxima

difficultate

fuisset

obtcntum

pleraquetamen numerositas populorum, cuin copiosis luminaribus deforis excubans, ejusdem pollicitationis prastolaretur effectum, cereorum ubertate quasi multiplici siderum splendore interius irradiata Ecclesia, Deo servientium chori in canticis

neranda pra^mio, qua; ne tanti reddatur expers emolumenti, ncc imminentis inortis revocatur periculo.

Quidam cnim
pra}ci[)ites,

prse nimiadesiderii sui festi-

natione

dum

inter constipatos

cuneos

corruunt, non valentes rcsurgere, suffocati et conculcati inlereunt. Rapitur et jactatur potius

quam

spiritualibus decentissime illius noctis exege-

porlatur pretiosi corporis theca, tot millium undi-

runt spatia.

Mane autem

facto,

susceptus est a

domno

quc propellente frequentia, velut navis ajquoreorum fluctuum hac et illac agitata violentia, nunc
illi

papa intra Ecclesiam sanctus niartyr Cornelius, aliis sanctorum pignoribus coinpedientes clerici illo detulerant, pro multis violentiis quas Ecclesia sua palicbatur a quibusdam malefacloribus. Circa horam deinde tertiam redimitus

extorquendo

sibi felicia

vindicant dona.

Et ut

quem cum

paucis multa concludantur, nec longis ambagibus

legcntium

deflciat intenfio

toto

interstitio

civitatem ct castcllum ipsius S. interjacet,

quod tam ju-

cunda agitatur

contentio. Adest

Rhemensis clerns

BaRON.

TOMLS XVII.

26

LEONIS IX ANNUS
multitudinc, apostolum suuiii ad proileveliere.

1.

CHRISTI 1049.

cnm civinm
priae urbis

Reniigii per

gyrum

urbis et

castelli,

eique adja-

moenia elaborat

Quem

vix ab

centis municipii,

pervenerunt

cum

eo usque ad

liujusmodi impetus densilate avulsum sanctae Dei Genitricis infert Ecclesiffi, ut cui vivens in corpore
dignis laboribus
ral
vita;

portas monasterii, ubi tot millium excreverat fre(juentia, ut praj

eorum

densitate

eidem glorioso

prssentis mulla comparave-

patri

donium

sibi

praeparatam introeundi interclu-

commoda,

Catliolicajque religionis competentia

deretur licentia. Ipse

namque papa easdem januas

addiderat insignia, liuic vel unius noctis morula exultalionem simul ct sanctificationem suoruni ossium exhiberet praisentia. Collocato ergo eo super
sanctffi

velucrat reserari, ne impctus

cum eodem
,

sancto

irruentium
aliquod

et

sibi

discrunini

et

im|)edimento
Quocirca

coepta) dedicationis foret consuramationi.

Crucisaltare, arcliiepiscopusVesontionensis
clero de ipsius gloriosi patris celebravit

ad altare B. Maria) procedens, missarum solemnia

diverticulum quo valeat intromilli perquiritur, tandemque vix aturbarum inquietudine


per fenestrara, qute
est
,

cum eodem
festivitate.
a
Ilis

abstraclus
Trinitalis

super sanctae

oralorium, demiltitur

quem domnus

autem

expletis,

dum

concurrentium
cujus tamen
fiunt

Apostolicus
rilualibus

cum

raaxiraa devotione et canticis spi-

devotio magis et magis agglomeratur, diei interea

elapso curriculo nox subsequitur,


caligine
Basilica)
tot
illius

adyla

nuUo modo

receptum non ad prajsens in proprio loco reposuit, sed super principale altare, quod in honore Aposlolorum Petri et Pauli, Clementisque
et Christoithori

obscura,

gratulabundi conventus

suum quo-

martyrura, et B. Remigii
Et cujus
rei

conse-

dammodo diem pra^fcrcntia undique micant luminaria. Monacbi autem ibidem circa patronum suum invigilant excubiis, et malutinalem explent la:!tis
cursum cum duodecim
suis.

Icctionibus et responsoriis

Post quos casdem vigilias solemniter peragendas canonici suscipiunt, et cuni novem lectio-

hoc facere decreverit, dignara memoria rationis sententiam subintulit, videhcet, ut evidens et conspicuus oranium appareret oculis inceIebrandaSynodo,inqua si quis erroneus aliquid frivolum vel Ecclesiasticae
crarat,

collocavit,

gratia

rcligioni

advcrsum asserere prEsumeret, erga hunc


i)er

nibus Matulinorum
Terliam,

officia

ad lucem protraliunt.

consummantes usque Qui facto raane, Primam,


sexta hora ante solitade-

vir Dei illius virtutis potentiam

sui corporis

praisentiam exhiberet,

quam adhuc

in

mundo

vi-

missamque cum

vens erga Arianum haereticum cxhibuit, cui in

cantantes temi^ora, venerabile corpus

cum

divinis

laudibus efferunt a beata Dei Genitricis Ecclesia, (luod in circuitu civitalis cum jucunditate deporlantes,
tia.

conventu episcoporura Catholica; fidei luceni nebulosi dogmatis umbra obnubilare molienti, ad

adventum suum
extorsit
:

divina

virtute

officium

vocis

congruas staliones pcr

pr.^cfixa

faciunt spa-

Cumque ad eum locum ventum esset, ubi quondam fuerat porta antiqua, Patens nuncupata
vocabulo, per quani idem S. hostem huniani gcneris in

eadem urbevisibilibusignium debacchancosdcm


pretiosos artus deponunt, et

tem exterminiis adhuc in carne vivens orationibus


expulit, illic
i|)sius

miraculi

memoriam digna

devolione et

canticis spiriluaiibus agunt.


riale

ibidem Basilica quam (juidam servus Dei, Constantius nomine, suis impensis eleganter composuit, et Dei famulos ad ejus obsequium quot potuit, dum viveret aggregavit, et in honore sancta; Maria; Magdapore,
lena; sanclique
a
tatis

Ad cujus facti memomoderno est constructa tem-

humili satisfactione reatum suum agnoscentem animae corporisque eumdcm sanitale donatum ad filios adoptionis transtulit. Quae perorantis papa) intentio ex superno instinctu procedens effectu nullo modo caruit, velut hoc opusculum suo loco declarabit. Hac ergo de causa sic locato beati Remigii corpore, universis agminibus episcoporum, abbalum, monachorura, clericorum per choros decenscd paulo post
tissime dispositis,
fex

cum

missarum solemnia idem Ponticelebravit


festivitate
,

ex

dcdicationis
,

lecto

Remigii consecrari
illa

fecit.

Dum

itaque agitur
,

circuitio extra civi-

mocnia

doninus papa convocatis cpiscopis

intra dedicandi uionasterii abdita singulis singula

pulpitum conscendens exhortationis sermonem fecit ad circumstantem populum, qui plurimus monasterii (ut dictum est) foribus obseratis per fenestras irrumpendo sibi fecerat aditum. Ad quera multa ex ipsius lernpU sanctiflcatione concionatus utilia, diem illara celebrem esse praecepit per Rhemensis episcopii confinia, anathemaEvangelio
tis

ad consecrandum dclegavit altaria : Rhemensem vero archiepiscopum cum Lisojensi episcopo ternam circuitionem cuni crucibus et sanctorum reliquiis,

poena

damnans oranes

illos,

qui ad euradem

locum

liujus solemnitafis gratia per singulos

annos

secundum
agcre,
:

Ecclesiasticura

ordinem exterius
rema-

connuentibus, vel inde redeunlibus, alicujus impedimenti irrogarent incoraraoda. Constituit eliara,
ut ad altare,

constituit

ibiquc consecrationis officium

quod

(ut praefatuni est) in

honore

adimplerc

ipse vero cuni sibi necessariis

Apostoloriim Pelri
stophori
gii

et Pauli, et

Clementis, et Cliriconfessoris

nens interius divini tabernaculi sanctificationem


strenue diligenterque exequitur. Postquam igitur
eo vcntum
cst, ubi sccundum orlhodoxorum PaIrum decreta pignora sanctorum, et sacra qua;que

marlyrum, gloriosique

Remi-

consccraverat, non indiscreteaquibusque, sicut

hactenus sacrosancta mysteria agereiitur, sed se-

debent intra dcdicalam Ecclesiam recipi,


canonici (ut diclum
esl)

prajlati

cundum morein Romanie Ecclesiaj scptem lantiimmodo sacerdotcs, qui iu illa congrcgalionc digiiiorcs habercntur, ad

dcporlato corpore bcati

hoc officium dcputarcnlur,

soli

LEONrS rx ANNUS
Rliemcnsi archinpiscopo, ipsiusiiuo cnnnol)!! abbati ibidcin missas agcndi [lolostatc collata, ct cni idcm
ccrt;n intcnlum ratlonis nccnon clcro riiicmcnsi bis in anno, fcria vidclicct sccunda Pasclialis fcsli ct \igilia Ascensionis Dominictc, quando solcmncs illic

1.

CHRTSTI 10/|0.

27

abbas darct liccntiam,

exigentc sralia,

Post Rbemensem dcindc sccundum subnotatum ordincm resoderiint BoroldiisSiiosionensis, Trogo Morincnsis Frollandus Silvancctensis, Adalbero Motensis ad moridianam aiitom |dagam Avlenardus archiepiscopus Lugduncnsis, Hiigo Lingoncn,
:

sis,

JosfridusConstantiensis, Ivo Sagicnsis, Herbcr-

stationcs cx

aiiti(|iia

faciuiil

tradilidiic.

IIicc

dc-

creta nc aliquainlo irrita ficrcnt anliiiuitate


ris, littcris

tempo-

mandari, casquc signari sigillo sua3 priccepil auctoritatis. Dcinde memoratum popiisecimduiii institutionis ejus vcrba publicaiii

Hugo iia.jogarcnsis, Hugo AuringenTheodericus Virdunensis ad septentrionalcm vero plagam Hugo archicpiscopus Vesontionensis,
tus Lisojcnsis,
sis,
:

Hugo

Nivernensis, Eusebius Andegavensis, Pudicus

lum

de peccatis suis confcssionem agcnteni absolvit,


explicitisque divinis officiis Apostolica benedictione

Nannetensis, cpiscoiius Anglorum, et Joannes Portuensis. Post quorum terga in modum similiter
corona; resederunt abbates hoc ordinc
scilicet
:

domnus

autem, coenobiorum(|uc rcctorcs ct caitcros sacri ordiiiis ministros, qiii ibi adcrant, ad ciimdem locum in craslino jussit reverti, ut cum illis liaberet rationem
sanctificans illuni diinisit. Pontificcs

abbas Sancti Remigii Herimarus, doninus


Cluuiacensis,
,

Hugo
S.

Sigcfridus Gorziensis,

Corbeiimsis

Rotbertus

Pemnionsis

Folco Rainoldus

Medardi, Giruinus Sancli Bicharii, Gotfridus

quam

condixeral Synodi.
Die vcro altera
,

VcrzoIIiaccnsis, Arnoldus Piiltaricnsis, Rudolplius

quaj est

quinto

uonas
Basilica

Oclobris, coiigregati sunt in

memorata

episcopi videlicet

numero

viginti,

cum

(luinquaordinis

Mosomensis, Oylardus Catalaunensis, Milo Dorvonsis, Nozgaudus Altivillarensis, Albertus S. Theoilcrici, Stcphanus Saucli Lrbani, Vuluricus Sancti
Auguslini Cantuariensis, AluvinusSancti Bonedicti de terra Anglorum. Deinde ca)teri, qui(utsuperius

ginta fere abbatibus et

aliis

Ecclcsiastici

quamplurimis, ubi statim vctus querela inter Rbemcnsis ac Treveronsis arcliiepiscopi clcricos est renovata, bis adstruentibus, quia Rhemensis primas
esset in Gallia
,

relatum
ginta.

est)

simui fuerunt numero fere quinquaita

ideoque

illi
illi

dispositio competeret

Quibus

residentibus, imperato silentio ex

synodica
rcnsi

e contra vero

archicpiscopo Treve-

prajcepto doinni papLc, surrexit Petrus sancta; Ro-

eamdem

dignitatom conabantur adscribere,

primamque sedom post Romana; Ecclesiaj praesuIcm iii cclebrando Concilio acquirere. Domiius autem papa non arbitrans opiiortunum tompus, quo
his ratiofiibus imponi valeret
cet potius

mana; Ecclesia; diaconus, expedito sermone proponens de quibus in eadem Synodo sermo esset habondus, dc inultis videlicet illicitis, quce contra

canonum
id est, de
siasticis

instituta iu Gailicis finibus oxercebantur,

congruus

finis, scili-

simoniaca

ha!resi,

de ministeriis Eccleiaicis

metuens hujusmodi controversiam prorumpere ad scaudalum contentionis, in modum coronaj sedilia episcoporum disponi, et in medio eorum suse sedis suggestum pracepit locari, cujus ordinationis modum ex arbitrio Rhemensis arcbipraisulis sanxit admiuistrari.

et altaribus quai a

tenoljantur; de

pravis consuetudinibus, quaj ab eis in atriis Eccle-

siarum accipiebantur

de incestis conjugiis

et eis
ite-

qui legitimas relinquontes uxores, aduitcrinis

rum

uuptiis implicabantur; domonachisetciericis


;

Qui convocatis archi-

a sancto proposito et habilu rocedontibus


clcricis

item de

diaconis et quibusque cleri sui prrecipuis, cuin

mundali

militia;

studenlibus; de rapinis,
;

eorum

consilio in

modum
et

(ut dictuin ost) corona)

pontificum sedilia,
Sedis apparari
fecit

in

medio ejus Apostolicae


His
ita

vitio, et

pauperumque injuslis captionibus do Sodomitico quibusdam hasresibus qucc in eisdeni puiaderant, ut inde secuin prudenti deli-

insignia.

dispositis

iuiaverant partibus. Quibus propositis, admouuit

domnus papa
cUb Trinilatis

sacerdotalibus quasi ad celebrandam


|irocessit ex oratorio

omnes qui
adjutorio

missam infulisredimitus,
dcntibus

San-

beratione tractarent, consiliumquo

cum

opportuno
ha!c

cum cruce et Evangehi libro, anteceeum sacri ordinis ministris, sexque alii
:

domno

papa; prffiborent,

quomodo

zizania divinai segetis

semen

sufi^ocantia extirpari

coram eo procedeutes ante sanctum altare, ex integro cantaverunt antiphonam ExaucU nos, Domine.

valerent. Post ha!C ad episcopos

sermone converso,

commonuitilios sub anathemate Apostolicee auclorilatis,

Qua

expleta

cum

psalnio et gloria, archifecit,

episcopus Treverensis Litaniam

eaquo

finila,

ut si quis eorum ad sacros ordines per simoniacam hseresim pervenisset, vcl praemio iiuemlibet

conventum diaconus, ul ad Deum preces effunderet, admonuit, etsic tempori congruentem domno Apostolico orationem diconte, lectum est Evangelium Dixit Simoni Petro Jesu : Si peccaverit in te frater iuus. Post hasc consederunt omnes ordine quo Rhemensis archiprajsul disposuit. Domnus quidem papa iii medio (ut dictum cst) chori, verso viilluad sepulchrum beati Romigii, ante oculosautcm ejus ad orientalem plagam Rhemensis in
:

ad
8

eamdem

dignitatem promovisset, publica


arciiiepiscopus ad

confessione patefaceret.

Primus ergo Treverensis

ha;c verba surrexit, seque nec aliquid dedisse vei

promisisse pro adepto episcopatu,

neque

aiicui

sacros ordines vendidisse respondit. Deinde Lugdunensis ot Vesontiononsis surgentes, ab hujus-

modi cuipa
fatus

imraunes. Tunc prae. Rhemeusem archiepiscopum se diaconus ad


professi sunt esse

dexlera, Treverensis vero in parte resedit sinislra.

convorlil, et quid do his, cx quibus a cajteris facta

28

LEONJS IX ANNUS
ille surgens usque in crastinum, dicens se velle

I.

se

CHRISTI 1049.
impetcns
bajc

fuerat purgatio, ediceret, requisivit. At


inckicias petiit

cellarius,

eum

etiam de multis quse surgens,


ut
sibi

fama vulgante comperissc asserebat crimini-

privatim loqui ad

data; fnissent, cieteri

domnuni Apostolicuin. Cumque omnes surrexcrunt in ordmc

bus.

Ad

archiepiscopus

consiliandi

facultas

concederctur expetiit.

Qua

secundum verba priorum, purgautes se ab bujusmodi suspicione, quatuor tantummodo exceptis,


Lingonensi videlicet
,

impetrata, Vesontioncnscm,

Nivcrnensi

Constantiensi,

Namnetensi, quorum causacodieaddiscutiendum relicta, diaconus sermonis cursum ad abbates qui adcrant verlit, eosque, nc forte et ipsi in ovile Dominicum aliunde non p((r ostium introissenl, confiteri admonuit. Primus Sancti Remigii abbas Ilerimarus surrexit, seque ab bujusmodi culpa congrua responsione purgavit. Deinde domnus Hugo Ciuniacensis subsccutus banc purgationis Pro adipiscendo suae rationem subintulit, dicens
:

Siiessionensem, Andegavensem, Nivernensem, Silvanectcnsem, Morinenscm c[)i?copos convocans, cum cis mysterium babuit consilii sui , indeque reversus causam suam ut Silvanectensis peroraret a domno papa obtinuit. Surgens autem episcopus Silvanectensis, eumdem archiepiscopum respondit non esse reum
,

simoniaca; hceresis. His auditis,Apostobcus pra;cepit

ut

bffic ita
:

essc

sacrameuto comprobaret arrecitari sententiam,

chiepiscopus

mandans ctiam

qua Maximum Salonitanum episcopum ex simili culpa notatum pari modo se inde purgare beatus
papa sanxit Gregorius. At
ille

abbaliffi

honore, Deo
se

teste

nihil dcdi vel promisi

canonicas inducias

quod quidem caro gnavit. Post hunc


studuerunt,
alii

voluit, sed

meus

et ratio

repu-

inde postulavit, seque post

earum expletionem,

quidani congrue excusarc

quod
Aprili

ratio purgationis poscerct

vero nibil respondentes rcalum

pondit. Quibus ei concessis, statutum

occulere quam patefacere maluerunt. Tunc Lingonensis episcopus surgens, super abbate Pul-

suum

peracturum spoest, ut medio mense, Concilio quod Roma; celebrandum


accusatoris

erat interesset. Ca^tera vero qua; ei objecta sunt,

tariensi dioccesaneo

suo plurinium
beato

est

conquestus,

quia legitimi
nere.

videbantur

delatione

quod

vidclicet in foetore luxuria; vivens pluribus

carere, decretura est ad

praesens indiscussa

rema-

flagitiis

inservicbat,

quoque Petro ejusque


Pontifici, cujus

Vicario,

Romana>
illa erat,

scilicet Ecclesia;

Sic igitur

hujusmodi

deflnito ncgotio, suest,

debitum censum quotaunis peret inde excommunicatus, solvere detrectaverat missarum sacramenta celebrare praesumpserat, excommunicationique adbuc subjaceus eidem Synodo intererat. Qui discussus, ncc ab objectis se valens purgare criminibus, ab bonoris sui est dignitate depositus. His ita deflnitis, edictum est sub anatbemate auctoritatis ApostoliCcC, utsi quis assidentium quempiam universalis Ecclesia; primatem, pra?ter Romanae Sedisantistitem esse assereret, ibiabbatia
,

per abbalia Dernensi

domnus papa conquestus

qua; a Tullensi subtracta fuerat episcopio, el hanc ad ipsius pertinere Ecclesiae possessionem, per Pri-

vilegiorum, qua; inde habebat, demonstravit recilationem. E conlra Rbemensis archiepiscopus

abbatiam illam respondit sui juris polius esse, et boc antiquioribus Privilegiis Ecclesioe su ae se testificari

valere.

Papa vero, quia

in

pra3senti

non
ar-

erant

eadem

scripta, ex

quorum

lectione valeret

ha3C controversia finiri,


chivis
in

jussit ea interim in

dem

publica satisfactione patefaceret.

Cumque

ad

Rhemensis

Ecclesia; perquisita in crastino

bEec universi reticerent, lectis sententiis super hac re olim promulgatis ab orthodoxis Patribus, decla-

medium

afferri.

Tunc Turonenses

clerici

per

Lugdunensem
sufl^raganeis a

archiep. querelam intulerunt super

ratum

est,

quod solus Romana; Sedis Pontifex imi-

Dolensi episcopo Britanniai, qui se


rat, sibique archiprajsulis

primas esset et Apostolicus. Post ba>c domnus papa sub excommunicatione prohibuit, ne quis absque sui licentia recederet, ante(juam tertia lux consummaretur in celebrationo
versalis Ecclesia;

cum seplem Turonensi archiepiscopo subtraxenomen


contra fas vin-

dicaverat. Qui statim ex aucloritate Apostolica vo-

calus est ad Concilium,

Concilii

sicque

jam nocle propinquante conven-

medio mense
ibi rationis
a

Aprili

quod (ut prafatum est) Roma; erat celebrandum, ut

tum

dimisit.

hujus agilaretur judicium.

Sequenti autem die, ad

memoratam

Basili-

cam cum abbatibus et clero convenientibus episcopis, donmus papa cum quibusdam eorum secessit

memoratus diaconus in episcopum Lingonensem invebitur, eumque episcopalem dignitateni pcr simoniacam hffiresim obtinuisse,
Post hasc
sacros ordines vendidisse, bellica

in oratorium

sancta}

Trinitalis, ubi

dum

arma contra

fas

privatum coUoquium Rheniensis babuisset arcbiepiscopus, et de Eccleeo confessionis su;e


siastica; religionis

cum

ferendo homicidia perpetrasse, alicni matrimonii jura violasse, in clericos suos tyrannidem exer-

profectu tractalum cssct, diutius

eo ordine quo et transacta die, Apostolicus inde processit, dictaque antiphona, et Litania facta a
Trevcrcnsi arcliiprffisule, Evangclium
:

Omnis

ar-

bor hona^ diaconus legit unviversis, Deinde suo loco residentibus, Rliemensem archiepiscopum, ut dc simoniaca ha;resi, de qua hesternas obliniieial
iiiducias,

Sodomitico flagitio pollutum essc criminaQuibus vcrbis fidem pra:bcbant plurimi delatores qui aderant, inter quos quidam clericus asseruit, quod sibi adhuc laico conjugem suam violenter abstulerat, et post perpetratum cum ea
cuisse,

tur.

a(hillerium
(|iiidani, sc

monacham

fecerat. Affuit et presbyter

ralionem redderel, praifalus aiinuit can-

ct

ab eodem episcopo conqucrens cafitum, satellitum cyus fuisse potestali traditum, (jui

LEONIS IX ANNUS
cuni

1.

CHRISTI 1041).
Siiirihts. Qiio

29
complcto

mulUs

siiiipliciis

excrucianlcs,

quod

scclc-

Crealor

cum

antiplionadc

stius csl,

cla\is acutissiniis gcnitalia cjusconfixc-

sancto Hemigio, Lilania facta esl a Vesontionensi


archicpiscopo,

rant, taliijue violcnlia ali co

dcccm

liljras

dcnario-

rum

cxlorseranl. His aiiditis, cpiscoi)us consiliandi


petiit
:

lectam
cst

dixit

poshiuam de Spiritu sancto coldomiius Apostolicus. Sicque lectum


:

liccntiam

(jiia

iinpetrata,

archiepiscopos
acccrsit, cisquc

Evangclium Er/o sum pastor bonus. Cumque

Vcsontioncnscm

ct

Lugdiincnscm

universi consuedo rescdissent ordine, supradictus


Ecclcsia!

crcdens arcanum consilii sui causidici. Scd qui cum tantis


plicitus,
iii

petit,

ut sibi sinl
foret

Uomana; diaconus

ait

conscijucns csse,
ibi ra-

flagitiis

im-

ut ubi hesterna Synodus fuerat terminata,


fioiiis

magis quam in suis trabem \idcns, rratrcm quamvis culpabilcm in Lesterna Synodo criminatiis [uerat, ejusquc ad damnationem et ipsc mcrito damnandus aspiravelat, non solum se ab objectis nequit cxcusarc criminibus, sed etiam ejus causidico, ne ad sui defensionem quldiiuam proferrc valeat, lingUK motus adiinilur diviiiitus. Vcsontioncnsis quippc episcopus, dum susccptum ejus negotiuni perorarCj et ad cxcusationem criminosi incongrua
oculis
alterius

sua; iteraret initia, a Lingonensis videlicet

causa. Qui rcquisitus, el a syiiodica exaniinatione


se subduxisse reperfus, ex partc Dci el beati Pctri

Apostolorum

principis, ejusiiuc Vicarli, qui pra;-

sens aderal, ab

eodcm diacono

tcrlio

cst vocatus.

Dirccti sunl ctiam cpiscopi Silvanectensis ct

Andeiiii-

gavensis ad

iilius

hospitium, ut

si

forte enni ibi

reperircnt, rcvocarciit ad Conciliurn. Qui

dum

pcliata accelcrant
allocutio
fit

pcragere

ipsius

referendarii

qufcdam dccerncrct proi)oncre,

iiispcrato sibi

siif-

fragium vocis divino sensit dcnegari numine. Proculdubio magnus pater Ucmigius ob hoc ipsum (ut pra^diclum est) antc conspectum Synodi expositus a bcata) fidci papa, etiain
tutis cnituit potentia,

illos, qui nondum se a simoniaca purgavcrant rcsponsionc. At Nivcrnensis cpiscopus surgens, pro suo episcopio plurimuni pccunia; confcssus csl a pa-

ad

lucrcsi dcbita

renfibus datuin fuisse, se tamen ignoiantc, coquc

qua

oliin,

ejusdem virdum adhuc perehic

adepto nonnulla Ecclesiastica; religioni contraria commisissc, unde sc asserebat divina; ulfionis vin-

grinarctur in terris, Ariani

illius cxinanivit molimina. Tunc cnim hsrclicum advcrsus Catholicam fidem blasphcmias deliberanlem garrire, ne co-

dictam pertimcscere. Ideoque si doimio pap;x; et pra;senti conventui dignum videretur, idem offi-

cium vcUe dimittere


tione

nata perageret, scd potius respiciendo


ret,

fidelis fie-

silentio

condemnavit
privavit.

nunc autem virum

potius, quam in cjus retcnanimam suam pessumdare. Quic ubi dixit, jiasforale pedum ante pedes ipsius Apostolici po-

hcetfidelem, ne sceleratum dcfendendo delinqueret,

suil. Ille

vero tanti

viri flexus

devotione, faveute
ea-

usu loquendi
mirabiliter
licet

blimitatis
facto

Et revera divina; suincomprehensibilis virtus in utroque


enituit,

Synodo,

eumdcm, quod absque suo consensu

dem

quaj

et

ibi

gloriosa?

pecunia data fuerit, sacramenfo comprobare fecit, sicque illi per aliud pedum minisferium cpiscopale rcddidit.
Inferea allafum est coram Privilegium Rliemensis Ecclesia; de abbatia Ruensi, ex cujus le-

animte
statis

adliuc involucris septae tantum pote-

quanta eam jain bcatificavcrit gloria, nunc circa cjus exanime corpus patienter ostendit. Postquam ergo pra;fatus Vesontionensis episcopus a suo conatu tali miraculo se prohiberi
contulit, et

cognovit, Lugdunensi, ut sui vice fratris


peroraret, innuit. Qui surgens ait

causam
Linorillo

comprobafum est, eani pertinere ad jiis Rheinensis archicpiscopi. Redeunfes denique (jui missi fuerant ad revocandum Lingonensem episcoctione

eumdem

goncnsem episcopum
dincs vendiderit, et
rebat

quod sacros memoratam pecuuiam ab


confiteri,

piim, nuntiaverunt eum facinorum suorum metuenfem discussionem, fuga; arripuissepra;sidium.

Tunc

ex pra^cepto ipsius papae lecfse sunl senfenfia;

presbytero extorserit, sed suppliciis, quibus asse-

super hujuscemodi re promulgafae ab orthodoxis


Patribus, sicque universi Concilii judicio excom-

eum

excruciari,

non

fecerit

ca;tera vero,

qua? sibi fuerant objecta hiaic penitus dcnegare


asseruit. Hic dictis,

municafionis cst poena damuatus. Quod audiens


archiepiscopus
Vesontioncnsis,
surrexit,
et

domnus papa

videns

eadem

quo-

non possc ad plenum hujusmodi negotium ventilari jam enim nox instabat quid in canonibus de sacrorum ordinum venditoribus sit
die
,
,

modo eumdem reum

excusare nitens, ex divina

virfufe per B. Remigii meritasilenfiocondemnafus


sit patefecit, coram eodcm convenfu satis devote veniam pefens, quod ejusdcm niiraculi novifatcm co usque negligenfer celarit. Hic ex pia devofione et alacritafe cordis domnus papa in lacrymas compuncfus sic ait adhuc vivit B. Remigius. Tunc
:

decrctum,

jussit

tantummodo

rccitari,

lectaque Sy-

sententia ad praeceptum ejus ex Concilio Chalce-

donensi, capitulo videlicet secundo, soluta


judicio.

est

nodus, dilato usque in crastinum hujus rationis

Mane autem
ordinibus
:

facto ileriim ad

eumdem locum
caeteris

episcopi convenere
clesijE

cum

abbatibus et

Ec-

omnes surrexerunf, ct cum eo anfe ejusdem sancfi sepulcrhum prosfrati antipiionam sancti Remigii ex infegro devotissime cecineex prtecepfo ejus
ruiit.

ad quos domno papa procedcnte non est cantata antiphona, ExaiicU nos Domine sicnt heri et nudiustertius , sed ad cjus adven-

Post ha!C surgens Constanfiniensis episcopus,

confessus est se ignorante a

quodam
:

frafre

suo emrescisset.

tum

clerus dccentissime ceciuit

hymnum

Veni

pfum

sibi

episcopium fuisse

quod cum

30
ne contra
luisse
fas

LEONIS IX ANNUS
ordinationein illam susciperct, vo-

1,

CHRISTI 1049.

Ne quis pauperes homines Ne quis

rapinis \el captio-

codem violenler captum, episcopali conlra volunlatem suam csse dignitate donatum. Quod sacramento comprobare jussus,
aufugere, sod ab

nibus vexaret.

incestuosa; conjunctioni

se

copu-

laret.

nec rcnuens,
tensis

sic

judicatus est simoniacae

lia^resis

Ne quis

legitima uxore derelicta aliam

du-

non incurrisse

facinus. Accedens denique Nanineest,


;

ceret.

confessus

genitorem
eilli

fuisse suffi civitatis


piis se pcrccpisse,

et in

ejus vita

suum episco|)nm donum cpiscosubrogatum per

Et quia novi ha;retici in Gallicanis partibus


illis

emerserant, cos cxcommunicavit,

addilis qui

morluoqu

ab

eis

aliquod

munus

vel servitium acciperent,


illis

largilionem

pecunia;. Quapropter judicio Synodi sublato annuloctpastorali pedo, privatus est pontificali ministerio , condonato ei intervenientibus

aut quodlibet defensionis patrocinium


dercnt.

impen-

episcopis tantunnnodo presbyteratus officio.

Ilorum igitur causa


si

tali

modo

terminala,

modo damnavit et Sodomitas. Excommunicavit ctiam comites Engelrai et Eustacium propter incestum et Hugonem de
Pari

commonuit domnus papa


in pra;sentia, ut

arcbiepiscopos qui erant

Braina, quia legitimam tixorem dimiserat et aliam

simoniaca; pcstis esse

quem suffraganeorum suoruni reum scirent, coram omni-

bus
pis,

notificarc

se scire denegantibus, habitus est

non renuerent. Quibus id omnino sermo de episco-

matrimonio sociaverat. Interdixit et Balduino comiti Flandrensi, ne filiam suam Wilielmo Northmanno nuptui daret, et illi, ne eam arriperet. Vocavit etiam comitem Tetbaldum, quoniamsuam
sibi in

luerant,

eamdem Synodum venire nonec aliquod inde suae excusationis scriptum transmiscrant illo. Unde competentibus ad licBc Patrum recitatis sententiis, poena damnati
qui invitati ad

diniiserat

uxorem.

Vocavit et Gozfridum
nisi relaxarct

ad

Synodum futuram

candum,

Andegavensem usque ibi excommuniquem captum tenebat domMoguntiic,

sunt excommunicationis cum omnibus illis, qui ipsius papffi formidantes adventum, bac de re profecti

num

erant in expeditionem regis. Noiuinatini vero


et

Senonensis archiepiscopus, Bellovacensis,

Ain-

Gervasium, qui tunc erat praesul sedis Cenomanicae postea vero ab ejusdem tyranni potestate exemptus, Widone archiepiscopo defuncto, a rege Francorum Henrico subrogatus est ad regimen
:

bianensis episcopus, sed et abbas Sancti Medardi,

quia absque licentia recesserat a conventu Concilii. Excommunicatus est etiam Sancti Jacobi archiepiscopus Galliciensis, quia contra fas sibi vindicarat culmen Apostolici nominis. Post ha!c petentibus
cis, qui sanctae religionis amatores ibi aderant, plurima sanctorum Patrum decreta, quje jam per incuriam pro nihilo habebantur, prscepto sua; auctoritatis renovavit, et multa qux' in Gallicana Ecclcsia exercebantur illicila, ne fierent ullerius, sub anathemate prohibuit, videlicet Ne quis sine electione cleri et populi ad regi-

Rhemensis Ecclesice. Excommunicavit denique illos, de quibus proclamationem fecerant Compendienses clerici,
propter

quorum

injustiliam illuc detulerant cor-

pus sancti martyris Cornelii. Eos quoque, qui ab eadem Synodo redeuntibus aliquid inferrent impedimenti.

Privilegium autem quod fecerat Sancto Re-

migio,

ibidem

in

conspectu

omnium

recitatum
sicut scri;

conflrmavit, et constituit

omni tempore

ptum continebatur, inviolabiliter conservari que benedictione data Concilium solvit.

sic-

men

Ecclesiasticum proveheretur.
B

Ne quis
,

sacros ordines aut minisleria Ecclealtaria

Hujusmodi ergo ordine beati patris Rcmigii devotus Romana; Sedis Pontifex quarlam celebravit

siastica

vel

emcret aut venderet

et si

translationem

et felicitcr sexto

nonas Octo;

quis clericorum quidlibet

eorum

emisset, ut

cum

bris

consummavit
etiam
et
(ut

divinoc

domus

sanctificationem

digna satisfactione suo episcopo redderet. Nc quis laicorum Ecclesiasticum ministcrium vcl altaria tencret, nec episcoporum quis iis
consentiret.

quam
lesimo

declaratum

est)

trium dierum
inil-

continuationc, insignivit, celebratione Synodi,

Ne quis
et ejus

in atriis

Ecclesiarum pra;ter episcoquaslibet consuetudines


vcl baptismo, sive

quadragesimo nono anno felicissiina; Incarn, Domini nostri Jesu Christi. Quapropter, ut deliberaverat, ex divina dispositione compos effectus desiderii sui, dic subsequenti post explctionera Synodicam, venit in capitulum fratrum, sequc eis

pum

ministruni

exigere prfcsumeret.

Ne quis pro sepuUura,

innotuit

suum
illos

velle accelerare reditum.

Unde

spi-

pro Euciiaristia, aut infirmorum visitationc quid-

rilualibus

quam
B

cxigcret.

eorum

et

demulcens coUoquiis, societatem devote petiit et accepit, suamque eis huabsolvil, et ex ordine

Ne quis clcricorum arma militaria gestaret, aul mundanic mililia; deservirct. Nc quisclericusvellaicususurascxercerct. Ne quis monachus vel clcricus a suo gradu
apostataret.

militer petentibus ipse largitus, est et prostratos ad

publicam confessioucm
cavit.

om-

nes deosculatos Apostolica

bcuedictione sanctifi-

Ne quis cum

allquil)us

sacri

ordinis itcr

agentibus violentiam

uUam

inferre auderet.

Post ha;c cgressus, episcopos, et abbates, cxterosque Ecclesiastici ordiiiis, qui nonduin recesserant, convocavit, ct cum eis Ecclesiam ingressus

LEONIS IX ANNUS
iiiissarum solcmnia celcl)rari fccit. Qtiiinis cxplelis,

1.

CIIRISTl

I0'i9.

31
qui
ei pr;i?sentes

libus

quibusdam

viris,

erant, pla-

ad sancti scpulchrum, (luod (ul dictum csl) su|icr altare 15. Clirislopliori pt)st ISasilicai dcdicationcm
collocavcrat,
(juc orationc

cido (ul senipcr crat) vultu de

eodem damno conliujusmodi


:

quererctur,

et aurifex pcritus rcflciendi

cum

liumili dcvolione acccssit

ibi-

complcta, illud dcvotc suppositis hucl in statione sibi

fracturam ab co penpiiri pra;cipcretur (juidam eorum alludcntes seria ct alacri responsionc dixerunt, (|uod sanctns
hic, in ciijus

mcris inde
parata,
at(|ue
iii

extulit,

dcceidcr ap-

illud tantopere

cum

divinis laudibus reposuil. Ubi itcrum

ilerum

cum

lacrymis se prostcrncns, tandcm


et

viam suani

cxiit,

usque ad

castelli

aditum

comitatus ciim
et

canticis

spiritiialibus a fratribus

amplcctebatur devotione, tanti csset apud Dominum meriti, ut ei idem vas intcgrum sua rcformaret intcrcessione. At ille nihil iiidc se diffidere cum spiiituali jucunditatc rcspondcns, ejusque
virtutcs multiplici

numcroso convcntu populi, omnibus valedicens

sermone exaggerans, vas

fra-

reccssit.
Accedens autem, inde ad sui laboris recompcnsationem retulit fructum magna; mercedis, in arcano scilicct devoti pcctoris iHnem pnccipiuc dilcclionis, (|uo ab illo tempore erga eumdeni gloriosum palrein Remigium magnopcrc dignoscitur flagrasse, ut idem ipse fatctiir in fiuadam Epistola dirccta postmodum cpiscojiis Francia;, quam suo

clum
flci

sibi

dcfcrri pra3ccpit.

Quo

delato, avulsain

inde particulam suo loco rcposuil, ct quasi auri-

ad rcficiendum rcscrvaretur, signum tamen


(ut
fcrtiir)

crucis
jussit.

ci

caute imprimens

recondi

Quod

in craslino vclut
ita

causa reflciendi co-

ram dclatum,

operatione divina integrum est

loco in subscquentibus

curabimus ponerc. Ex qua gratia etiam alterius gratiic adcptus

inventum, ut nullum in eo fracturae posset rcperiii vcstigium.Hoc itaque vidcns venerabilis papa, Dci omnipotentiam collaudavit, ct hujus miraculi novitatem ineritis beati Remigii adscripsit, [ler
cujus intervcntum,
(idci cjus efflcacia id

cst

cmolumcntum, cum ci divina virtusdc quibusdam, qui ei impcdimentum advenienti in Gallias


conati erant inferre, ultionem prajstitit per ipsius
,

obtinere

mcruit. Nc autcm cx hac rclatione arguamur lucndacii, ideoque frivolum habeatur hujus scripti

sancti

cui

fuerat

famulatus, meriUim.

Nam

ut

memoriale, proferimus
indicio id nobis

tres

idoneostestes,quorum
contigit agnoscere,
,

multos pra;termittamus qui illi fuere contrarii ct Hugo de Gebuiiius Laudunensis cpiscopus
,

postmodum

Braina castello, qui iuter cjus dcrogatores quasi


signifcri

extiterunt,

eodem
Ille

anno

ignominiosa

Hugonem videlicct Nivernenscm episcopum cl Hugonem Rhcmensis Ecclcsiae diaconum, et quemdam clericum Aylcnardi quondam Lugdunensis
archiepiscopi

morte vitam flnierunt.


regi suggessit, et

eniin, quia exitialem

capellanum

nomine Benedictum.

technain, ut Apostolicam devitaret prffisentiam,

Quorum duo

primi Concilio ab

eodem

pai^a

ut

hanc maxima parte clcri sui devote expetente, ipse a sua sede longe aufugit, nec Dominici corporis viatico a malitia sua sanctificatus, nec ab eodem clero suo consolatione visitationis in extremis refocillatus, divino judicio exlra

moris illi erat, quintodecimo die post Dominicam Resurrectionem Roma; habito interfuerunt ct quod retuhmus, ab his qui pra3sentes viderunt id
,

vere

factuin

esse

didiccrunt. Tertius vero


interfuit,
et

cum

domino suo
indicavit.

prajscns

quod videndo

fines

episcopii sui solus

obiit quasi peregrinus.

compcrit, nobis post aliquot annos sciscitantibus


Vir dcnique venerabilis sajpedictum apostonostrum eo magis ferventi excolcns dilectione, lum eumque summopere desidcrans honorare et illius monasteriuin sua auctoritate nobilitare Epistolam

Alter verOj quia caput ministri Christi se abscissu-

rum

fuerat

minitatus, ore

sacrilego,

quo impia

verba protulerat, hostilis gladii


mutilatus.

abscissione est

Dignum est ad posterum ( posterorum memoriam aliud miraculum supradictis addere,


quod divina potentia in manibus hujus Poutiflcis operata est, ex ea qua erga [latronum nostrum llagrabat devohone
'.

ejus laude refertam direxit sanctae Ecclesiae


in Francia constitutis,

filiis

qua decrevit apud eos ha-

beri

Anno enim secundo

post exple-

litur kalendis Octobris.

celebrcm ipsius sancti fcstivitatcm, qus recoPlurima etiatn ad Eccletractaverat, jussit

tionem eorum qua; pramissa sunt, cum RomK moraretur, casu accidente per pincernae incuriam vas illud fractum est, quod sibi datuin esse a prajfato abbate Hcrimaro in primordiis hujus opusculi

siasticam utilitatem pertinentia, qua; in praefata

Syuodo in ejus Basilica habita apud eos capitulatim digeri, ct

memoratum
quantum
quia in
migii

est.

Quod ubi pro

certo agnovit, ali-

inter orthodoxos canones numerari. Cujus Epistola; textum, quia ordo narraflonis videturexigere, huicoperi dignum

graviter tulit. Licct eniin multa haberet

judicavimus inserere. Ejus vero exemplar hujus-

pluris pretii, prae ca;teris


initio

tamen

illud

diligebat,

modi

est

Apostolatus sui ex parle sancti Reasserebat, ideoque

sibi

missum

adbibendum

Leo episcopus, servus servorum Dei, fratriregnum et filiis Catholicis per universum bus

supra caetera quas erant in obscquio ejus, illi delectabilius esse solebat. Dum ergo cum spiritua-

Francorum

constitutis

salutcm

et

Apostolicam

benedictionem.

Compcrtum

charitati vestrae

credimus, quod

'

Narralur idipsuin brevius inferius ex Desidcrio abb. Cassin. qui


111.

post consecralionem nostram, illam videlicet,

qua

Victor papa

benignitas Dei humilitatcm nostram sancta; Ro-

: :

32

LEONIS IX ANNUS
Ecclesiae praeesse voluit,

1.

CHRISTI 1049.

mans
tes,

liamqiie visitavimus.

maxinio voto
et

et

Germaniam GalacRliemorum urbem adeunsunmia devotione Ecclesiam


Deo
sanctissinii viri patrocinan-

beati Remigii (ut longe ante desideravimus)

Scimus aliquos peregrinationem istam trans Alpes, atquc Synodos celebratas in annum sequentem rejicere; sed magis placct Hermannum sequi, haec tunc ante oculos habentem atque scribentem
:

annuente,
tibus

ejusdem

mcritis,
iost

atque

cum magna gloria dedicavimus, consecrationem Ecclesia! in eadcm Sy-

noduni celebrantes, plurima ad utilitatem Christiana; religionis necessaria consilio coepiscoporum assensu etiam et laude suorum noslrorum cleri et populi, quorum innumera multitudo ad statanta; devotionis celebritatem conRuxerat tuendo confirmavimus. Qu;c onuiia capitulis digesta inter canones haberi prajcipimus, et postea in omnibus Synodis quas habuimus, idipsum conlirmare curavimus. Et quoniam beatissimum Remigiuni gentis Francorum praidicatorem et apostolum scimus, venerari et honorare illum, quem
( )
,

quem etiam tutius sequitur Sigebertus, atque post eum alii. Quod expresse qui tunc temporis et scripsit Adam [)rofitetur, hoc scilicet anno eamdem Synodum Moguntinam celebratam esse. Ait enim
'

Prajsertim sciiicet

eo fultus adminiculo (archiepiscopus

Ilamburgensis), quod potentissimus papa Leo pro corrigcndis Ecclesia; necessitatibus venit
in

Germaniam, quem sciret pro veteri sibi amicitia abnegalurum, quod juri cuipiam deberet pncstari. Tunc habita cst Synodus generalis apud Moguntiam prajsidente domno Apostolico, et imperatore Henrico cum episcopis, Bardone Magunnihil
,

tinensi,Eberliardo Trevirensi, HermanoCoIoniensi,

Adalberto Hamburgensi
gensi, caeterisque

Dominus

in

terris et

in caelo

miriflcavit, prout

Kngilhardo Magdebur, provinciarum sacerdotibus. In eo


Spirensis episcopus Sibico, cui

possumus, debemus, praesertim cuiu semper in


nostro pectore inde ipsius
propriis

Concilio

quidam

amor

ferventius ardeat,

quod |)retiosissimum corpus ijisius sanctissimi viri manibus Iransferentes in locum sibi prajparatum miraque pulchritudine exquisiti operis decoratum reposuimus. Unde vestrain admonere volumus dilectionem. ut sicul nos in ejus obsequiis
perpenditis gratulari, ita et vos causa nostri amoris,

crimen adulterii intendebatur, examinatione sacrificii purgalus est. Prajterea multa ibidem sancita sunt ad utilitatem Ecclesis, pra? quibus simoniaca haeresis et nefanda sacerdotum conjugia, holographa Synodi manu perpetuo damnata est (sunt). Qiiod veniens domum noster arcbiepiscopus non
tacuisse probatur.

De mulieribus

statuit

eamdem

maximeque ex
Uuia
etsi aliis

debito paterni honoris solemnitatem

sententiam,

quam

ejus, quae est kalendis Octobris,

celebrem habeatis.

brandus

et

decessor ejus memorabilis Aleantea Libentius inchoaverant, ut

tamen vobis est nam primitia; apostolatusejus vosestis in Domino. Hunc itnque honorem patri et apostolo vestro cxbibete, ut juxta promissum Domini longoevi super terram vivere, et ejusdem patris precibus aeternaj beatitudinis felicitatem mereamini possidere. Valete. Hucusque Epistola, liiiisque libelli. Sequitur lides describentis ex aulographo Rhemensis Ec-

non

est apostolus,

scilicet flerent extra

synagogam

et

civitatem, ne

malesuada pellicum vicinia castos violaret obtutus. Haec Synodus facta est anno Domini millesirao quadragesimo nono. Ipse est archiepiscopii septimus. Et tunc majus altare Tribunalis dedicatum est in honorem Genitricis Dei. De qua Synodo

lesiaj

Hoc

describi curavit D. Joannes

Gaultier,

mentionem idco fecerim , quod dominus Adalbertus eo tempore, quo tam clari homines in Ecclesia fuerunt, sapientia; ac virtutum merito fere omnes prfficelluit. Tantus apud papam, talis apud Cffisarem
habebatur, ut de publicis rebus absque ejus consilio
nil ageretur. Haec

ecclesiastes metropolis Ecclesiai

Rhemensis, juxta exeraplar originalis, quod habetur in Bibliotheca ejusdem Ecclesiaei). Pergit vero Hermannus com-

Adam.

memorarc qufe sunt reliqua rerum gestarum anni hujus


papa; Leonis
])0st

peregrinationis et
ipsius

sanctissimi

Synodus Mogundna ab eodcm celebrata, et monasteriim S. Aurelii episcopi restitutum. Ex quibus omnibus ejusdem teraporis auctoribus
18.

absolutum ab eo Rhemense Con-

ciiium. Indeque

nodum

quadraginta

Mogunliacum veniens, aliam Syprope episcoporum coram


adiens, Augiae festum saiicti

imperatore et regni nostri principibus celebravit


et postca

Alemanniam

Clementis, etDominicam ante AdventumDominiVI kal. Decemb. egit. Et per Augnstam Bajoariamque
transicns,

arguendus erroris Trithemius, cum in Chronico Hirsaugiensis monasterii, non hoc anno, sed sequenti potius ponit ejusdem Pontificis adventum in Germaniam, et cclebratum ab eo Concilium Moguntinum. Qui eliam, quaj tunc de ejusdem monasterii restitutione intercesserunt inter ipsum Leonem Pontificcm et ejus sororis fiiium Adelberest

Natalem Domini Veronai

coluit.

Imp.

vero ad iilem festum in Saxonia niansit. Hucus(jue Hcrmannus Leonis primum annum perducit,
a Natali

tum comitem, sic describit historiam Anno Dominicce Nativitatis ML

(mxlix)

Indi-

usque ad Natalcm ex more aimos singulos


licet

claudens. Ulinam sicut


ctari

tanti

Pontificis asse-

vcstigia, Apostolica

vigilantia, avis instar,

Italiam, GalUas, Germaniasque lustrantis, ita daretur res ab eo prajclare gestas, praisertim vero

Nonus ad componendas res ctstatum Ecclesiarum, paccmque GalUis reddendam, Roma egressus cum cardinalibus multis venit in Germaniam. Erat eo tempore comes Adalbcrtus de Caluve monasterii Hirsauctione tertia (secunda), sanctus Leo papa
'

Acliones Conciliorum quibus praifuit, posse legerc.

Adam

1.

III. c.

31.

LEONIS IX ANNUS
giensis advocatus, sed desoialioiiis patronus, (|ui

1.

CHRISTI

1049.

33

Iiermansisse, sanctus papa accilis opcrariis tcrram


in diversis Ecelesiaj locis fodcre ca;pit, et tbesau-

non solum

rcstiUierc contempsit pcr proavos S.

Au-

rulio imiiio ablata,

titulo arbitratus, niiiil

verum se juslo omnia possidcre minus quam de rcparationc


et

rum abscondiluin diligonter iiiiiuirere, sed posteaquam casso labore diu laborassent artiDces, et
nihil

monasterii cogitaljat, Contigit igitur anno pnenotato


,

qui

fiiil

dcsolalionis moiiastcrii octavus

penitus reperissent , ccepcrunt omnes , qui aderant, de inveiiiendo corpore sancti desperare.
20.

(luadragesimus, supra millesimum vero Domini


(sicut

Tunc sancto

in orationibus Poiitifice pro-

dixlmus) quinquagesimus, quod idem Lco

strato,

ipso(iue cohortantc artifices nc desperent,

sanctissimus papa, comiti pnufato sanguine jun-

Roma cgrcssus, Italiaque transmissa, pcr fincs Suevorum itcr suum versus Maguntiam dirigcrct. Quod cum Adalbertus comes pra^fatus rcscissct, avunculum videlicet suum sancta; Romanic et unictus,

unus ex his cicteiis in arte sua magis perilus, qui nuper cx dominio Venelorum cum (iliisadveniens, multa huic loco suis laboribus impendit bona, industriose perquircns singula loca, tandem ex rcpcrcussione malleorum deprehendit terram subtus
esse

versalis Ecclcsiic rontificem suas transiturum


terras,

per

cavatam

ad cujus consilium, in
:

eodem

loco

properans bumillimis cum prccibus dcvicit, quatcnus in bospilium nepotis bumilis intrarc non despiceret. Papa tum devotionc

obviam

iili

fodcre artifices cceperunt

qui

tandem non sine

invitantis,

tum sanguinis

ratione i)crmotus petenti


:

magna difficultatc liumo lemota, cameram subterraiieam invenerunt pulchre satis formatam, in qua sarcophagus apparuit extrinsecusadmodumornale
dispositus. Quem cum sanctissimus papa vidisset, magiio repletus gaudio prajcipit, ut omnes ad orationem genua flectercnt, et Dcum pro confessoris
sui desiderata inventione

asscnsit, castellum comilis intravit

niter exceptus, doctrinae salutaris

moris

erat,

qui perhumaverbum, ut sui seminans, mentes bospitum suorum ad

amorem ca^lcslis patritc crigcre summopcre studcbat. Quadam die Ponlifcx rccreationis animi causa
comitcm dcxtra complexus, de
ad
bic
vicini

collaudarent.

Oratione

castello

non procul

montis verticem
:

exivit,

ad

quem

inter

loquendum Quam

aptus, inquit (o

fili)

locus mihi

completa sanctus Leo propius accedens , jussit aperiri sepulchrum, quo recluso, suavissimus odor exhalavit, qui omnes qui aderant mira suavitate sui reficeret. Invencrunt itaque sanctissimi confcssoris Christi Aurelii sacratissima ossa sericiis invo-

vidcrctur montibus
et

circumscptus

undique,

quem

aquarum

copia utilem, et solitudo reddit

luta pannis,

pulchre in

formam

corporis debito

(luietum, in

quo servorum Dei monasterium con-

collocata ordine, et ad caput ejus


ista

tabulam cx plumbo

strui debeat, qui Creatori nostro laudes continuas

continentem
S.

persolventes pro salute


rent. Cui

multorum

devotius exora-

comes

Est,

inquit, beatissime pater, in

vicino Ecclesia ab antecessoribus meis in

honorem

cujusdam

sancti
,

Aurelii,

cujus ct corpus in ea

AURELU EPISCOPI TEMPORE ARNVLPHI REG19 REPOSITVM, HERDERADO ABBATE OCTAVO KALENDAS SEPTEMBRis. Cum sauctus papa hunc titulum coram omnibus legisset ingemuit dicens Vae illis, qui
CORPUS
, , :

fertur sepultum

lum cum
structa, in

olim ad monachorum habitacureliquis mansionibus necessariis con-

locum hunc
praesentia

tanti prasulis sanctificatum meritis et


,

desolarunt

et

clauso sarcophago, ne

qua cum dudum monachi per annos non paucos omnipotenti Deo religiose servivissent,
postremoque a regulari disciplina misere torpencum nullis admonitionibus majorum acquiescerent, a progenitoribus mcis tanquam scandalum
tes,

reliquiae sancti quovis

modo
,

subtraherentur,

cum

suis ad castellum comitis est reversus.

21.

Postera die

cum

tempus

vidisset intentioni suse

sanctus papa Leo complendfc opporet

tunum,
sentia

vocatis comili

sKpedicto Adelberto,

plebis indc projecti sunt.

Viltrude uxore ejus devolissima feinina, in proe,

ad remanselocum rant, rcvolvit, cupicns historia; cognoscere veritatem. Erat ibi clericus inter ca^teros senex, nomine Bertholdus, qui olim in loco viderat monapcrsonaliter accessit, libros qui

19. His

sacratissimus Pontifex auditis

suorum cardinalium,
:

casteris exclusis, dixit


,

ad nepotem
spoliatas
patria;

Hesterno vidimus die

chare nepos,

sacras confessoris Cliristi reiiquias honore debito


,

ipsumque locum pro amore

caelestis

omnipotenti Deo et sacra; monasticae reli-

chos Deo famulantes.


gesta fuerat

Is Pontifici
,

aperuit

et

rem omnem sicut quomodo avus comitis


locum
clericos po-

gioni olim a progenitoribus tuis rite

dicatum,

Adelberti coenobium bonis spoliasset omnibus, ex-

multis quoque annis a Petro Dei famulo inhabitatum, quem tui majores, avus genitorque, pessima et
crudeli avaritia ducti, abbatis possessionibus et bonis

pulsisque monachis paucos in


suisset.

desolatum fecerunt

Quibus

cognitis, sanctus

pra^sul

ingemuit,

ratius est,

et quod omni scelere scelemonacbis expulsis, officinam sanctarum


;

sed cordis sui dolorem prudenter dissimulans, ubinam corpus divi haberetur Aurelii, ab eodem
clerico quaisivit,

virtutum, introductis dissolutissima;


ribusclericis,

vitae saecula-

Qui

cum

diceret se a majoribus

suis audivisse, sacras S. Aurclii reliquias, tempore quo Northmanni vastaverunt Galliam, per quem-

inomnium speluncam vitiorumcommutarunt. Tu quoque pravis majorum inhaerens vestigiis, sicuti probato sumus edocli testimonio,
non solum
ea, qiia;
illi

sacrilegio polluti a

servorum
sine

dam abbatem hujus ditas, et usque in eam diem


loci

sub terram

fuisse

abscon-

Dei ccenobio

injustissime abstulerunt,

Dei

incognitas

omnibus

timore possides, sed tuae salutis penitus immemor,

Baron.

ToMus

XVII.

34
lotiini

LEONIS IX ANNUS
(|iiod
ilii

1.

ris,

CHRISTI 1049.
indignationemomnipotentis Dei sanctorumque

parcendo reliqnissent intacliim


et S, Aurcliiim,

rapuisti,

Deumque

imo

cives su-

Pefri et lauii

Apostoiorum,
auctoritate

et

omnium

electo-

perna! patris universos irritaiulo


fecisti.

tibi

adversarios

rum
ctum
fine

Christi noveris

incursurum, teque sub anaApostoiica constrifore

Neque enim parvum peccalum ajstimandum est, quod in Deum et sanctos ejus committitur, cum apud ipsosetiam hominesinjustarerum
gravissimum judiceEcce tu una cum progenitoribus tuis pactum violasti, primumque tuorum corrupisti imo anniliialieni juris usurpatio scelus
tur.

thematis
,

vincuio

divini

examinis judicio

obnoxium,
impiis sine

gravissimis gehennae tormentis

cum

puniendum. Hac Pontificis oratione compungenua ejus comes procidit, seque peccasse graviter cum iacrymis pubiicc confcssus, omnia
ctus, ad

sanctum testamentum, et qute illiomnipolenti Deo simplici ac sancta devotione pro animarum remedio suarum obtulerimt, tu Deum et sanclos
lasti

quaj juberetur

facturum pro viribus promittit, veniam commissorum absoiutionemque postulans


:

a Pontifice audivit
pientibus nobis
te

Si perfeceris ea quae

praecitibi

ejus,

impia crudelitate

et cnidcli avaritia

succen-

facturum promittis, veniam

sus spoliare non timuisti, factus inimicus et adversarius non iiiodo Dei etsanctorum ejus, sed et tibimetipsi generique tuo
antistes
lioslis

non solum commissorum cum absolutione

in-

declaratus, et crudelis

ipsam propaginem ex tuo semine generan-

gravissimo scelere innodasti ; quae quamdiu sacrilega hocreditate etiam nesciens poiluitur, aut in hac generationibus deticiens exterminabitur, aut

dam

paucis vita miserabiiis evadet aeternis post


suppliciis pro demeritis crucianda. Tibi

mortem

pendemus, sed etiam prcemia feiicitatis muilimoda in cffilo libi reposita repromittimus. 23. His rite peractis, bealissimus papa Leo cojptum conUnuans iter, ad Moguntiam cum suis tandem pervenit, ubi Synodum pra;sente imperatore cum quadraginta duobus episcopis, et muitis abbatibus et clericis ceiebravit, et muita pro utihc(

ajternae

autcm qua)

tatc Ecclesiastica constituit. In

hac Synodo, Sibico

spes ajternaj fclicitatis consequeudaj polerit esse (o

Spirensis episcopus de criminibus quibus accusa-

cum per tam manifestum scelus et sacrilegium, Deum omnipotentem cum omnibus sanctis
fiii

nii

!)

batur sacra se
scendit, ibi

communione

purgavit. Hinc san-

ctissimus papa peracta Synodo

Aquisgranum de-

inimictim
nobis,

tibi feceris

hoslemque

et

adversarium

periculosum

est tibi penitusque

damnabile, crede

habere contrarium, qui etsi patienter injurias videatur ferre suas in hoctempore, vindex cum sit justusque judex, ffiternis hanc patientiam
post

Dcum

imperatorem expeditionem agentem conlra Baiduinum comitem Fiandria; quousque verteretur exspectavit. Iste sacratissimus papa Leo

Nonus muita

in

Germania bona

fecit,

Ecclesias,

capellas et altaria in diversis locis absque nuraero

mortem
2-2.

suppliciis,

non

dubites, vindicabit.

propria in persona consecravit, et quod pontifices piures hodie facere erubescunt,


obiigati sunt ratione officii,

Nos vero, quibus cura saiutis tua tuorumque est, non modo ralione pastoralis culminis,

ad quod tamen

summus
.

qua
ex

iicet

immeriti saluti

omnium sumus

debitores

obligatus facere

non despexit

Pontifex non Hucusque Trithe-

officio,

verum etiam

ex sanguinis cognatione,

mius.
24.

qua nobis sorore natus intime conjunctus, te tuosque perire non patiemur in aeternum, quantum in nobis est. Unde auctoritateomnipotenlisDei et beatorum Aposlolorum ejus Petri et Pauli, quorum
gerimus vices interris, temonemuset requirimus, atquesub<Tlerna; damnationis iuterminatione, perque districtum Dei judicium te contestainur, ac
sub anathemate districte prtecipientes tibi

Leo papa sanctitate

et

diviintus Ecclesice clatus,

miracuUs clarus, At utinam extaret


gestis

Anselmi monachi opus de rebus


Leonis Pontificis, diu enim

ejusdem
perquisi-

multumque

tum

invenire uon licuil.

Nam

Sigebertus in iibro

de iiiustribusscriptoribusEcciesiasticisista de ipso
habet
' :

Anseimus Rhemensis monachus

scripsit
:

manda-

itinerarinm Noni Leonis papa; a

Roma

in Gailias

mus, quatenus pivxdictum iocum, ciericis expulsis quos auctoritate Apostolica omni beneficio et residentia in eadem iiac hora decernimus privatos, in
pristinum statum reducere cures, monachosque et aljbatem secundum regulam divi patris Benedicti,

ob hoc maxime, ut
Riiemis vel in
aliis

notiflcaret,

quanta aucloritate
cclebrarit
:

urbibus

Synodum

qua

subtiiitatc et justitia

examinaverit causas Eccorrexerit;

clesiasticas;

qua discretione peccantes


Dei cooperafa
sit.

quomodo
patuit in

ei virtus

Quod

satis

quemadmodum

a principio ibi fuisse

memo-

una causa Rhemensis Synodi, ubi dum


,

rantur, instituas,eisque
sine

progenitores teque vci alios

omnia etsingula, per tuos quoscumque abiata,

episcopus Frisingensis contumaciter ageret contra

Apostolicam auctoritatem

repcnte in oculis

om-

Et si quid amplius ad ha!C perficienda requiritur ncccssarium, de tua substantia fideliter et sine uiia contradictione pro teterna;

mora

restituas.

nium obmutuit . Haec Sigebertus. 23. Sane quidem magno Dei beneficio
tcnebras factum
est,

post tot

vita;

amore

citius

impendas. Ii;cc tii)i quantoperflcicnda una cum conjuge tua nobis dilcgaiiter

Romana

ut tanti viri fulgore sancta Ecclesia illustraretur, ut sccundum Job '

lecta

Dei, in remissionein

consummanda^iue tuorum peccatoriim


auctoritatc

omnipotenlis
serio in-

a In manibus abscondit lucem, cl praeccpit ci ut rursum adveniat , nunquam in Ecclesia sua exstinxerit lumen suum, utsinat ei dominari penilus

jungimus. Qua; si (quod absit I) negiexeris, nostrorumque mandatorum contcmptor inventusfue-

'

Sigcb.

(le

ilUist. Script.

Ecclcs. c.

l.';.^.

"

Job. xxxvi.

LEONIS IX ANNUS
lencbras, (|nain illiirninal

1.

CHRISTI 1049.

35

splendoro viillus sui;


iteruni
iiroditurus.

audicns, valde trislalus


scyphi, quanliim

scd ad

lcinpus aliscoiKJeril,

est, non tantum damno quod vasc de monasterio S. Re-

Quaiito autcm illuxcrit lulgore virtutum Leo, narrando qua; sunt sccuta post Rheincnsc Conciliuin, liic describamus cx Uesidcrio abbate Cassinensi ct
cardinali Sancta3-Ca;cilia;, qui crcatiis postca Ro-

migii benedictionis causa accepto se frustratum cernebat; sil)i(|ue adstantibus Fractum, inquit,
:

mihi scyi)huin allerte. Cunique sibi allulus fuisset, cernens utramque fracluram, omnipotentem Do-

manus

Pontilex, Viclor Tertius dictus est, Scripsit

minum
fractiim

deprecatus
sibi

est,

ut meritis beati

Remigii

eniin cxein|)lo sancti Gregorii pap;e quatuor libros

scyphuni,

quem
:

dialogoruin, quos liabet Vaticana Ribliotlieca


:

'.

In

tantopere diligcbat, restitueret

amorc ejus moxque alteram


pro

quoruni terlio libro biec babcntur Iliiic (nempe Damaso), successit Lco, de quo est nobis serino pro; manibus, vir per omnia Apostolicus, regali gencre
ortiis,

parlem
set

alteri

adjunxit. Sicque codein

momento

solidatus est, ut

nuUuin

in eo qiiod fractus fuis-

sapientia piajditus, religione conspi-

cuus, oinnique Ecclesiastica doctrina aitprime erudjtiis,

indicium remancret, cunctis qui aderant admiranlibus, ac in cjus veiieratione acclamantibus. IUe noii suis hoc, sed beati Remigii inerilis

ae

qiii

(queinadmodiiin scriptum est


Doinini.

-)

cccpit
vidi,

imputare

invocarc

nomen

Quem

ipsc etiam
:

coepit, cujus de monasterio charitalis gratia id munusacceperat)). El inferius de eodein :

ejusquc familiaritatein habere merui Sccpe etiam eo in Ecclesia missas celcbrante, cuin illo ad divi-

.27, Alio tempore (sicut iiiihi praefatus papa Grcgorius relulil) quidam Galliarurn episcopus ab

nuni altare sacris indulus vcstibus

steti,

cique
visa

codem papa Lcone


sus, cujus

Evangelium

legi.

A quo

oinnia Ecclesiastica studia

quidain

fuerat episcopi honore suspenpresbyter Gibertus noinine,

renovata ac reslaurata, novaque lux


est cxoriri. Hic

mundo

facundus sermone,
ditus,

ct litteris liaud

mediocriter eru-

saepe sacerdotale

Concilium advo-

cans, sacerdotes, diaconos, et rcliquos clericos

non

regularitcr ordinatosremovit, ct in
veri et

ad corum sunimi Dei cullum, qui digne ministrare


locis

eidcm promiserat episcopose Roinani venire atque callidis suis asscrtionibus euindem bcatum Pontificem decipere, eiijue sublatum officiuin restilui

impctrare;
venit.

possent constituit. Quotidie quoque per se suos-

Romam
tasset,

que discipulos ubique missos, populis viam Domini


littcris

sicque ab co accepta pecunia beato Pontifici prfesencocpit se huc illucque ut callidus serjiens

Cumque se

et

verbis

praidicans ostcndebat. Qui per

vertere,

Apostolicam viam semper gradiens, Aposlolicos etiam viros in miraculis esl imitatus. De quo quidera plura audire

episcopum suum verbis rethoricis excusare, blandis et humillimis precibus, ut interdictum


officium injustc, ut asserebat, ablatum,
restitui, flagitare.

deberet

me

contigit, sed

multis occupa-

tus negotiis, singula quaique discurrere


lens,
hffic,

non vain

pauca referre de pluribus satagam, ut per


quanti vir
isle

Sed cuin id quod petebatur sibi denegatum fuisset, nec eum, ut speraverat, decipere potuisset, ne ad episcopum suum, a quo non

meriti fuerit,

quicumque

parvam acceperat pecuniam,


viderctur,
aliud
exquisivit

sine effectu reverti

posterum

legerit agnoscat.

ingenium, Adiitque

26. Gregorii itaque PontiDcis, qui

ab eo eduin

catus ac subdiaconus ordinatus,

nunc autem

Apostolicae Sedis cancellarium, eique oblato prctio persuasit, ut sibi furtivas litteras et Apostolico sigillo signatas

Romana Urbe culmen Apostolicum


Ecclesiam verbis simul
relatione
et

tenens, Christi
illustrat, didici
ita

ad

suum episcopum

deferendas

tri-

exemplis

qua; narro
si

cujus utique verbis

me

bueret, quaj et episcopale officium et gratiam Apostolicae Sedis sibi redditam significarent. Qu res

crcdcre oportet, ac

ego in prffisentiarum

affuis-

sem, oculisque vidissem. Dum quodam tempore prsedictus Leo venerabilis Pontifex Ecclesiasticis intentus negotiis in

beatum Leonem minime latuit moxque pra^dictum presbyterum advocans, accepta quam obtulerat pecunia, eique in sinum mlttens dixit
:
'

Gallia

moraretur, a

quodam

abbate monasterii

Pecunia tua tecumsit in perditionem, quia donum Dei furtim tentasti pecuniis possidcre. Cujus ser-

sancti confessoris Christi Remigii

ligneum poculum, bencdictionis causa oblatum, suscepit. Quod


videlicet pro

monem

divina ultio
illa die

mox

secuta

est, ita

ut amissa

mente ab

amore

tanti Pontificis

valde diligebat,
sedens, aureis

ac in eo refectionis hora, in
et argenteis poslhabitis,

mensa

usque nunc ubique vagabundus incedat, nec ulla domus vel claustra ultra duos vel tres dieseumvaleant retinere. Quade reaperte
datur intelligi
verit
,

bibere consueverat. Igitur


sedenti pincerna ex

quod quisquis temerario ausu

dum quadam

die ad

mensam

vel decipere, vel ad

more poculum
ctum

vellet porrigere,

qua nescio

negli-

eum

genlia, tenentis de
in partes est.

manu

cecidit,

moxque

confra-

num

iracundiam provocare tentaqui in justis habitat, proculdubio Doinioffendit, cujus et vindicemiram in se sentiat,
devitarc neglexerat .
gestis sanctissimi papaj Leonis

denique beatissimus papa bis terque vinum requireret, et pincerna hac de causa venire differret, nuntiatum est ei quod po-

Cum

quam non expertam temere


Hucusque de rebus
Desiderius
:

reliqua vero qua; subjicit, dicentur S. B. E. cardinali.

culum, in quo bibere consueverat, de manu fractumque fuisset. Quod rentis decidisset
,

feille

inferius suo loco.


28.

De Humberto

Cum

Plut. III. n. 187. sub noai. Dial. Grcg. pap.

Gen.

iv.

'

Acl. viil.

36
autem
ex
idein pontifex [quod
in

LEONIS rX ANNUS
non prsetcrmitlendum) sccum duxit
postea sancta

1.

CHRISTl lOiiO.

archivo ejusdem Basilicae Vaticanaj his verbis con-

Galliis

Ifaliam

se conferret,

scriptum

Humbertum,

viruni sicut virtutibus insignem, ita


:

30. Beate Petre Apostole,

ego Leo episcopus


tuis donis

doctrina conspicuum

quem

Romana

servus tuus

et

Ecclesia habuit cardinalcm.

De

his

cnim hac Lan-

francus in Commentario queni scripsit adversus Berengarium a Humbertum virum fuisse rehgio:

aliquam tibi visum dignum


auferre, et

omnium scrvorum Dei, de quam offero parficulam


,

mihi
sit

fuil

et

justum curis quibus circumdor


quasi
in

tibi offerrc

meam, cum

tua.
sit,

sum,

fide Christiana et

sancfissimis operibus perscientia

Quidquid enim
licct sit

est

quod

nostris juribus

divinarum ac severantissime decoratum, apprime erudifum, testansaecularium lifterarum


tur

parum ad confercnfiam
habuerunt
:

pricteritorum qua;
id

nostri antecessores

tamen

quan-

omnes

qui vel propria experienfia

cum

nove-

tumcumque
tibi

aliis qui ipsum experti sunt , ejus cognifionem acceperunf. Huuc non de Burgundia, sed de Lofharingia sanctus Leo Romam traduxif,

runt, vel ab

dignum tecum judicavi sortiendum. Ecce enim de oblationibus fidelium, quae


sit,

offeruntur in altari tuo, sub quo sacrum ei

venerabile corpus

tuum
sit,

requiescit, ct etiam

in

ad prccdicandum Siculis verbum Dei archiepiscopum ordinavit, postea vero sancta Romana Ecet

Confessione ipsius altaris,

decimam partem

tibi,

quamvis tuum totum


dimus, et ad constructionem
tectis,

humih

devotione et tota

clesia praesulem sibi

cardinalem

consfifuit.

Quo

in

cordis prosternatione ofierimus,

loco posifus talifer vixif, tahter docuit, ut de fide vel doctrina ejus nec salfem sinistrae suspicionis

donamus, conceetiam corroboramus atque confirmamus,


et

resarcitionem ipsius

tui sacri

fama ahquando exorfa

sit.

Hujus

rei testis est tofa

templi, in a;dificandis pariefibus, picturis, tignis,

fere Latinitas, quaj pro excellentia Apostolica;Sedis, cujus conciliis et consiliis semper aderat et prEEerat,

imbricibus, et praeterea luminariorum conassiduis olei et cerae,


et

eum

. Hac Romana Leoni, qui tantum virum otiosum fortasse in Lofharingia commoran-

ignorarenon potuit
Ecclesia

Lanfrancus. Debuit

plurimum

tem, his opportune temporibus in orbis theatrum pro universa Ecclesia Cathohca constituit laboran-

necnon lamthymiamate caeterisque omnibus utensilibus, quae ad usum et necessitatem atque decorem totius ipsius Ecclesiae perfinent. Decimam vero ipsam semper volumus
cinnationibus

padibus

vitreis

acinduli

atque

esse

decimam diem, ut
sit

oblatio, quie tibi debetur,

tem. De quo ssepe dicendum inferius Hsec modo tantum de ipsius Romam adventu opera Leonis papae satis ex Lanfranco narrasse. Sed non omittemus dicere quod Sigebertus ', dum ejus recenset
:

separata

a caiferis oblationibus, et

nullum aliqua

confusione patiatur errorem.


Super hoc etiam, si qua vasa, si qua ornamenta vel indumenfa Ecclesiastica super ipsum sacrum et venerabile altare tuum oblata fuerintad

lucubrationes

appellat

eum monachum

Tullen-

sem.

papa assiduus in visitanda Ecdesia Porro sancfus S. Petri, midta eidem donat. Leo Romam reversus ita ad omnes Christianaj perfecfionis et Pontificii culminis numeros vitam instifuif, uf admirationi omnibus esset. Nam inter alia Romse dura esset, ista sibi servanda prrescri29. Leo

cuItumDei, divinis officiis et mysteriis necessaria: conferimus eaomnia ipsitua^ Ecclesiae ibi perpetim
perrnansura in
servientium
31.
tionis
et

usum

et

salariura Deo, et tibi

illic

serviturorum.
illud obla-

Addendum quoque credimus


alfare
,

munus,

ut quidquid scilicet per fideles ad


et

ipsum tuum

ad ipsam confessionem
sit

psisse

cum

opereque implesse, Lco Ostiensis affirmat ait-: Hic sancfus Pontifex inter innumera

offerfur in vigiliis Natalis tui, ct in ipsa tui Natalis


dle, B. Petre Apostole,

tolum

speciale

timm

pro

quamdiu Romae remoratus est, omni fempore tribus per hebdomadam diebus a Lateranensi Ecclesia usque ad Sanctum Petruni
suae bonitafis insignia,
|irivato

habitu

nudisque
Qui

pedibus
et

cum duobus
orando perEcclesiae

ad agenda perfinenfibus. Nec illud praefermiftendum censuimus, ut quofiescumque de quibuscumque regnis vel oris tributa sive ad
et caeteris diversis necessifatibus

luminaribus

ipsa tua solemnia

aut tribus

clericis

nocfu psallendo

ef

altare

tuum

offerunfur, sive ad Apostolici pedes

gebat . Ha;c Leo.

in ejusdem

ponunfur, sive quovis

modo

ApostoUcaj Sedi, cui


,

emolumenfum

num

cetleret

decima pars oblatiocjusdem principis Apostolorum Basiconcessif, uf

Deo aucfore pra^sidemus, persolvuntur dccima pars eorum semper fibi, B. Petre Aposfole, debeatur
ad reformationem Ecclesia tuae,
illibata
et cajtera

licae ufilifati,

cum

illas in

suum usum

praedeces-

quae

sores a

mulfo tem[)ore convertere consucvissenf.

superius diximus. Uf vero haic omnia observentur

lcnter ab

Depraidari prffiterea eas atque capi cousuetas vioaliis , superius in Gregorio Sexto est

tam a successoribus

nostris in Sede tua, o

beate Pefre Apostole, usque in fincm sa;culi scssu-

demonstratum. Leo igifur beue mereri de Rasilica S. Potri satagens, decimam eiJem ex dicfis oblafionibus perpctuo retinendam concessit, quod ejus-

quam etiam cuncfis hominibus, tam magnis quam parvis tam divilibus quam pauperibus,
ris,
,

modi Consfifufo (uti appellabant) sivc Decrelo omnibus voluit ficri manifeslum. Accepimus id ex
'

mediocribuSj diversi sexus et cetatis Aposfolica ccusura, qua licet indigni

statuimus

fungimur,
anafhe-

sub divini judicii obtestafiono


hoc nostrae humilitatis

et

terribilis

matis interpositione, ut scilicet


Sigeb. de
illusl. Script.

quicumque contra
tibi

Eccles. c. ISl.

Leo Osl.

c.

ol.

donum

de tuo, beate

LEONIS IX ANNUS
Pcti'c

1.

CIIRISTl

1040.

37

Apostolc, fulelitcr ac [uire collatum vcnii'c

num, quod
.'12.

tcntavcdl, et intemeratum

non

justificavcrit,

non

tibidctuo fcci, manu propria roboravi . liaplismns Cer/enis in Oriente. Quod ad

solum segrcgatus
liac

sit

commimione
in
iila

fidclium in

rcs pcrtinct Orientis,

hocanno, Indiclionc sccunda,

tcmporali
sit

vita, scd

quo(|uc aitcrna

Constantini imperatoris octavo imperii inchoato

damnatus
mcntis.

pcrpetuis pocnis et geliennalibus torcontrario ctiam , quicumque devotus

Cegenes dux Pazzinacarum (eo namque nomine tredecim gentes a Gra;cis nominanlur qua; loca
,

custos el cautus observator nostraj oblationis cxtiterit, divinis


te,

trans Istrum incolimtaP.oristlicnc fiuvio usque ad

benedictionibus augoatur, ct hic per

beate Petrc Apostole, a peccatorum vinculis absolvatur, ct illic quoque per te intra januam

Pannonifp campos, in tcnloriis jugitcr habitantes, ul Curopalata lestatur) qui tribus ex illis genlibus
pncerat, pcrsecutioncm passus a primario illarum

regni ca;Icstis admittatur. IIoc itaque


tionis

nostrffi

dcvo-

privilcgium
,

habeatur

crcdatur et certius subscriptionc noslra roboravimus ct


,

ut verius

roboratum nostro sigillari sigillo jussimus, ad laudem cl gloriam Domini nostri Jesu Christi, apud quem, beatc Pclro Apostolc, scm^ier esto mcmor nostri ct onmium oviuni, quas suas ipsc pascendas
tibi

gcnlium principc, coutugit ad Constantinum imperatorem, pollicitus sacrum suscepturum se baptisma, quod et prrestitit una cum omnibus qui cum ipsoerant, misso ad cos Euthymio monacho. Cujus postea exemplum secutus Tyrach eorum primarius
princcps una cum ccntuni quadraginta viris, qui ad imperalorem cuni ipso perducli sunt, ctrectique
Christiani
et

commisit,

ct

pcr nos niiscratus pascit et ()ascct

adhuc pcr

alios in sa^cula sascuiorum.

t Ego Lco

quomodo

cpiscopus, scrvus tuus, beate Petrc Apostolc, do-

causis,

omnes. Ha)c pluribus Curopalata: qui lii dcfcccrint ab imperalore novis ex longiorem texit historiam.

Anno pcnodi Graco-nomanse 6542. Anno

jEra; Hispan.
1.

1087. Anno
III

neglras 441, inctioato die 5 .lun.,Fcr.

7.

lesu Christi 1049.

Leonis

IX pap;c

Henrici

reg. 2. iinp. 4. Constantini

Monomachi imp.

8.

dus archiep. Lzigdunensis


ad

4.

Romani petunt ab imperatore papa fiat.

ut Babjnar-

A num.

Chronographus Sancti-Benigni, narrata Halyei

nardi archiepiscopi Lugduncnsis ordinatioue, ait

Concilium domnus archiepiscopus Halynardus, simulque omnes episcopi Galliaj, ad pertractaudum inibi de slatu et correctione sancta) Ecclesiaj . Ita auctor iste anonymus, qui hoc ipso tempore vivebat.
2. Druno episc. Tidlensis in conventu Wormapapa designatur. Wibertus, Sancti Leonis apud TuIIenses archidiaconus, oculatus testis, ejus Vitam primum a Sirmondo, et postea ab Ilenschenio ad diem xix mensis Aprilis publicatam scripsit, alteranique etiam ejus NW.sm sanctus Bruno
tia;

Fuerat

consuetudo

Romam

oralionis gratia

frequenter pergere, ut sanctorum Apostolorum ac

martyrum, qui Urbem illam protegunt, patrocinia


imploraret. Erat
posset,

namque ejus voluntas, ut si fieri ibidem animam Deo redderel. Quapropter

non est fraudatus a desiderio suo, sed, ut voluit, ita Dominus ei conccssit. Dcfuncto memorato papa Romani petierunt Clemente (hujus nominis II) eum ab imperatore. Hoc namque a Romanis imperator data pecunia non parva exegerat, ut sine ejus permissu papa non eligeretur. Ille cognita voluu,

Astensis,
culi

episcopus Signicnsis, qui sub hujus


in

sae-

fincm Ooruit,
Leonis IX

lucem

emisit, qua;

cum

Baronii tempore non extarent,


tificatum

earum opera Ponnon parum illustrabimus.


cap.
1
,

late

principis ac populi, dissimulavil ire ad cu:

Wibertus itaque
electione

lib. 2,
:

haec de sancti Leonis

riam, donec tardante eo alter eligerclur

dilige-

habet

Apud Wangionum Urbem


ante prffisentiam glo-

bant cnini
oris sui, et

eum

Romani propter facuudiam affabilitatem sermonis. Ita enim profevalde

(Wormatiam vulgo dictam)


riosi

vernaculum suum loquelfc uniuscujusque gentis quousque latina penelrat lingua, ac si cadem patria esset progenitus. Domno igitur Leurcbat
,

Augusti , fit pontificum reliquorumque procerum non modicus

Henrici Secundi

Romanorum

corum

episcopo Brunone, qui appellatus est Leo,


,

papa ordinato

evocatus est ab ipso Roma; ad

conventus. Inter quos liic Christo dignus praesul convocatur quippe sine ejusconsilio intra imperialem curiam nihil magni disponebatur. Et repenle, illo nihil tale suspicante, ad onus Apostolici
:

38
Iionoris

LEONIS IX ANNUS
suscipicndum cligitur a cunctis. Quod
bumiiitate
of-

1.

CHRISTl 1049.

flcium
giens,

commonentc
:

diutissimc rcfu-

XXVI Martii cclebratum) Apostolicai cathedra; inthronizatur . Sanctus Bruno Signiensis episcopus
his

magis ac magis cogitur, triduanum in quo jejuniis consulcndi depoposcit spatium sine cibo potuque vacans et orationibus, omnino pcrmansit. Cumquc denuo repungerctur ad obedicntiaj implctionem, spontanee coram omnibus suam dixit coufcssioncm ; conalus quasi quadam

dum

verbis utitur

Sccundum consuctudinem
laudibus a clero et populo

Romanam cum magnis

in Pontificem electus est, dein vero in B, Petri

Apostoli calhedram elevatus .


-4,

Electio Leonis

IX

marjis explicatur.
:

Anselmus vero

in Itincrario

Defuncto papa Da-

suorum enormilate scclcrum, communem permutare elcctioncm, ctc, Videns crgo nullo

modo

se

posse cffugere imperiale prKccptum et commune omnium dcsiderium, coactus suscepit injunctum
offlcium, pra;scntibus legatis
ditione, si audirct totius cleri ac

maso, inquit, Romani legatione de ejus obitu ad impcratorem Henricum directa, pctierunt, ut Ecclesia; pastore viduataj ab eo subrogaretur alius qui super hoc negotio episcoporum et optimatum
imperii sui qujerens consihum, invenit inter coeteros

Romanorum, ea conRomani populi

dominum Brunonem TuIIensem ad idem


esse

offi-

consensum, Sicque ad proprium, Leucorum scilicet sedem, repedans, cum summa dcvotionc ibidem Domini celebravit
esse sine dissidio

communcm

cium subeundum
maturitate,

idoneum

ulpote qui

ajtatis

morumque

et scientiaj claritudine vi-

debatur conspicuus, sibique sanguinis

affinitate

Natalem . Sanctus Bruno Signiensis episcopus consensum cleri et populi Romani a saucto Leone petitum bis verbis exprimit Se sub bac condi:

proximus, Unde Apostolicae dignitatis ei adjudicata sunt insignia : jussumque ab Augusto, ut ad ha;c secundum Ecclesiasticas sanctiones suscipienda, Roinviseret moenia, Sed quia solemnia imminebant Nalivitatis Dominica;, haec cum clero, cujus

tione facturum esse promisit


si

clerus et

populus sua sponte

Romam vado, ibique me sibi in Pontifi-

mana

cem
mant

elegerit,

electionem nullam

faciam quod rogatis. Aliter autem suscipit, At illi gavisi confircreatur, et Leo
:

f uerat

pastor, disposuitcelebrare, eisque celebratis,

quo
tis

erat prajceptum abire, Aliquibus interposi:

sententiam, et laudant conditionem ,

subjungit

Celebratis ergo in sede civitatis


Nativitatis diebus, in

3.

citur.

Inde huPaulo post Wibertus subdit militate magistra, contra omnium Apostolicorum

Bntno Romce papa

IX di-

Leucorum duobus Dominicae


tertio

(nempe die xxvii mensis Decembris), clero


ifer

suo valefaciens,
ditur.

capere

Romam

ducens aggre-

morem sumpto

peregrino babitu,

Romanum

arri-

Quo

perveniens,
:

cum

favore totius populi

puit iter (die scilicet xxvii mensis Decembris anni


Christi superioris, ut

honorabiliter excipitur
infulis insignitus, in

Apostolicajque dignitatis

mox

videbimus), indefesse

sacris orationibus acdivinfe vacans contemplationi,


sibi, quam pro cura animarum nimia; intentus sollicitudini . Tunc cap, 2 a Omnipotcntls igitur roboratus fla-

Hypapante Domini (id est, in die Purificationis B. Virginis, die sc. ii mensls Februarii) consecratus, in cathedra beali Petri inthro-

non tam pro rerum commissarum


:

nizatur (die scilicet xii ejusdem mensis, in

quam

mine
parat

Romam appropinquat (currenti scilicet


cum hymnidico
ipse
:

anno),
ire

cui tota urbs sed

concentu obviam

longinquo itinere nudis plantis incedit, et magis ad mentis devotionem et fletuum inundationem quam ad laudum deleclapcdes

tionem
tari,

animum

inflectit

etc.

Postquam

igitur

diutissime se taliter Christo mactavit in cordis al-

hostiam vivam, sanctam , Deo placentem, etiam adstanti clero ct populo, divinam, qua plurimum affluebat, aggreditur i^roferre exhortationem.

Dominica prima Quadragesimce incidebat, ut ex Wiberto etiam diximus), et Leo papa Romano more nuncupatur , 5. S. Leo cim Bildebrando monacho Romam Ex verbis Wiberti habitu peregrino perrexit. laudatis inlelligimus, Ottonem Frisingcnsem, qucm Baronius sequitur, quemque de tribus Romanaj Sedis uno eodemque tempore invasoribus male instructum fuisse supra ostendimus, non niinus in

sancti Leonis profectione


casse, quia
scilicet

Romana narranda
:

pec-

ssculo integro poslquam ea


S,

Imperialem
officio

dc se electionem

iu

tam laborioso
;

peracta fuit,

eam

in htteras misit, Ail Otto

Leo
as-

brcvi sermunculo promulgat

eorum

vo-

luntatem (qualiscuinquc crga se sil) paadere expostulat dicit elcctioncm clcri et populi canonicali auctoritate aliorum dispositioncm pra;ire affirmat se gratanti animo in patriam rediturum, nisi fiat
:

ad Sedem sumpta purpura Pontiflcali per Gallias


B, Petri destinalus fuerat,
conligit

Cumque

iler agcret,

eum Cluniacum

venire, ubi forte tunc


Addit,

praifatus Hildebrandus prioratus (ut dicituij obc-

dientiain administrabat .

Hildcbraudum

electio cjus

communi omnium
videret

laudc

ostendit sc

coactum ad tam grande onus suscipiendum venisse.

Cumquc

unanimcm omnium

acclarepolit

mationcm, ad correctionem vite cociUam exhortationem, supplcx cunctorum expetit

oratio-

ct Lconem admonitum purpuram deposuisse, ac secum Hildebrandum Romain duxisse, cujus consilio Bruno in summum Ponlificem eligitur. Verum ut cx Wiberto teste oculalo Hcnschenius in Commenlario

constanter

cum

de incoepto redarguisse,

nem

atquc absolutionem.

Ilaquc divina favenle


ac
inilii,

prajvio ad
asserit

Vilam

sancti Lconis observat,

Wiborlus

gratia,

cunctis applaudentibus consecralur,

Dominica Quadragesimalis

pridic idus Fe-

bruarii (idcoquc hoc Chrisli anno,

quo

Pasciia dic

sumpto percgrino habilu, Romanum iter arripuisse , ct apud urbem Auuequc gustain augelica modulatione recreatum
Leoncin
Tulli,
:

LEONIS IX ANNUS
lcnipus
luil inlcrmciliuni, (juoil ilincii

1.

CIIRISTl

1049.

39

Cluniaccnsi
sancli

atlribuciclur. Sccumlo, sanclus l>runo in

Lconis Vita
luissc

scrijjit,

Uildebrandum Wormati.T; adLconis ad

in ifisa ilcsignationc

Summum

Mcdiomatricum i^rajsulc cssc Pontificaliter inthronizatum in Ecclcsia; ncmpc Tullensi, quando anno mxxvi cpiscopus elcctus fuil. Nondum autcm tunc cpiscopus ordinatus fucrat, riuod Conradus
;

Pontificatum, bunciiuc ex aula


duxissc Ilildcbraudum
;

impcratoris addicit Ilildcbrandi

Salicus imper. cuperet ejus ordinationcm simul

nc(jue

cum

sua Bonia) a Joannc XIX

ficri,

scd imperato-

adnionitione Lconcni dcposita Cluniaci puriiura

rcni ab eo consilio

Bruno

rcvocavit, nc Trevircnsi
displiceret.

assumpsisse pcrcgrini babitum, quem, ut habct Wibcrtus, ab initio ilincris acccperat. Fuit Ililde-

arcbiepiscopo mctropolitaj suo

Rem
causis

Wibertus

bis verbis exprimit

Quoniam

brandus primum tcryivcrsatus invitanti, objccitque, inquit Bruno, quia non sccundum canonicam inslitutioncm, scd per s;ccularem ct rcgiam potcslatcm I{omanani Eccicsiam arripcret. Lco vero, ut erat natura simplcx atque mitissimus, patienter ci salisfccit, rcddita dc omnibus, sicut illc volucrat, ralione . Tcrtio, S. Bruno ibidem insinuat
sis

instantibus

usquc insc^iuenti Pascha distulerat (nempe Conradus Salicus) sibi a domno Apostolico Boma; dandam impcrialem bencdictioncm ilidcm
;

ctiam

isti

(scilicct

Brunoni) vinculis perfcctac di-

leclionis adstrictus, differri jusscrat ejus episcopa-

lcm ordinalioncm, uti simul una(|uc in Basiiica (ncmpe Sancti-Pclri) sumcrcnl utricjue ab todem
ca;li

vcrum non essequod

tradil Otto Frisingen-

clavigero vicario pra;destinati

officii

consecra-

Ilildobrandum nempc priorem fuisse monaslcrii Cluniacensis anno su[)criori, quando conventus Wormatiensis babitus est. Ait enim
cilatus,

tioncm .
7.

Benedictio

episcopo dicitur.

tam de imperatore quam de


Ibi

Wibcrtus consccrationis

Bruno
(sc.

Erat

ibi

monachus quidam Bomanus

WormatiLc) Hildcbrandus noniinc, nobilis inIlunc igitur beatus cpiscopus vocavit ad sc, et

dolis adolcscensj clari ingenii, sancta^que religionis.

usurpat, cujus spccies sunt rcgis inauguratio, ordinatio cpiscopalis, et cercmonia, qua quis papa aut archicpiscopus inauguratur. Qui Wibcrti locus, cum veram hujus

nomen

tantiuam

gonus

rogavit

cum
si

ut simul
sit

Bomam

rcdiret

clc.

vocis, scilicet consecratio, significationem egregio

Quare

verum

qiiod ail Otto,

Hildebrandum

ipso fine anni mxlvi

cum

Gregorio VI transiisse
fnit

Alpes, paucos post menses adolescens et percgri-

nus a Cluniacensibus prior constitutus non

eo magis, quod Paulus Bernricdensis in Vitaipsius

non fuit. Sic berietam pro consecratione episcopali quam |)ro imperiali usurpatur, indeque Wibertus ibidem, postquam de imperiali benedictione Conradi Salici locutus cst, de Brunone ait Ponticx|)licct,

hic pKetermittendus

dictionis vox,

Hildebrandi dicat: Inde (sc. e GaUia) post aliquot annos Bomam rediturus, nioram fccit aliquantum

ficalcm humiliter poposcit benedictionem a


divi Gregorii M.

domno

episcopo Trcvirorum Poppone. In Sacramentario


pag. 239, legitur
:

temporis in aula Henrici

III .

Papcbrocius quidem

Episcopus
benedictio-

ad diem xxv Maii, quo Gregorius VII colitur, duplicem profcctionem Gallicam Hildebrandi distinguit, sed gratis et sine teste. Otto itaque Frisin-

ordinatur,

uno super eum fundente

nem

extantquc innumera; auctoritates scripto-

runi, qui post

aunum

dl vixere, quaj ostendunt,


solita;

gensis adversus auctores antiquiores in his

non

benedictionem et benedicere, fuisse voccs, quibus


consecratio et ordinatio episcopalis exprimi
erant.
8. S. Leo anno sequenti ad Garqanum montem profectus. A num. 4 ad 8. Profectio sancti

audiendus.

Leo papa Papalis consecratio explicatur. post Concilium Rhemcnse, de quo mox, Epistolam Calbolicis per univcrsum rcgnum Francorum constitutis dedit, qute tom. ii Spicilegii
G.

Lconis papa; ad

Garganum montem, ad

visitan-

pag. 486 extat, in qua

ait

Post consecrationem

dam

Sancti-Michaelis archangeli Ecclesiam in eo

nostram, illam videlicet qua benignitas Dei hunii-

Romana; Ecclesiaj pra3esse Germaniam Galliamque visitavimus . Ubi consecrationis nomen pro ea sumit ceremonia,
litatem nostram sancta)
voluit,

Barouius ex Lcoue Osliensi lib. 2, hoc anno recitat, anno tantum sequenti caj). 82, ab eodem sancto Pontifice suscepta. Leo enim Ostiensis, qui ait Eodem quo ordinatus est anno
sitam,
:

quam

quam

hodie

coronalionem

appcllamus.

Ea

vel

orationis gratia

montem Garganum petiit,anno


ut arbitratur Henschenius ci-

ceremonia in Basilica Sancti-Petri semper peracta fuit, eaque diversa ab inthronizasequivalcns


tione, quffi in Basilica Sancti-Joannis Lateranensis

uno
ejus

peccat,

nec,

tatus,

annum

a Pascbate inchoat, ut Chronicon

ab omni tempore
utraque loquitur
secratur (nempe
:

facta.

Wibertus laudatus de

examinanti patebit. graphus Sancli-Benigni

Becte
relatis

itaijue

chronopra;senti sear-

quae
:

Cunctis applaudentibus con-

in Ecclesia Sancti-Petri) ac

Domi-

anno sanctus Leo gessit, subdit Bursus quenti anno Romam pergens (sc. Halynardus
chiep. Lugdunensis)

nlca Quadragesimalis jejunii, pridie idus Februarii, Aposlolicai Cathedrai inthronizatur , nenipe
in Basilica Sancti-J oannis Lateranensis. In
csset ha}C consecratio, indicat

quo sita idem Wibertus lib. 1,

domuo Apostolico properavit Beneventum et Capuam, montem Cassinum, atque montem Garganum ad S. Michaelem archangelum. Ideo namque pra;dictus papa peripso
rexit illas in partes, ut babitatores terra; illius, si

cum

Lco ante PontiQcatum appellabatur) a suo consobrino Theodorico


cap. 4, ubi ait,

Brunonem

(ita

posset, aliquo

modo

relevaret ab oppressione,

qua

40

LEONLS IX ANNUS

1.

CHRISTI 1049.

niinium crant gravali a Normannis. At quia domnus prasul Halynardus pra-potens erat in verbis, etadsuadendumquodlibctlingua sufficiebat; propter hoc ut mediator et legatus pacis inler pra;diclos Normannos et ipsum esset, domnus Apostolicus secum duxit euni. Inde regressus, quoniam ad colloquium imperaloris, qui tunc forte erat in finibus UngarioD, properabat: jussitcum pracdictus

Claramontani. Porro hebdomada post Albas hoc anno die secunda mensis Aprilis inchoatur, duratque usque ad diem nonum ejusdem mensis, quo Dominica secunda post Pascha die xxvi Martii celebratum exorditur, indeque Leo IX in litteris, qui-

papa Roma? residere, donec ipse rediret . Herman9. S. Leo Romai Pascha celebrat. nus Contractus ad annum mxlix de Leone papa Qui in proximo Pascha Udalricum Auscribit giensis coenobii provisorem, Romam venientem,

bus Trevirensis Ecclesia? Privilcgia confirmat, a Brouvero lib. \\ Annal. Trevir. recitatis, de hac In Synodo nostra, quam Synodo Romana ait circa xvii post ipsum Paschalem diem, Deo praesidente celebravimus , et Hermannum Contractum
:

hujus Synodi epocham recte constituissenos edocet. W.S. Leo in Franciam venit et varias Synodos celebrat. k num. 16 ad 29. Idem in hebdomada

abbatis

benedictione

consecravit,

et monasterii

ejusdem
tradita,

privilegia antiquilus a

Sede Apostolica
et innovavit,

sua auctoritate confirmavit

Indict. secunda, VII kal. April. b, id est, die xxvi


Martii, in

Synodum Papiae congregavit Hermannus Contractus de sancto Leone. Addit Anselmus Rhemensis monachus in Itinera Gallicum revisere solum tam B. Remigio rio
Pentecostes aliam
inquit
:

Henschenius citatus memoriae lapsu pridie Dominicae Palmarum inter|)retatur, indeque infert sanctum Leonem hanc festivitatem in monte Cassino hoc anno
incidit.

quem Pascba hoc anno

facta promissio,

quara orthodoxa;

fidei in illis par-

tibus adeo

tepefactae

persuadet intentio.

Unde

Romanis

expetita licentia, per

quasdam

Latii

urbes

iter agens, etc.

tandem

adit

imperatorem Henri
.

quod tamen ex Leone Ostiensi astantum anno sequenti. At id quidem vcrum, sed cum hoc anno VII kalend. April. cum die Paschatis, non vero cum pridie Dominicae
non
celebrasse,
seritur, sed

cum,

iu regione

commorantem Saxonica

Subdit

Anselmus, ambos Coloniam advenisse

in

ApostoCrucis

lorum
venit
:

Petri

et

Pauli natalitio etc. Papa Colonia


in Exaltatione sancta;

digressus,

Tullum

Palmarum concurrat, ex illo Hermanni Contracti l oco habemus tantum, sanctum Leonem hoc
anno Romse Pascha celebrasse, quod
habet.
iO.
et

indeque circurajacentium regionum epi-

scopis et abbatibus litteris suae auctoritatis


dari prajcepit,

man-

Baronius

utin

praefixa die (nerapein kalendis

Octob. uti

jam

dixerat,) sibi occurrerent


praefati

Prbmim Concilhim Romamim sub sancto Leone. A num. 8 ad 16. Hermannus Contractus Idem papa in hebdomada ad annum mxlix ait post Albas, Synodum cum episcopis Italiae Romte
:

dura celebrandam in Basilica


Apostoli ,

ad SynoFrancorura

nempe

Sancti-Remigii. DeeoConcillo et

de rebus in Gallia a sancto Leone gestis legendum Itinerariuni Anselmi sub nomine Actorum Concilii

celebravit, cui Conc. episcopos Galliarum interfuisse prodit

chronographus Sancli-Benigni, cujus verba num. 1 recitavimus. De hoc Concilio baec Wibertus lib. 2 Vitae sancti Leonis, cap 3 Ibi sanctus Leo statuta quatuor Synodorum principalium viva voce corroboravit, decretaque omnium decessorum suorum Pontificum tenenda confirmavit simoniacam etiam haeresim damnavit quae
: :

dice

Rheraensis,a Baronio in finetomi xii,in Appenad annum mxlix publicatum, cui nullura

auctoris

nomen prfefixum est, quia deerat in Ms. Codice quo usus est Raronius, qui hoc anno n. 24, ait, sese frustra illud Itinerarium, quod ab iUis
diversum putabat, perquisiisse. Marlotus t. ii Metropolis Rbemensis lib. 2, cap. 28, illud ex Codice Ms. correctius publicavit, et Joannes Papiensis in Speculo meminit Concilii Rheraensis a Leone
Aclis

jam nonnullas mundi partes invaserat, et in eodem Concilio quosdam deposuit episcopos, quos
pracdicta haeresis naevo suae nequitia) maculaverat .

papa celebrati, aitque


niacensem,

ei \n\.Qrl\\\%?,&

Hugonem

Clu-

qui Synodalem exhortationera habuit


et

Paulo post
Christianis,
et

Decimas quoque a cunctis dandas

jussu ejusdem Pontificis,

veritatis adversarios

per

quarum nec mentio erat apud Apuliam quosdam orbis fines, Ecclesiis restituit. Vendecimarum ad episcopum
:

ditiones altarium sub anathemate prohibuit; sed


constituit, ut parles

per-

tinentes, aut (|uisquc

praesul sibi teneret, aut cui-

Rhemensis chronographus Saxo nuper Oxonii editus, sed loco non suo, anno nerape mxlvi. Hoc anno, inquit, fuit magna Synodus apud S. Reraei cui aderant Leo papa et archiepiscopus de Burgundia (nempe Lugconfutavit. Meminit et Concilii
;

cunique vellet tribueret partem autem ad altare pertinentem proprio pastori Ecclesiae gratis concederet. Incestas
tis

dunensis, ut diserte in

eodcm

Itinerario legitur) et

archiepiscopus de Rysineun
sis,

consanguineorum nuptias,

in
;

mulplu-

ut ibidcm habetur) ct

(nempe Vesontionenarchiepiscopus de Rheprudentes, clerici ac

orbis partibus indiscrcte habitas discidit

mis, raulti(iae adliuc


laici.

alii viri

resque nobilium boc turpi devinctos uexu separavit. Alia quoque pcrplura canonum capilula studuit
rcnovare, qua;, ne fastidium gignant, hic supersedimus recitare B. Quid ibi fl^tom nomine significetur, et de altarium venditione ac redcmptionibus,

Eo Eadwardus rex (Anglia; nempe, Confessor appellatus) mittebat Dudocuni episcopum, (Rathoniensem, de quo plura Wartonus in Anglia Sacra part. 1, pag. B58) et Wulfricum abbatcra SanctiAugustini, et /Elfwinum abbatera, ut regem certiorem faccrcnt, quid
ibi

legendus Marca

in

Nota ad canonem

vii Concilii

de rcligionc Christiana

LEONIS IX ANNUS
dcccrncrctnr
12.
liuni
.

1.

anni
qui
rilur

CIIRISTI
datas, in

lOVJ.
quibus inter cpiscopos
et

h\
ahbatcs

Mem

nc clironognphus Saxo ferc

habet Uadulphus de Diceto, pag. 475.

Concilium Mof/untinum.
celchravit ctiam

Prajter Conci-

illi

canonizationi intcrfuerc, suhscriptus repeSiciliensis archiepiscopus. Qiiare

numbertus

Rhcmensc

MoQuntinum, cu-

hoc amio sanctus Leo


f.alliis

eumdem

Iliimbertiim e

jus

menlioneni lacit Ilunnannus Contractus in Chron., et perperam differt in annum sequentem,


in

cum

Synodo Rhemcnsi Gozfridus Andof,Mvensis Synodum futuram Moyunli;e. Wihertus in Vila sancti Leonis hb. 2, cap. 3, de Moguntino Concilio liahet Iliiic (post consecratum nenii)e
vocetur ad
:

Martis allare Saiicti

Arnulphi) generale aputl Main

Roniam sccum duxerat, lailitunjue Hcnschenius ad diem xix April. in Commcnlario ad Vitain sancli LeonisIX, num. 10, ubi scribit, sanclum Leonem qui post menscm Sei^tembrcm anni ml TuIIum rediit, in sccundo illo Roinam reditu sccum Ilumbertum in Italiam diixissc; cum mcnsc Maio cjusdem anni huiic jaiii Roma; fuisse
,

guntiam Concilium hahuit,


sul Sihicho
crimiiiali

quo

S[)irensis prai-

laudata; littera; demonstrent. Pra;terea perpcram


ait,

rcatn accusatus,

voluit se

sanctum Leoncm sccum illum duxisse cx moSancli


sito
:

expurgare

terrilico

sed, ut lerlur,

sacramcnto Doniinici Corporis: maxilla ejus mansit contorla paralysi,

nasterio

Mansueti

cxtra

urbis

Tullcnsis

moenia

quandiu prxsentis vitoe spatiuni duxil. Pra;terea actum in Conciho Moguntino dc sancto Servalio
episcopo Tungrensi seu Leodiensi, et quid defini-

llumbertus eniin abbas tunc erat monasterii Mcdiani in dioecesi Tullensi, ac inira

montium Voscgi

claustra

positi

et

a saiicto

tum

fucrit,

narravimus anno a>.


R.

Hildulpho archicp. Trevirensi ajdificati, ut docet auctor Chronici Scnoniensis libro 2, capite 18,
ait, Ilumbertum abbatem Mcdiani monastcrii anno mxliv, varias laudes, rjuce Responsoria dicuntur, rithmice a se composilas Brunoni episcopo TuUcnsi in ejus Ecclesia dccantandas tradidisse, indeque quinquc amiis elapsis, Brunonem com-

chicancellarii S.

a S. Leone arPorro Wibertus E. dicti. lih. i2, cap. 3 ait, sanctum Leonein apud Coloniam ah Hcrimanno archiepiscopo susceptum esse, additque Dedit ei officium cancellarii sancta; Romana; Sedis cjusque successorihus, trihuens illi Ecclesiani Sancti-Joannis ante portam Latinam. Rasponus cardinalis in Basilica Lateranensi, ad annum MLi notat, Leone IX et Victore II sedentibus, primurn ornnium qui sanctte Apostolica; Sedis archicancellarium se subscripscrit, fuisse Ilermannum Coloniensem archicpiscopum quod antea
13. Colonienses archiepiscopi

qui

miini consilio

papam electum,
illas

ac

Romam

proficis-

centem per partes


nastcrii consecrassc

transeundo, oratorium

Sancti-Joannis Raptistce ad portam Mediani moX non. Aprilis, subdit^iue :


Humbertum quoquc Mediani-Monastcrii abbatem secum duccns, archiepiscopum Siciha; ordinavit, deinde Roma; cardinalem ad vices suas supplendas secum morari pra;cepit, ubi quidem chronographus iste in die et mense consecrationis oratorii

animadvertisse Bernardum a Mallinckrot in Tract.

de archicancellariis Sacr. imperii cap.

V>,

observat

Ciampinus

Roinance Ecclesicc bibliothecariorum, pag. 40 et seq., ubi cxhibct subscriptiones variorum Diplomatum Leonis IX, anno
ia Catalogo S.

Sancti-Joannis Baptistaj

manifeste

hallucinatur;

cum Leo

MLi et duobus sequentihus datorum, in quibus nerimannus semper dicitur 5. A. S. archicancellarius et Coloniensis archiep,,quod quidem certum; sed hoc LeonisIX privilegium archiepiscopis Colo-

IX antea Bruno appellatus, mense Decembri superioris anni Roniani profectus sit, illucque circa inilium mensis Februarii pcrvenerit, ut mox diximus sed quoad Bumbertum non dubium quiii abbas Mediani-Monasterii fuerit. Baronius itaque, qui recte hoc anno num. 28 asserit, sanctum
; ,

niensibus

primum hoc anno concessum,


Rediit hoc

ut ex

mox
;

Lconem secum Romam


labitur,

duxisse

Humbertum,

in eo

dictis liqncl.

anno

S.

Leo

in Italiain
:

quod

asserat id accidissc

postquam san:

nam,

ut Hermannus Contractus habct Natalem Domini Verona; coluit qua; verba de Natali Domini prisentis anni intelligenda, cum hic chronographus anno ml indicet se narrare quic magna
;

ctus Leo PonUfex


ct

Roma; creatus

in Gallias venisset,

Romam sub hujus anni


Pontifex

finem reverteretur
erat,

nam

ex parte ad

hunc annum pertinent,


optime explicat.
postea

uti

Baronius

quando tantuin virum Romam secum ire voluit. Labheus in Disscrt. de Script. Ecclesiast., aliique passim, Tiumbertum

nondum

Romanus

num. 10
14.

et seq.

inonasterii Sancli-Mansueti

monachum

etiam fa-

cardinalem S. Leo nondum papa Tullo Romam ducit. Quoad Humbertum virum liac ajtate celeberrimum, a sancto Leone poslea cardinalcm ci'eatum, qucm idem Leo ex Galhis in ItaUam secum duxit, et ad pra;dicanduni Siculis verbum Dei archiepiscopiim ordinavit, ut inquit Lanfrancus in Comment. adversus Berengarium, Humbertus, inquam hoc anno a S. Leone Roniam ductus. Mabillonius enim Sa:c. V Benedict., pag. 894 et seq. refert litteras
,

Eumbertum

ciunt, sed nullo teste.


15.
secrat.

Leonem Rhemis Metas esse profectum, consecrasse Basilicam


ct

PriBtermiseram notare sanctum


,

Leo

IX Metis

Ecclesiam S. Arnidphi con-

SancU-ArnuIphi,

Responsoria composuisse de

sancto Gorrjonio martyre

antequam

Mogiintiae

canonizationis sancti Gerardi episcopi Tullensis

anno sequenti Roma;


Baron.

peractae,

mense Maio

illius

Concilium celebraret. Id enim docet Wibertus lauInde pei urbem Mediomatridatus, qui inquil corum remeans, petitu venerandi abbatis Warini consecravit ibidein sancU pontificis Aruulfi Basilicam; exoratusque a domno Sigifrido Gorziensi abbate (a San-Marthanis omisso) composuit in vene:

ToMUS XVII.

42

LEOXIS IX ANNUS

1.

CHRISTI

1049.
fuit)

rationc gloriosi martyris Gorgonii (ciijus corpus

qiiam Aquilania; dux

et

Drogonis

filii

cjus,

sanctus Chrodegangus episc. Metcnsisct nionastcrii


Gorziensis fundalor

necnon

et triuni filiorum

suorum

etc. et cajtero-

Roma

Metas altulil) noclurna-

rum, qui processerunl cx cjus slegmate (legenduin,


stemmate), dedi Ecclesia) Saucti-Arnulfi quidquid ipsi dederunt, oninia dubitabilia confirmavi (h^c causa cur Charta supposita fuerit.) Hoc Rescripti
iniliura
:

lium Responsoriorum dulcissimam mclodiamB.


Meurissius
lib.

3 de Episc. Metensibus, pag. 334,

sancli Leonis

litteras tunc ab eo datas recitat, in quibus Leo ait, se quinto idus Octobris Sancti-Arnulphi Ecclesiam consecrasse , qui dies hoc anno

in

honorem

Leo episc. servus servorum Dei, Ecclesiae B. Joannis Evangelislae sanctique Ar,

in feriam

quartam incidit; sed hoc sajculo Ecclesiarum dedicationes indiscriminatim omnibus diebus saepe facttc comperiuntur. IIujus Epistolie subscriptio est
:

nulfi confcssoris Christi


cata;, et

a nobis specialiter dedi-

per

eam

venerabili

Warino abbali

etc.

Data quinto idus Octobris, per

manus

salutem et Apostolicam benedictionem . In formulis Rescriptorum Pontificiorum nihil simile legitur.

Udonis

saiicta; Apostolica;

Sedis cancellarii et biblio-

domini Leonis Noni papaj primo, Indictione secunda, anno vero Dominica} Incarnat. millesimo quadragesimo nono. Mabillonius lil). de Re Diplom. cap. 25,
n. 7 ait, se illius Ciiarfaj
el

Ibecarii, et Tullensis primicerii,anno

17.

posititia.

Charta ex qua contrarium deducitur supInea Charta insignis suppositio anim-

advertenda,

quia ea
,

multas

alias

compleclitur.

Falsarius cnim

ut jurisdictionem abbatiBe Sancti:

autographum

inspexisse,

cum

Indiclio

iii

mense Septemb.

pra;sentis anni

exordiatur, etidem sanctus Leo in aliaCiiarta aniio

Clementis sibi attribuat, scribit Praeterea vero Ecclesiam abhatiolam Sancti-Felicis ipsi loco adjacentem,ubi priinus ejusdem Metensis Ecclesia?
pastor Clemens corpore quiescit,

sequenti

data

eamdem

a Septembri

auspicetur,

quam

pra;fatus
scilicet) a

inde deducit,

Romanos

Ponlifices in hac Indictionis

venerabilis

episcopus Adelbero (junior

metliodo non fuifse constantes.

Verum aPelagiolI,

praedecessoresuoquodam,8equeAdelberone vocato,
pro praedicta curia Rumeliacum nuncupata, S. Arnulfo in

quem primuin

in suis litteris Indictiones usurpasse

suo loco observavi, nullum mihi Pontificium Diploma occurrit in quo Indictio a Septembri non deducatur, saltem usque ad sajculum xiii. IG. Jndictioneni a Septembri sicut cceteri Pontifices exorsus est. Charta autcm cui vir doclissi-

concambium datatnesse
I,

narravit, et chartis

testando monstravit.Verumtantum abest utAdal-

bero hujus nominis

episcopus Metensis, hanc

abbatiam Sancti-Arnulpbi monachis pro Rumeliaco in concambium dederit, ut contra certis documentis

mus

Primo enim Ilumbertus hoc modo in ea subscriptus Humbertus cardinalis et episcopus Sijlvce Candidce, cum tameu in litteriscanonizationis sancli Gerardi Tullcnsis episcopi mense Maio anni sequentis scri:

innititur, faisitatis certa indicia prajfert.

ptis, inter episcopos subscriptos legantur Eumbertus Sicilieiisis archiepiscopus , et paulo post,

Crescentius

Sylvm CandidoR episcopus, ac aliunde


sequenti

adhuc Metis conservatis constet, Sancti-Clementis abbatiam alios ad canonicos pertinuisse indeque anno dcdxxxviii ab Adalberone hujus uomiuis primo expulsos, qui sanctum Cadroam ex Scotia, seu verius Hibernia, cum monachis e monasterio Luxoviensi in Burgundia sito evocavit, quorum successores continua serie abbatiam illam usque ad nostra tempora absque ulla ab abbatibus Sancti,

certum,

Humbertum anno

nondum

epi-

scopatum illum

ad cardinalatum promotum csse. Ul enim Baronius anno mlvii, n. 19 ex Ms. Codicc Vaticano ostendit , Ecclesia Lateragessisse, aut

Arnulpbi depedentia rexere. Praeterea Sancti-Arnulphi monachi abbatiam illam loco Rumiliaci
a se dati accipere

non potuere, cum semper Ru-

miliaco
quffi

potiti sint,

nensis hoc tcmpore septem cardinales episcoi)OS babebat, ex quibus unus erat episcopus Sanctce

ipsemet falsarius id
pra;senti

nunquam vero episcopi. Imo fatetiir; cum inter alia bona

Rufina sive Sylvai Candidoe. Nec est quod quis fWcai, Ilumbertum tunc Metis absentem post aliquot annos eisdem litleris subscripsisse, ut mos ferebat, quia nullibi legilur eum Roma in Gallias
rediisse. Secundo, Epistoiic epigraphe his verbis concepta, supposilionem prodil: EgoLeo, servusservoruin Dei, oinnibus inspicientibus iianc Chartam.

anno ab Ecclesia Sancti-Arnulphi Rumiliacum numeret.Haec ejus Triginta etiam mansi cum Ecclesia et verba decimatione in villa sive curia qua; vocatur Rumeliacum. Meurissius, qui hujus Rescripti suppositioncm non animadvertit pag. 269, testatur Ecclcsiam Sancti-Armdphi eimmmm Rumiliacum
possessa supponit,
:

possidere,
Cliartain

virtutc

donalionis Caroli Calvi, cujus

(Quis

unquam

Ponlifex in rcscriptis suis


facere volumus,

ita

locu-

tus?) Vobis

notum

quod ego pro


(qu;t;

honore nieo

et parentiini

meorum

absurda

sunt), scilicet viri venerabiiis (insulsum epillieton)

Pippini ducis Aquitanensis (est hicPippinus Major-

ibidem recitat. Ex documento itaque adeo vitioso deduci non polcst Pontifices Romanos hoc sacculo Indictionem a kalendis Januariis aliquando exorsos esse; certumque esse debet nullam hac in re Leone IX sedenle iminutationem factam.

domus

palalii

et Caroli

Martelli

pater, qui nuii-

LEONIS IX ANNUS

2.

CHRISTI 1050.

43

LEONIS IX ANNUS

2.

CHRISTI

1050.

Du(s Sijnodi Roma;

et Vercellis,

Qiiinf|uagcsiinus contra hcercsim Berengarii. post inillesimum scquilur annus, Indiclione tcrlia

prcBsertim

tua (alloquitur Berengarium ipsum) ad Apostolicani Scdcm. Qui cum Synodo pnesideret, ac residcret

inchoatus, quo a sanctissimo Leone


lcbratfc
,

papa dua; ce-

altera

sunt Synodi altera Romae post Pasclia, autumni tompore Vcrcellis. Dc ambabus Dominus papa post Hermannus ita hoc anno Pascha Synodum itcmRomaB collegit, et subsccuto temporc ultra Romam progrcdiens, nonnullos eo locorum principes et civitates, tam sibi quam imperatori jiirejurando subjecit Beneventanosque adhuc rebcllantes excommunicavit. Nonnulh ctiam exterarum principes gentium, missis ad eum, utpotc Apostohcum virum, legatis, subjectioncmipsi promittunt. Hffic ipse. Sed de excommunicatis Beneventanis his omnino contraria habet Leo Seqiienti anno pra^dictus Osticnsis, cum ait* Pontifex rursusad monasterium venit, et in crasti:

secum non parva multitudo e[)iscoporum, abbatum, divcrsique ordinis e diversis regionibus rcligiosarum personarum, jussum est in omni audientia recitari, quas mihi de Corpore etSanguine

Domini
didit
et

lilteras transmisisli. Portilor quiiipc

caruin

legatus tuus,

Nortmannia noii reperto, traeas quibusdam clcricis. Quas cum legissent,


in
scrii^tas

me

contra usitatissimam Ecclesiac fidem


Ilaque factum

animadvcrtissent, zelo Dei accensi,

quibusdam ad
est,

legendas eas porrexerunt.

ut

non deterior de
spicio,ad

te

quam de me

fuerit exorta su-

quem

videlicettalcs litteras destinaveris,

me fovere ac favere qua; a te dicerentur, vel gratia qua te diligerem, vel fide qua revera ita esse indubitanter tenercm. Igitur cuma
putantibus multis

quodam Rhemensi
leres,

clerico Romaiii perlalas recita-

ac die altero, x\postolorum Petri et Pauli missas solemniter celebravit et cum die illo sab:

num

tor legerat, intellecto

quod Joannem Scotum


:

extol-

esset, ingressus ad mandatum fratrum, pedcs duodecim monachis lavit, et ipse vicissim ab in refectorium quoque cum eis una illis lotus

balum

Paschasium damnares, communi de Eucharistia fidci adversa sentires promulgata est iu te damnationis sententia, privans te communione
sanctc-e Ecclesiae,

bibiturus ingressus est

inde perrexit Beneven-

munione
reni,

tum, urbemque ab excommunicatione praedecessoris sui benignus absolvit , Ha;c Leo. 2. De altera autem Synodo hoc anno ab eodera Ponhfice celebrata haec habet idem qui supra Hermannus: Ipse autumno dominus papa Synodum Vercellis collcgit, et Himfridum archiepiscopum pro quadam inter Ravennatem et Romanam Ecclesiam contentione ab officio suspendit; indeque Gallias et episcopatum suum Leucorum civitatem
revisit . Ha;c
ficis

quam tu privare sancta ejus comsatagebas. Post ha;c praecepit papa ut surgerem, pravi rumoris a me maculam abstergeexponerem cxpositam plus quam argumentis probarem. Itaque surrexi, quod seusi dixi, quod dixi probavi, quod probavi omnibus placuil, nulli disi^licuit . Hactenus de Synodo Romana Lanfrancus, iii qua damnato, ut vidisti, Berengario, ipse Lanfrancus
,

fidem

meam

sacris auctoritatibus

absolutionis sententiam retulit.

Hcrmannus de rebus Leonis Pontihoc anno, verum de rebus gestis in duobus

hiscc Conciliis

admodum

jejune. Nos autcm, quoe

ex Lanfranco in

Commentario contra Berengarium de hac eadem Synodo Romana, cui ipse interfuit, didicimus, in medium sic asserimus. Ait enim Leonis papai delata est haeresis Tempore sancti
: >

Berengarium idem Pontifex decrevit lallium Dominico patriarchas Veneto, eidemque p privilegium concessit ut crucem aute se deferret, patriarchalemque sedem approbavit, et episcopis
3.

In hoc

eodem

Concilio contra

a Leone Pontifice celebrato,

quam

Veuelia' provincire et Istriae scripsit, ut huic tanprimati suo obedirent, eumque revererentur.

Haec ex scripto Chronico

Andreae Danduli.

Qiia)

Loo Ost.

1.

II. 0.

8o.

omnia renovata et conflrmata ab Alexandro Secundo in Concilio Mantuano, idem auclor affirmat.

44

LEONIS IX ANNUS 2.

CHRISTI

1050.

Sicquc plonctranslatusfuitpatriarcliatns Gradensis


in

episcopis et abbatibus et tolius regni nostri oph-

Venetum,
4.

ijui

liactenus tituloGradcnsissedispo-

titus erat.
Qiiac

matibus. In quo Concilio prajscntcs extitere Froilanus episcopus Ovetensis, Cyprianus Legionensis,

post

iiffic

actitata sint

autem contra cumdcm Berengarium eodem anno Concilio Vercelsic accipe


:

Didacus Asturicensis, Syrus Palentiaj


Visocensis,

sedis,
,

comes

Gomezius Calaguritanensis

Joannes

lensi, a
cst

Lanfranco

Detiinc declarata

Pampilonensis, Petrus Lucensis, Cresconius Zriensis.

Synodus Vercellensis, qna; tunc proximo Se-

ptemljri,
Vercellis,

eodem
ad

pra;sidentc Pontiflce, cst ceiebrata

quam

vocatus non veuisti.

Ego vero

In primo igitur titulo statuimus, ut unusquisque episcopus Ecclesiarum ministerium cum

Pontificis usque ad ipsam Synodum secum remansi. Inquain audiculia omuium, qui de diversis hujus mundi partibus illuc convenerant, Joannis Scoti liber de Eucbari-

praecepto et i)recil)us prajfati

suis clericis ordinate teneat in suis scdibus.

In secundo titulo, ut

omnes abbates

se ct

fratres suos ct monasteria, ct abbatissa; se et

mo-

niales suas et monasteria

secundum

B. Benedicti

stia lcctus est

ac

damnatus

sententia tua exposita

ac damnata

fidcs sanctae EcclesiaB,


ct

neo

et

tenendam astruo, audita,


conflrmata.

ego teconcordi omqui


legatos

quam

ipsi abbates et abbatissae cum suis congregationibus et coenobiis, sint obedientes et per omnia subditi suis episcopis. NuUus eorum

regant statuta, et

nium sensu

Duo

clerici

recipiat

monachum alienum

tuos se esse dixerunt. volentes te defendere, in

lem,

nisi

aut sanctiraonia, per abbatis sui et abbatissaj jiissionem. Si

primo slatim auditu defecerunt et capti sunt. Ab bac sententia nunquam discessil sanctus Leo in omnibus suis Conciliis, seu quibus ipse prajsentiam suam exhibuit, seu quaj per legatos suos in diversis provinciis congregari instituit. Quae sententia

quis hoc decretum violarc praesumpserit, anathema


sit.

7.

Tertio

autem

titulo statuimus, ut oinnes

Ecclesiffi et clerici sint

sub jure sui episcopi ; nec potestatem aliquam habeant super Ecclesias aut
clericos laici. Ecclesiffi
divisae,

non

effugit

successorem quoque
.

suum

felicis

autem

sint integra?, et

non

Hucusque Lanfrancus de Synodo Vercellensi. Cujus meminit etiam Guitmundus, in Commentario quem scripsit de Corpore et Sanguine Christi, eidemque prjefuisse
meinoriae

papam victorem

cum

|)resbyteris et diaconis, et
libris,

cum

totius

anni circuli
ita

ut non sacrificent

cum ornamentis Ecclesiasticis, cum calice ligneo vel fictili.


sint in sacrificio,

Vestes

autem presbyteri
,

amictus,

Leonem Pontificem ex Hermanno patet)

tradit

'.

Ipse vero Pontifex (ut

alba, cingulum, stola

casula, manipulus. Vestes

ubi Synodus Vercellensisabso-

diaconi, amictus, alba, cingulum, stola, dalmatica,

luta fuit, trans Alpes iter dirigens, convenit impe-

manipulus. Altaris vero ara tota


episcopis consecrata. Hostia
et integra.
ita ut inter
sit

sit

lapidea, et ab

ratorem, in Saxonia tuuc agentem. Reliqua itineris ejus dicentur anno sequenti.

ex frumento sana
et

Vinum

sit

mundum,
ct

aqua munda,
Trinitas
sit

Acta Synodi iii Eispania celebratce sub Ferdinando Magno. Hoc eodem anno Ferdinandus Magnus, cum ob tumullus bellicos Ecclesias in suo regno Hispaniae collocatas, excresceutibus vepribus,
5.

vinum, hostiam,

aquam

indutum, ct desuper lineum indumentum mundum. Subtus calicem et desuper corporale lineum mundum et integrum.
significata. Altare sit honeste

silvescentes cerneret, convocatis episcopis, nici agri cultoribus, cum ad optimam

Domifrugem

Presbyteri vero et diacones, qui ministerio fun-

guntur

Ecclesiae,

arma

belli

non

deferant,

semper

revocare Iaborans,ConciIium colligendum curavit, cujus decreta reperta in Ecclesia Cordubensi Antonacti, ca hic tibi

coronas apertas habeant, barbas radant, mulieres secum in domo non habeant, nisi matrem et soro-

nius Augustinus exscripsit, nosque ejus Codicem (quod cusa adhuc nesciamus) red:

denda curavimus, ejusmodi praiDxa inscriptione

Concihum Coyaceuse

in dioecesi

Ovetensi,

/Era millesima octogesima octava, id est, anno ChrisU niillesiino quinquagesiino, sub Ferdinando
rege Primo
Castellffi,

rem, aut amitam, aut novercam. Vestimentum unius coloris et competens habeant. Intra etiam dextros Ecclesiae laici uxorati non habitent, nec jura possideant. Doceant autem clerici fllios Ecclesiaj et infantcs, ut Symbolum et Orationem Dominicam memoriter teneant. Si quis autem laicus
hujus nostrx' institutionis violator
extiterit,
si

qui cognominalus esl Mavetusto Ecclesiai Cordu-

aua-

gnus

Ex eodem Codice

thema

sit.

Presbyter vero ct diaconus,


destructor
extiterit,

hujus
solidos

bensis

jussionis

sexaginta

Decreta Ferdinandi regis, et Sancia; reginai, et omnium cpiscoporum, in diebus eorum in Hispania degentium, et omnium ejusdem regni optimatum, /Era millesima octogesima octava.
G.
In nomine Patris, et Filii, ct S|)iritus sancti. Ego Ferdinandus rex ct Sancia regina, ad restau-

episcopo persolvat et gradu Ecclcsiastico careat. 8. Quarto vero titulo statuimus, ut omnes
archidiaconi
ct

presbyteri,

sicut

sacri

canones

prajcipiunt, vocent ad pccnitcnliam adulteros, incestuosos, sanguine mixtos, fures, homicidas, ma'
lelicos, et

qui ciim animalibus sc inquinant

et si et

rationem nostra; Christiauitatis fecimus Concilium


in castro Coyaca, in dicecesi scilicet Ovetensi,

poenitcrc noluerint, separentur

ah Ecclesia

cum

communione.
Quinto autcm titulo dccrevimus, ut archidiacom lalcs cieiicos, constitutis Qualuor Tempo-

'

(iuil. 1.1.

r.EONIS IX

ANNUS

2.

CIIRISTl
12.

1050.

45

ribus, ad onlines (lucanl, (jui porfoctc totuin psal-

terium, hyinnos
ct

ot cantica,

Epistolas, Evangelia,

majores

Tcrtiodecimotitiilomandamus, iitomnes ct minorcs vcritatein et justiliam regis

orationcs scianl, Prcsbytcri

ad

niiptias

causa

noii contcmiuint, scd sicut in diebus

domini Adeiii

eiicncli
laici

bcncdiccndum. Clerici ct qui ad convivia dcfunctorum vcncrint, sic

non

eant, nisi ad

fonsi rcgis fldelos ot recti persistant, et talein veri-

talcm faciant regi, qualem


suis. Castellani

illi

fccerunt

diebus

pancin dcfuncti coincdant, ut aliquid boni jiro cjus anima faciant ad qu;c tamcn convivia vocentur
:

pauperes ct dcbiles pro aniina defuncti, <). Scxto vcro titulo admonemus, ut omnes Chrisliani die sabbati advespcrascente, ad Ecclesiani

autem in Castella talem verilatem faciant regi, qualem fecerunt Sancio duci. Rex vero talem vcritalem faciat eis, qualem fecit pra;fatiis comcs Saiicius, Et confirmo totos illos foros
cunctis habitantibus Lcgiono, quos dedit
illis

rex

concurrant, et Dominica matutina, missas,


audiant, opus servile non exerccant,

omnes Horas

dominus Adefonsus, pater Sanciai regina; uxoris niocc. Qui igitur hanc nostram Constifutionem fregerit,

nec seclcntur itincra, nisi orationis causa, aut scpeliendi mortuos, aut visitandi inflrmos, aut pro regis secrcto, aut pro Sarraccnorum impetu.

rex,

comes, vicccomcs

inajorinus

sago,

tam
et

Ecclesiaslicus

quam

soccularis ordo, sit exconi-

municatus,

ct a consortio saiictorum

scgregalus,

Nullus etiam Christianus

cum

Jiidffiis

inuna

pcrpetua damnatione

cum

diabolo et angelis
sit

domo maneat, nec cum

eis cibum snmat. Si quis autem hanc nostram Constitutionem fregerit, per se|)tem dies pcenitentiam agat. Quod si poenitere noluerit, si major persona fuerit, per annum iiitc-

ejus damnatus, et dignitate sua temporali


vatus. Finis .
13.

pri-

Hac

ex Codice Cordubensi,
et

Sucno rex Danorum

num

in quo deliquerint.

Ad

ha>c

Jacobus rex SueotemporaLeonis

grum communione
fuerit,

careat

si

inferior

persona

Ponlificis si)ectat,

centum flagella accipiat. Seplimoquoquetituloadmonemus, utomnes

quod Sueno rexDanorumcognomenlo Magnus, triiim regnorum dominus, consobrinam ducens uxorem, cogitur a Romano Pontiflce

comites, seu majorini regales, po[)ulum sibi subdi-

eam

dimittere,

cum

diu

frustra

in

hoc

tum

per justitiam regant, pauperes injuste non

laborasset Adalbertus archiepiscopus


sis.

Hamburgen-

oppriinant, in judicio testimonium, nisi illorum

prsesentium qui viderunt aut audierunt, non accipiant.

Rem gcstam ab Adamo cjus temporis auctore descriptam petamus Suen duo regna possedit,
:

Quod

si

testes falsi

convicti fuerint, illud


in

supplicium accipiant qiiod


falsis testibus est

libro

Judicum de
in

constitutum.
titulo

40.

Octavo autcm
ct

mandamus, ut

Legione
quale

in suis terminis, et in Galla^cia, et in

Asturiis, et in Portugale tale


est

sit judicium semper, constitutum in decretis Adefonsi regis

classemque parasse dicitur ut Angliam suo juri subjiccret verum sanctissimus Eduardus, cum justitia rcgnum gubernaret, tunc quoque pacem eligens, victori oblulit tributum, stafuens euin, ut supra dictum est, post se regni ha;redem . Quod factum ante biennium anno Dominimillesiino qua:

pro homicidio,

pro rauso, pro sajone,

aut pro
sit

dragesimo octavo Rogerius habet, Pergit Adam Cum rex juvenis Suen tria pro libitu suo regna
:

omnibus

caluinniis suis. Tale vero judicium

in

tenuerit,

mox

succedentibus prosperis, oblitus


et

est

Castella, quale fuit in diebus avi nostri Sancii ducis.


Nono quoque titulo praccipimus, ut triennium non includat Ecclcsiasticas veritates, sed

csplestis regis,

consanguineam a Suedia duxit

uxorem. Quod domino archiepiscopo Adalberto valde displicuit, furcntemque regem, inissis ad

unaqua3que Ecclesia (sicut canones pracipiunt, et sicut lex Gothica mandat) omni lempore suas veritatcs

eum

legatis,
nisi

de scelere

terribiliter increpavit: po-

stremo

resipucrit, excommunicalionis gladio


esse.

recuperet et possideat.

Decimo vero

titulo

decrevimus, ut
liabeat

ille

qui

laboravit vineas aut terras in contentionc positas,


colligat fruges,
et postea

judicium supcr

radicem,

et

si

victus fuerit laborator, reddat fruges

parochiam Hamburgensem vastare et excindere. Ad quas minas imperterritus noster archiepiscopus, arguens et obsecrans, perstitit immobilis donec tandem flexus tyrannus
:

feriendum miuabatur

Tunc

ille

conversus in furorem,

omnem

domino

hsereditatis,

11,

Unilecimo autem

titulo

mandamus,

ut

per litteras papae, libelluin repudii dedit consobrinas. Nec tamen rex sacerdotum admonitionibus

Danorum

Chrisliani

pcr omnes sextas ferias jejunenl, ct


i-eflciantur, et

aurem

prfebuit, sed

moxutconsobrinam

hora congrua cibo


suos.

faciant laborcs

Duodecimo quoque titulo pra)cipimus, ut si homo pro qualicumque culpa ad Ecclesiam confugorit non sit ausus aliquis oum inde
quilibet
:

a se dimisit, alias itemque alias uxores et concubinas assumpsit. Et suscitavit ei Dominus inimicos in circuitu multos, sicut Salomoni fecil proinferius agens

violenter abstrahere
Ecclesiffi,

nec persequi infra dextros


passus,

qui sunt triginta


et

sed sublato
,

mortis periculo

corporis deturpatione

facial,

quod lex Gothica jubet, Qui aliter focerit, anaIhema sit, et soivat episcopo niille solidos purissimi argenti.

Adam. Qui de eodem rege fuisse doclum satis praedicat, atque de Christiana religione optime quidem meritum; hoc tamen malo non caruisse, quod morbo luxuriaB laboraret. Idemque his subjicit stalum Ecclesise Sveonum, sive Sveorum his temporibus
prios servos . Ha3c

% plane

'

Adain

1.

iv. c.

16.

4r>

LEONIS IX ANNUS

2.

CHRISTI 1050.

nonniliil perlnrbatum a pseudoepiscopo pessimo,

rentur. Qui datus a Deo,


auctor,

munus Apostolicum quod


lu-

regi conjuncto, ac

tandcm

Dei beneficio libera-

acceperat digne exercuit, ut, quod idcm subdit

tum. Ait cnim


11.

'

gentem Virnilanorum integram Christo

Cum

ha;c ibi gesta essent, Chrislianisct

cratus, ctiam. miracula virtutum in populo fecisse

simus rex Sueonum Jacobus migravit a sa;culo,


successit ei frater ejus

dicatur.

Enuuid pessimus.

Nam

istc

a concubina Olaph natus erat, et


esset,

cum

baplizatus

successit, fuisse

Qui autem in locum Emund veneno defuncti pium, idem auctor affirmat.Sed de
15. Erectio monasterii et

non multum de nostra religlone curavit, haquemdam episcopum nomine Osmund Acephalum, qucm dudum Sigefridus Nortlimannorum episcopus Brem;c schohs docendum commendavit. Verum is postea beneficiorum oblibuitque secum
tus, pro ordinatione

his satis.

Hoc item anno Marianus Scotus


narrat,

obitm SS. virorum.


de rege ScoUje

ipsum

Romam

venisse ad Limina Aposto-

Romam

accessit

indeque rc-

lorum, quem et effusa liberalitate argentum disseminasse in pauperes tradit, eumque Machetad no-

pulsus, per multa loca circumivit erroneus, et sic

minatum.
Convenit hoc tempore sanctus Robertus Arvcrnensis, erecto monasterio, cui Casa-Dei

meruit ordinari a quodam Polonia; archiepiscopo. Tunc venicns in Suediam, jactavit sc a papa consecratum ad illas partes archiepiscopum. Sed cum noster archiepiscopus legatos suos ad Gamalam regem dirigeret, invenerunt ibi eumdem

demum

inditum,

Leonem papam,
:

ut

illud Apostolicis

nomen mu-

niret privilegiis
cit

qui hoc

ipsuni, coluitque

fecit, sed et eidem praefevirum sanctum quibus opus

gyrovagum Osmund,
praj se ferentem.

archicpiscopali

more crucem

fuit beneficiis.

Hsec habent Acta Vita? ipsius'.

Audierunt etiam, quod Barbaros adhuc neophytos non sana fidei noslrae doctrina
corrupcrat.

Hoc eodem anno, pridie idus Aprilis, S. Alferius Salernitanus monachus Cluniacensis, primus abbas
monastcrii Cavensis, quievit in pace, cujus sancti-

Quorum

ille

prpcsenlia territus,

solilis

populum regemquedolis impulit, ut legati repellerentur, quasi non habentes sigillum Apostolici. lili quidem ibant gaudentes a conspectu Concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Erant autcm Icgati fratres Bremensis Ecclesiae, quorum potissimus fuit Adalvardus senior, olim nostri claustri decanus, verum tunc Sueonum genti ordinatus episcopus. De cujus viri
virtutibus multa possent dici, nisi properaremus

monasterium magnopere illustratum locum ipsius Leo ejus discipulus et sanctitate proximus, postquem ad multos annos non defecit propago sanctorum cidem monasterio pra>fectorum. Est autem Cavense monasterium ita dictum a loco, nempe a Cava Metelliana, quaj
tate

idem

est. Successil in

quinto lapide a Salernitana distai civitate versus

Amalphitanos.

ad alia . Subjicit vero his idem auctor de cladibus qui Icgatum quibus affectus est rcx cum populo
:

Hoc eodem anno sanctus Dadinus confessor Luca; in Hetruria moritur insignis meritis, clarus
miraculis,

quem Lucensespropensiori studiocolunt

niiserunt, ut episcopum Icgitimum accipere merc-

plura ab eo beneficia consecuti.

'

Adam

I.

lli.

c.

1!).

Apud Sur.

die

xxiv April tom.

il.

Anno

periodi Graco-Roinanas 6543.

Anno !Rtx Hispan. (08R

Anno

Hegira! 442, inchoato die

26

Maii, Fer. 7.
9.

Jesu Chrisli 1050.

Leonis IX pap;n 2.

nenrici

111

rcg. 12, irap, 5. Constantini

Monomaclii imp.

1.

S. Leo in Apiiliam prnficiscittir.

A n.

componere satagcns, quos dudum adjutores contra


exteras gcnles susceperant principes rcgni, sed tunc sa!vissinios tyrannos patria; vastatores tion sponte sustincbant. In hoc ergo sancto operc sollicite intentus venit Bcneventum, ubi aliquandiu

ad 13. Wilicrtus in Vita sancti Lconis

lib. 2, c. 4,

loqnens de rebusab eo post

suum

c Callia

Romam

reditum gestis, ait Dco commissi, clc.

Sempcr niemor

officii si])i a

Ilcr

sumpsit pcragraturus fincs

Apulia;, ut Christianam rcpararct rcligionem, qua>

commoratus cuidam
tia,

ibidem videbatur pa;nc depcriissc


inter accolas regionis et

maximciiuc Nortmannos concordiam


:

clinica!, divina pra;euntc gravitalepra3buitauxilium, ctc. Itaquc zelo sancfa;

rcligionis fcrvens prajsul venerandus,

apud Sipon-

LEONIS IX ANNUS 2.
Uiin
(oppuliiin
alias

CIIRISTI

1050.

47

ad nionlis Gargani
luibilo

radiccs

positum,
deposuil

nunc evcrsuin)
al) olllcio

Concilio,

duos
vitio

archicpiscopatus, qui ciini nicr,

ccdc saiictuin
elationis

assunipseranl luinistcriuni
ainbiciis praiccllere

unus

alterum

. lluc

refcrenduMi qtiod Caronius aiino superiori


et scq.

num. 4

cx Leoiie Ostiensi

lib. 2,

cap. 82, narrat,

Vitam saucli Leonis IX, nuni.iy, rcctc deducit hanc divi Leonis profcctionem, non hocanno, cuni quo eam copiilavit Baronius, sed anno mli susceptam esse. Subdit Leo Osliensis Indc iicrrexit Beneventum, urbeinque ab excommunicatione pra;dccessoris sui benignus absolvit. Sed hac in re Leo Oslicusis fallitur. llennannus eiiim Contraclus
:

Lcoucin scilicet IX Sipontum ad \isitandam Ecclesiam Saiicli-Michaclis archangoli prorcctuin, et in ipsa festivilate Palmarum ad monastcrium Casineiise acccssisse, die nempe octavo mensis Aprilis. Inde 2. Sijnodus Romana II suhS. Leone. repetito gressu , iiiquit Wihcrtus, a Romam re-

paulo post huuc


scribit de Leonc
:

annum demortuus

ad anniiin ml,
principes ct

NonnuUos locorum

civitatcstain sibi
jccit,

quam

imperatori jurejurando sub-

Beneventanosquc adhuc rebellantes excoinpost Pasclia gcsta, Ilermaiinus

niunicavit. Qua;
aflirmat.

diit,

duin lem,

ubi superna admonitus rcvelatione, B. Gerarsiiaj sedis, Leucorum vidclicet, olim proesuiu

nunierosanctoruincoinputanduni statuit.

De Synodo ibi coacta ha;c Hermannus Contractus ad aiinum ml Domnus papa Leo post Pascha Synodum iteiu Rom;e coliegit . In ca sanctum Gerardum Tullensem cpiscopum, de quo suo loco
:

Niimcro autem 1 ostendimus, sanctuin Leonem hoc anno in monasterio CasinensietBcneventi ante Pascha fuisse, et iii ea urbe aiiquandiu moratum esse. Quare tunc Bcncveutani a Lconis prajdccessore exconiniunicati non fuerant, ut per-

pcram
sancti

ait

Leo Ostiensis. lloc eniin auctor

Vita;

egimus, in sanctorum numerum retulit, ut exlittcris hujus canonizationis a Mabillonio Skc. v Benedict. pag. 89-t e tcnebris erutis intelligimus, cx quihus
eliani

Leonis a nobis ita citatus non tacuissel, imo sauctus Leo ad iilos tunc non acccssisset. Eo itaque in capite crratLco Ostiensis, et sanctus Lco,

hujus

Concilii

eiiocha
,
iii

nobis innotescit
iuquit iu

Residenlibus nobis Roma;

iis litteris

Pascha Bcnevenlanos rebelles quo itcrum in excoinmunicavit, cos insequcnti excommunicatione absolvit. NeApuiiam vciiit, ab que dubitaiidum, quin sanctus Leo tunc Benevenqui hoc
aiiiio post
,

sauctus Leo,

in

Synodo

Ecclesia Salvatoris,

cum

multis coepiscopis nostris circa sexto nonas

Maias, relatum est auribus nostris ab


lensi prteposito

Udoue Tuleadem nocte ipsum domuuin Ge-

tauos Ecclcsia; rcstitucrit, cuin, teste Hermanno, anno currenli eos analhematizarit. -i. Lis inter Gradensem et Forojuliensem epi-

scopos in Concilio

rardum in visione apparuisse cuidain venerabili monacho, etc. Dccrevimus igitur, sic sancta annuente ac laudante Synodo, ut ex hoc sanctus
habeatur, et colatur nono kalendas Maias,
etc.

num.
nico

secutus
in

ait,

Baronius Rom. IV decisa. Andream Dandulum in Chrohoc Conciiio Romaiio sanclum Lconem
concessisse, ct

Dominico patriarchai Veneto pallium


huic tanquam primati suo obedirent.
ha;c
iii

episcopis Venetia! provincias ct Istria; scripsisse, ut

mus

Cujus sancti venerabile corpus pcr nos ipsos cupitransferre, quod et reapse sub Iiujus amii finem sanctissiinus pontifex pra;stitit. Mabillonius laudatus Iianc Romanam Synodum ad anuum
superiorem, quo iu hcbdoniada posl Albas Roina;

Verum

facta

aliaSynodoRomana anno
Leoninas ordine
Noverit,
iiiquit,

mliii congregata,

ut nianifeste liquet ex Epistoia ad episcopos Venetiae


ct IstricE, inter
ii,

ab hoc sancto

Pontifice data

vestra charissima

Synodus habita, revocat, quia ea iu qua sanctus Gcrardus canonizatus ejus corporls elevationem pra;cedit. Verum vir doctissimus non animadverterat, non solum pra;cedenti anuo, sed etiam currenti sanctuinLeonemRoina3 Synodum celebrasse, et Wibertum in ejiis Vita diserte testari Gerardum in posteriori Synodo honoribus sanctorum dona,

nobis in Christo fraternitas, hac in pra;seuti Indiclione sexta (qua; eo Christi anuo usquead Sejjtem-

brem

charissimum confratrem noGradensem, imo novae Aquileia; strum Dominicum patriarcham ad Synodum nostram Romae habitam
in cursu fuit)
:

venisse . Addit, judicio Synodi definitum fuisse

Ut nova Aquileia
vero antistes,
esset

totius Venetioe et Istria; caput et


etc. Forojuliensis

tuni.

metropolis perpetuo haberetur,

Secunda profectio S. Leonis in Apidiam. Baronius num. 1 refert ex Leone Ostieiisi lib. 2, cap. 85, sanctum Leonem ad monasterium Casinensevenisse, indeque Beneventum urbemque ab excommunicatione pradecessoris sui absolvisse.
3.

tantummodo flnibus Longobardorum contentus, etc. Unde monendo mandamus et

prajcipimus vobis ex parte Dei et sancti Petri, et


nostra, ut pra;fato Gradensi patriarchae successori-

busque

ejus, in

omnibus secundum jura Canonica


luimati vestro
et patriarchae

Veruin ha;c profectio ad

annum

Christi insequcn:

obedientes

sitis, sicut

tem pertinet. Ait enim Leo Ostiensis Sequenti anno pra?dictus Pontifcx rursus ad monasterium
venit,
et in

esse debetis, et sicut antecessoribus ejus nostri per-

petuo conflrmarunt.
Patriarchatus Gradensis sa;cido xv VeneaSic plenc, iuquit Baronius tias translatus. translatus fuit patriarchatus Gradensis in citatus,
5.

Petri et

crastinum ac die altero Apostoloruin Pauli missas solemniter celebravit. Et cuin


etc.

die

illo

sabbatuin esset,

festum SS. Petri


Jiiuii in

et Pauli, dies

Anno autem sequenli nempe xxix mensis


praevio

Venetum, qui hactenus


tus erat.

tituio

Gradeusis sedis potipatriarcha, translata

diem

sabbati incidil, indeque Henschenius

Verum

nonnisi Nicolaus U, defuncto

ad diem xix April., in Commentario

ad

Dominico Michaele Gradensi

48

LEONIS IX ANNUS 2.

CIIRISTI 1050.

Gradensis Ecclesia; dignitate in Venetiarum urbem, sanctiim Laurentium Justiniamim episcopum Ca-

stellanum seu Olivolcnscm palriarcliali titulo auxit suppressoque utroque titiilo et Gradensi et Castellano, primum Vcnctiarum patriarcliam crcavit, anno millesimo quadringentcsimo quinquagesimo primo, Vlll id. Octob. Pelagio II Ecclesiam Romanam administrante, metropolitana sedes ex urbe Aciuiieiensi Gradum translala fuit, et iiajc urbs
totius Venetiae Islriajque mctropoiis

riam venari, qualitercumque poterat, alTeclabat. Factumque est, ut pompatico incessu, sublimi pra; ca)teris suggestu dignitatem magistri potius simulans, quam rebus ostendens, profunda quoque
inclusione intra
vocis lentissimo
decipiens,

cucuUum
tandem

ac simulatione longa;
satis

meditationis, et vix

desiderata; diu

quodam

quasi plangore incautos


profl-

Doctorem se Artium pajue inscius

ab eodem Pc-

ut suo loco oslendimus. Deinde sancti Gregorii Magiii tempore , defuncto Severo patriarclia Aquileiensi scliismalico , Aquileicnsis
lagio II

dicta,

teretur.Sed postquam aD. Lanfranco in Dialectica de re satis parva turpiter est confusus, cumque per ipsum D. Lanfrancum virum ajque doctissi-

mum

LiBERALES Artes Deus

recalescere

atque

0|)lime reviviscere fecisset, desertum seadiscipulis


iste dolens,

dioecesis in

daos i^atriarchas distracta

fuit, in

Aqui-

leienscm nempeetCradcnsem, et metropolita Aquileiensis anti^iua jurisdictione mulctatus. Dicta dein

ad eructanda impudcnter divinarum Scripturarum sacrainenta, ubi ille adhuc adolescens, et aliis eatenusdetentus studiis

nondum adeo
ibi

Gradus, nova Aquilcia, ut Leander in episcopis


Forojuliensibus variis testimoniis ostendit.

intenderat, sese convertit. Sed

et

insipiens;

Cum
se-

autem
dente,

inter

utrumque patriarcham Leone IX


,

quaidam

cxorta fuissent dissidia,

divisionem

animam non introibit sapienlia, ut ea quorum novitate omnium corda ])ermoveret, atque ad se omnium oculos traheret stuquippe in malevolam
,

illam S. Pontifex confirmavit, et Gradum, Novam Aquileiani, et Gradcnsem antistilem Novee Aquileise

diose perquirens maluit esse sub aliqua admiratione

hominum

ha;reticus

quam sub

oculis Dei

patriarcham Venetis proprius nonduni erat episcopus, sed circa annum dcclxxvii, ut docet Justinianus lib. 12 Histgap|)eliavit.
ria3

Caiterum hoc tempore

private vivere Catliolicus

Aucupalis ergo non-

nuUis ratiunculis (neque enim ulla


resis sine

unquam

hsB-

aliqua verisimilitudine rationis invalesadhibitis

Venetai

constituta

f uerat

episcopalis sedes

cere potuit)

quoque paucis male a

se

in insula Casteliana, quce

Olivolus appellabatur,

capitulis Scripturas sacrae, quse multis errantibus

undeet episcopo Castellani semper nomen mansit: tandemque sanctus Laurentius, ut mox diximus, saeculo xv ex episcopo Castellano seu Olivolensi primus patriarcha Venetus renuntiatus fuit. Qu;b omnia ex liistoricis Venetis aliisque eruta. 6. Berengarius in Synodo Romana II damnatus.

laqueus est mortis, per egenos scholasticos jam per alimoniam, qua sustentabat eos, el per suos dulces

Sed
,

redeo ad Concilium
in
recitatis

Romanum,

in

quo ex verbis Lanfrauci Berengarium a Baronio

Commentario contra constat, hunc

sermones corruptos, quaquaversum potuit, clanculo hujus tanti mali nefandissimum virus effudit Ita 7. In eo Co?icilio Lanfrancus absolutus. loquitur Guitmundus quia Berengarius novitatis amator, novas subtilitates et voces in rebus dialecticis et Theologicis excogitavit, quarum ope omnes difficultates eludebat; et hoc cst quod ait Guit-

damnatum

illum vero absolutionis sententiain

mundus eum

novis

retulisse. Indicta est poslea frequentior Synodus ad proximum Septembrein Vcrcellis, ad quam vocatus est Berengarius, qui Roma; non erat, cum Lanfrancus a pravi runioris macula expurgatus est. Aliquot ante annos Lanfrancuse Lombardia in Galliani venerat, et Berengarium inter magistros docentem inve-

singularis scientiaj sibi

verborum inlerpretationibus laudem arrogasse, ut ha;c


Hist. Universit. Pari-

verba interprelatur Bulfeus in


siensis pag. 40G,

Berengarium enim virum

fuisse

facundum

ac eloquentem, multiplicisquedoctrinae,

hujus temi)oris scriplores fatentur. Postquam per


aliquot annos intra Pbilosophicarum qu;cstionura

ncrat, ac

cum

eo ejusque discipulis multas dispu-

cancellos
inter

stetere

disputationes

exorta

tandera

Turonas redire coegerit. llinc nata inter utrumque contentio, quoe, postquam Lanfrancus in Normannia apud Beccense moiiastcriuin scliolas publicas aperuit, plurimum aucta Iscum juvemles adhuc, iiiquit de Berengario Guitmundus, lib. 1 de Verilationes tanto successu habucrat, ut illum
:

utrumque de quaestionibus

Theologicis, pra;-

sertimque deaugustissimo EucbaristiitjSacramento controversia. Lanfrancus enim intelligens, Beren-

garium

tate Eucharistia;,

in scliolisageret annos, ut aiunt


libros

qui

cum

tuiic

noverant, elatus ingenii levitate,

in schola sua opinionem Joannis Scoti Erigenw, qui Caroli Calvi tempore vixit, suscepisse propugnandam, Paschasiumque Rathbertum inscitiae et erroris arguere, contra ii)se Paschasium veritatis Eucharistiae acerrimum defensorem tueri

ipsius magistri

sensum non adeo curabat,

aggressus, palara

publiceque asseruit,

Joannem

insuper artium contemncbat, sed

cum

per se attin:

Scotum
Hinc, ut
sparsi,

fuisse

haereticum, ejusque 0[)inionem de

gere Pliilosophia; altioris secreta non posset

ne^iue

Sacramcnlo
fit,

Altaris doctrina; orthodoxae repugnare.

enim homo
novis salteni

ita

acutus erat, sed ut tunc temporis


iutra Gallias pa;ne

inter utriusque fautores varii

LiuEiiALES AnTES

absolverant,

etLanfrancus a Berengario,
,

qifasi ille

rumores male

verborum

inter|irctationibus,

quibus

seiiliret

accusatus

ct in

etiam nunc niniium gaudet, singularis scienti;u


sibi

anno

liabito absolutus, ac

Concilio Romano hoc Berengarius daninatus.


11.

laudem arrogare, ctcujusdam

excelleutia! glo-

8.

Epocha

Concilii

Romani

llujus

LEONIS IX ANNUS 2.
Concilii
Iiujus

CHRLSTI 1050.

/|0

Romaiii epoclia ex
scriplore

Hcrmanno Contraclo
innotescit,

toniporis

nobis

cum

enini (liscrle prodal, Vercellemc lioc


tuni, cerluiiKiuu sit paulo anle
tuiii tuisse,

anno liabiRonianuin celebraea in (iubium revocari non posset, nisi


Troarneiisis,

dispUcere tibi, imo ba;reticas habuissc sententias Joannis Scoti de Sacranicnto altaris, iii ([uibus dissentit a susceplo tuo Pascliasio. Hac ergo in re,
si

ita

est,

fiater,

indigiium

fecisti

ingeiiio,

quod

tibi

Deus

noii aspernabile contulit, [ira;pro[)eram

Duraiiiliis

abbas

cujus

libellus

de

ferendo scnlentiain. Nonduni eiiim adeo salegisti


in Scriptura diviiia ciim
tiiis

Corpore

et

Sanguine

Chrisli, post IJaroiiii niurtem


edit.

diligentioribus.
illa

Et

editus, et in Bibliolli. Patriim

Lugdunensis

nunc
niihi

ergo, frater, quantumlibet rudis in


si

Scri-

tom. xviu recilatus, illud aniio mliii coactiim insinuaret. Diirandus

ptura vellem tantiim audire de eo,


fieret, adbibilis

0[)portunum
fit,

autem
lib.

lioc
llist.

leiii|>ore tloruit, et

quibus

velles, vel jiidicibus

de eo

Ordericus

7
:

Ecclesiastica;

ad

congruis, vel auditoribus.

Quod quandiu non

Durandus Troarnensis abbas yranda;vus, ab infantia monacbus, religione


mlxxxvii
ait

annum

iion as|)ernanter adspicias ([uod dico. Si lia;reticum

habes Joannem, cnjus scntentias de Eucliaristia

et sapienlia

praicipuus, Ecclesiastici caiitus et disibi


Is

probamus
sius,

vini

dogmatis doctor peritissimus,


aliisque mitis opifex

durus

car-

habendus tibi est haereticus AmbroHieronymus, Augustinus, ut de caiteris ta:

nifex,

fuit.

coiivenluin

ceam.

lirionensem ante Vercellensem coactum relert ad

annum

sartius tom. ix Concil.,

crucem lixit. Cosad convcntum Brionensem, suspicatur Durandum scripsisse anno ML in Normannice finibus , et amaiiuensem pro in legisse iii detrita priina; litterai media limliii,

quod

viris erudilis

in

Notis

Haiic aulem Epistolam eam esse qua; in hoc Concilio kcta fuit, ex eo probat Roius, ([uod intellexit Concilium Romanuin ex his litteris, quod Berengarius Joannem Scotuin extolleret, Paschasium damnaret, communi de Eucharistia
fidei

hac E|MStola

adversa senliret. Quae Iria Berengarius in praestat. Aliud argumentuin profert

neola. At Mabillonius tom.

ii

Analect., in Observa-

Cossartius tom. ix Concil., pag. 1054,

apud illum

tiouibus de mnltiplici Berengarii damnatione, lianc

legendum.
10. Berenrjarius hceresim

conjecturam

rejicit,

quod
non

in Codice Bigotiano Ms.

ex quo libellus Durandi erutus, quiqne vetustissi-

spargit.
rius,

Quo

suam

in

Normannia

mus

est,

\ox

tertio

cifris

expressa

sit,

sed

[)ost(|uam

integris

ferme

litteris.

Cumque Durandi
,

calculo

suani sparserit,

Normannia successu BerenrjaRoma; damnatus fuit, hteresiin docet his verhis Durandus Troarin

adversctur Vita Lconis IX


venti a Juiiio ad

qui anno mliii Beneexeuntem anniim, imo et ad subsequentem Marlium commoralus est, recte concludit Mabillonius Leonetn mense Septembri anni
MLiii

nensis abbas, part.


:

libelli sui de Cor[)ore et Sanguine Christi Is autem (nempe Berengarius) Dominicae Incarnat. anno millesimo quinquagesimo tertio (de quo ultimo numero mox egi) Nor-

interesse

nequivisse Vercellensi

Concilio
uti et

mannorum

finibus irrepsit, et ad coenobiuin


,

quod
,

proindeque

illud

ad praesentem annum,

Ro-

Pratellis nuncu[)atur appulit

Catholicoque viro

manum, rcferendum esse ,ut aliqui viri docti ante eum pra3stiterant. Ad ba;c cum Durandus juxta
Ordericum citatum anno mlxxxviii
in
e vivis abierit,

qui idem strenue regebat coenobium, a quo et honeste satis exceptus fuerat, multa blaspbemus

opere suo memoria labi

facile

potuit.

Multis

exemplis liquet, auctores etiam coaevos in narrandisquaisuis contigcre temporibus, non raro hal-

quoque, eodem abbate dum apud me super tanta im[iietate valde quereretur, non multo post agnovi. In multis itaque subtiliter ab eodem abinipie delatravit:
ipse

quod

Ansfredo nomine referente,

prssertimque in temporibus exprimenQuare neque boc Conciliuin Romanum, neque tria de quibus mox, ab boc anno removenda. Denique novus cbronographus Saxo, qui Conciliura Rbemense anno mxlvi collocavit, anno mxlvii Vercellensis menfionem fecit, quia eum non latebat Rhemense anno tantum uno preecessisse Vercellucinari,
dis.

bale pertentatus, in multis [lerinde reprehensibilis

et

perfidus est repertus. Qui inde digressus,

Normaunorum principem (nempe Guillelmum)


festinus adiit, quein
subtiliter attentavit.
lescentiae

sua quoque irretiie perfldia

nondum

ille licet aelate adoexcederet annos, tamen illum,

Verum

quia Catholicae
callide

fidei

merito pracditus erat

et gratia,

lense.
9.

Epistola Berengarii

Concilio

Romano

lecta.

ad Lanfrancum

in

Franciscus Roius an-

tecessor Andegavensis, qui

primus hanc

difficul-

tatem vidit dissolvitque, in Dissertatione </e /)ere?jgario, Epistolam ad Lanfrancum a Berengario datam, et a Dacberio primum pubhcatam, eam
esse existimat, quaa in hoc Concilio
lata
fuit.
:

secumque quoad regni sui mediterraneam deveniret sedem Briotnam (vel Brionam, recentioris Neustriae mediterraneum oppidum) vocabulo detinuit, ubi undique coactis Catholicis ac sapientibus viris, super eadem re
suspendit,
dis[)onebat conflictum haberi.
11.

Conventus Brionensis adversus Berenga-

Romano

pro-

rium
tota

coactiis.

Eo ergo ventum

est, et res se-

Hanc integram exhibeo, quia valde bre-

quenti die ventilanda proposita.

Cumque
plurimi

multi ex
et

\em

Lanfranco Beringarius. Pervenit ad me, frater Lanfrance, quiddam auditum ab In

Fratri

Normannia

sapientes, qui

clari

gelramno Carnotensi,
debui

in

quo dissimulare

non
est,

habebantur, convenissent, prtiefatum haeresiarcham Berengarium, cum alio quodam quem se-

ammouere
Baron.

dilectionem tuam. Id autem

cum

adduxerat clerico, in cujuseloquentiavictoriae

ToMUS XVII.

50
sibi

LEONIS IX ANNUS
spem
eis

2.

CHRISTl 1050.

posiicrat, ila

coram

oiiuiibus confulave:

runt, atque evidenti rallone supcraverunt

tenus

silentium

quaimponerent, Yerborum^jue,

quibus fidem Catiiolicam lucbantur, assensiim ab

autem tandem non sine pudore evadens Carnotum petiit, ubi positus de eadem qucestione se consulentibus (audita quippe jam longe latcquc acta res fuerat) cicricis ejusdem urbis nulia respondit, cum vero sibi opportunitas darctur, se rcsponsurum promisit, Unde non multo jiost littcras, (luas et ipse legi,
eis

extorqucrent. Bereiigarius

ad Ascelinum. Audivi nunc jactitare Willelmum ,inquitBerengarius in Epist. ad Ascelinum, quod negare ne^iuiverim haereticum esse Joannem Scotum quod falsurn esse testis mihi es, si satis meniinisti verborum meorum quamvis hajreticum habeas tu quoque Joannem Scotum quam inconsiderate, quani inipie, quam indigne sacerdotio tuo non diutius te nescire permittat, ille, de quo Apostolus
13.

Epistola Berengarii

fidelibus promittit , sed et


et

si

quid
Sapis

aliter sapitis,

hoc Deus vobis revelabit.


natura;

enim contra

dictavit, in
tholica;

quibus niulta absurda fideique Caaliena anbclus declamavit inter qua;


:

omnes

rationes,
:

contra Evangelicam et
si

Apostolicam sententiam
Corporis

cum

Paschasio sapis, in

Romanam
stianitalis,

Ecclesiam, ca|)ut videlicet totius Chri-

eo quod solus sibi confingit, sacramento Domini

multa

temcritate haeretico

vocabulo
sci-

denotavit,
licet

cum qua

rectorem ejus,
fides

dominum

papam Leonem, cujus


laudabilis
pariter
iion

catholica, specta-

bihs sapientia,

habebatur
infamavit,

industria,

quem
rct,

excepit,

utrum(|ue convincendum,

dum

seque ad respondere differ-

interrogantibus intendisse retulit: tunc quippe

decedere panis omnino substantiam, Verba autem mea de Joanne haec tuerunt: non pervidisse omnia illius, sicut etiam nunc verum est; quae autem vidissem ad eam rem pertinentia, recitare me posse ex scriptis illorum, quos praeflxeram habendos esse ha;reticos iii Ei>istola ad Lanfrancum, si Joannes ille ha;reticus haberetur
:

instabat constituta dies Concilii


cellis

postmodum Verut
sibi

habiti.

Has itaquc

lilteras puritatis,

videbatur, plenas, sed revera multa vanitate refertas, Carnotensibus qui sibi quaistionem iutentaverant, destinavit.
12. Stjnodiis

caeterum si quid in illo viderem non tum, facile me improbaturum esse. Ha3c et vere dicebam et in nuUam excussionem in transitu venire contendebam propter causam superius dictam. Duo tantum protulit ille, sicut nosti, vir
satis
,
,

dehma-

ritim habita.

Vercellensis adversiis Bererif/a I|)so

optimus, quae a

Synodum

Vercellis

autumno domuus papa collegit, inquit Hermannus

Contractus. Ipse sanctus Leo in Epistola ordine xii ad principes Britannia; data, qua Armorica; episco-

me audifa ad eum pervenerant. Convincere ipsa verba in consecrationem panis instituta, non decedere sacramento panis materiam et non esse virgam episcopalem, animarum
:

curam. Horum prius ego,


confirmavi
tire et
:

sicut
est,

meminisse

potes,

pos excommunicat, tum quod Turonensi archiep, subjici recusarent, tum quod simoniacas ordinationes facerent, in ejusdem fiue ait Quod si ve:

et ita

planum

ut sufficiat haecsen-

convincere etiam puerulus in schola consti-

stcr archiepiscopus

cum

suis suffraganeis de hoc

quod Turonicus
hffiresi

pontifex clamat, deque simoniaca excusare se ralionabiliter valuerint, Vercel-

vim juncturae verborum non instrenue De secundo, imo dixi, et confirmavi et conut firmo, virgam illam esse animarum curam
tutus, qui
callet.
:

facile

advertere posset, qui vellet, quid sentirem.

Icnsi ConcilioKALENDissEPTEMBRis futuro prajsenles


sint,

nosque

ibi, si

Deus permiserit, erimus causas

Et nunc quod apud episcopos agere susceperam, vellem, si inihi tutum fieret, saltem apud vos agere
in audientia
in eo sim,

eorum audituri . Ad eam Synodum, ut Lanfrancus in Commentario contra Berengarium refert, et ex eo Baronius num. 4, Berengarius vocatus non venit

quorumcumque,

etc.

Quanquam

totus

ne quis transgrediatur terminos Patrum, Evangelistae, Apostoli, Ambrosii, Augustini, Hieronyini .


14, Responsio

Joannis Scoti liber de Eucharistia lectus


:

est

ac
:

damnatus Berengarii sententia etiam damnata duo clerici , qui se legatos Berengarii dixerunt,

Ascelini

ad Berengarium.

eum defendere, in primo statim auditu defecerunt, et capti sunt . Post Vercellense Concilium lierengarius iitteras ad Ascelinum, a Dacherio primum publicatas dedit, et ex responsione Ascclini ad Berengarium liquet, eas i)Ost Vercellense Concilium et ante Parisiense scriplas csse,
volentes

Respondct Ascelinus ad Berengarium: Litteras tuas nuper Lxtus suscepi, spcrans (festinum nobis quibus pertuae correctionis) significari gaudium lectis laetitia mea versa est in moerorem, cum pristinuin adhuc affiriiiare non destiteris errorem.
:

Deus

ubi est

illa

vivacitas, illa subtilitas, illa


etc.

prudentia, quibusaffatim poUere solebas,

Tunc

Convictus enim Berengarius in Brionensi conventu ac in Vercelleiisi, aigre ferebat, asseri ab illis, qui
colloquiis
istis

enim diclum

fuit,

quod

et

nunc

testificamur,

omnem

interfuerant,
iii

damnatum

nem Scotum. Uuare


conatus est

a se JoanEi^istola,

sua ad Ascelinum

illam eluere. In illis itaque litteris agitur de colloquio seu publica disputatione,

maculam
ai

Cliristianum debere in Pascha de mensa Dominica communicare, nisi pro aliquo crimine a se perpetrato, a tam saliibri sequestretur convivio: hoc autem nullo inodo fiat, nisi solo pra'cepto confessoris sui
:

alioquin claves Ecclesiiu annullantur.

Berengarium mier
inita,

Ascelinum

a.h\ue

Willelmurn
seli-o.

Sed, ut ad

me

redeam, omni re considerata, non


(juaiidiii vixero,

ac de Berengarii damiiatione in Syiiodo Verccllensi. Ex ulraque Epistola |)ra;cipua

indigne ine ad pricdictum coUoquium convenisse


crcdo. AUuli unini iiiecum, qiiod

LEONIS IX ANNUS
adjiivanle divina virtiite,
riiim, vcruni Corpus,
cfflci.

2.

duiii

CHRISTI 1050.
traditis,

51
aures

|icr

sncerdolis niinisteCliristi

omnium

veruuKjue Sanyuincm

silenliuni coinponunlur, corda ad

criguntur, ora in intciligendum

Quod, Scriptura atlestante, satis cvidcnter si non sinistra intcrpretationc temerctur. uec iiiconsidcrate ncc Joanncm vero Scotum
probalur,
, ,

qua; contincbantur in eis praeparantur, sed inter lcgendum multum rcpente fit murmur et per singula absurdi scnsus vcrba gravis instrepit frc,

im|)ie,

ncc indigne saeerdotio

meo

liabeo

quem

mitus. Itaque omnibus

talis lectio,

quoniam
taliuiii

nc(|uis-

toto nisu, totaque inlciitionc ad

hoc solum tendcre

sima sordebal

ha;rcsi, vchcmenterdispliciiit,

dam-

vidco, ut milii
altari

pcrsuadcat, lioc videiicet quod in

nato proindc comnuini sententia

auclorc,

consecratur, ncquc verc Corpiis, ncquc vcre

damnatis cjus complicibus


Scoti, ex

cum

Codice Joannis

Christi Sanguiiicin csse.

Hoc autcm astrucre


])liirihus
tc

nititur

quo

qu;i;

damnahantur sumpta vldeban-

ex sancloruiii l'atrum opusculis, qua3 pravc exponit .

Fost

errorcm

illiini

confulatum
li-

tur;ConciIio solulo discessum est ea conditione, ut nisi resipiscerct cjusmodi perversitatis auclor,

concludit Ascelinus:

Pudcat

patrocinari

cum

seqiiacibus suis ab
clericis

omni

exercilu

Francorum

brum, quem Vcrcellis in plenaria Synodo damnatum, tc quoque propter eum Ihxrcsis niacuia nota-

ciim Ecciesiastico apparalu instanter quKsiti ul)icum(|ue convenissent, eo usque

pra;cunfil)us

tum audivimus. Uedi


et

crgo, prccor, ad Catliolicain


et in te

obsiderenlur
fldci,

Apostolicam Iradilionem, ut

compleatur
:

donec aut conscntirent, Catholica; aut inortis pocnas luituri capercntnr. Quam
tcrrili,

illud

Apostolicum (|uod milii


alitcr sapitis, et

dircxisli

Scd

et si

ob rem

qnid

hoc Dcns vobis revelabit

fidci siia; slatu

non mullo post in Concilio supcr conventi (nempe in Concilio Turo-

(1'hilipp. ui.)

Vides Vercellensem

Synodum ab

Ascelino plenariam vocari.


IS.

quo suo loco), ita se sicut Ecciesia tenet Catholica crcderc fideliter, ct saperc publice professi
nensi, de

rium. Post Vercellense Conciiiiim, Parisiense habitum, inquo coram HenricoIFrancorum regc,

Concilium Parisiensc adversus Berenga-

delatisquesanctorum piguoribus, utomnibus de vcritate fidei quam professi fuerant, eosqui aderant certos facercnl, sacramcnsuiit,

satisfacerenl, atque

Novcmbris damnatus cst Bercngarius. unus meminit Durandus Troarnensis abbas, qui partc 9, postea quaj ex eo de convcntu Brionensi diximus, de Concilio Parisiensi statim subjungit: Cum autem lanti mali fama crebrescerct, et omnium corda fidelium vehementius pcrcelleret, perque muitos liujusmodi virus latenXVil
kal.

IIujus Concilii

tum dederunt. Scd omissa de talibiis relatione, quos post ha;c ad apostasiam et priorem vomitum audivimus rcdiisse, libelli liujus tenorem, in ([iio
fidci

nostrresinceritatem juxtaanliquorum Patrum


fidelitcr

auctoritatem muitis

potuimus,
Diirandi

eorum exemplis adhlbitis, iit ostendimus. Et hic flnis egregii


et

libelli

de Corpore

Sanguine Domini.

tcr

et aperte

etiam rcgis
sui

jam serperet, contigit ut ad aures Francorum perveniret, qui consultu

Porro Paulus
stola

Berengarii familiaris, est Paidiniis Metensis primicerius, ut disertc legitur in Epiille

regni

PARisiis cogi

ponliQcum procerumque, Concilium decimo septimo kalcndas Novembris


pra?fatum Berengariuni, aut ut sua
auctoritale firmaret multis sibi obnisi

Adeimanni ad Berengarium. Sigebertus, c. dr;3 de Script. Ecclesiast., docel Adelmannum Episto-

praecepit: ac dicta

Patrum
cui

lam scripsisse ad Paulum Metensem primicerium, quamonebat, uti et ipse Berengarium commu-

tcnlibus, aut

ea defendere nequiret, in Callioli,

nem amicum suum ab


nos non
lebrata.
|)ervenit.

errore revocaret, sed ea ad

cam

obviare non posset

fldcm prudenter

transiret, interesse

tantorum

coetui

Palrum impe-

17. Si/nodus Parisiensis post Vercellensem ce-

ravit. Interea condicta

venerat dies, frequensque

convcntus prajsulum ac reliquorum sancti ordinis ciericorum necnon nobiiium iaicorum Parisiis
,

mus

Baronius anno mxxxv, ut ibidem vidihoc Parisiense Concilium convocalum ex Theoduini Leodiensis cpiscopi ad Henricum Fran,
;

factus est, sed

jam

dictus Berengarius mah-E con-

scientia; perculsus tcrrore, ut jussus erat, eo venire


distulit, seque cum Brunone, suo videlicet episcopo Andcgavensi , sub quo archidiaconi fungebatur honore pro co maxime continuit quia eodem
, ,

corum regem Epistoia intellexerat sed habitum nou esse eadem ipsi Epistola persuaserat, quia ejus tempore laudatus Durandi libellus non extabat.
FranciscusRoius, in Dissert. de Berengario, Synod. Parisiensem ante Vercellensem collocat, quod Du-

errore, utpote tanti viri credulus et ipse noscebatur


invoivi.
16. Lecta in eo Berengarii Epistola.

randus dicat
cilii

Cum

instaret constituta dies

Con-

postmodum

Verceilis liabiti .

At, ut Cossar-

Inte-

rea prajsul Aurelianensis (qui ut videre est apud

tom. IX Concil. pag. 1000 jam animadvertit, Diirandus id non ad Parisiense Concilium refert,
tius

San-Marthanos, Isambardus erat) quosdam apices scheda haud parva digestos in conspectu omnium et regis (intererat enim) protulit: Et praecipiat
inquit, vestra sanctitas
editas,
si

sed ad Berengarium respondere interrogantibus

tunc temporis cunctantem. Imo Parisiense Conciiium non commemorat, nisi post factam de Vercellensi

has htteras a Berengario

mentionem exiguam illam quidem, sed

quas ego quidem ab ipso nequaquam accepi, sed cum eas cuidam suo familiari, nomine Paulo, per veredarium dirigeret, violcnter rapui. Quibus susceptis, et ad recitanlibet recitari,

quae ad consilium

suum satis esset, nempe ut causam indicaret Berengariani silentii. Hoc enim loco Durandus ea duntaxat enarrat, quse adversus Bein Gallia gesta sunt, in Brionensi

rengarium

con-

52
veiilu, in Parisiensi

LEONIS IX ANNUS 2.
Concilio,

CHRISTl 1050.
duinus Leodiensis episcopus,

ac dcniqiie Turo-

Romanas Synodos quatuor ne apjiellat Vercellensis meutionem facit uoniiue quidem uno tenus, ob causam jam diclam. Coacla autem
uensi
;
,

nodum

cum Parisiensem Syindictam esse fama accepisset, ad Henri-

Parisiensis Synodus, licet in Vercellensi confecta


res esset, quia forte causabatur Berencjarius Vercellis

cuin Galliaruin regem E[)istoldm illain scri[isit, qiiam Baronius anno mxxxv recitat, et Durando Leodiensi episcopo per[ieram tribuil, Tn ea ait
Tlieotiuinus
:

neque legatos suos, cum prirno slatim aditu teste Lanse


esse,

nequc

auditum

cum

abesset,

tergressa, totam

Fama su[)remos Gallis fines praeGermaniam pervasit, jamque oinreplevit aures, qualiter

nium nostrum

Bruno An-

franco defecerint. Conluniax itaque Berengarius


baeresiarcha erat, qui VerccUensi judicio
pareret, ad id per Gallicauam

degavensis episcopus, antiquas hajreses modernis

cum non Synodum cogendus

Quod autcm op|)onitur, causari Theo' duinum Leodiensem antistiiem insuaad Henricum regem Epistola, Berengariwn a Roniano Poutiflce nondum esse damnatum, respondet idem Cossartius, id neque scripsisse Theoduinum, ut legenti
videbatur.
ejus Epistolam constabit, neque scribere potuisse,

temporibus introducendo, astruant Corpus Domini, non tam corpus esse, quam umbram et figuram corporis Domini, etc, Quos ad revincendum et I)ublice confutandnm, eo zelo eoque fervore, quo erga sanctam Ecclesiam divina inspiralione pluri-

mum
casse,
vestri,

seniper ardetis,

aiunt vos Conciliuin

advo-

ubi

tandem

illud totius

nobilissimi regni

cum Romanae
set,

Synodi judicium ignorare non pos-

auferatis, etc.

Deiii(]ue

non

est disceptata

in

Synodo Pari-

heu! nimis turpe opprobrium, de medio Sed desperamus id fieri posse cum Bruno existat episcopus episcopum autein non
:

Brunonis causa, quantum ex Durando intelligi potest, et Tlieoduini consiha Henricus rex eatenus secutus est, Hoc unum autem praecipuum (nam appendicis lococoelera) Theoduinus suadebat, ut supersederet judicio , donec acciperetur Rosiensi

oportet damnationls subire

sententiam

praeter

A|)ostolicam auctoritatem, etc.

Ergo majestatem
ut interim
illo-

tuam omnes exoratam vellemus,

rum
dis

iinpiain, sacrilegain et nefariam assertionem

manoe Sedis audientia, hoc


nationis subire

est

audiendi et cogno-

scendi potestas, cuui e|)iscopum non oporteat

dam-

senlentiam, prceter Apostolicam

auctoritatem, ut inquit Tbeoduinus,


18.

Berengaiii Ejnstola

ad Richardum.

Da-

Romanse Sedamnandl potestalem haberetis. Quanquain hujusmodi homines nequaquam oporteat audiri, neque tam est pro illis Concilium advocandum quam de illorum supplicio exquirenaudire contemneretis, donec accepta
audienlia
,

dum.
duinus:
jain

Epistolam

suam

his verbis claudit


et

cheiius, tom.ii Spicilegii, refert Bercngarii Epistolain ad Richardum dalam, qua euiii obtestatur, quatenus apud Uenricum Gallice regem prose intercedat, ut dainnum post Synoduni Parisiensem sibi

Quam obrem Brunonem

TheoBerengarium
si ita
;

anathematizatos arbilramur. Qiiod


illis

est,

vere

audientia Concilii denegaiida est

et

cum

iUatum

a se reinoveret, exponeretque injustissime


,

damnatum Joannem Scotum

injustissime item

asserlum fuisse PaschasiuminConcilio Vercellensi, ac clericos Carnotenses indignissinia in regias aures


effutiisse

cuinque nostris episcopis, et (si vobis ita cum amico vestro imperatore, cuin ipso papa, quoe vindicta in illos statuatur deliberandum, Est enim justum, ut quorum manus sunt contra omnes, omnium manus contra ipsos excilentur ,
vestris

videtur)

se prasto esse ut illius niajeslali et quibusvellet ex Scripturis illud proljaret ac clericos Carnotenses perverse regi exposuisse sententiara Fulberti gloriosce memorice episcopi de Euchari:
:

Miitila est hsec E|>istola

tam apud Baronium anno


;

Mxxxv quain tom.


Mabilloniustom.

ix Concil.

quam cum integram


pra!termitteuda

iv Analect. ex veteri Ms, exhibeat,

ea in alia Conciliorum editione

Denique regem nosse oportere, quae scrijisit Joannes Scotiis monitu illum scripsisse, precarioque Caroli Magni anstia,
sit.

qua; revera S. Augustini

non

erit.

20. S. Leo PP. venit in Franciam. Herinannus Contractus ad annum ml narrata Vercellensi

Carolus Calvus vocatus, ut suo qui quanlum circa res gerendas perstrenuus, tantum circa religionem devotecessoris sul
(ita

Synodo kalendis Sejttemb. congregata, subdit

loco deinonstravimus)
tus,
ris

Inde Gallias et episcopatum

suum Leucerum

ne in eruditorum carnaliumque illius teinpoineptia. Erudito vero Joanni illi imposuit coUigere de Scripturis qua3 inepliam
juffivaleret

illam converterent,

Undc ferat oportet defuncto patrocinium contra calumnias nunc viventium: iii

malit exliibere iudignum successione, et sede ilhus magnifici antecessoris sui, ([ui etiain circa
se

negotium iiitelligendarum Scripturaruni sollicitus, ab erudito vivo viro, non ad tcnebrandum verilatis

lumen

tale exigit

obscquium

et cstera

tom.

ix

Concil. legenda.
19. Epistola Theoduini episc. Lcodiensis ad Ilenricum regem advcrsus Berengarium. Theo-

(legendum, Leucorum) civitatem revisit. Quoque lem|)ore Agnes imperatrix tandeni iin|)eralori filium peperit. De hac profectione Gallica mentionem facit Wibertus lib. 2 Vitae sancti Leonis pa|)a;, caj). i, ubi de gestis ab eo hoc anno scribit : Re|)etito grcjsu Romain rediit, ubi superna admonitus revelatione, B. Gerardum shsb sedis, Leucorum videlicet, olim prffisulein, in numero sanctoruin computandunistatuit (initio neinpe mensis Maii prsesentis anni, ut supra diximus). Eodemque annoin patriam regressus i[)sius sanctos artuscuin suiiiiiia gloria transtuht. Qua; omnia dilucide sunt
exarata in ejiisdem Vita et miraculis . Qiiare
in

cum

Vita

sancti

Gerardi

c[iisco[)i

Tullensis, a Vin-

LEONIS IX ANNUS
drico abbntc Smcti-Air.-i, ab Ifcuschnnio ad
XXIII Aprilis priiiiuin
(li(!ii\

2.

tra
illi

CHRISTI 1050.

53

Magiim NoriYganorum rcpcm, Angliam adirc

publicata, iiulla

sit inciitio,

disponciitcm, sed belluin a


illatiim, itcr

Swano rcgc Danoriiin

nec canonizationis, nequc translalionissancti liujus


aiitistilis a saiicto

impedivit. Idcm babcntFIorile-

I.eoiic pcractaruiii,

pcrspiciiuin

gus,

Bogcrius Ilovcdciius, Simeon Diiiiclincnsis


23. S.

est,

Vitam,

tic

qua

Wiiicrliis lixiuitur,

adliuc

tlcsi-

dcGcsl. reg. Angl., elalii ad aniiuin mxlv.

derari,

aut scriptam a Vindrico ibidein mulilam


cuni
niiracula a sancto Gerardo
patrata in ca nonlegantur.
episc. Tulp. 89r>, ait

Eduardus Anr/liam Dania;


reddidit.

esse

iiraesertim

galem non

Quare

regi vecti-

corrigcndus cst Ada-

post

mortcm
21.

mus

Brcincnsis, queiii llaronius scquitur. Illecnim

lensis.

Tramfcrt corpns S. Gerardi


Mabillonius Sx'C. v Bcncdict.

aliter rern

gcstam narrat,

Norvegia) rcgcm, scd

scilicet non Magnum Swannm Danorum rcgem


vi,

Lconcm,
elcvavit
,

(iiiando corpus sancti Gcrardi

hoc anno
Saiicti-

movisse
ct
qiiae

EdoardumTc^am, non vim

sed preces
:

Privilegiuin concessisse
o

Dodoni

supplicia,

subjcclioncm denique opposuissc

Mansueti abbati
per

anno

Inc. Doinini ml, Iiidict. iv,

oinnia

cum

fidc

historiariim

Anglicarum

datum Tiilli iii inajori Ecclcsia, II kal. Novcinb., manus Udonis Tullensis Ecclcsio! priinicerii,
ct bibliothccarii sanctaj ApostolicLc Se-

cancellarii
dis,

anno

apostolatiis donini Lconis

Noni papac

ii,

episcopatus Tullcnsis xxvi . Eaindcni subscriptio-

ncm

lib. de Re Diplom. c. 2o, inaximc observandam cssccpocham duplicein, ncinpe cjus Apostolatus scu Fontificatus, ct episcopatus Tullensis, idque propter bonorcm loci, in qiio hoc Iiistrumcntum concessit, ine-

Mabillonius rclcrt
7, ailiiue

num.

niorare

Poiitifici

his in

littcris

vir doctissinuis

animum

Vcruni non advertit ad errorcm


esse.
;

visum

qui cubat in anno episcopatus


berto in Vita S. Leonis
lib. 1,

cum enim

ex

Wi-

cap. 5, constet euni

anno millesimo vicesimo sexlo episcopum Tulleusem electum esse, hoc anno xxv Pontiflcatus anmnu exorsus cst, ideoque velamanuensisvcl typograplius loco anni 25, posuit 26. Cffiterum sanctus

diamctro pugiiant. lla,>c Adami lib. 3, cap. 12, verba Svcn duo rcgna possedit, classem([ue parassc dicitur, (idcoquc id auditione fantum accepcrat Adamus) ut Angliam suo juri subjiccrct. Veruin sanctissimus Ediiardus, cum justitia rcgnum gubernarct, tunc quoque pacem eligcns, victori obtulit tributum, statiie ns ciim, iit supradictum est, posl sc rcgiii hajrcdem Qiice verba postquam Baronius ciirrcnti anno recitavit, mox de suo addit Quod factum ante bienniiim, anno Domini mxlviii Bogcrius babct . Vcriim Piogerius Hovedcnus, ad eum annum, non contradicit iis quae ad annuin mxlv scri|)serat, quacque modo recensuimus. Non dicit, Svmnum bellum in Angliam, sed pacem meditatiim esse non dicit, Edoardum rcgnumilli promisisse, sedtantum pacem aSwano
: .

Leo creatus Pontitex Romanus Tullensem episcopatuni non deposuit, ut notat Baronius an. mxlix, nuni 6, ideoque in laudato Diplomate prsesulatus
sui

adinisisse. Hsc ejus verba Anno mxlviii, Swanus Danemerciam rccepit, et Haroldus Herfagcr, Siwardi regis Norreganorum filius, etex parle

oblalam

matris frater sancti Olavi, patriius scilicet


regis,

Magrii

Norrcgam
et

repetiit

brevique post tem|)ore

annum

notavit,

quod

in aliis ejus Diplomatis

suos nuntios ad regem


misit,

Anglorum Eadwardum

non memini

me

legissc.

22. Magnus Norvegia rex ab Anglia invadenda impeditur. Ad num. 13. Decretum quo Dani 3. corona Anglice arcebantur, inquit Alfordus

amicitiamque ei obtulit, cum, Swano mortuo, in NorwegicE regnuin successisset . Quibus Wigorniensis ad annnm mxlviii addit Ad quem etiam (Eduardiim sc. regem)
:

pacem

ad
a

annum

mxlv,

num.

1,

externis principibus, qui

rex
ei

Danorum Swanus

legatos mittens, rogavit ut

Canuto Angiia3 rege


cffiteris

ct

majoribus ejus desccnde-

navale mittcret adjutorium . Non ergo Sivan-

rant,

pra3judicium censebatur.
qui in

Magmis
Is

Norvcgiae

rex id tulit
filiup,

impatienfius.
sgepe

sancti Olavi

pugnaverat, Canuti Angliam, pra;tendebat sed cernens se omni spe dcjectum ea alia via quam armis potiundi, expeditionem eo paravit;ratus tam facilem sibi, quam Sivano Canutoque alias fiierat, victoriam. Sensit hoc sanctus
jura, sui juris esse, ac proinde
:

C/m?Mm

nus aut Earoldus Edoardum coegit ad indigna; nec Edoardus adhuc externo principi obligavit Angliam nec obligationis umbra in Annalibus
;

Anglicis apparet, ut recte Alfordus explicat, ideo(|ue

Adamus hac
est.

in re levibus

rumoribus dece-

ptus

Edoardus AngiiiE
apice potiorem.
et

rex, et contra paravit occurrere

Machetadi Scotice regis, 15. a Rex Scotorura Macbctad Romae argentum spargendo distribuit,
24. Pia peregrinatio

ejusque leges.

Ad num.

certus se tempore, loco,

natalibus, et oinni juris

Dum

haec
est,
,

miles in procinctu
avito

utrimque expediuntur, Sivanus Danoruin rcx,


depopulari sibique
,

Vigorniensis ad hunc Christi annum. Ad hunc regem referendae leges Ecclesiasticae, quas Spelmannus, pag. 571, inscribit ad annnm ml. Leges
ait

Norwegiam incurrere
subjicere,
inter

eam
regis

Ecclesiasticae

Maccabrci (qui cl Mabbetha, a Mal-

utrosque odio

contendit.
evertit,

Quod Magni Norvegiae

consilium

avertitque ab Anglia hoslilcin

impctum. Wigor Quo anno niensis paucis haec complexus ait (scilicet MXLv), rex Anglorum Eadwardus ad Sandicuni portum congregavit classem validam con:

mesburiensi lib. 2 de Reg., cap. 13, appellatus, a Florilego Macbotus, ab aliis communiter Macbetka vocatur) regis Scotorum e sscularibus suis depromptaj Cbristo initiatum ad profanum judicem
:

non vocato vocatum comparenteinve non jiidicato,


:

sed ad sacros antistites reinittito.

Decimam partem

LEONIS IX ANNUS
terrjE

2.

dit
jui

CHRISTI 1050.
fieret

nascentium, pastoribus Ecclesiarum libere

antoquam
ait

abbas. Quare perperam reprehen-

conferfo,

Deumquc scmper

volis el oblationibus

Ilenschcnius auctorem Chronici Malleacensis,

consuetis atiorato; qui pontificis auctoritatem annum totum execratus contempserit, ne()ue se inlc-

Robertum monaslerium Casa;-Dei quinderexisse.

cim annis
illos

Nam

hic chronographus annos

rim reconciliavcrit, Iiostis Reip. habctor qui vero duos anno in ea conlumacia pcrseverarit, fortunis
:

ab eo tempore repetit, quo Robertus a sancto

omnibus mulctator
2.5.

Floret S. Robertiis

abbas Casa-Dei.

Leonejussusestinonasterio tanquam abbas pra^esse, ideoque ab annonaii, et chronographus Virdunensis

utrumque tempus
fuit

notavit,

sed anni

quibus

xxiv Aprilis, quo sanctus Ilenschenius Casffi-Dei, celeberrimi apud ArverRobertns abbas nos in diof^cesi Claromontano monasterii Benediad iliem

abbas

injuria lemporis in

exemplari deleti

sunt, tantumqiie in eo legitur, et factus abbas


pra;fuit amiis
26.
sis.

Vitam ante annum sixcvi a Marbodo archidiacono Andegavensi postea episcopo Redonensi in Brilannia Armorica editam, etlibrum
ctini, colitur, ejus

Ughellus tom.

Moritur S. Alferius primus abbas Cavenvii


Ilaliaj

Sacra; de episcopis
fa-

et archiepiscopis

Ecclesiee

Salernitana2 verba

de Miraculis sancti Boberti, a Bertrando monacho Casa;-Dei compositum exhibet, ex quibus discimus.cum Arvernis natum, a patre qui
tripartituni

Monumentis monaslerii Cavensis, ab urbe Salernitana non longe dissili, Calalogum abbatum profert, ait^iue sauctum Alferium
ciens, ex autographis

originem ducebat a Giraldo seu Geraldo comite


Aureliaccnsi in
scripsit sanctus

seu Adelferium celeberrimi

illius

monasterii fun-

snperiori

Arvenia, cujus Vilam

datorem

illud
et

nonicus

esset,

Odo abbas Cluniacensis. Cum cavirtutum incrementis proficieus, ad

struxissc,

gnno nongentesimo octogesimo cono usque ad millesimum quinquage,

simum

montem,qui nunc Casa-Z)e? dicitur, se transtulit, ubi monaslerium construxit, idque, ut legitur iu Chronico Malleacensi, anno MXiiii. Robertus non
solum
socios instruebat, sed ct incolarum mitigabat

annum quo pridie idus Aprilis, quo Dominica Ccena recolebatur, spiritum emisit,
salutis
rexisse.

Ejus Vitam, ab

anonymo Venusini

ccenobii

abbate saeculo sequenti compositam, recitat Henschenius ad diem xii mensis Aprilis.
induit in

Monachum
Gisulpho

pristinam feritatem,
ribus exuens,

paulatimque eos brulis moferis

monasterio Cluniacensi,

sed

tanquam de

homines

faciebat.

Leo Nonus, cum ejus sanctitatis famam audivit, non solum ejus consilium Decretis Apostolicis roboravit, sed etiam illum invitum ac renitentem CassR-Dei abbatcm constituit. a Prajter sscularium non modicam multitudinem , quorum animas verbo prsdicationis suaj vita^que exemplo, orationum etiam suffragiis est lucratus, ex quibus ad trecentos ferme

hujus nominis primo Salerni principe petenle, Salernum remissus est, ubi ejusdem civitatis fere omnia monasteria eidem committenda remittuutur . At vir sanctus internae quietis splendoribus
assuetus

Cavam
:

secessit, soli

raus. Ejus sanctitatis

Deo placere desidefama longe lateque sese dif-

fuudente

cceperunt nonnulli sa;culum relin-

monachos

acquisivit (prreter Ecclesias

quere, et ejusdem se magisterio subjugare. Inter quos et vir venerabilis Leo Lucensis, et Desiderius

circiterquinquaginta postdiuturnam desolationem


ad Dei servitium reparatas) illud constat esse pra^cipuum, quod unica; simplicilatis ac charitatis suaj

Beneventi nobilis, ad aemulandum pia? virtutis ejusdem studium, se ejus magisterio subdiderunt.

Quorum nimirum

alter post

eum

Cavensi mona-

formam

transfuditin discipulos, inquit Marbodus

sterio prffifuit, alter

Sancti-Beuedicti Montis-Casini

uon memorat, sed quem nos edocet Bertrandus laudatus, a quo Distinctione i, cap. 18, Robertus mortuus dicitur iu
citatus, qui

annum

ejus mortis

videlicet

abbas constilutus, dehinc in totius orbis culmine, Romana; Ecclesia} Pontificatum sublimaIII,

tus est , dictus in Pontificatu Viclor

qui

lib.

Resurrectione
ditus die

post

Octavas tertio

die

sublimia
Maii,

ascendens, die xv kalendas Maii, ac sepulturaj tra-

vin

scilicet

kalendarum

qui

Deo amabilem Alferii vitam admiratum esse. Idem Venusinus abbas scripsit Acta quatuor primorum sanctorum
Dialog.
teslatur, se religiosam ac

charactcres

annum

mlxvii designant, quo Roberti

abbatum monasterii Cavensis, nempe

Alferii, B.

mortem collocatchronographus Virdunensisp. 197, qui addit, eum monaslerio annis novem praefuisse

Leonis Lucensis, PetriSalernitani, et Simeonis.

LEONIS IX ANNUS

3.

CURISTl

05

55

LEONIS IX ANNUS

3.

CIIRISTI

1051,

1.

pam.

S. Joannes Giialberliis excipit Leonem paAnnus niillesiinus quiiHjuagesinnis |irirediit

runt,

Ravennatequc

archiepiscopo apud

papam

inibi reconciliato,

charitalive a sc invicem disce-

nius Indictione fiuarta incipit, quo Leo papa ex

denles, papa
a

Romam

revertitur. Et [laulo post

Gennania
in

in

Italiam.

Accidil antem, sive

Post Pasclia item

dominus papa Leo Synoduni

lioc itinere,

vel alio (sa;pe

Germaniam

proficisci et ex

enim contigil ex Italia Germania redire Ro-

Pontiflcem transenntem per Hetruriam hospitari in monasterio Passiniano apud sanctum Joannem Gualbertum. Quid tunc miran Manente dum accidcrit, accipe ex Aclis ejus viro Dei in monasterio Passiniano, Leo papa illuc
'

mam) ipsum

Roma; collegit, ubi interaliaCregorium Vercellensem episcopum, propler adulteriuni cuni vidua quadani avuncuh sui sponsaadmissuni, et perjuria perpelrata, absentem et nescientem excommunicavit. Quem tamen non miilto post Roniain venientein,satisfactionem promittenteinofficio priuri
restituit . In

haceadem Synodo ventilatam

fuisse

transiens

cum

curia sua, volebat

illic

cibum capere.

pisccs

Qussivit ergo vir sanctus ex oeconomo suo, num haberet beatissimo Pontifici oITerendos
;

quaistionem de ordinatis ab episcopis simoniacis, ex Petri Damiani Epistola ad Ilenricum Ravenna-

cumque didicisset nuUos eum habere, conversos quosdam jussit ire piscalum in fluvio, sive lacu
vicino. Cunctis affirmantibus
niri,
perstitit
illic

pisces

non

inve-

in sententia, dicens ut irent, et


sibi

mini auxilium

DoafTuturum minime dubitarent,

Itum

est ergo, el

cum omni

duo magni lucii capti sunt. Eos admiratione apportatos ipse beatus vir

tem episcopum intelligimus, de qua agemus anno sequenti, quo scripta fuit. Insuper Leonem papam sanxisse decretum, quod constitutum vocabant, de continentia clericorum, testatur Petrus Damiani in Epistola ad Cuniberlum episcopum Tauriiiensem, ubi et de feminis elclericis a malo usu inscrvientibns liac statuisse eunidem Leonem Pontifi-

cem

tradit

In

plenaria plane Synodo, sanctae

Pontifici obtnlit, gratissimo

animo

illos accipienti .

memoriffi Leo papa constituit, ut (jusecunujue damnabiles femina; intra

Ante decennium

habent Acta) innotescere Joannes, dum parcens inimico, veniam in noniine Cbristi cruci(ut ejus

Romana ma>nia

reperirentur

orbi coepit egregia sanctitate ipse

presbyteris prostitutte, ex tunc et deinceps Latera-

nensi palaho adjudicarentur ancillae.


cet salutare

Quod

videli-

fixi

petenti, sibi oranti crucifixi


in

imaginem

inclinare
actionis

caput

signum

gratae

sibi

admodum

statutum cequitatis justitiasque plenissimum, nos etiam per onines Ecclesias propagan-

aspexit.

Cum

tanta victus divina clementia,

mona-

dum

slicffi vita;

arripuit institutum. Sed postea

abbatem
et

deserens sinioniacum, novi ordinis

monachorum,

dictorum Vallis-Umbrosse, factus est institutor auclor, virtutibus atque miraculis clarus.
2.

quatenus percepto prius Apostolicae Sedis edicto, unusquisque episcopus Ecclesise vindicet famulas, quas in sua ijarocbia deprehenderit sacrilega presbyteris admixtione
esse decernimus,
prostratas,
ajquitatis
scilicet

jure, ut quac sacris

Papa Romam

reverstis,

in

clericorum continenti(B consulit.


ad

Sed
:

Synodo habita
redeamus

Leonem papam redeuntem in Urbem. Ubi autem pervenit Romam, Synodum celebravit, dequa Hermannus paulo fnsius verbis istis a Nec muito
post (a celebratione Natalis Domini), ipse (imperator)

servorum Dei convincuntur obsequium, ipsae hoc saltem episcopo per diminuti capitis sui sup[)Ieant famulatum . Hsc Pelrus.
altaribus rapuisse

Cajterum ex succisis vepribus infausta vitulamina rursus exorta, falce Apostolica post sanctum Leo-

nem papam amputanda


Pontifices,

fnerunt per successores

dominus papa cum multis episcopis et principibus apud Augustam Vindelicam conveet

rursumque
sumus.

radicitus excidenda, ut suo

loco dicturi

nientes, Purificationem Dei

Genitricis celebrave-

Insuper sanctus Leo papa adversus quoque expilatores domorum episcopalium post obilum
episcopi scri|)sisse ad

'

Vila Joan. Gualb. c. 11. exiat

apud Sur. die xil

Jul.

lom.

i.

Auximanos Epistolam

re|ie-

56
ritiir,

LEONIS IX ANNUS
qiuf in Codicc Cassinale inter Epislolas Pelri
ipso Pctro scripta legitur. Sic

3.

CHRISTI l051

Damiani reperta, ab

ferunt, proprii reafus absolutionem felici dommercio promerentur; subsequenler autem illi, qui
Ecclcsiasticas facultates barbarica feritate diripiunt,

enim

se

habet

3.

Leonis papce Epistola

ad Auximanos contra

in ajterna;
(|ui

domorum
filiis

episcopalium spoliatores.

sua;

Leo epi-

nimirum novo
sic

damnationis voraginem cadunt; et incomparabili criminis ge,

scopus, servus servorum

Dei, dilectis in Ciiristo

nere

Judaicam perfidiam superant

ut

non

omnibus Auximanis
Quia auctore Dco

clero et populo, salutem

modo

Gentilium errorem, sed et haereticorum pra-

et

Apostolicam beneiliclionern.
sic

vitatem detestabiliores excedant, a quibus videlicet Christus iterum crucifigitur, et corpus ejus,
est Ecclesia, crudeliter laceratur.
o.

nobis unius EcclesicB


,

quod
nefa-

cura specialiter
Apostolicae

est

commissa

ut per dignitatem

Sedis etiani

cajterarum Ecclesiarum

Deprimatur ergo ausus

illicitus et

generalis

sit

provisio delegata, nostro competere

rius diabolicae instigationis, cobibeatur excessus,

videretur

officio,

non solum qua; hactenus adver-

sus easdem Ecclesias temerariis ausibus suut usurpata corrigere, sed etiam, ne rursus

eadem

prae-

sumantur,

in posteruni

providere. Perversam au-

tem

et

prorsus execrabilem
,

consuetudinem
hosliliter

quarumdam plebium fama vulganle, coguovimus ut


:

videlicet suo defuncto episcopo,

domum

episcopi

manus audax ab Ecclesiastico patrimonio, ne victus pauperum pereat, ne quod ex oblatione fidelium jam Deo factum est sacrificium praeda raptorum fiat, Quisquisautem hujus nostri decreti improbus temerator extiterit; ex parte Dei omnipotentis et auctoritate beatorum Apostolorum Petri et Pauli, anathematizandum esse decernimus,
abstineat
,

praedonum more

irrumpentes invadant, facultales ejus diripiant, prajdiorum domos inet

et ut

revera putridum

membrum excommunicaEcclesiae corpore delrunca-

tionis ferro a sanctse

cendant, vites insuper


niores feritate succidant.
4.

arbusta bestiali ininiaEcclesiastici vigoris

mus.
put

Sit igitur, nisi resipiscat,

Anathema, Mara'

natha,
nisi

omnesque maledictiones
gloriam,
et

Hebal super caincorriiptionem

Quod nimirum
illis

suum

descendisse cognoscat. Observatoribus

fuerit

censura correctuni, haud dubium quin rerepentini furoris

auteni

honorem,

et

gionibus
Si

immineat gladius.
dicitur in

enim honorare parentes primum


si
:

Amen. Cur autem Auximanos ejusmodi decretum Leo Pontifex ad


quaerentibus vitam cEternam.
scripserit,

repromissioue mandaluni,
versionis

maledicens patri vel


cujus animad-

eosque pra;

caeteris

redarguerit, ex Epi-

matri mulctari morte prcccipitur


sententia
digni

stola Petri

Damiani ad Clementem papam possu-

sunt qui nou carnales

mus

existimare.

genitores

persequi gestiunt, sed ipsam


iu

matrera

episcopus, Ecclesia;que ut tyi'annus


prceesset,

Quod enim facinorosus ille esset non ut pastor

suam Ecclesiam,
tendunt

qua ex aqua

et Spiritu sancto

regenerati sunt, ut viperinum genus dissipare con? Etsi enim sacerdos humanaj conditionis obiit, sed

quilibet ex debito

Christus, qui ani-

nostrarum episcopus est, ex virtute divinitatis in aeternum vivif. Sicut enim Pauius dicit Plures facti sunt sacerdotes secundum legem, eo quod morte prohiberentur permanere ; Jesus autem eo quod maneat in Kternum, senipiternum habet sacerdotium. Deum ergo inhonorare convincitur, qui mortali episcopo vivente, terrena pressus

marum

civium animi exasperali ejus tyrannide, bona ab eo relicta furorem in illum conceptura male couverlerunt. Eodem tem6. Leo papa Sublacum petit. pore idem Pontifex Leo ex Urbe digressus ad Sublacense coenobium profectus est. Qua; tunc ibi
in

egerit, ejus

monasterii vetera

mommenta
:

decla-

rant

formidine, ab Ecclesia; se laesione cohibuit


functo autem eo, ad injuriam Christi qui
talis Ecclesia;

de-

siquidem ibidem ejusdem monasterii antiquum Chronicon, in quo ista leguntur Otto abbas trigesimus tempore sancti Leonis papae Noni. Hic sanctissimus Pontifex Leo curara omnium geiens Ecclesiarum cunctaque perlu:

extat

immor-

strans,

venit ad

monasterium

sancti

Benedicti

sponsus

est, fef odii et

virus malitiaj,

abbatis. Itaque

Otto

cognito Apostolici adventu,

quod eatenus occultabat,

effundit. Et fortasse epifiBsit;

fugani

petiit

et latuit Trevae. Venerabilis

autem

scopus in vita sua aliqueni


Ecclesia; custos relictus est,
illi

sed Christus, qui

Pontifex,

cum
,

venisset el

monasterium
est

sine rectore

quid peccavit? Si ergo


nialis reddidit
si

invenisset

contristatus

valde
:

destinatisque

qui nocuit,

malum

pro malo non redditur, cur

legatis fecit inquiri

abbatem

qui venire renuit,

a^terno Pontifici (jui nobis

bona pro

revcrentia nou habetur


tificcm videret,

Verumtamen

Ecclesiae

praedo Dei Filium, imniortalem j)rocuIdubio Ponsi

cum ubique
:

pra;sentem omnia
ejus oculis ad-

nosse ac posse consideraret

coram

quippe dimissus a Treverensibus, ivit in Campaniam, videlicet ad Sanctae-Caecilia; Ecclesiam, quae est juxta Plumbinariam, et ibi usque ad obitum vita; sua; mansit, mortuusque ibi jacet sepultus. Quapropter magniflcentissimus Poutifex , habito
Conciiio, ordinavit in

impium, tam sacrilegum facinus non auderet. Sed vere in illo completur quod per Psalmistam dicitur Dixit insipiens in corde suo, non est Deus. Porro si illi, qui bona sua EcclesiBB conmillere tani
'
:

eodem coenobio Humbcrtura


requirens monimenta charta-

ductura ex Francia. Sublacianos ad se vocavit ia


monasterio,

quorum

rum,
'

notavit falsissima, et ex

magna

parte ante se

'

Psal. xni.

Deut. xxvii.

LEONIS rx ANNUS
igni

3.

CHRISTl 1051.

57

cremari

fccil.

Pontificali

ilaque pra^ceplo

confirmavil monasterio Sublacuni et totam abbatiam, ctc.B IMura de rcbus prfficlaro {^nsUs ab

codcm

Accrenliimm cum omnibus parocliiis eladjaccnliis eorum. Necnoii liceat tibi ordinare episcopos supcr congrueiilia loca, secunduin regulam sanctoruin Palruiii, iii ipsa integrilatc Saleriiitani arcbiepiscopatus. Et non liabeant potestatcm successores noslri in cunclis pnedictis cpiscopatibus, quos vobis
Apostolica auclorilate
coiicessimus
,

Humbcrlo abbale habcnlur


tyrannis
pervcnit usque ad
1'ontificcni,

ii)i,

qui

liiia

passus a

Alcxandrum Secun-

dum Komanum
tificc illuc

cum

niissionem

pctiit
l'oii-

ab IliKlcbraiido cjus archidiacono, ab codcin


dclcgato.
7.

deinccps in

Confirmat jura metropoUlani Salernitani. idciii Lco Ponlilcx Salcrnilaiue Ecclesiffi mctropolitanatus jura confirmavit, cuin Joaiini cjusdem Ecclcsia; archicpiscopo has Apo-

Hoceodcm anno,

pcrpetuum episcopos consecrarc, quemadmodum vobis concessum cst. 9. Si (luis aulem coiitra hujus nostraj prajceptionis

privilegium agere prajsumpserit , aut praisumentibus consenseril, aut faulor exliterit, et

stolicas litteras dedit,

quas inter
:

alias

repcrimus

non polius observarc euni

in

integrum studuerit,

in Vaticana Bibliollicca

Lco

ciiisco|)US,

scrvus servorum Dci, sanctai

scd nostram Apostolicam hanc iineceptionis interdiclionem transgredi prajsiimiiserit sciat ss au:

ac venerabili Salcrnilanaj Ecclesi;c, (lua) est bcataj

ctoritate beati Petri

Apostolorum principis
regiio

ctelo-

semper Virf,Mnis Dci Genitricis Mariie, ubi etiam gloriosum Mallhcci Apostoli et Evangclisice coriius cum beato martyre Fortunato requiescit, et per eum confratri nostro Joanni, ejusdem Ecclesice archiepiscopo, in perpetimm. Officiuin sacerdotale assumere si interiori vigilantia pcrpendamus, oneris cst magis quam honoris; quippe cui propria curare non sufficial, nisi et salubritcr gesserit alieiia. Nani ad hanc pastoralis regiminis curain aggreditur, ut aliorum
el
,

rum
et

regni clavigerinostroqueanathemalis vinculo


et a

innodatum,

Dei alienatiim, atque

cum

diabolo et cjus atrocissimis poinpis, transgressorem sanctorum Patruin canonica traditionc de-

putatum quoniam scriptum est trum nostrorum nulla auctoritate


; '

Terminos Paillicitaj

tatis

transgredi

temeripriesumi. Et quia o|)portunitatis


frscno debere constringi; illius

exigit ratio,

protervos ac transgressores cx cano-

nica; correctionis

in se sollicitudincm pia provisionc suscipiat, ut in

insuper speciali (spirituali) jaculo perdat aiiimam, cujus temporali gladio Malchus amisit auriculam.

eorum
fortc

se custodia vigilanter

disponat, ne nostra

desidia

invidus hostis rabida (quod absil)

Qui vero hujus nostri jirivilegii constitutionem et confirmationem observaverit, a Domino Deo benedicatur, et aeterni regni, beato interveniente Mattheo Evangelista , particeps efflci mereatur.
Dat. XI lial.Aug. per
ctte

fauce degluliat, et eorum ad nostram non immerito applicetur pojnam perditio, qui

quemquam

commissos sollicita custodire cautela negligimus. Exhibeamus ergo quod dicimus, ct quibus divini
dispensatione consilii praeesse nos conligit, prodesse quantum possumus festinemus, ut dum creditor

manus

Friderici diaconi, san-

Aposlolica) Sedis bibliolhecarii et cancellarii, et

domini Herimanni Coloniensis archiepiscopi et archicancellarii. Anno domini Leonis IX papse iii,
Indict. quarta 10. Obitus sancti
r/untini.

rationem

nobiscum

positurus

advenerit,

lucrum nos

sua (sicut promisil) remuneratione httificet. Et quoniam ad pricsens Ecclesiam istam nullis bonis nostris honorare, ditare, vel ut oportet adaugere possumus, sua
fecisse reperiat, et
sibi

confirmare

et

indiscissa

vel

imminuta
fratris

pia

devotione ccnsemus conservare.


nis archiepiscopi
tes
petilioni

Unde

Joan-

libentissimc

annucn-

Hoc eodeni anno, quarto idus Junii ex hac vita migrasse sanctum Bardonem Moguntinum archiepiscopum virtufibus claruni cum sedisset annos undeviginti, scriptores rerum Gerniauarum hujus teinporis teslantur, Marianus Scotus, Hermanuus alque Lambertus, qui ait
,

Bardonis archiepiscopi

Mo-

Apostolatus nostri privilegium fieri de, hoc crevimus, statuentcs Apostolica censura, ut quo) cumque imperatores, reges, principes, aut qui

ipsum, habito ex more in missa sermone, prsedixisse suum instare obitum, seque ipsoruin precibus

commendasse
1

sic

eodem mense ex hac

vita

nunc

clare principatur Guaimarius, ad

hanc do-

rasse.
1

mum Domini
permaneant.
8.

contulit bona, vel

onmia a quibus-

cumque Cbristi fidelibus concessa, vel in perpetuum sunt concedenda, rata semper et inviolata*
Confirmamus etiam
tibi

Benricus III nascitur. Quo pariter anno Lambertus) quarto idus Novembr. Henricus imperator auctusestfiiio, eidemque Henrici nomen imponi voluit. Sed plane magno Eccle(ut auctor est
siae

ipsum ex integro

damno

Iiunc

genitum prawidil per visum,

archiepiscopatum Salcrnitanum cum sibi adjacentibus parochiis suis. Et insuper licentiam et potestatem damus ordinandi et consecrandi in his subjectis nobis locis,

qua; ipsum gestabat in utero Agnes Augusta, ni-

mirum
il>sum
Vilaj

se draconem parere virulentum : quod eadem sajpe testata scribitur ab auctore

hoc

est,

Peslanensem episcopa-

Matbildis,
^
:

ejusdem temporis scriptore

his

tum cum parochiis etadjacentiis suis, etNoIanum, et Consanum cum parochiis et adjacentiis suis,
necnon Malvilanum, et Cusentinum, simuiijue aique episcopatum episcopatuni Bisunianensem
,

versibus

Prov. XX.

Vita iMathild.

I.

i.

g.

18.

Baron.

Tojius

XVn.

58
Hunc

LEONIS IX ANNUS
Cujns erat maler re^na videlicet Agnes, in ventre gerens vidil, quod sit draco vere

3.

CnRISTl 1051,
idem auctor affirmat

pater secundiun spiritum, ut


bis versibus
'
:

In somnis infans.

Hoc multis

rettulit ipsa.

At qiiam vcra

isla fnerint,

ipsa cleclariint eventa.

Inter quos abbas Hugo Cluaiacensis hic astat, Qui pater in lavacro regis fuerat sacrosancto.

Cum autem

baptizatus esl Ilenricus, sanctus

Hugo
ei
'

abbas Cluniacensis suscepit

eum

de fonte, factus

Lib. u. c. 1.

Anno

periodi Grasco-Roinanajesii.

Anno JErx Hispan. 1089. Anno

Hegirae 443, incboato die 15 Maii, Fer. 4.

Jesu Cbristi 1051.

Lconis IX papae3.

Henrici Ul rcg. 13. imp. 6. Conslantiui

Monomachi imp. 10.

i.

Floret S.

Joamies Giialberttis fundator

conrjregationis

Vallis-Umbrosa:.

annum

Ad num.

1.

lib. 2, cap. 83, refurt

Sanctus Joanries Gualbertus fundator congregationis Vallis-Umbrosanae, in qua regula sancti Benedicti servalur,

Leone Osliensi anno ml, nuni. 1, ut ibidem diximus. Ipsemet Baronius hoc anno num. 6 ostendit, S. Leonem ad monasterium Sancti-Benespeclant, quae Baronius ex

patria Florentinus fuit, el

chum

induit in monasterio S. Miniatis in


et tem[ioris
illic

mouamonte
Faina

diversa non est ab ea


consignat. Porro S.

prope Florenliam,
sanctitatis

progressu ad Valsedein
flxit.

Sublacense appellatum venisse quBB profectio quam Leo Ostiensis citatus enarrat, el quam Baronius anno pracedenti male
dicti
;

leni-Umbrosam veniens,
multi
clerici
et
laici

Leonem hoc anno

Roniffi

Pa-

ejus per vicina loca sese diffundente,

sclia celebrasse, docet

Wibertus in ejus Vita


filius

lib. 2,

conversionis studio ad
,

eum

cap. 4.
3.

venere, inter quos fuere Petrus

Igneus poslea

Henrici

imp.

baptizatur.

Ad

cognominatus, tandemque AlLanensis episcopus cardinalis. Novem monasteria vel sedificavit, vel congregationi suk uniit, quibus postea alii abbates, qui ei successere, alia adjunxerunt. Prteter Vilam
sancli JoannisGualberti, quae extat

num. H. Lambertus Schafnaburgensis

nalivita-

tem fllii Henrici imp. cum hoc anno illigat, sed major fides hac in re habenda Hermanno Contracto, qui in

apud Surium ad
finem demor-

Chronico Aucliore eamdem in prsecedentem confert, ut ibidem vidimus. Retinendus

diem

xii

mensis

Julii,

beatus Andreas abbas ejussfeculi

tamen

dies

natalis,
et

nempe IV

idus Novemb. a

dem congregationis, sub bujus


episcopus
Pistoriensis
;

Lamberto notaUis,

tuus, aliam scripserat, sicuti et postea beatus Atto

ab Hermanno praetermissus. Hildebertusepiscopus Cenomanensis, inVitaS. Hugonis cap. 2, de baptisinale


filii

ex

eadem congregatione

imperatoris hoc
ibi

assumptus ad diem x Martii, quo beatus Andreas colitur. Didacus de Francbis, Ripolensis abbas, nostra setate
publicavit Historiam liujus sancti fundatoris, libris

sed utraque periit, ut inquit Bollandus

anno peracto
actis,

ha3c habet

Paucis

diebus per-

ex petitione regis fllium ejus sacro de fonte

duodecim
2.

italice

vulgatam.
fuit
,

Gesta hoc anno a Leone PP.


prresentis

Ad num.

levavit (nenipe sanctus Hugo) puero nomen patris imponens. Celebravit autem Pasclia cum imperatore in Agrippina Coloniae, Teutonibus mirantibus

2.

in juvenili
sationis

Leo papa, qui in Germania

usque ad mensem
et

adhuc aetate canitiem morum, convermansuetudinem, vultus gratiam, verbo-

Februarium

anni

imperator

cum

rum

leiiitatcm .
4.

mullis episcopis et principibus apud Augustiam Vindelicam conTcnientes, Purificationem Domini

Ilugo episc. Lingonensis scribit contra Be-

rengariiim.

Ubi Berengarii hajresis ad aures

papa Roinam reverlitur, inquit Ilermannus Contractus in Au Post Pacliori Cbronico, qui paulo post subdit scba ilem doninus Leo papa Synodum Romai collegit, ubi inter alia Gregorium Vercellensem episcopum propter adullerium cum vidua quadam
Genitricis celebraveruut, et poslea

oninium pervenit, primus contra


aggressus
rengario et

eum
,

scribere

Hugo

Lingonensis

episcopus

qui sub
Be-

Fulberlo episcopo Carnotensi alias

cum eodem

Adelmanno

theologicis rebus

operam

dederat, et postea a Roberto

sedem Lingonensem evectus

fueral.

Francorum rege ad Brevem qui-

avunculi
trala,

sponsa admissum, et perjiiria perpeabsentem et nescientem excommunicavil


siii

dcm
toni.

tractatum de Corpore
sed

et

xvni Bibliolh. Patruin

ut ex eoilein

Hermanno Baronius

narrat.

Ad hunc

scripsit,

luculentum

Sanguine Christi, i\u\ Lugdun. extat, in quo Berengarium


odit.

LEONIS IX ANNUS
liorlatnr, ut contra
riientai'i
ris

4.

tum,
est

CIIRISTI
et

1052.
pclitionem indicarcnt.
Ediiardiis,
legati

59
Facturn
Dei

divinam oinnipotnnliani arp^nDcsiste erf^o, in(|nil,


caeleste
f(ire

illoriim
, siibdit

dosinal

erro-

ergo

quod voliiimus. Et
in

niiles,

<lesistc

impugnare
;

niystcrinin,

venientes

Romam

nostri cx voluntate

pcrpende quod Dei voliintas et verbuin omni natura) snperemincl et (|ui in facturis poleiis esf, potentcm transforniare crcdas, sicut scriptnin est
:

invencrunt collcctam
cumiiiic cxposuissent

eademUrbe; meam volunlatem, et suam

Synodum

petitionem coram ducentis et quinquaginta epi.^copis

Mittabis ea et mutabuntur.
facto est, ctc.

I)ci

eniin veilc

|)ro
iste

Aniius tamen qiio Traclatiis

eluciibratus, in obsciiro esl.

et alia multitiidine sanctorum Patriim, tunc Apostolicus ex consilio sanct;c Synodi hanc Epistolam scri()sit . Data eaad Ediiardum regcm;
,

Angliai rcffem volo eundi Sanctus Eduardus Angli;c rcx, in donationc a se Ecclcsitc Sancti-Pelri Westmonastcricnsi facta, et tom. ix Concil. pag. H8G relata, ait scse delil)erasse ad limina Aposlolorum Petri et Pauli proficisci, ad gratias l)eo reddendas
f>. ^S'.

Leo

Eduardum

Romam

dispensat.

et in

laudatam donalioncm
:

inserta,

in

qua

ait

Pontif(!x

Pnccipiiniis libi sub nomiiie sanctaj


poenitentia;,

obedientia) ct
istiid

ut

expensas quas ad

iter

paraveras paupcribus eroges, et coeno-

pro

tot sibi coUatis bencficiis

sed optimates suos

timcnlcs,

nec

regnum

noviter

sedatuin
habito
;

aliqua
consilio

turbarelur hostilitate,

communi
,

in honorem S. Petri Apostolorum principis aut novum construas, aut vctu-stum cmendcs et augeasB.Hac accepta Epistola, Eduardus monasterium Wcstmonasteriense, propter vetiistatem et bcUa fcrc destructum, in inte-

bium monachicum

rogasse se ut ab ca intentionc desisteret

taiidemvo-

grum

restituit, et

deciinam partcm

omnium

quae

que omnibus placuisse


rentur
,

ut

Romam

legati mitteet

habcbat

eam

in

rem

contulit.

Dedicata

P.asilica

qui Apostoh'co

suam voluntatem

kalcnd. Jamtarii, ut ipsemet asserit.

LEONIS IX ANNUS

4.

CHRISTI

1052.

Leo pacem conciliaturus inter regem Eun1 garia et imperatorein Germaniam petit. Millesimus quinquagesimus secundus Indictione quinta surgit annus, quo Leo papa ad componcndas dissensioncs inter imperatorem et Andream Hungaria; regem ab eodem rege in Ccrmaniam venire rogatur. Non renuit sanctissimus Pontifex, laborum
patientissimus et charitatis cultor studiosissimus,

post

Imperator

cum domino

papa, muUis^iue

episcopiset principibus, Natalem


egit .

Domini Wormatiae

Reliqua ad sequentem cum spectent annum, suo loco dicturi sumus '. Leo autem Ostiensis aliam asseritcausain profectionisPontificis, nempe

atque vigilantissimus cuslos, ut iiiler Christiaiios principes pax perpetua servaretur. At quomodo
a regc foedifrago eliisa fuerit tunc
flcia

Northmannos auxilium enim Sequenti itidemanno Capuam veniens, rursus Beneventum perrexit, inde Salernuin, inde, ut Northmannos expelleret, imperaut ab imperatore adversus
peteret. Ait
:

torein adiit, militum petiturus auxilia . Haec Leo.


3.

demum
ista

Ponli-

Ad Eenricum
:

archiepiscopum Ravennatem

majcstas, ab
:

Hermanno qui

videbat, sic

Petrus Damiani libntm mittit de ordinatis a si-

accipe

moniacis

dequo
esse

Interim dominus Leo papa ab Andrea accitus, cum pro pace componenda intervenisset,
2.

nus, hoc anno ab

Henricum

Habet idem Hermaneodem imperatore promotum ad Ravennatem Ecclesiam archimitlta.

imperatorem ab obsidione avocavit, eumque sibi per omnia consentaneum inveniens, sed e contra Aiulream consiliis suis ininus pareiitem experiens, eique excoinmunicationem , utpole delusa Scde
Aposlolica, niinitans,

episcopum tempore Quadragesimae ; ad queni eodem anno Epistolam,seu libruin potius,inscriplum Gratissimus, Petrus Dauiiani misit, quo agitatain quadriennio controversiam de ordinatis ab episco<

cum

iinpcratore discessit, ct
Leo Ost.
1.

aliquantuin cuui eo temporis mansit s. Et paulo

II.

c. 83.

60
pis simoniacis,

LEONIS IX ANNUS

4.

dum
rifas

CHRISTI 1052.

contendcntibus aliqnibus eosdem itcrum ordinandos, diffusius disputavit, alque argumcntis pluribusdemonslravit ejusmodi nequaquam iterum ordinari debere.Quae quidem sententia optatissima cum esset ordinatis ab illis, et eos obscuris
raret, effecit ut

extorquente. Quibus plane redarguitur temenonnullorum, id sibi interdum praesumptione nimia arrogantium. Quomodo enim priedicabunt (Apostolus inquit') nisi mittantur? At si non licet illud, quomodo usurpatur islud? Siquidem ma-

ambagibus et molcstissimis scrupulis libeidem Petrus eidem suo commenGrattssimus de causa quod de
:

joris

momenti
ipsa, et

sicut et

firmitatis

vidcntur esse
;

commentarii

conscripti

quam

praedicatio

fluit

tario titulum illum inscripserit, (ut notavit scboliasles) oa

sive
illis

enim

emissa semel, cito in memoriae alveo


practerlahentis
arescit
:

torrentis

inslar

scripta

ageret, qui gratis fuissent a simoniacis ordinati,

autem

ipsa

permanent, atque ex aulographo pro-

quibus gratissimus liber cxisteret. Cujusexordium, quod coutineatipsam rerumgestarum seriem, hic describendum putavimus. Sic se habet
4.

nunquam
ait

pagantur foccunda prole multiplicia exemplaria, in posterum desitura. 6. Sed quid cst quod quadriennio laboratum
disputatione, in qua;stione
decretis

Domino

Ilenrico, venerabili Ravennaticse


vivificffi

haud adeo

difficili,

scdisantistiti,Petrus,

crucis Cliristi humil-

etjam antea
traclatione
inscitia

Pontiflcum et Conciliorum

limus servus, salutem

in

idipsum.Ut sacerdotium,

auctore Deo, noviter suscepisti, nonnulluui tibi in priinis oiTerendum munus credidi.De his itaque

canonibus deflnita, ut idem ipse Petrus eadem perdocuit? Non id quidem factum
fanti Pontificis,

qui ipso sui Pontiflcatus


et

qui gratis sunt


fuit dis|)utatio,

a simoniacis consccrati,

quanta
Conciliis

exordio (ut idem Petrus ibidem testatur,


in

nos suo

jam per quadrienuium intribus Romanis

loco superius diximus) firmiter decreto Apostolico

quamque

perplexa atque confusa

Synodo

statuit, ut ordinati a schismaticis

absque

dubictas et

iis

in i^artibus quotidie ventilatur, san-

alia itcrata ordinatione in acceptis

ordinibus mi-

ctitatem veslram latuisse

non

arbitror, praesertim
sit

nistrarent, post expletam pcenitentiam quadraginta

cum

crescente fluctuationis ambiguo, eatenus

dierum. At quoniam complures inventi sunt ex


filiis, qui zelum habentes, sed revera non secundum scientiam, odio simoniacorum episcoporum, ordinatos ab iis non recipiendos sed ite-

processum, ut constet nonnullos episcopos ab


ordinatos, Catholicos

iUis

Ecclesiac

denuo consecrasse. Undeame

plerique fratres quadaiu prBesumptiv^B charitatis instantia familiariter exigunt , et violenta (ut ita
fatear) supplicatione com|)eIIunt, ut in tantae necessitatis

rum

vissimis

ordinandos esse dixerunt, (sicut olim a graEcclesiaj doctoribus odio hajreticorum,


esse

articulo

subvenire (vel compendiosum

non recipiendum
fuerat
:)

ipsorum baptismum assertum

quid scribendo) non pigeat, atque quod mihi super

sanctissimus Pontifex consultius esse duxit

hac sententia videatur exponam. Quod quidem diutius detrectavi, sperans me videlicet ab amabilissimo prius Apostolicaj Sedis antislite licentiam

rem agerc tractu temporis, lento gradu morbo mederi, quam non absque periculo ferro
pacifice

praecidere

quod

erat

inflrmum

sicque disputatio-

accepturum (hac quidem transiturus in proximo ferebatur) sic namque integrum decernebam, Ecclesiasticam quamlibet tractare materiam, si ab i|)S0 Ecclesiae principe tractandi mihi auctoritas aspiraret. Sed cum tamen recurreret ad memoriam, quod jam venerabilis papa in postrema Synodo omnes episcopos ex divina obtestatione rogaquatenus dicendi materiam in communi dcponercnt, ut quid scilicet in hoc scrupulo et negotio decernendum esset nutaotibus revelarent ejus me arbitratus sum obsecundarc prorsus imperio, si vel rogatus tam difficile nodum de Ecverit,
clesia solvere,

nibus decoquere illam

animorum

acerbifatem exu;

berantem. De his enim hajc Petrus ^ dicunt enim : Quae tunc videbatur Ecclesia, ab his scilicet consequod videbatur altare, crata, domus simpiex erat
:

purus lapis erat sacerdotes et qui reliquis cernebantur ordinibus constituti, prorsus laici erant cunctisque spiritualis sacramenti viribus alieni quod Corpus et Sanguis Domini credebatur, sim:

pliciter

panis crat et vinum, terrena substautia,

nulla sancti Spiritus benedictione perfusa. Cuncta

superna illucescente gratia, potuisfldcliter sperans,

ergo falsa ferebantur et frivola, et a Christianae redemptione verifatis penitus remota. Ha3c et alia de his Petrus. Qui adversus hos cum triginta capitibus disputasset, ut

scm.

Qua[)ropter in illum
et

qui

aperit librum

solvit signacula ejus, solvendae


iter

hujus quKstionis

aggrediar; et quia

coi^ia di-

jam mafura zizania ad messem parafa et a tritico separata tradant ad comburendum, sic in fine compellat episcopos'
:

cendi non suppetit, ct quia loqui nescio, delegata:


obedientia; studionutibus saltera gestire tentabo.
o.

7.

((

Unde, inquit, quaeso vos,

pii

pontifices,

adversus
resi

impium dogma

divino sancti zeli fervore

cujus

suum Petrus prafatus est, plurimum commendanda modcslia quac


Isla

ad opus

concurrite, et emergenti

nunc primum novae

hae-

Catholicuni tractatorem in primis decct,

dum

sibi

unanimiter obviate , obstruatur os iniqua loquenlium,et peccatorum mauus ApostoIic.Tfidei

non

licere putavit

absque Romani Pontiflcis jussibi insi-

non quatiat fimdamentum. Servetur


ju sua puritate doctrina, nec

Ecclesiastica

sione expressa, vel saltcm tacita per alios

eam vexarc permlt-

nuata, dequaistione in Ecclesia controversa aliquid


scribere,

tatur terrenasai)ientum turbulenfa versufia.Surgit

pulsatus licet precibus pliirimorum, ct


'

necessitate ipsa pracsentanea exigente ac itro|)emo-

nom.

X.

Ead. Ep.

c.

29

Ead. Ep.

c. :10.

LEONIS IX ANNUS 4.
inimicus
noclii

CHRISTl 1052.

61

pcr agriim

Cliristi

ziznnia asper-

quam

gerc: vos indieqiio ambulatis, sanac doclrinic sarculo malcsata radicilns cxlirpatc. Noclu Allophyli
putcos rudcrii)us implcnt'? in dic Isaac cvacuare
fcstincl.

suaviter sit acccptum. Atque per eos divina dispcnsatio Ince clarius innotoscit, quia ncminem caligo alieiKC pcrversilatls ohnidtilat, (luein fulgor
propria; religionis ct honcstatis illustrat; nec reatus

Sacrarium Chrisli noclurnus fur tcntat

obrnit

promoventium, ubi

slat

piuilas ct inno-

irrumpere?excilctur Ungua canumcjus sahihriter ailatrarc. Quid si c vcstro forlassis ordinc (iuis(iuam
prodcat, qui dogmatizarc tani ncfanda

ccntia proiiiotorum. Sed


religiosis

dum

hicc aIi(iuaiido

cum
nunc

quibusdam
redit,

episcopis agcrcm, ecce

pnBSumat?
is,

in

mcmoriam
:

quod Hubertus Ariminensis,


ct

tanto

iUum durius

dchetis argucre, (juaulo

qui

revercndissimus videlicet
attulit

honestissimus irasul,

Ecclesia! adjutor esse debueraf,

eam

nititur

oppu-

y^Equivocus, inquit, pra;decessor

mcus Hu-

gnare.
S.

Suggerile igitur domino nostro paprc bea-

bertus episcopus, in sacraj sedis acquircnda^ commercio, teste provincia, nongentas Papicnsis monetcc libras appendit.

tissimo, qualcinis sic in rcos


scvcritatis extendat, ut juxta

vigorem

Ecclcsiastica'.

Qui tamcn p(jslmo(luin bea-

disertorum iiominum

tum Arduinum
cravit.

pcr qucin

omnipotens Deus

tot

vota,

innocentes quosque

involvat. Vidctur enini

non luxuriare judicium, quod


sententia
,

eadem

cxhibct stupenda miracula, in presbytcrum conse-

Quem cum

perquisissem e vestigio, utrum

neccm pro patcrno fuerat crimine promulgatum et simoniacos quidem ut jam coepcin fihoruni
:

beatie

animatus viribus destruat, sed non cotcnus, ut eoruni ordinationcm immodcralo quorat,

divinis

memoriii' vir ab offerendo in sua incolumitate perstitcrit usque ad ultim;e decubationis arliculum Offerendo salutaribus hosliis sedulo
:

insudasse, respondit etc.

Quod auhjm ad
non

ipsuin

rumdam
advcrsus

judicio

subjaccre

pcrmittat.

Imo qui

Leonem Pontificem
fuit,

pertinet,

cessavit, sed totus

\icc Pctri claves tcnct Ecclesia;, ipse

potissimum

ut siinoniic scchis ab Ecclesia penitiis eradi-

novum dogma

consurgat, et introductores

caret, ut de ipso testatur

Grcgorius Septimus

'.

pravitatis divinse sententia) jaculatione confodiat,


et qui clavuni regit, et sagcna, qua? piscatoribus

10.
nysii.

Diploma Leonis papce de corpore S. DioHoc codem anno, cum idem Leo in Germavidimus) profectus esset, atqucRalispona;

commissa, malos pisces a bonis sludeat sub hac dispcnsatione secernere, ut cum eis simul etiam bonos non adjici sed rcprobarc etc. Ha^c et alia in rcprobationem ac detestationem novas hairesis Petrus;cujus scriptionis tanta fuit auctoritas, ut nullus amplius sit repertus, qui cidem fuerit |iatrocinatus errori: SicqueB, ut est in Psalmo, fiat sicut foenum tectorum, quod priusquam evellatur exaruit^. Sata semel ab inimico homine hffiresis in ipsa sui segete absque maturitate exsiccata deest
,

niam

(ut

in Bavaria constitisset,

sivc declarationem corporis sancti Dionysii

ejusmodi constitutionem, ibidem

consistcntis scripsisse asseritur,

quam

in vctcribus

Pontificum Romanoruni scriptis Antonii Augustini repurtam licet mendosam aliquantum, hic reddi-

mus.

Sic

cnim

se habet

In

Salvatoris nostri

jesu

Christi

nomine.

Amen. Leo

episcopus, servus servorum Dei, charis-

simofilio iiiclyto regi

Francorum,ac venerabilibus
filiis,

fecit.

Non

prretereat,

stola sive

quod idcm Petrus eadcm Epicommentario ad Hcnricum ad confu,

fratribus archicpiscopis et dilectis in Christo

tanduni errorern
sent a simoniacis,
tate,

in

exemplum adducit plerosque


,

abbatibus, prioribus, prfepositiset decanis, univcrsisque tam subditis quam pra^Iatis ejusdein regni,

sanctos viros hujus sa;culi

qui

licet ordinati fuis-

salulem

et

Apostolicam benedictionem.

tamen egregia claruerunt


:

sancti-

ab Ecclesia inter sanctos

relati cultu^iue

pu-

enim ^ 9. Illudquoque, quod crebriusiterari, multis ferentibus, audio, tacite prcetereundum non duco. Quid cnim, quod nonnullos venerabiles viros, quos
blico frcquentati. Ait

constat

proculdubio a simoniacis ad sacerdotium

Deus omnipotens, qui non immerito per Prophetam in sanctis suis esse mirabilis pra^dicatur, mira qusedam inscrutabilis consilii sui profunditate disponit quae dum considerare non sufficitmenshumana, ipsa suimet infirmilate deflciens, in quemdam sui exccssum rapi cogitur et stuporem. Quod ipsi nos uuper experti, et vobis ia
,

obitum novimus offerendis ct nunc perspicue videmus insignibus miraculorum virtutibus coruscare? Nostra quippe atate beati viri, videlicet Ronaldus Camerinensis, AmicusRamibonensis, Guido Pomposianus, Firmanus Firmensis,et compinres
proveclos, et usque ad

Christo cbarissimis

et
,

universitati

fidelium pro-

indesinentcr sacrificiis institisse,

mulgare compelliinur ut ct Dei opera pariter admiremur. Nam ciim per instantiam serenissimi
imperatoris Henrici ad partes Germaniae visitandas,
ac praecipue ad urbem, que dicitur Ratispona, vel

alii sanctce

conversationis sludio floruerunt

super

quorum
ubi
ex

videlicet

veneranda cadavera ex sacerdo-

Regenspurg, evocali essemus, ad venerabile corpus beati Wolfgangi ejusdem urbis episcopi transferendum, hoc ca qua decuit reverentia et devotione
peracto, tui,

talis Concilii

auctoritate sacra altaria sunt erecta,

nimirum divina mysteria miraculis exigensacrificium divino conspectui

sime, nos legati

Fiancorum rex in Christo fili tuorumque omnium vice


et

charissolliciti

tibus offeruntur. Evidens ergo clarescit indicium,

rogarunt, (juatenus litem, qua3 inter vos

urhem

eorum manibus
Gen. XXVI.

pncdictam
'

su|)cr

sacrosanctis

ossibus

beatissiini

'

Psal. f.xxviii.

'

Ead. Ep.

c.

29.

Greg. Vll. Ep. xlv.

62

LEONIS IX ANNUS 4.
et

CHRISTI 1052.
Eleutherium
in dilectionis

Dionysii Areopagitae diutissime ventilata, veritate


discussa, dirimere curaremus, vobisquidem eadem apud vos esse dicenlibus, civibus autem atque
iucolis

adhuc

et

tutelse
si

pignus et certitudinem dcrcliquit: nec dolete,

urbis pra;fata) adslruentibus e converso, ea

pcr invictissimum Arnul|)iium

quondam impera-

Germanos jam visitare dignatus est vel defunctus, qui vobis adhuc vivens prffidicavit, et apud vos bonum certamen certando, cursum consummando,
fidem servando
,

torem ad Ecclesiam beati martyris Emmeranni esse transiata, ibidemque deinceps contineri. Qudb quidem Ecclesia inibi sila est, atque ab omni aliorum subjectione ac jurisdictioue libera et exce|)ta, ad
jus et proprietatem beati Pelri ApostoiicsB Sedis immediate pertinere dignoscitur, oblalione videlicetexcellentissimi

triumpbum

peregit victoriosis-

simcB passionis, Apostolatus sui super vos signa

tam in vita perficiens, quam in morte. Qui igitur Alemanniam ipsius ossa fovere non permitlatis in
solatium et tutelam,
trausmittere

quem
?

vobis Athena;, ut Chri-

sto lucrifaceret vos, vivumreci|)ere, audire, etcaelo

Romanorum imperatorisCaroIi

permiserunt

accedct

nihilominus

Magni, ac posterorum ipsius, qui eidem bactenus successeruntseu inimperio, seu inregno. Idipsum nihilomiuus vcnerabilis abbas Reginvardus ac iratres

consolationis et alia ratio, et auctoritas scilicet et

Pretiosum quidem thesauruin vos perdidisse fatemur, sed ablatoris attenexcellentia subtractoris.
dite dignitatem,

ejusdem

Ecclesioe

cum

universitate

Ratis-

simulque

patris et Apostoli vestri

ponae, instantissinie petiverunt fieri,

gloria; congaudete, qui

cum

vos meritorum atque

H.

Nos

ergo utriusque partis precibus incli-

doctrina;

suk gaza

ditaverit, et

reliquiarum saltem
sui cor-

bujus dubii ambiguo caligare, in fralrum nostrorum ac plurium episcoporum ac prajlatorum praesentia et conspectUj scripta Arnulphi Augusti, ordinemque rei diligentissime perlegentes, nec eo contenti, capsas, thecas et scrinia, in quibus sacrae reliquia;
nati, nec volentes ulterius corda fidelium

suarum

ac apothecas

tam devotum furem

insignem, auro utique et topazio meliorem, qui sui valore ad ossa sua sanctissima subtrahenda, Cmsareum etiam verticem inclinavit;
furis hic

poris habuit

quam

nec majestas imperialis, nec regia celsitudo pii notam aut nomen erubuit in Arnulpho,

conditK

eorumdem

dicebantur, ac titulos ac epigrammata oculotenussolerti examinedisculiendo,

dummodo
furti,

beati

corporis opibus

vel

doli

vel

vel sacrilegii,

modo

sacrari atque ditescere

quod ad indagationem certitam imperialibus quam papalibus antecessorum nostrorum litteris sufflcienter instrupicturis quoque parietum multiplicibus et cti
nihilque omittendo
tudinis pertinet,
,

mereretur, qui fures atque sacrilegos erat solitus

condemnare,

dummodo

macarii Dionysii pretioso


fleri et

corpore frueretur, fur ipse tunc

sacrilegus

non contempsit.

Cum

insuper fides atque devotio


per hoc penitus amputavit,
in

sculpturis
veritatis
ct

vetustissimis

cxprimentibus

indicia

dubium etiam omne

notas

indubitata fide comperimus,

dicti doctoris et

martyris ossa venerabilia, excepta


beati

quod non in ipsa Roma, non tropoli, non in urbe qualibet


studebat eligere

quacumque me-

regni, vel arce sibi


,

particula unica simul et

apud memoratum

minima manus dexterse, Emmeranni coenobium

integraliter contineri.

Etenim ne testimonia homi-

sepulturam sed ubi suum se Dionysium condidisse et sciunt et Isetantur, suo sperans patrocinio defendendum et conresuscitan-

jam diximus, non sufflcerent, divina quoque non defuere prodigia et portenta, quaj dubiumomnepenitusabegerunt: qua; nos quoque

num,

qua;

dum

in

die novissimo

igitur dilectionem vestram

cum beatis. PrEesentibus monemus attentius et

conscribi jussimus dihgenter, vobisque transmilti

bortamur in Domino, districte praecipientes, quatenus Rustico et Eleutherio pie contenti, non fallentes

per vestros nunlios ac legatos, necnon apud Ecclesiam praedictam perpetuo conservari ut et ad poet ulterius steros gestaj rei notitia deducatur
: ,

vosmetipsos

et

alios,

beatissimi Dionysii ossa

in

urbe

Ratisponensium

apud Ecclcsiam

beati

litigandi

materia penitus conquiescal. Insuper


statuentcs
,

et

Emmerani martyris et scare. Datum et actum

noscatis et fateamini coru-

Ratispona; per

manus

Fri-

districte pra;cipimus,

ut translationis
ejus-

derici diaconi, bibliothecarii et cancellarii sanctae

ipsius

venerauda solemnitas, tam a frafribus

quam ab universis urbis jam dicta} annis singuhs cum omni jucunditate et gaudio celebretur, totaque tripudiet regio Germanorum

dem

Ecclesjffi,

Romana; Ecclesis Catholica; et Apostolica>, anno Domini mlii , anno Pontiflcatus domini Leonis Noni papa; iv, Indict. v (vi), non. Octob.
13. At ista esse commentitia exclamant Franci Rigordus enim, qui sub Ludovico Philippi fllio

tanti patris

atque |)atroni adventui non ingrata.

rex

12. Vos autem in Christo dilectissimi filii, Francorum tuique fideles, quamvis invidendi Teutonica; genti videamini justam quidem liabcre

claruit,

habet
in

ista

de his temporibus

Islc

ricus rex

(Roberti scilicet filius), auditis

Henrumorifuit

bus,

quod

Alemannia

in civitate Ratispona, in

materiam,
vobis

ita

ut putatis, merito de

xMemannorum
et

abbatia sancti

Emmeranni martyris inventum

laetitia sit

dolendum; considerantes tamen

quoddam
pagitae
:

corpus, quod dicebant essc Dionysii Areo.

Dei omnipotentis et invicti marlyris sui volunta-

niisit

nuulios suos ad llenricum imperaut diem elevationis illius quousquc per certos nuntios,

tem,

qucm ablalum

plangitis, consolationis tan-

torem

cum

litteris suis,

dem

admitlitc itlacamentum, pensantes attcnlius


ablatusest, quii^pequi charissimos

corporis prolelarent,

quod ncc vobis

prajdicationissuaj et passionis consortes,

Rusticum

ulrum corpus hioromartyris Dionysii Areopagitge Athenarum archiepiscopi, discipuHApostoIi Pauli^

LEONIS IX ANNUS
iii

4.
tionc

CHRISTl 1052.
(idciium,
[)cr

63
toluni
,

Francia, in Ecclesia quani Dagoberlus fundave-

annum omnibus
vase suo

[lerc-

non, plcnissiine cerlificarentur. Quo audito, impcrator misit magnos viros ct sapienlcs
rat, csset vel

grinis est

ostensum

*t in

sequenti festo beali

Dionysii

cum

corpore in
L't

repositum

iu

Frauciam, ut plcnc

rei

vcritatcm agnosccrcnt.

Hucusque Rigordus.

plane

ai)[)areat,

camdem

Visis

nuntiisimpcraloris, Hcnricus rex convocavit


episcopos ct barones totius regni,

arcIiicpiscoi)os,
ct

cuni Odone cliarissimo Iratre suo ad Ecclcsiam


marlyris Dyonisii misit. Facta autcm
allata sunt tria vasa argentea, Dionysii,

bcatissimi
oiationc,

controversiam viguisse inter Parisienscs et Ratisponenses, Francos et Bavaros, quic inter Cassinenses et Floriacenscs dc sancti Rencdicti corpore per [)Iurima sa;cuia est agitata. Commendanda aiioqui

eorumdem popuiorum

in

cultu

sanctorum

Uustici et Eleuthciii tissime sigillata.


Dionysii,
cst,

coram omni populo, diligen-

sicut reiigiosissima, ita et tcnacissima pictas et Ca-

Et aperto vasc bcati martyris

totum corpus ipsiuscum capite invenliim exceptis duobus ossibus de collo, (|u;b sunl in

Ecclcsia Vergiacensi, ct os

quoddam de
in

brachio,

Deo ista permittente omnia, ad majosanctorum suorum. i (>. Leone papa cclcbrantc Natalem diem Domini Wormatia; quKstio cum archicpiscopo Motholica fidcs,

rem

gloriain

quod Stephanus papa Tcrtius secum ad Komauam


porlavit Ecclesiam
,

guntino.

ct posuit

Ecclesia

(|uaj

hodie Schola Grajcorum vocatur. Hoc vidcntes universi po[)uli,

Jam ad finem hoc declinante anno, ipsam diem Natalem Redemptoris Leo papa una cum imperatore Wormatitc (ut iiabent Hermannus
Urspergensis) celcbravit.

cum

lacrymis ct suspiriis puras ma-

nus lcvantcs ad Dominum, Dco et beataj Maria) virgini ct sanctis martyribus se commendantes, cuni gaudio rccesserunt. 14. Tunc nuntii qui missi iuerant, ad imperatorem citissime revertcntes supcr his qua) viderant et audierant, imperatorem plenissiine cerliiicaverunt. Hoc fuit factum tempore Leonis papas Noni, anno Domini miliesimo quinquagcsimo . Hffic ipsc. Qui et inferius aimo miliesimo centesimo nonagesimo primo haec habet a Eodem anno, octavo lialend. Septemb. consiiio domini G. Khemensis arcliiepiscopi, et Adeitc reginae, et omnium episcoporum,corpora beatissimorum martyrum Dionysii Rustici et Eleulberii cum purissimis vasis argenteis, iu quibus diligentissime sigiilata continebantur, sunt extracla et super ai, :

Qui autem inci|)iunt ab ipso Natali die, id quidem in anni sequciilis ponunt exordio. Nos vero, qui ex instituto ab ipsis Jaiuiarii kaiendis consuevimus numerarc,
et

annum

[)oninius in fine pra;sentis anni. Quid

autem

se-

qucnti die turbarum accidcrit, missam cclciirante

archicpiscopo Moguntino, ab Urspergensi abbate sic accipe Apostoiico et imperatore Natalem Do:

minicum divino
(ut oportuit)

ct regio cultu Wormatia; agentibus, missaruni cclcbratione in sancta die peracta

ab Apostolico, in sequenti die Luit-

sedis arcliiepiscopum, ulpote sua dioecesi prajcipuum, huic sulirogavit officio. Qui peracta processione, et ubi ad hoc ventum est,
in

poldum Moguntinae

dicta oratione,

quidam ex
multi ob

diaconis suis,
iiiius

postquam se in sua sede iocavit, Hunibertusnomine (sicut festi venerationem soient) iectiopapB assi-

tare

posita,

adjunctis ibi

aliis

corporibus sanclo,

nem

decantavit.
17.

rum, in eadem Ecciesia quiescentium ut ibi omnes fideies ad tam sanclum spectaculum convenientes,

Quod quidam ex Romanis

stcntibus viluperantes, et contra

papam, quia Ro-

cum gemitu

et

suspiriis

pro Sancta-

mano more non


runt
ei,

agcrelur, objurgantes, persuase-

Terra hberanda, et pro rege Francorum et universo comilatu suo puras


vantes, ad
in

ut ad

manus cum Moyse


funderent
:

ie-

dccantationem

eumdcm diaconum mitteref, et interdiceret. Quod cum illejuve-

Dominum preccs armorum potentia, sed in

quia non

Christi virtute et mi-

seratione Christiani confidunt, nec in se, sed in

Deo virtutcm faciunt, superantes popuios


deles, et ad
Christi.

infi-

conlemneret, iterum miftendo papa Qui niox eadem vocis sonoritate qua prius cantavit, iegendo decenter, iectionem usque ad finem perduxit. Qua finita, papa illum ad se
interdixit.

num more

nihilum redigenles inimicos crucis

vocavit, et quasi pro inobedienlice gradavit. Archiepiscopus

contumacia de-

15. Sequenti vero festo beati Dionysii, aperto

suum

sibi

vero misit ad illum, ut redderet ministrum. Quod ubi papa

vase argenteo, in quo corpus sacratissimi martyris


Dionysii continebatur, assistcntibus venerabilibus
episc. Silvanectensi
ct

abnuit, pontifex, ut erat antiquae discipiina;, iicet

Meldensi, et Adeia Franco-

rum
et

regina, et multis abbatibus et viris reiigiosis,

tamen interim tacendo sustinuit. autem Evangelio, et decantato Offertorio, ubi sancti sacrificii tempus advenit, pontifex (Mosegre, patieuter

Perlecto

totum corpus ipsius cum capite (ut prajdiximus) est inventum, et universis Dei fideiibus, qui de
longinquis [lartibus orandi causa convenerant, devotissime demonslratum. Et ad removendum er-

guntinus

scilicet archiepiscopus), in sede

dit, vere contestans

sua resencc se nec alium quempiam

completurum
sionis suce
,

iilud officium, nisi reciperet proces-

rorem Parisiensium, retcnto


Dionysii,
et

capite hieromartyris

in vase argenteo

decenter coilocato,

ministrum. Quod ubi Aposfolicus inteliexit pontifici cessit, reiiulutumque miuistrum continuo remisit. Quo recepto, debito se praesul
injunxit officio.
et Apostolici
iiie officii

corpora sanctorum in vasis suis sub aitare in crypta marmorea, unde extracla fuerant, sunt devotissime
reposita.

Qua

iu re

et pontificis

auctoritas,
:

Caput vero pro excitauda devo-

cousideranda cst humilitas duin et sui digatiatem defendere contendebat et

,:

64
iste licel

LEOXIS IX ANNDS
majoris dignitatis, melropolitano tandem

4.

CHRISTI 1052.

scopus Moguntinus Luitpoldus, qui annosuperiori,

in sua dioecesi

cedendum perpendebat. Hucusque

Bardone defuncto,
ex pra;posito

in

locum

ejus subrogatus f uerat


,

Urspergensis, sed male sentiens.

Ecclesiaj

Bambergensis

tenuitque

Non enim, quod cedendum sit a Romano Pontificc cuiquam arcliiepiscopo in sua dioecesi,
18.

annos octo, ut ex Hermanno apparet. Hic tu pri-

mum
in

Urspergensis schismatici status graveolentes

Leo

ne cjusmodi inferccdenlibiis turMs, paratum sacriDcium impediretur, magno scandalo totius populi qui convenisset. Quicumid prffistilit, sed

ex bile in stomacho putrescentc spirantes

odium

Romanos

Pontifices expcrire

cujus inferius

erunt confutanda mendacia, etarguenda jacfantia.

que enim

et

ubicumque coram Romano

Pontifice

missas canat, nonnisi eo inchoante missas, facere


id pra;sumit, cui ipse celebraturus

respondens

ipsi

papae se intelligat imparem, etviceministri eidem

quidquam amplius sumat, licet ip?c sit qui Deo tunc ofTerat sacrificium. Cui Romanus Ponfifex sic assistat, ut non
deservire, ne intumescat, vel
sibi

ab imperatore damnati snpplicio. anno imperator cum Goslaria3 Natalem diem Domini celebraret, audivit ibi esse bsereticos Manichffios, non sine admiratione, ut adeo execrandae hffiresis adlmc reperiri reliquiae possent. Quamobrem zelo quo Bostuabat fidei orthodoxge,

Eodem

19. MmiichcBi

eos
sit,

omnes
ne

repertos patibuli suspendio necari jussi

semper quod est, Chrisli vicarius, successor Petri, omnil)US quibuscumque episcopis major et eminentior. Prajstitisset autem, ut assidesistat

esse

videlicet,

parceret eis, Christianos Calhoinficeret.


et
ista

licos hffiresis

ejusdem venenum Hermannus hoc anno quo


:

contigisse

stens

Leoni Pontifici querelas ingereref, ne tumultus (quod conligit) oboriretur ; sed alio loco et tempore illi eidem corrigenda proponeret. Erat tunc archiepiille

nullas tunc de canente diacono

memorat
fessoris a

Reliquia;,

inquit,

beati Zenonis con-

Waltario Veronensi episcopo in Alemanniam ad villam Ulmam allafce, plurimis per ha;c tempora claruere miraculis .

Anno

pcriodi Grffico-Roniana: 634K.

Anno Rvx Hispan.

1090.

Anno

Hegira; 444, inchoato die 3 Maii, For. 1.

Jesu

Chrisli

1052.

Leonis IX papa; 4.

Ilenrici III reg. 14.

imp. 1. Constantini Monomachi imp. li.

i.

Pax imperaiorem

garice regeni sancita.

inter et Andream HunAd nuin. 1, Imperator,


,

Hungariam

profectus, de reformatione pacis

curam

Hermannus Contractus cum Turegi peregisset, in Pannonicam itidem expeditionem proficiscitur, Andreaque rege Hungarorum minus minusque pro pacto pacis posluinquit

Pentecosten

lando allegante

et

promittente, Berzisburg castrum

prudenter insistit ct explet negotia, ad laudem Dei et gloriam qua; sibi commissa fuerant, executus . 2. S. Leo tertio in Germaniam venit. HcBC ex Wiberto in Vita sancti Lconis lib. 2, cap. 4, magis explicanda, et gesta ab hoc sancto Pontifice
gerit, suscepta

obsedit, et variis belli

machinis diu oppugnatum,


invocantibus opitulante
nullo

Deo

obsessis se anxie

frustratis

semper
pro
j^ace

nixibus

modo

capere

potuit. Interim doniinus


tus,

cum

Leo papa ab Andrea accicomponenda intervenisset, imsibi

Germanica signantius inquit Wibertus de sancto Leone, ei inerat fervor in augenda Repupiica. Idcirco Hungaria; princi|)es a Romano nuper
in
terfia

sua profectione

dcclaranda.

Non modicus,

peratorcm ab obsidione evocavit, eumque

per

imperio dissidentes, multiplicibus legatis adierat, ne detrectarent solitasubjectioneimperatori prisca


persolvere tributa et quod consenserant,
:

omnia consentaneum inveniens, sed et contra Andream consiliis suis minus parentem experieus; otfensus, eique excommunicationcm, utpote delusa
Sede Apostolica minitans, cum imperatore discessit, et aliquantum cum eo temporis mansit , Ad

si

prasteri-

hanc pacem sanciendam


sanclo

usus

est

sanctus Leo

torum commissorum eis concedereturindulgentia. Quapropter, sancia commonente pietate, coactus est TEUTio antiquani pafriam repetere, et pro reorum miseratione, qui contra imperium moverant bellum, persuasoriis precibus imperialcs aures expetere.
qiii

Hugone abbate

Cluniacensi, de

quo

Ililde-

Sed quia factione

quorumdam

curialium,

bertus episc. Cenomanensis in ejus Vila, cap. 2, narrato pueri Henrici imp. baptismato, sciibit
Idern

postmodum Romani jussu

Ponlificis

in

sunt Augusti aures obturatte precibus domni Aposlolici, ideo Romana Respublica subjeclionem regni

felicibus sancti viri invidebant actibus,

LEONIS IX ANNUS
Ilungarici penlidit, ct adlnic dolct finitima palria;
I)ra.'diis

4.

CHRISTI 1052.
(Juorum caput
in

stolici.

fomento disconlia; erat

ct inccndiis devastari .

Canonizatio SS. Wolfanrji et Erhardi. Leo IX dum in f.crniania crat, Ratisponam profcctiis sanctum Wollangum cjusdcm urbis episcopum de tuniulo lcvavit,ut in Annalibus Sa3.

Nizo episcopus Frisingia;, supcr (juem divina virtus hujusmodi horrendam ullionem dignata est ostenderc.

Nam

pro responsis imperialibus in Ilaliam


devcnit, et in favorem Ravenverba contra hunc beatum proIntcr qua; ducto sub gutture digito ad
:

dircctus

Ravcnnam

natis detrectatoria

xonicis Ms. logit Mabillonius Sa^c. v iiencdict., in

ferre ccepit.

Obscrvat. praeviis ad Vilam sancti dius


Mclro]).

WoHangi,

(|uod

canonizalionis loco tunc temporis erat. Ilinc


lib.
\

HunIII

Salisburg.
:

in

Gebliardo

episcopo Ratisponensi cuni imp. Ilcnrico

Sub

co, inquit,

Lco IX,

Hoc guttur gladio abdeponi fecero ab honore Apostolatus. Quo dicto, eodeni momento intolerabilis dolor gutturis invasit, et impoenitcns die tertio
ha!C blasplicma iirorupit

scindatur, nisi

eum

Pontilex Max. ab Andrea rege Ungariai pro pacc


III

construcnda accitus, Uatis-

ponam vorum

in numeruni disanctum Erliardum . Conradus de Monte-Puellarum in Vita sancti Er-

venit, et S.

Wolfangum

vitam obiit. Archiepiscopus autcm Ravennatium ob incorrigibilem iira;sumptionem est a sanclo papa anatlicmatizatus. Ideo^iue impcriali jussu

rctulit, simililcr ct

Ausburgiam vocatus, cum


pcrverse iuvascrat,
actus. Qui cuni licet corde sancti stratus jaceret,

justitia

rcdditis
est

qua;

absolulioncm

petere co-

Iiardi, a

recitata, cap. 2

Bollando ad dieni vin mensis Januarii confirmat Lconcni IX transtulisse

corpus B. Erbardi, tcmporibus inperatoris llenrici III, sub annum Domini mlu .

tium pontiticum
beatus
:

ei

contumaci ante pedes cunctusque coctus praesenabsolutionem peterent, ait vir


ejus devotionem
tribuat
illi

Sccundum

Benevenliim per concambiiim a Sede Apostolica acquisitum. Tunc inter ipsurn ApostoA.

Oinni|)otens
lile

cunctorum scclerum absolutionem.

vero surgens

cum

subsannatorie subridens
,

licum et imperatorem facta est commutatio de Benevento et Bambergense episcopio, sicut jain supra rctnlimus , inquit Leo Osticnsis lib. 2,

adhuc superbia tumidus


lacrymas rcsolutus, bus Heu mortuus
:

venerandus pastor
secreto
iste.

in

in^init

circumstanti-

est

miser

Nec mora

illc

anno gestis verba faciens. Idem narrat Hermannus Contractus, qui de Natali Christi currentis anni, a quo sequentem incboat, scribit: Imperator cum domino papa, multisque episcopis ct ])rincipibus, Natalcm Domini Wormacap. 85, de i^cbus hoc
ticE

languore corrlpitur, et vix in patriam revectus, vita et honore, quo tumebat, ccleriter privatur , anno
sc. suiieriori,

ut

mox

dixi,

ad

quem

ideo ha;c re-

trahenda.
6.

Litterm Petri

egit,

ubi

cum

papa, sicut

dudum

coepcrat,
et

chiep.

Ravennoe.

Fuldcnsem
ccenobia,

abbatiam

aliaque

nonnulla loca

ad

annum mlm

his

Damiani ad Hcnricum arHermnnnus Contractus verbis confirmat Tempore


Ihec
:

qus

sancto Petro antiquitus donata fe-

runtur, ab imperatore reposcens exegisset,

demum

Quadragesimali, imperator Ravcnnatem archiepiscopum Henricum promovit (in locum scilicet


Hunfridi demortui.) Et Nizo Frisingensis episcopus prius ex superbissimo vita; habitu ad humilitatis

imperator pleraque in Ultraromanis partibus ad suumjus pertincntia, pro Cisalpinis illi quasi per

concambium

tradidit.

Tunc

itaque Leo IX pro

et religionis

speciem conversus, ac denuo

Germania locis, Beneventiim in Apulia accepit, quod etiamnum Romani Pontifices in regno Neapolitano obtinent. Ex quo liquet, quam imperite EiUropius presbyter, alibi a nobis confutatus, scriiiserit, Carolum Calvum Beneventum a Romano imperio distraxisse, et Romanis Pontificibus concessisse. Liquet secundo, hunc nugivendulum, queni aliqui antiquum faciunt, ante sequens saeculum non scripsisse, alioquin similem fabulam in medium non
Bamherrja, Ftdda,
et aliis in
attulisset.

ad pristina} conversationis insolentiam reversus, cum eum jussu imperatoris Ravennam perduxisset,
subita inibi morte periit .

Ad hunc Henricum arRavennatensem Petrus Damiani scripsit chiep. Eiiistolam, ordine xxxii, cujus partem recitat Ba Usque ad hujus Henronius, in qua Petrus ait rici clementissimi regis imperium, praesulatumque reverendae memoriae Clementis paps, istiusque beati Leonis, quo nunc videlicet pra;sule sancta se
:

5.

puniti.
lib.

A n. 3 ad 10. Wibertus in Vita Leonis IX,


:

Episcopi duo S. Leotiis inimici divinitus

2, cap. 4., narrans gesta ab eo in Germania anno superiori ante Pascha, quod Romae celebravit, ait Erat huic viro Dei non modica concertatio contra pervasores rerum sancta; Romanee Sedis, maximeque contra Ravennatem episcopum spiritu repletum contumacia et rebelliouis (erat is Hunfridus, ut tradit Rubeus lib. 5 Ilist. Raven. qui ait, eum subito interiisse nono kal. Septemb.

gubernari gratulatur Ecclesia, per Occidentalia regna virus simoniaca; baereseos ebullivit, ita ut quod flebat, passini licenter admissum, ultimaj animadversioni nequaquam duceretur obnoxium, et quod erat fere omnibus consentaneum, pro
regula teneretur,

tanquam

legali

sanctione de-

cretum
7.

S. Diomjsii Henrico Aucupi co7i10 ad 16. Hoc anno, Germanos et allos exorta controversia de corpore sancti Ginter Dionysii martyris, primi Parisiensis episcopi, errore vulgari cum Dionysio Areopagila confusi. Regnante
cessa. A num.

Manus

anni millesimi quinquagesimi primi),cui nonnulli


favebant palatini, gloriae invidentes domini A^io-

in Galliis Carolo Simplice,

de foedere iuter

eum

et

Henricum Aucupem Germauiae regem

actum.

Baron. Tojucs XVII.

66

LEONIS IX ANNUS

A.

CHRISTI 1052.
sui. Quilibel

fransierat,

Quantlo vero rex (nempe Henricus) Rhenum ad dilatandum super Lolliarios impeui
:

non

satis auditis verbis credulus, ta-

mcn multimoda
sum
spondere.
venit

prcce devictus, se in hoc assen-

rium suum, occurrit


eo verbis humillimis
rolus, regia
])rivalus, misit
ei

legatus Caroli, et salutato


inquit, Ca-

Dominus meus,
potestate
te,

prajbilurum esse non distulit ejus voluntati Quo ita juxta voti elfectum peracto, con-

quondam

pra;ditus,

modo
niliil

me

ad

demandans, quia

ab inimiciscircumvenlojucundius.niliildulcius quam de tui magniDci profectus gloria aliqnid audire, fama virtutum tuarum consolari. El hoc tijji signum lidei etveritalistransmisit, proesse potest

imminente termino, connon modica utriusquc ordiiiis alque sexus multitudo. Quineliam juxta promissum, imperatorem non piguit venire, cum primalum nobiliumque curia domni etiam papa; Leonis IX non
stitulo praisignataj diei
,

absente prsesentia,

quorum

testimonio certius ro-

tulitque de sinu

manum prcliosi
;

marlyris Dionysii,

boraretur inchoatae rei sumina.

auro gemmisque inclusam hoc, inquit, habeto signum fo^deris perpetui, et amoris vicarii, etc. Rex autem muuus divinum cum omni gratiarum
actione suscipiens, prosternitur reliquiis sanctis, et

deosculanseas,

summa veneratione veneratusest,

ex temporis articulo, tanto ad id supi)Iendum conglobato populo, duo repente Dei nulu supervenere nuntii Francorum regis exiniii, nomine Henrici, ab eo ad
9.

Francorum

occasione adsunt.

legati fictai huic inventioni

Sub ejusdem

igitur

1 circa linem. Idemhabent Ditmarus, abbas Urspergensis et Sigebertus ad annum DCDxxii. Ditmarus aulein anno bujus steculi xvui mortuus est; et Witichindus sub finem

inquit Witichindus lib.

imperatorem secundum regum inorem pro aliquibus responsis forte directi, quoniain ipsi duo tunc erant amicissiini. Qui conspecta tauta numerositate
populi, nec inora, coeperunt cujus rei
gratia con-

prajcedentis.
8.

venissent sollicite perscrutari. Cognita ergo totius

Monachi Ratisponenses

invenisse fingunt.
nysii integrum

Suuipta inde occasio a mona-

se

totum corpuse/us

rei

serie

praesenti

spe alacritateque vultuum simulata imperiahs obtutibus praesentia;, pro quo


, ,

chis Ratis[)Ouensibus, fingendi corpus sancti Dio-

veneranl rationabiliter studuerunt indicare,

etc.

apud se repertum fuisse, duin hoc anno sanctus Leo in Germania ageret. Rem narrat
scriplor

Cumque
tecti

eos

putaret velle discedere,


facultate,
illi

libera eis

abeundi concessa
rancoris

nihilominusdudum
imprcesentia-

anonymus

in relatione

de Detectione coret

memores hujusmodi

porum sanctorum
a Duchesiiio toiu.

Dioiiysii, Rustici,

Eleutherii

rum ducuntur
te

protulisse rationes etc. At praesens

iv, pag. 137 et seqq. rccitata. Ex ca Relatione ea tantum excerpam, quse ad rem

nobis injunctis verbis gerinanam amicitiam erga

nostrum regem
polliceris
:

nostram faciunt
rio

Prrefato

loco

(nempe inonasteprosperis,

sed

in omnibus te servaturum esse operum affectui abrenuntiando

Saucli-Emmerammi) succedentibus

obsistere aliquanlulum, ut putamus, videris. Nara

rebusque ejus Deo fideUter adhaerentium devota inunificentia ampliatis, probabile visum estabbati,
iit

hunc populum, qui congregatur hic sub

edicto

per diversa loca invitatus, hujus rei gratia convenisse accepimus, ut pro beato Dionysio Areopagita,

diruta structura operis vetusti,


in

quoniam

vilis

melius studeret honestando conslrucre monasterium prxdicti Sancti-Ermentramni (legendum, Eminerammi) cui operi dum studiosius
erat pretii,

ossa,

nescimus cujus defuncti hominisdefossa eleventur cumaliorum pignoribus sanctorum sub vene-

insudaret, priscorumque
ligentius

inquireret

fundamentorum loca dijuxta vanam assertionem

ratione amodo colenda. Quod quam absurdum sit credere aut agere, facile valel perpendi, cui probabilis ingenii perspicacisquesensusalto
si

acumine,

unius mortiii hoininis corpus invenlum est integrum, quem sub testimonio fallacium ct adinventitiarum litterarum non veriti sunt ajjpel,

eorum

competenter
10.

rei

seriem voluerit indagando con-

jectare, elc.

Extimplo (id est, extemplo) incolas diversarum nationum velox fama coepit peragrare, adeoque increbrescere, ut multos
juvaret

lare Areopagitain Dionysiuin.

Petunt ab imperatore ne hoc negotiitm Quapropter oinnino videtur iiobis indignum, libique regno Francorum inhoneslam
prcecipilet.

molestiam inferendi prorsus esse animum,


effectum hoc perducere tentaveris
;

si

ad

fidem accommodare. Quinetiam mcmorata urbis episcopus (sc. Gebhardus liujus nominis III, ut hahet Ilundiushb. i Metronaeniis
pol.)

liujusmodi

nisi

prius

amico tuo, videlicet principi nostro suaseris, quatenusnon omittat perscrutaridiligentissime, utrum
praifatus sanctus

vicinis accitis

pontificibus

ab

eis

studuit
:

efflagitare,

quid inde

eis consilii placercl

dare

in-

Tumque demum

si

habeatur proculdubio erga se. illic essc non audieris, proba:

dicanssibi csse

corpus elevatum.
liter actu

animum ponendi inter sanctos hoc Quorum conventu favente id taesse,

bilius erit effectum adhibere tuis initiis

quoniam

magnum
mus,
latis,
si

hoc pacto dissidiuin


,

futurum
se

essc S|)era-

dignum

designata clevationis die,


illic

aliter egeris. His igitur decentissime pro-

rogatisque iisdem tunc

iterum adesse, in sua

respondit imperator

inde

habiturum

quique eoruin rediere. Interea episcopo plures diversorum ordinum circumquaque directis littoris
invitare
sollicito,

doinino pajta, et caterva ducuin et optimatum suorum. Quorum responso sententia


consiliuin

cum

gratum visuin

est

supplicarc

legatorum probata justa alacriter ab imperatore


remissi sunt ad sua.

Henrico imp. quatenus tanti copiam gaudii cumulare, al(|ue venustare dignaretur serena iJrEesenlia

M.S. Dionysii reliquiai in monasterio San-Dio-

LEONIS IX ANNUS
nysiani repcrtm.

4.

CHRISTl

1052.

07

o Inj^ressis dcnifjuc

Galliarnm

rum tcmporum

scriptoresdcillafnbula silentium.

finibus, rci;iis proescnlati oblutiiiiis,

onincm rcm
taliler

Scribit quarto, pcr

Armdphum
;

iinporatorem ossa
scri-

seriatim iiolificavcrunt

rcdditis

prius qiias detu-

sancti Dionysii in

Sancti-Emmerammi monastecuin antiqui Gerinaniaj

lerant lcgalionibus, qiio in cjus prccsentia

rium
rico

esse Iranslata

intimato, clericalis laicalisque ordinis

personas
diei

ptorcs dicant lantum

manum

saiicti

Dionysii

Hen-

non

piguit invitando convocare

suh lermino

assignat;c.

crgo ex regalis jussionis dccrcto pariter congrcgatis, rex juxta qiiod eis cnarratum fucrat a suis legatis, non modici nicnroris anxictatc
Eis

Quinlo

Aucupi datam, idcoque post Arniilphi tcinpora. ait Lco, se tam impcrialibus quam papalilittcris

bus

instructum,

licet

ill.T

nunquam

visa3

oblusus rcplicavit, tunc


ipsius

et

quid

cis

actu digiuim indc

videbatur inquisivit. Inter quos etiam abbas, qui


sancti

loco

procerat,

Hugo

nomiiic,

dextram desideratam esse, quod manifeste allectatum nec ait totum brachium deessc, quod tamen a Clodoveo juniore olim ablatum est, tacctquc de reliquiis sancti Diofucrint. Sexto asserit,
;

adfuit.

Quoriim

solcrlis industria; consilio csl rcper-

nYsi\,i[mePippini regis tempore67e/3/i<7no


Ponlifici concessai fuere.
cia exhibenl Carolus

summo

tuni, nullatenus posse

tanti

erroris

avelli

morfratri-

Plura suppositionis indiBois


lib. 10 Hist. Ecclcs. Alexandcr Sa^c. xi, in

bum,

nisi

ostensionc corjioris sacri manifcsti fides


ctc.

Du

daretur indicii,

Ergo ubi peracta sunt a

Parisiensis, cap. 5, Natalis

bus jejunia, cffiteraque exercitiorum genera, etc. undiquc convenit multitudo non modica: in qua contigit fuisse episcopos, abbatcs, monachos, clericos, nobiies atque ignobiles , et utriusque scxus

Vita Leonis IX, prajsertimquc Dubletius in Historia

monastcrii San-Dionysiani.
13. ManichcBi ciuidam

mania

detecti.

Ad num. 19. Imperator boc anno

anno superiori

in Ger-

quamplnrcs.
directus

Quorum

consortio

riosissimi rcgis Hcnrici fratcr

non defuit victonomine Odo, ah eo

non Goslarce, ut Baronius habet, scd Wormatioe Natalcm Domini celehravif, ut supra ostendimus.

cum

curialium pluribus, ad diligcntcr


ctc.

Hermannusquidem aBaronio laudatus anniimMLii


his verbis auspicatur
:

percipicndum,
cst

Revcrenter in medio delatum


prisca adliuc subtilitate

Imperator Nafalem Domini


a Christi Natali
illud Natale se-

argenteum scrinium,

GosIarcC egit

sed

cum annum
monuimus,

nuuiitum. Quo cum magna difficultate reserato in adstantium prresentia, rcpenle prctiosissimi martyris Dionysii reperiuntur ossa, pallio tanta:! vetustatis nimietatc consumpto obvoartificiosissime
luta,

exordiatur, ut saepius

cundum nostrum calculum ad supcriorem annum


pertinet, idcoque et eodem quidam Manichoii, dc quibus Hermannus verba facit, a sancto Leone

ut

inter

manus tenentium
telaj

evanesceret

iii

puniti.
14. Incontinentia

similitudinem

arancarum . Referuntur postea nomina personarum quse praisentes fuere, septem nempe episcoporum, abbatum septem
Odonis regis
tos
fratris, et

maxima.
nensis,

Hoc anno, XV

presbyterorim hoc tempore


kal. Junii,

anno xxi
Ec-

rec/nanteEenrico rege, Guillelmusepiscopus Auso-

quatuor coraitum, dicitur-

cum

consensu omnis ordinis

clericalis

que tam episcopos

et

abbates

quam

proceres mul-

secum adduxisse.
12. Lilterce Leonis

sibus confictce.
sui

IX a monacMs
:

Ratisponenin frontc

Is

quidem anonymus
jil
;

operis de hac detcctione scribit

Quce jussu

Benrici 1 regis facta est anno

verum is cam Relationem ad confufandam Germanorum vanani de sancti Dionysii corpore assertionem non scripsit, nisi

Ermencjaudo Ermemiri canonico ejusdcm Ecclesiae, uxorique ejus ac flliis eorum, castrum quod dicilur Medalia, ea conditionc, ut ipse et uxor acfilii sub palrocinio cjusdem episcopi et successorum id est, in feudum illud tenerent ac praeterea, ut idem castrum reverteretur ad Ecclesiam Ausonensem post mortem Ermengaudi
clesia; suse, dcdit
,

uxorisque

et filiorum

ejus.

Baluzius

qui

lib.

postquamRatisponenscslitteras LeonisIX

Marca3 Hisp. ad

hunc
ait

Christi

annum hanc

donatiovitcB

a Baronio recitatas, quibus corpus sancti Dionysii


eis attribuit, confinxeraut.

nem memorat,
regionihus

tum

canonicos Ausoncnses

Hinc

ca3

littera;

datae

canonicaj addictos fuisse, nec id ea tempcstate in


illis hoc insuetum exlitisse ut canonici uxores ducerent. Narrat enim Franciscus Didacus lib. 2 Hist. Coniit. Barcinon. cap. 36, Gidslabertum canonicum Barcinonensem, qui postea episcopus fuit, uxorem habuisse et liberos, eamque vixisse

dicunlur Ratisponfe artno Domini mlh, anno Pontificatus domini Leonis papce iv, Indict. v, non. Octob., quia quo tempore ea3 conficta?, Pontificcs

Romani

Indictiones a kalendis Januariis exordie-

bantur. Eas vero commentitias esse, plura sunt qua;

demonstrant, ut eas examinantibus liquebit. Quis

enim

sibi

persuaserit,

Leonem IX, causam


et

tanti

eo tempore quo maritus tenebat sedcm Barcinonensera additque Didacus, tura vulgo licuisse ca;

monienti Gallis inauditis judicasse,

ex solis Ratis-

nonicis habere uxores.


lib.

Iino Victor

III

in

initio

ponensium monachorum rcsponsionibus judicium tulisse. Secundo ait Leo sese ad prcces legatorum Henrici Francorum regis controversiam dirimere cum tamen id postularint, ne Ratisi)onae conficeretur, quod in Dionysiano monasterio pcractum esse oporterct. Dicit tcrtio, causam illam diutissime ventilatam, licet mirum sit apud omnes illo;

Dialogorum suorum testatur, eum morbum generalem fuisse: a Coepcrnnt, inquit, ipsi presby3

teri ac

diacones laicorum
filios

more uxoresducere,sus-

ceptosque

ha;redes leslamento reliu(|uere .

Ad

hacc multa extant Epistola; Ivonis Carnotensis, qui sub fincin hujus saeculi floruit, inquibus idein
legitur. In
Epist.

cxlix congratulatur Willelmo

68

LEONIS IX ANNUS

CHRISTl 1052.
creta emisif
:

Rothoinagensi archiepiscopo, quod inatrimonia hu-

aliqui pra^Iafi sanctitate inclyti sacer-

jusmodi prohiberet Quorum consilio et auxilio, inquit, ehminata est dc pra;dicta Ecclesia (sc. Luxovicnsi) spurcitia pucrorum nova et inaudita
:

dofum conjugia

tolerarunf, utconstaf

deLanfranco

Cantuariae archiepiscopo, qui canonicos

omnes

Ec-

neophytarum
eadeiii

hajresi

catliedram episcopalem in

clesiarum cathedralium Anglia; ab uxoribus separavif, sed qui eas presbyteris in vicis habitantibus
reliquit
:

Ecclesia usurpantium.

Quod quamvis ad
,

Nullus canonicus uxorem habeat. Sa-

tempus ahqua
est, in

rationabili consideratione
sit

pusiilanimitate

a vobis toleratum

vclahqua nunc tamen

cerdofum vero

quantum nobis

tatum.

Cum

et ipsos

videtur, in melius commuflammigeros pueros de prae-

in casfellis ef in vicis habitanfium habenfes uxores, non cogantur uf dimittanf, nec habentes interdicantur uf habeant, inquit Lan-

strenuum et videUcet Wilielmum, Ebroicensem honestum, D. archidiaconum in pastorcm pr;cdictae Ecclesise elegeritisB. Idem auctor queritur apud Daiinbertum archiep. Senonensem in Epist. cc, quod cantor illins niefropoleos sedem sibi indebitam temcraria ambitione occupasset, inaxime vero quod quidani de pralatis Ecclesiae publice sibi duo
dicta Ecclesia ejici feceritis, et viruni
,

francus in suo Decreto. Denique in Germania sacerdotes usque ad Lotharium II cum uxoribus cohabitasse,

10.

suo loco videbimus. Eorum origo a Normannis.

Porro anno
Normanoriginem

DCDXii,
nis,

quo Neustria

a Francis concessa
et

hanc sacerdotum

praesuliim depravafionem

coepisse indicaf Ordericus lib. 5, ubi ejus


in

Neustria, quai pecuhari principi


:

parebaf, his

verbis describif

scorta copulasset, et tertiam pellicem, cui mafri-

moniales tabulas
15.

facial,

jam

sibi prceparasset .

Eoriim conjugiain

tolerata.

diversis regionibus diu

In Neustria post advenfum Norfantum dissoluta erat castitas clericorum, ut non solum presbyteri, sed etiam praesules libere uterentur fhoris coucubinarum, et palam

mannorum

in

Centum

et ainplius ante

iiraesentem

superbirenf niulfiplici propagine filiorum ac

filia-

nequein pIuribusFrancia? et Italiae partibus, neque iu Anglia ac Germania a sacerdotibus et episcopis passim observabatur, et in Noriiiannia conjugia sacerdotum ruri viventium tolerabantur. Imo Robertus, Richardi hujus nominis II Normanniaj comitis frater, archiepiscopus Rothomagensis, a carnalibus illecebris non (ut pontiQcem decuisset) abstinuit. Nam conjugem, noinine Herlevam, ut comcs habuit, ex qua tres filios Richardum Radulphum, et Guillelmum genuil quibus Ebroicensem coinitatum et alios honores
annis, coelibatus
,

rum. Hujusmodi
ruin
,

inos inolevit tempore neophyto-

qui

cum

Rollone baptizati

sunf

anno

nempe

dcdxii), et desolatam

regionem non

litteris,

sed arinis instructi violenfer invaserunt. Deinde presbyteri de stirpe Dacorum (id est, Danorum) litteris fenuifer cdocti

parochias tenebant,

et

arma

fe-

rentes laicalem

feudum

militari facultate defende-

bantB.Confra sacerdotes et presbylerosconjugatos ante Gregorium VII, Leo IX, Vicfor II, Stephanus IX, Nicolaus II et Alexander II plurimum laborarunt,
usi praesertim opera Petri Dainiani viri

hac

aetafe

amplissimos secundum jus


senectute
tuit
,

saeculi

distribuit.

In

celeberrimi, sed plus

omnibus laboravit Grego Anno wlii, Alfquondam et conjux

tandem errorum memor suorum


:

pceni-

rius VII, ut ex dicendis liquebit.


17.

ct

pro reatibus multis niagnisque multuin

Mors Emmcc

reginoe.

fimuit , iiiquit Ordericus lib. 5, pag. 566 qua de re videndus etiam Gemineticensis lib. 8, cap. 17.

giva,

id est,

Emma

rcgina

regum

Egelredi et Canuti, secuudo nonas Martii

Neque

nec ullum alium, eum ob conjugium illud, quod diu duravit, in jus vocasse, yeXFulbertum Carnotensem, praesulem integerrimum, Roberto magna necessitudine
legitur Pontificem

Romanum,

Wintoniee obiil, inquit Hovedenus, quodet in Wigorniensi et in Ingulpho hujus teinporis scriptore
legitur.

18. Nativitas
frix

Conradi

filii

imp.

Impera-

conjunctum in litteris ad euin datis hac de re questum esse. Iino postquam Gregorius VII ad,

iterum

filiuni,

runf, imperatori
Christi

quem Conradum i^ostea vocavepeperifB,ait Hermannusadhunc

versus sacerdofes ef episcopos conjugatos varia de-

annum.

LEONIS IX ANNUS

5.

CHRISTI 1053.

69

LEONIS IX ANNUS

5.

CHRISTI

1053.

ratorcm.

Permntatio facta inter Pontificem Sefiuitiir anniis Rcdemptoris

et

impe-

paniffique partes
adveiitilia

nnillcsi-

paulatim cx Gallici oris Oceani connucbat; el quia bcllicosior Italicis

miis (luinfiuaf^^esimns tcrtius, Indictione scxta, luo

Leo Ronianus Pontifiex,

dumin Germania morarepossessis,

gentibus videbalur, prinio gratanler accepta, crebro indigcnis contra Gra;corum et Sarracenorum
incursioncs audacter proeliaiidoauxiliabatur; postea vero pluribus eoruni ad uberem terram accurrcntibus, viribus adaucti, ipsos indigentes bello pre-

tur, de locis aliisf|ue jurilius sancti Pctri in Ger-

mania
randis,

existeiitibus

modo rccupccum Henrico imperatore egit. Tunc enim


male

imperatore transactnm est, ut ea Pontifex cederct impcratori, acciperet vcro ab co in Italia ejusdeni aestimationis loca. Ita de liis Hermannus iioc anno : Imperator cum domino
a^quissimo
papa, inultisfiue episcopis et principijjus, Nalalem

cum

mere, injuslum dominalum invadere, bc-credibus castella, pradia, villas, domos, uxores etiam quibus libuit vi auferre, res Ecclesiarum diriperc: postremo divina et humana omnia, prout
legitimis
,

viribus plus |)oterant, jura confundere, ncc

jam

Doniini Wormatiae egit. Ubi

dum

papa (sicut ducoeperat) Fuldensem abbatiam, aliatjue non-

cum

Apostolico Pontilici, nec

ipsi

imperalori, nisi tanigitur nefaria

tum verbotenus
indigenasque ab

cedere.

Ad horum

nulla loca et coenobia, que sancto Petro antiquitus

et inexlricabilia scelerailhs e partibus


eis

ehminanda,
impe-

donata feruntur, ab imperatore reposcens exegisset, demum imperator plcraque in Ultramontanis


partibus ad
illi

liberandos dominus papa anicharitate, ab

mum
ratore

intendcns

summa cum

suum

jus pertinentia pro Cisalpinis


tradidit. Htec Her-

Romam

reversurus digreditur.

quasi per

concambium

mannus. Leo

Ostiensis bac ratione asserit pervenisse

3. Secuti sunt autem eum plurimi Teutonicorum, partim jussu dominoruni, [)artim qua;stu

ad Sedem Aposlolicam Beneventum.

Nam

ait

'

adducli, multi etiam scelerati et protervi, diver-

ipsum Apostolicum et imperatorem facta est commutatio de Bencvento et Bambcrgensi episcopio, sicut jam su[)ra retulimus . Addidit etiam, ut cxercitum idem imperator in Italiam mitteret ad profligandos Nortbmannos, qui res ad
inter

Tunc

sasque ob noxas patria pulsi. Quos

omnes tum tum etiam, quia opera eorum ad imminens videbatur


ille

consuetaj misericordia; nimia compassione,

bellum indigere, clementer et


Transiens ergo per

grataiiter suscipiebat.
,

Alemanniam

Purificationem

Ecclesiam

Romanam

spectantes invaserant, impie-

sanctae Maria; Augustee egit, Mantuaeque

Quinqua-

que ac

si

non Cbristiani,scd Gentiles persecutores,

gesima acta

et

nonnullis suoruin orto inibi tu-

crudeliter abusierant.

Quajnamautem
,

ista fuerint,

multu

occisis, infra dics

Quadragesimae
:

idem Pontifex

in

Epistola

quain

scripsit

anno

pervenit. Addit his ha!c Lambertus

Romam Romam

Monomacbum imperatorem, fusius narrat, nosque suo loco ponemus. 2. Expeditionem adversus Norttnatinos ope imperatoris parat Leo. Qua;nam autem in primis de expeditione ista Hermannus habeat, videasequenti ad Constantinum

reversus est, adducens secum Godefridum ducem, et fratrem ejus Fridericum, qui Gebehardo post-

modum
licel).

in Sede Apostolica successit,


alios

(Victori sci-

Item

quamplures tam
probatissimos

clericos
,

laicos in re militari

quam quorum vir-

mus. Sunt
Pontificis

bfec verba ipsius, scriptis suis vestigia


assectantis
:

Cumque idem papa

de

Nortmannorum

violentiis et injuriis, qui ressancti

Nortbmannis, qui Apuliam occupaverant, obire parabat. Ha;c ipse. Sed et Leo Ostiensis de his agens, Gebehardi episcopi sugillat proditiotute

viam

multaconquestus esset, ad bos etiam inde propulsandos imperator ei auxilia delegavit. Ea siquidem gens a temporibus ()rioPetri se invito vi tenebant,
ris

nem, cum desertor iinprobe

factus est eo teinpore.

Nam

de ipso hsec

ait

'

Gebehardus tunc episcopus


peritissimus, regis consi-

Aistretensis, gente Noricus, vir singulari prudentia,

Henrici imperatoris, in CalabriBe, Samniae,

Cam-

gerendarumque rerum
'

Leo Ost.

l.

11.

c.

85.

Leo Ost. L

II. c.

8S.

70
liarius erat. h,

LEONIS IX ANNUS

5.

CHRISTl 1053.
cst definire inter

cum

ex jussione imperatoris
traditus
csset
coiifccisset,

ma-

gium compulsus

abbatem monaVulturni (de

gnus vakle Apostoiico

exercilus,

sterii Sancti-Vincentii, positi ad fontes

jamque
adiit,

ilineris

mullum

imperatorem

eumque hac de
et

re valde corripiens, ut ejus

exercitus totus rediret dolosus effecit, quingentis

tantum ex amicis

propinquis Apostolici illum


deploravit,

comltantibus. Quod quidem ut gravc peccatum

idem Gebehardus diutius

cum

factus

quo tomo supeiiori sa?pe contigit meminisse), et Albertum intrusum; de quo in libro Privilegiorum ejusdem monasterii ha;c leguntur' Anno domini Leonis Noni summi Pontificis et universalis papa; quinto, Indictione scxta, mense Junio, die dccima, cum idem Leo contra Apulia3 fines
:

Pontifex cst, divinam ultionem expertus.


:

Nam

de

pergens, etc. occurritei Luilfridus abbas monasterii


Sancti-Vincentii

Qui quoniam ipso idem Leo inferius hac habet' supra retulimus) impedimento prffidecessori suo (ut

contra Albertum presbyterum et

ad fontes Vulturni, conquestus monachum, usurin

maximo
sitis

fucrat, quotics

postmodum

a circumpo:

pantem

sibi

nonien abbalis

monasterio Sancta-

molestiae aliquid
ha5C

paliebalur, dicere solcbat

Maria; in Castanleto.
pra-sulibus,

Mcrito

patior,

quia |)eccavi in
est ut

dominum
Saulus,

Tunc assistentibus pluribus ab eodem Leone causa est judicala


Silvoe-CandidEe.

meum.
4.

Et item:
:

Dignum
quod

quod

fecit

abbati Sancti-Vincentii. Qui interfuerunt, hi sunt

paliatur Paulus

egit lupus, sustineat

agnus

Humbertus episcopus

Consulit monastcriis Cassinati et S. Vin-

Petrus Amalphitanus archiepiscopus.

Antequam centii prope Vnltur^ium Leo papa. autem adversus Norlmannos Leo Pontifex proficisceretur (ut Hermannus ait) (lost Pascba Romse Synodum habuit in qua ultima Synodo Gerardum Leucorum supra se quintum episcopum iu sancto:

Amalguisius Cevetensis episcopus.


Udalricus

Beneventanus

eleclus

archiepi-

scopus.

Fridericus sanctse

Romanse

Ecclesiae cancel-

larius et bibliothecarius.

rum numerum

retuhsse Sigebertus affirmat, In

hac item Synodo defmila est vetus controversia inter Forojuiienseni el Aquileiensem antistites, de
hmitibus diceceseos, slatutumque, ut Aquileia totius Yenetiffi et Istrise melropolis esset, Forojuliensis Ecclesia finibus Longobardorum contenta
esset. Extat dc his E[iislola Leonis Pontiflcis, hac Indictione sexta conscripta^ His peractis in Synodo, Leo papa Cassinum petiit, expetiturus a sanctis

Adenolphus dux Cajetanus. Landus comes Aquinas. Landulphus comes de Tiano, et alii. 6. Leo papa captus a Nortmannis in

bello

victoribus bene habetur et colitur.


cia plane

Haec ibi. Indi,

summi
in tanti

Ponlificis

quod cum nachorum


querelis,

summa; benignitatis, momenti expedilione esset, modetineri litigiis


et fatigari

sineret [se

monacliis preces
'
:

de cujus adventu hac Leo Rediens itaque Romanus Pontifex ex Ostiensis Alemannia, rursus ascendit in monasterium no;

cum jam proxime tempus instaret, quo Romanus exercitus collatis signis cum Northmanquod factum est paucos post mense. Sed audiamus ipsum Herman-

nis conflicturus esset,


dies eodein

strum, fratribusque se commendavit devotissime,

num tum

Cumque apud Sanctum-Germanum


set

honoriflce fuis-

acceptus, rogatus a fratribus, ut monasterium Sancli-Stephani, quod supra Taracinam est, interrogat, an ad illos unquam illis reslitueret
:

viventein hoecque scribentem. Ait enim: Dominus papa habita post Pascha Synodo, conlra Northmaunos, ut proposuerat, exercitum movit. Cumque illi pacem petentes, subjectionem servitiumque ipsi promitterent, el quae prius injuste
sibi

pertinuisset. Asserentibus, ostendi sibi id postulat.

usurpantes invaserant, ejus beneficiogratiaque


:

Mox dialogo
ejusdem
aut

sancti Gregorii exhibito,

utque sanctus
,

retinere velle se dicerent


vi

idque papa abnegans,

Benedictus illud monasterium


patris vita ostenso (aut

construxerat

ex

et

injuria raptas

res

sancti Petri reposceret,

enim ignorabant,
:

promptum
,

non habebant Agapiti papffi Privi-

legium
ait
ritis

Balduino abbati inde confectum) Vere, sanctus Pontifex, icquissimum est quod quae;

moxque

Friderico cancellario

mandat

Privi-

legiuni inde conscribcre, ipsuiruiuc monaslerium


assignari nostro
Fecit et

cocnobiocum suis omnibus jussit. eodem tempore huic monasterio Privilegium aliud, iier quod navem bujus monasterii in Romano portu omni lempore cuin nauclero et omnibus nauticis suis liberam ab omni conditione
pensionisque
debito
esse
constituit.

eosque perperam pervaso cedere loco juberet; illi quia numero longe prsestabant, quasi rem impossibilem sibi propositam refutantes, se potius bello obviam ituros, armisque acquisitam patriam armis defensuros, vel morte occubituros denuntiant. Sicque decimo quarto kal. Jul. valida 7. pugna confligenlcs, prima acie Norlhmanni a Teutonicis paene victi sunt
insidiis nostios
;

sed succenturiatis copiis ex


Italis citius

circumvenientes,

terga

vertentibus, Teutonicis
inulte

maxima

ex parle sed

non

Post

ha;c

adjunctis sibi cunctis fere mililibus,

Apuliam cum

Northmannis dimicaturus ingreditur Hajc Leo. 5. At vero, antequam veniret in Apuliam, liti-

occumbentibus, occulto Dei judicio, sive quia tantuni sacerdotem spiritalis potius quam pro caducis rebus carnalis pugna deccbat , sive quod nefarios homines quam multos ad se ob im[)unitatem scelerum vel qua?stum avarum confluentes, contra itidem scelestos expugnandos sePag. 332.

Leo Osl.
3

I. I.

II.
11.

c. 90.
c.

2Lco Ep.

ii

loiu. iu.

lii).

Uom.

Poul.
1

Lco Osl.

88.

LEONIS IX ANNUS
cuin ducebat
;

5.

CHIIISTI

1053.
copiis se

71

sive divina justitia, alias (juas ipse

eumdcni Lconem militaribus


scripsit
,

miscentem

novit ob causas, iiostros plectentc,


cruentaiii hostcs

quamvis nimis

adepti sunt victoriam. I[>seque

doniinus papa in (luodam ab eis casteilo obsessus, cuni cxpugiiata jamjamque munitione necessitate coacliis, cominunioiicm eis prius intcrdiclam reddidisset, acccptus ai) eis, IJeneveiilum

asseritexaminanda sunt, an in omnibus vcritale subsistant. Cuin eniin ipsc esset mcerens aniiiio ac lugens ereini incola, quod frequenter audiret episcopos aliquos in Calliis atque
in his quaj

Gcrmaniis galeatos acloricalos ad bclla procedcre;


facinus execratus, scripsit E[iisloIam ad Firmiiium

cum

iionore

tamen reductus

est,

iliique

teinporc

aliquaiito

cpiscopura, qua deplorans

mundi

hiijus mala, praiiiiter iiiipera-

dctentus, ncc i^edirc permissus , intcntus ibi (ut


subdit) diviiio scrvitio. II;cc Ilerinannus.

cipue vero discordias oboriri


distincta, ut

solitas

tores atque poutiDces, sic vult niunera coruiii csse

Leo Osliensis de his liabeal, Apuliam cuin Northmannis Leo papa diinicaturus in;^reditur aiiiio Domini millcsiino quinquagesimo (juarto (tertio). Atque ex parte ipsius quidein Apostolici Kudolphus in Beneventanuiii iiriucipem jam eloclus ct Guarnerius Suevus sif^na sustoUunt. Northmanni vero tres de suis statuunt lurmas, (luarum iinam comes Hunfridus, aliam Ricliardus itein coiiies, tertiam Ko8.

Scd quas
:

accipe'

nec imperalores attingant quje sunt sacerdotum, nec sacerdotcs qua; sunt imperatoruni ul bella tractare et alia id genus, quae
,

ipsis

omnino

reservat.

ipse Dei Filius cuncta

Sicut ergo Ait enim mnndi furentis obstacula,


:

non pcr
;

dislricti

exaniinis ullionem, sed per in-

victam superavit incoucussa; patientiae majestatem ita docet inundi rabiem polius ffiquanimiter
ferrc,

quain vel arina


:

corri|)crc, vel Ia>denli Ia;sio-

bertus agebat Guiscardus. Inito autcin certamine


in planitie se

nibus respondcre
et
ficia,

i^rBesertim

cum

inter

regnum

maxima, quo;

civitali adjacet, paulatiin

saccrdotium propria cujusque distinguantur ofut rex armis utatur sa;culi, et sacerdos accinspiritali,

subduccntibus fuyientibusquc nostratibus,


qui

ct

vcncrant amicis propinquisque reinancntibus, cum diu ab his acriter pugnasolis

cum papa

gatur gladio
sseculi

qui cst

vcrbum
:

Dei.

De
sine

nempe

principe

Paulus dicit'

Non
est,

tum
datis,

esset,

omnibus taudem

in ipsa

pugna

truci-

causa gladium portat, Dei enim minister dcx in iram


Et
ei

vin,

Northmaiini Dei judicio evasere victores. Dehinc Hunfridus Pontificeui adiit, et in sua illum
fide suscipiens,

qui nialum agit. Ozias

rex

qui
^.

sacerdotale usurpat officiuin, lcpra perfunditur


si

cum

suis

omnibus Beneventum

sacerdos

arma

corripit (quod utique laico-

])erduxit, spondens,

disponeret, ipse illum


Intravit

quandocumque Romam ire Capuam nsque deduceret. autem idem pai^a Beneventum mense
ibi

rum

Junio, vigllia S. Joannis Baptista^, mansitque

usque ad mensis Martii duodecimam diem


Leo.
9. Vidisti

Hajc

esl) quid meretur? Naiu ct David idcirco ante Evangelium evangelice vixisse creditur, quia non modo Semei et Saul, sed et plurimis indulsisse hostibus suis invenitur. De quo et caiteris sanctis Patribus nonnulla hic exempla perstringerem, nisi

in Northmannis, quamvis hostibus


Galliis

implacabilibus, tam in

quam

in Anglia,

atque

demum
:

in

Italia

ubique victoribus, a se
Pontifex suis
litteris

quam mihi hfec et cerlum tenerem. Plane quis non videat, quam sit inhonesta confusio, ut quod Ecclesia agendum dencgat, imprudenter ipsa committat ?
vobis incomparabiliter notiora
his similia
et

victo Pontillce victos ipsos esse reverentia culminis

cum

aliis

prcedicat patientiam,

infoederabilem

Apostolici

adeo ut

(sicut ipse

contra nocentes accendatur in iram ? Contigit hoc


facienti

testatus est, scribens ad

Constanlinum Monoma-

quod Apostolus
ait'
:

dicit'

Ne cuin

aliis prse-

chum

imperatorem) vicisse Pontificem ipsos pcehis Sigebertus, Ponliflcem captuin

dicaverim, ipse reprobus

cfficiar.
:

Vel illud potius,

nituisset?

Addit Northmannis a
pra3Stitere

relaxari noluisse, nisi suis

omniper-

quod ad Romanos teipsum non doces


et

Qui ergo alium doces,

qui

dicis,

non moechandum,
est,

bus pariter relaxalis.

Quod

eideni

obse(|uentes

mcecharis

qui abominaris idola, sacrilegium


^

Northmanni,

Ponlifici iu

omnibus

facis.

Etpraicipueid quod praesto subjunctum


:

inde ac victori
qui rabie

morem

gerentes.

At de his non audiendus Benno schismaticus,

Hildebrandum oblatrans ipsum cum Benedicto Nono, Sedis Apostolicae invasore, insidiatum esse Leoni PontiOci in hoc bello Northmannico tradit. Quanta autem in hoinine
canina in
fuerit mentiendi usurpata licentia, et struendi calumnias fraus, superius jam satis est demon-

Qui in lege gloriaris, Et per praevaricationem legis Deum inhonoras post alia id genus adducta et cumulata subjicit
sacerdoti congruere videtur
)) .

ista

il. Et revera

qua fronte, qua

libertatis

auda-

cia sacerdos quilibet in dissidentium confoedera-

tione desudet, cumipse suisosoribus non remissionis indulgeat veniam, sed effrcenetur implacabiliter

stratum.
10. Factum Leonis papce prceliantis in Nortmannos, perperam a Petro Damiani exprobratiim,

Verum sicut iste ex jure et historia defenditur. non audiendus, ita qu;e Petrus Damiani adAcrsus

ad vindictam?lnteromnessane virtutum gemmas, quas Salvator de calo veniens attulit, duas insignius atque praclarius rutilare monstravit, quas
et in se prius expressit, et ut nobis

imprimerentur

'

Rom. xui.
s

2. Para. xsvi.

3 1. Cor. IX.

'

Rom.

ii.

Leo Ost.

1.

II. c.

88.

PrKslO, pro cilo vel mox.

72

LEONIS rx ANNUS

5.

in

CHRISTI 1053.
traditur insurrexisse

cdocuit, charitatem scilicet ct patientiam . Et paulo post: Uis iiiminim virlutibus et fundatores Aposloli Ecclesiam sanctam condidcrunt, et pro-

arma sanctorum quispiam


?

Pontificum

Causas igitur Ecclesiastici cujnsciim-

quc

negotii leges dirimant fori, vel sacerdotalis

pugnatoros ejus sancli niarlyrcs diversa morlium supplicia trium|ihalitcr pertulerunt. Si crgo pro

cdicta Concilii, ne

quod gercndum

est

iii

tiibuna-

libus judicum, vel ex scntentia debct prodire Pon-

arma ferrea nusquam ferrea corripere arma conceditur: quomodo pro terrenis et transflde,

qua univcrsalis

vivit Ecclesia,

tificum

in

nostrum verlatur opprobrium conde his Petrus Damiani, cui quibus


,

capere privato non

licet,

gressione bellorum .

U. Hucusque

iloriis Ecclesia; facultatibus loricataa acies in gladiis

Catholica dogmata penitus adversantur


hieresis errore notantur

debacclianlur? Porro sancti


hffireticos

viri

cum

praevalent,

idolorumque cultores nequaquam pereis

Romana, cathedra Petri, e


:

omnes, (|ui ab Ecclesia duobus allerum gladiura

imunl, sed potius ab


detrimcnto
ignorat ?
In Galliarum
fidclis

pro fide Catholica perimi

non refugiunt. Quomodo

ergo pro rerum vilium


gladio
Christi
petat
,

auferunt, necnisi spiritualem concedunt, ipso san Materialem gladium qui cto Bernardo dicente

fidelcm

queni

secum utique redemptum

sanguine non

mihi videtur attendere verDomini, dicentis: Converte gladium tuumin vaginam . De cujus usu habet ista Gregorius IX
negat,

tuum

non

satis

bum

quod narro.
tio
:

Inter

potentem orta est cunique a partis utriusque fauloribus minis diu certarefur et jui'giis tandem ut armis ageretur utrimque condictum est. Et ssecularis quidem,
,

finibus audivi gestum esse abbatem et quemdam saeculi non levis de posscssione conten-

in E|)istoIa ad Germanum patriarcham Constantinopolitanum, suo loco inferius recitanda': Illud tantum adjicimus, quod utrumque gladium ad

Romanum

Pontificem

pertinere

ex Evangelica
jesu discipulis

lectione tenemus.

Etenim loquente
illi

deacquisitione gladii spiritualis,


tos

duos
et

ibi

posi-

paratis militumcopiis,
ditur, aciesstruit,

campum

proeliaturusingre-

ostenderunt

quos Dominus

dixit

sufficere,

cuneos ordinat, atque ad fortiter agendum mentes acerrimus cohortator inflammat. Silvescunt omnia gladiis, rubent clypei, vociferantium clamor attollitur, minaces armatorum fremitus inhorrescunt, tela stringuntur, et solus adversae
partis
tensis)

ad cohibitionem videlicet

spiritalis

temporalis
in Mat-

offenss. Si materialem gladiumpertinere concedis

ad potentiam temporalem
thcci

attende

quod
:

Converte Evangelio Dominus dicat Petro^ gladium tuum in locum suum , dicendo tuum
significavit

impetus ad congrediendum

accensis

(ex-

materialcm

gladium, quo
ei,

perciissit ille
spiritali

manibus exspeclalur. Abbas enim non in armis terrenis spem suam, sed in humana; salutis
,

servum

principis

sacerdotum. De

vero

nemo

vertit in

dubium, cum

id est Pelro, per

auclore constituens, cunctis, qui pro se dimicare

convenerant
lis

suum

prohibuit comitatum
sicque

solos

autem monachos suis equisiniposuit, capitacuculcooperire prajcepit,


et

cum

illis,

velut

galeatis

loricatis

fidei

munimento crucisque

locum certaminis venit. Cumque vir ille non ferrea, ut sperabat, arma conspiceret, sed tanquam caelestem atque angelicam aciem cominus advertisset tantus eum cum suis omnibus divini
vexillo, ad
;

apicem ligandi atque solvendi commiserit potestatem '. Uterque igitur gladius Ecclesias traditur, sed ab Ecclesia exercendus est unus, alius pro Ecclesia manu sajcularis principis eximendus unus a sacerdote, ahus ad nutum sacerdotis administrandus a mihte . ILcc Gregorius. His consentientia Bonifacius papa VIII habet his verbis*: Uterque gladius est in potesfate Ec-

cujusdam

specialitatis

clesiaj, spiritualis

scilicet et materialis; sed is qui-

timoris horror invasit, ut desilientes de equis, protinus arma projicerent, terrffi se humiliter sternerent, indulgentiam flagitarent.
Sic, sic

dem
ille

proEcclesia, illevero ab Ecclesia exercendus:


sacerdotis,
et
is

manu regum

et

milifum, sed ad
;

nimirum

nutum
jubet,

pafienfiam sacerdotis

cum

videlicet

titulos victoriae triumphalis obtinuit,

qui non in

vel

sponte facienti

consentit.

Et pergit:

frementibus equis, non in micantibus gladiis spem


sed ex divina; tantum potentiae virtute prtesumpsit.
I)osuit,

13.

Ad

hffic si

quis objiciat,

Leonem
:

bellicis

usibus sc frequcnteriiiipIicuissePontificem,nihilo-

minus verum

esse dico

(]uod sentio

Quoniam

nec Petrus ob hoc Apostolicum obtiiiet principatum, quia negavit: nec David idcirco prophetiae meretur oraculum, quia thorum alieni viri invasit

Oporfet autem gladium esse sub gladio, et temporalem aucloritatem spirituali subjici potestati . Haec Bonifacius. Cui assentiuntur onmes, ut nullus discrepet, nisi qui dissidio ab Ecclesia excidit. 15. Sed pra;ter doctores et theologos omnes ipse vigens usus in Ecclesia dogma probavit. Siquidem ad propulsandos ab Italia Longobardos vel Sarracenos, frequentibus lcgafionibus Romani Pontifices , iidemque sanctissimi (ut superiores tomi

cum mala vel bona non pro mcritis considerantur habentium, sed cx propriis dcbeant quali;

abunde demonstrant) sfudio [iropensissimo alienaque apud Cbrisfianos principes instifere


satis
,

tatibus judicari.

Numquid hoc

lcgitur vel egissc

manu
'

pugnantes atque vincentes, erexere de bar-

vel lilteris docuisse Gregorius, qui tot rapinas ac


violentias

aLongobardorum

feritate est

perpessus?

Num

Ambrosius bellum Arianis,

clesiam crudeliter infestantibus,

suamque Ecintulit? Numquid


se

Cusa

cum

aliis

Matth. XXVI.

Epist.
'

Rom. anno io&l, curanle Gerardo

Matlh. xvi.

Vossio.

Extrav. de inajor. ct obed.

cap. 1.

LEONIS IX ANNUS
baris victis sa-pe triumpiios, iiiis(|uain vcro rcpcrti
(|iii

CHRISTI 1053.
hac via
isla
niliil proficcrct,

73
inde concilatus advcrsus

nrniati

iii

acie ilimicariiil.

Scd

l.co ijisc

dc

ciiio

obvianlia qiiajqiic [irodirct.

agiiiius,

licct sit

comilatus cxercitum, seorsum

lo(|ucntem

laiiicn, exitiim
iiilo,

cxspectans certaminis, in loco


postea obscssus
est,

muUnus
est

bes, qiiia

Nam audi ipsum de se Morcs mcos iiene cognitos iiadiu porto scdsi semcl dcliberavero non
'

in (luo

mansit.

Joanncs Duodccimus adolcsccns Scdis invasor


reiicrlus, qui

armatus ali^iuando cquilasse dclatus in Synodum fuit quod habitum pro monslro, ut suo loco siipcrius dictum est. Scd ct probro stcpc datuni cpisco|)is, sivc Francis sivc Gcrmanis id factilantibus, cum aliena non suamanu (utaudisli a Grcgorio et Bonifacio) sit in defensionem Ecclcsiae
:

omnia pericula lalus vado. Ita ut plaiie se gessit in ad Sabinianum diaconum causa Longobardorum, quos primum diu tolerare disposuit, agensque apud eos sequestrem pacis, se a sanguine eoruin compcscuit. Nam eadem Eiiipoiiare, conlra
:

stola hccc infcrius

Si

ergo,

iii(|uit,

servuseoruin

morte Longobardorum me immiscerc voluisscm, hodie Longobardoriim gens nec regcm, ncc
in

ejusniodi gladius exerendus.


16. Idque etiam factum a S. Gregorio

duces, nec comites habcret, atque in

Magno

fusione esset divisa

scd

quia

summa conDeum timeo, ia


eorumdcm

papa, (lucm adco male inscntcntiamsuam adducil


Petrus, ex suiipsius scriptis Epistolis salis super-

mortcm
iiiido.

cujuslibet
Ita

hominis

ine immiscere for-

ipse

priinum, aiilequam

que cvidenter apparet. Et quo magis eum errantem cx i[iso qucm contra Lconcm citat coarguas,
accipc cx ipsius Grcgorii Epistolis ccrta loca, (|ui-

Longobardorum expertus esset pcrfidiam et pertinaciam. Quibus tandem maximo dainno Reipublicaj
cognitis,
Epistolis

qualitcr se gesscrit

cum

eis,

audisti ex

bus ipsc adversus Longobardos militum gladios alicna manu magna instantia monucrit excrcndos. Nam ad Vcloccm niagistrum niilitum scribens, bortans(iue adversus Arnuiphum ducem Longoa Si bardoruin prodirc cum copiis, lucc habet
'
:

ab eo postea

datis.

Errore igitur lapsus

convincitur Petrus (excusare

eum

nec dcbemus,
EcPost Ter-

nec possumus)

quem communi

Catliol. totius

clesi* consensu constat esse

damnatum.
quo

tullianum, Julianus Apostata fuisse cognoscitur


originarius sator erroris, ex
et iste noscitur

liuc vcl

ad Ravcnnates parles

nec diccndum

Ariiul-

phuni cognoveritis excurrere, vos a dorso cjus


(sicut dccct viros fortcs)

propagatus. Porro sicut


essc

ille

antiquitus in Ecclcsia

laborate, qualitcr opinio

repcritur a sanctis patribus cuin suo auctore error

vestra ex laboris vestri quaiitalc anipiius in

Kepu-

damnatus, quo JuUanus Aposlata hujusmodi


se

blica Dfco auxiliante proficiat, ctc. Et ad Mauri-

a Christianis quibuslibet exigcbat palientiam, ut

tium et Vitalianum itidcm magistro militum scquentcm Epistolam scribens, hsBc itidem post aiia liabcl a Sed et gloria vestra, si huc perrexerit ipse
:

non solum quempiain non offenderent, sed nec


defcnderent ex
legis,
ita et

prfescriplo (ut aiebat) Evangelicaj

hostis Arnulphus,
lio

quomodo
quod

consuevistis

cum

auxi-

damnatus

pariter

longe ante cjusdcm (juoque generis TertuUiani et aliorum hareti-

Dei, a dorso ejus


in

polestis perficite.

Speet

corum

ramus enim
Natali
sibi

omnipotentis Dei virlute,

in

ille error, quo non licere alicui Christiano militare dicebant. Sed de his suis locis superius,

ipsius beati Petri

Apostolorum principis, in cujus sanguinem effundere desiderat, quia ipsum contrarium sine mora invcniet . Hajc Gregotunc

nuncad Leonem redeamus. 18. Leo papa Beneventi


triarcha;

acceptis litteris pa-

Antiocheni

sub iiiiperatore Constantinopohtano, qui per praefectos regebat eam, et quBe ad bellum spectabant, magistris militum missis ad
rius. Eral

Roma

electionem.

Dum ipse Pontifex Beneventi moraenim


ibi in civitate,

respondet

confirmans ejus

retur (permansit

mana?

Ecclesiae conquisita,

recens Rousque ad anni sequentis


sapiens

hoc delegabat. Et quamvis hoc non suuin, sed alicnum videretur esse negotium tainen ac si suum peculiare esset, de resistendo, et expugnando eosdem perfidos Longobardos, plures extant ejus Epistolae ad Mauritium imperatorem ^, el ad cjus successorem Phocam ^. Quinetiam in his qua? speclant ad defensionem nioenium civitatum, vigilare
,

mensem Martium)
qua3 sunt Catholicaj

legationem accepit a Petro pa-

triarcha Antioclieno, qui


fidei,

more majorum

siinul ac creatus cst pa-

triarcha, expetens Catholicae et Apostolica; Ecclesiae

communionem, misit Epistolam ad Leonem Roinanum Pontificem, una cum fidei Catholicae professione,

qua reccpta

at(|ue probata

ab ipso Leone

jubet* episcopos,

et neccssaria

cuncta paiare, ad
esse

Pontifice, reddidit ad

eumdcm

ipse litteras, qua;

quorum custodiam nec


offendendo
egisse,

viros Ecclcsiasticos

cusae

jubet exemptos sed obfigatos.

Cum

igitur tani in

rum

quam defcndendo
est,

Gregorius bcllum
ait,

adornat, quid

rogo, quod Petrus

hoc non

habentur inter caeteras Epistolas Romanoearum exordium - Coiigratulamur vehementer in Domino, etc. Ubi inter alia de ejus creatione haec habet
Pontificum. Est
:
:

ncc

litteris

docuisse Gregorium ?
ita

19.
siae,

Quod

ipse ex specula sanctce illius Eccle-

17.

Qui tamen

mansucludine bene compo:

cui videris designatus

divinitus

speculator,

situs erat, ut patieuter cuncta prius ferret

si

vero

prudenti oculo considerans promotionem tuam ad


episcopale fastigium, elecfione cleri et populi (sicut

'

Ep.

Greg. Regist.
2 Ibid.
11
1.

1.

xii. Ep.

XI. Ep. SLiii.


I.

xxl
<-

et xxii.
1.

^ ibid. 1. iv.
i

Ep. xxsi.
ct Ind
ii.
'

Ibid.

VII.

Fp. xx. Ind.

Greg. Regist.
Poot.

I.

vii.

Ep.

i.

Ind.

i.

Leo

lip.

loQi. 111.

Ep.

et 111. Eod.

VII.

Rom.

Baron.

ToMts XVII.

10

74

LEONIS IX AKNUS

5.

gis

CIIRISTI

1053.

asseris) faclam, alqiic fiilein luaiii seciiiKluin anti-

runt, nulli arroganter transgredi conceditur.


vestra fraternitas circumspiciat, ne

quae consuetutiinis religiosum

et

valde necessa-

Maqua radix

rium sludium Apostolicae


:

et primae Sedi, cui

Deo

auctore (luainvis indigni pra>sidemus, annuntiare, et exponere curasli iu (|U0 facto noveril tua dilectio

amaritudinis atque dissensionis (quod absit) in vestris partibus succrescat, per quain inquinentur
multi, et

quam

necesse

sit

districta falce saiicto-

nos plurimiim recreatos et gavisos in Doiiiiod

rum canonum
Mea vero

a CathoUca; Ecclcsiae agroextirpari.

mino. Quia
siffi,

maxiine oporlcbat,

tibi et

Eccle-

huinililas in culmiiie Apostolici throni

cui teinporaliter prajsides,

non

dislulisti effi-

ideo exaltala, ut approbandaapi^robet,

improbanda
ct conflr-

cere.

Sicjuidem ab Apostolica tua sede, nostram

quoijue improbet, tuae

sancUssimae fraternitatis

Apostolicam

Sedem consulendo

perpendimus
Doininico
et

promotionem libens approbat, collaudat


mat,
et

luam

dilectionem nolle deviare a

omnium
siis

sanctoruin Patrum concordi decreto, quo


cunctis in tolo orbe terrarum Eccle-

inviolabiliter

conimunem Dominum instanter exorat, ut quod humano ore jain diceris, ante ejus oculos existat. Noveris famen nos ipsain tuam promoUo-

sancta Ilomana el Apostolica Sedes caput prse-

nem

tahter apiirobare,

si

non hanc neopbytus, aul

ponitur, ad

quam majores

et difficiliores

causfe
Sic

curiaUs, aut digamus, vel preUo, aut alio quolibet

omniuin Ecclesiarum definiendae rcferantnr.


mulgant,
et

modo

sacris

omiiia veneranda Concilia, sic leges buinanfe prosic ipse Sanctus sanctoruin, Rex regum Dominus dominantium confirmat, quatenus ibi

tinuisti.

canonibus contrario (quod absit) obSane fidem tuam, quain proprio scripto
Sedi exposuisU,

summae

et Apostolicae
oi

sanam

et

Catholicam atque

principalis dignitatis, et totius Ecclesiasticae disciplinae venerabilis

ipse vertex et cardo

apex prcefulgeat et praicellat, ubi Aposlolorum Petrus carnis suae


in

beatam resurrectionein

novissimo die exspectat.

Nimirum
fides,

soliis est ille,

pro quo, ne deficeret ejus

thodoxam per omnia protestamur, et sicut vere uuicam et salutarem ainplectimur, et tuae dileclioni vehementer congratulantes iu Domino, eamdem nostram esse devoto corde et prompto ore profitemur. Firmiter enim credo, etc Quod autem septem tantum Concilia OEcumenica
retinere profiteatur, nec de Octavo sit aliqua inenUo, cur id acciderit, consule quae dicta sunt toino superiori, dum de ipsa Octava Synodo actum
se
est. Porro non solum Ecclesia Antiochena, sed et Alexandrina atque Hierosolymitana retinebant hoc

Doniinus
:

et

Salvator asserit se rogasse, di-

cens

Siinon, Simon, ecce satanas expetivit vos,


:

te,

ego autem rogavi pro et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Quae venerabilis et cfficax oratio obtinuit, quod hactenus fides Petri non defecit, nec defectura creditur in throno illius usque in saeculum saeculi, sed confinnabit
ut cribraret sicut triticum

ut non deficiat fides tua

tempore communionem Romanac

Ecclesiie,

no-

menque Roinani
in Ecclesia

Pontificis ex Dyptichis ex
;

recitabant

quod infenso

tulit

more animo

corda fratruin variis concutienda


lionibus, sicul usque
savit.

fldei

periclita-

nunc confirmare non

ces-

ConstanUnopolitanus patriarcha Michael, ut quae de eo anno sequenti dicturi sumus ostendent. Sed

quantam hoc anno

hic ipse Michael excitaverit in

Pro cujus excellentia tertiam a Romana Ecclesia dignitatein retinet Antiochena, quam te defendere sumniopere monemus, non tuae gloriae causa, sed pro sedis, cui ad tempus praesides, anti20.

Ecclesia teinpestatem,

videamus

22. Epistola Michaelis

Cerularii patriarchoe

contra Ecclesiam Latinam, improbantis

usum azymorum.
Cerularius,

maxime

Ipse Michael

cognomento

qua honorificentia. Nec revoceris ab hac intentione cujusUbet pompa, vel arrogantia, quin constanter
defendas honorem
reliquerunt omnia
,

necnon et Leo Acridanus archiepiscopus Bulgarorum, in sugillationem omnium Lati-

quein Antiochenfe Ecclesiae

sanctorum Patruin Concilia.

cam Sedem

norum, adversus sanclam Romanam et Apostoliimo contra omnein Occidentalera


,

Ad quod utique, si oportuerit, maxima mater, Romana scilicet alque prima Sedes tam dilectae sibi filia.', imo consoci;p, nusciuam et nunquam
Quod totuin ideo diciinus, quia quosdam minuere antiquam dignitatem Antiochenae conari
deerit.

Ecclesiam scripserunt Epistolam,

quam miserunt
episcopum
cui in Co:

ad Joannem Tranensem in Apulia

pervulgandam apud Latinos oinnes,


dice titulus hujusinodi affixus legitur

Ecclesiaj audiviinus.

21. a Porro

(juod a nobis causas divisionis

nniversalis EccIesitccoinpatiendorc([uirit, fatemur


tuac religiosae sollicitudini, nos adliuc a

Domino
sanctae

niiserante
unitatis
:

Drmissiine

retinere

vinculum

Calumnia episcoporum Micbaelis Constantinopolitani et Leonis Acridani, pervicaciter exhalantium pcstiferas mephites diversarum haereseon adversus sanctam Roinanam et Apostolicam Sedem, imo contra oinnem LaUnam et Occidentalem Ecclesiam. Haec quidem calumnia Gra>co sermone edita, et Joanni
Tranensi episcopo in sugillationem

nec videmus nos alicubi incurrissc dain-

omnium

Lati-

num

schisniatis,

quos integritas concordia},

et plc-

norum

dirccla,

cum

fuisset Trani

exhibita fratri

nitudo Ecclesiasticae disciplinac indesinenler regit.

Unicuiquc nostrum dcbitus honor et sua conservantur tcrminos, quos Patrcs noslri
;
'

jiira fixe-

Luc. XXII.

Humberto, sanctae Ecclesia,' Silv;e-Candida3 episcopo, in Lalinum est translata cjus stuiUo, atque delata doinino Leoni Nono. Quie eliam hic ad cautclam multorum et notitiam, non autcm ad aliquam utilitalcm inserta, cunctis scire voIenUbus fideliter

LEONIS IX ANNUS
est conservat.i . Ita ibi. Ipsa

5.

CHRISTI

1053.
estis sal

75
10^15:01 quoniam
fcrmciilo, qiiod
ac-

autcm ipsoriim Epi[lalriarcba

pulissuis': Quia vos


siinilc cst

stola sicseliabet

rognum ca;lorum

23.

Micbacl

universalis

novai

Romtc, et Leo arcbiepiscopus Acri(b;e, metropolis Bulsarorum, dilccto Iratri Joanni Tranensi episcopo.
Dei

mulicr abscondit in farin;r! satis tribus, usque dum formenlaretur totum "? Miilierem sanctam Ecclesiam vocat satis vero tribus modiis repletis, Patrem, et Filium, el Spiritum sanctum,
cipiens
:

magna

dilectio ct

jucunda compositionis

quorum ncquaquam
cipes,

lutulenta) azyma; sunt parti-

viscera flexerunt nos scribere ad


et per tc

tuam

sanctitatem,

ad universos principcs saccrdotum, et sacerdoles Francorum, ct monaclios et populos, ct

cerdos in ccternum

ad ipsum reverendissimum ])apam, ct memorari de azymis et sabbatis, qu;c mystice indecentcr custoditis et comniunicatis .ludfcis. Eteniin azyma
et

sabbata

ipsi

custodire a Moyse jussi sunt

noest,

stnini vcro pascb;i Cbristus cst. Qui ut


leg(ini

non juxta

David de Christo': Tu es sasecundum ordinem Melcbiscdecli, qui ;iiite Moysem et Abraham, ca;li et terraj et cffitcrorum creaturarum agnoscens Dominum, exsurgens obtulit ilii pancm et viniim. 20. Ideo dicit divinus Apostolus ' Quoniam si consummatio per Leviticum sacerdotium erat, uon secundum ordinem Mclchisedcch sacerdos
Dicit
et
:

cnim

invenirelur advcrsarius,

et

circumcisus
;

Christus diceretur. Et quia franslato sacerdolio,

pascha celebravit primitus sic illo discedentc nostrum novuiu operatus est. Et iioc manifestum esl in Evangclio secundum Mattbaeum. De
et legale

nccesse est ut legis translatio


lenta constituit

fiat,

quae lex lutu-

azyma
'
:

magnus Paulus ad
his

mystica
discipuli
tibi

ccena

loquens

Evangelista sic quoque

loquens

ait

Idem ipse prima Epislola de Fratres, ego accepi a Domino,


Juda^is custodire.
Corintiiios

inquit': Prima autem dic

azymorum
ei
:

accessere

ad Jesum, dicentes
et dicitc ei

Ubi vis parcmus


:

quod et tradidi vobis: quoniam Dominus in nocte qua tradcbaliir, acccpit panem, et gratiasagcnsfrcgit, et dixit
:

comederc pascba? Qui


:

ait

Ilc

in civitatem

Accipite et comedite, hoc est corpus


:

ad

quemdam,
apud
:

Tcmpus
facto,
illis

meum

prope

est,

te facio

pascba
et
,

cum

discipulis meis. Et

meum, quod pro vobis tradetur hoc facite in meam commemorationem. Simililer et de calice:
Hic est calix

post pusillum

Ves[)cre

autcm

discumbebat

novum Tcstamentum

in

mco

san-

cum duodccim,
amen
turus
dico vobis
est.

dixit:Amen, quia unus vestrum me tradiedentibus


:

Et post pusillum dicentc Juda


?dicit ei
:

Numquid

ego

sum Rabbi
24.

Tu

dixisti.

Hucusque o Dei bomines,universaIegaIis


(lua^
:

quoticscumquc bibctis, in meam commemorationem. Quoliescumque manducabitis panem hunc ct caliccm bibctis, mortem Domini annuntiabitis. Azyma; vero neque commemorationem habent Domini, neque mortem illius annunguine; hoc
facite,

Pascba; sunt: deinde

mystici et nostii sunt

addidit Evangclista, et dixit

Edentibus autem

iilis,

accepit Jesus panem, fregit, et dedit discipulis suis,


et

dixit

Accipite et comedite

boc
dicens

cst

corpus

meum, quod

pro vobis tradetur. Et accipicns caillis,


:

ante mille quadringentos annos ex lege constitutx, et per novuin Tcstamcntum, hoc est, et per sanctum Evangelium, ct per Christum maledicta?, et derelictae. 27. a At sabbata vero quomodo in Quadragesima
tiant, sicut Mosaicae, ct

licem, gratias egit, et dedit

Bibite ex

judaice observatis ? Aut


lofiuens

eo omnes, bic est sanguis

Dicendo enini

novi

meus uovi Testamenti. ostendit quomodo ea quse

veteris fuerunt Testamenti cessaverunt. Adspicite

non audistis Evangelium ^ quia transeuntes Discipuli in sabbatis coeperunt iter agere evellentes spicas et comedentes? Dicebant autem Judffii ad Christum Videsquidisti
:

quoniodo panem cori)US suum sub novo Testa-

faciunt in sabbatis?qui dixit: etiam.

An

nescilis

mento

plenum spiritu, et sicut caloris demonstrativum. Vos quidem panem, nos arton dicimus, arios autem interpretatur elevatus, et sursum portatus, a fermento et saie calorem et elevatiouem habens azyma; autem nil distant a lapide sine anima, et lutolateris deorsum
vocavit, sicut vivificum et
:

quid egit David,


erant,

cum

esuriret ipse, etqui

eum

eo

templum, etpanes propositionis coraedit? ctc. Et quia sabbatum propter hominem facfum est, non homoproptersabbatum. Qui et dicebant' Quoniam homo iste non est ex Deo, qui sabbatiun non custodit. Et iterum lointravit in
:

quomodo

consumpt;c terraj, et sicco luto comparata;, quas cum amaritudinibus Moyses comedere miseris Judaeis

qucnte Christo insabbato,

et ei

qui

manum

arl-

semel
25,

iu

anno legem

constituit, dicens

dam babebat^, similiter et ei qui daemonis spiritum habebat', in sabbato mundato, et murmurantibus Judaeis et
Hypocritae,

Quoniam mala)
et Ia;titia

passionis el tribulationis

symbola suut,
sclia

significativa;

sunt

et

nostrum Panos
qui
sicut et fer-

gaudium

totum

esl,

5t extollit

a pracsepe,
hi

multa dicentibus dicit Cbristus unusquisque veslrum non solvit asinum aut bovem suuni, et ducit adaquare?

ab

bumo mentum
panis

propter

gaudium ad CEelum,
replctus est,

Et paralytico similiter,

qucm sanum
sunt
,

fecit.
,

Et ideo

propter proprium calorem


suavitate

panem

qui sabbata

cum

azymis custodiunt

neque
sunt

Azyma; vero neque sal, neque fermentuin habentes, lutum est aridum. Aut non audistis Jesum dicentem disci'

omni

Judffii

neque

Cbrisliani

sed similes

MaUli. V.

i.

Cor.

' '

Luc. xiii.
Marc. n.

3 '

Psal. cix.

Joan. ix.

lleb.

vii,

Mallh

sii.

Matlh. XXVI.

.9

Luc. Xlll.

76
lcopardo,
siciit dicit

LEONIS IX ANNUS
niagnus
Basiliiis, ciijus capiili

5.

et

CHRISTl 1053.

ex nota temporis in ea apposita, hoc esse anno

nec nigri suut, nec omnino


28.

albi. et

conscripta cognoscitur,
lii

dum

ait intervenisse

mille

Quomodo aulem

suffocata

tales

et fere viginti
illiid

annos a Christi passione usque ad


plane

comedunt, in quibus san^'uis lenetur ?autnescilis, quod omnis auimalis sanguis sit auinia ipsius', et qui comederit sanguinem, auimam comedit?Et idcirco secundnni iioc nec Gentiles ex toto sunt: illi autem occidunt, aut plagantes comedunt. 29. Etiterum AUeluia in Quadragesima non psallifis, sed semel in Pascha tantumuiodo, quod
:

tempus, quo scribebatur Epistola. Quodenim

dicit, fere viginti,

nondum
ad

fuisse viginti de-

clarat.

Etenim exordio sequentis anni jam


in Epistola data

fuissc

viginti, ait

eumdem

Michae-

interpretatur, Doniinus venit


dicite, et benedicite

laudate, bymnuni eum. Ergo secundo hoc neque


,

Domini Doniinum, neque Benedictus qui


psallitis.

venit,

lem mense Januario. A trigesimo quarto Christi anno incipere consuevisse Romanam Ecclesiam numerare ab ejus passione annos, suo loco superius dictum est. Ex qua quidem Leonis papaj Epistola prinium hic describemus quae spectant ad quffistionem de azymis, quo nomine illi damnassent

Et

istiul

vero Alleluia Ilebrnice dictum

Romanam
:

Ecclesiam, simulque Occidentales

Cur tantani deceptionem horum taliuni non adspicitis, ncc intclligilis, nequc corrigitis populos
est.

ct vosmetipsos, sicut qui

Deo ?Non

derelinquitis

trus et Bencdictiis ct
dccepistis vos ipsos et

debent judicari ex his a dicitur, quod hoc PePaulus et caeteri docuerunt?

quod

omnes inde vero reliqua attingemus. 33. Quod enim ipsorum Epistola (ut apparet) ad Tranensem episcopum scripta deazymis, in primis in sugillationem Romanae EcclesicC vertebatur,
ipse

Leo Pontifex
'

sibi

respondendi onus incumbere


ea spectent, ista rescri|)sit,

populum

in

islis.

existimavit, et

quod ad
est

Qua; vero scripsi, ea sunt, qu?e Petrus et Paulus et caiteri Apostoli et Chrislus docuit, et sancta atque Calholica Ecclesia suscepit et custodit
30.
rcligiose, qua^et vos correcti custodite.
cl custodias

diccns

indicibili

totum illud, quodtandemcum contritione et gemilu cordis ac corporis

Inde

effundimus, in quo omnia visceraCathoIicaimatris


concutiuntur, in quo omnes sensus Christianorum obtunduntur, in quo disciplina Ecclesiastica, et sanctorum vigorcanonum confundituraccalcatur, quia tu, charissime nobis et adhuc dicende in Christo frateret antistesConstantinopolitane, tuque Leo Acridane dicimini Apostolicam et Latinam Ecclesiam nova prajsumptioue atque incredibili audacia, nec auditam nec convictam palani damnasse, pro eo maxime quod de azymis audeat commemorationem DominicEe passionis celebrare. Ecce incaula reprehensio vestra, ecce non bona gloriatio vestra, quando ^ ponitis in caelum os vestrum, cum lingua vestra transiens in terra, humanis argumentationibus et conjecturis antiquam fidem confodere ac subvertere moliatur. Ecce jam post mille
,

Azymavero

sabbatorum

projicite miseris Judseis,

simiUter et suffocata Barbaris gentibus, ut fiamus


puri in rccta et immaculata fide, etuuusgrex unius
pastoris Chrisli.

inebriati
el

Cujus in cruce divino sanguine laudamus puri pure Patrem et Filium,


,

Spiritum sanctum, universa Mosaicas legis et ab eo custodita derelinquentes sine Deo Judaeis, qui
velut cceci perquirentes Christuni,
runt, permanentes in

lumen amise-

umbra,

sicut insipientes per-

petuo.
31.

Hsc autem, homo

Dei, et multoties ipse

cum

populo agnoscens docuisti esse, et correctus

scripsisti nuiltis

similem consuctudinem habentiet adjura,

bus, et ut habeas salutem animae tuse, mitte princi-

pibus sacerdotum et sacerdotibus

ut

ac fermeviginti a passione Salvatoris nostri annos,


incipit per

pcr haic seipsos corrigant, ut Dei populum, ut Dei mercedem in islis habeas et si hoc feceris, pro:

vos discere Roniana Ecclesia, qualiler


sit

memoria
ei

passionis ejusdem

recolenda, quasi nil


pretiosa

pono

et per

sccundam scriptionem majora

et per-

contulerit prajsentia, conversatio et diulurna

fectiora his tibi scribere, fidei vera ostensione et

institutio,
illius

seu qua clarificavit


dicit

Deum mors

firmamento animarum, pro qnibus Christus posuit animam suam . Hactenus Epistola Micbaelis Cernlarii et Leonis Acridani episcoi^i,

venerabilissenis, cui specialiter Christus Fi'


:

lius Dei vivi

Beatus es Simon Bar-Jona,


tibi,

ut vidisti ex

quia caro et sanguis non revelavit

sed Pater
,

ipsius titulo.
32.

meus qui

est

in

cfelis.

Non ergo

perpenditis

Leonis papce Epistola

commenta

Porro hanc Micbaelis el Michaelis. AcridaniEpistolam inApuIiani missam, Hunibertus


S. R. E. cardinalis episcoiius Silvai-Candida! acce-

docte refellentis

quanta impudentia dicatur Pater, qui est in calis, abscondisse a principe Apostolorum Petro cultum sive ritum visibilis sacrificii per dispensalionem Unigcniti sui, cui per semetipsum plenissime revelare dignatus est illud ineffabile
bilis divinilatis

jjtam Trani
lil(iue

cum

csset, in

lalinum transtulit, detuPontificem. Ita quiista

arcanum
etc.

invisi-

eam

ad i|>sum

Leonem

cjusdem

Filii sui ?

dem

habet scriplus Codex, in (jno


:

omnia deperlecta,

34.

Quid insuper furore percitus egerit adverita


'

scripta leguntur

Leo autem papa ea

sus Latinos Michael, idem Leo Pontifex inferius


significat
:

prolixam

illani

ad

eumdem

Michaeleni el
,

Leonem

Vos enim aIIo(]uimur, qui (sicut

Acridanuni Epistolam scripsit (|UcC inter cusas ipsius Leonis Epistolas prima ordine ponitur. Ubi
'

Doniinus

ail

Pharisajis) tulistis

clavem

scieiitia;.

'

l.co

Kp.

I.

Geo. IX.

'

Mallh. XVI.

tom.
*

III

r.p.
c.

Rom.

Poiit.

Psal. Lxxii.

Ead.

29.

LEONIS IX ANNTTS
qui claudilis rcgnurn crrlonim
ipsi inlraslis, anti'

5.

CHRrSTl 1053.

77

hrnninos, ncc

sanctissimus Leo papa scribens Kpistolam, luculcnter de

ncc

alios inlrarc

perniillitis, sctl jio-

primalu Romana;

Ecclesia) disputans,

tins

iiioliihelis,

dnm
,

matris vcneranilam
ejus

faciem con-

plane ipsum
in ejns
gat.

cnm

reli(|uis insanire

dcmonstrat, qui

conspncre ipucritis
viciis ct nialcdictis,

dum eani dnm agnos

iiiseiiniinini
ai)

contemptum

at(|uc dcs[iectnm

cornua

cri-

ca scgre-

Esset sane

i|)sa E|)istola

hic

int(;grc

dcscri-

garc ctiani anallicmate et flaKellis, ne vocem maternam agnoscant ct scfjnantnr, coiiteiulitis. Tlt enim fertur , omncs Latinorum Itasilicas pencs
vos clausistis, monachis monasteria et abl)atibus tulistis, donec vestris vivcrcnt inslitutis. Eccc in

benda, sed quod cusa jam extet oculis


patens,
id

omnium
autem
si

faccre

pra;termiltimus.

Satis

paucis

complexam

hic totins Epistola; rcdderc se-

riem

Primum omnium

ut pacis

filius,

pacem
:

acci[iere vclint, insinuans

benignus offcrt'
labefactari
:

cam

hac paric Homana Ecclcsia (inanto discrctior et clcmentior vobis est? siquidcm cum intra et extra Romam plurima GrKcorum rc[>criuntur moiiasleria, sive Ecclesia^,

per schismaticos et h.ereticos


Ecclesia;

dolct,

nnllumeorum adhnc

perlnr-

unitatem commendat' deplorat ipsornm procaciam in condemnarulo rece|)tum usum azymi m sacriticio missic " Roinamc Ecclcsia; fir:

batnr, vel prohibelur a paterna Iraditione sive consuetuiline qnin potius suadetur et admonetnr eam observare. Nec enim animositatem impite
;

mitatcm
nandis

et aucloritatem in curictis ha;resibus darn-

ostendit

*,

li;creses((ue

uumerat,
'':

(|ua;

Craicis inventcc ac propagala; fuere

i[)Sos

episco-

haerescos habet, qua;

cens per parricidam meretricem


tibi sit,

semper divisione gaudet, di': Ncc mihi ncc


;

pos Constantino|iolitanos in

tiansvcrsum actos,

Romanam
tini,

sed dividatnr

sed pietate vera; matris sic


:

Ecclesiam a nemine judicari debere demonstrat' ex Privilcgio, quod dicitur Constan:

Salomonem deprecatur
huic infantcm vivnm,
Scit

Obsecro

domine, datc

multa dc[iromit'
|ier

quochpic sua privilegia


acccpit a Christo*
:

et

nolite interticere

eum.

Ecclesia Apostolica

Petrum

credentinm diversa) [iro loco cttemporeconsnctudines, (|nando una fulcs per dilectionem operans bona quie potest,

namque, quia

nihil obsunt saluti

contra vero exprobr-at


tana3 levitatem
sco[)is
,

Ecclesia;

Constantino[)oli-

in ordinandrs

locoque
ferri
;

uni Dco
35.

commendat omnes etc. Quod autem pertinet ad objectorum soluid

feminam
tum,
et

eunuchis ejus e[)iordinatam fuisse cideinquc arroganti sibi primannius


ex
iis

deroganti

Ecclesiaj

Romana;
fihis

omnium
de matre

facturum ipse Leo papa Epistola poUicetur, quod et pra;stitit, scribens ad eumdein Michaelem anni sequenlis exordio, ipso Januarii mensc, ut suo loco dicemus. Cur auteui id modo non faciat, sic se in fine excusat Sed quia jam nunc videmur digrcssi modumEpistola;, alioexordio congruum censuimus respondere vestra; cationem, alia se
:

matri, pcenas

ingerit
est

quas Deus
i[)sis

male merenlibus
tana; Ecclesix
ita ilh

comminatus.
Constantinopolicollatis

37. Insupcr de beneficiis

ab Ecclesia Romana

agens,

impartita tradit, ut salva voluerint

Romani

Pontifices jura antiqua

patriarchalium Ecclcsiatotidem sunt rcddeuda


:

rum

qute

quidem

hic

lumniae,

quam

confratribus et coepiscopis nostris


et

verbis,

Appulis scriplam ad sugillationem nostri azymi


rigere. Inter hsec dirigimus vestris

quod agatur de re gravissima. Ait enim ' Sed ecce jam non debet ingrata filia apparere, quia

prasdicationem vcstri fermeuti, non dubitastis dicavillationibns


ali-

pra; coeteris

eam houorare
nullo divino vel

dignata cst mater sua.

Nam cum
norabiUor
no[)olitana

humano

privilegio ho-

refragantia venerabilium

Patrum nostrornm

seu

clarior

aliis

Ecclcsiis

Constauti-

qua super
lundantur,
vnllis

his scripta

deiude, ut Deus inspirabit,

existat Ecclesia, et

Antiochena atquc

nostra rescripta, qnatenus multipliciter vestra reet retro

Alexandrinaob reverentiam
inter
alias

j^rincipis

Apostolorum
:

ferantur jacula, et
si

quem non

retentent dignitatis jura


scilicet Ecclesia,

tamen

pia

feriant.

Nam

vos non

erubescitis uec

mater,
tos
vit

Romana

nolens dilectam

timetis de loquacitate, nos

non tantum erubescere, quantum timere debemus de taciturnitate, quiade nostra multornm pendent animffi, qua; falsis fralribus cahnnniantibus
perire.
Ista

filiam dote honorificentia; ex toto carere, pcr bea-

pradecessorcs nostros iu aliquot Synodis curadecernere, ut salva [)rinci[)aliuin ct A[)ostolicaantistes

et

nobis tacentibus, habeut


pietate et

rum sedium
nus pus

autem vobis paterna

ger-

antiqua dignitate, Constantinopolitahonoraretur sicut regia; civitatis episco-

mana

dilectioue interim rescribimus,

in quibus

satis declinasse

nos credimus, ne in illud Salomonis incideremus ^ Noli respondere slulto juxta


:

quamvis Justinianus religiosus Augustus le; gibus humauis voluisset adstruere, ut post papam Romanum sedeat Constantiiropolitana; pra;sul Ecclesiee.

stultiliam

suam, ne
:

efficiaris

illi

similis.

Verum

si

Et certe hoc nulla alia excellentia merito-

non
ne

resipueritis, experiemini
ait

cutus
quffi

Responde

stulto

quod idem mox sejnxta stullitiam suam,


etc.

rum

est assecuta, nisi

quod Romana

Ecclesia pro
,

amore

venerabilis Constantini seipsam

quantum

sibi sapiens esse videatur,

ILcc de

his

in eo fuit, honorantis et exaltantis, civitatem ipsius

spectant ad criminatioueni in Latinos omnes ingeslam de azymis.


36.

hoc privilegio honoris sola


i

humana
c. 2. 3.

benevolentia
'

Cum
III.

ea occasione

(ut

dictum

est)

idem

Leo Ep.
'

1.

c.

1.

* Ibid. c.

7. 8. 9. dO.

Ead. Ep.

^ Ibid. c.

10. II.

Ibid. c. 15. 16.

i. Rcg.

Hrov. XXVI.

25. 26. 27.

n.

18.

19. 20. 2).

Ibid. c. 5. 6.

U.

Ibid. c.

12. 13.

Ibid. c. 22. 23. 24.

Ibid. c. 28.

78

LEONIS rX ANNUS
per prophetam) di:

5.

CHRISTI 1053.

insignivit, jiixta prophetse (Dei


'
:

Glorificantem me glorificabo qni ctum ad lleli autcm confcmnunt me , ernnt ignobiles. Aut si quod aliiid retinet aut putat se habere dignitatis

perbiam et arrogantiam, debitum locum tenere suadet; quod si non faciant, diu toleratos amplius
ferendos nonesse, sed poena plcctendos, qiiam differatspe correctionis ipsorum. Ilisque claudit Epistolam. Ex qua apud Gratianum fragmenta aliqua
invenies recitata
40.
'.

privilegium; vos rebelles lumini ac veritati, et


gniferi unibra; et vanitatis, proferte in

si-

medium.
non

Haec de privilegiis ejus Ecclesia;, (]uibus cjus


episcopi vane gloriarenlur
esset ista decernere.
ritatis,
,

Laboratur pro
et

tinitate

Ecclesiarum.

Micum

cum
sint

Justiniani

chael vero his acceptis

litteris,

videri volens

cjusdem

At

quam

minus

tnta> ve-

essecupidus unitatis
Ecclesia
tificem

pacis,atque renovanda;

qua; de his decreto donationis Constantini


aiiposita,

Romana concordiac,

ad insum

Leonem Pon-

leguniur

stratum. Appareat cx
ol)tinore conatos
est

suo loco superius cst demonhis etiam minime fuisse concessa, qua> a Joanne Vigesimo Rornano Ponliesse

scripsit, sive

hoc codem anno conciliatrices pacis litteras sponte permolus, sive persuasione im-

peratoris, qui videns

Northmannos jam magna parte


reliquam partem, nec:

ficc

Greecos, superius hoc

potitos Apulia;, inhiarequc ad

eodem tomo

declaratum.
'

38. His inculcatis,

ingratitudinem

ipsorum Pontifex exprobrat improbral vero multo magis,

nonad proximam illi provinciam Calabriam quibuscumque potuit demereri gratiam Romani Pontificis laboravit, probe sciens cjus arbitratu arma pendere principum Occidentalium
legatione egit
,

quod ipse Michael ex laico pervascrit ejus Ecclesiae thronum, quem mulla arrogantia possideret. Ad Romanam riirsum Cathedram stylo rcciirrens, hsec de ipsius solius perpctua ingerit firmitate' Romanae Ecclesiae fldes per Petrum super petram
:

potissimum vero

Henrici imperatoris. Quapropter

cum

litteris,

tum
inter

apud eumdem de sancienda


:

Graecos Latinosque post tot dissidia unitate

utque

aedificata,

nec hactenus

deficit,

nec deficiet in

sae-

cula, Christo

lur sub ipsa


Petre, ut

ejus Domino rogante pro ea, ceu testaEgo rogavi pro te, passione sua *
:

idipsum litteris ageret patriarcha Constantinopolitanus apud eumdem Leonem papam, effecit. Qui cum rem tractaret non ex animo, sed coacte, sub pacis involucro acriora dissidia occultavit, dum

non

deficiat

fides tua

et tu

aliquando

convcrsus, confirma fratres tuos. Quo dicto demonstravit, fidem fratrum vario defcctu periclitandam,
sed inconcussa et indeficiente fide Petri, velut firma; anchortc subsidiofigendam, et in fundamento universalis Ecclesiaiconfirmandam.
nisi

magno arrogantiaque summa rem ageret. Sed quales fuerint littera; hoc anno tum ab imperatore tuni a patriarcha Michaele datae ad Leonem Pontificem ex lilteris ad ipsos anni sequentis exordio redditis melius poterimus intelligere, cum
fastu
,

Quod nemo

negat,

eas suo loco positas perlegerimus. Pontifex


his

qui evidenter ha;c ipsa verba veritatis inipugnat. Quia sicut cardine tolum regitur ostium,
ita

enim imperatorem Constantinopolim honorificam mittendam anni sequenab


eis

acceptis htteris, ad

ponitur

Petro et successoribus ejus totius Ecclesia; disemolumentum. Et sicut cardo immobilis


et reducil

tis

principio legationem ornavit

quae

autem

tra-

ctaturus, ex litteris recitandis accipies.

permanens ducit
sui successorcs

ostium, sic Petrus et

41

Leonis

litterce

ad episcopum CarthaginenAfricanos
:

hberum de omni Ecclesia Iiabent judicium, cum nemo debeat eoruin dimovere statuni, quia summa Sedes a nemine judicatur. Unde
clerici ejus cardinales dicuntur, cardini

sem

et

alios episcopos

illius Ecclesice.

Hoc eodem anno mense DeceraIndictione septima,

ubi de statu

bri, inchoata

jam

mense Se-

utique

illi,

ptembri, idem Pontifex Leo rescripsit ad episco-

quo cajtera moventur, vicinius adhaerentes, etc. Ex quibus et infcrius auream plane sententiam
istam infert
39. vel
*

pum

auctoritatem. Quae

Carthaginensem, appellantem Romana; Scdis quidem Epistola cum statum

infelicem Ecclesiae Africanae contineat, hic


Ecclesiae auctoritatem
nititiir,

QuisquisRomanae

tidem verbis reddendam


Sic

eam todignum existimamus.

privilegia

evacuare seu imininuere


Ecclesia;, scd

enim

se habet

non hic unius

totius Chrislianitatis

Leo episcopus, servus servorum Dei, Thoma;


charissimo et coepiscopo Carlhaginensi
cx venerabilium

subvcrsionem et intcritum machinatur. Cujus cnim compassione vcl suslentatione respirabunt


filia;

confratri

salutem.

a qiiovis oppressm, unica

illa

sulTocata niatre?

Cum

canonum

auctoritate

cujus refugiuin appellabuiit? ad

quam confugium
quod
etsi

habebunt?
sores Pctri

etc.

Pra;monens

",

succcs-

recolimus, duccntos quinque episcopos Coiicilio interfuisse Carthaginensi, et nunc a tua fraternitate

non
sil

sint mcritis sicut Pctrus,

tamen
ipse

audimus,
parte
tis

(|uiiique vix episcopos superesse in tota

indignum
drap.

sentire, ul

quod Deus

tribuit cathe-

Africa, utique tertia


:

Moysi,

negaverit calhedra;

Petri,

cum
tamen

compatimur

tanta; vestrte

hujus corruptibilis mundi immimilioni toipsas Christiani-

Jesis edcnlibus super cathedram Moysi, licetlonge


virtutibus dcgenercs essent, parendiim
pra;ceperit.

visceribus animi.

Cum autem

csse

Demum

vero

monens
30. 31.

eos cavere su-

ediscimus interna ct muiua dissensione discindi et dispergi, et adversus se inviceni


tatis reliquias

l.iic.

RQf. XXII.

Jl.

'

'

Lco. Ep.

l.

c.

;!2.

Ui). Ep.

1. c.

36.

c.

' Ibid.
.i.l.

c.

32.

'

C. Scit sancla. xii. disl el


III.

c.

Triduo. dc consec.

disl.

i.

Leo

"i

Ibid.

34.

Ep.

lom.

111.

Epist.

Rom. Pont.

LEONIS IX ANNUS
zelo et contenUoiic iirinci|iatus
inflari,

5.

siae

CIIRISTI

1053.
et

79
Joannem episcopos

nil

aliud

menti ad eosdem Petrnm

nobis primo dicendum occurrit, quain illud sancti

Africanos, quibus pariter infelicem statum EccleAfricana; deploral, eisqne declarat, velle esse
inti'gra privilegia Ecclesia; Carlliaginensis, sive (ut
ail)

Amos

vatis

'

l'arce, Doniinc, parce, olisccro.

Quis

suscilabit Jacob, quia iiarvulns


in tali

esl?Sed (|uanivis
sanctfc

tantoque defeclu religionis [)lurinuuii do-

Cartiiago deserta jaccat, sive resurgat gloriosa


,

lcanius; inultum

tamen gandemus, quia

aliquando
canis

utpote

(\ux

sola

ex

Ecclcsiis

Afri-

Romana!
ritis, et

Kcclesitc niatris vestra; sentenliam re(|ui-

liabere

consueverit pallinm ab

Apostolica

exspectatis

super (iua'slioiiibus veslris,


1'onle

et

quasi rivulis ab

suo se
fontis

erumpenlibus et in cursu per diversa spargentibus, ad ipsius primani scaturigiuem reverli debere oplivesll-

uuo

Sede. Sane (juidem, quod Cumniitanus cpiscopus insurgeret adversus Carthaginensem, inde sibi vin-

qualcmcumque rationem quod scilicet Carthago desolata jaccret, ut videretur cum moedicabat
,

mum
giuni,

putatis, ul inde resumalis direcliouis

nibus pariter corruissc ejusdemEccIesia; auctoritas


et

uude sumpsislis

tolius Christianai religionis

exordiuiii.

possessa antiquitus privilegia quod penitus negans, eidem est refragatus Leo Roiiianus Pon:

42. Noveris ergo procuidubio, quia post Ronianuni Poutincem primus arciiiepiscopuset tolius
Africa;

episcopus

maxinius nietropolitanus nec quicumque sit


:

est

Cartbaginensis

ille

Cummiiiatus

episcopus,

aliiiuam licentiam consecrandi episco-

pos, vel deponendi, seu provincialeConciliumconvocaiidi babet, sine conseiisu Cartliagiiiensis

arsit,

tifex (ut audisti) volens antiquam Ecclesiam cum moenibus non perire. En quo devenit infelix Ecclesia Africana ex Donatistarum schisriiate sspe curato, muKiuam sanato, a Deo totsfecnlistolerato, cuin tandem hostibus e longe vocatis, iinpiis et crudelibus Mabometanis desolanda penitus tradita, ipsa temula Ronuc Carthago vel ubi fuerit vix

chiepiscopi, cujuslibet dignitatis aut potestatis exceptis


iiis

possitostendi ex paucis vestigiis, frutetis obduclis.

quae ad

nent

ca;tera

propriam parochiam pertiautem,sicut et alii Africani episcopi,


arcbiepiscopi aget.

enim nec ipsac stare potnerunt Ecclesiaj, ubi a cardine def(>cerunt, et snper petiam esse schismale
Sic destiterunt,

consilio Cartiiaginensis

Unde

Quod utinam non

esset aliis plerisque

charissimi confratres nostri et coepiscopi Petrus et Joannes recte scntiunt de Carthaginensis Ecclesioe

exemplis in
clesia facta,

aliis Ecclesiis facile

demonstiare.

cum
Ec-

ecce totus fere Oriens ex avulsione a

Romana

necconsentiunt errori Gummitanae Ecclesiae. Hoc auteni nolo vos lateat, non debere praeter sententiam Romani Pontificis universale Concilium celebrari, aut episcopos damnari vel deponi quia etsi licet vobis aliquos episcopos examinarc, definitivam tamen sententiam absque condignitate,
:

magna

ira Dei

Turcarum

gladio vin-

nolens intelligere tanti mali iinde manat originem. Sed ad Roreales Ecclesias jam convertamus orationem. 43. De erigendo patriarchatu Eamburcjensi
dici traditus, frustra luget,

sultu
dare.
ritis,

Romani Quod in
potestis

dictum est) non licet sanctis canonibus slatutum si quaePontificis


(ut

invenire.

Quamvis
sit

cnini

omnibus
:

generaliter Apostolis dictum

a Doniino

QucG-

cuinque ligaverilis in terra, hgafaeruntetin caelo: et qufficumque solveritis in terra, soluta erunt et in caelo tamen non sine causa specialiter et nominatim dictum est beato Petro Apostolorum principi' Tu es Petrus, et super hanc petram asdificabo Ecclesiam meam, et tibi dabo claves regni
: :

inane stttdium. Inter haec autem rex Danorum, ne subjiceretiir archiepiscopo Hamburgensi, agere coepit cum Leone Romano Pontifice, ut in regno suo archiepiscopalem sedem erigeret. Quod ubi accepit Adalbertus archiepiscopus Hamburgensis, potentissimus apud imperatorem et paparn, agere ccepit de erigenda Hamburg in patriarchatum.Sed

dum ista aemulis studiis agerentur, et in multum temporis spatium differrentur, contigit ipsum Leonem Romanuni

Pontificem mori. De his agens

Adani suorum teinporum scriptor haBC habet*:


vatus, et

caelorum. Et in alio loco'


scilicet

Confirnia fratres tuos;


et diffi-

quia

omnium

ciliores causae per

Ecclesiarum majores sanctam et priucipalem beati

Metropolitanus igitur hic rerurn successibus elequod papam vel CcBsarem suae voluntati

Petri Sedeni a successoribus ejus sunt definiendae.


43. Jam vero quia ad interrogata etiam confratrum nostrorum Petri et Joannis episcoporuin decrevimus respondere, optamus ut sanctam tuam

pronos videret, inulto studio laboravit in Hamburg patriarchatum constituere. Ad quam intentionem primo ductus est ea necessitate, qua rex Danorum,
Chrishanitate
ravit
in

jam

in fines lerrae dilatata, desidefieri

regno suo

archiepiscopatum.

Quod

fraternitatem jngiter invigilantem utilitatibus sanctffi

tamen ut
licae,

perficeretur, ex auctoritate Sedis Aposto-

Catholicffi Ecclesia;, alque devote pro nobis orantem, sancta et individua Trinitas semper conservet , charissime frater. Datum XVI kalend. Januarii, anno Domini papae Leonis Noni quiiito, Indictione septima .

convenlenlibus canonum decretis prope sancitum esset sola exspectabalur sententia nostri pontificis, (ipsius scilicet archiepiscopi Hamburgensis.) 46. Quain rem ille, si patriai-chatus honor
:

sibi et Ecclesiae sua;

concederetur Romauis privi-

44. Dedit

enim

et alias litteras

ejusdem arguXXII.

legiis, fore ut consentiret, promisit quantumlibet

invitus, Disposuit vero patriarchatui subjicereduo'

Amos.

VII.
IV.

2 Maitli.
iii.

xviii.

'

Matth. xvi.

Luc.

'

Leo Ep.

tom.

Ep. Rom. Ponl.

\.

III. c.

34.

80

LEONIS IX ANNUS

5.

CHRISTl 1053.

decini episcopatiis, quos ex sua divideret parocliia,


prajter eos suffraganeos, quos in Dania ca;leri?(|ue

promittercntur, episcopus tamen, quasi de ca^lo


sonuissent, vera
lallax rete diaboli,
tos.

gentibus nostra tenet Ecclesia . Numcrat illos Adam, atque ad postremum, cur id miniiue fuerit
ellectum,
ha;c
adjicit
' :

omnia putabat etc. Ita potens et quo plurimos vidimus illaquea:

Sed de

his satis

ad res Hispania;.

Inlerca condilionil)us

utrimque
vit .

protraclis, sanctissimus

papa Leo migra-

47. S. Isidori corpus translatiim Legionem.

Eodem anno

deret

Quod conligit anno sequcnti. Cuin vero virex Danorum quod non ob id, quod in suo

episcopi translatum
regis, sancta; Justaj

corpus sancti Isidori Hispalensis Legionem a legatis Ferdinandi


martyris corpus exposcentibus,
prosecuti significant,

regno sedes archiepiscopalis constitueretur, liberaretur Ecclesia ilia a dominio antistitis Hamburgensis in patriarcham erigendi a ccepto destitisse visus est. Neque enim defuncto Lcone esse i^rose;

qui res Hispaniarum sunt

multaque

miracula edita fldem faciunl. Collocata vero sunt sacra pignora in Basilica, in honorern sancti Joannis Baptistae ab eodem rcge erecta,
in via

cutum negotium apud


scriplic significant.

ejus successores

Romanos

postea

sancti
alii.

Isidori

Pontifices, littera; Gregorii papa; Septinii ad

eum

densis et

Cum

interea

Porro post haec ipsum Adalbertuminanisgloriacupidissimum in transversum

his operibus conciliato

nomine celebrata. Ista Tuidem rex Ferdinandus sibi numine, majoribus in


consecutus.

dies accessionibusregnumfeliciter propagaret,jure

actum, atque cuncta ipsius in deteriora dilapsa


dcmonstrat,
et inter
alii

Magni cognomentum

est

alia

cum

addit^

Accesse-

48. Ardericus novator ejiciltcr.

Inter
:

haec

gnathones, parasiti, somniatores, et rumigeruh, qui ea, quae ipsi confinxerunt, nobisque placitura rebanlur, jactabant sibi pcr An-

runtquotidie

autem

in

Hibernia Ardericus, qui

magnam

de se

sanctitatis opinionemconcitaverat, ubi repertusest

a receptis in Ecclesia ritibus dissentire

ab insula
et

jam i^ublice diviuantes, Hainburgensem parochum (slc enim voluit vocari) cito papam futurum, ffiniulos suos a curia pellendos, ipsum vero soluin diuque Rempublicam gubernagelos revelata,

tenacissima Catholica; fidei ejectus


viderent fldeles,

est.

Cum enim
puellas

hunc ipsum pueros

clericorum more tondere in modum corona;, et contra Apostolum ', feminas non velare debere
judicarunt stultitiae et levitatis, caput asserere vel (quod deterius est) magnae esse superbia; indicium, antiquisEcclesia; usibusac traditionibus non
;

turum, atque ita fieri longtEvum, ut quinquaginta annos excederet in episcopatu. Postremo per illum virum qua;dam aiirea sajcula orbi ventura. Et qui-

dem
>

licet

ficte

et

ab adulatoribus

pro quajstu

acquiescere.

Adam

c.

35.-2

ibjj. ^. 41.

1. Cor. XI.

Aniio periodi Grffico-Romana! 65iG.

Auuo

iJrai Ilisp. 1091.

Anno

Elegira 443, inclioato die

23 April., Fer.

G.

Jcsu

Christi 10.^3.

Leonis IX papa; 5.

Henrici

111

reg. 15. inip. S. Conslanlini

Monomachi imp. 12.

i.

Gesta anno superiori a S. Leo7ie.


1.

Ad

ut

num.

Hermannus quidem Contractus

asserit,

hunc

Jlenricum imp.

cum sancto LeoneNatalem Domini

ex Hermanno Contracto ad annum. Subjungit Hermannus Transiens per Alemanniam Purificationem beatae
narrat Baronius
Christi
:

egisse, ac per concambium iinperatorem Bambergam et alia nonnuUa loca, Pontificem vcro Beneventum acccjiisse; scd cum Hcrniannus

WormaticC

annum
2.

a Natali Dominicxordiatur, gestaha;canno

superiori, ut ibidem

num. 4 exposuimns.

Reditus S. Leonis in Italiam.

A num.

Quinquagesima etnonnuUis suorum orto inibi tumultu occisis, infra dies Quadragesimae Romam pcrvcnit. Tumultum illum magis explicat Wibertus in Vita Repedans in Itasancti Leonis lib. 2, cap. 4 liam, intjuif, Concilium apud Mantuam habciidum
Mariae Augusta; egit, Mantua;que
acta,
:

ad

4. Hoc aiino sanctus Leo Gennaniam reliqiiit, postquam obtinuit ab imperatore auxilia adversus Normannos juraomnia confundentes, ncc sibi, nec ipsi imperatori nisi tantum verbotenus cedcntcs,

constiluit,

quod
ejus

factio

quorumdam
judicii

pontiticum,

timentium, perturbavit. Nam familiie eorum fautrices scelcrum, subitanoum contra domni Apostolici familiam
severitatem
justi

LEONIS IX ANNUS
movcrnnl
liMniiltnni, sccurc

5.

CIIRISTI
ait in

1053.

81
dcfinitam csse controet

adsfantcm ante

IJasi-

hac Synodo
iiitcr

Romana

licam, in ([ua publicuin liabcljatur Concilium ; ila ut vir sanctus cogeretur a medio consessu surgere,

versiain
tistites,

Forojulicnsern

A^iuileicnsem anml,
ibi

sed ea de re ipsemct

jam egerat anno

ad scdandum strcpitum procedere. Cujns iincscntiam non revcrili Deo odiiiilcs, eo magis magis(iue in ne(juitia pcrtinaccs, nilebantur
et anl(! iiortam

ut ibidem vidimus. Quare qu.T ad

de ea dixinuis,
de lueresi
propter
ci-

bunc

annum

revocanda.

Ad hanc ctiam
exorta,

Synodum

refercnda qufe

mox dicemus

ad

cum

exarmatos confugicntes ante oculos

i|isius

Fermentaceorum

hoc
illud

tempore

conlodcre, ct a valvis Ecclesiu!, ut ibi tutarenlur, rcpellcrc ita ut impelus sagiltarum et saxorum
:

quam Concilium
5.

colleclum Henschcnius

tatus verosimiliter arbitratur.

circa

cjusdem

sancli

aurcs

ct

ora volilarct, atquo

quosdam

ejus vcste dcfendi cupientcs vulncraret.

Bellum Normannicum S. Leoni infaustum.


:

num,

Qni tumiiltus admodum difficultcr scdatus, cocptum rigorem Concilii imperfcctum coegit relinqui. Sed in crastinum cuncti hujus scditionis inccntorcs scvera cxaminationc damnandi, a piis-

scribit

S ad 10. Marianus Scotus ad an. mliii Lco papa cxercitum ducens per Apuliain

contra Normannos, infinita utrobiqiic ca;de pcracta,


sine victoria redit ,

simo patre sunt misericordi indulgcntia absoluti, ne vidcrctur causa ultionis aspcritatem in eos exercere judicii . Cossartius toni. ix Concil. hanc
Mantuaiiam Synodum ex Wiberto citato pcriori Christi anno perperam copulat. Certum cnim Wibcrtum ibi de acccssu Lconis IX ad urbem Mantuanam ab Hermanno memorato vcrba facere. Quare in aha Conciliorum editione Conciliiim islud suo anno reddendum erit. Dum MantiicB esset, tumnlttiatum. 3. Henschenius in Comment. prajvio ad Vitam sancti Leonis num. 23, ubi hoc Concilium cum pra?scnti anno recte connectit, notat ex Hippolyto Donesmundi, qui hujus sfficuh initio Historiam Mantua-

anno scilicet se^iuenti. Id autem hoc anno contigisse tcstantur etiam Hermannus Contractus, Lambertus Schafnaburgcnsis et chronographus Hildenshcimensis. Quare errat Leo
Ostiensis a Baronio

num.

8 citatus ct cmondatus,

cum

su-

qui

lib. 2,

Jidii,
ct

anno XIV kalend. seu die xviii mensis Junii Pontificios inter
cap. 88, proelium hoc
in

Normannos habitum,

annum sequcntem

dif-

qui error librariis non attribuendus, ut constabit ex dicendis anno seqiienti, num. d. Wibertus
fert,

laudatus cap.
a

0,

ha3c

tantum de

illa

expeditione
sibi

habet: Piissimus pastor

sollicitiis

pro ovibus

Deo

creditis, ac

clementi condolens alTectu inaucollecto aliquanto

ditm afflictioni Apulia3 gentis,


coinitatu,

nam
anno

scripsit, lib.

3,

pag. 203, sanctuni

Leonem

rursum movit iter versus Bencventum, nisus omniniodis Nortmannorum saivissimum miligare impetum. Non est nostrum lacrymosis
expendere verbis quid
rit
:

mliii

sacrum

asservari

dicitur,

cruorem, qui ibidem coram adoraturum advenisse,


Christi

sibi in

hoc itinere contige-

dum
6.

ipse brovi

scripto imperatori Constanti-

frustraque conatum impetrare

Romam

auferen-

nopolitano cunctaintimaverit. Ait enim inter alia:


soIUcitudine, qua
lare,

dum,

populi pro eo relinendo in seditionem versi

collaudasse zelum, et

novam

Sancti-Andrea; Ec-

Crimina 'Normanmrum Apidim. omnibus Ecclesiis debeo


indisciplinatam
et

Illa

invigi-

clesiam, in qua dicit Hippolytus Donesmundi anno mxlix sacrum illum sanguinem inventum esse, licet non plene absolutam dedicassc, ac modica pretiosi thesauri particula reverenter excepta

videns

alienam gentem

Normannorum,

crudeli et inaudita rabie, et plus-

quam pagana
los novis

impieteite adversus Ecclesias Dei iusurgere, passiin Christianos trucidare, et nonnul-

(quw nunc
servatur)

in Sancti-Joannis Lateranensis Ecclesia

reliquum cum sancti Longini corpore quod in procparatum ad id locum reposuisse deinde ne aliqua Darbarorum incursione auferri contingeret, episcopus Conon anno mlv rursum sub terra abdi jusserit, intra forniccs marraoreumque altare hunc in finem pra^paratum. Aitautem
:

atque horribilibus tormentis usque ad defectionem animtc affligere, nec infanti nec feminea) fragilitati aliquo humanitalis respectu parcere, nec inter sanctum et profanum aliquam distantiam habere, sanctorum Basilicas spoliare, incendere, et ad solum usque diruere sffipissirae
:

perversitatem

ejus

redargui,

commonui, obse-

Hippolytus Donesmundi se haec hausisse ex Historia Ms. oculati testis, et rebus

rentur pra;sentis. sanctus Leo esset, seditio excitata. 4. Synodus Romana 1 V sub Leone IX.

omnibus cum gereDuplex itaque Mantu, dum ibi

cravi, prffidicavi, opportune importuneque iustiti, terrorem divina) et humana; vindictas denuntiavi. Sed quia sicut quidam Sapiens ait Nemo potest
:

corrigere

Ad

quem Deus
corrigitur
;

despexerit

et

Stultus ver-

num.
Leonis

A.

Hermannus

Contractus,
:

narrato sancti

adeo obslinata et obdurata ejus malitia permansit, ut de die in diem adderet


bis

non

Doniinus papa, habita post Pascha Synodo, contra Nortmannos, ut proposucrat, exercitum movit . Baronius cum Sigeberto in Chronico ad hanc Synodum canoniaccessu, ait

Romam

pejora pessimis.

Unde non tantum

exteriora

bona

pro liberatione ovium Christi cupiens impendere, sed superimpendi ipseque optans, visum est mihi ad testimonium nequitia! ipsorum nihil sic expedire ad repressionem contumacise, quam huma-

zalionem Verum Sigebertum hac in re


sancti

Gerardi episc. TuIIensis refcrt.

falli, eamque canonizationem anno ml in alia Synodo Romana peractam, eo anno ostendimus. Secundo, Baronius

nam

defensionem undecumque attrahendam fore

audiens ab Apostolo,

principes non sine causa gladium portare, sed ministros Dei esse, vindices
11

Baron.

ToMCS

XVII.

82
in ira

LEONIS IX ANNUS

5.

CHRISTl 1053.
vero

omni operanti malum

et

quia principes

cissima

gens

Normannorum

his

exterrita

non snni timore boni operis, scd mali, ct rcgcs atque iirinci|)es missos a Dco ad vindiclani malefactornm.
7. Ah ilUs comitatus S. Leonis male habitus. Suffnltus ergo comitatu, qualcm temporis bvevitas et imminens necessitas pcrmisit, glorioi^i ducis

gestis, crudclitate deposita,

popnlos qnibus coha-

bitabat ex tunc ut compatriolas amicabilius tractavit,

ac vencrabili papa;, quoad vixit, in

jectione fidelitcr dcservivit. Eximius

Beneventum veniens,
jussis per

ipsis

omni subautem pastor Normannis etiam in-

Argyrci, fidelissimi tui, colloquinm et consilium expetendum censui ; non ut cujnsquc Normannorum seu aliquorum liominum intcritum
ct magistri

totum iter obscquialiter illum comitantibus, non modico illic anni spatio est commoratus, ad diem scilicct xu mensis Martii sequentis
Christi anni.
9.

optarem aut mortem traclarem, scd ut sallem


qui divina judicia minime formidant. Interea nol)is cornni pcrlinaciam salutari admonitionc frangcre tentantibus, et

humano

terrore resipiscerent,

pellant.
serit,

Grcecorum fraus ut Normannos ex Apidia Guillelmus tamen Apuliensis lib. 2 asConstantinum Monomachimi imp. mandasse

Argiroo
partes

Apnliffi profecto, ut

Normannos ad snas

illis

ex adverso

omnem

subjcctionem

ficte pollicen-

tibus,

repcntino impetu coniitatumuostrum aggre-

pertrahere conaretur, ei Arrfiroum, cum res e scntentia non succederct, Pontilicem adversus
illos soUicitasse.

diuntur, scd ct adbuc devictoriasuapotiustristantur quam Iffitantur. Sicut cnim tna pietas scribere
curavit ad nostram consolationcm
:

Sed audiendus Apuliensis

pro

ista

sna

Imperii rector scrutatur pra;memoralus

proximo exspectant sibi indignationem, et postillam,quam superventuram expcrti sunt , suaj caterv;e diminntionem. Nos quoque divinum nobis adjutorium affore, et buin

pra;sumptione majorem

Argiroum, Gallos depellere qualiter oris


ItaliK valeat
:

neque ut jam posse fugari


aiiire

Comperit, ergo alios molitus


Consilii
;

paratus

quia quos fortes ad arma, nec armis


fallere sperat.

Vincendos novit, promissis

manum
nec

non defore

confidentes, ab hac nostra in-

Audit enim, qua gens seuiper Norniannica prona


Est ad avaritiam, plus qui plus pra;bet amatur.
Tradit Argiroo portanda pecunia mnlta,

tentione liberandiE Clu-istianitatis

non deficiemus,
nostris
,

dabimus requiem temporibns

nisis

Argenti multum, pretiosaque vestis, et aurum

cum

requie sanctai Ecclesiae periclitantis. Et hsc

Ut

sic

Nortmanni

fallantur, et egredientes

quidemdomnusApostolicus .hitegram Epistolam liaronins anno sequenti num. 2 ct seqq. refert.


Pergit Wibertus
8.
a

mare transgrediantur, Magca sub impeni famulamine promerituri. Imperat liic eliam, quod si transire negareut,
Finiljus Hesperia;, propere
Hffic aliis, illis

qu;e danda fuere, dareutur,


gravis infestatio Gallos.

Oppriraeret

quorum

Normannis deductus. Itaquc pessima gens Normanuornm, peracfa


S. Leo Beneventum a
papEe,

Paruit Argirous, loca transit ad Appula jussus,

Francorum comites vocat, et se magua daturum Munera promittil, si trausgrediantur ad Argos,


Dimisso Latio, grave qui certamen habebant

non sine magno detrimento suorum aggreditnr oppidum, Civitatulam cognominatum, nbi idem beatus ignarus
caede familiaj mitissimi

Cum

Persis, et eos juraus promittit ab illo,

Qui regit iuiperium, gratauler suscipiendos,


Et niagnis opibus dilandos alfore spondit.
Callirta

eorum quaeacta erant, tardantem suum exspectabat


comitatum. Qui cuni imminentes
et
liostes cerneret,

Gra;corum promissio, calliditatem

iSon latuit gentis Latium superare volentis,

quid suis contigisset intelligeret, cum ea qufe sibi remanscrat clericorum frequentia, coeptura
versus Beneventum arripuit, cunctis hostibus attonitis, quasi lco confidens absque terrore per
itcr

Eldimissuros loca se non Appulia dicunt,

Dum

conquiranlur,

nisi forte

poteulior

illis

Turba superveniens depellat, et opprimat illos. Vir Leo mirificus bac tempestate legebat Romanam Sedem, tanti gens Appula papa: Audit ut adventum varias deferre querelas
Ccepit, et accusat diverso crimiue Gallos.

medium

illorum transiit. Ergo tam admirandum

Veris

commiscens

fallacia nuntia luittit

perpendentes confidcntiam, mutalisanimis in ejus sunt conversi obsequelam :cujus osculantes vestigia, sibi immeritani deposccbant indulgentiam.

Argirous papa;, precibusque frequentibus illum


Obsecrat, Italiam quod Iibertate carentem
Liberet, ac

populum discedere cogat iuiquum,


tellus.

Cujus pressa jugo pessumdatur Appula

Quibus vir sanctus pauca locutns pro tcmpore,


ipsis deservientibus studuit funera caesorum lionorificcprocurare, tumulans ea in vicina Ecclcsia, ab anliquo diruta temporc. Et quoniam pro amore

10.

Quo anno Italia Normannis devicta.

Nar-

ratpostea Apuliensis proelinm inter Italos, aquibus

Christi afflictsque gentis liberatione

dcvotam mor-

Teutonici stabant, et
ditque de
Italis et

Normannos commissum, ad-

tcm voluerunt snbire, multiplicibusrevelationibus monstravit eos divina gralia in cffilesti regno penani ct ipsi divcrsis niodis scsc ostenderunt Christi fidelibus, diccntes sc non esse lugendos exequiis funcbribus, imo in supcrna glorcnniter gaudcre
;

Teutonicis ncc

unum

superfuisse,

omnes deinde

Apuliaj urbes

se dedidisse, aut vectigalia

Uunfredo coniiti, aut solvissc, hnncque Roin

bertum Guascardum fratrem


qui
in

Calabriam misisse,

eam

paulatim seqnenfibus annis lotam suae

ria sanctis conjnnctos martyribus.

Ab eisdem qno-

ditioni subdidit.

De
:

lioc

|)roelio

Lupus Protospata

que illorum intcrfectoribus supcr i|)Sos rcstrucla venusto opcrc Basilica, ac concione Deo scrvientium ibidcm congregata, omnipotcnlissima Dci virlus multa per cos exercet miraculoruin insignia. Fero-

An. mlhi, in fcria sexta, menso Junii (die nempe xviii ejusdem mensis, in quem feria vi incidil), Nortmanui fccerunt bellum cum

Ghron. habet

Alemanuis quos papa Leo adduxerat,

ct vicerunt^

LEONIS IX ANNUS
ct
liiil lioc anno niagna famcs in Ilalia . Dcnique anonynius Harcnsis sernionc barbaro de codem

5.

resis

CHRISTI 1053.

83

Fcrmentaceorum, qua; calumniatur sanctam


,

Romanam Scdem imo omncin Lalinam


sacrificium.

et Occi-

scriiiit

Et Argiro

ibit (loco,

ivit)

in

Siponto pcr

dcntalcm Ecclesiam de azyinis vivificum Deo offerrc

mare. Dcinde Umlrcda (comcs Norniannorum) ct cum exercitu Normannorum supcr eum, et fccorunt bclluni cl cecidcrunt de Longobardi ibidcm. Ipse Argiro scmivivus cxiliit iilagalus, et
Petronc
iliii

Quam calumniam

etiam scripto edi-

derunt episcopi Michael Constantinopolitanus, et Lco Achridanus (cral Achris seu Achrida nietropolis tunc Servitc et Bulgaria;) , pervicaciter exhalantes
pestiferas mephites adversus

in civilate Vesti,

Et vcnit ipse Leo papa

cum
pro-

sanctam

et Apostoli-

Aknianni,et
priuni
est).

fccit iircclinm in Civilate

(nomcn
ct

cam

fidcm. Htcc quidem caliimnia gra^co scrmoiie


ct

Coniprclicnsernnl illiim,
(id est,

porlave-

cdifa,

Joanni Trancnsi e|)iscopo

(in

Apulia

sc.
II

Bcnevcntum), tamen cum honoribus . Vcrum liffic malc in eoChronicocnm arnio mlh et Ind. V junguntur, ct co[)uIari dcbcnt cumillisquieidcm chronograpliusad annum mlui,
runlltcncbcnto
VI rcfcrt: a Argiro dircxit ipso cpiscopus Trancnsc Constanlinopolim Mcssatico . Argirus enim, stalim a clado accepta, Consiantinopolim

Peucctia, qui

cum

Graecis colludens, a Nicolao


est) in

anno mmx depositus


Latiiiorum direcla,
tri

sugillationcm omniuni

cum

fuisset Trani cxiiibila fra-

Iluinberto, sancta; Ecclesia; Silvaj-Candidae epi-

Indicl.

scopo, in latinum est translata cjus studio, atque


delata

domno

papae

Leoni

IX.

Itaquc gloriosus

Apostolicus libcllum composuit luculcntissimum

nuntium mittere dcbuit, ut promptum


auxilium. Pcrcgrinus in Notis,

obtincret

anonymum

Baren-

adversus jam dictas pra;sumptiones et nimias vanitatcs eorum, conatus eos ad viam veritatis adducere
:

A num. 18 ad 22. Petrus patriarcha Antiochenus,


ipso suaj creationis initio, misit Epistolam ad san-

eodcm crrore vcrsantem bonuni scnsuni rcduccre conatur;certum enim utrumque in chronologiam peccasse. H. Ecclcsia Grceca a Ladna nonclum divisa.
et

sem

Malatcrrani in

sed

postmodum

incorrcctos

jpcclcsiastico

frustra ad

damnavit anathemate. Pra;dictus ctiam


bcrtus edidit contra
apocrisiariatus sui

fratcr

Ilum-

eorum

putida

scri])ta

respon-

sionein instar dialogi

ab ipso latine scriptam , tempore Constantinopoli et


:

jussu imperatoris rcligiosi


tini

ct

orthodoxi Constan,

clum Leoncm unacum

fldei sua; professionc,

cum

probasset Pontifcx, reddidit ad

quam eumdem litte-

Constantinoi)olitaiii et

ras a Baronio hic relatas, quibus ejus electionem

editam sub nominibus Romani, anno Domini mliv. (Hic dialogus refertur a Baronio in Appendice ad
graece
XI.)
13.

Monomachi

ea conditione admislt,si eam sedem aut neophytus, aut curialis, aul digamus, vel prctio, vcl aliquo
alio
set.

tomum

Anno

sequenti continuata.

Domnus

modo

sacriscanonibus contrario non obtinuis-

Porro non solum Ecclesiam Antiochcnam, sed Alexandrinam atque Hicrosolymitanam, retinuisse hoc tempore Romana; Ecclesiee communioet

quoque Fredericus tunc cancellarius, post a Deo electus Romanae Sedis Apostolicus (dictus in Pontificatu

Stephanus

IX), invective resiiondit quibiis-

dam

objectionibus, quas edideratNiceta

monachus
,

nem
in

nomcnque Romani
recitasse
,

Ponlificis in Diptychis

Constantinopolitanus, qui et Pectoratus


;

contra
:

Ecclesia

satis

constat ex Epistola

Michaelis Cerularii patriarchae Constantinopolitani ad eumdcm Petruni data, dum ca de causa de

Latinam Ecclcsiam quem libellum titulaverat de Azymo, de Sabbato, et de nuptiis sacerdotum. Qua; invectio de Latina translata et publice coram

eisdem patriarchis conquestus est. Imo Constantinus Monomachus imp., rcliquique Byzantini proceres et nuillitudo, sununum tum temporis Romano

idemque Niceta coactus damnare et comburere sua scripta habita disputatione apud monasterium Studii in urbe Constanipso imperatore est recitata,
est

bonorcm defercbant, unum si Cerularium non adeo multos excipias, ut habctur in ejusdem Cerularii cxcommunicatione ab Humbcrto
Pontifici
et alios

tinopolitana.

rexerat Constantinopolim

Siquidem gloriosus Apostolicus disanctae Romana; Sedis

apocrisiarios, pra;iatum scilicet

Hambertum
,

et

Pe-

et aliis apocrisiariis publicata

quam

in suo edicto

inseruit idcmCeruIarius, dicens:


tinct

ad

a Nam quod percohunnas imperii, virosque ab iisdem

cohonestatos, et civcs sapientes,

maxime omnium
in reliquis

Christiana et orlbodoxa urbs cst.Tempore itaque

Constantiui

Monomachi, non tantum

patriarchatibus Orientis, sed et in Constantinopoli-

tana ipsa civitate, pietas Calholica in tuto crat

quam

novis machinis ct dolis Ceridarius


est.

homo

trum Amalfilanorum archiepiscopum (sc. in PicenFredericum quotinis, nunc principatu citeriore) que tunc diaconum et canccUarium. A quibus Niccta, accipicns pcrfectam propositionum suarum solutionem, iterum sponte anathcniatizavlt omnia dicta et facta vcl tentata advcrsus primam et Apostolicam Sedem sicque ab eis in communionem receptus, etfectus est eorum familiaris amicus. Michacle autem Constantinopolitano episco popraesen,

impiissimus movere ausus i2. Gesta inter Latinos

et Grcecos.

A num.22

ad

Wibertus in Vita sancti Lconis lib. 2, cap. 5, hoc et sequenti anno Latinos inter et Grsecos gesta his verbis recitat, quibus quse Baronius boc et sequcnti anno dc cadcni controversia narrat, lucem
.41.

tiam illorum et colloquium devitante, atque in stultitia sua perseverante , prfefati nunlii domni Apostolici adierunt Ecclesiam Sancta;-Sophia; ; et
super ejus obstinatione conquesfi, clero ex more ad missas praeparato, jam hora tcrtia die sabbati Chartam excomnuuiicationis sub princi|)ali altare

et

robur accipiunt

Ea

tenipestate xirta est ha;-

dcposuerunt sub oculis prsesenlis

cleri et populi.

84
Inde

LEONIS IX ANNUS

5.

CHRISTI 1053.
47. In Actis

mox

egressi, etiam

cxcussere iu
ordinatis

pulvercm pccliim suorum testiuiouium illis, juxki dictuni Evan-

Ad num.
diem
iv

sanctorum BoIIandianis, ad
Ilistoria Translationis

Aprilis, recitalur

geiii, proclaniantes, \ideat

Deus

et judicet. Ilinc

sancti Isidori episcopi Ilispalensis ex ea urbe ad

Ecclesiis
,

stanlinopolini

et

Latiuoruin intra ipsam Conanathematizatis cunctis, qui


Gra>ci

Legionensem, ex auctore anouymo, sed, utvidetur,


antiquo, in qua cap. 3 legilur
tio j^ira
:

Facta

est Iransla-

deinceps communicarent ex manu

Roma-

nuni sacriflcium vituperantis, accepta ortliodoxi


imperatoris licenlia, in osculo pacis cuni donis imperialibus sancto Petro sibique collalis, alacres sunt reversi. Itaque imperatoradversus Micliaelem

millesima centesiina prima, anno ab Incarnat. D. N. Jesu Christi millesimo sexagesimo


concurrente tertio . Ferdinandus Legionensis rex, cognomento Maguus, congregato exercitu, in Boeticam et Lusitaniam protertio, Indictione priina,

commotus, quod ad Conciiium in sui praiseutia et nuntiorum domni Apostolici venire detraclaverit, imo seditionem vulgi contra eum incitaverit,
amicos etaOines ipsius houoribus privatos a palatio climinavit, contraque ipsum usque in flnem graves
iras retinuit.

vincias hosliliter protectus est. Depopulatis

autem Barbarorum agris, ac plerisque villis incensis, eidem Benabet rex Hispalensis Mahumetanus occurrit cum magnis inuneribus, eum per amicitiam ct regni decus obsecrans ne ipsum regnumque

14. Ecclesia

Afncana ad finem

vercjit.

suum

A num.
Petrum

41 ad 45. Ecclesia Africana paulatim ad

finem vergebat.
el

Nam

sanctus Leo, in Epist. iv ad

Joannem illarum parlium episcopos


:

data, scribit

Deus Ecclesiarum Africanarum

ita

conculcaluni a geutibus nimium dolemus, ut modo vix quinque inveniantur episcopi, ubi olim ducenti quinque solebaut per Concilia plenaria computari

velit, sed ipsum, sicut caeteros Hissubjectum tributarium habere dignetur. Suggestum est Ferdinando a viris prudentibus, ut barbarum i-eciperet cum muneribus, et corpus B. Justa; martyris, quae olim Hispali cum corona virginitalis et martyrii ad Christum perrexit, expeteret, ad Legionensem urbem transfe-

persequi

paniae reges,

rendum. Rex paganus,


gatis a

consilio

cum suis

habito, le-

Ferdinando missis respondit,

se huic

hac in

pauculas oves, quotidiana; occisioni depulatas, remansisse, ubi quondam innumerabilis


:

et ibi

pace

grex Domini sub numerosis arietibus exultabat alta B. Licet autem ad exiguum illum numeruni

non posse, sed ipsimet qusrerent corpus illud, et inventum tollerent. Albitus episcopus Ilispalensis, unus ex legatis,jussusest a sancto
re
satisfacere

Isidoro sibi apparenti, ut corpus sanctae virginis

Ecclesia Africana redacta esset, Gummilanus tamen episcopus sine consensu metropolitani Cartbagi-

nensis episcopos ordinare et Concilia provincialia


indicere praesumebat. Huic obsistebant Petrus et

ywstorelinqueret ad solatium civitatis, suumque deferret. Non multo post Albito demortuo, ahi legati accepere corpus sancti Isidori, illudque Legionem detulere, ubi a Ferdinando, et tota domo
rcgia, episcopis et clero,

Joannes episcopi
re ad

mox memorati, qui cum bac de sanctum Leonem scripsissent, ab eo laudati

magna

veneratione exce-

sunt

Quia, inquit, sine dubio post


est

Romanum

plurimaque tunc ab eodera sancto patrata miracula.


fuit,

ptum

Pontificem primus archiepiscopus et totius Africae

16.

maximus metropolitanus

Carthaginensis episco-

mata.

Sandovalius e latinoin linguam Hispanam


hujus translationis, ab auctore
paene coaevo sed barbaro scriptam. Pela-

Hujus translationis epocha magis confir-

pus, nec pro aliquo episcopo iu tota Africa potest

vertit relationem

perdcre Privilegium semel susceptum asancta Romana et Apostolica Sede sed obtinebit illud usque
:

anonymo
slulit

gius vero Ovetcnsis hanc in

rem habet

Iste

tran-

in finem saculi, ct donec in ea invocabitur

nomen

Domini

nostri .lesu Christi, sive deserta jaceat Car-

corpus sancti Isidori episcopi ab Hispali metropoli in Legionem, per manus Ponlificum Aloyti
Legionensis, et Ordonii Astoniensis . Sandovalius

thago, sive resurgat gloriosa aliquando . Quibus

verbis sanctus Pontifex indicat, nobilem illam ci-

vitatem tunc sub ruderihus jacuisse. Quare non mirum, si in Notitia patriarcliatuum per Nillum

Doxopatriiim cdita, non comi^areant episcopafus provinciarum Byzacenaj et Mauritaniie cum illi
;

antiquam illam Histoperactam esse anno Christi millesimo sexagesiino tertio, Indictione i, concurrente iii. Refert etiam Diploma Ferdinandi MarjniAa eadem translaaddit, translationem juxta

riain

tioue datum, et a se in linguam

ferc

omncs jam

cxtirpati essent, ut patetex

memo-

rala sancti Leonis Epistola.

De Ecclesia Africana

Hispanam conversum, subjungitque eain die Dominica ac festo sancti Tiionu-c die xxi mensis Decembris celcbrari
solito

mlxxvi agemus. Hauc E()ihoc anno datam, patet ex Epistola III ad stolam Tliouiam episcopuiu Afiicanum scripta, in qua saiictus Leo menlioneiii facil litteraruin ad sc a Petro etJoanneepiscopispariter Africanis datarum,
ct

rursus annis mlxvui

faclam

qui cliaracteres

annum

jilxiii

certo

designant. Asscrit praeterea postridio,

Decemb. solcmne fcslum hanc in quod iinposterum eadem die siugulis annis renovaretur, quod dies xxi ejusdem mensis divo Thoinae

nempe die xxii rem celebratum,

in cujus fine legitur

nuarii, aniio

Datum XYI kalendas JaDomini Leonis papa) IX quiiito, Indi:

ctione

vu

, kalendisSepteinbris hujusChristi

annj

sacer sit. CiBremoniic iiitcrfuere, et subscripsere Instrumento pubiico Ferdinandm M. rex, Sanctia ejus uxor, Urraca filia, Sanctius filius, Elvira
filia,

inchoata.
15.

Translatio S. Isidori episc, Uispalensis

rati in illo,

Alphonsus filius, aliique Instrumcnto.

viri illustres

memo-

LEONIS IX ANNUS
Uenricus [lenrici imp. ftlius fit rex. Imperator Ileiiricus, niagiio apiul Tribuariam con17.
lial)ilo,

C.

CimiSTI 1054.
disse.

85
Sebus. Cent. 2, cujus

Guiciienonus

in Bibliotbeca

cap. 70, refert


fine liabetur
Iiicarnat.
:

Donationem

llenrici regis, in

venlu
eligi,

lilinm jpciuivociim
posl obiiuin

regem a
si

cunclis

ei(|ue

suum,

rector juslus

futurus esset, subjectionem promitli fecil , iiuiuit qui paulo post subiiit, Ilerinaiiiuis Conlractus
,

Data kalend. April. anno Dom. mlxv, Indict. iii, anno autcm ordinalionis Ilenrici IV regis xii, regni vero ix. Actuin Wor-

nialia) .

eunulem impeialoreni in Itajoariam venientcm, ducatuni ejusdem provinciae Henrico filio tradi(1) Ilcnricus iste

Quare i>osl kalendas Aprilis Ilenricus rex nuncupatiis, duplici epocha ante iinperiuin adeptum annos suos notavit (I).

regem ipse pcrliibet MLIV in Dominicam incidcbat, coronatum illuiu fuissc in regcin A(|uist;rani ccnsco, (luodel prodit Scliafuaburgcnsis ad eumdcm annum, licet dicm ccrtam silet. lii quo Pagius corrigoiidus, qui hanc corouatioucm ad aunuin mliii cum conliuuatorc Ilcrmanni rcfcrt. Profecto crrare illum abunde dcmonslraut Diplomata Ilciiriciaua, qu;c cpocliam ordinationis Ilenrici liujus in regem (ab liac coronatione plano repclcndam) ab anno mliv dcducunt, ut rectc auctor Chronici Godwiccusis tom. i, I. 2, pag. 303; idcmque evincit Pra:ceptum ejusdem Ilenrici pro monasterio Prumicnsi apud Marlcnc Vet. Monum. tom. i, col. 443 ; signatur enim nonis Decembris, anno mlvi, Indictione ix, (qua; anno illo currebat, nec in Scptembri mutata est) auno autcm Ilenrici IV rcgis ordinat. iii, regni i . Porro quadrieuncm vel quinqucnnem fuisse Ilcnricum cum rex salutatus fuit,
fuisse

pnorcm

rcgni sui cpocliam liuceljal a die xvi kal. \ugusli. Ilac enim die ordinalum

sc

in

in Diplomalc pro luonaslcrio Pruinieusi, dato

anno Ml apud Marlcne Vct. Monuin.

t.

i,

col.

580. Purrodio

liac,

qurc anno

discimus cx siugulari subscriplione anni mlxii, ab eodem Godwicensis Cbronici auctore c.\ Ilcincccio relata in banc formam : <( Anno ordinalionis doniini llenrici reijis Quarli octavo, rcgni vcro scxto, vitai duodcciiuo . Deuiquc cx Wigbcrto in libro de conserv. un. Eccles. lib. 2, cap. 33, adnolandum censeo, liauc pueri Ucnrici consccrationem ab Ilcriiuanno Coloniensi pra;slitam fuisse. Mansi.

LEONIS IX ANNUS

6.

CIIRISTl 1054.

Legati missi Constantinopolim a Leone papa

suam
ceptos

profecti sunt.

Eos imperator honorifice sus-

ad imperatorem Constantimim et Michaelem patriarcham, acturi tum de conciliatione Millesinio quinquagesimo tum de Nortmannis.
ctim
litteris

aliquandiu

secum

in

palatio

lenuil.

Quo

tem|)ore

plerasque Graecorum hajreses corrigere studentes, patriarcham taiidem Micbaelem, et Leo-

quarto Christi anno, Indiclione septima, Leo pa^ia

le-

gatos Constantinopolim misit, tum pro hello conficiendo adversusNortbmannos, tum ctiam pro Ecclesiastica

neiii Acridanum episcopum, omnesque illorum complices auctoritate Apostolica damnarunt. Sed cum intra bos dies defuncto jam papa, redire dis-

pace iiiter Latinos atque Grfficos concilianda.


id

ponerent, regiis
transmisit.
libras

illos

donis secutus imperalor


eos

muneris obeunduni delecti sunt, duo fuere cardinales, nenipe Huinbertus episcoims
Silvaj-Candida;, Fridericus arcbidiaconus et cancellarius, etPetrus arcbiepiscopus Amaliibitanus.

Qui autem ad

heato quoque Petro

munera per

haud parva

minit legationis hujus Leo


poris prosecutus
,

Ostiensis, res sui

Metem-

Illorum insuper precibus, binas auri huic monasterio ex redditibus regiis dari singulis annis instituit. Ha3c Leo, breviter sum-

mam
ferre
,

rerum gestarum complexus.


At
tanti

sicque
a

summatim ingens negoinquit,

2.

negotii res singulas sigillatim re-

tium
dandi

ahsolvit

'

Eodem,

anno (nempe

millesimo quinquagesimo quarto), gratia concor-

operfepretium existimamus, atquein primis Leonis litteras, iisdem legatis datas tum ad impe-

Romanam

Conslantinopolitanamque Eccle-

siam, Leo papa prudentissiiiios viros ad imperat.

Constantinum cognomento Monomacbum, apocrisiarios miserat, Fridericum scilicet cancellarium

suum, etHumhertum episcopuni Silvce-Candida), et Petrum archiepiscopum Amalpbitanum. Qui ad Cassinense monasterium primitus advenienles, ac se fratribus devote commendantes, ita deinum viam
'

tum ad patriarcbam hic describere, quihus legationis hujus mittenda! occasio aperitur. Quse enim ad imperatorem datffi suntaLeone papa litterse sic se babent ' Leo episcopus, servus servorum Dei, glorioso
ratorem,
:

et

religioso

imperatori novse Romaj Constantino


dilecfo filio salutem.

Monomacho

Quantas gratias
tom.
Ep.

referre jugiter

debeamus

Leo Ost.

I.

II.

89.

Leo Ep.

VII.

iii.

Rom. Pont.

86
crcalrici cl gubcrnatrici

LEONIS IX ANNUS

6.

CHRISTI 1054.
,

omnium
:

sanclcc et indivi-

exccllcntiam

gloriosissime

fili

magnificando

supcr ineuarrabili dono ejus, (|uo ctiani cx tua devooperatur omnia in omnibus tione cl rciigiosa industria, gloriosissime fiii atque
dutc Trinitali

tanto majori super tua devotione et recognitione

serenissime inipcrator, pcrpcndcrc possunius,


tc

iiui

rcplcmur gaudio, quanto copiosior animarum numcrus ex tuo rcgimine pendct, tuoque innitilur cxemplo. Et ideo non cessamus orarc communcm

talemnostrisexhibuit,

ct gratuita pietate providit

Dominum,

pcr

quem
',

reges regnant et principcs

diebus, cujus fida opc statum sanctae et Catiiolica;


Ecclesiffi

justa decernunt

ut in suo beneplacito etconservet

relcvari, ct terrcni imperii

Rempublicam

meliorari confidamus.

Tu cnim

post

nimium

lon-

longajvum, et compleat in bonis desidcrium tuum. Porro ego ipse qualiscumque Aposlolicoe vicarius
Sedis, pro

gas et perniciosas discordias primus pacis et concordia; monitor, portilor (petitor), cxoptatus cxactor efficcris, et

modulo

humilitatis mea; et possibilitatis

supplere laborans viccm mibi commissjc dispcnsationis


,

cum ipso vase electionis bumillimo


'
:

sccundum Deiloquum Paulum


si

Vae

Paulo dicere vidcris


gcntes,

Pro Cliristo legationc fuui^roptcr

milii cst, niihi

non evangelizavero

necessitas

enim

tanquam Deo
reconciliamini

exliorlantc per nos cxliorta-

incumbit niaxima, posiluro ratiouem aeterno


unius regimen Ecclesia3, Ecclesiarum merito. Illa ergo sollicitudine, qua omnibus Ecdebeo invigilare, videns indisciplinatam et
et

mur,
giosa

cum
-.

qui est pax

et districlo Judici propter

nostra, qui facitutraque


ct

unum

Etenini velut reli-

de

omnium
5.

egrcgiai indolis prolcs gemitus matris tuic

nec contcmnendam quia senuil, potius revcrcndam arbitraris, atquc plenis sed cliaritate visceribus ad eam redire meditaris, ut

uon

oblivisccris,

clesiis

alicnam gentem incredibili


plus Dei

inaudita rabie, et

quam pagana
,

impietate adversus Ecclesias

uni Dco ct Patri

omnium

tanto fias cbarior et pro-

pinquior, quanto eidcm principali niatri benignior

atque Immilior. Neque enim tuam prudeutiam Benedictio latct quod in Ecclesiastico habetur '
:

insurgerc passim Christianos trucidare, et nonnullos novis horribilibusque tormentis usque ad defcctionem animae affligere, nec infanti aut
seni seu

femincae

fragilitati

aliquo humanitatis

patris firmat

domos

filioruni

maledictio autem

respectu parcere, nec inter sanctum et profanum

matris eradicat fundamenta. Et illud * : Ne dimittas legem matris tua?, liga cam in corde tuo jugiter.

aliquam distantiam habere, sanctorura Basilicas spoliarc, incendere, el ad solum usque diruere
:

magis curant nobis commendare matrem, quae ad a;ternam vitam nos gencrat et crudit, quam illam quae ad mortem
Qua; ulique provcrbia
parit, et carnaliter diligit et instruit.

sa;pissime perversitatem ejusredargui,

commonui,

obsecravi, prajdicavi, opportune, importuneque


institi,

terrorem divinse

et

humana)
'
: :

vindiclae depotest cor-

Cui

nisi illa

nuntiavi. Sed quia Sapiens ait


rigere
rigitur

Nemo

successcrit ut regeneret et refoveat, ista proculdu-

quem Deus
:

despexerit, et
et

Stultus

non

cor-

bio secundaj morti filiossuos destinat.


3. a

adeo obdurata

obstinata ejus malitia

virgo,

Porro bsc Catbolica mater et incorrupta quamvis omnem terram et fiues orbis
suis
et

permansit, ut de die in diem adderet pejora pessitione

occupaverit membris

repleverit

tamen

unum caput oninibus reverendum et suscipiendum excrit ct pra?tcndit. Quod quicumque cxbonorat, frustra sc in ipsius menibriscomputat.Illud

Unde non tantum exteriora bona pro liberaovium Chrisli cupiens impendere, sed superimpendi ipsc pcroptans visum est mihi ad testimis.
;

monium

repressionem contumaciae

autcm quid
vil
:

sil,

tua impcrialis claritas

omnino no,

illud

nimirum quod

Cbristi vox praelulit


ct

et

praeeminere voluit universis,


siai pictas, ct

subsequeus Eccle-

ad defensionem undecumque attrahendam fore, audiens ab Apostolo ', principes non sine causa gladium portare, sed ministros Dei esse, vindices in iram omni openequitiae
si

eorum, vel

sic cxpediret,

humanam

gcneralis sanctorum

Patrum consen-

ranti

malum

et

quia principes non sunt timori


,

susjugiter hactcnus celcbravit. Cujus venerabilem

facicm tu quoque lionorificare disponis, non ingratus


illi

boni opcris, scd mali cl reges, atque duces missos a Deo ad vindictam malefactorum.
G. Suffultus

qui

tuum verliccm diademate


et
cffecil,

terreni

ergo comitatu, qualem temporls


necessitas permisil, gloriosi

princi|iatus deccnter insignivit,

anianduni populis

et

trcniendum et ut in sempiternum

brevitas et

imminens

ducis ct magistri Argyroi fidelissimi tui


et

coUoquium

regnes charismate adoptionis injunxit, ncmpe i[)sa anliqua ct jaui cmcrila Ronia illum primum nobiUssimum ct rcligiosissimum Couslantinum, cujus genealogia gloriaris et
potcntia magnificaris,

consilium expctendum censui, non ut cujusquam Northmannorum, seu aliquorum hominum

interilum optarem aut

mortem tractarem,
Interea nobis

scd ut

sallcm
judicia

humauo
miuime

terrore resipiscerent, qui divina


forniidant.

cujusque de nomine dictani urbein famosam regis temporalitcr cdidit, nulrivil, provcxit, ct supcr omnes mortales constituit, nec a bcneflciis ccssavit, donec cumdcm a;tcrni regni gloria cumulavit.

eorum

pcrlinaciam salutari admonitione frangere tentantibus, et illis ex adverso omnem subjectionem ficte
pollicenlibus,

rcpentino impetu comitatum


,

uotua

strum aggrcdiuntur

sed

adhuc de

vicloria sua

4. a

Unde multimoda gratiarum

actione

tuam

potius

tristautur

quam

laetentur. Sicut

enim
xiii.

2.

Cor. V.

Eph.

ii.

Eccl.

i:i.

l'rov.

'

Prov.

I.

1. Cor. ix.

' Eccl.

vii.

Rom.

LEONIS IX ANNUS
pietas scribere curavil
|iro
aii

G,

cst

CIIHI.ST1

1054.

87

noslram consolalionom,

nos devotius ct alacrius suscipere, quanlo per-

ista

siia

pr.esumiilione

majorem

in

iiroximo

sjiicacius

consideramus, non posse computari intcr

exspectantsilji

superventuram indignationem post


diviiium adjutoriuin nol)isaIfore
al) liac

discipulos Christi aliquem, qui fraternae paci dedignatiir acquiescere,

iilam, (|iiam experll suiit, sua; catervcc diminutioiicin. Nos(|iio(|uc

Domino
mei

suis dicente'

In hoc

cognosccnt oiniies
sic iirotestanfc

(|uia

eslis discipuli, si dile-

ct

liuiiianum non defore crcdentcs,

nostra

intcntionc liberanda; Christianitatis non deficicmus,

ctionem habueritis ad invicem. Et magno Paulo ^ Pacem sequimini ciim omnibus,


:

ncc (lal)imus re(|uiem temporibus nostris,

nisi

cum

requie sancttc Ecclesiae periclitantis.


et

Ad quam

sanctimoniam, sine qua nemo vidcbit Dcum. Sed noverit tua clarilas super praesumptioiiibus
et

acquirendam
iiiuiii

oblincndam habemus
liliiim in

maximum

ejus

multa

et intolcrabilia

janidudum pervenisse

ex divina pietatc solatiuin et prajsidium, cbarissiat(iue clarissiinuiii

ad aures nostras, (|ualiter ctiam apcrla persecutione


iii

torcm llcnricum, cujus dedie

nostrum imperadiemcxspcctamiis
utpole

Lalinam Ecclesiam exardescens, anatbematizare

promissum

et

proximum adventum,

cum

non timuit onines, qui sacramenta atfrectant ex azymis et quod Alcxandrinum et Aiifiochenum
:

procinctii et expeditiono imperiali

pro|ierantis ad

patriarchas antiqua dignitate sua iirivare confendens, contra fas et jus sibi subderc nova ambitione
appetit, et pleraque quae

nostruin subsidium. Ad quod etiam supcrna gratia tuam serenitatem animavit, ut hinc inde vobis

usurpare dicitur, sicut a


[>oteris.
Iri

duobus, veluti tolidem bracliiis, ininiicam geutein ab Ecclcsia Cbristi propelleutibus, ct procul elliigantibus,
afflictai

nostris nuntiis
(juibus,
straiii
si

dihgenter cognoscerc
absif)

(quod

pertinax fuerif, paccm nopotcrit,

nunc

Christianitatis

relevetur

nuUafenus retincre
filius pacis.

quia proculduille
:

decus, ct Heipublicaj reformetur status.


7. a

bio ad nos revertetur (sicut

Et quia abuudante iniquitate ct refrige-

nolucrit csse
fieri,

Dominus dicit ") si Uude ct Apostolus '


in

Si

scente charitate, sancta


stolica Sedcs
et

Romana

Ecclesia et

Apo-

inquit, potest, (^uod ex vobis est,

cumomnivano

non

[lasloribus, a

nimiuni diu obsessa quibus sua,

fuit mercenariis,
et iion

bus hominibus pacem habentes. Siquidem


rat
;

qute sunt

patremfamilias honoraf, qui uxorem cjus exhonoet frusfra

Jesu Cliristi qucerenlibus, devastata jacebat miserabiliter hactenus,

matrisfamilias caput et faciem

ma-

divinum consilium voluit


cathcdrje

meam

gnificat, qui vel

minimos filiorum

ejus

impugnans,

humilitatem suscipere tant;c

pondus.

velut digitos

pedum

cjus conculcat. Contra qiicm


:

Quo
et

licet

plurimum mei

imbecilles praegraventur

Sapientia Dei in Ecclesiastico sic intonat^

Quam

deprimantur hunieri non parum mihi subest sanctse spei, quandoquidem ex utroque laterctales
adstant
Dlii,

malae famje est qui fugit patreni, et

est maledicliis

a Deo qui exasperat malrein! confidimus tameii,

religione et potentia praeclarissimi.


tili

quod
ab

prfeveiiiente gratia Dei, invenietur innoxius

Quapropter, devotissime
rator,

et

serenissime impe-

bis,

autcorrcctus, aut cito rcsipiscet admonitus,

collaborare nobis dignarc ad revelationem

et efflcietur,

non qualis

dicitur sed qualis a nobis

tuae matris sanctfc Ecclesia;, et privilegia dignitatis

pie desideratur et speratur.


9.

atque reverentige cjus, necnon patrimouia recuperanda in tuje ditionis partibus, sicut manifeste cognoscere poteris ex venerabilium prsedecessorum nostrorum seu tuorum scriplis et gestis. Tu ergo

Hinc jam

tuae gloriae praesentes filios


et Apostolicai

no-

stros, sancfaeque
tios

Romance

Sedis nunut decet,

per omnia

commendamus, quatenus,

liberaliter suscipiantur, reverenter habeantur, be-

magnus
uomine,

successor Magni Constantini sanguine


et

imperio factus, ut
ille

fias

etiam imitator

nigne et honeste tractenfur, rafionabiliter, patienterquc audiantur, atque quantocius nobis laudabilifer

devotionis cjus erga Apostolicam

Sedem exbortaeidem

remitfantur

ne tantum laborem

illos

frustra

mur
tui

et

quse

mirabilis vir post Christum

arripuisse pigeat, elnos

mandasse pudeat. Porroex

Sedi contulit, confirmavit atque defendit, tu juxta

nominis etymologiam coiistanter adjuva recu-

enim apud Deum pugnans cognominaberis Monomachus, quod jamdudum inter homines cognominaris. Hoc sane gloriosissiraus filius noster Henricus perficere molitur in suis partibus. Quk omnia
perare, retinere et defendere. Ita

singulariter

Amalphitano episcopo nulla tibi suboriatur suspicio, quia Roinanus est omnino, et ab Amalphitanis discedens, familiariter nobiscum vivit jam paene anno integro.
Salutatio

Benedictus Deus

et

Pater Domini

Bostri Jesc Christi, Pater misericordiarum, et

Deus

tofius consolationis

dignetur tuam

excellentiam

nobis et vobis provenient felicius

et multiplicius,

benedicere omni benedictione spirituali, repleat-

ubi quantocius, Dei gratia praeveniente, et beatissimis Apostolorum principibus intervenientibus,


et

me qualicumque

vicario

eorum mediante

et

que omni gaudio et pace, ut in praesenti saeculo per longa tempora felicifer domineris, ef in futuro sine fine cum Rege regum et Domino dominantium, regno caelorum beate perfruaris, honorabilis
et

obtinente, firmissimuin pacis et amiciliffi inter vos

ambos componetur
8.

fcedus.

desiderabilis nobis

in Christo

fili,

ct gloriose
sit,

Praeterea confrater nosfer, archiepiscopus

Auguste.

Amen.

Licet

autem

quando data

Michael, exhortatorias ad concordiam et unitatem direxit nobis litteras ; quem ad tam optabile et

'

Joan. XIII.

necessarium

bonum prcemonentem

tanto necesse

'

E(xl. iii.

'2. Cor.

^ rieb.
1.

xii.

'

Luc. x.

'

Rom.

xir.

, ,

,:

88

LEOXIS IX ANNUS

6.

rali

CHRISTl 1054.

non appareat signata dies, tamon ex Episfola pcr eosdem legatos data ad Michaclem palriarcliam hoc anno, mense Januario esse scriptam apparet.
Qua;
sic se

nativitati oppidulum, et speluncae diversorium,non quodlibet regum palatium. Cujusexem-

habet

tO.

Leo episcopus, servus servorum Dei

dilecto confratri Miciiaeli Constantinopolitano ar-

chiepiscopo.

pla quisquis horret, ad sortem illius pertinet, qui tunc per se, nunc autem per suos satclliles dicere audet ' Ascendam super altitudineni nubium similis ero Altissimo. Sed non cogitationes meae cogilationes vestra;, neque vlae mea; viic vestrae,
:

Scripta tuae honorandffi fraternitalis tandem ad nos pervenerunt, in quibus ad maxime necessa-

dicit

Dominus-, qui

dispergit superbos in furore

suo, et respiciens
et exsurgit ut

omnem

arroganlem humiliat

',

rium omnibusque

Clirisli fulelibus

ampleclendum

bonum
filia

concordi;cct unitatis exhortari studes, qua-

tenus post

nimium longas
le

et perniciosas discordias,

ex propriaj matris reconciliatione exultet.

Ad

quod ulique

provocantem et pra;monentem tanto promptius auscultare cupimus, quanto vigilantius animadvertimus, hanc solam esse propriam et specialom viitutem piorum atque sanclorum, cum
caeterae virtutes bonis et malis esse possint communcs, Domino sic prajmonstrante' In hoc cognoscent omnes quod mei estis discipuli, si dile:

non pra;valeat homo, in cujus conspectu non est Deus '. Ne enim superbia propter allitudinem suam se conjunctam putaretDeo, dicit Psalmista ^ Alta a longe cognoscit excclsus DoQuod minus. Unde per semetipsum testatur ' allum est hominibus, abominabile est apud Deum.
:
:

12.

Qualis vero et
illa

quam

detestabilis alque

lamentabilis est

sacrilega

usurpatio, qua te

universalem patriarcham jacias ubique et scripto cum omnis Dei amicus hujusmodi haclenus horruerit honorari vocabulo? Et quis post
et verbo,

ctionem habueritis ad invicem. Et Deiloquo Paulo Pacem sequimini cum omnibus, et protestante ^
:

sanctimoniam, sine qua

nemo

videbit

Deum. Unde

plurimum tua; fraternitati congratulamur in Domino, quoniam sumnium desiderium nostrum tua
industria anticipasti
charitatis
:

quod ulique

si

aliquo frigore

Cbristum convenieutius posset insigniri lioc vocabulo, quam cui dicitur divina voce' Tu es Petrus, et super hanc petram aediflcabo Ecclesiam meam? etc. Verumtamen quia ille non invenitur quamvis princeps nniversalis Apostolus dictus nullus successorum Aposloiorum sit constitutus
: ,

debueras soNos enim juxta praefatum ' Apostoliim, si fleri potest, cum omnibus hominibus pacem habere peroptamus, quanto magis ergo tecum, quem videmus Ecclesia; Dei valde utilem et necessarium posse fore ministrum, si non transgredi laboraveris terminos, quos patres nostri posuerunt?Etquia Christiana; perfectionis est, paciQpigritareris exequi, nostra
lertia

ejus

prseveuiri.

penitus, licel

tam prodigioso prajnomine consensit appellari Magno Leoni praedecessori nostro, et


,

successoribus ipsius hoc sancta decreverit Chalce-

Nempe animadvertebant non amicum sponsi, qui pro sponso vellet amari quin potius paranymphum et lenonem Antichristi, qui adversatur, et extollitur super omne quod
donensis Synodus.
esse
:

dicitur Deus, aut

quod

colitur'. Ecce ille Joannes

cum

esse etiam

cum

inimicis pacis, spe correctionis,


:

vcster, cujus vesanae adinventionis

non consensu malignitatis tanto sollicilius debemus omnes occasiones scandalorum de medio tollere, quanto tenacius oplamus pacis amicos retinere.

permanetis, qui

it.
rabilia

Plurima autem extua

fraternitate inlole-

quaj nos

diu pertulit ad aures nostras, partim quia incredibilia videbantur , partim quia nulla facullas inquirendi talia conce-

rumor jam

adbuc vocat ' iit, non sumpsit omnia, neque descendit cum eo gloria ejus ad infernum quia cum in honore esset, non intellexit. Ipse a beatissimis Ponlificibus Pelagio et Gregorio successoribusque eorum pro hac
;

adhuc haeredes secundum Psalmistam, per vos nomina sua in terris suis, cum inter-

insolentia anathematizalus in sua pertinacia irrevocabilis periit,


dringeiitos

debatur, indiscussa hucusque reliquimus. Denique


diceris neophytus et

episcopale fastigium

non gradatim prosiliisse ad quod nullatenus esse faciencanones

jamque per quadraginta et quaannos suae contumaciaj sequaces praecipitare non cessavit. Quibus quid profuit superbia,
et

diviliarum jaclantia quid contulit? transierunt

dum,
et

et Apostolus edocet et venerabiles

omnia velut umbra. Quid denique prodest homini,


totum mundum lucretur, anirna) vero suae detrimenlum patiatur? Et quomodo animas pro frasi

intcrdicunt.

Hinc nova ambitione Alexandrinum Antiochenos patriarchas antiquis sua) dignitatis

privilegiis privare contendens, contra

omne

fas et

tribus habelis ponere, qui inane

jus tuo dominio subjugare couaris.

Quod quanto
stecuiari

nomen, et universam Ecclesiam scandalizans dedignamini deponere?


fias,

tuo periculo tentcs, omnibus sana; mentis patet.

Resipisce crgo, rogamus, ab hac insania, ne illius

Quandoquidem vana
Umenlo columnarum
facturus
cssel,
illi,

gloria

et

pompa

consors tu (luoque (quod absit)

de quo dicitur

elalus, coiisilium divinitatis anticiuum super stabisuae Ecclcsiaj


divitiis

Omnc
filios

sublimevidet,

et ipse

estrex superunivcrsos

mutare conpra?judicium

supcrbiae.
13. Illud

tendis, (luasi ex fallacibus

autem quis non stupcscat, quod

qui

cum

vere ct singulariter dives


factus, delegit sua;

pauper pro nobis

tempo<
f'

Isai.

XIV.

'

Joan. xni.

Heb. xii.

Psal.

cxxxvii.

isai.

lv.

"

Luc. xvi.

'

Job. xlviii. xvi.

' Mattli.

Psal. ix.
ii.

2. Tliess.

'

Rom.

xii.

Psal. XLiii.

LEONIS IX ANNUS

G.

CHRISTI 1054

89

post tol sanctos et ortliodoxos Palrcs pcr millo et


viginti a Passione Salvatoris annos,

cenda vcl habenda Ecclesia aliqua, sed oninino

novus caluni-

niator Ecclesicc Lalinoruni emersisli, analiieniati-

zans oinnes, et puljiicain perseculionem excilans,

nulla,quin potius conciliabnliim hdereticoruiii, aut convcnticuliim scliismaticoriim et synagoga satanie. Videris dicere illud S. Elitc, lunc prajsuSed audi mihi septem millia viroruiu. Quiesce, quiesce jam, venerabilis frater, ab his superstitionibus, ne illud Salomonis in te dicatur' Sunt qui se divites alfectant, niiiil
:

quicunH|ue participarenlur sacramenlorum ex azymisVQuam pnesnmptionem tuani et fama noljis obtulit, et litterarum sub noniine tuo ad Appulos
(iatarum
textus

mentis de se'
ille

Reiiclus

sum
:

ego

soiiis.

quid

audivit a

Domino

Reliqiii

manirestavil

quee

violenter
fuisse,

quo Dominus Apostolis suis cori)oris sui inysterium iu Coena commendavit. Quod omnino falsum esse, ex
aslruere conanlur, fermentalum
utro(|ue Testamento facilliine deprelienditnr. Quia

panem

habeiites.

Simillimum nempe hoc

est

diabolicae

arrogantiae, qui regna


faeta pulans

qui iion

veiierat solvere le^eiii,

sed adimplere
et

',

juxta ipsius lcgis

praeceplum, ex azymis

vino

vetus pasclia adimplevit, el protinus ex azymis et

vino noviim (sicut aperle Lucas narrat) discipiilis


tradidit.

omniiim omnia tibi dabo. Igitur hinc jam ad cor redeatur, et tam perniciosa scandala de medio tollantur, et tunc (secunduiii Psalmistam loquetiir Dominus pacem in plebcm suam, et super sanctos suos, et in eos qui
a Conditore
:

mundi

sua cssc, dixit

illi '

Ilajc

*)

Neque enim

totis

octo diebus

illis

fermen:

tatum apparebat in omnibus finibus Israel et apud quemcumque inveniebatur , peribat aiiima ejus de populosuo^. Quod si in Coena Domini Jesu
apparuisset, aut ipse aut discipuli ejus

convertuntur ad cor. Nam nos cum perlinacibus et in errore suo permanentibus pacein aliquam habere non possuinus, ne operibus malignis comquia nec Domiuum Christum alieubi invenimus. Cum ctiam in Nativitate ipsius angeli paceiii annuntiaverunt solummodo

municemus

quoquo

talia

feeisse

inodo gustassent, juste sicut prtcvaricatores legis perirent nec ipse Dominus diceret suis iusidiato;

boiia; voluntatis

hominibus

'.

Qui etiam oculum


vel iiedem

ribiis'
esset

Quis ex vobis arguet


falsos testes

me

de pcccato? Nec

scandalizantcm

eruendum,

manum

opus

rere,

cum

ad perdendum eum qua;hoc soio perderetur juste. Sed qui pec-

scandalizantes abscindeiidos insinutit". Cessent ergo


haireses et schismata, et diligenlibus

legein

Dei

catum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus*, quod passurus discipubs mandavil, evidenter per Apostolum in quo loquebalur^ commemorans, inquif* Epulemur non in fermento veteri, neque
,
:

jam non
cesset

erit

scandaliim, sed pax multa'.


gloriatur Cliristiaiio nomine, sanctametApostolicam Ecclesiam lacessere, quia frustra patremfami:

15.

Quicumque
et

Romanam

maledicere

in fermento

malitiae et

nequititc, sed in azymis

sinceritatis et veritatis. Deni(|ue


tuiii

modicuni fermen-

totam massam corrumpit. Ubicumque autem


vitii

has honorat, quisquis ejus uxorein exhonorat et frustra matrisfamilias caput et faciem magnificat, qui minimos filiorum ejus impugnans, tamquam
digitos

corruplio, ibi proculdubio naturae deterioratio et


alicujns
susceptio.

pedum
*
,

illius
:

conculcat.

Unde
,

et in Eccle-

siastico dicitur

14.

tur, quia illud

Porro nostrum Pascha ideo vetus prseceptum est


suoe egressionis ex

novum
;

dici-

patreni

mala; est famaj qui fugit et est malediclus a Deo qui exasperat
in Proverbiis
'
:

Quam

Israelitis in

malrem. Et

Oculum, qui subsannat

^gypto istud vero memoriani Dominicae Passionis, qua ad Patrem transivit ex hoc mundo. Sed quia tam
niemoriam
Christianis in

torrentibus, et

matrem, effodiant eum corvi de comedant eum filii aquila;. Confidimus tamen ex divina pietate, quod ab his innopatreiii et despicit

de his

quam

de

aliis

quibus nos caluniniaris,


hic breviter attigisse

la-

xius aut correctns invenieris, aut certe adinonitus,


cito corrigeris.

tius a nostris nuntiis per alia scripta

nostra, qufc
sit satis.

deferunt, instrueris

stra

Quod dum fuerit eflectum, pax nojam ad nos non revertetur, sed super te requie:

Discatautem
dicat et tibi'
:

fralernitas tuasalteni

admonita

scet, seu super i)acis filium

et

regnabit inter nos


et conscientia

caute et humiliter loqui, ne aliquando Dominus

germana

charitas

de corde puro,
:

Ex abundantia cordis os loquitur. Scripsisti quidem nobis, quoniam si una Ecclesia Romana per nos haberet nonien tuum , oinnes
Ecclesiffi in

bona, et fide non


collabora,
optata.

ficta

nec necesse habebis nobis

supplieare, sed jubere. Super haec, sicut coepisti,

terrarum haberent per te nomen nostrum. Quid hoc monstri est, frater cliarissime? Romana Ecclesia caput ct mater Ecclesiarum, membra et fllias non habet? Et quomodo potest dici caput aut mater? Credimus enim , prototo orbe

utduo maxima regna connectantur pace Orantem pro nobis tuam honorabilem fraternitatem sanctaTrinitasin perpetuum conservet. Data mense Januario, Indictione sepfima. 16. His acceptis litteris tam ad imper. quam ad
Michaclem patriarcham, iidem, quisupra nominati legati,Humbertus episcopus Silvic-Candidffi, Fridericusarcbidiaconus cancellarius, cardinales, et Petrus episcopus Amalphitanus (ut diximus) visitato

pter

quod
:

et loquiinur, atijue

coustanter profiteest sola, vel sicut

mur Romana
que natio

Ecclesia adeo

non

tu putas, una, ut in toto orbe terrarum


dissenlit

quajcumsit

superbe ab ea, non

jain di1

1 ^

Matlh. V.

I.

Cor. V.

Exod. xii.

Joan.

vm.

* 2.

Pet.

ii.

3. Reg. six.
5

Luc.

II.

Prov.

" Maltli.

sm. xvm. '

''

Maltli. iv.

Psal. cxviii.

Psal.

Lx.xxiv.

Eccl. iii.

Maltli. xii.

Prov. XXX.
1-2

Raron.

ToMus XVII.

90

LEONIS IX ANNtJS

6.

CHRISTl 1054.

priimim coenobio Cassinensi,et ibi precibus a relimonachis expelilis, sunt profocti Constantinopolim. Quocum pcrveuissent, lionoriliceutissime ab im|)eratore excepti sunt.
giosis

J7. Desc7'i/jtio Ilumberti episcopi cardinalis.


a

Humbertus autem omnia quaj


mandavit,

sive secreto, sive

publice cuni iuiperatore iidem transegerunt, scri|)tis

cum

iis

qua; ipse contra Epistolam

Micbaelis patriarcha^ in Aiiuliam missam, adversus

pertus. Sed prosequamur legalos Roma a sancto Leone Constantinopolim ad imperalorem Constantinum Monomachum missos. Quorum res gestae Constantinopoli siuumatim dcscriptaj inveniuntur ab eodem (ut existimatur) Humberto, legatorum primario, [lost duos tractatus a se scriptos, alterum contra Michaelem Cerularium alterum contra Nicefam, cognomento Pectoratum, quas nos ex eodem volumine hic describendas curavimus. Quaj sic se
,

Latinos fiisius disputans,


conscripsit
:

[ler

dialogismum hoc aano


lajussit,

habent
19. ratio
Incipit

quibus acceptis, imperator, ut ex

brevis et succincta

commemosanctse
et

lino Iransferrentur in

grajcum

Gra?cisqu6

vulganda mandavit. Qnod quidem magni mouienli monimentum, cum hactenus iu angulo pulvere obsitum delituerit, nec aliquo cusum aliculi sciamus ne semel inventum rursus (ut accidere solet) disiiendium patiatur, vindicatum in lucem conse:

eorum quse gesserunt apocrisiarii Romanae et Apostolicaj Sedis in regia urbe,


anathematizarunt Michaelem
suis.
a

qua-

liter

cum

sequaci-

bus

Anno

xii

imperii Conslantini Monomachi,

Indict. VII, ipso die nativilatis B. Joannis Baiilistse,

crare iierennitati, hic describendo,

dignum

existi-

advenientibus a

domno papa Leone Nono

apocri-

mavimus;
Codice
digiiaj

sinuilque caitera, quaj ad hanc

camdem

siariis sanctaj Ron)ancT3

et Apostolicae Sedis,

Hum-

legationem spectantia simul posita invenimus in

berto scilicet cardinah episcopo Silva3-Candida3, et

Romam misso ab Antonio Augustino, ad memoriaj praedecessorem meum Antonium Carrafam, S. R. E. bibliothecarium. Contulimus ea
cum
iisdem scriptis, qucE in Bibliotheca Vaticana
asservantur, ne quid erroris vilio librariorum irrepserit.

Friderico Petro Amalphitanorum archiepiscopo quoque diacono et cancellario, ad monasterium


,

Studii intra

urbem Constantinopolitanam

Niceta

monachus, qui
fati
ifisis

el Pectoratus, aute prajsentiam prae-

imperatoris et procerum ejus,

insisteutibus

Verum quod
[ilus

prolixior

sit

ea disputatio, quae
:

nuntiis Romanis, anathematizavit


'

quoddam

detinere

satis

lectorem possit
,

ponemus eam

scriptum

in hujus tomi Appendice sicut fecimus superius de disputatione saiicti Maxinii cum Pyrrho Mono-

cam

et

sub suo nomine contra Sedcm Apostoliomuem LatinamEccIesiam editum,et prae-

collocavimus in Appendice octavi Annalium tomi ut sic absque obice longioris disthelita,
,

quam

putationis

rerum gcslarum

series currat.

de Azymo, de sabbfito, et de nuptiis sacerdotum. Insuper anatliematizavit cunctos, qui ipsam sanctam Romanam Ecclesiam negarent primam onmium Ecclesiarum esse, et qui illius fidem
titulatum

18. Acta Constantinopoli

mumcant Cerularium.
berli et

lecjatis,

De

liac

qui excomautem Hum-

semper orthodoxam pra?sumerent

iu aliquo repre-

hendere. Post hacc statim in conspectu omnium, ad

collegarum legatione agens Rupertus abbas


officiis, et

Tuitiensis, his lemporibus proximus, in comiiientario

suggestionem eorumdem nuntiorum Romanorum, jussit idem orthodoxus imperator prasfatum incendi librum
;

de Divinis

adversus eos de azymis


a

sicque fuit discessum.

disputans, hasc inter alia habet':

Tantis

autem
videri

20. Sequenti

autem

die, pra>dictus

Niceta

ha;resibus fcrmentala est Grtccia, ut

mirum

urbe egressus ultro adiit ipsos legatos intra pala-

non debcal hoc quod de ferineuto immolat. Taut;c e contra sinceritatis semper fuit sancta Romana
Ecclesia, ut

tium

cui

deest Scripturarum
illi

notitia,veI

argumeiitaudi facultas, sola


stantinopolitana

de azymo contra

Pigi, a quibus accipiens perfectam suarum propositionum solutionem, iterum sponte anathematizavit omnia dicta, et facta, vel tentata adversus [mmam et A[)ostoIicam Sedem. Sic ab eis in com-

Graicos sufflcere debeat ejus auctoritas.

Nam

Con-

munionem

receptus, effectus est


scri[)ta

non solum
:

h;ereticos, sed et hajre-

amicus. Porro dicta vel


et

eorum familiaris eorumdem nun-

siarchas protulit multos

Romana vero Ecclesia superApostolica)fldei petraaltius fundata, firmiter


lam
Grtecia;
,

tiorum advcrsus diversas calumnias Gnecorum,

maxime contra

scripta Michaelis Constantino[)o-

stctit, et

quam
et

totius orbis hccreticos


fidci
:

litani

episcopi, et Leonis Acridani


dicti

metro[)olitani

semper confutavit
Ecclesia, quse
excepit,
tificavit

de excelso

tribunali

episcopi, atque s;epe

Nicetaj

monachi, jussu

data sententia judicavil. Et in fine


in
in

aQuae beata
et lieaest,

imperatoris in graecum fueretranslata,et

ineadem

fundamonto suo petram illam


suo veritatis ore laudavit
liajreses perstaret

quam
:

urbe bactenus conservata. Tandem Michaele pra;sentiam eorum et colloquium devitantc, al(|ue in
stultilia

lali

structura super illam aedificata

ut coiitra
fides

omncs

murus inexpu[larte [icriclitata

sua [)erseverante , prsfati nuiitii XVH kalend. Augusti adierunt Ecclesiam Sancta;-Sosuper obsliiialioue
illius

gnabilis. Et

([uacumquc niundi ex
:

phiffi, et

conquesti, clero
tertia, die

ad illam confugit

mille cIy|)eos ex ea

% om-

cx

more

ad missas prasparato,

jam hora

nem([ue armaluram fortium, qua sc defcnderct, pendentem et praiparatam invenit. Ilucusquc Ru>

Describilur in
Latino.'!,

appendiceTomi hujus

Nicela; Pettorali libellus iste

'

Rup.

(le

(liv.

ofr.

I.

II.

c.

21.

conlra
2

uiia cuin lluiiiberli

scriptis,

quibus

eum

valiJe con-

Caul. vi.

lutavit.

LEOXLS IX ANNUS
sabbati cliartam cxcommunicationis super jirincipalo altan; i)osuerunl, sub oculis pnescnlis clori ct

6,

CIIRISTI 1054,

91

Ecclesiffi Catholica;,

nos hic persensisse

magnum,

populi. Inde

mox

cyressi, ctiam pulvercin


in

pcdum
et

suorum excusscre tum Evanf^elii ',

tcslimonium
:

iilis

juxta dic-

unde vehemcntcr in Domiiio gaiideanius, bonum, ct maximum, unde miserabiliter contristemur, malum. Nam quantum ad columnas imperii, ct
ejus honoratos at^iuo civcs sapiontes, Christianis-

proclaniantes

Videat Deus

judicet. llinc ordnialis Ecclcsiis l.alinorum intra

sima

ipsam Conslantinopolim,

aiiallicniate dato cunctis,

et orthodoxa est civitas quantum autem ad Micliaelom abusive dicatum (dictuni) patriarcham,
:

qui deinccps communicarent ex

manu
iii

Gra;ci

Ro-

et ojiis stultitia; fautoies,

niniia zizania ha^rescon

uianum
acce|ita

sacrificium vitupcrantis,
ortliodoxi

osculo pacis,

qiiolidie scmiiiaiitur in nicdio ojus.

imperatoris licentia, donis(|ue


sibi,

imperialibus S. Petro et
verti

alacres ccepere re-

XV

kal. Aiif^usti.

uimia instantia iirccum Micliaclis, spondcntis tunc denmra se conflicturnm cum eis, ini|icrator compulsns a Solembria, litteris siiis cos
21. Sed

24. a Qiiia sicul simoniaci, donum Dei vendunt. Sicut Valesii, Iiospites suos castrant, et non soliim ad clericatiim, scd insuper ad opiscopaliim promovont. Sicut Ariani, rebaptizant in nomine
sanctffi

Trinitatis

baplizatos,

et

maxime

latinos.

Siciit Donatist;p, affirmant,

exccpta Crajcorum Ecet

revocavit

XIII

kalciid.

Augusti.

Quo

eliain dio

clesia

Ecclesiam

Christi

verum

sacrificium

festinantes regrcssi, diverterunt ad palatium Pigi.

atque baptismum ex toto


Nicolailai, cariiales nuptias

mundo

periisse.

Sicut

Quos

prajlatus

Micliael

lia^rcsiarcha

compcricns

concediint, et dofon-

redisse, quasi

ad Concilium conabatur addiicere

dunt, sacri allaris miiiistris. Sicut Severiani, male-

in Ecclesiam Sanct;c-Sophia) sequenti die, ut ostensa


cliarta

rcndo, obruerenlur ibidem a populo.

illorum qiiam omnino corrupcrat transfcQuod prunisi el ipse adesset

dictum dicuntlegem Moysi.SicutPneumatomachi, vel Theomachi, absciderunt a Symbolo Spiritiis


simcti |iroocssioneni a Filio.
aiia
(iiiodlibet

Sicut Maniohffii, inter

dens imperator proecavens, noluit haberi aliquod


Concilium,
in lioc ei

pra;sens.

Cuinque
iter.

cssc.

formentatum fatentur animatum Sicut Nazarcni carnalem Jud;coriim miin,

omnimodis Michacl

coiitradiceret, jussit

Augustus ipsos nuntios confestim arripere Quod et factum est.


22. a Porro vesanus Michael dolens suas

ditiam adeo servant, ut parvulos mori^mtos ante octavum a nativitate diem baptizari contradicant,

non

mulieres in menstruo vcl partii poriclitantes communicare, vel si paganaj fuerinl, lia|ilizari proet

procedere insidias, concitavit imperatori scditionem vulgi maximam, velutnuntiiscooperatafucrit


cjus voluntas.

hibeant, et capillos capitis ac barbas nutrientes,


eos qni

Unde imperator coactus, intcrpreles Latiiiorum, Paulum videlicct ac filium cjus Smaragdum, ca'sos ct detentos Michaeli tradidit; sicque
tumullus
Duntios
illc

conquievit.

Vcrum imperator

post

comas tondent, et secundiim institutioncm Roman;c Ecclesia; barbas radunt, in communione non recipiant. 25. Pro quibiis erroribus et aliis pliiribus f;ictissuis,ipse Michael litteris domini nostri Leonis
papa; admonitus, resipisccre contempsit. Insuper

Romanos

directis suis,

exemplar excom-

municationis veracissimum a civitate Russorum


sibi

nobis nuntiis illius causas tantorum


et

remissum accepit, civibusque exhibuit, ac tandem Michaelem falsasse chartam legatorum comperit, atque convicit. Itaque commotus, amicos et
honoribus jirivatos a palatio eliminavit, contraque ipsum usque nunc graves iras retinuit. Deuique exemplar Chartaj excommunicaaffincs ipsius
torise est tale
:

tionabiliter roprimere voIentibus,praesentiam

malorum rasuam

colloquium dcnegavit,
et eos

ct

Ecclesias ad missas

agcndum
et factis
filiis

interdixit. Sicut et prius

clesias clauserat,

Latinorum EcAzymitas vocans, verbis


in tantuin ut in

ubique persecutus fuerat,


anatliematizasset
se

suis

contra

quam

Sedem Apostolicimi, adhuc scribit OEcumenicum pael

Humberlus Dei gratia cardinalis episcopus sanctffi Romana; Ecclesia;, Petrus Amalphitanorum archiepiscopus, Fridericus diaconus et cancellarius, omnibus Catholicae Ecclcsia; filiis. Sancta Romana prima et Aposlolica Sedes, ad quam tanquam ad caputsollicitudo omnium Eccle23.

triarcham.
stolicffi

Unde nos quideinsancta; prima;


ot

Apo-

Sedis inauditam contumeliam

injuriam

non ferentes, Catholicamque fidem subrui mullis modis attendentcs, auctoritatem sanctaeetindividnae
Trinitatis, atque Apostolicae Sedis, ciijus logatione

fungimur,

et

cunctorum orthodoxorum Patrum ex

siarum specialius pcrtinet, Ecclesiasticae pacis et utilitatis gratia ad hanc regiam urbem nos apocrisiarjos suos facere dignata est, ut juxta

Conciliis septem, atque totius Ecclesiac Catholica;

anathemati, quod dominus nostcr reverendissimus


pajia

descenderemus et opere completus sit clamor, qui sine intcrmissione ex tanta urbe conscendit ad ejus aures; aut si non
est
,

ptum

quod scrividcremus utrum

eidem Michaeli

et suis sequacibus, nisi resi:

piscerent, denuntiavit, ita subscribimus

Michael

abusivus (latriarcha, neophytus,

ct solo

humano

est

ita,

ut scirct.

Quamobrem cognoscant
et

ante

omnia

gloriosi

imperatores, clerus, senatus


et

po-

timore habitum monachorum adeptus, nunc etiam criminibus pessimis a multis diflfamatus , atque cum eo Leo Acridanus episcopus dictus ct sacel,

pulus hujus Constantinopolitana; urbis,

omnis

larius ipse Michaelis Constantinus, qui

Latinorum

sacrificium profanisconculcavit pedibus, ct

omncs

Mallli. X.

sequaces eorum in

pracfatis

erroribus et pracsum-

,,

92
j)tionibus, sint

LEONIS IX ANNUS
anathema maranatha cum simoDonalistis, Nicolailis, Se-

6.

tiret,

CHRISTl 1054.
scilicet
;

Leonis
ipsis
illi

necnon quod simul nobiscum

sen-

niacis, Valesiis, Arianis,

et

conveniret propter ea scandala quae de


litteris,

verianis, Pneumatoniachis,
nis, et

Manichceis et Nazare-

feruntur circa Orthodoxam fidem, nou pauca

cuni omnibus ha;rcticis, imo


nisi

cum

diabolo

scripsimus nostris

multa

videlicct

hu-

et

angelis ejus,
.

forte

resipuerint.
ista
:

Amen
facta

militate,
litteris.

ut tu recte vales cognoscere ex iisdem

amen, amen

Post ha;c

mox

Idque ea de causa fecimus, quoniam ipsum

26. Item

aha excommunicatio ibidem

lucrari
et

volebamus

uecnon ut benevolum nobis

iu praesentia imperatoris et

optimatum ejus \iva

voce
lica;

rum
Quicumque
:

fidei sanctse

Romanae

et Aposto-

eum Francoauxilium nobis procuraremus. Quas quidem litteras cum illi tradidissemus, qui ad papam una
familiarem redderemus, quo per
imperatoris
litteris esset illas allaturus, et re:

Sedis ejusque sacrilicio pertiuaciter contrasit

cum
vero
tuni,

dixerit

anathema maranatha, nec habeatur


.

sponsiones accepturus, et nobis redditurus

ille

Christianus Cafholicus, sed Prozymita h<Ereticus.


Fiat, tiat, fiat

cum
qui

bas accepisset
et

litteras, et

pervenisset ad

Hactenus uarratio de rebus gestis


hffic
niliil
'
:

magistrum

ducem

Italia;,

Argyrum nuncupadecepit,

Constantinopoli per legatos Apostolicae Sedis.

artificiose

ipsum

eo videlicet

At quid post
nius Cerularius ?
iliud Apocalypsis

infelicissimus ac perditissii^ncterea,

nomine
cisset,

(juo citius littera;

ad papam pervenirent,
diligenter didi-

quam secundum
;

ipse illas accepit. Qui

cum omnia

Qui nocet, noceat adhuc


sordescat adhuc.

ct

nec

unquam

suae superstitionis et vafriciei

qui in sordibus

est,

Quidnam

oblitus esset, sed

molitur

urbi et Romania;
et

27. Cerularii Epistola

num nam

episcopum mendax
Ecclesiam.

Misit

ad Petrum Antiochecaliimniosa in Romahoc eodem anno quas


atque aliam in-

sui absimilis,

semper ea moliretur quoB regiae damno essent, neque hac in re sed nomina ipsa quoe ab imperatore
:

vestiarius accepta referebat

ipse etiam accepit, ut

lucro suo

omnino

illis

uteretur, id scilicet curans,

scripserat in

Occidentem

litteras,

ut viderentur praedictae litterae hac de causa scriptae,

super virulentam Epistolam adversus Latinos, confertam mendaciis atque calumniis, ad Petrum

pro cedificatione castrorum et cura de


:

illis

habenda
paravit.

et

ita

rem quam dicemus


quibus

artificiose

patriarcham Antiochenum. ^stuans,

iufelix,

odio

implacabili in Latinos, tantum abest, ut ex medi-

29.

Cum enim quosdam,

corum

fuerit curatus antidotis, etredditus sanitati,

confldebat, ut par est, accersissel,


est,

ille maxime quorum unus

ut potius projicicns medicamenta, medicos ipsos,

qui (ut audivimus) Amalphitanorum Ecclesiae


;

phrenesi percitus, omni qua potuit afTecerit con-

aliquando prafuit

deinde vero ab eadem ejcctus

tumelia

et

blasphemiis fuerit insectatus,


niissi

quaque
atque

Ecclesia ralionabilibus

de causis

quinquennio
alienus,

obvia stylo in eos, et a qua

fuerant, Eccle-

peregrinus vagatur; alter vero nomine tantum


archiepiscopus,
re

siam

Romanam

objecerit,

plura

fingcns

autem omnino

cum
;

componens in eam, quo avertat eum a communicatione ejusdem Ecclesia; cum jani percepisset eumdem Petrum ejus amplecti communionem, restituto in sacro Diptycho nomine Rom. Pont. At hffic qua3 ad Petrum scripsit, eadem vult esse communia aliis patriarchis, Alexaudrino nimirum atque Hierosolymorum. Deprompta est Epistola ista ex locuplete Vallicellana Bibliotheca, una cum
:

nulli mctropoli praefuisse


tio

unquam

reperiatur

ter-

personam quae

illi

placuerit tribuens, cancel-

larii videlicet,

idque coram

Romaua

dignitate pro

insigni

quadam

versutia, ut talem se diceret ab-

duxit, ut posset per


tinere, quasi

eum

quaj machinabatur ob-

quodam

forli

clypeo

ilio

usus. Meaquae in

rum
ipsis

itaque litterarum

dempto

sigillo, et

aliis

autem

mouimentis ad hsec ipsa spectantibus vertit in latinum noster fidelis et doctus interpres
:

Federicus Metius,

Thermularum

episcopus.

Sic

enim

se

habel

28.

Michael sanctissimus et

OEcumenicus
sanctis-

patriarcha,

cognomento Cerularius, Pelro

habebantur cum legisset , et alia qua;dara ad nos quasi papa; nomine missa componens et pro hujusmodi litteris offerendis prasdictos deo seductionem mastinavit, miseris ilUs suadens stullitiam ut ad regiam gnani et illorum urbem venirent, et has lilteras darent mihi. Qui potenti primo et sanurbem regiam ingressi
:

simo patriarciue Theopoleos magua; Antiochia!. Beatitudinis vestrai apices legit humiUtas noslra, et cuni ab co (jui litteras attulit didiceri-

cto imperatori se

eos conspiciendos exhibuerunt,

gravi quidem et superbo habitu, et gressu, et supercilio.


30. B

mus,
tias
libi

(luod bene, divina favente gratia,


te habes, Dei benignitati,

secundum
est,

Deinde vero

cum

ad nostram humilita-

camdem

ut par

gra-

tem
et

venissent,

quis dicere posset quanta superbia

egimus, et longajvam vitam ct tranquillam insuper precati sunms . Et posl alia Ante aliquod tempus, cum novissemus ab iis qui e
:

vetere
tia

Roma

ad nos venirent, dc nobilitateetseienRoniic,

arrogantia usi sint? cum nec triviali salulutione nos salutassent, neque sua capila vel modicum quid inclinassent, et consuetam nobis venerationem exhiberc dignati fuissent, neque a tergo metroiiolitaruin

papu;, videiicet Urbis

nupcr dcfuncli,

nobiscum

iu secreto

congregatorum
.

sedere ullo pacto voluissent, sed quasi pro ipsorum


Aitoc.

xxu.

contumelia

id

factum putassent

Vidisti

ignomi-

LEONIS IX ANNUS
niam,
iiivitali

6.

CHRISTl 1054.
liac rc

93
curn omnia

cnm

post terga episcoporum


rci'}j;it

sedere sunt
iioii dicaiii

quircndam relinquimus, ul de
diligcntcr lucriiit scrutata,

lcgali ?

voro

Scd cur

bumilitati nostra; sin-

qua; hissuntabsurdiora?Nec ipsi iin|icratoris con-

spectuictmajestaliomiiinosc inclinarunt, scdpotius


scipsos

magnopcre
,

exiollcntcs, et qua; cos noii de-

gula faciat manifesta. Et de his quidem hactcnus. 33. Pcrvenit prajlerca ad manus nostras per illustrissimum pivcfectiim ct diiccm Antiocliiaj,

ccbanl coKilaiilcs cum cnicc et sceplris rcgium ingrediuntur palalium. Niliil igitur liorum, ut par
crat,

cognomento Durum, cxemplar Epislolaj tuae, ad Gradensem seu A(|uileienscm palriarcham quod
:

cnm
ct

fccisscnt,

Epistolam nobis sigilialam de-

cum
multa
ita

legissem, concitalo ciiisn dc azyiiiis tantum


tc

(luamprimiim rccesscrunt. Quam cum et sigihum ai^erire aggressus esscm, et diligenter ipsum sigillum inspexissem, invcni illiid dcpravalum, et Hlteras doli ct
deruiit,

dicere inveni, oinissis aliis

Uomanorura
Fortasse
his qui-

humilitas nostra acccpisset,

erroribus,

cum

mulli sint

et gravissimi.

etiam scripsit sanctitati


hiimililas nostra
illi

tua;,

quod de
:

dem

scripserat

scd de niilla

mala; mentis

i^lcnas.

31. a Illa!

enim pcr

se manifestabant, quaj

Ar-

istarum rerum vcl ipsi un(|uam, vel papa;, vcl alii cuipiam episcoporum ejus humilitas nostra significavit

gyrus Mcgalopoliiim
tato.

cum

venisset, frciiiicnter no-

et

scripsit,

pralcr
te

cam

Epislolam, cujus

stro! insusiirrabat hiiniilitatij

prajcipue de ferineM-

nunc cxemplum ad
licet, e

misimus. Sed ut videre

Quaproptcr non solum semel, sed bis et tertio, fiiit a siicracomnumione. Exemphim nostrarum httcraruin lad papam, necet sa'pius a nobis ejcctiis

non earum ad nos, quas papa3 nomine improbi


attuleruiit, in

isti

rcbus ipsis et eorum geslis sunt illi omnino mcndaciorum et fraudis studiosi. Sed ccrto scito, quod non unica tantum sagilla, azymorum videhcet errore confossi sunt Romani (quod omnibus
aperte patet) sed inultis ct
illos
aliis divcrsis.
;

graecam

hnguam cum

vertissemus,

Quapropter

ad tuam

beatitudinem niisimuSj ut cognoscercs,


illis

quid nos
Epistola

scripserimus, ct qujB nobis illata


:

ut aperte cognoscas quod non lcvem suspicali sumus siispicionem, sed veritatem ipsam sumus assecuti. Hsc vero techna apcrtius fuit deprehensa et manifestata ab archisignificarct

episcopo Tranensi, et syncello qui inde


venit, et

ad nos
dixi-

omnino aversari necesse est et quai quidem Judajorum more peragunt, taliasunt, ul error qui illis tribuitur de azymo, et quod suffocalum comedunt, et barbam radunt, ct sabbata custodiunt, et comedunt immunda, monachicarnibus vescuntur, nidore vidclicet suis, et larido omni quod usque ad carnem pertincf. Et quod etiam attinet ad pri-

veram eorum mentem aperuit

(ut

mam hebdomadam
tum
et lacte

Quadragesimse, et aliam etiam


ovis tanet

mus)

potenti etsancto nostro impcratori . Audisti,

hebdomadani Quinquagcsinia!, qua nos


vescimur,
prffiter

lector, versuti iiominis

vafriciem, negare esse Ro-

proplcrca Casei hebdo-

mani

Pontificis litteras

ad se mlssas per legatos,


:

madam

illam appellamus.

sed fuisse

commcntum
:

Argyri

idque eo consilio,

ne crcderetur se
tifice.

tot jaculis

confodi a

summo

Pon-

Pergit ipse

ha;c talia et hujusmodi se Symbolo hanc eliam adhibent additionem, male et perniciose sentientes. Ita enim
34.

Sed

habentia, in sacro
se habet

32. venit,
sacris

Jam

vero

quoddam ad
,

nostras aures per-

quod tua beatitudo pra;dictum papam in referat Dypticbis necnon et idcm faciat
:

vlvificantcm,

Et in Spiritum sanctum, Dominum et qui ex Patre Filioque procedit. In sacractiam missa illud, Unus Sanctus, unus Domi:

patriarclia nec adduci possum ut credam vos tanta ignorantia detineri, prajcipue tuam incomparabilem virtiitcm.

AlexandricE et llierosolymorum

nus Jesus Christus

tum sanctum,

in gloria Dei Patris per Spiridicunt voce. Pra?ter haec, nuptias sacerdotum prohibcnt, illos videlicet qui uxo-

alta

Nosti

enim,quod a sexta OEcumenicaSynodo hucusque, a sacris Dyptichis dempta est papa3 comniemoratio a nostra sanctissima Ecclcsia, cum Vigilius papa,
qiii

res habent, ut nullo

pacto

sacerdotii

dignilatem

tuuc Romana; prteerat Ecclesiaj,


venisset,

ad

Synodum non

nequeanathemate dam-

nasset ea qua? a Theodoreto adversus rectam fidem et duodecim capitula sancti Cyrilh scripta sunt,

Epistolam prseterea Ibae ; et ex eo tempore usque ad nostra tempora papam a sanctissima nostra Ecclcsia segregatum esse. Qua de causa incredibile

consequantur permittunt, sed innuptos manere volunt cos qiii sacerdotes essc cupiunt. Duo etiam fratres duas ducuntsorores. Et in sacra missa tempore coinmunionis, alter miiiislrorum comedens azyma, alios amplexatur et pacem illis largitur. Episcopi ctiam annulos gestant in manibus, quasi uxores Ecclesias accipientes, et arrhabonem ferre

omnino visum fuit non adeo pro illis, quam magna sapienha et singulari providentia. Nec hoc solum, vcrum eliam quod pricdicti duo
nobis

pro tua

patriarchfE

non solum

alios

azymis vescentes rcci-

Ad bellum etiam exeuntes, manus suas sanguine coinquinant, et in conspectu suo animas occidunt et occiduntur, quemadmodum eliam a nonnullis qui hoc affirmant acccpimus. Sacrum baptisma ita peragunt, ut cos qui baptizantur unica mersione baptizent in nomine Patris, et Filii et
dicunt.
:

piunt, sed etiam ipsi aliquando in azymis

sacrum
iion

S[iiritus

sancti, diccntes. Sale etiam pracferea eo-

conficiunt sacrificium.

Et nos quidem

cum

rum

qui baptizaiilur ora implent. Male etiam A[ioait


'
:

haberemus
hac re
illos

in

promptii hominem, per quem de sciscitaremur quinetiam nec aliis


:

stolicum illud accipientes, quod

Modicuin

confidere volentes,

rem totam

tuae sanctitati re-

Cor. V.

94

LEONIS IX ANNUS
;

6.

CHRISTI
pro nobis

ipsi ila fermentiim totam massam fermentare scriptum liabcnt Modicum fermentum tolam massam corrum;>it contendentes liac modica hujus verl)i occasione toUere fermentatum, quod pancm
: :

Deum orantem

Hactenus Cerularius

ad Petrum Antiochenum.
37. Hic rogo te, lector, mecum considerarem bene actam, divinitusque dispositam inveniri, si ])Ost innumcras tcmpestates, adversariorum ventorum impetu agitatas, post frequentes in scopulos illisiones, iu Syrtes ejectiones, et piratarum aggressioncs, diligenti stiidio, accurata sollicitudine per-

sublevat el atloUit. Quinimo sanctorum reliquias iliorum nonnuili non venerantur, nec sanclas etiam imagines. Sanctos etiam illos etmagnos patres no-

Basilium et Clirysostomum cum rcliiiuis sanctis non connumerant, nec illorum doctrinam oninino recipiunt. Alia etiam faciunt mulla, qua)
stros

lustrata navis, quae millies periisse debuerat, nulla


sit

inventa Ia>sione quassata, nullo aperta foraniine,

singula enumerare esset molestum . 35. Audisti, lector, quaenam Cerularius objiciaf in Latinos? qua) cuncta vel omnino falsa, vel
levia,

nullo denique alicujus

momenti

affecta detriinento.

nec observatione digna quisque prudens

fa-

Ecce post tot tantosque enumeratos superius turbines, quibus (ut antiquiora mala prcctermittamus) per centiim annorum curricula fuit miserandis
casibus Ecclesia

cile judicabit, et plane talia esse pleraque, quibus non debeant accusari Latini, sed ejusdem Cerularii

Romana

cxagitata, concussa, elisa,

jactata, ut vix tabula juncta tabulae


:

humana

existi-

imperitia egregie sugillanda et redarguenda

calumniam illata portennon esse cultores sanctorum reliquiarum, atque eorum imaginum, nec connumerare Basilium et Chrysostomum cum
temeritas. Illa vero per
tosa mcndacia, quibus Latinos
aliis sanctis,

matione superesse videri potuisset ista i[)saobtutu lynceo intus forisque ab adversariis, eam perire
cupientibus perspecta, livoris lucerna pervestigata, quae recta qusque etiam apparere facit obliqua,
et bona cuncta mala videri nuUo revera sit inventa errore ejus compago resoluta, ut eadem penitus esse cognita sit, qualis fuerat ab exordio ante procellas, quibus obrui videbatur, in omnibus
:

qua3 portentosus ipse mentilur, quis

non

intelligat?

Et quod

objicit

de sacerdolibus

proeliantibus, aeque sentias calumniose

prolalum

non

id ex instituiione prodiit OccidentalisEccIesiae,

integra.

Nam

quae Cernlarius sicut curiosus,

ita el

quse ejusmodi sspe improbavit atque damnavit sed quorumdam vitio, ut alia quaeque peccata,

malignus, dolosus ac mendax perscrutator objecit inania, vana, falsa, ridenda esse potius quam confutanda,
satis, si

quorum
debeat

vel

cogitatio

sola

ad tribunal

perferri

sapis,

puto

intellexisti,

ut ex

iis

poenilentiffi.

ejusdem

EpistohT

rum

accidere vitio,

Sed audi quaj sint reliqua quibus excusat se Latinout cum illis non possit inire

potius ejusdem Ecclesiae sinceritas demonstretur,


et prffidicetur integritas,

quam

erroris labe aliqua

ostendi possit aspersa. IJnde magis

magisque eru-

concordiam, sancireque pacis fcedera, cum talia quibus sint ab omnibus execrandi. Ait agant
,

bescant ter

miseri

novatores

dum Romanam

enim

Ecclesiam probrosis adeo laborant inquinare calumniis, quas Cerularius vel cogitare sallem exhorruisset, quamvis ejusdem infensissimus hostis. Sed jam, quas ad ipsum Pelrus patriarcha Antiochenus redarguens in multis, litteras rescripserit, videa-

36.

Cum

itaque hoc pacto vivant, et istiussint


et

modi moribus
legibus vetita,

educati

et
,

quae aperte sint


faccre

interdicta

et cxecrata,

audeant; quomodo inter eos qui Orthodoxi sunt collocandi, ab iis qui recte sentiunt judicabuntur? Numquid equidem id ego crederem ? Qui vero ista
ila

mus. Acceptae sunt ex eodem Codice,


interprete
redditae
:

et

ab eodem

latinitati

quaj sic se habent

absque

titulo

sentientes rectefacerefuerintarbitrati,
illis

cuni

sortiantur portioncm.

eamdem Nunquam enim

38. Responsio Petri

sentatoria.

aQuaecumque humani generis hostis


et

ad Cerularium valde

as-

nos ipsos a^mulabimur in hac ipsorum concordia

adversus sanctitatem tuam machinalusest,

quam

inquam, mente capti erimus, vel nostro sensu privati, ut hanc sequainur viam. Hffic vero hac de causa voluimus nos peret confessione.

Nec

ita,

currere, ut scire valens tua beatitudo, quae ab

istis

peragantur, non putet eos circa nzyma tantum errare, quemadmodum nos etiam hucusque puta-

vimus

errores,

sunt ut

cum noverit alios prater hac ipsorum cum illis eos numeret, cum quibus digni connumerentur. Quod vero omnium est
sed
,

perversam mentem adversarii tui in te exercuerunt, attollentes capita sua in medio Ecclesiaetuae, satis supcrque tute sacra; litterae nos edocuerunt, sacratissime et sanctissime domine. Et magnopere sumus mirati, dum eas legeremus, cum non possemus conjicere, quo spiritu niotus, vel quid sibi volens Italus ille Argyrus ad tantum declinavit
crrorem,
el

profanus

cum

sit,

sacra contrectare

gravissimum et intolerabile, et corum amentiani illud est. Dicunt enim satis superque declarat quod non acce|)erunt ha;c, tan(|uam ut ab aliis
cdocerentur, sed |)otius ut alios
ipsi

non dubitavit.Quid enimcommunecani etbalneo? ut ille in saccularium ordinc constitutus, eadem


quae ad sacerdotes perlinent, niinis curiosc satagat,
et

hujusmodi

lilteras,

uttu docuisti,
niliil

falsas excogitet

doccrent

fore

atque conficiat, ex quibus

niagis quani dedc,

ctiam ut persuadeant nobis sequi corum dogmala. Et hoc inquiunt cum imperii potestate, ct invere-

cus lucrari debeat, re ipsa patefacta

praeserlim

cum

papa vita fuerit functus. Scd gratias Deo, qui

cundia inajon!. Domiiuis Deus bealilucMnem luaiii custodiat incolumcn mullis annorum curriculis

corripit sapientes in

corum

inalitia,

et

non diu

eorum figmenta

latere pcrmisit.

LEONIS IX ANNUS
.TJ.

G.

ibi

CHRISTI 1054.
Synodi
,

95

tuse, qiiod

Habent prajterea sacrac littei\T! sanctitatis ruiiior qiiidain ad aiires pervi^nit tiias,

scxta;

qua? legi consueverunt Dominica


Agatlioneiii
liac

post Exallationem veneranda;Crucis. Iiiveniesenim

quod
lioc

iios

papam

in sacris Diidychis referiimis, ct


alii sanctissiiiii tali

pnedictum
alii

papam multis encomiis


ego quideni
testis fldus,

ipsuin faciuni

patriarcli;e

et

honoratuni. Et
et

in

re

quod non oporterel


pr.Tciiiue antc alios,
saiicla

inscilia iios detineri,


,

inc

inulti

Ecclesia;

proceres, (|uod

teinjiore

cuiii sciaiii

quod

sexta

biata;

memoria;

palriarclia; doinini

Joannis, Ro-

OEcuincnica Synodo ad

liicc

usque tempora
ea
videlicot

manus
liin

papa, Joannes etiani ipse nuncupatus, in

(ut tuis verbis utar), in sacris l)i[)lychis papa; coin-

sacris Diiitycliis habebatur. Et

tum Constantinopoaiiiiis

inemoralio c niedio sublata esl

de

(piadraginta (juin(]ue abhiiic

venissem,

causa, (juod Vigilius tunc teiiiporis papa ad Syno-

inveiii

tempore bealaiinenioricu patriarcha; doinini

dum non
saiicti

venit, iieque ea

damnavit, quffiaTlieodo-

Scrgii, praedictum
aliis

papam
et

in sacra inissa

reto adversus leclani fidcin ct


Cyrilli

scripta

duodecim capitula luerant ct ex eo lempore


:

sanctissimis

patriarchis

relatum.

una cum Quomodo


e iiiedio

vcro dciude ejus relatio


sublata
sit,

coinmemoratio

hucusque a nostra sancta Ecclesia papam segrega-

et

quanam de
ita

causa, ignoro. Sed dehis


:

tum

fuisse.IIicc

(|uidem

cum

tua3

venerand;c liltene

quidein res
dagare.
il.

se liabet, et aliud praterea niliil


te

habercnt, pudore iiescio quo pacto confusus sum (crede mihi) praecipue vero tua causa, prassertini si

de papa) commemoratioue cupio

diligentius in-

eo

pacto^

quo ad nos
beatissinios

scriiisisli,

eadcni ad alios
,

Quicumquc vero

a te sunt enumerati
:

scriiiseris

patriarchas

cuni

abs^jue

Romanorum
incertos
,

errores, percurriinus

et alios

(]uidem

diligenti inquisitione, et exacta reruni cognitione,

iilorum execrandos duxi atque vitandos, alios vero


et

qua; non gesta sunt, ac

si

gesta esseiit,

vano ru-

alios

pra^termittendos.

Quid

enim

more impulsus

protuleris.

bam

ego bucusque in

Quomodo enim debesacris Diptychis papam renon alumnus et


privilegia

nostra interest quod illoruin sacerdotes barbam

ferrc,

cum

sanctissima Ecclesia tua ipsuin


et verbis ejus

radant? quid etiam, quod illi annulos gestent in syinboluin contracti cum sancta Dei Ecclesia coniiubii?

rcferat? cuin ego sim ipsius Ecclesiaj

aemulus, ut quivis alius,


seinper
iector,

Nos eteniin eliain coronam mus, pro veneratione proculdubio


Petri
,

in capite gesta-

principis

Apoest

magni

faciens et venerans?

Mcmorare,
Petrus
senties

stolorum

super

quem

Dei
illi

Ecclesia

ad

quK scripscrit anno superiori idein Leonem Ronianum Pontificeni, et plane


csse

supera-diflcata.

Quod

eniin impii

ad contume-

ipsum
erat,

bilinguem in
:

iis

qua; de Constantino-

politana Ecclcsia pra;dicat

de qua valde conquestus

liam illius sancti excogitarunt , hoc nos pie ad gloriam et honorem ipsius faciinus Romani quidein barbam radeiites, nos vero in capite coronam
:

quod
40.
a

ipsius patriarcha subjicere sibi studeret


:

gestantes.

Auro

etiain

exornamur

et

nos, chiro-

reliquos patriarchas. Pergit ipse

thecas, et manipulos, et stolas auro contextas ha-

dicitur,

Quod vero de cuin res non ita

Vigilio
se

papa perperam

habeat, id

quanlum

ignavioe tribuat venerabilissimo carlhophylaci tuo,

tute

ipse videris. Etsi enim doctusestille vircirca Rhetoricam facultatein (ut acceiiinuis) nonduni tamen eam ut par est, Ecclesiasticarum reruin
,

bemus. Quod vero immundis rebus vescautur, et monachi carnes comedant, et iiidorem suillum invenies eliam hujusmodi res, si diligenler inquiras, a nonnullis nostrorum fieri. Bithyni enim, et Thraces, et Lydi comedunt picas, corniculas, et turtures (vultures), et terrestres echinos, (juorum

notitiam adeptus
inquit Joannes
e torculari

est.

Fidein enim non habet (ut


est.

usum

indilTerentem patresnobisreUquerunt. Nulla

ille

Climachus) vinum, quod recens

expressum
tantuin

eum, cum ad
genter

Ex hac de causa oportet gradum evectus fuerit, dili-

et exacte et

non per Iransennam Scripturas

percurrere. Substantia eniin nostri sacerdotii sunt eloquia a Deo tradita, videlicet sacrarum Scriptu-

rarum vera
temporibus
Didynio, et

scientia,

quemadmodum
enini

niagnus nos
et

enim creatura Dei est reprobanda, si cum graliaruni actione sumatur idqiie iios docet vas illud sindonis e ceeIo demisScE '. Inquit enim beatus Basihus Sicut in oleribus quod noxiuin estabinvicem segregamus ita a carnibus, quod noxiuin est, ab utili distinguimus. Herba enim est aconitum sicut caro vultuiis; nihilominus ncque losciamum co: :

docuit Dionysius.
fuit,
aliis,

Vigihus
in

quintae Synodi

quo de Origene, Evagrio,

Petro et Severo et Zoara, et de ojieribus Theodoreti actuni est, non in sexta Sy-

nodo,
git

cum

inler

utramque Synodum centum sexa-

ginta novein intercesserint anni. IUuin vero conti-

paulo ante a Diptychisamoveri, quoniam ipsam

cum sanctissimo patriarcha Meiia altercari accidit, et eum depositionis subjicere vinculo, quousque
iterum pontifices illi invicem conciliati inter se convenerunt. Tempore vero sanctaj sextse Synodi
sacer papa fuit Agathon, vir quidein venerandus,
et

mederet aliquis sanus mente, neque carnein canis attingeret absque aliqua magna necessitate urgenle, ita ut qui comederet, non male fecisset. In leguniinibus vero et oleribus nidorem suillum imniiscere, hoc etiam a sanctis Patribus permissum est et decretuin, pra;sertim illis apud quos bonura oleum non reperitur. Inquit iiraeterea in sua Regula beatus Basilius, quod ciborura differentia
nihil prodest. Socii praeterea sancli

Pachoinii sues

alebant.
42.

Sed

malum

est illud et

malorum

pessi-

sacrarum rerum

peritus. Et lege tu Acta ipsa

Act. X.

96

LEONIS IX ANNUS
additio in

6.

CHRISTI 1054.

mum,

Symbolo

Si

gelia caclem sunt

cum

illoruni Evaugeliis,

enim nostra Evanunde

revocare.

monstrent, superfluum est rursus ea in judicium Caeterum si Petrus Romanaj Ecclesiae

lUa plura,

iiuaj

additioncni fecerunt ? Sed


dalica gens
fortasse

nos cdocti, liujusniodi alienam ut vidctur, amiserunt

Roniani exempla NiceniU sancta; Synodi, cuni VanRoma; iniperio diu potita sit, a quibus

fldem non probat, cur mox, ut est creatus episcopus, sua3 fidei professionem Romam anno superiori (ut vidimus) ad Romanum Pontiflcem misit? Et si
imperitus, cur eisdem suis
litteris

eumdem

consureddita

Arianorum errores sectanlibiis didiceruiit, unica immersione, In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti (si verasuntquae scripsisti), baptismum conQcere. Nobis enim satis est ad perfectam
cognitionem
et

lendum putavit?Ista enim omnia patentex

ad ipsum Epistola Leonis Pontiflcis. At (|uantum ex iisdem litteris Petri liquet, idem ipse haud liberioris affectus fuisse

veritatis

confirinationem sapiens

inservisse,

perpenditur, sed lemporibus fldemque pro persona niulasse. Quod


arbitrio i)atriarcha3, offen-

illud et salutare divina; gratiffi

Symbolum. Docet

enim sub Constantinopolitano imperio Antiochia


erat, et

enim noS perfectam fidem de Patre, et Filio, et Incarnationem praelerea Doniini Spiritu sancto
:

mutarenturejus

sain veritus est

incurrere

Michaelis.

Sic infelix

fidelibus manifestat, qui illam recipiunt. IIlos ita-

Orientalis Ecclesia vel (ut vidisti in Michaele) crassa

analbeniate

que qui Symbolo aliqnid addnnt vel auferunt, inquit danmanuis. Si quis enim
,

admodum
teris

ignorantia
aliquid

laborabat

vel qui prae cae-

scire

viderentur, circumferebautur

Apostolus

',

evangelizaverit vobis prieter id


fiiit

quod
est

in graliam

hominum omni

vento

doctrinffi.

Sed

evangelizatum

vobis,

analbema

sit.

Bonum

jam ad

res Occidentales convertainus

orationem,

enim ad bonuni

respicore, pra3sertim cuni neque Deus neque fides aliquod patitur detrimentum, ad pacem semper inclinare et fratrum dilectionem. Fratres enim nostri isti sunt, licet ruslicitate vel

ipsosque assectemur legatos in Italiam redeuntes, de quibus ista Leo Ostiensis '
:

43.

Reditns
fit

lerjatorum

Fridericus

monachus.

Romam ex quibm Cum intra hos dies,


,

ignoratione contingat

illos saepe

a recto recedere,

dofuncto jatn papa, legati redire disponerent, regiis


iilos

proprice servientes voluntati.

Nec oportet nos adeo

exactam rerum diligentiam qua;rereinterBarbaras gentes, quam nos quairimus, qui circa litterasversamur. Magnum cnim erit, si ai)ud illos absque
aliquo crrore sanctissima Trinilas, vitae origo et

donis secutus imperator, beato quoque Petro niunera per eos Iiaud parva transmisit. IUorum insuper precibus binas auri libras huic monasterio

ex redditibus regiissingulis annis instituit.

Eorum
suam

prospcro

reditu

Trasimundus
eos,

Theatinus comes
per terram

causa pra;dicetur,
43.

ct si Incarnalionis
illi

eliam myste-

(admouitus

scilicet),

dum

riumjuxta nosiram sentenliam

coufiteantur.

transirent, cepit, et cuncta quae ferebant toUens,


et

Quod vero

suffocata ipsi

comedunt,

tandem

dimisit

sic

itaque Fridericus

Romam

duaesorores duobusfratribns commisceantur, puto bffic fleri absque papa; permissione, vel ab aliis
pontificibus bjec parvipendi. Id vero contigit fieri

adiitn.Qui nec

invidiam vitare potuitatque calumniam de ingonti pecunia accepta ab imperasic ipse

tore in Italiamque delata; cujus rei causa

cidem
ipse
:

proptcr eoruni audaciani qui ba;c facere nou dubitant

Henricus iniperator nogolium facessivit


pia arte sapienter elusit. Subjicit

quem

qualiaetiam in nostro Romano imperio multa prcBter leges, etiam execranda fieri contigit quse nos ignoramus. Invenies siquidem etiam in ipsa
:

eam multos qui sangiiisuilium comedunt. Vide itaque, venerabilissime doinine, quomodo nos multa eorum, qua; a
Constantinopoli, ct extra

idem Leo* Comperto, inquit, imperator, Fridericum Constantinopoli reversum magnam detulisse pecuniam, coepit eum vebementer habore suspeclum. Eo euiin tempoiefratri ejusduciGodefrido inimicissimus erat.
Ait

nem

enim Hermannus hoc anno

Godefridus

ite-

noslris

perperam

fiunt,

negligentes ct prteterinitparest, res alienas curiose

rum

contra imperalorem tyrannidem invasit, Ita-

tentes, diligentius

quam
illis

iiidagainus, ct de

Epistola Petri

verba facimus .Hucusque paliiarchoe Antiocbeni ad CerulaCerulario scri-

liamque latenteradiens, Beatricem,Bonifacii quondam marchionis viduam, uxorem accepit . Quo inito conjugio, ex rebus Italicis niagnam ad suam
potentiam faceret accessionem, ut ipsi imperatori timondus paritor esset. Sed quid Fridericus tanta pulsatus caluiiinia?subditLeo Hoc per nocessa:

rium.
44. In

qua

vidisti ipsuni alia a

ptamendacii redarguore,
lando praiterire, ea

alia ut levia, et nullius ponderis contenmenda csse jactare, alia dissimuscilicot

rios Fridericus agnito,

abbatem nostrum, qui per


Roinae clam convenit,
faciat, studiose

nomine Romani
chis in

Pontificis, et

de recepto in Diptycbis de duobus patriarofferentibus.

eos dies fuerat ab imporatore reversus (Richerius


erat iste Cassiuonsis abbas)

azyinis sacrificium

Latinos

etse ut

secum ducat

et

monachum

vero additamenti ad
peritiffi

Symbolum
:

rodarguere, etimipsis,

precatur. Annuit abbas gratissime, praimissoque

nomine

sugillaro

de (jnibus

quam

ipse

omnibus erret, cum tomo superiori pluribus actum sit, et scripta Uumberli cum Epistolis Leonis papa; dcsit

imperitus,

quamque cnm

gra^cis

cum cum
silis

suis ad monastoriuin, ipse

post paucos dies

imperatoris nuniiis, qui ad principes mitte-

bantur, advonit.

Mox

uuntiis abjecta,

igitur Fridericus, coram poqua tuuc utebatur, pretiosis-

Galat,

I.

'

Lco

Osl.

1.

II.

c. 89.

Ibid. c.

90.

LEONIS IX ANNUS
sima
vesle, religionis

6.

CHRISTl 1054.

97

habitum
est .

suiiipsil,

i[)sisi|ue

nuntiis id de se iniperatori nunliare jubens, frairi-

Lus de ciclero adjunctus

At de s|)rcto sicculo

4. Duiu bealissimus PonUfex Leo quin(|ue per annos divinitus sibi concessum sacerdotium pic ac religiosissime admiiiistrasset, ab hac inslabili iiice ad Cliiistum, qui vera et ieterna lux est, ca;lorum lajtanUbus civibus angelicis subvectus

centu|)IuMi isle relulitiniiac vila. Naiu

postmodnta
:

cjusdeui monaslorii crealus est


l'ontilex

al)l)as

inde vero

Ronianus

est eireclus,
:

Stcpharuis nomiEcclesi;e

natus. Sed de his suo loco


niana; statn loiiuendum.
iO.

modo de

Uo-

iUi qiiidem j^aradisus saiictorum rece|)to coiisortio sed infelix mundiis, qiii lalem pastorem diu haberc non me[)atuil,
:

manibus commigravit. Et

Obitus S.

Leonis

patrala.

Leo papa

mansil

I>en(;venti us(|tie

miracula ab eo Leo' Ostiensis, ad mensis Marlii diiodeet

IX

ruit! Cujus

[)ost

obituin multa et

magna

ad ejus
tri-

iniiuit

tumulum
ris,

aliisque in locis per

eum, Domino

bueiite, claru(;re miracula.

([uibus ornissis ca;te-

cimuin

(iiem,

ibi(|uc iulirmalus,

vocato priediclo

duo tantiim

((juia

ad aliorum gesta narranda huic libello subneclam.


ei

coniite IlunCrido (Northmamio, liaud pridem lioste


victore, inodo obse(|ueiilissinio l)ei virtutefninulo),

festiiio) ajdificationis gratia

Victor
serat

|)a[)a, (|ui in

regiinine sacerdotali

succes-

ab eo Capiiam us(|ue deductiis


dies
sui itiiieris socio,

est.

Ibi

duodeciin

(sicut

a veridicis viris nobis relata suut,)

remoratus, accersito tandeni abbate nostro,


fiiie

audila

dies sanclo

Roniam rediit ibi^iue post paiicos (juievit. Ad cujiis luiiiiiluiii plu:

faiiia niiraculorum cjus quod per eum Doiiiinus talia operaretiir, fidem non accommoda-

rima tunc temporis signa Christus elfecit . Iluic Leo Ostiensis. Eadeiii de niiraculis eliain Ilermannus, ejusdem temporis scri|)tor (jiiiet ista de Paschaii instante tempore Romam obitus die
; :

Sed quia (iit ait A[)ost. ') liiigu;e in signuin sunt non fldelibus, sed infidelibus omni[)otens Domiiuis ex|)erimento euiii docere voluit, (|ua;
bat.
:

audila a |)luribus niiiiime credere volebat.


49. Curiensis quidain episcopus, ciijus no-

cegrotus reversus, inval(;scente in dies laiifjuore,


glorioso exitu cunctis prius
nitis valedicens,

men

memoria

excidit

ciim su[)ramemorato
veiiieiis,

benedicens, et

admo-

Pontillce Victore e

Cermania

ejus

iii

obse-

sanctoque Petro peccata sua conilli

quio Roniic morabatur.


matris

fessus, et devote se

commendans,
juxta

XIII kal. Maii


sancti

mutum

Hic puerum ab utero habeb;it, quein pro mercede animae

obiit, et in Basilica S. P.
pap;i;

sepulchrum

su;e pascens ac vestiens, ([uocuiii([ue ibat,

secum

Greg. sepuUus, miraculis claruisse

memo-

ratur

hiec Ilermannus. Quein igitur

Deus miraejus
sacris

culis illuslravit,
tulit
,

sancla Ecclesia inter sanctos re-

ducere consueverat, in cujus vacuo ore nec iudicium quidem lingua; inesse videbatur. Qui eUam episco[)us ex mirubilibus ad beati Leonis tumulum
patraUs, similiter

annis singulis diem natalem

ut papa, incredulum

animum
sui ei)i-

ritibus colens

decima noiia mensis Aprilis. Sedit Leoannosquinque, menses duos, et diesocto.Porro in ejus sepultura duo versus isti legebantur iiiscripti
:

gerebat.

Cum
jam

igitur

quadam

die ad

sedem

sco[)atus,

acce|)ta iicentia, reverti decrevisset

Ecclesiam
ingressiis,

beaU Petri Apostoli postquam beato Pelro


suis

orationis
se attentius

graUa

com-

niendavit,
Victrix

cum

chentibus

equis ascensis, egressus Urbe

Roma

dolet

Nono

vi(iiiata

Leone,

puero

in

eadein Ecclesia oblito, fesUnus viam quaj

Ex

multis talem vix liabitura patrem.

eum

ad

suam ducebat patriam

gradiebatur.
47.

Cum

itaque longiuscule adhuc esset


ei in

Quod rursum ad

iniracula ab eo edita spectat

ab Urbe profectus, repente

memoriam

rediit,

prseter illa qua^ superius sunt recensita, illud plu-

quod
stoli

rium scriptoruiu

leprosum quemdam ad fores jacentem ab ipso jussum in suum lectum ierri, atque curari sed non amplius cuiquam visus, creditus est a cuncUs Christus in leprosi specie apparuisse, ut sa;pe alias visum esse conUgit. Sed hicc in Vila ipsius. Quce aulem ab eodem post obitum sunt miracula edita, omnes, qui res ab eo gestas describunt, absque uUa ambiguitate confirmaut, plurimos ab eo in ipsius se[)ulchro esse sanatos diversis quibus deUnebantur languoribus. Sed egiegium plane illud quod de~
auctoritate fulcitur^
:

ApoQui mox substitit, ac famulos suos a quibus puer reduci deberet quosdam remisit. Igitur cum illi Apostolorum princi|)is Basilicam
in Ecclesia beati Pctri

mutum puerum

reliquisset.

essent ingressi, conspiciunf


beati Leonis stantem, atque

puerum antetumulum

cum

iis

qui circum-

slabant loquentem. IUis ilaque mirantibus, et qualiter

hoc

sibi evenisset

quaerentibus, puer inquit

scribilur a Desiderio

abbale Cassinensi, qui fuit postea RomanusPontifex, Victor ejus noniinis Tertius, in tertio libro

Poslquam dominus meus hac in Ecclesia me relinquens discessit, huc ad sepulchrum beaii Leonis me conluli,si forte omni[)otens Dominus olficium quo carebam vocis, meritis ejus mihi resUtuere dignaretur. Nec sum meo quod corde poscebam voto fraudatus; sed mox, ut ante ejus venerandam

rasset quoe

Dialogorum, quique ubi narvivens miracula insignia edidissel, de

memoriam lacrymans aliquantulum


jacui, illico recepta voce loquens

prostratus

(ut ipsi videlis)


est)

obilu ejus agens et miraculis post obitum editis,


isla

surrexi.

Ab

illa

itaque die (quod mirabilius

bubet

ccEpit in ore ejus liugua, qua; deluerat, [)aulatini

Leo

Ost.

I.

11.

c.

88.

'

1.

Cor. XIV.

Baron.

ToMUsXVII.

13

98

LEONIS IX ANNUS

6.

CHRISTI 1054.

crescerc, ita ul intra paucos dies picno orc linguain perfecte reciperet, et verba siiie inipediniento sonaret. Denique qui missi fuerant, curaverunt puerum ad episcopum ducere, et quem lacenlem relicjueral, beali Leonis sullraganlibus
n:entis, ei

duui,opus fuerit legationem mitli ad imperatorem ab ipso Romano clero, ut ejusdem cleri nomine
iiuperator ipsc eligeret,

quem
'

clerus vellet creari

Ponlificem.

ioquenlem adducunt. Regressus


;

igitur

liomanum Ponlificem adiit et quod omnipotens Dominus per beatum Leonem operari dignatus fuisset ostendit. Ex tunc co^perunl ii)si ejus veneranda merita cunclis prccdicare, quai aliis antea referentibus non patiebantur audire.Haec
episcopus,

de umlo sanato.
50. Inferius vero rursus de eodem bealissimo papa Leone, in sepulcbro suo miracula operante, quod postea contigit sul) Alexandro papa, lempore

ista Leo Ostiensis, agens de inissa legatione 52. Defuncto sancta; mcmoria) Leone papa, Hildebraudus, tunc Ecclesiae Romana) subdiaconus, ut quoniam a Romanis ad imperatorem mittilur in Ecch;sia Romana persona ad tantum officium idonea reperiri non poterat, de partibus illis, quem ipse tamen vice cleri populique Romani Pontificem elegisset, adduceret. Quod cum imperator

De

his

enim habet
:

annuisset, Gebebariium

Aistetensem episcopum,
consilio

cujus supra
postulavit.
illi

meminimus, de Romanorum
Tristis

ad haec imperator (uimis enim

scbismatis, ista subneclit

lllustris

vir

Maximus,

mihi de eodem venerabili Praisule quie narro. Bernardus quidam pessimai menlis miles exlitit, qui Aiiosloiicai Sedi contrarium se in omnibus, quibus potuit, modis

Romanae Urbis

civis,

nuper

retulit

charus erat) cum illum omnibus modis sibi necessarium diceret, etalios plerosque huic officio magis idoneos reponeret, Hildebrandus in sententia perstitit.

Erat enim idem episcopus nou modo prudentissimus, verum in toto regno ditior atque
potentior omnibus.

exhibuit. Sed iu bello,

quod

a vicinis cirea

Urbem

Hunc

itaque invitum licet, ac

Cadulo (Cadaloo) Parniensi episcopo, qui tunc Apostolicam Sedem


raanentibus, conjuranlibus

cum

invadere tentabat, cum militibus qui Romanam Ecclesiam defendebant, commissum est, justo Dei judicio confossus intcriit. Hic igitur audita fama

quod postmodum monachos non amasse dictus est) Romam secum adduxit etc. Reli(|ua vero de ejus creatione dicemus anno sequenti, ([uo conligit. Addit his vero Hermannus, voluisse imperatorem electionem tantae
nolente rege
([iropter

miraculorum, quai onmipotens Deus meritis beali uon solum Leonis fidelibus populis exliibebat non credebat, verum etiamore sacrilego deridebat et blaspliemabat. Cum denique quadam die in conventu appareret populi, et sermo inter eos de
:

Sedis

Pontificis

fieri

in

Concilio

episco|iorum

cujus rei agendffi causa celebratum est Concilium

Moguntinum,
tetensis

ait

enim

tore Moguntite factus est, in

Conventus ab imiieraquo Gebehardus Aiselectus

episcopus ab
est, etc.
r>

episcopis

Romam

signis
ccepit

et

virlutibus

beati
:

Leonis exortus esset


est

missus
53.

irridere, dicens

Si sauclus

(ut

dicis),

contrabat mihi digilum


sceretur ab
iis

meum. Cumque compe-

natione.

De Benedicti pseudopapw interilu et damQuod autem Bennonis sententia (qua-

qui astabant, ue de saucto viro talia

loqueretur, dimisso conventu discessit.


forte canis, qui

Cum
in

ecce

eum
Ille

sequebatur,

suem

platea

iuveuturn invasit.
luit

vero ne porcus discerperetur

festine cucurrit, ac injecta


;

manu, canemtenere

vo-

sed mox porcus hianti ore digitum ejus momordit. Sicque ab illa die omni tempore quo vixit, digilum contractum habens, uullatenus eum extendere potuit. Unde factum est, ut qui Dei faniulum irridere prasumpserat, ipse contracto digito omnibus derisui haberetur. Haec de tanto patre Leone dicta sufflcianl, ut quia ad aliorum narranda gesta properamus elc. Hucusque Desiderius. Jani vero quae sunt secuta de successoris
electione videamus.
Lerjatio ad imperalorem pro petendo til. Post mortem ejus paene interRomaiio Pont. annus quo caruit Ecclesia Romana lapsus est vacavit enim Sedes nienses undecim, et pastore

liscumque ffislimanda sit) asseratur Beuedictus, qui et antea Theophylactus est diclus, perturbasse postLeonisobitum Romanam Ecclesiain, necdeeo existimari potest hoam|)Iius usquam sit mentio minem nefariuin hoc eodem tempore finem vivendi fecisse, quem Deus condemnatum ad inferos
:

omnibus innotescere, quo non dubitarent homines secundum illud Sapientiae accidere post obitum, quod potentes potenter tormenta pavoluit
tientur, et fortioribus fortior instabit cruciatio* ,

longeque decipi morlales miseros ([ui ex ainplitudine dignitatum, non meritorum, aliquem judicant felicem atque beatum. Nam accipe terribile horrendumque Dei judicium super hominem, qui rion posuit Deuni adjutorem suum, sed speravit in mullitudine divitiarum suarum et pra;valuit in vanitate sua '. Scribit ista Petrus Damiani, quae
se accepisse teslatur a viro praestantitsimo, scientia
et integrilate notissimo,

dies

viginli

quatuor.

Tam

diuturni interregni
potuit
esse

CandidcB, perfuncto hoc


legatiouc

Humberto, cpisco[)o Silvteeodem anno (ut audisti)


lu
E|)istoIa

nonnisi discordia in
causa, nem[)e
faclio

Urbe Romana

Conslantiuo[wliin.

igitur,
:

quod absente iniperalore vigeret comitum Tusculanorum, vivente adhucBeillo

quam

scribit

ad fratres eremi, ha^c habet

De

nedielo

intruso, s;ei)e rejecto pseudo

Romano
Ecclesiae

a;quivoco quoque ejusdem Benedicti Senioris papae ne[)ote, (jui |iost eum tertius, Joanni vero secundus

Pontifice, itcrum slatuni sanct;e

Rouuuue

perturbante.

Ad quod tam grande malum

vilan-

Leo Osl.

I.

11.

c.

90.

Sap. vi.

= Psal.

u.

LEOiXJS IX
in

ANNUS
,

tJ.

CUKISTl 10r)4.
Pctriis.

99

Romana!

Kcclesiic

invasione succcssit

iilcm

ruiln.Ibcc

Nec vacat mysterio, cur juxta


visio apiiaruerit, (nain et

niilii

nanavit Ilunibcrliis. Quia Vacliis


]ici-transircl,

qiiidaiii

nioleiidiiium

cjiismodi

dum
manc
sit,

iler agerct, acciditutjuxla niolcinliiium ei|uo

sanctus Gregorius ipsa


suiit visiones,
ali(|iii(i

loca, in quibus ostensae

insidcns

ccce

n'|iciilc

iiionstrum ini-

seinper significare deinon-

consiicxit.

Ouo
iii

viso, subito ciiiu lcrror iiiva-

strat

')

[ler

UKdain uauKiue asinariam


'

ct niola-

et

stupcfaclus
illud

intremuit.

monslrum
54.

aurcs

aselli

Vidcbatur autein caudani(|ue dcsi-

rem lapidem

pcenarum a;ternitatem, per orbem


locaelucidantcs. Ibtclenus de
:

jugiter revolvciidam interprelati siuil Patres, eadciii sacr;e Scrii)tiii';c


ita enim eum nominare Quoniam ctsi aliqiiando ut lcgitimus papa sit cognilus, tamen quod posbiiiaiu se ;ibdicavit, iterum at(iue iterum Sedem invasit habito respeclu

nere, ca;tcra ursus erat.

Cunique

viator ad hoc

portentum

lerri-

Beiicdiclo
libel.

pseudojiapa

tus obrif^^cscercl, fuf,%am(|uc pra^cipitcm forinidolo-

sus

iiiiret

iiiforinc
:

prodiyiiiin

liumanx> vocis

vcrba formavit Noli, inquit, o vir, cxpavcsccrc, homincm mc olim fuisse, sicut et ipse nunc es, proculdubio crcde sed quia bcstialilcr vixi, post iinciii vita! bcsti;e iiiu>fcrre spccicm merui. 1'orro
;

posteriorum ;ictionum, qua; pr.xcipue sunt in hominc considcranda!, tali jiire dignus cst iiomine.
5(J. CoNStantmi Monomachi imp. ohitus : T/ieodora imperat. Eodein anno Indictione septinia ex hac vita migrasse Conslantinum iMonomaclium,

cuiu

illc

perquirerel (|uis fuissct


fui, (|ui

Ej^o, ait, solo

nuper Apostolicic Scdis apiceiii iiuligiuis oiitinui. Inqiiisitus autcm quidnam rctributioiiis habcrcl Nuiic, inquit, usquc

nomine Bcnediclus

Curopalata,
raiidas

lestatiir,

suscepisse

habenas vero imperii modeTheodoram Porphyrogcnitam


,

ad diem judicii per dumosa atque squaleutia, per sulphuica loca, atque fcctorem exiialantia, atque
incciidiis coiillagraia rapior atque pcrtrahor. Post

filiam

Constantini
;

Dccimi iinperatoris, sororem

Zoes Aiigusta!
iniperii

eamque animadvertisse in ali^iuos, culmen arripcre satagentes, testatur idem

exlremum vcro judicium, corpus


aniniam
barathri
irrciiicdiabilis

meum
ita

simul

et

Curopalata; qui
esse
qiio,

cruciatus et gehemiaiis
ut luilla

me

irrcvocabilis oUadcglutiet,

eumdem imperatorem defunctiim monaslerio quod fcdiricavit affirmat. l)e cuin (iiuc damnanda essent in homincm, lasin

niihi recuperationis spes in

poslerum restct. l'ost hffic vero ct hujusmodi verba disparuit . 55. 1'elrus autein super oslensa visione philosophatus, cur videlicet eo modo visus sit apparere efligic(|uc formari, ista mox subjicit, dicens Sed cum ego cur ille in hac specie coiispectus sit indagare quicro, non deesse mysterium ab eo quod visum est deprehendo. Nam (|uia miserabilis ille ab ipso Pontiticatus primordio usque ad fiiicm vitae iu luxuiiffi cceno conversatus est non incongrue visus est ab aiiribus inci|)ere, et in caudani
:

novorum exaclioncm recencommemorat verbis istis Quoedam cjus opera memoria digna referuntur. Nam nionasterium quod diximus, et in ipso constructa hospitia ad alendos senes, hospites et menciviam et tributorum
suit, haec

laude digna

dicos,

laude digna sunt et quod pra;stitit erga magnuin Dei templum, non est debita laudefraudandum. Si^iuidem usque ad illius tempestatem,
:

insignibus tantum diebus


criflcium

feslis, in ipso,

sabbatis et Dominicis diebiis

itemque incruentum Deo sa-

peragcbatur

asini terminare.

Asinus quippeluxuriosuin
ait

est ani-

quaqiiani. Id

autem nulia

rehquis vero diebus nealia de causa flebat, nisi

mal, sicut Proplieta dcsigiiat, cuiu de carnis


munditiaj deditis
:

iin-

Et

carnes

asini

carnes
ursi te-

eorum. Quod autem per

coetera

membra

ob rediluuni inopiam, quos ille opipare constituens et abunde, ut quotidie sacra celebrarentur, auctor fuit idque etiam nunc observatur; et sacro
:

nebat speciem, vitam in omnibus docetur duxisse carnalem. Nam sicut a physicis traditur ursa cum

huic cultui vasa dedicata in hoc templo proposuit, ex auro et pretiosis margaritis lapillisque con,

non catulum, juxta consueludinem bestiarum, sed frustum carnis effuiidit, moxque quod effusum est, crebrius Iing('ndo et lambendo coiuparit,

tecta, reliqua
tio

magnitudine, pulchritudine et prelonge superantia; reliquisque aliis muneribus


illustravit . H;cc ipse.

ipsum haud paucis

ponit, sicque adsuisimilitudinem lingua formaiite

perduxit
vixit,

jure igitur, (juia luxuriose et carnaliter

'

Greg.

in

Ezech. bomil.

i.

et ii.

Malth. xviii.

Apoc.

in asini similitudine, et ursi flgura

compa-

XVIII.

100

LEONIS IX ANNUS

6.

CHRISTI 1054.

Anno

periodi

Graco-RomaBSE 6547.

Anno Mvji Hispan. 1092. Anno Hegir 445, inchoalo 12 Leonis IX paps Henrici Theodora Porph, imp. imp.
die 6.
IIl

April., Fer. 3.
1.

lesu Christi

lOH,

reg. 16.

9.

i.

GrtBcam.

Controversia inter Ecdesiam Latmam et A mim. i ad -46. Leo papa legatos

varia opuscula a

Psello
,

composita ante mortem

prailo parata habuit

Constantiiiopolim misit pro Ecclesiastica pace Latinos inter et Gra^cos concilianda. Leo Osticnsis
lib. 2, cap. 89, narrato bcllo adversus Normamios gesto, quod perperam conjungit cnm anno cnr-

certo constat

eum

quaj ipsemet legi, ex quibus schismati promovendo omnera

operam

posuisse. Psellns in

una ad Synodum

ora-

tione, in

causa depositionis Michaelis


Prioris

Cerularii,

hunc

haereseos insimulat; in alia vero laudat.

eum

pluri-

renti, subdit

eodem anno Pontificem legatos illos Constanlinuni Monomacluim misisse. Scd cum ad bellum illud anno superiori confectum sit, et legatio
illa

mum

meminit Zonaras

in Isaaco

pertineat ad pra>?enlis initium

(littera)

enim ad Michaelem Cerularium missai dicuntur datce mense Januariojndictioneseptiina,) apparet, non librariorum, sed ipsiusmet Leonis Oslien?is errore hellum Normannicum anno mliv gestum

Comneno, qui Cerularium relegavit. Deinde de abrogando illi patriarchatu cogitans , inquitZonaras, opera qnorumdam primariorum sacerdotum utilur, et Pselli variarum ct absuidarum
criminationum coacervatoris
Baroniuni num. 19
S. et
,

quas in Oratione
.

contra illum scripta congessit

Legenda apud

seqq. a Brevis et succincta

cum eo Christi anno legationem Constanlinopolitanam recte conjimgat, quam male collocat eo quo bcllum Normannicum contigit anno. Ha^c legatio, caeteraque hac in causa gesla anno superiori,
dici
;

conimemoratio eoruni, qua) gesserunt apocrisiarii

Rom.

et

Apost. S. in regia urbe, et qualiter

analhematizaverunt
suis .

Michaelem

cum

sequacibus

verbis Wiberti in Vita saneti Leonisa nobis expo-

apud Baronium legenda;. Legati ab imperatore honorificcntissime suscepti Michael


sita. Litterae
;

3. Morilur Leo IX PP. A num. 46 ad 57. Wibeiius lib. 2 Vitae sancti Leonis cap. 7, hujus

sancti Pontiflcis

mortem

his vcrbis refert

Inte-

vero Cerularius patriarcha


nicati. Post

et

sequaces
datis

excommu-

rea evoluto anni orbe instabat ejus ordinaliouis dies

legatorum discessum Cerularius papre


et

anniversarius

(sc. dies

xu Februarii)

in

quo

solito

nomen
et

e Diptychis delevit,

mendaciorum

devotius quotannis Christo piis iusistebat precibus.

eos a

calumniarum plenislitteris ad alios patriaichas, communione Roman.-B Ecclesiac divellere coest.

Quamvis

itaque languoris invalescens moIestia,fati-

gati divinis

operibus corporis

jam

debilitaret prae-

natus
illius

Petrus Antiochenus rescripsit,

et

multas

cordia,Spiritu sancto tamen roboratus,

aquo

totus

objectiones

tanquam

leves futilesque redar-

ejus vita; dirigebatur cursus, cuin Apostolicae dignitatis

guit, ita
pat.

tamen, ut in ali(}uibus etiam Latinos carQuid alii duo cgerint, incompertum. Pr?ecipua
causa, fuit
illis

vens, Beneventanos,

honore eo die missarum solemnia persolcum quibus tunc morabatur,


suee vocationis termino,

discordiie

azymorum

ritus iu

divinis

gratificae affabilitatis exhilaravit la;Utia; etc. Certi-

mysteriis, quasi
Ecclesia
2.

contra divinam institulionem

ficatus

autem de

Romam

Romana

uteretur, et in eo judaizaret.

se ferri fecit lectica; vehiculo (die

nempe

Marlii xii,

randus.

Michael Psellus inter schismaticos mtmeAllatius lib. 2 de Conseusione Ecclesia

ut habet Leo Ostiensis

lib. 2, cap. 88.)

nere

sic

eum

conciliavit divinitas,

lu quo ilinon solum suis,

Occident. et Orient. cap. 9,

ait,

hoc tempore
a solo

flo-

ruisse Michaelcrri Psellum, hunctiue in

Ronianam
Pa-

verum etiam his qui nuper fuerant inimici, ut copiosa manusNorinanuorum, quossupra iclulinius
diu

Ecclesiam invectum, Spiritum sanclum


tre

cum

hoc viro habuisse dissidium, totius animi


praevenirent ad

affirmasse

tradere

Josephum Methoncnsem
Tuni
siibdil
(|iiasi

sincerissima devotione se invicem


cjus obse(|uiuni .

episcopum
Allatius,

in Epistola Marci Ejdiesii.

Tum

narrata
:

verum

esse id

PscUtan affirmasse,

teranensi

palatio, subdit

morte in LaExemptus est autem


cjiis

aliud agentem, in capitibusTheologicis ad Michac-

hic vir magnificus ab hujus vitio languoribus, aetate

lem imp. at peculiari Tractatu id egisse, incompertum sibi esse, licel plura ejusdem evolvcrit, et anxius id idem perquisiverit. Verum Conibefisius

qiiinquagenarius, anno Incarnat. Dominicai inille-

simo quinquagesimo quarto, Leucorum episcopatus vicesinio octavo, Aposlolatus autem sexto si:

LEONIS IX ANNUS
quidcm Rom.i!
mensibus
diebus,
A.
ct

6.

CHRLSTI 1054.

10

scdit aiinis quin<[uc, adjcclis

duobus

Rescriptis liquet. Ex qiiibiis recte infcrt Mabillo-

novem dicbusB. Vcrum loco novem legendum septem diebus, ut mox ostendam.

nius

iiiinos

Incarnationis
fuisse

lilleris

Koinanorum

Poii-

tihcum appositos
([ui

longe anle /iMi/eniMm /F,


fiiit,

fundit.

Auctor anonynuis llistoriic mortis et mi:

Pro convcrsione Theophijlacli Deo preces

qui sieculo xv lloruil. Eugcnius taincn [iriinus


usuiii
illiiin

aiitea

iiitcrmissum non solum

raculorum ejus, testis oculatus, ab Ilcnschenio ad diem xix Apiil. cum Vita sancti Lconis publicatus, annunictdicmcjus niorlisiiisvcrljis narrat Anuo millcsimo (|uinquagesimo (juarto D.N. Jesu Christi, Indictione vii, decima tcrtia kalcndas Maias, dcposilionc cxullcmus It. 1'alris noslri Lconis papa^ l\ ; ait(|iie pridic (luam spiritum Deo redderet, in Ecclesia co juhentc portatum, varias preccs fudisse,

integrum
niisil,
([iii

restituit, sed

etiam ad successores trans-

iit aiitea aliijiii PontiRoniani, vcruiii lere seni[)eriii suis R(;scn|)tis eam notam teinjiorariam adhibueie. Uuare ex omni parte veruin nou est quod scribit Paulus c|)i-

non

aIi([iiaiido,

ficcs

scopiis Foroscinpronieiisis, initio sajculi xvi, lih. 13


su;c Pauliuic, ca|).
(i,

ubi

ait

[laucis aiiteactis

annis, luajsidente Eiigenio IV, adhortante Blondo


Forojnlieiisi, Poiilificii collegii a sccretis nolario,
iii

maxime pro
quibus

statu Kcclesiic, [^ro [lace rcfriouum, in


ct

luit

pro convcrsionc simoniacorum


s|)alio,

Rullis at([ue rescri[)lis Poiitillc;ilibus,

Oravit secrcto quasi nnius hora;


:

ct posl

Christi

Incarnatioiie

su[)[)ulalio

annorum a scribi primum


iii

elevans vocem, lcniter dixit


et

Maf,Mie Dcus,

huinani

coepit, etsi longioris tem[)oris


sclialibiis

tractu

cereis Pa-

gciKu-is liodcinplor, ([ui [tcr Ap(Jstolos tiios Pctruiu

aniiotata

Vac;ivit
II

Scdes

us([ue

ad

1'aulum Simonis pcriidiam dc allo (caderc) [iitccepisti, invocato luo nomine sicut eos exaudirc
:

auiuini seqiientem, ([uo Victor


7.

electiis est.

Virtutes
.'>7.

Conslantini

Monomachi imp.

di^niatuscst, itacxaiuliredignare
et

meservum
ct

luiiiii,

Ad
tein

nuiii.

Psellus Conslantiiii Mononiachi inorait Zoc iiiqieratrix alta sciierehus cxempta, quo illain amore
:

Grcgorium ct Petrum (quorum duorum o[)era Thcophylactum usum fuisse oporlel,) ([iii in toto p;ciie inundo Siad
te

coiivcrle Tlieo|)liylacluni

iiarratiirus,

clute hunianis

proscquebalur, iu mcdio ejus

hgesit |)cctore,

non

nioiiiacaiii

ha^rcsim

solidaveruiit

ct

ita

fac eos

hactenus soluin

iit

Iiigerel, ne(|ue ut ejus tuinulo

agnoscere viam veritatis, ut derciinquant errorem

suum,

et

ad

te,

mitissime Doinine, revertantur.Tu


diceiis
:

eniiii promisisti

Nolo inortem peccaloris,


;

lacrymas libaret, aut ut i|)si Deiim placaret, sed divino honore honestare volcbat. Describit [lostca niagniflcuni teniplum quod in honoreni sancti
Georgii martyris construxit, subditque
alacriscrat, ac satagebat ut
:

sed ut convertatur et vivat

revoca

illos

ab errore,
convcrte

In hoc

qui convcrtisti
illos,

Paulum

[icrsecutorcin;

et S|iiritum

Deum cognoscant Patrcm, Filium sanctum. Et omues circuiuadstantes respondcrunt Ainen.


ut te vcruin
:

celcberrimum
sco[)0
flncs

[irttslaret.

imperium suuin ((uam Ac sane non oiiinino a

.^.

ravit.

Leo consecralus

Annos Sedis ab inthronizatione sua numeest Pontifex

Romanus

die

Etenim ad Orientem im[)erii non cxigua Armeniorum ditionis [larte vindicata, uonnuUisque expulsis ducibus, subditorum circulo adjuncta. Rursus vero
aberravit.
ultcrius
protulit,

sccunda mensis Fcbruarii aniii mxlix, dieque duodecima cjiisdem mensis inlhronizatus, ut suo loco ostendimus. Quare aiini v, menses u, ct dies vii, quibus sedissc dicitur, non a dic cousecrationis, ut hactenus factum fucrat, sed a die inthronizationis ejus dcducli, ct Wibcrtus diem ejus emortualem
excludit.

ad alios laissa legatione,

cum

supra

quam

subli:

miore sensu aiiimaquc loqui ad qisos deccret ille conlra humilioribus quain pro majestate datis ad
cos
lilteris,

inde sibi illorum aniicitiam conciliabat.

Denique ^gyiitioruin dominatori quasi de iiulustria primas honoris [^artes cedebat. Is autem quod
se
illi

Hunc autem

scriiisisse dies

septem, non
editionibus

sic

dcmittehat irridens,

viri

simplicitate tri-

vero dies novem, ut in vulgatis ejus


legitiir,

pudiabal, ac velut pugil extra

orbem cadens, nou

qualuor ex nostris Catalogis dcnionstrant,

majori su()erbia adversarium prehensionibus pre-

et

hac de re inlhronizationis saucti Leonis dies nos dubitare non patitur. Ante Leonem IX nullum
occurrit, ex

mcbat ac
8. ret, ei

allidebat .

exemplum
deduxisse.

quo

inferri possit Ponlilices

7nors. Cum autem filios non habede iinperio disponendiim reslabat; qua de

Ejus

Roinanos Scdis sus aiinos

a die inthronizationis

re Psellus scribit

Sa}[)ius

iuteidiu aquae calidae

Ex proximioribus ejus successoribus aliqui hunc niorem imitati sunt, alii vero ab ipsa eleclionis sua; die tenqiora sua dinumerarunt qua2 numerandi ratio scquentis sa;culi iiiitio pnevakiit,
;

innatans, exiensque iinprudens ex acre, plagam in


latere accipil
:

ac

primum quidem haud


,

valde
efifu-

grave

ei

vulnus

fuit

postea vero inteslinis

sum

virus siibolentein depascitur, vitaque despe-

ut infra videbimus.
6.

iVIabillonius J^ra Incarnationis nsus est. lib. 2 de Re Di[iIom. cap. 23, observat, LeonemlX annos Incarnationis statim ab i[)so Pontificatus sui exordio non tamen scmper usur[)asse; qiiem ritum,

rata (qui|)[)e qui velut jugulatajam victima jaceret

sgreque aniinuin gustam ponendi

ageret)
iniperii

nou

in

Tlieodoram Auvertit,

coiisilium

sed

illud celans, in arcanis qu;erebat qui

esset im()e-

raturus. Quia vero inolitio ha!c latere

nou

polerat,

Leonein sedere Victor II, Ste|dianus IX, Nicolaus II, Gregorius VII, Alexander II, et Victor III eliam servarunt, licet non semper, ut ex eoruin
qui
[lost
,

nuutiatur TheodoraB consilium. H;ec autem cuin


noliiliore

sua cohorte ac familia conscensa impera-

toria nave, velut tluctibus

ad palalium aulamque

: ,

102
enatat.
trahit

LEONIS IX ANNUS

6.

CHRISTI 1054.
ait,

Quo cum

venisset,

omne

ad se satellitium

qui in Epistola dedicatoria

sese legisse a Her-

ac obsequium.

Tum

enim purpura, qua

manni
ria

Contracti comitis de Veringen et

tum aniini lenitas, vitaeque superioris a;rumna, omnia apud omnes valebant. Imperator ul)i audisset, dire rem habot majorique dolore afflcitur. Uuod tamen a morbo
pannis infantlic involuta fuerat,
convalescere non
inire consilium

Augustensis canonici Chronogra|)hiam.

Sulgow et Ea Histo-

anno mcdlxxvi elucubrata, ut


et

in Notis ostendit

Lambeciiis;

ex laudataEpist. discimus, Ilerman-

poterat

nec

prudentissimum

licebat,

actutum animo absorbesanioris mentis faclus,


intelligens,

7ium patreni habuisse Wolferaduni,qui iion solum comes Veringensis in Suevia fuit, verum etiam comes de Suhjoiv, pro quo apud Volaterranum
lib.

tur, clausis(]ue ocuiis, nientc pariter lingua(|uedelirat.

TuuKjue paululum
nialo
;

eniin, vel
uti ex

23 Aulhropologiaj legitur de Sulgon. Sulgow Sulgon, oppiduluin est Suevia;, quod,


loco apparet,

ac (|uo in

versarelur

gravius

mcereus aniniam efflavit cum ab arrepto imperio annos duodecim in liinnanis egisset, in eum moduni vivendi finem facit, cum gerenda Republica civilibusque actionibus i)lurimum claruisset, nec minora in inoribus, bis qui vitam praeclare instituere velint, exenipla reliquisset. Si quis

ipsemet Hermannus in Chronico suo ab anno mxlix et mlui testetur se fuisse Augice majoris monachum, suspicatur Lambecius loco Augustensis canonici, le-

hoc Gundelfingi Veringenses pertinuit.

ad comites

Cum autem

gendum

esse,
;

Augiensis monachi.
certuin
sit

Sed vana

illa

enim

irie

conjectura
sores Mss.

cum

exscriptores et posses-

celerem motum illi adeuierit, in reliquis cunctis morlalibus majore clementia fulsit . Theodora itaque Porpbyrogenita, Constantini Porphyrogenili filia, post Constantini Monomachi mortem impe-

librorum

titulos saepe corrupisse. Sic

Thritheniius
facit,

Hermannuin iiionachum
ita legisset in

Sancti-Galli

quod siue dubio

exemplari,

quo usus

est; sed turpius erravit, qui occasionem

rium administravit.
9. Coiic.

Narbonense. Hoc anno celebratum Concilium Narbonense, cui episcopi decem interfuere, et duo episcoporLun absentium vicarii. Ejus
Prajfatio bis

praibuit Gundelfi.ngio existimaiidi Heruiannuin ca-

nonicuin Augustae Vindelicoruni

fuisse.

Hermanni

Chronicon ab Urstisio tom. i Rer. Germanicarum editum est gemino contextu, et terliam editionem
ahis
Lect.,

verbis inchoata

Anno

Douiiuica}

locupletiorem dedit Canisius, toin.

Antiq.

Incarnat.

mliv, Indict. vii, Epacta nona, concur-

rente v, octavo kal. Septembris . Constituta in eo

Capitula ixix, omnia fere ad


tia,

Treugam Dei
;

spectan-

indeque aliqui viri docti existimarunt, aUum scriptorem nonnulla adjecisse, aliiiin vero resecuisse, uti Mirseus in NoUs ad cap. 12 lib. Honorii
Augiistodinensis de Script. Ecclesiast.
in
illis

quam

cap. secundo confirmant his verbis et

sequentibus magis explicant


nobis

Ilerum

mandamus
pri-

atque confirinamus ipsain Treugain Dei, qute a

dudum

(sc.

circa

annuin mxli quo ea

mum

decreta) constitiita fuerat, et


disru|>ta esse videtur
:

nunc

a pravis

Verum cum Hermannus seipsuiii in prima persouna nominans, modo diem et annum sua; naUvitaUs, modo diem et annuiu quo ad studia inissus fuit, modo parentum suoruni nomina et
editionibus

hominibus
ceps ab

at flrmiter deiii-

qua; eis contigere meinoret,

non video dubitandi


vel

omnibus teneatur. Igitur obsecramus per Deuin et monemus, ut nemo Christianorum quemlibet Ciiristianum requirat

locum,

(|uin

ipsemet
,

primum suuin partum, uU


auxerit
aliis

iiuperfectiorem

postea

correxerit

ad inalefaciendiiui ab

cuin illud olim hodieque

scriptoribus in

more

occasu

usque secundie feriaj illucescente sole.Tumcap.ult. aSiautem quislibet hominum vel feminarum, ab hac die et deinceps ausu temerario liujus nostne iustitutionis
solis

quartie

feriaj,

positum fuerit. Editiouein Canisiaiiam omnium optiinam Baronius anno tantum mxxxv, nuin. 2,
citare incipit.

11.

Macbetha rex Scotice

occiditur.

Mac-

violator extiterit

analheniatis vinculo feriatur, et

betha seu Macbothus,

quem

priiicipem ChrisUa-

a sancta Dei Ecclesia procul pellatur, et ab

om-

num
quam

fuisse supra diximus,

hoc tempore in Scotia

nium

tamdiu separetur, donec ad satisfaclionein indubitanter veniat . In quo sita esset Treuga Dei, anno mxli fuse explicavimus. 10. Moritur Hermannns Contractus. Hermannus Wolferadiconiitis filius, ab infantia omuibus membris contractus (undeet Contractus coguococtu Christianorum

invaserat, regiiabat, adversus (luem sanctus

Eduardus,Angliaerex,SivarduinNorlliuinbrensium
couiitem misit, qui

cum

eo congressus,

vita

re-

gnoque spoliavit, ibidemque Malcolmum filium regis Cunibrorum regem consUluil , inquit Malmesburiensis
lib. 2 de Reg.cap. 13, quod hoc anno conUgisse teslatur annalista MaUrensis,qui subdit:

minatus), sed omnes tunc temporis viros sapientia et virtutibus pra!cellens in Aleshusan pra;dio suo defunctus ac sepullus est , inquit continuator ejus Chronici ad hunc ChrisU annuin, quo etiam
,

scop. ad imperatorem

Ursi)ergensis abbas
cius
iii

mortem ejus coUocat. Lainbehb. 2 Bibliolli. C;cs. cap. G, refert in ea Bibliotbeca extarc Historiain Ms. Austriacam ab
,

RexEdwardus misitAldreduin Wigornensem epi(nempeHenricum III), ut per eum reciperet fratruelem suum Edwardum, qui in Ungaria exulaverat . Edmuudus Anglia; rex anno
Mxvi
ral
insidiis occisus,

duos fiUos

reliquit,

quos Ca-

nutus, qui post euin regnavit, trucidandos jusse-

Henrico Guiidelfingen de Constanlia, Ecclesia) Friburgensis capellano compositaiii, et Sigismundo


arcbiduci Austii;e ejus noininis prinio dicatani.

Ediuuudi) Edwius et Edwardus, iiiissi ad regeni Suevoruiii ut pcrimerentur sed iniseratione ejus conservaU, llunnorum re:

Filii

cjus

(sc.

VICTORIS
}^em (iunn[>c sancliim Sl('|ilianiim
{,aiaiit(;m) iu;lieriiiil. lHii
iii

II

ANNUS
ro-

1.

CHRISTl 1055.
anno

103
in cursu fuit. Id duaj

niinf?fiii;i

Mxcii, qure prTsenti

(lum

liciiigiK; aii(|iio

lcm-

Chartic ab

illo

producta;

iiivicle prohaiit.

E\ priori

pore

lialiiti

sunt, major
iii

diem

oliiit;

miiior rcgiiia;

a Stephania

Garsia; regis vidua data liquet,

eum

S(ir(ir(;iii (jiiit

Aj,'atliaiii

mntrimoiiiniii accopit , in7;i.

iMalincsiiuiiciisls citaliis, paj;.

INirro Edoar-

nonis Septembris]^mi\timoY\.\mm fiiisse; iii altera vero, die VI idiis Octohris in yi']ra mxcii a Kamiro
Aragonia; rege elGarsia; fiatre data, diserte li;giliir: In lioc amio occisiis fuil rex Garsea iii Ataporca
dic kal. Septembris.
filius

dum

istum scu

Edwarduni

A^atliain

duxisse

et ex ea suscepisso

Edgarum

filiiini, ct iilias

duas,

Mnniaritam
veiiit;

al(|ue

sed

Simeoii Diiiielmensis,

Christhinm, mU)v omnes conin llistoria de

Ihidemordinatus

fuit Saiicius
iii

ejus rex in Pampilona . Concordiam


v,\.

(jua

IJegum Aiigl., Kdmuiido lilios triliuit Eadwarduni et Eadmundum, qiiem postremum MalCeslis

diu Ferdinandus oppida,

Garsias reges vixerant, diresibi

mit Garsias, qui, ut fratrem ad varia

cedenda

mesburieiisis
lacit.

Edivium nominal,
nominis
111,

et i)iiino|^eniliim
luit, nupsitiiue

qmc

sibi

commoda

fore pulabat, cogeret,

Marfjarita sanctitate iuclyta


liujus

Malcolmo
lia

qui anno mlvi in ScoIratris filiuin

rc^iiareceepit, inijuit aiinalisla Mailroseusis. Co-

de co deliiiondo cogitaverat. Elorebaiit luiic in llispania Enneco Ogna; aut Oria; abbas, et Dominicus abhas C ilciati, vulgo de la Calcada, sanctitate
illustres,

gitahat saiictus Eduardiis


sihi

Eduarduin

qui ut eos

muluo

reconciliarent, ad

locum
potiiil,

successorem designare, ui anno mlvii videbimus, ubi luTc omnia majorem luceni accipient. d!2. Occiditiir etiam Garsias Sanctionis Navarroi rex. Sandovallius, iii Vita Alphonsi VI

certaminis vcnere.
Garsiaj
,

Sed

cum

animositas regis
bello infeslissimo

sicut forlur, niillaloiius siiperari


iiiclinari,

nec ad pacis fa;dcra

Castclktt

rcgis,

mortcm

Gnrsice
liis

Sanctionis

Na-

inchoato, Garsias peccatorum suorum mole pra;gravatiis victiis interficitur, ad qiicm venerabilis

varric regis liujus nomiiiis IV


libro

vcrhis referl, cx

Enneaahbasaccedens, caputejus,(lum adliiicspiraret, sicut traditur, in

quem Tumbiim. nigrum sancti

Jacobi dicunt:

/Era Mxciii, occisus est rcx Garsias depiignans

cibus

animam

ejus

manibus suis accepit, et precommendans, usque ad locum

cum
in

fralre suo rege (ncmpe Castclla;) Eerdinaiido, Ataparta (seu loco Ataporca dicto,) a (luodani milite suo Sancio Fortuniones , quia foedaverat

sepiiltura; regalibusejus exoquiis indefessus adhresit ,

uxorem

cjiis .

Ita passiin alii


lib.

ex

codem

auctore.

ut exantiquo docuinonlo iiionast(;rii Oniensis Sandovallius citatus retert. Pelagius Ovetensis ait Accepit recjnum ejus, Ferdinandus scilicet, qui
in Castell.e

4 Hist. Reg. Navari\T, cap. S, recte animadverlit, exscriplorem pivTfati libri unitatem imprudcntcr addidisse, quod et non raro
altentioribus
accidit
,

Verum Woretus

fralri

partem successit, non vero


cui

in

rcgnum NavarrT,

post patris

mortem

pra;fLiit

Sanctio Garsianis, hujus nominis quarlus.

docetque legendum, JEra

VICTORIS

II

ANNUS

1.

CHRISTI

1054.

Victor

Secundus papn.

Annus Redempfo-

ris sequilur (|uiiiquagesimus quintus supra inille-' quo idibus Aprilis, simum, Indictione octava
,

Leo Ostiensis '. Hermannns autem illum missiim ab eo tradit imperatoris autem adventum in Italiam postea contigisse hoc anno. De quo ista
;

Gcheliardus ex episcopo Eisteteiisi cleclus papa (ut diclum est) anno superiori, conseciatur Roin;e
Pontifex, vocatus Victor Secundus. Facta est haec

Imperator Natalcm Doinini Goslariac celobravit,

ac deindeexpeditionemin Italiam paravit, ac dieni


sanctcE Paschae Mantuae egit

Domini. Veiiisse autein Romaiii Heiiricum imperatorem , secumque duxisse Poniificem consecrandum, tradit
solemnitas
(ait

Hermannus)

in die CcEnce

costes Florentiae, ibique

diem autem Pentecoram eo a doniino papa


:

'

Leo

Osi. l.ii. c. 90,

:,

10A

VICTORIS

11

ANNUS

1.

CHRISTl 1055.
ad tribunal, inquam, illius qua conscientia veniet, qiii alimenta se subtraxisse pauperibus recoguoscit ?

generali Synodo habita mulla correcta sunt. At

quacnani islafuerint slaluta in Concilio Florcnlino,


franci,

perquirenda. Constat quidem testificatione LanVictorem ipsum iii omniljus Conciliis qua;
vel

Si

mintm

danmatur ille, qui vel unum peremit hoferro, qua sentenlia dignus est, qui bona
,

celeljravit

celebranda curavit

confirmasse

Ecclesiae profligando
et inopjte gladio?

coiiii>lures

interficit famis

cunctaapracdecessore stalula, praicipue damnationem ha;resis Berengarii \)cr praedecessorem ipsum

Leonem

in

Romano

Conciiio constitutam. Ail

enim

Quse sententia Leonis papa; non cffugit successo-

rem (juoquc suum


statuil

folicis

memoria; papam Victoseu de


c;i;lcris

rem. Sed (juidquid de

liac re,

ipse

De quibus divina voce malo cuilibet vendilori jam dicitur Vox sanguinis fratris tui clamat ad mc de terra. Et ille quidem fralrem peremit invidia, quia sacrificium non est Deo reprobante, susceptum isti plerumque tale quid faciunt amore pecuaia;, quae estservitusidolorum.
' : , :

staluive praecepit, hoc etiam isla sua atque

4.

Sed quia conveni

te,

ac super hisqua licebat


esse

omnium
vit B.

Conciliorum suorum auctoritate firmaConcilio


Florentitio

auctoritate corripui, respondisti [larvum quid

IIsc ipse.

2.

Ex

Epistola
:

Pctri

Damiani de beneficiis Ecclesiasticis ubi de restitutione canomim paiyiitentialiiim et paenarum reInsujier ctiam in hoc eodem Concilio demptione.

Florentino liquet coustitutuui fuisse decretum de


beneCciis Ecclesiasticis, ne
illa scilicet

dislraheron-

tur ab episcopis.

Meminit hujus decreti Petrus

Damiani iuEpistola ad V. e|iiscoi)um scripta. Extat inter alias nondum cusas, quas continet Codex
Bibliotlieca; Saucti-Petri in Vaticano,

quod datum est, nec rei modo excessisse, quod mihi fama vulgante perlatum est. Ad quod ego : Aliquando guttatim hquor emanat, qui lamen vas prorsus evacuat. Uber etiani promptuarium uude modicum quid quotidie tollitur, lamen aliquando vacuum reperitur. Idipsum tauien quod parvum et exiguum dicis, judicantis omnia scientiam non evadit. Audi quid Jeremias dicat ^ Factum est verbum Domini ad me dicens Ecce Hanameel filius Sellum patruelis tui veniet ad le dicens
:
: :

quam

tibi hic

Eme

tibi

agrum

meum
:

qui est in Analhoth,

tibi

dcscribendam curavi.

Sic

enim

se habet:

Domno
Nolo

V. reverentissimo episc. Petrus pecvenerabilis frater, quia de

euim competit ex propinquitate, ut eum emas. Et paulo post subdit Intellexi autera quod verbum
Domini
esset;
et

cator uionachus salutem.

emi agrum ab Hanameel


est in

filio

te lateat,

patruelis mei, qui

non uostrum nou levi nioeroris aculeo nuper eadem fama transfodit. Numquid oblitus es, quod aute fere quinquennium,
praediis Ecclesiae luse

qua; dislrahere diceris,

parvus rumor increvit.

Nam

et cor

argumentum Ecce quam exilis, quam parvus ager ille fuisse perpenditur ut decem duntaxat argenteis et septem stateribus emeretur ct tamen verbum
,

Anatholh, et appendi ei staleres septem et decem argenteos.

Victor Apostolicae Sedis episcopus in plenario ConFlorentia; celebralo, cui simul et Henricus imperator interfuit, hoc sub excommuuicationis censura prohibuit? An ignoras quia ad hoc Ecclecilio
siis prffidia

Domini ad se factum super eum propheta testatur. Nam et eidem Jeremiae tanti fuit agellus, ut de eo
dicat
testes,
:

Et scripsi in libro,
et

et signavi, et

adhibui
et

appendi argentum iu
,

statera, et accepi

conferuntur, ut ex eis pauperes susten-

librum possessionis signatum


rata, et signa

shpulationes

tentur, indigentes alantur, et ex eis viduis atque


pupillis

forinsecus, et alia plura quae


,

hic

subsidium procuretur? Ecclesia; quippe

annotare postponimus
ing(n'amus.

ne fastidium legenlibus

nascentis initio hic

mos

inolevil, ut quilibet ve-

Dum

ergo tam parva possessio a Proqux'libet


Ecclesiastici

nienles ad fidem possessionum

suarum juradistraUnde
et

pheta tam solemniter sumitur (ut etiam diviuae


vocis oraculo

herenl

atque ad
eis

pedes Aijostolorum pretium


offerrent.
in

prasdicatur)

quod ex

sumebatur,
legitur
'
:

juris haeredilas quanto ad


terrori, ex

vendeudum debet

esse

eorum Actibus
rebant pretia

Quotquot, inquit, posseserant, vendentes affe-

qua

videlicet

Christus in suis debet

sores agroriim et

domorum

indigentibus sustentari?
5.

eorum

qua; vendebant, et ponebant

ante pedes Apostoloruin. Procedente vero tempore,


sanctis Ecclesiarum rectoribus

non modo

Sed quid venditionem loquimur cum ea, quae per emphyleuseos sunt locata
,

visum
scilicet

est,

ut ipsa

contractuiu, vel quae hypothecario jure proveniunt,


sive etiam qua; libellario
illa

potius praedia traderentur,

unde

non modo

clericos sacris excubantes officiis Ecclesia pasceret

nomine peusilautur, sed quoque quaj sub nudo beneficii vocabulo sae-

sed et refrigerii stipcm diversis indigentibus et


inopia laborantibus miuislraret.

culares accipiunt, revocari de caetero, et restitui

Perpende ergo, venerabilis frater, quantorum homicidiorum in die judicii reus erit, (jui modo tot viduis, tot orphauis, divcrsis()ue pauperibus, uiide viverc debeant subtrahat? Ad tribu3.

modo possunt? Ila quippe manus diripientium diabolicce tenacia; glulinis iuviscanEcclesiis uullo
tur, ul quolibet niodo

nal illius qui pauperes singulariter diligit, qui sc


in paupere refici, in iiaupere se perhibct esurire
:

semel acceperint, Ecclesiis reddere sua bona nullateuus acquiescaul; et non niodo ipsi dum vivuut, proprictario quasi jure possidcant, sed et in posteros sui germinis euiinus
possidenda
trausnuttant.

Petunt a

te

saeculares

'

Acl. IV.

'

Gen. IV.

Jer. xxxii.

VICTORIS

II

ANNILS

1.

CHRISTI 1055.

105
:

Ecclesiastica pradia, iinporlune sc infremnt, sup-

savit.

Nam cum

diceret

Tibi dabo claves rcgni


ligaveris sive solveris
;

plicantes iiisislunt, et sub ailsli|uiIalioiiil)iis nioni-

cailorum,
post euin
post

et qiiodcum(|iie

mcnti, scd tantum forte noinine hcncficii, quod ul)ique tantunKlem cst, ac si adamaiitiiio stylo tabulis wrcis scribcrctur. Veniuiit ila^iuc ad te
l)a milii dicentes cum Achab regc Samariic ' liortum olcru!n,(|uia vincain luam ut faciam niihi vicina cst et propc (iomum mcain. Tii cum Naliotii
:

super terram, ligabitur

et solvelur in cajlis

paulo
:

me

tam austere corripuit, ut diccret Vade salana, scandalum es mihi, (piia nonsa[)is

ea qua; Dei sunt, sed ca quic

hominum, lii f|iio nimirum nobis dcdit exeni|)Ium, ut ([uos ad lionoris culmcn attolliinus, sub disciplina) semper
magisterio refr;enemus. Et ne
fastigio iu superbi;c
ijisi

Jczraclite

prfesto

responde

Propitius

milii sit

se lenocinante

Dominus, ne dem haircditatcm patrum mcoruin


tibi.

tyrannidem erigant, magislri cos sub custodio! suaj calcibuspremantB.IIactenus


Petrus.

6. Praeterea

non ignoras, quia cum


pcrnitcntiaj

a pocni-

tcntibus terram accipimus, jiixta


neris
sicut
ejus.
eis

mensuram murelaxamus
rcd(^inptio

dc quai.titatc
est
:

Hic vero opportune sc ingerit, et quasi necessitas exigit, ut cjusdem Petri verba illa expli8.

scriptum

Divitia)

hominis

canles, (juibus ait

Noii

ignoras, quia cuni a p(P-

Pcrpendc
illi,

igitiir, ct

coiigrua ralione considcra,

nitcntibus terras accipimus, juxla

mensuram umetc.

qui pra^dia praibent Ecclesiis, pceuitcnlix sua3 pondcrc merito lcvigantur sic ille (pn sublrabit, subcundtc poenitentiLC digna mole de-

quia sicut

neriseisde quantitate poenitentia; relaxamus,

De ejusmodi redemi^tionc
sifc

poenitentife (ut Eccle-

ritus

7)lcniiis

innotescat)

agamus. Quos
ex decrelis

eiiiin

primitur.

Nam

si

dator absolvitur, conscquens est

Patres sive ex

Conciliis, sive

Roma-

ut piffircplor vinculis inuodetur, tantoque huic debito teneatur obnoxius, quanto


ille

non ambigi-

tur absolutus. Quisquis igitur Eccksiastici territorii prodigus cst, tot in unum caput inala concurrunt.
In tremendo namque judicio , sancti honor clericorum egestate minuitur irascuntur
, ,

noruin Pontificum statucrunl canoncs, (iiiibus delinquentibus poena, scu (ut dici solitum) poenitcntia irrogari consuevit, ob idque pcenitentiales
nominatos, ad coerccndos homines, ne absque disciphna atque tiinore supplicii prolabercntur ad

qnoriim
:

mala; eosdcm universa Ecclesia, Romana


vantia venerandos, Sed et

pra;-

pauperes, vidua;,
se

piipilli, quilibet hospites,

famis

sertim, retinere consuevit in sui vigorc et obscr-

gladio

clamitaiit
erit,

inleremptos.

Sic multiplicis

cum temporum

injuria

homicidii reus
fudit.
7.

qui sanguinem forte

nunquam
:

eorum severa censura


eos iterum in

pra^termissa vidcri [lossct,

usum

pristinum revocare studuit;

Sunt

et

qni plebes saecularibus Iradunt

hi

nimirum

tanto gravius delinquunt, quanto et sa-

ut hoc sseculo factum videmus, quo tandein post tot naufragia Ecclesiarum, exul censura poslliminio
revocata vigere coepit, atque adeo, ut nequc per religionis ingressum quis eo debito solveretur.

crilegium committere convincuntur, quiaetsancta


profanant, et his quibus quasi beneficium prarogant,

venenum

letliale

propinant. Quid estetdeci-

Nam

mas

in

usum

sajcularium vertere, nisi mortiferum

libro

eis virus

pereant exhibere? Huc accedit quia et plebanis justa datur occasio, ut matricibus suis Ecclesiis obedicntiam subtrahant, ut non eis legilima decimarum tributa persolvant. Et haec

quo

idem Petrus Damiani scribat in De perfectione monachorum, sexto capitc, cum queritur quod illi, qui reus teneretur imabbas plendie poenitentias septunginta annorum eain i-emisisset in ejus religionis ingressu ob commodum monasterii. Ad quem haec ipse Quid
audi qua;
, :

revera sunt egregia dona pontificis, quibus nimirum honor Ecclesiis tollitur; accii)ienti quod dalur
in pernicicm verlitur, populus a Christiani ritus

dicam?
horrui,

fatcor,
et

mihi res valde

dis[)licuit

despexi,
)>,

hominem

decc[)tum esse

clamavi

Quod

diceret abbas scilicet, sufficere posl peractam

obedientia revocatur.
dilectissime frater,
riis

Ab

his ilaque sacrilegis donis,

profanisque contractibus cauta

diligentissima te
tibi

ab his nefasemper ac provisione compesce. Prius animas


retrahe
:

manum

confessionem ad [joenitentiam ipsam a ssculo conversionem. Qua; in exemplum voluimus adduxisse, ad significandum,quamtenax his temporibusesset
Ecclesiastica censura in

observantia poenitentia-

pervigili

commissas, dcinde etiam facultates Ecclcsiai semper attentione guberna, nt stadio tui villicatus enienso, non (quod absit) Ecclcsia) dissipator, sed celebris famae testimonio custos dicaris
et pastor,
ista

lium canonum.
9.

Quoniam vero

contingerct ob iterata fre-

quenter peccata mortalia,

quorum causa plurium


homines
ct

Obsccro, fiater, ne gravis

tibi

videatur

annorum tot annorum

poenitentia inferretur, despcrare


,

correctio.

Nam

quia nostro studio provectum


,

te ad episcopatus

ut sicut provehcntem,

apicem non ignoras dignuni est, ila nibilominus et redarguentem aliquando ffiquanimiter feras. Nametipse

aliquando sua tate curriculis poenitentiaj fasce gemere, imo integra sub eodem interdum nec hominis ajtalem sufficere ad expianda

Dominus Petrum
lit
;

universali prius Ecclesiai pra;lu-

deinde gravis reprehensionis invectioue pul3.

'

Reg. XXI.

commissa per pcenitentiam [jrsscriptam canonibus aperta est in Ecclcsia janua poenitentiae peccata debitor redemi)tionis, ne quis ex hac vita Ecclesiai est, ut factumque pra;ventus morte decederct qus breviori compendio temporis satisfaceret , persolvere tenereplurimorum annorum termino
:

Baron.

Toiuus XVII.

14

106
tur. Quae

VICTORIS

II

ANNUS
\ia,

I.

CHRISTI 1055.

qnidcm redemplio mulliplici

quo
ut

unicuique
fieri

hominum

statui i^rospcctum csset,


:

dam facio carnem meam, et in servitutem redigo, ne cum aliis pra;dicaverim, ipse reprobusefficiar ,
sponte se ejusmodi verberibus cruciantes. Quod et his Petri Damiani temporibus ccepit, ut sequenti

consultum optime fuit nimirum ut erogando eas in usum pauperum, pro quantitate persoluti pretii tot redimerent eis annos, quot le.\ Ecclesiastica concessit. Hoc
posset,

qui

divitiis affluerent,

cst igitur

quod Petrus

ait

Non

ignoras, quia

cum

a pcenitenlibus terras, possessiones

agrorum
eis

\idelicet accipimus, juxta

mensuram muneris

relaxamus . Quibus plane ostendit, bona Ecclesiastica ejusmodi fieri solita redemptione aucta crevisse. 10. Rursus autem ne divitibus tantum aperta redemptionis liujus janua videretur, alia; ab Ecclesia excogitatae sunt corporeae afflictioaes, quibus pauperes, et alii qui vellent, redimere brevi tempore multiplices annos possent. De isliusmodi remediis a()ud Burcliardum, dc quo suo loco boc tomo
de quantitate pcenitenlia;
superius egimus,
Collectione ordine
tractatio

sumus. In usurpantes bona Ecclesiastica ultio divina. Sed jam unde digressi sumus, ad canonem Concilii Florentini, hoc anno editum aVictore Pontifice adversus alienautes bona Ecclesiastica, redeamus. Quod autem in Synodo damnatum hoc madicturi
12.

anno

luni diu

multumque

viguisset in

maximum

ani-

marum
sub

delrimentum, quod

Ecclesiasticis legibus

anafhematis gravissima poena jam vetitum

fuerat; voluit eliam Deus iisdem temporibus ad

avertendos a tanto periculo homines, in quod praecipites ruerent, successoresque suos secum traherent in

gehennam, per visum ostendere cerlam


ad inferos damnationem
,

horum

quam

episcopi

prolixior est. Scripsit

enim librum Decretorum pcenitentia', qui in sua numeri ponitur decimus nouus a cujus capite duodecimo de poenitentiBe redem:

populo praidicarent. Rem gestam narrat Petrus Damiani in Epislola ad Dominicum et alios fratres eremi scripta; necnon in Episfola ad Nicolaum

ptione agere sic incipit

papam, quam continet Codex Basihcae enim se habet


viri,

S. Petri. Sic

Pro uuo die quem in pane et aqua jejunare debef, quinquaginta Psalmos in Ecclesia, si fieri potest, decantet sin autem, in loco convenienti

H.

i3. Porro autem, quia prudentissimi illius

Humberti archiepiscopi

scilicet,

titulo

tantum
:

nominatus, sed Silvae-Candidae revera episcopus cardinalis,

eadem

faciat, et

unum pauperem

pascat, et eo die,

de quo superius, semel incidit mentio

excepto vino et carne et sanguine, quidquid velit

comedat

. Et de aliis similibus

usque ad caput
Inter alia

quod retulit, etiamsi magnopere ad propositum thema non pertiueat, non


aliud etiam insigne
sessis,
praediis Ecclefiarum injuste possub conspectu praesentia; venerandi papae in maritima Ecclesia convivaretur, intulit congruenter exemplum. In Teutonicis parlibus, inquit,

vicesimum

quintum

inclusive.

autem

silebo.

Nam dum

redemptionis remedia palmata3 annumerantur, ni-

mirum

ut ferula

palma mauus

poenitentis verbera-

retur (ut sub austero Orbilio in scholis pueri acci-

pere consuevere) ut dies unus


viginti

pffinitentiae

palmatis

redimi posset. Hacque omnia

et

alia ipse,

comes quidam dives ac praepotens, sed quod iu illo hominum genere prodigium est reperiri, bonae
opinionis et innocentis vila;, prout

qui ex

Romano

Poenitentiali ea recitare profltetur.

humanuni

erat

Aliud erat geuus verberum, quod per scopas iuferebatur. Ila instrumentum illud noniinabant, quo
posuitens sibi ipsi verbera infligebaut: de
ptionis genere est frequens meutio

redemapud eumdem

de ejus aestimatione judicium, ante decennium fere defunctus est. Post cujus obitum quidam religiosus vir, perspirilum ad inferiora descendens, praifatum

Petrum Damiani hujus temporis scriptorem. Qui scribens ad Alexandrum pajtam, hajc habet de scopis Ut tria scoparum millia ununi poeniten:

supremo gradu cujusdam scala) positum vidit. Aiebat namque, quia scala flla inter stridentes et crepitantes ultrices incendii flammas
comitem
in

tia;

annum exjderent cum modulatione Psalmorum decem Psalmorum modulatio mille scopas
:

videbatur erecta, atque ad suscipiendos omnes, qui ex eadem comitum genealogia descendereut, consfituta. Erat autem tetrum chaos, immane barathruni, intiuile patens alque in profunda demer-

admitlit.

(^umque Psalteriuin coustct ex centuui


ox|)Ietur
:

et

quinijuaginta Psalmis, in quoque Psalterio quin-

sum, unde scala producta surgebat. Hoc


ordine succedentium
quis
sibi series

igitur

que annorum poenitentia


Psalteria

sicque viginli

texebatur, ut cuni

cum

disciplina

canlata

centum annovocem, vebre-

rum

poenitentiam exi^Ieut . Haec ad Alexandruni


|)er

Petrus, intelligens

disciplinae

rationem ipsam cum videlicet quis |isaIIeudo scopis quod nomen cum verbera infligeret sibi ipsi actione ipsa ad postcros Iransiit, ut discipliuam agere sit seipsum flagellis Ctedere. Sed illud acci:

eorum novus accederet, primum iuferim scaliB gradum teneret is autem qui illic repertus erat, aliique onmes, ad proximum sibi gradum iu ima descenderent. Cumque alii atque alii ex eodem
:

dit,

ut qua; in rcde!ni)tioucm po^nitentiac

scoparum

verberatio est introducta,


sit

eadem

frequentiori usu

genere homines post carnis obitum ad prffifatam scalam per temporum infervalla confiuereut, alii protinus cedenfes inelTabilis judicii necessitafe ad iuferiora migrabant. Plaue dum vir qui ha;c coutemplabatur, causam hujus horrenda; danmaliouis
iu(juireret, ct prassertim
ris

recepta inter

omnes eliam

Christianos, nihil de-

bentes ejusniodi

canouuni cxaclori pcenilentiario


dicenlis
:

puniretur,

(jui

comessui temjiolam juste tam decenter, tam


cur
ille

presbjtero

imitatores Aposloli

Livi-

houeste vixisset: audivit quia propler

quamdam

VICTORI.S
prrcdii Metensis Ecclcsirc possessioncm,

II

ANNUS

1.

CHRISTI 1055.

107

quam B. Ste-

phano proavuscjiisabstulcrat, cuividelicct istejam dcciiiuis in liirrcditatc successissct, oniiics isti non
diverso supplicio de[)utati sunl. Et sicut eos ad

fecit. Mane autcm facto rediens ad Synodum, audacter dixit^Ubi sunt qui me accusant?cxeat in publicuin (iiiicumque ine voIiKTJt damnarc.

17.

Tunc obmulesccntibus
iiluni,

cuiictis,

prtcdi-

peccandum non dispar


ita

avaritiac

culpa conjunxit
atrocis

ctus archidiaconus, tanquain vir discrctus et sapiens,

niliilnminns ad

iirrefcrcndns

inccmlii

convertcns se ad

dixit

Credisne, o

pocnas coniniiinc supi)Iiciiim copulavit o. Hlcc Pctrus, et

quidem

talia,

quac non solum ex gravisfidcm, sed ex divinsc

simis

testibiis conciliant sibi


ila

Spiritum sanctum cum Patre et Filio unam esse substanliam Deitatis?quo respondente. Credo addidit archidiaconus. Dic Gloria
archiepiscope,
,

Scripturai pra'scripto,

prorsus

rem
sit,

se liaberc

Patri, ct Filio, et Spiritui sancto.

Tunc

illc

Gloria

necessc

sit

afflrmarc. Curn

certum
,

Apostolo

Patri, et Filio expedite dicebat, sed

Spirilum sanfre-

pra>dicante, quod nc(iue furcs nciiuc rapaces, multo minus sacril(>j,'i rcgnum Dei possidcbiiiit ';
et

ctum nullatcnus proferre

poterat.

Qucm cum

qiiciiter inchoarct ct nihil proficercl,

videns sc per
procidit ad

ab codem prffiscriptum

sit,

eadem poena
-,

tcncri

divinum judicium omnino confusum,

facientcs, et facientibus consenticntes

duni quod

Iicdcs archidiaconi, et confessus est proprio ore se

sciant lia;redes ab Ecclcsia csse sublata a majori-

simoiiiacum esse. Postquam vero a sacerdotali


episcopali
officio

et et

bus bona, mala


berti.

fidc possideant.

est

depositus,

Gloria Patri

14. Ilenricus

imp. sUidiosiis S. Joannis Gnal(utaudisti) luiic ConcilioFIo-

Filio, ctSpiritiii
vit.

sanctoliberaetclaravoce dccanta-

Quod aiitcm

Qiiod faclnin siiiioniacos in tantimi pcrterruit,

rentino Ilenricus iniperalor interfuit, in rebus geslls sancti

Joannis Gualbcrfi dc co

ista

leguntur:

quod pra^ter alios prKlatosEccIesiarum vigintiscptem episcoiii, quadraginta quinque simoniacos se


csse confcssi sunt, et snis hnnoribus absque ulla
alia

Per idemtempus Ilenricus imperator Florcntiam


veniens,

cum multas beati Joannis virtutcs auditione


quadam erga illum concepta benevo-

accusatione renuntiaverunt. Celebrata Synodo,


ordinatis et
)>.

accepisset,
lentia,

ct aliis rebus rite

compositis,

legati

hortante Theuzone supradicto, misit epi-

ad

Urbcm

redierunt

H;pc ibi,

sed

scopum Catliolicum ad Vallis-Umbrosaj monasterium,qui summum allare consecraret. Post aliquot vero annos Humbertns, sanctir, RomancG Ecclcsiaj cardinalis, totuin tcmplum consecravitcumduobus
ahis altaribiis . H;cc
d5.
ficius in
ibi.

papa Stcphano. Dcccptus est collector, tionem istam contigisse putaveritcum Hildebrandus jani archidiaconus esset, quem et existiiiiaret ab eodem Stcphano papa creatum fuisse archidiaco-

male sub quod lega-

nHdebrandus sttbdiacomis

lerjatus

Ponti-

Galiia Concilia celebrat, si77wniacos exet restituendis

num. Verum cum ea perfunctus est legatione Ilildebrandus, nondum erat arcliidiaconus, sed subdiaconus tanlnm. Quod expresse affirmat Pctrus
Damiani, qui et aperte testatur sub Victore papa ejusmodi Hildebrandi in Gallias contigisse legatiouem. Sed ne veritas in alicujus pra^judicium scpulta
rcmaneat, non in aliquo archiepiscopo sed episcopo tantum ista esse gesta reperimus apud Desiderium abbatem Sancti-Benedicti, presbyterum cardinalem Sanctx-Cseciliae, hoc tempore viventem atque scribentem auctorem qui in libris Dialogorum, quos scripsit, ita ipsum Hildebrandum ista narrantcm
:

turbat, miracida operatur, Dere^if/arium da77777at.

Quia autem rebus componendis


,

EccIesiaB sancta^ probatis moribus Victor Pontifex incumbcbat;ad corrigendos pravos usus Ecclesia}

causasque quorumdam episcoporum cognoscendas ac judicandas legatum a latcre misit


Gallicanje

Hildebrandum

ipsum

tunc

subdiaconum

qui

postea creatns Pontifex fuit Gregorius Septimus.

Hic nbi illuc pervenit, Lugduni celebravit Concilium. De quo Concilio quaj reperimus in antiquioribus Gestis Romanorum Pontificum, quaj collegit Nicolaus Aragonius cardinalis, hic in primis describamus. Sic se habent 16. Eodem tempore, cum simoniaca haircsis

adducit. Ait eniin


18. Venerabilis Gregorius papa, cujus superius

mentionem
mihi

feci,

quid circa
est

eamdcm

simonia-

cam

haeresim se praesente
solitus

Dominus ostendere voreferre.

luit, saepe

Cum

essem,

idem totam Pontifex misit a latere suo eumdem archidiaconum Hildebrandum ad ultramontanas (subdiaconum partes cum quibusdam episcopls. Cum autem
Italiam ct

Burgundiam

occupasset,

inquit, subdiaconus, et

beata;

memoria; Victore

ad Lugdunensem provinciam pervenisset, in ea

hujus Apostolica; Sedis Pontifice in Galliam pro cssem transmissus, curffi mihi fuit episcoporum convocare Concilium, ut illis coram positis, de Ecclesiasticis negoEcclesiasticis negotiis discutiendis
tiis

Synodum celebravit: in qua per ipsum archidiaconum Deus maximum dignatus est operari miraculum. Residentibus enim
scopis
et

Synodus agebatur, episcopus

tractaremus. In eadem vcro civitate in qua erat, qui pretio hono,

in ca

Synodo archiepi-

rem comparasseepiscopatus

a multis infamabatur.

aliarum Ecclesiarum praelatis, archiepiscopus vir quidain litteratus et eloquens accusatus est de crimine simonia;. Qui sequenti nocte omnes
suos accusatores pecunia corrupit, et sibi amicos

Igitur vocatus episcopus venit in

medium.Ubi verbum nullum. Pergit autem habita Syuodus, Cum ergo eum exhortari salutaribus movero
:

nitis coepisseraus, ut qua> sibi

opponebantur, conille,

scientia
'

jam

fatente humiliter conflleretur,


civitatis erat episcopus,

1.

Cor. VI.

Roni.

i.

tum

quia ejusdem

tum

108

VICTORIS

II

ANNUS

1.

CHRISTI 1055.
:

quia frelus auxilio comilis terraj ipsius, plenus supcrbia, onmiao vcrba nostra vilipondcbat. Scd cuni a nobis, ctacaeteris qui aderant episcopis, sub
juslitia)

in fine ait

IIujus miraculi testis fuit abbas ssepe


scilicet), (|ui

nominatus (Ilugo
sffipe risit

dejectum episcopum

per loca secum ducens,


:

illius rei

experimentum
certitudiue du-

rcgula se (quod non spcravcrat) constringi conspiccrct, nec effugiendi habcrct licentiam, ne-

de

quorum verborum

gare pertinacitcr

ctt'pit

(luod ante vix audire di-

bitantem omnis Europa confutat, qui Cluniacensis rcligionis numcrum per eum augmentalum non
nescit . Hajc de Ilildebrando Willelnuis ex

gnabatur.Cumquevcrba j^roducerentur in longum, et maximuni dici spatium esset consumptum, et ille nihilominus in sua pcrtinacia ncgando persisteret
:

Hugone,

cujus etiam tcstificalione alia de


narrat, qua^ dicturi
21. Porro ad

eodem admiranda

hoc

modo cum cum

cajteris

qui aderant

religiosis episcopis nobis adjurare visum fuit, et totum judicium in ostensione Spiritus sancti commitlere. In nomine, inquam, Palris et Filii, et Spiritus sancti, cujus donum gratise te comparasse

sumus inferius suo loco. tantam sibi impositam provinciam obeundam, Hildebrandus Cluniacum petens,

eumdem Hugonem abbatem


visione cognoscere. In Vita

adsciverat sibi coadfuit

jutorem, cui inhicrere Christum patenti

dignus

enim
,

ipsius ista ab alio

audivimus, ut hujus rei nobis vcritatem edisseras, adjuramus. Quod si amphus, ut coepisti, negare tentaveris, Spiritum sanctum, donec quse vera sunt confitearis, noniinare non valeas. Qiii episcopus cum abunde eloquens esset, et a nobis exoraPatrem retur ut Spiritum sanctum nominaret
:

Hildebrandus Romanaj Ecdiaconus (subdiaconus) Apostolicaj Sedis Pontifex Gregorius Septimus mox futurus, Gallia-

Hugone scribuntur

clesia;

rum

lcgatione suscepta,

quadam
adspcxit
patri

die sedens in Cai)itulo


pietatis

Cluniacum venerat. Hic cum beato Hugone,


gladio corrigente,

fratrum negligentias

Filium satis diserte nominabat; Spiritum vero sanctum, mirum iu modum nominare nullo modo poterat. Tunc omnibus qui aderant

quidem,

ct

Doniinum Jesum prajsentem, prsedictoque

assidentem, eique de singulis quid agere de-

beret suggerentem. Itaque Hildebrandussancti viri

luce clarius patuit,


pretio emerat,

quod honorem episcopatus dato

merita prsedicans, in famulo


dabat.
22. Mentio

Dominum

collau-

qui nonnisi Spiritus sancti gratia

largieute tribuitur.

Tunc

virtute Spiritus

sancti

habelur ibidem de Concilio He-

tremefaclus episcopus, humiliter coram omnibus


confiteri coactus est,

duensi,
partes,

quod anle

inflatus superbia

inquoquasnam ejusdem Hugonis fuerint ex eodem auctore sic accipe Miraudis


:

Dei timore postposilo, procaciter negare prEcsumpserat. Ha;c apud Desiderium, qncm citavimus.

plus

miranda subjungo, quse referentibus

viris

authenticis probata cognosco. Ha!C sane referunt

Damiani eamdem historiam bretam hunc quam quinque alios episcopos ab eodem Hildebrando tunc fuisse Apostolica auctoritate depositos. Ait enim, tum in Epistola ad Dominicum ct fralres eremi , tum in Epistola adNicolaum papam: Intereaillud etiam, quod Hildebrando, Romanae Ecclesiae archidiacono referente dicimus, hic inscrere operse pretium judicamus. Nam cum adhuc subdiaconatus duntaxat fungeretur officio, a Victore papa apocrisia19. Petrus
viter recitans addit,

Gaufredus de monte S. Vincentii, et Rainaldus Heduensis, qui adhuc prajsentes sunt. Dux Burgundia3 Robertus Haganonem Heduarum episco-

nimia infestatione gravabat, variisque praeincursibus passim Burgundia laborabat. Ea propter Gaufredus Lugdunensis, Hugo Bisuntinensis, Aicardus Cabiloneusis, et Drogo Masticensis

pum

donum

Ileduam convenerunt, magnique patrem consilii praedictum Hugonem Cluniaceusem abbatem venire rogaverunt. Aderat illustrium mullitudo viro-

rius in Gallias destinatus in

Synodum

congregavit

rum, populus conlluebat iuQnitus

pro pace sup-

qua

videlicet scx ejtiscopos diversis criminibus

plicans indefessis clamoribus. Advcuiens ipse dux,

involutos ex Apostolica; Sedis aucloritate deposuit.


Inter quos quidam erat episcopus, qui, quoniam per simoniacam haercsim ad episcopatus culmen irrepserat, Spiritum sanctum verbis exprimere,

immo

tyrannus,

Heduam

iutravit, sed fastu

ligno interesse conventui recusavit. At pater

quibuscumque lontaret nisibus, non valebat. Et quidem Patrcm ct Filium expedite satis ac facile
ad Spiritum vero sanctuin cum perlingua baU)ulicns, tandem rigida manebat. Mcrilo siquidcm Spirilum sanclum dum cmit, amisit, utque exclusus crat ab anima, procul etiain conscquentcr essct a lingua. Hac igitur difproferebat
:

vcnissct,

mox

fervore charitatis permotus adiit que vehementer increpans, cunctis mirantibus, tanquam ovem mitissimam secum adduxit, episcopis autem supplicantibus, ut pater Hugo pro pace componenda loqueretur turbis undique reticentibus, et ab ejus ore pcndcntibus, sic ait Qui pacem quaerunt, qui Deum diligunt, nos audiant, nobiscum agant qui vero fiiius pacis non est, qui non cx Deo, sed adversarius est, huic ex parte oiu: :

maHugo tyrannum, eum-

ficultate couvictus, episcopalc dccarceravit


tiavit)

(rcnun-

nipotentis Dei

pra;cipio, ut a nobis cxeat, et operi

otficium. Haec Pctrus.

20. lla;c cadem dc Ilildcbrando recitat Willelmus Malmesburiensis bibliothecarius, cx rcla'

non noceat. Vix dicta compleverat, cum ecce quidam statura procerus, facie truculentus, multis eum scquentibus, egrcssus disparuit. Non
divino
fuit in tanta

tione sancli

Hugonis abbatis Cluniacensis, atque


I.

multitudine

hominum,

qui aliquem

nosset ex
'

iis

qui cgrcdiebantur. Mirabantur sin-

Wil. Malm. de gcstis rcg. Aiiel.

v.

guli, stupebant universi. His ita depulsis,

tantam

VICTORIS

II

ANNUS
ut eo

CHRISTI

055

109

mox

efficaciam

pradicatio sancti

liabiiit,

gnare, adeo ut opus fuerit


ris

eum

iterum sub Victo-

jubenlc dux ipsc sui necem (ilii inlerfectoribus condonaiil, el Ecclcsia paccni reccperil. Kes ecjuideni niiia, sed altiori niiraculo cuniulata. Quanuiiu
cnini in conventu
illo vir

successore Nicolao Pontifice convenire. Quae autern tuiic facta siiut, suo loco dicturi sumus.
25. Ad boc ipsuin Concilium Turoiiense missi ab Ilenrico imperatore legati, ejus nomine (piesli sunl adversus Eerdinandum Magnum, Castella; ac

sauctus perdocuit, sicut


ejiis

coluinba candida super ca[)ut


id

apparuit. Unibus
:

videre

enini

datum est Deum j^iorilicaverunt non omnes hanc videre gloriani meruerunt.

Legionis regem, detiectantein parere Roniano imperatori, arrogantemque sibi contra jura morem-

Ilucusiiue de his llii^o in S. Hu^onis Actis.

que majorum nonien


desistat a ccn|)tis,

ini|)eratoris,

ijctenles,

nisi

Sed qULC sunt reliijua Ilildcbrandi legationis in Galliis, prose(juamur. Pra;cipue autem ejus invigilavit sedulitas, ut Cerengarium, rurstim b;c23.

excomniunicalione
ipsi

percelli, uni-

versaniquc Hispaniam
petitio
lata,

subjectam interdicto

subjici debere. Justa visa est Heiirici im|)eratoris

resim

(juam fuerat dclestatus defendentem ac propalantem, in Concilio episcoporum conventum,


vel ha;rcsiin rursus

tum

Concilio, tuni etiam ad (pieni est dePontilici.

Victori

damnare

cogeret, vel synodali

decreta est ad

Quorum nomine eumdem Feidinandum in

legatio
Ilispa-

Quamobrem ne subterfugiendi ampliuslocus esset, domi suae eum convenienduin putavit, nempe Turonis,
sentenlia anathemalis condemnaret.

eum

niam, (jua nioneretur a cceptis desislere. Cujus legationis occasione indiclum est Concilium in
llispania, ut ex consulto

principum

et ei^iscopo-

sicque Concilium
auctorilale
et
;

Turoncnse
videbatur)
est

Apostolica

indixit

in (juo ipse

Berengarius redargutus
detestatus

runi decerneretur, (piid legatis responsi daretur. Variis in re tanta pro cujuscumque arbitratu sententiis

coriectus (ut

errorein

dictis

obtiiiuit

pars

illa,

ut obedirelur

fidem Calhoiicam

professiis. Testatur id qui-

dem
nus

cjus temporis scriptor


archiepiscoi)us,
his

Guitmundus Aversa

Romaiio nomine,

verbis':

Inde enim,
exortu

inquit, ipsa

Romana

Ecclesia per

beatum Lconem

cessatum ab iniperatorio et rebellione ab imperatore Germaniaj. H;cc ex antiquioribus rerum His|)anicarum scriptoribus pluribus |)rosecutus est Joannes Mariana,
Pontifici, sicque

papam
prsest,

liasc
:

Berengariana fignienta
deinde per

mox suo
qui

qui postremam

mauum

sunirao studio pro rei

damnavit

hunc ipsum,

nunc

dominum Gregorium papam, tunc arcbidiaconum (subdiaconuni) ejusdem Romana; Sedis, ipsumque Berenin Concilio Turonensi convicit garium (ut videbatur) correctum, ac propri;B ma:

Hispaniarum imposuit. 26. Trasimundus comes pcenitens veniam a Pontifice pelit. Sed redeamus ad Victorem Pontificem, quem post Concilium Florentinum visitasse loca Italiae, ex Leone Ostiensi |)erdiscimus,
dignitate historia;

nus sacramento satisfacientem clementer suscepit, etc. Reversum ipsum ad vomitum docet. 24. Porro subdiaconum pro archidiacono esse reslituendum, dubium esse non potest cum id factum sub eodcin Victore Pontifice coustet, sub quo idem Ilildebrandus semper subdiaconus per,

dum agit de Richerio abbate Cassinensi, legatione fungente apud eumdem Poutificem. Qui eum convenit,

rogaturus pro sacrilego


qiii

illo

Trasimundo

Theatino comite,

vidimus) legatos Sedis Apostolicae Constantinoi^oli redeuntes, et per suum


(ut

severavit:

nam deeodem

ConcilioTuronensi, jussu

comitatum transeuntes, contra jus Gentium atque divinum turpiter spoliaverat percussus enim
:

Victoris papoe per legationein

missam

habito, Lan-

gravi iiifirmitate, patrati sceleris pcenitens, plurima

francus agens contra

minit

istis

verbis^

eumdem Berengarium, meDenique ia Concilio Turonensi,


tibi

donans Gassinensi monasterio, per


optavit reconciliari

summo

Pontifici.
:

cui ipsius Victoris interfuere legati, data est


optio defendendi partem

agens Leo Ostiensis baec


praefatus
et

ait'

abbatem enim Per idein tempus


ejiis

De

bis

tuam.

Quam cum

defen-

dendam
omnibus
illa

suscipere non auderes, confessus corain

comes Trasimundus graviter aegrotans, monachus Qeri cupiens, Richerium abbatem

communem
ita

Ecclesia; fidem, jurasti te

ab

Gassinensem ad se pergere oravit. Gui sese suppliciter tradens,

hora

crediturum, sicut in
in

Romano

Concilio

multamque

illi

pecuniam

offerens,

te

jurasse est superius deprehensum . Haec de


gcstis

tria juris sui castra sancto

Benedicto

in territorio

Turonensi in Berengacomparatus fuit, ut subterfugeret, cum posset, sacros episcoporum conventus sed conventus ipse et respondere coactus, ne damnaretur, eam damnaret ba^resim quam rursus inter suos tueretur ex animo sicque iterum opus fuerit eamdem causam adEccIesiasticum judicium revocare post Turonense Goncilium, de quo agimus. Nam simulans impius poenitentiam, ubi
Goncilio
sic

rebus

rium. Qui quidem

clae,

Theatino concessit, Montis-Alberici, Frisae et Mucum portu ac piscatione sua, et Ecclesiis


,

Sancta;-MariaB

Sanctae-Lucia;

et

Sancti-Blasii

omnibusque omnino castrorum ipsorum, seu Ecclesiarum rebus, terram modiorum quinque niillium quingenlorum Ecclesiam item Sanctae-Justai cum omni jure suo, modiis scilicet quingentis. In
:

territorio iteni Piunensi, castro Lasteniauo, Eccle-

legati Apostolica; Sedis discesserunt, diniissis epi-

scopis,

rursum

coepit infaustam hoeresim

propu-

siam Sancti-Nicolai, terram modiorum trium millium. Sed cum prtedictus papa transisset Anconam, abbas ad illum ejusdem Trasimundi causa
1

'

GuitQ). de sacram.

1.

ni.

Laufr. coutra lierengar.

Leo Ost.

\.

II.

c.

92,

110
profectus cst d. Quid

VrCTORIS
autem oblinuerit
dicit
:

II

ANNUS

1.

CHRISTI 1055.

a Pontifice

pro comite sacrilego non


oLtinuisse,

sed

niliil

penitns

sequentem mortuo illis imperatore, a quo fovel)atur comes, ab eodem PonliDce (ut suo loco dicetur) ipsum excommuni-

argumcnto

est,

quod

post

Cerardum quemdam, Braxutum cognomine, sex Romanos Ponlifices exstinxisse veneno, primumque numerat Clementem Secundum, et post eum ((uinque ejus successores. Sed quoniani tanta ista et toties iterata nullum penitus assertorem habeant temporis bujus scriiitorem, nec quisquam de his questus inveniatur nullam penitus in homine mendacissimo conciliant sibi fidem, cum prffiser,

annuni unus ex

legalis

Fridcricus,

candum

curavit.

27. Petrits abbas Cassinensis.

Addit Leo,

tum eumdem Ricberium abbatem eadem legatione fungentem, mortuum esse apud Alernuni tertio
idus Decembris, ipsum vero Fridericum reversum

tim in sugillationem

ista jactet

Gregorii Septimi,
;

coenobium, electumque a monacbis Petrum, senem laudatissimum, de quo plura Leo Ostiensis. Sed ejus electionem Victor Pontifex indigne tulit, quod eam absque nutu Apoin Cassinense

quem tot scelerum complicem fuisse delirat sed vanum hominem non lam historiam scribere, quam somnia fingere et calumnias componere
solitum, sajpe superius contigit demonstrari. At

successorem

cum

id

semel pra?sumptum

fuit,

atque pernix
effusa est
,

ira Dei in

subdiaconum tanta ausum


Sed

stolicfe Sedis et

imperatoris celebrassent. Erat plane

ipse Gregorius honorificentissima


Galliis legatione.

fungebatur in
plurimis donis

magni ponderis opus, abbatem constituere Cassinensem, utpote non tam monaslerii abbatem quam principem, qui complura castra et oppida possideret. Sed dum ista litteris Pontifex ageret, necessitate (ut dicetur) incumbente proficiscendi in Germaniam ad imperatorem, a coeptis desistere coactus est usque ad lempus cum reversus est in Italiam, interim Petroanno uno cum dimidio praefeclura
28.
illa potito.

quem Deus

prosecutus est in terris,


in

eumdem gloriosum fecit ceelis, frustra contra eum rabido cane latrante. 29. S. Anno Coloniensis archiepiscopus cum

Hoc eodera anno, Henrico imperatore arjit. quinto non. Martii, magno beneficio totius Germanorum Ecclesia;, collocatur in cathedra Coloniensis archiepiscopatus sanctus Anno. Sed
libere

cum

regem argueret,

ejus indignationem incurrit,

Subdiaco7ins propinans

arripitur a diabolo.

venemtm papce

cujus et obitum sequenti anno fore significavit. Haic

Passus interea asseritur

Victor papa, hoc ipso anno primo sui Pontificatus,

horrendam plane prodilionem, cum ad ejus interitum immissum est venenum (dictu pavendum) in sacrum calicem sed Deus duplici miraculo
:

enim temporis ejus scriptor ita testata reliquit Quibusdam simultatibus inter ipsum et regem fraude malignantium obortis, cum rex mentem
'
:

quam
solito

conceperat in archiepiscopum,

mandatis

durioribus detexisset, praesul ad audientiam

ne Ponlifex biberet obstitit, et tanti sacrilegii auctorem detexit. Lambertus rem gestam sic describit Huic (nempe Victori papse) subdiaconus toxicum in calicem misit. Quem cum ipse post
:

veniens, oratione et justitia pro sua causa agere


laboravit. Cui facultate erepta
via,

tandem

in hcec

hac progrediendi verba prorupit Rex excellen:

tissime,

cffilestis

Rcgis intuitu, cujuscumque dis-

consecrationem lcvare vellet nec posset, a Do-

cordioe aut odii

mino causam

populo ad orationem prosternitur, statimque toxicator a damone arripitur. Ita igitur causa manifestata, Dominus papa calicem cum sanguine Dominico cuifacti

inquisiturus,

cum

inter nos,

malum vel bocannonon prsevaleat quandoquidem anno proximo quid nos maneat, mentium nostrarum nunc penetralia latet. Quod dicens, regem, quem sciebat hoc ipso anno moriturum, emendatioris vitae visus est ad semitam
perducere
elapso
scilicet.

dam

altari

jussit

incUidi,

et

pro

reliquiis

in

Hsec ipsa ab ipso prffidicta,


fuisse impleta,

nondum

perpctuum conservari. Deinde iterum cum populo tamdiu ad orationem prosternitur, quousque subdiaconus

anno constat

anno sequenti

Agemus de

ejus obitu suo loco.

da;monio liberarctur . Hkc Lambertus, necnon Urspergensis abbas, et alii post eos. Scimus Bennonem schismaticum asserere.
a

'

Apiid Sur. tom. vi, die iv Dec.

VICTORIS

II

ANNUS

1,

CIIRISTl

1055.

111

Anno periodi Graeco-Romana! 6548.

Anno
II

jErae Ilisp. 1093.

Anno

Hegirii 447, inchoalo die

April., Fcr. 1.

Jesu

Cbristi

1055.

Victoris

papa; 1.

Ilcnrici III reg. 17.

imp. 10. Tlieodor.e

I'or|ili.

12.

1.

Victor II

fit

PP.

A num.

ad

U. Leo

canonem
Sic in

in eo Concilio

conditum

his verbis refert


:

Osliensis lib. 2, cap. 90, refeit,

snncto Leone papa

Concilio

^duensi

legitur

nuilus abbas

demortuo, Ilildubrandum liuic Romanai Ecclesiai subdiaconum a Romanis ad imperatorem transmissuni esse, ut

vel monaclius canonicos regulares a proposilo jirofessionis canonicaj revocare, aique ad

monasticum
fiaiit,

de partibus

iiiis,

quem tamen

ipse

habitum suscipere audeai, ut monaclii


diu oidinis
siii

vice cleri populiriue lioinani ut Pontilicein elcyisset,

Ecclusiain inveiiire queant, in

quanqua

duceret. Quod cum imperaior fuisset assensus, Gebebardiim Aistetensein episcoi)um Hildebrandus ex industriaet consilio liomanorum expetivisset, Iristis super boc imperator effectus est, (1) etc.
ct

canonice vivendo Deo servire, et


salvare possini.

animam suam
quod

Quod

si

ienierario ausu id agere

ienlaverint, anatheinatis vinculoobligcntiir ,

non dissimili Decreto ab


relaio

eodem Siephano ibidem


II. Ca;teri

Ilunc ergo Hildebrandus, invito licet imperatore,


invito
utiqiTe

confirmavitUrbanus
Post

canoncsdesi-

eliam eodem
postea dictus

ipso episcopo
cst
:

(propter cjuod

derantur.
3.

monachos non amasse)


cique Victoris

annum mlx

celebratum.

Verum Con-

Roiuam secum adduxit


imponens,
constituit,

nomen

Romanum
.

papain cunctorum assensu


a iransilu papai Leonis

cum jam ferme

cilium istud, cujus meniio tom. ix Concil. p. 1183, hon hoc anno celebratum, ut Raronius, Quercetanus, seu, ut postea se ipsum nominavit, Ducliesnius in Nolis ad Vitam sancti Hugonis abbatis Cluniacensis, pag. 97 ei seq. Carolus du Molinet, in
Notis ad laudatam Siepliani Tornacensis Epistolam,
aliique multi putaruni, neque etiam ann. mlxxii, ui Severiius in Cbronologia ei Jacobus Joannes Chilfletius in parte 2 Vesontionis, dum de Hugone II
arcliiepiscopo Risontinensi
inter

annus elaberetur
Coiitracti,

His addil continuaior Ilerman.

Gebebardum Qiiadragesima
Aprilis.

Domini papaiu ordinatum esse^


iertia

Coena ideoque die decima


in

mensis

2. Concil.

Mduense.

Ad num. 22. Meminit


cosevo in

Raronius Couciiii v-Eduensis seu Augusiodunensis,


cui iesle

Hugone monacho Cluniacensi


,

sermonem habet

sed

Vita sancli HugonisabbatisCluniacensis, interfuere


a Gaufredus Lugdunensis Hugo Risuniinensis, Accardus (non Aihhardus, ut legitur apud Raionium) Cabilonensis, et Drogo Matiscensis (seu Ma-

annum millesimum sexagesimum,

ei mille-

sinium septuagesimum secundum. Drogo enim Cabilonensis episcopus, e Patribus hujus Concilii
unus, ante annum mlx Walierio non successii, cum San-Marthani in episcopis Cabilonensibus affirment, AVallerii in Actis publicis usque ad illum Christi annum mentionem haberi. Cum vero Bugo Primiis Vesontionis archiprsesul , anno mlxvi aui inse obierii , eique quenti , teste Chiffletio laudaio
,

tisconensis) e|)iscopi qui

sancium Hugonem Clunia-

censem abbatem ad
60 Concilio sanctus

illud venire rogaverunt. In

Hugo Haganonem yEduenscm


huncque meliorem fru,

episcopuni

cum

Roberto Rurgundia; duce, a quo

graviter infeslatus fuerat, reconciliavit

mira

liberiaie compescuit, aique ad

gem

revocavit, uti narrat Raronius ex eodem Hugone monacbo. Stephanus Tornacensis in Epist.

Humbertus archiepiscopus Lugdunensis decessor Gaufredi, unus ex hujus Conciiii Patribus, anno mlxxii jam sederit, ui

Hugo II sucesserii,

et parte alia

Lxxi,ad Robertum Pontiniacensem

monachum daia,

iidem San-Marthani demonstrant in archiepisco-

Benzonem Albensem (1) Quid actum sit ante electionera Victoris papa; nemo melius docere nos potest, prffiter eum qui tunc florebat, episcopum, in libro quem scripsit de rebus llenrici III, de quo scriptore uos in Nota ad a. MUS, 9, scribit ille lib. 7, c. 2, pag. 393 : Dormieute dumiuo Leone (IX) venerunt ad imperatoris curiam tres raonachi, quasi de Roma, cum non essent de Roma : nani priraus erat de Tuscaua, alter de Burgundia, tertius de Apulia, et dicebatur unus .Udepraudus (Hildeprandus) secuudus Umbertus (dein cardinalis et episcopus SyWa;-Candida>,) ultimus Bonifacius et simuhibant se legatione fungi pro futuri Pastoris electione (iJ ab auctore schismatico dictum accipe.) Si placet domino meo Quibus dixit pater Herimannus, Coloniensis archiepiscopus : Cum sitismonachi, nihil ad vos pertinct istud negotium
;

imperatori, piocstolaadi suut

Romaui Manserunt itaque cum eodem archipraisule in curia ; et ecce repeute voniens legalio Romanorum stupcbat de traudulenliis mouachorum. Quid plura ? Dominus Victor ehgitur etc. Sunt in his quxdam mendacia schismaticorum conlicta, sed et vera qmcdam ad euiendandam historiam Ecclesiasticam transiucent, ut legatio ad curiam non ab uno Hildebrando sed a Iribus gesla;dein
et altera

Romanorum

legalio superveniens.

Mansi.

M2
pis

VICTORIS
Lugdunensibus, manifestum
iuter
est,

II

AKNUS

1.

CHRISTI 1055.
,

Concillum

temporis Apostolico

generalem Synodum Turonis

^duense
fuisse.
4.

annum

jilx et

mlxxii congregatum

congregavit, inquaipseBeriugerusaccepta optione

defendendi
set,

se,

cum

se penitus defendere

non pos-

Gaufredus fnit archicpiscopus Lugdimensis. Neque audiendi San-Martiiani, cum negant Gaufredum inter arcliiepiscopos Lugdunenses numerandiim, quod Humbertoanno mlxxvii successerit Gebuinus Gaufredus ciiim ante Ilumbertum sedit, cum Philippus, qui anno mlv Ecclesiam Lugdunensem regebat, sccundum eosdem San-Marthanos anno incerto e vivis abierit, et Gaufredus post eum, ac post Gaufrcdum Humbertus, ante annum mlxxii sedem replere potuerint. Denique

sub jurejuraiido propriam hferesim anathematizavit, et communem sanctai Ecclesia) fidem de veritate Corporis et Sanguinis Domini se deinceps servaturum sub eodem juramento promisit, licet
postea ad
6.

eamdem ha^resim Duo alia Concilia

redierit .

celebrata.
bius,

Hiijus etiam Coucilii meminit Eusecognomento appellatus Bruno, Andegavensis

adversus Berengarium

episcopus, in Epistola ad Berengarium,


inter alia

illudque

duo

collocat,

quorum unum apud Turohabitum, in quibus

Duchesniiis loco laudato

jam

notavit,

Gaufredum
in

nas, alterum in Audegavensi civitate, jussu Fulconis

Lugdunensem memorari
antiquis Pontificum

a Nicolao Aragonio
gestis, et

Andegavorum
alios

comitis

Romanorum

ab Hil-

pariter baeresis Berengariana confixa fuit. Neutrius

deberto episcopo Cenomancnsi in Vita sancti Hugonis abbatis Cluniacensis, de cujus morte cum
loquitur scribit
:

apud

auctores mentio

Nos, inquit, lotius

Ecclesiaj scandalum, jure meritoque exhorresci-

Qui ut

et

moriens ostenderet

mus, cum

salubriter et

cum

quiete pacis Christianae


Christi simplici
fidei

quam

vigil et sollicitus fuerit circa

commissarum

vivere possimus

verborum

comquan-

ovium, quibus potuit sermonibus anniversarium archiei>iscopi Gaufredi et Guidonis


sibi vigilias

pendio, et sufflcienti sanctae

firmitate,
satis

tum

nos sentimus, et multos nobis

superiores

abbatis adesse nuntiavit, significans oportere defunctis fratribus debita solvi beneficia.

viros sentire cognoscimus.


nia, quffi iu praesentia

Hoc Concilio querimo-

Quibus ex

Gaufredum ordinis fuisse CIuniacensis, cum eum sanctus Hugo inter defuuctos sui Ordinis fratres numeret. De Roberto Burgundiffi duce primo egirnus anno mxxxiii.
verbis etiam eruo,
5.

Conc. Turonensp.

A num. 33 ad 33. Quia

domini Geraldi tunc legati apud Turonum emersit, sedataest (hujus, uti dixi, Concilii Turonensis alii non meminere.) Hoc Concilio eodem, tumultus qui in audientia doniini Eldebranni in eadem civitate elTerbuit, sopilus est (nempe sub Victore II papa). Hac veridica confessione exaclioni priucipis hujus nostri
mitis
(id est, co-

tam

in Cbronico Vindocinensi

quam in Malleacensi,
acommuui

a Labbaeo in Biblioth. publicatis, Concilium Turo-

Andcgavorum
fecistis,

Fulconis, ut viri docti interrediviva

nense

cum

prasenti anno conjungitur,

pretanlur), in capellula, cujus in vestra Ejjistola

sententia,

qus ab

eo calculo uon recedit, Bertoldus

mentionem

satisfactum est

et

presbyter, qui

quique illud abducere non debet, quia in rebus in Gallia gestis ejusdem nationis scriptoribus magis credendum

Hermanni Chronicon continuavit, in annum sequentem differt, nos

pestis, quaj nescio

quorum

improbitate exagitata,

caputextulerat, domini Bisontinensis archiepiscopi

quam aliis. De eo Malmesburiensis lib. 3 de Willelmo, Primopag. 113:c(SodalitatiCathoIica! finiens


sanctissima;memoria2Leopapa,VerceIhscontraeum

eruditorum qui adfuerunt auctoritaie calcata Synodus Andegavensis post Turonensem, de qua hoc anno agimus, anno et mense incertis congregata. De Turonensi sub Victore agit Durandus Troarnensis abbas, cujus verba anno ml
et

est B. Ha;c itaque

Evangelicorum testimoniorum fulgore depulit sed cum post obitum ejus virus haereseos in finibus quorumdam nebulonum diu confotum iterum erumperet, Hildebrandus cum archidiaconusesset (nou:

instituto Concilio, tenebras nebulosi erroris

num. i6
7.

retulimus, quae huc revocanda.

Lanfrancus interfuit Conc. Turonensi. Lanfrancus monachus Benedictinus iu Concilio Turonensi sub Victore coacto contra Berengarium disputavit, eunK|uc ad saniorem luentem adduxit,
ut Ordericus Vitalis
lib.

dum archidiaconus, sed tantum subdiaconus erat Hildebrandus, ut cerlisargumentisliquet) Turonis, mox papa (nempe Hildebrandus , dictus postea Gregorius VII,) Roma; adunatisConciliisconvictum
ad dogmatis sui anathcma conipulit. Berengarius plane, quamvis ipse scntentiam correxerit, omnes quos ex totis terris depravaverat, convertere nequivit.

4 his verbis narrat

Co-

(nempe de actu in Noriiiannia, (|uod ob paucoenobiolo Bcccensi


obcdientiae de claustrali quiete

pertatem

loci

gister processit,

Lanfrancus elegerat) protractus, maquo docente philosopliicarum ac

Quod episcopum Carnotensem

(sc.

Fulbertum)

divinarum litterarum Bibliotheca effulsit. In ulraque nodos qii;estionum solvere potentissimus erat. Hoc magistro primitus Northmanni litteratoriam
artem perscrutati sunt, et de schola Beccensi eloqucntes in divinis et sa;cularibus sophistte processerunt. Nam antea sub tempore sex ducum Neustria)
vix ullus Norniannoruiu liberalibus studiis adhaesit nec doctor inveniebatur, donec provisor om:

pradixisse aiunt. De eadcm SyuodoTuronensi hffic habet anonymusChiffietianus, in Opusculo de Multiplici Berengarii damnatioiie, aiino mlxxxviii composilo a Victor quoiiuc papa, et in Sede et in au:

ctoritate successor sancti Leouis iiapa, missolegato in Gallias, venerabili, iiiquam,

Ilildebraudo,

tunc

nium Deus Normaunicis


Faina
iierilia!

oris

Lanfrancum

appulit.

archidiacono (iino

nondum

archidiacono) sed uostri

illius iu

tota ubertiin innoluil

Eu-

VICTORIS
loiiiKunde ad

II

ANNUS

2.

CIIRISTI

1056.

113

de Francia,

iiiagislcriiiiu cjus inulli convencrunt de Wasconia, de Britannia, iiecnon Flandria. Paulo post oSludiosus fiiit idcni comio:

inlcr Irulcta salicuin dcliiuil, donec a prffitereunle


furtiin

sublatus avunculo, in schola Babimbcrgcnsium, qui lunc temporis discipliiue, religioiiis


iii

bila gladio vcrlii (icrinicrc scctas,

si

(in.u lidciii la-

ac sludii fcrvore cunctis

Germania prajpoUcEcclesiaj do-

cesserent Catholicani. 1'rolccto Bcringcrium Turonciiseiii ((|ii('ni iiOMniiUi liicrcsiarcliam |inlaliant, ct


cjiis (i(ij;iiia daiiiiialKuit, (luo

bant, succiduis lemporibus

magnurn
est,

de salulis liostiainoret Verccllciisi

cumenliim bur virilis

futiirus,
a;latis

ad

litteras positus estu.

Ubl ro

ingrcssus

magisler schola-

tein aniniabus propiiiabat) croiie confodit


iii

spiritualis elofiuii iiiu-

rum

inibi cffcctus,
palatiiini

Henrico imp.facile innotuil,


assum|iliis, brcvi
iii

Synodo Roinana,
et

(|uo in

apud euin pra


oblinuit .
aniiis,

(anno ml

liabilis). Ibi

sanctissiinc cxposiiit, veracis-

oniiiihus clcricis, (jui

foribus palatii excubabaiit,

sime comprobavil, panem


vcrain Carncni
ci

vinum, qux Dominica)


consecrationcm csse
IJcrinj^criuin

primum
ab

gratiaj

et familiarilatis

locum

mensffi su|)crpoiiuntur, post

Dcni(|uc cxaclis

in

palalio
iiiii).

liaud

multis

vcruiii Sani^iiincin DoniiniSalva-

codcm
9.

Ilenrico

Coloniensis

episcopus

toris. Profuiidissiinis dispulalioiiibiis

dictus est.

omncnKiue liajresiin anallicmalizarc scriptoquc vcram lidciii profitcri cocyit, ubi tamcn Conciliiim Romaiium sub Nicolao H liabitum Turoncusi sub Victorc ccTiiroiiisiiue palain cvicit,
,

Romse

Henricns imp.

anmim

in Jtalia transer/it.

lleniicus iiii[>crator Natalem Doinini Goslariai cclcbravit , in([uit Lainbertus Schainaburgcnsis

dc Nataii sui>erioris Christi


exorditur, vcrba faciciis
,

aiini, a

quo prfcscntcm
exactis feriis

lebrato
8.

pcrperam
S.

[ir;cponit.

Anno fit archicp. Coloniensis. Ad n. 29. Sanctus Anno crcatus cst lioc anno archiep. Coloniensis, utrefcrtBaronius ex monacho anonymo coaetaneo, qui cjiis Vilain, apud Surium ad dicin iv Dcccmb. recitatam, scripsit Anno nobiiissimis et piissimis parentibus natus, suasu avunculi Bam:

statini(|uc

solcmnibus iii Itaiiaiii perrcxit, vocatus eo legatione Ronianoruin, ([ui nuntiaverant nimiuin in
Italia
tiaiii

contra

Rempublicam
i[)suin

crcscere opes ct poten-

Godefridi ducis; ct nisi turbalis rcbusmature

coiisuleretur,

quoque rcgiium

pro[)ediein

ab eo dissimulato pudore occupandum fore.Narrata impcratoris profectione Ilalica, subjuiigit

bergensis Ecclesiaj canonici clericus etfectus


licet pater

cst,

Lam-

eum

rei

militari

destinaret

Anno

puer, inquit anonymus,

giens, ut pra^monitus fuerat

non pueriliter aufu(nempe ab avunculo)

Deinde anno integro intra Italiam commoratus, cuncta quae rei utilitas exposcere videbatur, inaguifice pro loco et tempore ordinavit.
bertus
:

VICTORIS

II

ANNUS

2.

CHRISTI

1056.

Obittis Benrici imperatoris et in

quo

ipse

deliquerit.

Sequitur annusmillesimus quinqua-

rum

gesimus sexlus, Indictione nona, qiio Henricus inip. invilans Victorein Romanuiii Pontificem in Germaniam, niagno Dei beneficio in manibus ejus tradidit Deo s[iiritum tertio non. Octob. Ila scriptores temporis hujus Ilcrmannus et Marianus. Hermannus enim sic habet Henricus imp., domino Aposlolico ad se tenipore autumnali iiivitato, cum in Saxonia in Botbfeldino commorarctur,
:

lisdem lemporibus multi diversarum provinciaprincipes perierunt ; fames multas provincias afflixit egcstas et penuria undique praevaluit

niulla

mala tunc lemporis

facta

sunt. Henricus

imperator his doloribus cordetenus compuuclus, et produclus usque ad mortem, sa[iienti tamen usus cousilio, ab omnibus quibus
infirniari ccepit,

potuit

veniam petens
:

quibusdam
contra

prBedia

qua

abstulit, rcstituit

cunctis qui

eum

culpas

morbo ingravescente

anno a?tatis sua; xxxix, regni vero xvni, imperii xv (x), Indictione deciina proxime incboata. Marianus paiilo altius res anni hujus lugubres memorans, ista ait
infirmatus, obiit

danmabiles fecerunt relaxans. Filium suuni Henricum, Romani Pontiflcis tunc prajsentis ca;terorumque Poniiflcuin et priucipum electione,regein constituit. His et aliis prout vitaj possibilitas admisit, bene dispositis, tertio uou. Oclob. vilam
,

Baron.

ToMts

XVII.

15

114

VICTORIS

II

ANXUS
,

2.

CIIRISTI

1056.
est

praBsenlcm finivit, sepultusquo esi Spiraj


praesente . Haec ipse.

papa

tcmporibus accidisse nosciintur. Narrat ea qui


expertus Pelriis Damiani. Hic enim

cum monachos
sibi creditae

2. Ostensam fuisse divinitus imminentem super orbem Dei viiuliclam, Lamljerlus sic nanat Hoc anno Guntlierus, lunc temporis cancellaiius imperatoris, visioneni vidit memoria dignam Dorainum in solio majestalis surn residere, et elevato in aitum luacliio, districtum gladium magno nisu
:

eremi cultores ex munere prajfccturse


inter alia fruges cunctas ex

institueret, passus est grassatores frequentes,

qui

rent, et quas

secum
nec

efiferre

ipsorum agris diripenon possent, incendio

concremarent. Ad ipsos propulsandos


iion sui)peterent.

cum

vires

vibrare, et circumstantibus dicere

Reddam

ultioretri-

nem

hostibus mcis, ct

liis

([ui

oderunt

me
,

agere, legationes ad imperat., a quo

monachorum esset armis rein in Germaniam iidem miserunt


auditffi,

cuin quod petieraut

buam. Quam visionem protinus morlalitas subsevidit cuta est principum regni. Eaque expleta eodem rursus scliemate Dominum residere et remisso jain in vaginam gladio ct super genua sua
,

impetiassent, niliilominus excrescente adeo per-

versorum audacia, neciinperatoriae jussionis habita aliqua ratione, ad causam tandem malorum omniuni qua; patereutur oculos converlentes, adinonitione ejusdem Petri propulsando culpam, conciliato

reclinato, dicere circumstaiitibus


est

Igais succensus

in furore
.

novissima
fuisse

usque ad inferni Hactenus Lambertus. Porro visionem


,

meo

et ardcbit

per poenitentiam nuinine, sunt redditi liberi


describitur in Epistola ad fra:

a supplicio. Res plane contigit meinoria digna, quae

vcram declararunt eventa. Quidnam autem

ab eodem Petro
5.

ita

Henricus imperator peccaverit, ut in eum Dei vindicta sffivierit? interccssit in priinis causa illaquod
electionem
sumpsisset.
sibi

tres praecepti transgressores, his verbis

Romanorum
,

dimus) arrogasset

et

Pontiiicum (ut episcoporum judicia

visibi

Dicam et aliud, quod in prajfato contigit monasterio Gamugnensi. Statutum erat, atqiiejam
per triennium fere servatum, ut
nicis qiiotidie beatae Mariae

cum

horis cano-

Nam

et

paulo ante,

Gebebardum
,

Ratis-

ponensem episcopum reum majeslatis detrusit in uarrata carcerera. Displicere quidem ista Deo sajpe superius exempla testantur. Displicuit Deo pariter, quod idem peccasset in feininam niaxime piam Beatricem, conjugem Godefridi fratris Balduini comilis Flandria), quod ipsa vidua relicta
Bonifacii eidem

semper Virginis offlcia dicerentur. Erat autem quidam inter eos Gozo, habitu monachus, reprobae quidem vitae, sed dicacis et
satis

aculeatae facundiae. Hic

coepit conqueri,

quod sanctus praecepit Benedictus, nec novae adinventionis pondusdebere


superque sufficere
superponi, nec nos esse antiquis Patribus sanctiores,

nupsisset iuconsulto imperatore

qui videlicet baec superstitiosa et supervacua


psallendi

cujub rei causa


duxisset.
3.

eam captivam
levis illa

in

Germaniam

per-

judicantes,

nobis

metam omnemque Ad hoc


pellexit,

vivendi regulam praefixerunt. Quid plura? contra

Sed uec

culpa Ccesaris videri potuit,

regiuam

proeliari visus est,

et confecit.

ni-

cum

jure regnandi

faverit

Tbeatino, qui sacrilegio

Trasimundo comiti jus Gentium violans, le-

mirum
Sed,

fralres versuta

macbinatione

ut

solitas beatae Mariae

laudes ulterius non offerrent.

gatos Aposlolica) Sedis Constantinopoli redeuntes


spoliavit. Isla

imperatorem apud

Deum reum

con-

tuitu

slituere potuere, supplicioque

obnoxium reddere.

divinum judiciuin a nostrac pravitatis innon dormitans Mox enim adversus praefatum monasterium tot adversitatum grandines, tot un!

enim Deus ullionum Dominus, qui aufeitspitcrribilis apud reges terra3, principum regis prophetae oraculo nuntiatur '. Nec fuit levis culpae quod adversus sanctum Annonem simultatem exercuit, cum tamen sanclus episcopus, sicut viventem semper coluit, ita post obituin preces pro salute ejus animae frequcntavit, ut ejusdem sancti
Ipse
rituin
,

dique bellorum atque


tempestates,
ut ipsis

conflictuum cxortae sunt

quoque monacliis minaces gladii necis exituin intentarent. Fiunt undique depraedationes undique i'apiuae conflagrantur
,

cuin segclibus areaj familiares, ac servi saucti loci


crudeliler trucidantur, et

non jam imago morlis,


ut tsederet

sed ipsa

mors

grassatur, adeo

jam mo-

episcopi
sis

\'i\.x

Acta tcstanlur. In Cbronico Cassinen-

nachos vivere, duin uc(iuaquam possent in procinctu certaminis

monastcrii anti^iuitus scripto, recensetur prolixa

amicum

quieti suae professionis

narratio

demalorum daimonum accursu ad obitum


sibi
;

officium custodire.
C.

ejusdcm imperatoris, eumdciuque ut suuin

Non

parvis expensis ad
:

Teutonum
est iu

partes

sed ab eoruin maaccusalionibus vindicantium nibus tradilur libcratus S. Laurentii inartyris iutercessione, cujus cullor proi)eiisior extitisset. Porro
visionis

imperator expetitur

pragmatica; sanctiones

cum

tiluhs advebuntur. Sed

tandem

omnibus

certa et cxplorata fides ibidein ponitur.


satis.

quippe sludiis non fructus, sed labor supervacuus. Unde cum ego pctitioue fratrum sa;pe pulsarer,
quatenus sequesteraccederem,et
l)acis iiiter
si

Heec de Henrici obilu


4.

possibilc esset,

Monachi a latronibus vexati ope B. Mariai Virginis libcrantur. Autequam aiiteni ad ejus-

eos foedera continuarem, hac rogaiilibus

dem

principis successorem

liliuiii

veuiamuSj hic

reccnseuda qua3 digna memoria iisdcra Henrici


Lxxv.

voce respoudi : Christus, inqnam, est pax nostra, de (luo etiam de Virgine recens nato angclitus diclum est Gloria in excelsis Deo, et in terra
'

'

Psal.

'

Luc.

II.

VICTORIS
pnx. Qui;i
sterio
erf,'o

II

ANNUS

2.

CIIRISTl

Um').

115
ab

Matrom

verae pictalis dc

suo nionaturlii-

archiepiscopo,

istam vcrl)crum prnnitentiam


:

iirojccoruul,

(lij,Miuin cst

ul in(|uictis cala-

niilatum lrit)ulationuni(iuc proccllis at(|uc


nilius
aj^ilcntur.

codcm imperatorc exigentc. Aitcnim 8. Temporequodam, magna imminente


vitatc,

festi-

Vcruin

(nc

lcctorcm

diutius

cum

ponlificcs, duccs,

comitcsct ciijnscumel

biis

prolraham) fratrcs illi, lincc (|ua2 dixcram non ducrumpcntiiius signis vcra probantcs, in arcto

que

aliiis dignitatis ct

ordinis viri, regiaiii undiiiue


,

propcrarent ad curiam

cum

siti,

landcm ad cor redcunt, pavimcnto


sternunt, ac perccpta pccnitcntia
Dci
,

se

liumi-

hoiior impositus trabealum exigerct proccdere,


sules

ipsnm mos et non

liter

nun(|uam
pra>
(

inscius sanctilatis ct vitic jirobatissimi inter pra;-

sc dc Cffitcro ncglecturos solita

(icnilricis ita^iuc

Annonis

(ut su;c consuctudinis servarct insti-

conia

unanimitcr

polliccntur.

Mox

nt

tutuni) supplex et poenitens

eum

coepit adirc.
tali

Mox

fatear) ita

postcoruscationcsatque lonitruatandcni
jiacis olio |ierfruautur, ct

sacer antistes auctoritate plenus,

in

negotio

cadi scrcnitas rcdiit, ut tiinc usquc Iiodic fralrcs

iniperialcm

parvipondens

magnificcntiam, sicnt

jucundac
ginis,

dc Scyilca vofilio

ragine se delalos ad portum, gubernante

Vir-

parccrc solitus erat inopi et pauperi, sic opportunitatom adeptus, misericors sine misericordia sa;viro coepit
in

gratulentur. Implclum est ergo (|uod pcr


dicitur
:

principem.
se

Nam

vclioiiicntissiinis

Prophctam
sicut

Hevcrtimiui ad

me

ct

cgo

cum

invadens corroctionihus, quidquid aniino pro


obtulit,

revertar ad vos, dicit

Dominus

Hicc Petrus. Qui

justitia concitato

libcrc et constantcr

auclor

fuit ut in

mouaslcriosiio officium Uei


ila

eodcm fonte manasse cognoscitur, ut illud ipsum toto Cliristiano orbc Occidentalis Ecclcsia? nou a moiiaGcnitricis

dicciidum assumerctur,

ex

vcrbcrum plagis coronatum inccdcre consensit, quam prius manibus suis triginta trcs
cfTahatur, illumqiie durissimis
alflictum

non

alitor

ca dic

chis

tantum

ct clcricis,

sed ctiam a

laicis,

viris

at(iue mulieribus,

quotidianis pensis persolvatur,

monentc Urhano pajia, ut suo loco diccmus. 7. De usii cruciandi se verberibus seu
plincB, et de aliis

iii paupcrcs expendisset , H;cc ipsc imp, acquicsccntc poenam vcibcrum accipere imperio sacerdotum. At vero non dcfuit qui hoc ipso tcmporc cjusmodi pinm instilutum

argcnti libras

do Honrico

disci-

quo(jue

monachorum ritibus. Eodcin tcmporc, ctsi non eodem auctore Pelro,


est in

imiirobarct, Petrus

quidam ccrcbrosus homo, ad-

versusqucm
tica in

tamcn ccrto propagatore atque adversus impugnantes propugnatorc, introductus


ille

Ecclcsiam

Damiani Epistola apologedefensionem instituti. Est titulus Epistolae : Petro cerobroso monacho, Petrus poccalor ctmonachus in Domino saliitem
extat Potri
:

laudabilis usus, ut poenitentia!

causa fidclcs

verbcrihus seipsos afficercnt,


ratis idoneis,

cxemplo

bcati

flagellis ad hoc paDominici Loricati sibi

Qui dicatiam eloquenham putavcre, etc. 9. Quod insuper ad alios ritus spectat, suorum

monachorum
cceptum,
ait

subditi, sanctissimi erenntffi. Tcstatur id (luidem

et cremitarum institutione servari quod nos jam vidcmus ubique in Ec-

ipse Petrus in Epistola ad Blancamcomitissani, ubi


hffic

clesia Occidentali

receptum, ncmpe ut

feria

se-

intcr

alia

'

Hujus

itaquc

sancli

scnis

exeniplo, facienda) disciplina;


tibus inolevit, ut
liercs

mos

in nostris par-

cnnda animabus defunclorum liherandis a poenis, sacrosancto missarum sacrificio, sitadscripta. Feria
sextapro mcmoria Dominica) passi(jnis eodcm sacrificio, insupcr jejunio, ct verberum afflictione colenda esset. Sabbato vero in honorem sanctissimce Dei Genitricis Mariae celebrandnm idem in-

non modo

viri,

sed etnobiles

mu-

hoc purgatorii gcnus inhiantcr arriperent.


et relicta Thctbaldi,

Nam
et

snblimis utique generis

non infimae

dignitatis,

mihi aliquando
.

retulit,

pcr prffitensam hujus disciplinai rcgulam centum

cruontum sacriflcium

annorum

pcenitcntiam se pcregisse

Cnm,

iit

idem ait, tria scoparum millcna conficerent unum annum, ut dictum est superius ex cjusdcm Petri Epistola ad Alexandrum papani. Sed quod dicit in nobiles viros ac mulieres usuni illuin verberum propagatnm constat ipsum etiam ab Hcnrico im:

De quibus omnibus Dcsidcrium abbatem Cassinensem, cujus estexordium Non ignorarete patior, venerande pater etc Extat iu Codice
niissa;,

ipse pluribus agit in Epistola ad

saepius citato sancti Petri,

10.

Eenricus
Ecclesia;.

plius successor

RomancB

commendatns

His decursis, agamus jatn


itidcni

peratore, de cujus obitu

egimus, frequentatum,

dc imperatoris

filio,

Heurico noininato,

Nam

accipetantumin tanto imperatore imitandum exemplum dc co enim lista Reginardus habct in rebus gcstis Annonis archiepiscopi Coloniensis Considerans Hcnricus imperator nominis majesta;
:

quem hoc tempore


quintum
astalis

patris obitus

nondum absolvisse

tem longe

suis pntccllere meritis,


sibi prKsuiiipsit

nunquam
nisi

insi-

annum, certum est ex eo quod Lainbcrtus affirmet cum natum anno salutis millesimo quinquagesimo primo, quarto idus Novemb, Unde errare probantur, qui hoc teinpore eum
septennem vel octennem fuisse tradunt. Porro ipsuin (latcr moriens Romana; Ecclesite commendavit,

gnia regalia

imponerc,

clam

per confessionis ac poenitenlia3, verberum insuper


satisfactioncm,
suppliciter

licentiam
.

quolibet sacerdotum

Victori papa; illum ofiorens tunc pra^senti.

mereretur

Subdil de eodem sanclo

De

eo

enim Gregorius Septimus

hcec habet in
'
:

Epistola ad
'

Rudolphum
I.

Sueviae

ducem

Ipse

Pelr. Daui. Ep. iv. e. 14. tom.

lii. Bibl.

sanct.

Reg.

in

Vit.
'

S. An. c. 6.

apud Sur.

toin. VI. die iv

Decembr.

Greg. Sept.

i.

Ep. (x.

116

TICTORIS

II

ANNUS

2.

CHRISTI 1056.

Hcnricus imp. moriens, Romana? Ecclesiae per veneramlse nicmoriaj papam Victorom pra^dictum
filium

abbatiam, vel [iresbyteratum emere prsesumat. Sed

neque comes, vel

alia ulla potestas,

suum commendavit Verum Agnes Augusta mater puerum religiose educare cnppit, sed cum
.

dere, aut pretium pro eis accipere audeat.

eadem venQuod si
et

quis Iioc transgrcpsus fuerit

nisi

resipuerit

excessit ex ephoebis a

matre abstractus,
in

in trans-

digne

satisfecerit,

communione

privetur.

versum actus, Romanaj


tiflce,

primis redditus est hostis Ecclesiaj, cujus ope, id agente VictOre Pon-

Statuit item sancta Synodus, ut si quis clericorum adipiscenda? abbatiaj causa monachus ef-

eidem regnum fuorat stabilitum.

fectus fuerit, in abbatia

quidem monachus per-

i\.

Plurimum namque
novi
regis

contulit ad

firma-

maneat, sed ad ipsum honorem ad


nullatenus accedat. Quod
si

quem

spirabat,

mentum
Romani

admodum

pueri

pra^scntia

pra?sumpserit,

excom-

Pontificis, cujus opera collecto Colonicnsi

Concilio, qui bactenus visi essent hostes imperii,

Bakluinus et Godefridus FlandrifE comites, conciliati sunt novo regi. De hoc enim Concilio ha;c Sigebertus Colonia) generali conventu babito,
:

municetur. Item decrevit, ut abbates curam monachorum et monasteriorum exerceant, et eis victum et
vestitum

secundum regulam

sancti Benedicti prte-

beant, et hoc agentes, proprium cos habere nulla-

Balduinus et Godefridus, mediantc papa Victore, ad gratiam regis et pacern reducuntur, et omnes bellorum motus sedantur . In hac inita concordia redditani fuisse Beatricem viro suo Godefrido, licet non dicat auctor, par est credere. Hoc pariter anno 12. Synodvs Tolosana.

tenus permittant. Ipsi vero monachi absque voluntate abbatis prffiposituram aliqnam non teneant. Abbas autem vel monachus, has institutiones cor-

rigentes, a propriis corriganlur episcopis.


Placuit

quoque presbyteros, diaconos,

et re-

Ii(]uos

clericos,

qui Ecclesiaslicos tenuerint ho-

Victor papa

habendum

curavit in Gallia Concilium

Tolosanuni, quod ex Codice Ms. Moissacensis monasterii descriplum misit Romam nobilis et R. D.

omnimodis ab uxoribus vel reliquis mulieribus. Quod si non fecerint, honore


nores, abstinere

simul

et officio

priventur,

el

a propriis episcopis

Antonius a
Catiircensis.

S.

Sulpilio

arcbidiaconus Ecclesiae

excommunicentur.
14. Inter

Ne autem
sic se

pereat, hic tibi


:

describendum
millesimo

hsec

quoque

placuit noxios diver-

curavimus

habet

sorum scelerum
Dominicae
quia audivimus

diversis sententiis refraenari. Et

Anuo

Incarnationis

quosdam laicorum
:

nefario ausu

quinquagesimo sexto, idibus Septembris, habitaest sancta Synodus decem et octo episcoporum apud urbem Tolosam, jussu dom. papai Victoris, qui ob funditus extirpandam simoniacam haeresim, ac reparandum S. Ecclesiaj statum secundum priscorum
scita

ros Ecclesiasticas suis usibus applicuisse, et injusto

dominio in suum oiius relinuisse idcirco omnimodis prohibemus, ut nemo laicorum abbatiam

monachorum,
sacristffi,

vel clericorum

archidiaconatum,
presbyterii, vel

ne(jue prajposituram vel

honorem

canonum vicarios vice sua direxit Rambaldum Arelatensem, ct Pontium Aquensem ar,

seu magistri scholae, neque ullos honores


et
fecerit

ad jus praedictum perliuentes, ausit suis ausibus


retinere
jaceat.
Praicipimus quoque, utnullus laicorum aliquid suscipere au(leat de rebus aut substantiis defunclorum, nisi quantum ipsi defuncti adhibitis idoneis testibus in vita sua ordinaverint, aut si intestati obierint,
,

chiepiscopos, qui adjuncto sibi Wifredo Dei gratia

si

excommunicationi sub-

Narbonensiarcbiepiscopo, aliisque coepiscopis

cae-

terarum urbium,
quentesj
hffic

S. Petri auctorilate et prsenominati papa? jussione, sanctorum Patrum.... se-

atque Hispanice perpetim observanda ffistimaverunt Si quis episcoporum accepta quocumque


:

in provinciis Galliaj

ad libitum propinquorum haere-

modo pecunia

ordinaverit episcopunij

abbaleni,

dum

dividautur.

presbyterum, diaconum, aut


jaceat

quemcumque alium
ordiuatur,

qui numeratur inter clericos, ipse gradus sui subpericulo


:

tinentes,

Statuimus etiam, ut Ecclesiaj ad sedem perquaj solvunt tertium, aut paratam, vel

ct

qui

sic

nulluni
sit

habeat fructum ex bujusmodi mercimonio, sed


alienus ejus dignitatis et ordinis,
nias acquisivit.

quem

per pecu-

Synodum, solito more persolvant episcopis vel clericis. De iis vero Ecclesiis, quaj non dant tertium, vel paratam, tertia pars decimarum cum
primitiis et

oblationibus,

quaj

de coemeteriis

et

Item placuit confirmare sicut scriptum est, ut episcopus vcl abbas presbyter ante xxx annos, diaconus vero ante xxv non ordinelur, nisi aut studio sanctilatis aut sapientiffi ornati, providenlia

defunctis consequantur, episcopo et clericis assi-

gnetur. Simili quo(|ue

modo

statuinius de Ecclesiis

ad monasleria pertinentibus.
15.

Itcm de Ecclesiis in alodiis laicorum

simul et cleri proinoveantur, et cadem ordinatio ne fiat nisi temporibus secundum canones stalutis. Aliter quideni irrita liat ordinalio.
episcopi
13.

constitutis, ut tertia pars


tiis, et

decimarum cum primi-

presbylerio, et caetoris in polestate presbjteri

Dcdicationcs iteni

Ecclesiarum eadem
nullatenus voluit.

corum

ad servitium ipsius EcclesicC sub episcoi^i vel cleriditionc permaneant. Qui autcni conlrarii

sancta Synodus per pecunias

fieri

sauctaj matri Ecclesiae et auferunt et retinent ad

Item placuit, ut nullus clericus vel monavel alius aliquis, pro eis eiiiscopatum, veJ chus,

suuni 0[ius alodia, qua; [lertinent ad coniniunitales

canonicorum

vcl

nionachorum

nisi

resi-

VICTORIS
pnnrinl, ot rcddidcrint ea
,

II

ANNUS

2.

CHRISTI 1056.

117

pracdicto

anatlicinali

Riitbcnensis,

Proterius Nemausensis, Rostagnus

subdanlnr.

Adulleros
jicr

vero
ct

inccstuosos

ac

pcrjuros

Lulcvcnsis, Eracliiis Rigorrcnsis, Rernardus Convcncnsis, Rcrnardus Consciaiiciisis, Arnaldus EI-

moncnius
sloloruin

Doniini obcdiculiani, ct Pctri ApoD. Victoris, ct nostraui, ut

ncnsis. Ilaclciuis Syiiodus Tolosana.


10.
Iioc

princi|iis,

Concilium Composlcllanum.

Insuper
csl

rcsipiscant a viliis liujusniodi, ct ad digiiani satis-

cddcin auMo in Ilispania celebr.ilum

Con-

factioncni secunduni statula canoniini iicrvcnianl,


et

exconimunicanius id in futuro fieri nullatenus. Cuin lutrcticis ct cuin cxcommunicatis ullam participationem vcl socictatcin liabcntem

Compostcllanuin, cui prajfuit Cresconius Compostellanus archiepiscopus in quo cum fueciliuin


:

riiit

complura

in.TcIarc coiistitula, qua; ad Ecclc-

siasticani

disciplinam conscrvaiidani spectarcnt,

praicipuc

excommunicamus,
iit

nisi correctionis vel

illud

inter alia

sancitum reperitur, ut sacerdotcs

admonitionis caiisa,
licain.

ad

fidcm rcdeant Catlioeos

onuics, cpiscopi alque presbyteri


celebrarent.

missam quolidie
jcjunii
et
lita-

Si

qui

aulem adjuvanles
pcrmaneant.

dcfendcrc

Ut

clcrici

teinpore

conati fuerint, vinculo slmul excommunicatiouis

niaruni, quoties publica dclictorum expiatio indiccrctur, cilicio inducreiitur. II;cc

cum

eis snbditi

UuiccuiiKpic siipcrius scripta tencntur, con-

firmavit et anatliematizavit subscripta S. Synodiis

tantum de his ad nos pcrvenere ex schedis Aiitonii Augustini. 17. Theodora imperalrix moritur. Quod ad

pr;cd.conf;'rcgalatcmporibus,jubentcpapa Victorc,

res Orientales pcrtinet,

hoccodcmanno,
iinperasset

Indictione

rcpnantc Ilenrico pio iinpcratorc, sub vencrabili


Poiitio

nona ad
et

fiiicin dccliiianlc,

iiupiiLCuropalata, Theo-

studucrit,

Tolosano coniitc. Quibus (luicumquc obedirc Doniini bcnedictione ct Apostolica re;

dora Augusta,

cum jani

aiinum

unum

mciiscs novom, inlcstinoruiii

morbo

laborans,

plcatur
terit,

qui vcro contcinptor et inobediens extisit.

ex liac vita eximitur cuin jain paulo antc suasione

Doinini judicio jierpctualitcr subjcctus

eunuchorum

crcassct

imi^cratorem Michaelem
;rtale

Firinant et consignant Ranibuldus Arelatensis, ct

cognomento Stratoiiicum,
valde i^eritum homiiiem,

sencm

niilitia;

Pontius Aquensis archiepiscopi, vice papa; Victoris. Consignat Wifredus Narboncnsis Dci gratia arcliiepiscopus. Conflrmant doniini antcdicti episcopi

ciii

a pucritia assucvcrat,
iiicx-

regiminis auteiu

magistratuuin curialium

Arnaldus Tolosanus episcopus, Bernardus Arnaldus Bcrnardus Agcnncnsis Raimundus Vasatcnsis , Arnaldus Magalonensis, Elfandus Aptensis, Petrus
scilicct

BitciTcnsis, Gonllicrius Agalliensis,


,

primam exortam tyrannidem Theodosii filii Monomachi superavit, in sccunda pcr Alcxium Comnenuin coininuta dciecit, (juando et imperio ccssit, ut suo loco dicluri sumus anno sequenti quo accidcrunt.
pertcm
:

qui

AnnoperiodiGrseco-Rofflanae 6549.

Anno

M.vx. Hispan. 1094.


2.

Victoris n papM

Anno Hegira Henrici IV

448, inchoato die 21 Mait., Fer. 5.

Jesu

Clirisli

1056.

reg. 4. Micliaelis VI Slrat.

imp.

1.

Moritur Eenricus imp. Ad nuin. \ ad 11. Henricus imp. de Italia per Bajoariam rediens, Natalem Domini apud Turregum cclcbravit, et
1.

nite

in
id

luccm
ab

regera septennein fuisse asserat. Sed cura an. ml prodicrit, ut suo loco vidimus, accnrate
islo contiiiuatore

scriptum, falliturquc Lain-

domino Apostolico ad
talo,

sc tcinpore

autuinnali invi-

bertus Schafnaburgensis, qui

eum

annorum

in-

cum

in Saxonia in Botbfeldino comniorareiafirinatus, obiit

fantuluin appcUat. Nolat idcm chronographus Hen-

tur,

morbo ingravesccntc
x.)

anno
(le-

ricum
Judae,
tura;
III

iiiip.

die natalitio

Apostolorum Simouis

et

aelatis sua;

xxxix, regni vcro xviii, iinperii xv

quo

scilicet die

etiam natus fucrat, sepul:

gendum

Indictione x, etc. Et filius cjus Hcnrivii setatis aiinuin

eus Quartus,

habcns, pro eo
niatri

rcgiii

jura suscii>iens, a

priraoribus

impcralrici

educandus

conimendatus , inquit continuator Hcrnianni Contracti. Baronius nuni. 10 ait cuin in eo falli, quod Henricum IV hujus nominis Germaest

tradilum o. Marianus vero Scolus liabct nonas Octob. hanc vitam prffisentera finivit, sepultusque Spirae, papa praesente , nempe mense fere ab ejus mortc trans;icto. Cunradus , inquit

Lambcrtus,

filiusimperatoris, duxBajoariae obiit.

Ducatum

ejus iinperator imperatrici dedit, privato

118

VICTORIS
.

II

ANXUS

2.

CHRISTl 1056.
Conciliorum Hispania) publicavit. Sed uterque doctissimus cardinalis Cresconium Concilii pr;esidem

jurc quoad vcllet possidendum


ter,

Wippo presbylaudcm
ejus

Henrici capellanus, Carnien


in co

in

editum a Canisio tom. n Antiq. Lccl.; sed Carminc, quo hujns impcratoris vita illuslrari possit. Deniquc Paulus Berricdensis in Vita Gregorii VII papa3, cap. C, ait Tertio Henrico moriuo, Quartns illc Henricus rcx, pcrmittente
scripsit,
niliil
:

num;
gcssil

non bene appellat archiepiscopum CompostellaCresconius enim alium cpiscopatum non

quam

Irice,

indcque

in Concilio Coyacensi

anno ml congregato, episcopus Iriensis nuncupatur,


ut vidcrecst tom. 9 Coiicil., pag. 1064. Compostetla
vero, noniiisi Calisto
cta, translata
II

Romano
cessit B
;

Ponlificc Victore, qui tunc moricnti prac-

sedentcinnielropolim ere-

seus eral, lja;reditario jure,

nimirum puer,
qua

suc-

scilicet

sede metropolitana ex urbe


ix Concil.

ubi Pauhis intcUigit de jure successionis

Emeritciisi (cujus nihil hodie suiicrest prajler ruinas), iu

ad imperiuni
tiflcis

Romanum,
auctoritas.

in

summa

eral Pon-

Compostellanam. Denique tom.

Romani

Hxc

verba, hcereditario
1.

jure, eo

modo

interprelanda ac vcrba Ditmari

5,

pag. 52, quando loquitur de electione sancti Henrici post Otlonis III mortem, ubi inquit primates
in Comitiis dixisse,

Sanctum-iEgid^um in Provincia Narbonensi hoc circiter anno habiti, pro confirmanda Treuga Dei et pace, quaj jam Baextant Excerpta Concilii, apud
luzius ad lib. 4 deConcordia publicarat.
-i. Moritur Theodora Atig. Ad num. 18. Cedrenus de inorte Theodora^ Augustaj, pag. 792, haec scribit Cum totam Indictionem nonam, id
:

etjurc hrcredifario Germanicum et haereditarium


erat,
2.

Henricum Christi adjutorio regnaturum . Regnum enim

et

simul electivum

eo quo ahbi explicavimus modo.

est,

annum mundi (secundum

Constantinopolita-

mortem Aiigiista rebits prmfiiit. Monachus anonymus in Vita sancti Annonis arPost
ejtis

6304 vixisset Theodora, sub exitum Augusti mcnsis, ejusdem anni, tenuis intestini morbo nenos)
cata est. Paulo post: Declaratus est Michaelus
Stratioticus impcrator ultima Augusti die, Indi-

chiep. Coloniensis dc Henrici imp. morte habet

Eo viam universae carnis ingrcsso, fidei et devotionis afTcctu, non minus defuncto quam viventi
sacer prajsul assistcns, jcjimiis, vigiliis, orationi-

ctione

nona

De imperii Theodorie durationenon


ait,
;

loquitur, sed Zonaras

eain imperasse

annum

bus

et

eleemosynis, spirilualibus videhcet remediis


divina? bonitati reconciliare

animum

Inshtuit praiterea
Coloniee, ipsc,
cialiter

non cessavit. annualcm ejus memoriam agi quandiu vixit, nunquam illius spe.

Paulo antea dixerat, in morte ejus omnis iiijtistitioe frcena laxata esse, quia sci-

immemor

licet
trix,

omnia postea
penes

in pejus ruere.

Agnes impera-

quam summa rcrum remansit, scripsit ad sanctum Hngonem abbatem Cluniacensem Epiii

stolam tomo

Spicilegii,

pag. 397 recitatam, in

qua

ait

Quia velox fama malorum, ut crcdo,

unuin et menses novem quae ideo Constantino Monomacho, cujus dies emortualis inccrtus, circa initium Decembris anni mliv successerat, 5. Ei succedit Michael Stratiotictis. Videbatursane, inquit Michael Psellus in Theodora, a omnibus haud decorum imperium ex virili sensu ac prajstantia in muliebrem sexum degenerasse. At si quis unum hoc exemisset, quod reliquum est, rectum evaserat magnificumque imperium ac nemo univcrsorum aut slruxit insidias, aut sprevit qua; inde decretanianabant ac jussa. Anni quoque

meum vobis dolorem nuntiavit, precor, ut num meum, qucm diutius in carne servare
stis
,

dominolui-

tcmpeslates

felici

cunctis exitu proveiierunt. Fru-

saltem orando

cum

vcstro conventu defun-

ctum Deo commendetis, fihumque vestrum diu sibi hffiredem fore ac Deo dignum obtineatis ct
:

fructuumque liberalis copia. Nulla prorsus gentium aut occultis Romanam ditionem grassationibusseu latrociniisinfcstavit, aut bellum
item
induxit.

gum

NuUa civium

pars alia ab alia divisa,

cum

turbas,

si

qua? contra

eum

in vcstris vicinis parti-

bus rcgni sui oriuntur, etiam consilio sedarc studeatiSB. Sed nuUae turba; ante annum mlxii in regno Germanico cxorta. Auctor Vita; sancti Annonis non Rcginhardus Sigcbergensis abbas, ut habet Baroniusnum. 7, sed anonymus, qui in Projogo tcstatur se
cap.

famen Theodoram Pscllus, quod viruni parum idoneum rebus ac judiciis praefecerit, et quod ante mortem, in quem iiiipcriiim Irausferret non delegerit, ita ut qui circa illam eraut, agerent quasi semper
justa aqualitas cunctis servaretur . Culpat

victura essel. Addit

eam novem

ante

mortem

dies

eam ejusdem

alibalis

jussu com-

posuisse, ut etiani notavit Vossius de Hist. Latin.,


-ie.

3.

Varia Concilia provincialia.

A num. 12

ad \1. Hoc anno idibns Septcmb., Victoris II papic maiiduto, xviii c|)iscopi Conciliuin Tolosa; cele-

brarunt

cui

RambaldKS

Arclatensis et Pontiiis
Sedis Aposlolica; legali,

Aquensis,
lirKhiere.

arcliie|iiscopi,

Ticdecim

capituiis a Baronio rccitatis

Michaelem Stratioticum, virum ad imperium ineptum elegisse. Scd dc eo anno sequenti. 6. Christiani Bierosolymam adire prohibiii. Auctor anonymiis translationis sancli Wlfranni apud Bollaiidum ad archiepiscopi Seiioncnsis diem xx Marlii, quo sanctus antistes colitur, haec refert: Aiino Incarnat. millesimo quinquagesimo Babyionis rex Hierosolymam misit Sanscxto ctuniquc Scpulchrum ut occluderetur praecepit
,

sancita in co Eccicsiastica disciplina. Meniinlt Baronius num. \Q Concilii Composlellani, quo

ac nc quis(|iiain Christianorum in illud ultcrius


introirct iiroiiilmit.

Quo comiicrto

Clirisliaiii, ijui
trislati

prajclara

pro cadciii

discifilina constitiita,

cujus
iii

ex omiii tcrrarum orbe illuc confluxerant,


suiit, et

Acta haclenus inedila Ein. card. d'Aguire tom.

quia devolionis suie dcsidcrium circa

visi-

VICTORIS
latioiicni

II

ANNUS

3.

iion

CIIRISTl

I0,j7.
csse.

119
Porro hoc tempore
scu Magni-Cairi, sed
el PalDC-

sanctonim locoruni cx morc non potcrant


qui sancto loco
illi

tioncm

cam sedatam

explcrc, giavitcr inj^cmiicrnnt. Haliilo dcindc cnni


patriarclia
lio, (lc
,

calipiia

llabyloiiicnsis

praicrat

consi:

calipha yEgypti, seu Novi-Cairi, cui Syria


stina

civitatc

ne caperciitnr matnrins
innotesccret,
erat,

cxicrnnt
urhcs,

cnpientcs antc(|uaiTi res

pcr

llierosolymw pru?erat, prajfuitque us(pic ad anniim Cliristi mlx, quo, ut (iicilur ia


iiarebant,

qnas rcdcundi transitus


exccdcre. Sed

ne impcdireiilnr
pra;ccptuin

magno

Clironico

Arabico Ms.

urbis

Hicrosoly-

cum hnjusmodi

jam

mitaiiic ad

annum

llegir;e cdlxiii,

inde ejectus fuit

longc lateque |)ercrcbuisse perpenderciil, ac per lioc icrra illa si; nullatcnus al)squc discrimiiic cxitiiros

a(|uo(lain
caliplia!

Corazmicno (scuScytha, uno cx ducibus


Magni-Cairi)
(|ui

auctorifatcm

caliplia;

timcrcnt, ad portuni, qucni vicinius adire


illis

/Egyi)ti

llicrosolymis abrogavit. Taiidcm cali|)ba

potucrunt, gratia cirngii, qiiod in solo


rcpcrto consilio navigii

nega-

Novi-Cairi []ierosul7/mam anno llcgiric cdlxxxviii,


Chiisti Mxcv, rccupcravit. Ilrcc ad

liatnr, vclociiis diverlerunt. IJbi,. ut desidcrabaiitj

majorcm

inlclli-

marc intravcrunt, datu


:

gcntiam
yEgypti,

llisloriai belli llierosolymitani.

Almostali

quod ab cis i^ctcbatur siiie mora iiaiilo erant autcm nunicid plus(|iiam trccenti . Addit monacliusisle anoiiynms, qui lioctempore vivcbal,

enim Beamrilla, seu Mustalli Billa caliphalum


seu Novi-Cairi gercnte, civitas Ilicrosolymitaiia Saraccnis crcpta,
giae

cum

exorta esset tempestas, ad sancti Wlfrauui invoca-

eiG othofrcdus Lotharindux, rex liierosolymitanus dictus.

VICTORIS

II

ANNUS

3.

CHRISTI

1057.

Victor papa redit in Urbem, animadvertit d Millesimus quinquagesimus Trasimiindum. in septimus annus incipit, dccima Indictione currente, quo Victor pa[)a ex Germania rcdiens Romam pervcnit inilio Quadragcsimae cum Fride.

reddidit,

ac monastcrii juri restituit.

Haec ad-

versus sacrilegum comitem acta sunt.


2. Pctri Damiani ad Ponlificem Epistola pro Benrico episcopo spolialo. Quo etiam tcmpore Petrus Damiani aniariori aniino sed zelo la^sae

ricus

ille

germanus

Godefridi, ex canccUario et

justitiffi

cxaestuante, ad

eumdem

lcgato Constaiitinoi)oIim Apostolicic Sedis

mona-

ficem has dedisse litteras


episcopo spoliato,
fugisset
:

Victorem Pontireperitur pro Henrico

chus monastcrii Cassinensis, oinni metu imperatoris morte solutus, quem ut cffngeret, genus illud
subicrat, Pontificem adiit, ct querelas ingcssit adversus Trasimundum comilem Theatinum, qui
vita}

cum

ad Sedem Apostolicara con-

Victori summse Sedis antistiti Domino Petrus peccator mouachus, debitam servitutem in

legatosrcdeuntcs ConstantinopoH spoliaverat. Quid

Christo.
Miratur mundus, piissime domine, cur huic misero clementia vestra tanto tempore non compatitur, et ad ulciscendum tam cruentae rapinse

Leo Ostiensis sic brcvitcr narrat Fridericus dchinc imperatoris compcrto obitu, papam jam fulucialilcradiit, etonmia illi quscTra, '
:

lunc actum

simundns egerat refcrens eumdem excommunicari fccit. Trasimundus dchinc Romam profectus absolutionis causa, et omnia ferme qua; Fridcrico tulcrat referens cum id tandcm obtinuifsct, suggcrcnte Fridcrico, ipso et Humberto, castrum conventus a papa atquc commonitus
, , ,

facinus zelo justitia?

tcrreno saiculo militavit, sua

non movetur. Quamdiu enim omnia bona naviter (suaviter) et quietc posscdit postquam vero sub alas Christi confugium petiit, postquam Petri sccutus exeniplum, dimissis omnibus, ad sectanda
:

Salvatoris vestigia properavit, protinus

eum

cru-

Frisa
serat,

(piod uxor ejus sancto Benedicto conces-

delis praido suis possessionibus expulit, et quasi

quodque

ipse post

mortcm

ejus abstulerat,

Leo Ost.l.ii.

c. 9.

sub invalidi defensoris patrocinium fugientem, Hoc itaque modo non jam Henricus injuriam videtur suslinere sed
bonis omnibus spoliavit.
,

120
Christiis
:

VICTORIS
Cliristus
,

II

AXNUS

3.

CHRISTI 1057.

inqnam

vestri

prfpsulatus

lenipore prncjudicium palitur; et qui facit judi-

cium omnibus injuriam patientibus, ipse sibimet in vestrae dislrictionis examine justitiam non merctur.
3.

Honorifice tamen susccptus, cum inter loquendum cominotionem suam interdum Aposlolicus significaret, redire tandem ad monaslerium jubetur, ut ibi coram conventu sive per seipsum, ideni Pontifex, sive

per nuntios suos causa

illa

plenius dis-

Quid enim
te,

si

ipse te Salvator

his conve-

cussa

niat verbis, el
relas ?

bas cffundal improperando queinquit (ut

Ego

non a principio repetam)


fasti-

quid canonicum esset ipse definiret. Igitur abbate ad monasterium regresso, non multo post ex i^arle papa; missus est Humbertus
,

dcmum

de

communi

clericorum gregc ad sacerdotale


jura promovi. Ego
tc

episcopus,

dato

illi

pnccepto
si

ut diligentissime
forte occasio-

gium

extuli, et

de clientela cpiscopii ad obtinenda


quasi pa-

discussa electionis causa,

quam
sine

episcopalis

officii

ncm
Qui
si

reperissct

abbatem

mora deponeret.

trem imperatoris esse coustitui, et cor illius ad graliam tui praj cunctis psne mortalibus inclinavi.

forte contradicere ulla ratione praesumeret,

Ego claves tolius univcrsalis Ecclesia! mcaj tuis manibus tradidi, et supcr eam te mihi vicarium
posui,

quam

proprii sanguinis eflusione rcdenii.


ista,

Et

si

pauca sunt
tibi

etiam nionarchias addidi


totius

imo sublato rege de medio,


vacantis
tanta et talia
prajstiti,

Romani

iniperii
tibi

tam ipsum quam et faulores omnes Apostolica excommunicatione feriret. Ita ad subjugandum sibi monasterium papa animum vehementer incenderat, cum nemo ante illum ex Romanis Pontificibus id altentasset, sed electio hbera semper monachis fuerit, sola confirmatione ad papam pertinente.
5.

jura pcrmisi. Ego itaque, qui

legem, sive justitiam


,

in tuo

Ipso itaque sanctse Pentecostes die, praj-

examine non invenio


domine,
is

atque a tuis tribunalibus


te,

despeclus et inultus abscedo. Si ergo


his verbis impeteret

piissime

qui judicaturus est vivos et mortuos,


:

Humbertus capitulum fratrum ingressus, Apostohcam illis benedictionem, si sintobedienfiae filii, nuntiat. Ea die nihil ab eo quaisitum, sed
dictus

quid ad hic tua sanctitas quid defensionis ad purgandum se coram eo, qui argumenlatione non fallitur, inveniret? Jam itaque zelus
excusationis opponeret? quid allegationis
,

Pascha solemniter celebrato secunda feria cur et quid olim Apostolico de illis illorumque abbate relatum fuerit, retulit se ita,

venisset aperuit

que adesse, ut
auctoritate

rei exploret veritatem.

Responsum

facienda) juslitia! sacratissimum vestroe clementiai

a senioribus est, Cassinensis abbatis electionem et


regulae,
et

pectus

accendat

jam

vigor EcclesiasticaB discicriminis exerat, et

Apostolica concessione ad

plinaj in

ultionem

se plectendi

neminem omnino mortalium, prsterquam ad monachos solos pertinere


:

in expohato homine Christum suo juri, contempla impiorum hominum tergiversatione restituat.
,

liberam auctore Deo do:

mum

istam nulli conditioni obnoxiara esse

ele-

Exbibeatur
stilia
:

misero

cum

sacerdotali

pietate

ju-

ctionem,

quam

concorditer fecerant, ratam omniet ex regulce praicepto et

prodeat in perversum

cum
:

regiae

animadtibi

modis atque canonicam,


auctoritate

versionis severitate
tradidit in

censura

quatenus qui
,

praecedentium

omnium summorum
ambitionum locum
;

hominibus polestatem
justitia;

in

semelipso

Pontificum se fecisse;

nulli

experiatur lcgalis

defensorem. Parce ori

ali(iuem in ea ordinatione fuisse

meo, venerabilis
liter

pater,

suggerentis vcrba
:

homo hominis humifastidi, cum et ipse omninec

aut honestiorem, aut religiosiorem, aut


,

neminem desuis omnino


;

potens Deus dicat

Vcnite, et arguite

me.

Hfec ad

Victorem Pontificem Petrus.

Quam Epistolam acce-

pimus ex Cassinensi Bibliotheca, opera Constantini Cajetani, ejusdem ordinis monachi.


Petro abbate Cassinensi abdicante, eligitur Fridericus, qui et cardinalis crealur. Alia ad4.

meliorem quam eligerent inventum esse invito illi et renitenti officium impositum fuisse, omnes unanimiter in ejus electione fuisse concordes, seditionis consuetudinem, Dei gratia, in hoc monasterio

nunquam

fuisse
,

nullius
se

demum

imperio

alterum ut recipiant
tifici

Schismatis semen jacitur,


velint esse

unquam passuros . cum etiam RomanoPonposse,


si

huc causa tunc


tiflcem

delinuit occupatuni Victorem Pon-

negalum, eligere
:

velit,

ex

obitu Richerii abbatis Cassinensis, et

subrogationeprajproperefacta Petri in locum ejus, indigne fercnlem, nihil ea de re se redditum certiorem. Quous(iuc aulem ista progressa sint, audi Leonem Et quoniam (ut superiusdiximus) eam
:

Cassinensem abbalem inaudita hactenus in mo Hujusnachis arrogantia. Sed pergit auctor


:

modi

percepla ratione, episcopus tacuil, nihil (luod contradiccret habens. Eo etiam die ita a capitulo

discessum est
6.

'.

abbatis ordinationem indigue tulcrat Victor pa[ia,

Interea ex fratribus quatuor indigne id

compcrto quod non omncs monachi iu eam clectionem conFcnsissent, occasioncm nactus, quasi
ininus canonice eleclus esset, mandat

ferentes,

solumque ad abbatem deponcnduni Apo,

stolicum nunliuni venisse putantes, ignaro abbate,


nescientibus caeteris

mam

ei, ut Rocuni duodecim monacbis ad se protinusper-

imprudcntcr clain

directis

nuntiis, oinncs terrac bujus Iiabitatores ad arina


cxcitos, dic altera, quasi in abl)atis

gat, atquc

de sui

ordinationc opportuuam sibi

auxilium evo-

rationem reddat. Cumque ul jussus fuerat abbas illum adiisset, vix posl biduuni ad illum cum

cant.

Cum
Ost.
I.

eccc postridie

acapitulocumonmi pace

duobus tantum

fraliibus ingredi permissus est.

Leo

II.

c. 90.

VrCTORIS
surgoiilihiis, variis ariiiata tclis
freiii(;nliuni
,

11

ANNUS

3.

CIIRISTl 1057.
dericusabbas), presbyter card.
ordinatus, in
nalivifate
tituli S.

121
Chrysogoni abbas

advenit

iiiuIlilii<lo

et

qui esscnt

*iiii

vellenl abliateiii
[icr-

dcmnm

S. Joannis

cleponere, ciini claniore iiKinirciiliiiiii, cosiiue

consccratus
festiim

csl,

atque usqiie ad sancli Apidlinaris

dcre cupieiitluin. Quod ctiaiu fortc fccisscnt,


egressus ad
tiain
ct
illos alibas,

nisi

cum

A|)OStolico i[)?o rcmoratus. Qiio etiam

vix

tandem eorum
fraMiasset
,

s;cvi:

teinpore privilcgium ah eo per


acce|)it,
{[iio

manus
Piftro

Ilumberti
aldialiam

iiiipctuin

ralinne

adjiciens

translatam ad se a

llactcnus nciuo
tuit,

iiiilii

ofliciuin

abljatis aulcirc poilliid

saniori consilio

sed vos bodie vestra stultitia plane mihi

eripuistis.
pi\T(lictus

Quod

jirofcclo

vcrissiinuiu

luit.

Nam
iiiilla

c[)iscopus janijaiii(|uc rcccdcre,


ordinatioiie
iiiventa

siipcr cjiis

contradictione

parabat. Ilac

igiliir sola tandciii

occasionc repcrta,

onines pariter fiatrcs iii abbalis cubiculuiii evocat, ac de tanta sibi, Romanis scilicet nuntiis, ante ipsas
Roinanorutii januas facla injuria
(lucritiir.

idcm Apostolicus valdc collaudaus, hanc illi cx majorum usu Apostolica auclorilate affirniavit usuin quo([iic illi sandaliorum ac Cijeterorum iiisigiiiuiii jiixta quod sanctiis papa Leo dudum abbati Richerio concesserat, contulit. Tii omiii prajferea episcoporum principumqueconvcnlii su|ierioreni abbalibus oinnibussedem, ct in
: ,

consiliiseorum at(|uejudiciis, [iriorem nihilominus


sui

Huic

ct

nionacbi

juiicti

sibi

(|uo(iue

testantur injuriam, iiollc se

caindem factam amplius abbateiu, (lui

cjus successoribus

hominihus scnlcntiam illi pariter et omuibus A[)ostolica auclorifate firmavit. Quod et ipse poslinodum similiter Pouliordinis
sui temiiore,

non

sibi,

scd siccularibusarniis considcrct, asseve-

flcatiis

coDiiobio Iiuic,
hiijus

ct

pcr i[)sum

ranfcs. Indc siniul onincs in capitulum redeunt.

oninibus

Ubi ccepit Hunibcrtus sub

districli

anatlicmatis pra}-

ccpto pcniuircrc, (iiiinam fuisscnt taufae seditionis


auctores. Et cuiii abbas ac ca^teri fratrcs liujiis rci
sc prorsus ignaros constanfer fatcrentur, et illc id

abbatibus cauouice promovcudis, solemni ciim privilegio in [)er[)etuuni delegando roboravit. In quo etiam
deinceiis

monasterii

inqiiiiere
illi

omnino

persistcret

surgentcs tandeiu
terraj liucajttiris,

quas dicunt Levas, seu quas hic in abbatis dormitioiie fleri solere coin[)ererat, ne ulterius fiereiit scvcrissime
[irader caetera, scditiones,
piffidationes,
interdixit.

(juatiior fratrcs,

de more nionastcrii,

militcr prostrati, se solos,

igunrantibus

liujus facinoris auctores fuissc confcssi sunt.

Com-

liitur Ponti.fLcatum

moti fralres monasterii, e claustris illos continiio deturbant et apud Iiospitii domum in graviori
,

Idem, mortuo Victore, ad summicm evenomine Stephanus. a Cumque petita remeandi licentia Romam venisset ', Dominica sc(|uenti apud sanctum Petrum missain
y.

culpa eos constitui maudant. Abbas interca

Hum-

solemniter cclebrans, rnagna Romauoruiu

sti[)atus

bertum

latenter alloiiuitur
pollicetnr, dari

libenter se officio ces-

surum

sibi

locum ubi decenter

multitudine, ad titulum suum, de more cardinalium, cum laude [)erductusest. Iiuiead Pallariam,
ubi bospitabatur,
est.

possit vivere flagitans.


7. Tertia

vero posl haec die, coram cunctis


offlcium et
Iioc

Ubi

fratribus
altare

iii

Ecclesiam veniens, ac virgam super


moiiasteriiim

dorum

frequentiaofflcii deductus ad quintam feriam comparanornamentorum causa substifisset, paratis-

eadem

cum usque

de[ionens,

que omnibus Urbe egredi


Pontilicis

[lararet

repente Boni-

deseruit: postridie vero, id est, feriasextapostPentecostcn,


iii

facius Albanensis episc. ex Tuscia veniens,

Romani
"-.

caiiitulum fralres conveniunt, ac praelegato, coepe-

obitum

iiuntiavit.

Defunctum
Ostiensis

Florentioe testatur

sidenfe

Humberto, Apostolicae Sedis

ibique

seiiiiltum,

idem Leo

runt de eligendo sui abbate Iractare.

Uno

igitur

tandem consensu [larique voluntate Fridericum omnes pariter eligiint, qui tum et nobilitate et
sapientia

Mortuum Victorem Pontiflcem vicesima octava Julii tradit Lambcrtus; vacasse vero Sedem usque
affirmat.
jicit
:

magna

pollebat, ejusqiie monasterii ino-

ad dicm secundam mensis Augusti Leo Ostiensis Qui de subrogatione successoris hcec sub-

nachus
basset,

erat. Id cuiii Humbertus quoque approabeo moxfrutribus Iradilus, ingentigaudio et exulfatione oninium, de more monasterii, abbas electusest. Quisnam autem, quantnsiiue fiierit iste Fridcricus, idem auctor pluribus declarat
:

Hoc Fridericus consternatus nuntio, subita demum frcquentari a Roinanis tam clericis quam laicis coepif. Reliquum ifaque diei ejus et nox integracum sequenti die in hujusmodi
10.
stifit,

et

qua)

nos superius attigerimus, hic repetcre prajtermittimus. Pcrgit vero idem auctor post

cum

peracta consiliis, rogatus quid facto opus esset

quem

eligcre ad
iliis

pauca iu bunc
paratis

modum

Post

decem

igitur dies,

quinque
gerent,

tantum Pontificatum deberent personas in bis partibiis quac dignioeli-

omnibus

itineri

nccessariis,

secum

octo

res essent proposuit, ut ex bis quein vellent

fratribus

sumptis, una

cum

episcopo Huiuberto

nempe Humbertum
,

Sanctai-Rufinffi epi-

consecrafionis gratia Pontiflcem in

Tusciam

adiit.

Super quo duni

[lapa |)lurinium

exhilaratiis esset,

omnia
et loci

illi

per ordineni qiuc gcsla esscnt retule,

scopum, episcopum Velitrensem, Perusinum, Tuet Hildebrandnm EcclesifC Romanae sculanum subdiaconum (archidiaconum). Sed cum Romani

runt, religionem conversationemque nostrorum

neminem

ex

iis sibi

idoneum

videri dicerent, eique


:

hujus dignitatem Humberto

multum coUau-

hunc apicem
.1

largiri se velle assererent

De me,

danle.
8.

Sabbato itaque jejunii mensis Junii (Fri-

Leo

Ost.

1.

Ti.

c.

08.

IbiJ.

I.

III. c.

S.

iii

fio.

BaRON.

TOMLS XVII.

46

100
inquit
ille,

VICTORIS
non poleslisagere,
illius

II

ANNUS

3.

CHRISTl 1057.
illi in monasterio familiarissimus fnerat) eam ita sua auctoritate confirmavit, ut diceret Licet multi
:

nisi ijuod ijenniserit

Deus

et

absque

nec auferre potestis.

nutu istud milii ncc dare, Fuere tanieu qui Hiidebranul)i

in eo monasterio boni spiritualesque essent viri,

dum

adhuc apud Tusciam,


,

fuerat

cum

papa,

opportune cxsiiectandum Cffiteri moras nullas ncctendascsse judicantes, uno consilio et voluntate concordi mane summo ad

morautem

dicerent:

magnaque i^rudentia pra^diti, nemiuem id onus subeundum aptiorem eligere


tuisse . His auditis, Petrus

tainen ad
illos

po-

abbatem conveniunt, cumque per vim Pallaria eductum elisenduni ad Basilicam S. Petri quae ad
Vincula dicitur,
brata,

Damiani scripsit tunc ad Desideriiim creatum abbatem Cassincnsem Epistolam, cujus est exordium Sacra testatur liisto:

ria etc.

perlrnlmnt

ubi elcctione cele-

Qua monuiteum, quomodo in eaabbatis functione se gerere debeat, monens inter alia fre-

Stephanumeum
die

((luoniam S. Stepliani papaj

secunda Aupnsti, celebritas ipso die agebalur) ap|)ellarunt. Sicque laHante Roma summis cum iaudibus ad Latcraneuse patriarchiuni illum deducunt. Die vero altera illucescente, cardinalibus omnibus cum clero populoque Romano

nempc

quenter offerre incruentnm sacrificium. Sed et aliam ad eumdem dedit Epistolam de fugienda jactantia. Incipit: Licet ignis circumposita quae-

que corripiat
tunc

clc.

At

ita

electionem successoris

abbatis Pontifex voluit celebrari,

non quidem ut
esse

ipsi viventi Pontifici abbas electus succederet,

concurrenlibus, apud B. Petri Basilicam ingenti Isetitia omnium summus universalisque Pontifex consecratur. Post hajc missis ad monaste-

ad

eum

sed post obituni

suum. Voluit enim vivens


Cassinensis abbas,

sicut Pontifex, ita

exemplnm

prffidecessoris secutus, qui

rium fratribus, duobusque tautum sibi ad serviendum retentis, mandat praeposito nostro, ut cum duodecim monachis, quos ipse litleris notabat, ad
se protinus pergat, ut et de se et de
illis

Eistetensis, ipso vivente

cum esset episcopus neminem voluit ordinari

commu-

niter consulant. Profecti


dies ferme

decem

reversi

omnes, ut jusserat, post sunt . Hsec Leo Osticnsis

qui proxime ha?c cuncta oculis vidisse potuit. Quae

ejus Ecclesiae episcopum successorem. Quae haec autem secuta sunt de legatione Constantinopolim adornata, dicturi sumus suo loco anno sequenti, quo decerni contigit. 13. Concilia in Urbe, Petri Damiani scriptis Quod autem Leo dicit et eloqiientia illustrata.

autem, ubi creatus est Pontifex, Slephanus egerit, ab eodem auctore sic accipito 11. Quatuor itaque mensibus RomBe remoratus, et crebris Synodis clerum Urbis iiopnlumque conveniens, maximeque conjugiis clericorum
:

ab eodem Pontifice celebrata fuisse istis quatuor mensibus suae in Urbe commorationis plura Concilia, bis iuterfuisse Pelrum Damiani, quem liquet
hoc anno Romae fuisse praesentem, possumus existimare quem etsi constat hoc anno creatum episco|)um cardinalcm, tamen cum esset tantummodo
:

et

sacerdotum, consanguineorumque copulationi-

bus toUendis insislens; landem in festivitate sancti Andreae ad mouasterium cum plerisque Romanis reversus, usque ad festivitatem sanctffi Scholasticaj moratushicest, nempe usquc ad decimam Februarii.

monachus, nondum
iuterfuit.

cardinalis, pluribus Synodis

Consuevisse interdum vocari ad Concilia

insignes monachos, plurinia exempla declarant;

ipseque in Apologetico,
sacculi

quem

scripsit

de contemptu
testatur,

Et quoniam

vitiuni

proprietatis
;

paulatim a
obse-

ad Albifonem

et

Petrum, hoc

dum

prioribus annis irrepserat


insistere,

coepit

omnibus modis
,

monet monachos quantum


1-1.

possint abesse, voca-

opportune imporlune, arguens

tos licet a conventibus synodalibus.

crans, increpans, et districlius inhibens, ut pradi-

Cajterum

etsi

adhuc tantum monachus


synodalibus conventibus

ctum hinc vitium juxta mandatum regulae radicitus velleret. Quod ex parte maxima fecit. Tunc et Ambrosianum cautum in ista Ecclesia cani omnino interdixit .
Abbas Cassinensis eligittir Desiderius. Quemnam autem, ipso agente, creverint monachi Cum tunc abbatem, idem Leo alibi sic narrat vero idem Apostolicus post menses ferme qualuor
12.
'
:

Pelrus (ut ipse


refractarios

asserit) in

interdum est passus episcopos, a Romanis Pontificibus probe auditum, susceptumque sermonem ejus, et uti divinum oraculum obser-

vandum
rursum
scopura

esse

pro[)Ositum,

Leonis papa^ recitata

siiperius scripta ad

eum

Epistola docet: ipseque

in Epistola ad
satis ostendit,

Gislerium

Auximanum

epi-

dum

in conventu synodali

ad nionasterium venisset, gravi paulo post languore delentus, ad extrema fere perduclus est. Accersilis
ita(]ue

questus adversus eos, qui monastico relicto habitu ad saicularem vitam redibant, haec de his Iiabet

senioribus monasterii

ut

quem

vellent

abbalem eligereut uiandal. Sed cum varia primo


sententia esset, communi tandem voto omncs ad expetendum Desidcrium conspirant ipsumque sibi a sunimo Ponlifice in patrem constitui cxorant. Cum^iue hanc electionem Apostolicusquoque valdc probassel (dudum enim illum tiMuporesancti Leonis papa; cognilum habuerat, ac poslmodum
,

Nuper aut(!m, cum te corporali valetudine laboRomana; Synodo me interessc contingeret, hujnsmodi rei notitiam Domino pap;e suggerere

ranle,

congruum

judicavi. IUe autem, utpofe vir sanctissimus, sincerissime charitatis viscera, quae iii teinplo sui i)ectoris viget, rem valde pi^rdoluit, et niox

congruum immanissimo
negotii

vulncri reiiicdium adhipartibus virum nequit

bere curavit. Itaqne, quia ad executionem hiijus

idoneorem in

illis

Leo

Osl.

1.

111.

c. 8.

adsciscere, suas ad te lilleras censuit destinare.

VICTORIS
quateniis pracvaricalores
(lcntiac tu.TR
illos
tii

II

ANNUS

3.

CIIRISTI

1057.

123

secundum pruoiictlirc

facundiam convcnires,

volcn-

tes

ad suuui propositiuu rcvocarcs:

belles cxistcrcnt,

(|ui vero repcrpctua analiiematis scntcntia

feminis, per pocnitentia^ se lamenta corrigerent, tamcti (|uia sanclo viro inobedicntcs fiicrant, et de sacrario ad tempus exirent, et celebrandae missae

licentiam de catero non sperarcnt.


17. Jiixta canonicam B. Crecilia? trans Tiberim constitiitam prcsbytcr babilabat, qui nec femi-

ferircntur .

Ouanla autcm animi constantia oris(|uc libertate tunc iuvcctus sit in cadciii Syiiodo in episcopum , qui hujusmodi favcre desertoribus
1").

nain

iillo iiiodo

acquicscebatabjicerc,
nisi

necumiuam
et

poterat ha>c staluta


jiidicare.

vana
die,

])rorsus

frivola

diccbatur

idcin
aulciii

1'ctrus

jicrf^^cns

ita

testalur

Qiiadam itaque

dum
:

incolumis, ve-

Ddmnuiii

pum

in pra)dicto Concilio reperi.

Guidoncni Numanuni cpiscoQuia ille, ut nosti


iiirtisumpsi.

getus ac robustus existeret, vespertinis horis ad qiiiescendum se in lecto composuit sed repentina

iiicitamcnla prtcbcrc liuic vilio dicebatur (fatcor

pcccatum incum) durc illum ccnsurarc


Ille

nimirum

vir dignaj liumilitatis et patieiitije,

non solum

sacris cloquiis, scd ctiam

libcralium

artiiim studiis criidilus, iiisuUaiitcm

palicntcr tulit; objccti

quulcm iiie vero criminis culpam netestimonium imjilorando,

gando, detcstando,

l)ei

animadversione pcrcussus, mane repcrliis est cadaver exanimc. lllico [)ra;fatiu canoniciD religiosus certe conventus duos ad me clericos dircxorunt, quid tali dcberent moiiuo consulcnlcs. Nos si rcin rcctc tencnins, consilium dcdiinus, ut eum quidcm, quia presbyter fuerat, pcncs Ecclesiam sepelirent scd niillum ei vel
divina) ultionis
,

disertissimc proiiulsavit. Ultro ciiim i)io

mc

cccpit

hymiiorum

vcl

psalmodia;

ofncium

reddcrcnt,

vcrborum tda diri^ere, qui advcrsum nic falso diccliatur catcniis dimicare . 1'orro synodalcm invectivam illam, in cpiscoimm a se scriptam, ad
diclum
frustra

quatciius et incestis terror accresccrct, et castitatis


gloria germinantius pullularct, et ccrte digniim

vidcretur, ut

mortuus

(juxta
(|ui

Prophetam
viverct,

')

sepul-

Auximauuiii c|iiscopum misit, ut Jicct advcrsus innoccnlcin illum cpiscopum


fuisset
,

tiiiam possidcal asini,

dum

humana

coiilcmpsit lege conslringi, etc. Ha^c Pclrus Da-

emissa

tamen ut
:

sic

vulgata percutcrct

miani

P.onia;

tunc scribcns.

ubique noxios |ira)varicatonim bujuscemodi dc-

18.

Petrus Damiani episcopits cardinalis crea-

Cur advcrsum te, venerabilis In fine autem se taiitum nionacluim, noiidum fiiisse episcopuin, sic pcrorans ostendit Nou te pudcat errorcm tuum minoris fratris redargutione corrigere, cuiii non ignorcs Ai)OStolorum minimum ipsi Apostolorum
fensorcs. Incipit
a

tus insif/nem

ad

collegas

admnnitionem

scribit.

episcope Maurc etc.

abstractum ab eremo idem Slephanus creavit episcopum cardinalem Ostiensem. Teslatur id quideni Leo in Chronico Cassinate * testatur id
:

Qucm

ipse

Petrus in Epistola ad Nicolaum

papam de
qiie-

dimittendo episcopatii,
rilur, et

cum vim
appellat

sc

passum

priiicipi in

laciem rcstitissc
licet

'.

Et

si

forte respon-

vim inferentem ipsum Stephaiiiim

Koiiia-

deas, quia Paulus


coapostolus
,

minimus, tamen
:

fuerit

nuin

Pontificem

suum

persecutorem
i|)se

cgo autcm non coepiscopus , audi saltem quid Dominus bominibus dicat' Vcnite, inquit, et arguite me. Si ergo Dominus ut ab

post cujus

obitum niinquam

cessavit

Petrus,

ut se abdicarct episcopatu. Haic ut melius percipias,

accipe verba ipsius, ad


:

eumdem Nicolaum
,

hominibus redarguatur

invitat

satis

dignum

est

papain scribentis

Post sanctre memorise


decessoris

ut boiiio corrcptus ab hoinine, zelum cbaritatis

Stephani

veslri

quidem

domni mei autem

aequanimitcr ferat . Hcec Petrus. Quibus


gas
,

intelli-

persecutoris obiturn, ego a

me

protinus episcopa-

qualis
in

fuerit

in

episcopos

ipse

adbuc,

conventibus synodalibus.

mouaclius Quo magis

tuin non canonice traditum,sed violenterinjectum,

fundilus abscidissem. Mcministis ctiam

domine

credendum est, ad absterrendos suos ab hujusmodi cupidine monachos ea recitata supcrius in cxemplum adquae semel ipsi accidisscnt
, ,

mi, quot querclas coram vobis sa;pe deposui, quot

gcmitus
tristia

quot denique profunda suspiria ex imis

visceribus traxi, quoticns etiam uberibuslacrymis

duxisse.
IG.

ora rigavi.

Verumtamen apud vos tunc non

Quod rursum ad

Concilia;

ub Stcpliano

obtinui missionem, quia

tam brevi spatio temporis celcbrata pcrtinet, in uno ipsorum adversus clericos concul)iiiarios sancilum ab eo fuisse decrelum, satis ipse Petrus duni adversus cosdem ad Taurinensignificat sem episcopum scribens , ejusmodi lugubrem Alio de uno ex ipsis historiam recilat, dicens quoque tempore, cum papa Stephanus, qiii zeli omnes clericos Phinees cEinulabatur ardorem
,
: ,

Romanae Ecclesiae, quae ruinam minari videbatur, id utililas non poscebat. Nuncautcm, ctc. Hacc ipse easdem saepe qucrelas iteraiis in Epistola pracsertim ad Alexandrum papam electum, et Hildebrandum archidiaconum, qua se iiivitum et renitcntem creatum cardinalem episcopum contcstatur. 19. Cum autem ipse Petrus episcopus cardi,

nalis creatus esset, in

eminentioris

loci

specula

Roma%

qui post interdictum pap;B Leonis incontiet

constitutus, cuncta longe lateque lustrans oculis,

nentes extiterant, de conventu clericorum


Ecclesiee praecepisset exire
;