Vous êtes sur la page 1sur 562

^^^^^^^?

.:^^

C/ESARIS BARONII

ANNALES ECCLESIASTICI
TOMUS VIGESIMUS PRIMUS

Cet ouvrage

par

les corrections et les additions

Hoc
addita,

in opere
id

tam multa sunt aut correcla aut


Editores reddiderint, et quidquid
sibi vindicent.

considerables qui y ont ete operees, est devenu la


propriete des Editeurs,
droits.
soit la
(}ui

iit

suum

se reservent tous leurs


,

suorum jurium
idem
tatus, in

sit

Itaque,

si

quis

Toule contrefafon ou imitafion

quelle que

aut furto ediderit aut

quoquo niodo

erit imi-

forme sous laquelle


,

elle se presente, sera

pour-

crimine

erit et

de injuria poslulabitur.

suivie rigoureusement

conformement aux

lois.

Cy^SARIS

S.
OD.

R.

E.

CARD. BARONII
JAC. LADERCFIII

RAYNALDI ET

CONGREGATIONIS OHATORII PRESBYTERORUM

ANN ALES
ECCLESIASTICI
DENUO EXCUSI ET AD NOSTRA USQUE TEMPORA PERDUCTl

AB AUGUSTINO THEINER
KJUSDEM CONGREGATIONIS PRESBYTERO, SANCTIORUM TABULARIORUM

TOMUS VIGESIMUS PRIMUS


1229-1256

PARISIIS
APUD VICTOREM PALME, BIBLIOPOLAM
via dicta Grenelle-Saint-Germain, 25

BARRI-DUCIS, LUDOVICUS GUERIN, EQUES ORDINIS


TYPOGRAPHUS EDITOR
.V

5.

SILVESTRI,

DCCC LXS

'Z

SUMMARIUM
TOMI XXI.

MCCXXIX.

1-l-i.

Turpis et exitialis pacis tractalus Friderici cuni Sullano Babyloniie. lS-21. Pacis inits vane ^loriantis impudentiam delegil Cregorius. 30, 31. Mala a Friderico Terrae-Sancla;illata. 32-41. GregoriusLongobardos aliosque principes et episcopos contra Fridericum Ecclesiee jura invadeniem excitat, eum excommunicat, suhditosque ejus a
capita. 22-29. Friderici de pace

sacramenti religione ahsolvit. 42, 43. Fridericus pacem a papa flagilat. 44, 4o. Clemenlia Gregorii a csedibus abhorreutis. 46-48. Joannes rex Hierosolimfe ad impcrium Orientale evocatur. 49-51. Theodori Comneni audax animus repressus. o2-oo. De academia? Parisiensis dissolutce reparatione Gregorius sollicitus. 56. Intestinum Galli;e bellum sopiendum curat. 57-59. Legatio ad regem Aragonise, quem coronandum differl Poniifex. 60. Veneratio
S. Francisci

commendata

Gregorio;

et liujus

responsa. 61. Florentic-e de Eucharistia mira-

culuni.

MCCXXX.

1, 2.

Komani
et

divina ultione probati in

dericum
lalur

papam,

Friderico

Urbem revocant Gregorium. 3-10. Pax statuta inter Friomnibus, eum a censuris absolvit. 11, 12. Pontifox gratude recuperata Ecclesiee gratia. 13, 14. Ali ad Francia; regem, ali ad
qui, restilulis

Longobardos de rebus compositis

quem

litteree. 15-18. Fridericus Anagniae invisil Pontificem, in odia brevi recrudescunt. 19, 20. Ecclesiee juribus vindicandis, cleri moribus emendandis incumbit Gregorius. 21, 22. Reliquiarum D. Francisci translalio. 23-25. Dominicani ad inferendum Septentrionalibus infidelibus Evanpelium incumbunt. 26. De B. Yirgilii

illius

Salisburgensis

ducis Austria; niors. 28. Bertholdus a Disciplinam restaurat Gregorius in Gallia, cujus rex a gravi bello liberatur. 31-34. Alphousus rex in ilispania profligatis Sarracenis moritur, eique succedit filius Fernandus. 35-37. Gregorius iu Ilispania cultum reslituit, sedem
B. Elisabeth ad vitam

miraculis inquiritur. 27. Liupoldi

sanctiorem traductus.29,

30.

Majoricam

excitat.

MCCXXXI.

1-4.

Gregorius fulejussores a Friderico exigit, Insubres eidem conciliat. 5-7. Pro Raynaldo duce inlercedit. 8. Esculanum comitatum episcopo tradil. 9-12. Fridericum de iniquis legibus arguit ; iratum mulcet, conlra hiereticos movet. 13-19. Contra 1'alarenos aliosque hicreticos leges sancikc a Pouliflce,senatu Roniano,et Friderico. 20-22. Ad Ezelinum hau'eticum

apud Fridericum

in

quem Patavini insurgunt Ponlificis pareneticae littera;. 23. Ha3retici in Galliis quaesiti ad supplicium. 24-28. Renovantur privilegia Cassinensibus. 29. Sylvestrinorum congregatio orla.
30.

Responsa Pontificis, ad questiones liturgicas. 31, 32. Gregorius Reate. 33-36. S. Antonii Patavini et S. Elisabeth beata mors. 37, 38. De Luca archiepiscopo Strigoniensi sanctis adscribendo. 30-41. Pravas Strigoniensium consuetudines eliminat Gregorius. 42, 43. Pomeranos
ad Christum conversos, et regeni Russia; a scliismale revocatum amplectitur. 44. De coronando rege Morwegia;. 45. Dux Bavarite occisus. 46-48. Gregorius Parisiensein academiam restiluit, dato diplomate. 49, 50. Leges iniquas in Hispania et Lusitania coercet. 51, 52. Regem Angliae
consiliis juvat, a bello revocat. 53-57.

Pontifex ad defensionem imperii Hierosolymitani,

postulanle Friderico, principes excilat.

Ann.

ToMus XXI.

R.AYN.

II.

SU.MMAR1UM.
MCCXXXll.
I, 2.

Chrisliana fides in Septentrionalibus regionibus amplificala. 3-b. Curouii aliique populiad Chrislum conversi privilegiis decoranlur. 6-8. Sacra expeditio in Prutenos et Stedinghos et Ciiristianorum vexatores. 9, tO. DeS. Gofliardi etS. Elisabetli miracuiis. li. Conradi Lantgravii Thuringi;^ pcenilentia. 12-22. Ungaria ob iufraclas ab Andrea rege disciplinares leges iulerdiclio subjecta. 23-25. Renovatur diploma de regni Hungarici privilegiis. 26. Rothomagensem archiepiscopum a rege Isesum tuetur Gregorius. 27-30. Anglicani praesules arguuntur ob niraiam in dissimulando facinore ignaviam. 31, 32. Pius animus Ricbardi rcgis. 33, 34. S. Anlonii Palavini canonizatio. 33-38. Pontificise ditioni addita oppida,

rebellantibus licet lAomaiiis.

39-42. Bellum Vilerbiensium conlra


44,

43.

Idem Sarracenis favet. Bellum intestinum in Terra-Sancta extinguendum curat Gregorius. 46-54. Tentata
fovet Fridericus. 43.

Romanos clam

conjunctio Ecclesiae Graecae cum Latina, datis utrinque litteris a Germano palriarcha et Gregorio papa. 33. Manuel Comnenus Thessalonicse principatum arripit.

MCCXXXUl.

1-14. In

Orientem mittuntur litterae primum, deinde nuntii Apostolici, qui de conjunctione Ecclesiarum multiformiter, sed incassum laborant. 13-22. Ad Sultanum Damasci Pontificis Epistola hortatoria ad fidem Christianam. 23. Praecones Evaugelici in Georgia. 24. De Sarraceuis Nuceri in Apulia ad Christum convertendis curat Gregoiius. 23-27. Gregorius, fallente promissaFriderico, in Urbem sibi conciliatam redit. 28-31. Occasione tumultuum Insubriie

Gregorius Friderici querelas fuse diluit. 32. Cajeta ad Friderici obsequium adducta. 33-38. Gregorius Fridericum a crudelitate revocat, Florentinos et Seneuses opera Joannis Dominicani sanctitale insiguis couciliare studet. 39, 40. B. Dominici miraculis coruscantis Ordo in hiereticis insectandis laborat. 41-47. In fadissimam Sladingorum hseresim principes et episcopos excitat
Pontifex. 48. Couradus Marpurgensis ab improbis cajsus. 49. Judei in Germania grassantur. 30-34. Andreas rex Ungariaj jurat de Ecclesis juribus vindicandis et disciplina instauranda.
53. S. Virgilius SS. Catalogo adscriptus. 56. Bosnaj episcopus reprobatus. 57, 38.

Dominicani

Prulhenos. 39-61. Leges a Raymundo Tolosano in hsereticos latje. 62. De Campani comitatu controversia. 63. De Stephani Dieusismiraculisinquiri jubet Gregorius. 64, 03. S. Eadniundusad Cantuariensem archiepiscopatum promovetur. 66. Responsa Gregorii. 67, 68. Portugaleusis episcopi jura et .Majoricum regnum contra Sarracenos Gregorius tuetur.
inter

Rulhenos

et

69.

Venerantibus

S. Isidori reliquias indulgentiae.

MCCX.\XiV.

1-5.

profligati.

Rebellantibus Romanis, Fridericus Gregorii defensionem fraudulenter suscipit. 6-9. Rebelles 10, 11. De non alienandis Ecclesia? bonis sanctiones. 12, 13. Gregorius regem
haeresis

ad jura Ecclesiaslica tuenda, et ad iufidos ministrosreprimendos. 14, 13. Albiope Raymundi excisa. 16, 17. Oblenta dispensatione, nuptias celebrat 18-20. Gregorius Francos conciliat cum Anglis quorum rex clementer agit cum Ludovicus. intestinis hostibus. 21-23. Divina ultio in avaros et pauperum oppressores. 24, 23. B. Dorainicus SS. Catalogoadscriplus. 26. Gregorius opera S. Raymundi Pennafortii Decretales conficit. 27-31. GregoriusSpoleti expeditiouem indicit in Terram-Sanctam, datis ad Ludovicura regem,
Galliie hortatur

gensium

32-35. Syros el Insubres Friderico conciliandos curat. arguit ejus filios Belam et Colomanum de zelo fidei laudat. 42-44. Stedinghi haeretici ad sex millia in proelio cssi. 43. Willelmus episcopus Mutinensis in Prussiam legatus mitlitiiur. 46, 47. Reges Daniaj et riorwegije

itcm ad episcopos

et

populos

litteris.

36-41.

Andream regem Hungariae de non servatojuramento

ad
in

49-31.

meliora revocat Pontifex. 48. Agnes Wenceslai regis soror virginitatem Deo vovet. Reges Lusitaniee et Hispanis in Sarracenos pugnant. 32. Controversiam de successione

regno Navarrae sopire studet Gregorius.

MCCXXXV.

1-6.

Roraanorum

rebellio pactis et juratis legibus conquiescit. 7-9. Gregorius Friderico favet


10, 11.

contra Henricum filium contumaceni.

Henrici mfelix exitus. 12-14. Longobardos

cum

Friderico, el Italis populos inter se conciliare studet papa. 13-19.

Episcopus Patavinus ab hasreticis inlerficitur. 20,21. Judei ab injusla oppressione vindicati. 22-23. B. Elisabeth canonizatio, el translalio. 26, 27. Andres regis Hungariae nuptia; et mors. 28 Poloni principes
iuter se conciliati. 29-31.

Controversia Henrici
impera:ore.
32.

cum

Scotiee rege, et

matrimonium

Isabellie

Alfonsus Aragonius legitimitate donaius. 33-33. Turaultus in Aragonia repressi, Balearis insula expugnata. 36-44. Gregorius Funetani regis oratores, litteras et legalionem sullani lconii recipit, et quo Syria recuperetur laborans,
ejus sororis

cura

Friderico

jura tuetur Friderici. 43-48. Crucesignatos tuetur et ad expeditionem Terrfe-Sancta?


excitat. 49-51.

litteris

Theobaldus rex Navarrae aliique principes excilanlur ad ferendam opem Constantinopoli in discrimen adductse. 32, 33. Latinorum de Graecis victoriae.

MCCXXXYI.

1-4.

Impendens Longobardicum bellum sopire


et Italiae

nitilur Gregorius,

Friderico pacis

consilia

dominationi inhiante. 5-7. Ad conciliaudam pacem Jacobus cardinalis legatus in Insubriam, el litlerie ad episcopos mitluntur. 8-11. Legatura a Fridericodespectum detendit Ponlifex. 12,13. Fridericus Mediolanenses invasurus ob seditionem revocatur in Germaniam, unde Ponlificis opem qu;erit. 14-23. Gregorius multimode Issus a Friderico gravissimis litteris eum objurgat et admonet. 26. Res Senensium, Lucie et Pisanorum. 27. Ludovicus comes Ferretanus haeredem constituil Romanam Ecclesiam. 28- De Benvenuti
respuente
Minorilaj sanctilateet miraculis inquirilur. 29, 30. Beati JordaniDominicauimorsetsanctilas.

SIMMARIUM.
31-30. I.iidovicum

III

resem (le legibuslalisconlia lil)cil;aem Ecclesiasiicam graviler increpal repreGregorius. 37, 38. Ecclesis Bellovacensis jura vindicala. 3i)-44. Tolosanum comitem liensum de ignavia erga hserelicos ad expeditionem sanctam compellit Gregorius. 45-47. Ad idem urgei pietate insignem regcm Ludovicum, Tlieobaldo eum concilians. 48. Judjeos vexalos ad se confugienies delendit papa. 49, 50. Rege Anglia' cum Scoto concilialo, feslum S. Eduardi
indicit Gregorius. 51. .Mira in Anglia. 52-53.

Monachus constitutus

in

Anglia praises justitiarius

valde improbatur. 56. Disciplina; insiaurandae studet Gregorius. 57-60. Cordubam el alias urbes Sarracenis eripit rex Ferdinandus, iaudatus adjulusque a Gregorio. 61. Amplificata in Prussia Chiisliana religio. 62-65. Livonia; populis nuper conversis consulil Gregorius.
66'. Bela et Colomanus ob bona Ecclesite occupala corripiuntur. 67-70. Zibislavura banum Bosi;ensem comnieudat Gregorius, sollicilus du Conslanlinopolitano imperio in discordia

Vatacii et Asauis.

MCC.XXXVII.

1-6.
et

De pace
legali

inter Insubres ct Fridericum concilianda


niissi.

utrinque

7-11.

Mediolaiiensibiis clades a Friderico illata.

conventus Mantuje a Gregorio indictus 12-14. Gregorius

honorifice

16-23. Legaiio in Sardiniam, ditioni

Romae exceptus Viterbienses rebelles punit. 13. Lucano episcopo bona reddita. Roman;e Ecclesiaisubjectam. 24-27. In expeditione contra Sarraceuos Valentia;Jacobum Aragoniumadjuval, acensurisabsolvit, dat episcopum Majoricse
Gregorius. 28. Chrisliana religio in Marrochitano regno amplilicata. 2!i, 30. Ferdinando regi favet, Lusitanum objurgat Gregorius. 31, 32. Tuetur in Galliisjura
Ecclesiae, in heereticos inquiri jubel. 33-37.

ob Sarracenos devictos

Raymundum Tolosanum

a .Massiliensium pariibus
in

abductum ad expeditionem sacram


lionoiilice

sollicilat. 38-43.

Otho cardinal legatus

Anglia

et Scolia

exceptus celebrat concilium. 44-50. Canones disciplinares in eodem sanciti. 51-57. Lincolniensis episcopi quereUe de abbate tractandis causis saecularibus praefecto. 58. Richardi Dunelmensis episcopi pia mors. 59. De vil sanciitale et miraculis Ildegardis iuquiri jubet Pontifex. 00. De veritaie stigmatum S. Francisci ad Germanos scribil. 61, 02. Injustitice et benignitaiis exempla in Polonia. 63-65. Hospitalarii S. Maria) aggregati equitibus
Crucigeris. 66. Teveslini Christiani a fide deiiciunt. 67.

Ex Norwegia abusus

sublati. 68-73.

De

Constantinopolitano imperio soliicitus ob Terraj-Sanclffi defensionem legalura ad Bulgaros mitiit Gregorius. 74-77. Joannis Brenensis imperatoris Constantinopolitani mors. 78, 79. Cru84-86. Teniplaiios a Tarlaris capios et tentos in vincults solatur Gregorius. 87-90.

cesignatorum causam papa defendit. SO-83. Urget Fridericum Pontifex in TerraraSanclani. De conversione patriarchae Jacobilarum, et

eorumdem

erroribus.

MCCXX.WIll.

1-4.

De Constaniinopoli pressa a Vatacio Gregoiius sollicitus opem qusrit. 5-10. In Asanem Bulgarum ad schisuiaticoslapsum Gregorius regem Huugaria; sollicitat. 11-20. Regi Hungarice

poslulanti jura in Bulgaria annuit ex parte Giegorius et favet expeditioni. 21-26. Balduino imperatoiiConstantinopolitanoinOccideulemauxilia quaesilum venienti,Ponlifex maximopere opilulatur. 27-30. Balduini reditus el expeditio in Oiientem. 31-33. Hospitalarios delinquentes
corripil Gregorius aliosque abusus evellit. 34, 35. .Antioclieni patriarchae jurisdictionem et jura tuelur. 36-38. Fridericus crucesignatos ab expeditione relardat. 39-41. Tumultus Anglicos compescit, Ecclesiasticse disclplinBe in Anglia et Gallia consulit Gregorius. 42-44. Ad Ecclesia-

sticam liberlatem defendendam Gregorius incilat Ludovlcum regem, qui et Friderici insidias depellit. 43-47. Sarraceni prolligati in Hispauia, et Valentina regio sacris exuta. 48-31. Lusitanum regem crudeliler el impie in Ecclesiaslica jura debacchantem ad oflicium revocat
Poutifex.
52-35.

monet Gregorius,

In Galliis et in Bosnia hsresis victa, cultus auclus. 50-58. Duces Poloniie ut ab Ecclesiasticorum virorum injuriis desislanl. 59, 60. Henrici ducis

Poloniae pia mors. 61. Arcbiepiscopi Gnesnensis privilegium. 62. Sopitum Danos inter et Ponieranos hellum. 03-03. De sanclilale Brunonis episcopi Herbipolensis, Wolvandi Ordinis
et aliorum ejusdem Ordinis. 00. Vercellenses rcconciliati Ecclesiie; Bonacursus Lucensis analhemale percussus. 07, 68. Jus in Sardiniam assertum. 09, 70. Fridericus Mediolanenses pacem postulantes respuit. 71, 72. Romanos contra Pontilicora subornat. 73. A Gregorio doiia Ecclesiis collata et preces instilutK. 74. Veneli in clientelam Sedis Apostolicae

Pra;dicatorum

adniissi.

MCCXXXIX.

1-12. Gregorius Fridericum, enumeralis singulis ejus facinoribus tura in Ecclesiam,

tum

in

homines, anathemate

minasdespiciens Gregorius anathemalis sententiam in totoorbe jubetpromulgari. 17-22. IrasuccensusFridericusinanes inGregoriumcoacervatcalumnias. 23-25. Minasadjicil,etauctoritatemsumniil'ontifirisiinpugnal. 26-29. lusanae
percellit. 13-16. Friderici

heereses Friderici,
viros religiosos

quarum

sectatores divioitus puniti. 30-3

i.

Fridericus Cassinenses aliosque

expellit ac

vexat;

furit

in

Gregoiium

in bello a

Mediolanensibus victus.

33-37. .AdhKrenles Friderico episcopi, equiies Theutonici, et alii corripiuntur a Gregorio. 38-45. Gregorius millit.legalum ad implorandum auxilia in Gallias, Angliam, et Hispaniara,

cuius rex et regina ad euin daut litleras ofliciosas. 46. Salmantica Acadeinia inslituta a Ferdiuando. 47-56. Conlirmata a Gregorio velera Toletana; Ecclesia? privilegia. 57, 58. Valentin et Composlellange Ecclesiis praerogalivaj corroborata;. 39-63. Ferrandura Lusilanuni ad meliora-

reversum pcenitenlia obligat el a censuris absolvit Gregorius. 64, 63. Pietas Lanlgraviji Tburingiic. 60, 67, LunJcnsi arcliiepiscopo privilegiura datum, et in Dania improbae coDsue-

IV

SUMM VRIUM
Uidinos
daiiiiwlii,'.
(ij>,
(ii.

KuiiegiiiuU.s

nupUe Uoloslao saiitUtas


;

et

virginilas;

Colomani zelus

HaymuiidusTolosanusaljsolutus. 74, 78. Tuetur Pontitex jura episcoporum in Britannia. 70, 77. Uliemenses arcliiepiscopo relielles ccnsuris iirgct. 78-80. Cruccsignalorum arma ad Constantinopoli opem ferendam verti jubet Gregorius. 81. Tiieobaldus rex Navarra3 Massilia solvit. 82, 83. Regi et patriarcha3
el virlus. 70-73. Albigensidiii reliquia3compress;ie in Galliis

Armenorum
MCCXi,.

privilegia concessa.
; aliis interea urbibus Friderico, aliis Gregorio adhterenGregorio studiosi in Urbe vexantur a Friderico. 14-18. Hcneventum et Campa-

l-IO. Actuni de Fridcrici depositione


tibus.

\i-\3.

frustra oppugnal et tental Frideiicus. 19-21. Recuperata Ponlifici Ferraria; VeneU et Alexandrini Friderico infensi. 22, 23. De Ambrosii Minorilieet OddonisCurthusiani nUraculis jussa quaesUo. 24, 23. Religiosis viris dala piivilegia. 20, 27. In Hispania Sarraceni victi, religio

niam

amplilicata. 28, 29. Episcopus Vigintimiliensis damnatus; pravi usus evulsi. 30, 31. Episcopi iSoviomensis electionem irrilal Gregorius. 32. Zwerinensis episcopuset Stadensishistoricus. 33. Regi Dania3 jus revocandi alienala bona. 34, 3o. EstoniEe ueophitis et Prussite episcopo

consulit
38-43.

Gregorius. 36,

37.

Ducem

Lancitise

de

palratato

crimine

poenilentem absolvit.

Ad Rusudeni reginam

Georgia?

auxilia contra Tartaros implorantem et


lilteras

obsequium

Gregorius. 44, 45. Cleri Grsci in Cypro pervicacia el fuga. 46. Consanguinitatis gradus declarantur. 47. Nannetensis episcopus ad

Ronianse Ecclesite profitentem pr;eclaras dat

patriarchatum Hierosolymilanum Iranslatus. 48-50. Christianispostillatam Sarraceniscladera opilulatur Richardus Cornubii comes. 51. Territus de Hungaris V;itacius Roman;c Ecclesiee

conjunclionem ambit. 52-54. Concilium cecumenicum


ribus ad prajsules
t;irius pie
el

iudicit

Gregorius datis

lilleris

circula-

principes. 55-58. Fridericus terroribus et minis ;ivertere nilitura Concilio


litteras recreat

epibcopos, quos per

Gregorius. 59-62. B.

Eadmundus

in Galliam exul

voluu-

moritur Poutiuiati.

MCCXLI.

1-3.

Tartarorum genus etmores. 4-10. Eoiumincursio in Poloniam, cujusdux Henricusaliique proceres magnis conserUs prceliis gloriose occumbunt. H, 12. Moravia et Bohemia metu Tarlarorum exagitatse. 13. SupplieaUones et preces ad Deum ingruentibus Tartaris. 14-23. In
Tarlaros Hungariam crudeliler invadentes expeditionem indicit Gregorius. 24, 25. Egrcgiuin viri religiosi, vil;ini pro aliis exponenlis facinus. 20-28. Tartaris cuncta vastanlibus, liileras
consolatoriffi

Grcgorii ad regem Hungariaj. 29-34. Fridericus clain favens Tartaris ditionera

Pontificiain vexat. 35-39. Friderici odio in Pontificem succensi preetextus


inrerat. 40-42.

ne Tartaris bellum

Constanlinopolilanis rebus consulit Gregorius et regis NorwegicB postulatis

annuit. 43. Rex Lusitaiii;e in Sarracenos pugnat. 44, 45. Patriarcha Aquileiensis absolutus

sedes episcopalis Recanato concessa. 40-48. Beneventum et Faventiam capit, regni Ecclesias spoliat, pruisules vexat Fridericus. 49-53. Consulit Gregorius secuiitati praesulum itineran-

tium

Romani. 54-59.

Fridericiani

classem Januensium disjiciunt, pra;sulibus

capUs

vel

mersis. 60-63. Januensium de facinore condolentiuin littera; ad Pontificem. 64-66. De eadem re litterae hortatoritE Gregorii ad principes et populos. 67-75. Miseranda conditio prsisulum

captivorum, quos per


S.

litteras solatur ct hortatur

Gregorius. 76-78. Instal apud Fiidfiicum


Pontifici;e

Luilovicus, ut G;illos prffisules liberet. 79, 80. Aiidacter furens in terras

dilionis

Joaunes episcopus cardinal Friderico favet. 82-84. Obitus Gregorii papai. 85-87. Comitia cardinalium in quibus CoelesUnus papa eligitur et moritur. 88. S. Willelmus episcopus Briocensis. 89. Obitus regis DaniBS et dliorum principum.
irruit Fridericus. 81.

MCCXLII.

1-5.

Dissidentes cardinales de Pontificis electioue el timidos Fridericus conviciis dilacerat, Romananiqiie ditionem vastal. C-H. Tartarorum foedse grassaUones in Hungaria el alibi. 12-16. Ludovicus bello in Anglos feliciter gesto clementer utilur victoria. 17-19. Martyria ab Albigensibus illata et miraculum de lunoceute occiso. 20-21. Henricus primogenitus Friderici morilur. 22. Monl;ignaua esusla.
Fridericus Poiitificiam dilioncm vablat, Urbeni obsidet.

MCCXLIII.

1, 2.

3, 4. LaxaU e vinculis cardinales. papa Innocenlius IV, dat litteras Encyclicas de more. 10-12. Fridericus oratores cum litteris olliciosis ad Inuocenliuin nultil. 13-15. Legati Poutilicii ad Fridericum cum articulis pacis. 16-22. Per legatosPoutifexrespondet querelis etpostulatis Friderici. 23,24. Vilerbium populique circumposiU a Friderico deflciunt. 25-28. Quse auxilia Viterbiensibussubmittenda decernit lunoceuUus, qui Roniai bonorifice excipitur. 29-31. Variis Ecclesiis consulit, Albigenses delendos curat Innuceulius. 32-33. lu regiunibus Prussiee, Croatiae et Daluiaii;e

5-9. Electus

InnocenUus exciiat expeditionem. 38. Pia S. Hedwigis mors. 39, 40. De S. Hildegardis miraculis accuratior inquisitio. 41. Canonicis regularibus pileus quadiatus concessus. 42. Diviuaiu Ecclesiarum spoliatorem
dilatala religio, sublalte haireses. 30,37. In Tartaios devastantes

vindicta. 43. De consecraiionibus Ecclesiarum. 44. Gienniuiu aliaque loca a Ferdinando Sarracenis erepla. 45-49. Balduinuscuusecratus imperatur CuuslanUnopulitanus, ubiderebus ThessalonicK. 50, 51. Constantinopolitanaj Ecclesice inopiam levat; muros Hierusalem reji-

ciendos cuiat Innocentius.

MCCXLIV.

l-9.Chorasmiiii a Tarlaris ejecti Hierusalem oppugnant nc diripiunt, Christianos Iffidunt, loca sancla prophanaul. 10-14. Christiani, commisso pr(3elio, obruti numero li'giua!, quBerunt

SUMMARIUM.

auxilia. 15, 16. Ampliores curae lunocentii pro Constantinopolitano iinpeno. )". Tolosanus comes a censuris absolutus. 18. Ezelinum aiiosque Ecclesiae Romanae liostes agilat Inuocentius. 19. Fiiderici artes, ut in

Urbem

irrcperet. 20-29. Fridericus prce se ferl Ecclesiae gratiara

ambire, unde concordi* capita proposila. 30-34. Resilienle Friderico a promissis, Ponlilex, crealis cardinalibus, illius iusidias eviiaturus fugil Januam. 3o-37. Fremitus Friderici de fuga Innocentii, qui interea in Galliasconcedil. 38-42. S. Ludovicus ffgrotaus vovet expeditionem

compositum

Terram-Sanctam, regiam cappellam decorat, Judjeorum supersliliones coercel. 43, 44. Bellum intcr reges Angliae el Scoliae. 43, 46. Querelas regis super electione episcopi Wintoniensis compescit Innocenlius. 47-30. De Edmundi archiepiscopi Cantuariensis miraculis et sanctilate, deque aliis viris in Anglia et Germania sanctitate florenlibus. 31, 32. Poloniae tumultus, ad quos sedandos legatus Apostolicus mitliiur. 33-53. QuKdam de Praedicatoribus et Minoritis stalula, ubi de Adolpho comite Minorita. 36, 37. Ne abbalissae praesumant virgines
in

velare.

MCCXLV.

-4.

Innocenlius

in

Galliis

concilium vocat
corripit

studetque inlerea flectere

animum

Friderici.

3-10. Sanctium Lusitaniae


licitat

Innocenliusobinsignem ejussocordiam. 11, 12. SolPontilex regem Bulgaria; ad Ecclesiae Romanae conjuniionem. 13, 1 i. Valacius capit

regem

litteris.

Thessalonicam. 15-19. Innocentiusad evangelizandosTartarosMinoritasmitiil cum salutaribus 20-23. De Tartarorura moribus nuntii apostolici referunt. 24-46. Concilium Lugdunense, in quo discussa causa, et .sententia depositionis in Fridericum ab Innocenlio prolala. 47-33. Coostantinopolitano imperio consulitur, contra Tarlarorum invasionem decerniiur;

expeditio in Terram-Sanctam indicitur. 34.

De electoribus

imperii. 33-5". Asserta

Romanaj

Sedis jura ex diplomaiibus regiis. 38-62. Insanus furore Fridericus dat litteras ad piincipes,
refertas contumeliis contra Innocenlium. 63, 64. Quanta consilii maturatione sententia in Fridericum fuerit lala. 63, 66. Tarvisini, Pisani, aliique populi a Friderico recedunt, saeviente eodem. 67-74. Regnum Lusitanis administrandum committilur Alphonso in locum fratris Sanclii regis, qui exul moritur. 75. Rex Zale Sarracenus Christi fidem amplectendi sludiosus. 76, 77. Tolosanae academiae privilegia, et alia aliis data. 78, 79. Innoceniius cum S. Ludovico congressus Cluniacura visit. 80-81. Regnum Ungariaea Friderici praesumpta poiestate vindicat Innocenlius. 82. Swantopellium Pomeianiae ducem apostatam grassanlem iu suosetfinilimos Christianos coercet moniiis et minis. 90, 91. Legatus Apostolicus in Pomeraniam missus, qui res feliciter componit. 92, 93. Daniae regem ad defendendam conlra Barbaros Estoniam excitat Pontifex. 94-99. Nova indicilur expeditio in Terram-Sanctam, ad quam se accingil inter caeteros S. Ludovicus.

MCCXLVl.

1-8.

Henricus Thuringiae electus in regem Romanorum, cui principes


lilterae

et

populos conciliare
populi deficiunt.

studet Innocentius. 9, 10. Conradus Fiiderici filius ab Henrico in acie victus. 11-16. Legaiio
et

Apostolicae in Siciliam, in
uli

causa Friderici, a quo

alii

Italiae

17-20.
litterae

Excusatio Friderici
injuriosce iu

futilis et

mendas

rejecta.

21-23. Friderici ad Angliae

regem

Ludovicus iutercedit pro Friderici reconcilialione. 28-31. Ad Romanae Ecclesiae unionem traducii Russi, idcirco donaii privilegiis ab Innocentio. 32-33. Legatus Apostolicus in Noi^wegiam missus, qui regem Yaquinum corouat, naialium macula deleta, profeclurum in Terram-Sanctam. 36. Rex Daniae apud Pontificem de Rosbadensi episcopo querilur. 37. Adversus Bosniae haereticos crux ad archiepiscopum Colocensem Irausmitlitur. 38. Albigenses ad supplicium quaesiti. 39. Regis Augliae jura ac bona tuetur Innocentius. 40. Cordubensis episcopi et Alphousi regis curae contra Sarracenos. 41, 42. ContraadminiitratoremregniLusitani luetur InnocentiusjuraAlphonsiregis Castellae. 43-48. Jacobus rex Aragoniae ob ampuiatam episcopo Gerundensi linguam redargutus, poeni24-27.
S.

papam.

tentiam subit. 49, 50. Canonizatio S. Edmundi, et obitus S. Lutgardis viginis. 31-34. Giiscentibus discordiis in Terra-Saucia, Innocentius paraudas expeditioni solerter laborat.

MCCXLVII.

1-3.

4-6. Eleclio Willelmi Hollandiae comitis in

Mortuo Henrico Romanorum rege, Innocentius legatum Apostolicum in Germaniam mittit. regem Romauoruin. 7, 8. Laborat legalus Aposto-

licus contra Friderici asseclas. 9-11. Post instrucias insidias Innocentio Fiidericus prolectus

cum exercitu in Gallias, Parniam obsidet. 12-16. S. Ludovicus, coopeianleejus malre Blaucha, expeditionem paial contra Fridericum. 17, 18. Legali Apostolici in Palia, Hispania et Lusitania. 19-21. In Anglia pecunJae colleclae; sanguis Domiuicus, et B. Edmuudi reliquia; Iranslalae. 22-24. De Guillelmo Briocense episcopo in SS. numerum relalo. 23. Polonia bellis agilata.
26, 27. Sarracenis ei haerelicis eliminandis

exHungaria

et

scbismaiicorum conversionisiudet

Innocentius. 28, 29. Daniel Russorum rex et Wasilico rex, Laudemeriae Ecclesiae Romanae se conjungunl. 30-43, Laurentius Mioorila iu Oriente legatus ad converlendos schismaticos ; ex

quibus patriarchee Jacuhiiaium,

ei

Nesioiianus Catholicam Udeui prolitentur. 44, 43. Inse33.

ctandis ha;reiicis in Ralia Innocenlius dat operam. 46-54. Cleri auclontatem miuuere sludent
in Galliis principes fasiidiosi, conlra quos lusurgil Innoceniius.

Heguuin Hierosolymi.

tanum dalum
et alii princ
1

regi Cypri, qut-m horlatur lunoceniius ad S. expedilionem. 36-77. S. Ludovicus

es paianl S. expediiionem

dum

Chris,! fidem provocaverat. 78-82. Nunlii apostolici

Soldani litteras dant ad Poniificem, qui eos ad ad Tartaros, cum quibus dispulaules plura

VI

SUMMAlUrM.
patiunlur, supeibas ad
1'onlilicem liileras referunL 83, 84. Juda^os crudeliler habitos tuelur

Innocenlius.
SICCXI.vill.
1-0.

8;l.

Allare Lugduuensis Ecclesia; consecrat.


sibi

Fridericus clerum

adversantem opprimil, unde novis ab Innocentio plectilur pcenis.

7-13. Crucesiguati iu Germaniact llalia contra l'ridericum escitantur, inter quos AVenceslaus

rex Boemiap et episcopus Ralisponensiseminent. 14. Aqui.^graui Willelmus rex

Romanorum

coronatur. 15, 16. Conradus Fiiderici filius fovet liKreticos. 17-19. Insignis Parmenbium victoria in Fridericum. 20-24. Episcopi Areliui martyriuni et alia Friderici scelera cladem
2b-->6. Ezelinus de liseresi susiiectus vocatur in judicium. 27. lu evellendis Albigensiuni reliquiis opera PonliDcia. 28-33. S. Ludovicus ad Terram-Sanctam profectus, in

pr;ucedentia.

appellit, ibique sedal discordias. 34-40. Inter caeteras S. Ludovicus legationem recipit Tartarorum, ad quos suos remillit legatos cum sacris muneribus ; ubi Tartarorum iuitia et conversio referuntur. 41-43. In Tarlaros Septentrionales excitat Innoceniius ducem Russiae. 44-46. Hispalim captam rex Ferdiuandus ingreditur, comitaute archiepiscopo Tolelano, cujus sedeiu D. Ludovicus SS. reliquiis decorat. 47, 48. Ferdinandus et Alphonsus sollicitantur ad locupletandas Ecclesias Sarracenis ereptas. 49. iNuntius Apostolicus in Polouia concilium

Cyprum

celebrat. o0-52.

Collecta subsidia; regi Scoti

datum privilegium,

et alia aliis collata. 53.

Insigni prodigio negligenlia praelatorum castigata.


.MCC.\L1X.
1-6.

Crucesignatorum exercitus duce S. Ludovico in iEgyptum contendit, Damialam capit. Comparata in Occidente auxilia. S-li. Rayiuundi Tolosaui comitis, et .\lexandri regis ScotiiB pia mors. 12. Eulius Friderici lilius a Bononiensibus captus. 13. Petri e Vineis calamilas et linis. 14. Apuli in Fridericum insurgunt. 13, !6. Russis archiepiscopus et Pragensis episcopus indigna patiuntur.
7.

MCCL.

1-4.

Crucesignatis Cayrum petenlibus res in deterius versse, S. Ludovico capto et aegrolante, exercitu absumpto. 5-8. Seeviunt Sarraceni in Christianos, inter quos S. Ludovicus mira dat exempla constaniia;. 9-11. Pace iuita cum Sarracenis liberatur rex, Sultanus a suis occiditur.
litteras res

De Christiauis caplivis et do slatu rerum anxius S. Ludovicus ad GalliBe regnum dat geslasexponentes. 20-28. Luclus in Gallia et ubique, quem foriius expedilionis sludium subsequitur. 29, 30. Paslorelli luvretici exorli iu Gallia et disfipati. 31-30. De crucesignatorum clade Ifetitia Friderici, ejusdem mors, pra'sumpta pcenitentia, testamenliim et sepulchrum. 37. Willelmus Romanorum rex bona Ezelini transfeit in Albericum e Romano. 38, 39. Dux Daniffi Ericus occisus a fratre Abeie, qui sua morle poenas luit. 40. Tumultuaria electio episcoporum velita iu Suecia. 41-46. Cypris-Grcecis, Albauiee, aliisque provinciis
12-25.

schismate ad uuilalem

Ecclesiffi

Romana3 redeunlibus, Innocentius coolert


et

privilegia et

cousulit. 47-51.
qucestio. 52.

De

Eucharistiffi iniraculo,

de multis viris sanclorum Albo adscribendis

De Parisio historico judicium.

MCCLl.

1-0.

arguit. 7-1

Innocenlius in Ilaliam reversus Sicilis populosac prajsules per legatum et litteras moiiet, 1. Pontifexstudet Germanos ad Willelmi regispartes deducere, avellereaConrado . 12. Maguntius archiepiscopus deposilus. 13, 14. Guillelmi episcopi Sabinensis pia mors et

aliorum lunera. 15-17. Discessurus Lugduno papa in clienlelam iVpostolicam cives accipit et commendat pia?sulibus. 18-25. Regiuam Blancam et Angliae regem cupidos alloquendi Poutilicem per litleras Innocentius dehortatur. 26-28. Ferdinandi regis Castells obitus, cujus mater Berengaria jam mortua, el Sauctius filius archiepiscopus Toletanus ab Innocentio commendautur. 29. Christianos slipendiarios Marrochitano regi commendat Poniifex. 30-35. Lugduno Januam appulsus dat privilegia; et populis Ilaliae pacificandis et ab haeresi expurgandis
iiicunibit. 36, 37. Fn

Ezelinum de

liffresi

suspectum

quffistio instituta. 38-42. Neapolilaiios et

Capuanos in clieutelam Apostolicam receptos privilegiisornat Innocentius. 43, 44. .Manfredus posl naciam Pontilicis gratiam ab eodem desciscit, urbes Campaniee occupat. 45-50. Poniifex
Mediolani rebus Lithuaniae consulit. 51. Innocenlius Perusii. 52, 33. S. Ludovicus Ptolemaide legalos sullani Damasceni et Assasiuorum recipit. 34-58. Insignia pietatis et forliiudinis opera
S.

Ludovici per quinquennium in Syria. 59. Rudolpho Habspurgensi ob iosigne

cliaritatis

facinus impeiium Gerraanicum offerlur.

MCCLll

i,2.1nnocenliusrescinditsanctionesFridericiadversasEcclesiisSiciliae;deTareDlino,Hidruntiuo el Liciensi comilalibusdecernit. 3-3. Missuslegatus Apostolicus in Hetruriam contra Friderici asseclas, ferveniibus bellis et lumullibus; etmullaj urbes reconciliatae Ecclesiae. 6. Agitur de
B. Rosae Viterbiensis canonizatione. 7, 8.

linus de
el

Romano

hKresi

et crudelitate

infamis, et alter Nero. 11-15.


18.

Item deS. Stanislao episcopo Cracoviensi. 9, 10. EzeS. Petri Veronensis zelus
Guillelnii

martyrium.

16. Jutta virgo

sanclilate clara. 17,

sententias contra imperii

principes, et
et

Conradum conlirmat Innocentius.


S.

19. In

Ecclesi Conslantiensis oppressionem


Sueciae et Nor^egia; zelus et pietas.
in

Bulgarensis invasorem decernitur. 20-22.

Regum

23-26. Uigente

Ludovico nova expeditio paratur

Terram-Sanctam, ad quam regem


Hierosolymitani

Anglia? sollicitat Innocentius, indictis precibus, et datis privilegiis. 27, 28.

regni stalus et S. Ludovici ibi degeutis opera. 29, 30. Blancha? reginaj obitus, et ex eo luctus S. Ludovici. 31. Duella in Galliis dan)na'a ab Innocentio. 32-36. Alphonsi expediiionem

SUMMAIiUM.
in Sarracenos

VII

adjuval,

episcopum Urgellensem

corripit,

Regularium disciplinam tuelur

Pontifex.

MCCLUl.

1-3,

Conradum Andegavensem dato


Conlra

grassantem Innocentius vocat ad regnum Carolum uirinque conventis. 6, 1. Innocentius parles luetur ei diplomate, pactis ad archiepiscopum regis Guillelmi, qui de Belgis Iriumphat. 8, 9. Constitutiones Apostolicae Bononifnsem dala;. 10-12. Petrus Ordinis Prffidicatorum SS. Marlyrum catalogo appositus.
in Sicilia et .4pulia
13, 11. S. Clarffi virginis

obilum

el

tunus sua pra^sentia decorat Innocentiu.s.

13.

Joannis olim

episcopi Bosniensis pius obitus. 16. Helias geneialis Minoritarum ministerin morteresipisciU 17-20. S. Slanislai episcopi Cracoviensis canonizatio. 21-2*. Poloni excitaniurcontraTariaros per legalum Apostolicum. 23. Polesiani ad fidem Catholicam conversi. 26. Lithuanis et Cumanis Ponlifex. consulilur. 2"-30. Per legatos Apostolicos Hungariae el Bohemiffi sedanda; incumbit

aliorum sanctorum
tania Ecclesia;

Olho dux Bavaria; Daniffi bortalur, ut leges rescindat Ecclesia; adversas. 32, 33. Judsi a Galliis expulsi. 33-40. Rex Anglia; ad S. expedidivino juslitia; exemplo moritur. 34. tionem excitatus, et de ea ieges edita;. 4t-43. Richaidi Cicestrensis, Roberli Lincolniensis et obitus. 44, 43. Hispanorum expedilio contra Sarracenos Africa;. 46. Lusi31.

Regem

Roman
ad
S.

vectigalis. 47.

Theobaldus rex Navarra;. 48,


incitati. 33.

49. Regulares privilegiis


Galli

donatos, ad
S. Ludovici et

prKdicaudum Evangelium hortatur Pontifex. 30-32.


expeditionem ab Innocentio

ad liberationem

Pantaleo Justinianus patriarcha

Constanlinopolitanus creatus.

MCCLIV.

t-4. Sattach

Tartarorum regi ad fideni converso gratulatur Innocentius.

3.

Ad Turcarum

sul-

etviros religiosos miltit. 6-ll.LittertB Apostoliccedisculientes erroresGraicorum, et multa disciplin capita. 12-20. S. Ludovici zelus in conversione intidelium, et reditus in Galliam illustratus miraculis et virtutibus. 21-23. Ecclesiastica; libertatis in Galha S. Ludovicus assertor. 24-23. Innocentius in Sarracenos AfriCiE excitat Hispanos, regem Navarra; in clien-

num

lilteras

telam suscipit. 26-29. Ecclesiis Polonia', Lithuauia;, Livonis et Prussice consulitj contra Tartarosinsurgil.30.DemiraculisNicolairegisDaniEe filii inquirilur. 31-33. LegatusApostolicus ad conciliandos reges Ungariae et Boemice. 34. Petrus cardinal legaius in Germania Conradi partes debilitaturus. 33-40. Ezelinum de Romano ob terinam barbariem et haereses Innocentius solemnilerdevovetjbonisexpoliat. 41-43. Apapainjudicium vocalur Conradus, qui dominatu
et potentia florens,

Manfredo aversante moriiur. 46, 47. Conradinus Conradi


SiciliiE

lilius in clien-

telam Sedis apost. receptus. 48-34.

regnum

ribus Inuocentius juribus exuil, dalis liiieris resispiscenti papa parcit, jura confirmat et dat privilegia.
honorifice

quem cum fautoad Villelmum regem Rom. 33-60. Manfiedo


sibi vindicat

Manfredus,

61-64.

Innoceniius in

Sicilia

exceplus a Manfredo, populi malis medetur, beneficia laigitur. 63-68. Manfredus a Pontitice deficil, ad Sarracenos Nuceriae tiansit. 09-74. Innoceutii Neapoli obilus el sepulchrum, cujus gloria contra obtrectatores vindicatur. 73. Miraculum de Eucharistia.
70. Alexaudri iV eleclio, laudes, iilterae Encyclica;, zelus et liberalilas.

ilCCLV.

1-7.

Manfredi in Sicilias bellicos progressus Pontifex per legatum et traclatus cohibere nititur. reprimendas Ezelini saevitias 8, 9. Regnum Sicilia; oblatum Edmundo Anglo. 10-13. Ad Alexander legatum miltit et dat litteras Encyclicas. 14, 13. Mediolanensibus, el Mantuanis
Electiones episcoporum moderatur, disciplinam iusiaurat, et poenitentibus merelricibus consulit Alexander. 20-24. S. Clara, explorata ejus sanctitate, SS. Catalogo Canuti regis adsciipta. 25, 26. De meritis et miraculis Augustini Nidrosiensis episcopi, et
consulil.
16-1^9.

proposiia venerationi quaestio resumpta. 27-30. S. Francisci stigmata ab Alexandro


31-37. Contra hiereticos Insubriae et Galliae

populorum.
Aca-

agens Pontifex censores

fidei instiluit. 38,39.

demia; Parisiensis

Pra;dicaloril)us et Minoritis controversiae. 40, 41. Prarogativis sedium Tuaraensis et Bituricensis consultum. 42-47. Insignia privilegia collata ab Alexandro regi Lusiianiaj rex de adulierio correptus. 49-31. Sarracenis Africae profli-

cum

Galliarum

et suis. 48.

Salamanticensis acagandis, ibique fidei propagandce danl operam Alphonsus et papa. 32. demia confirmata et aucta. 33. Ducatus Sueviae Alphouso adjudicatus. 34, 53. Bello vastata 37-63. In regem Lituani Colonia. 36. Cracoviensis Ecclesia opibus et praerogativis aucta. qua;dam proviuciEe a fide discedentem expeditio ; unde paganorum conversio, et Ecclesia; Jacobus e Trecis legatus Apostolicus in addita;. 64. Riga archiepiscopali sede decorata. 63, 60. Constautinopolitauum impenum Orienie. 67-73. Infelix Syiiae status ex litteiis Alexandri. 74.
fulcire studel Alexander. 73-77. Joannis Duca; obitus et

mores. 78. Jud^orum immanilas in

Hugonem puerum.
MCi LVl.
1.

noviregis Pontifex, per litteras Willelmus rex a Frisiis occiditur. 2-6. SoUicitus de electioue 7-12. Turbffi in Germania, et episcoporum Maguntinj (Jermanos ne Conradinum eligant hortatur. interdictum. 13-15. Ponliflcis zelus in etWralislaviensis caplivitas; unde excommunicatio el regionibus. 16. Muacula ad convertendis Paganis et religione amplificauda in Germaniie lusignis sentenlia de Euchanslui 19-24. Turba; sepulchrum B. Sianislai. 17, 18. S. Ludovici Poniifex. 23. S. Richaidi episcopi in academia Paiisiensi adversus religiosos, quos tuetur Ecclesia; in Angl.a censuris pe.-stncti. Cicestrensis miracula explorantur. 26. Violalores jurium
27-28. Legatus Apostolicus in

Aquiianiam pro componendis discordiis.

29.

Thomas

Sabaudife

vm
comes conjectus

SUMMAIUOI.
iu vincula. 30-33.

34-37. Henrico Anglo diirerente expedilionem in

Manlredus Siciliam et Calabriara paulatim subjugat. Manfredum, hic cteleras Siciliffi urbes vi ac

dolo submiitit. 38, 39. Patavium ab Ezelini tyrannide ereptura. 40-43. Gradensis Ecclesia ad patriarchatum evecta. 44. Ordinem Servorum B. Maria; Virginis confirmat, aliasque religiosas farailias fovet Alexander. 45-53. Rebus Terra;-Sancta3 et Gra3cis schismaticis reducendis

incumbil Pontifex. 56-60. Theodorus Grsecorum imperator Arsenium patriarcham creat, in Bulgaros Thessalos bellum gerit.
Nicephori Blemmidas de Spiritus S.processione

dux orationes,quarum mentio

fit.l233,num.7,8.

ANNALES ECCLESIASTICI.

GREGORII IX ANNUS

3.

CIIRISTI

1229.

Turpis

et exitialis

cnm

sidtano ISabylonice.

l'ercussit cuni

pacis tractatus Friderici


suUaiio

postea Christiani recrudescentc ex


difficili

bello

pcriculis

illa failaci pace expositos ac ()roditos se

BabyloiiifE

anno

Siilva(oris nostri

inillcsinio (iu-

fuisse luxeriiit.
Clirisliani

Quamvis vero adeo


fiierit

turpiter deserla

centesinio vicesinio nono, Iniiiclione seciiiuia, Fridericus, obtrita prajsliti juranienti reJigione, iiuli-

nomiuis causa
illius

a Friderico,

non

defuere tamen
luti ffitenia

studiosi, qui

hoc facinus veS.

gnam

Cliristianajque

reipublicce perniciosissiiiiam
potiiis,

memoria

celebiaiidiim efTerrent. Qiio

pacem,<|u;H

cum

fucataac sul)ornata

quam

argumentollermanni religiosorum equitum


ritc

Ma-

ad stal)ililatem percussa ac firmata esset, brevi novos tuniultus peperit, resque Cliristianas in summum discrimen conjecit. Cujus iinpii foederis
capita ad

Tlieutonicorum,
fucis

poinpatica; ac

Friderici ad

Gregorium

[^lena; liltera;,

ut ipsum circmn-

Gregorium j^apam a patriarclia Ilierosolymitano missa, infra suo loco adducentur unde Romani Ponlificis in Fridericum fidei verissimuin
;

venirent, extaiit exarata;. Sed frustra sapienti Pontifici suas fraudes obtrudcre sunt conali, quas ille
lierspicaci

nientis

acie

penetravit, ac de imqiia archie|iiscopo


,

pace

hiec

Mediolanensi

ahisque

proditorem anatiiema fulniinaiitis ae(|uitas illustrabitur. Is enim cuni belio petere atque edomare Saracenos, ac sacramento solemni, dum dotale regnum acceperat se crucein non c:i terorum priiicipum more, sed Templariorum et Ilospitaia,

ejus proviuci;e episcopis scripsit'.


2. Archiepisc.

Mediolanensi et suflraganeis

ejus.

Ea

<|ua;

Fridcricus dictus imperator egit

iii

rioruin

ritu

cai^essere

spopondisset

iil

dejecli

partibus traiismarinis, ideo vobis hactenus intimare distulimus, quia si)eramus,quod venerabilis
frater noster palriarcha Apostolica; Sedis legatus,
et tenipli, et lio^pitaiis niagistri
alii

animi erat, el odia non in Sarracenos, quibus erat moribus simillimus, sed in Cliristi vicariuiii exercere cupicbat, magnis votis repetitis pluribus legationihiisa barbaro pacem expetiit, qui suaarma turpissiineobtulit, ac nuiii|uain ea in ipsuin

Hierosolymitani et

resumptu-

barones de partibus illis nobis illa [ilenius inlimabuiil, et tunc ceitius ea vobis [lolerimus declarare. Sed ne inlerini vobis suggeri
priiici[)es,

et

rum est pollicitus


alienum fuit, templo Uomini
polestate

(juodque non miiius a prudentia acce|ita Ilieiosolymoriim parte, ac


:

valeanl falsa
et

()ro veris,

ea ((iKe dictus Fridericus,

aliiscpie

arcibus in Sarac^moruin

H. magister doiiuis Thcutonicorum nobis suis lilteris intiniaruut, vobisduximus refereuda. Idem

cum sultano Damasceno, cujus res agebatur, non firmavit. Tum ad


reliclis,

id

fcedus

enim Fridericus cum soldano Babylonia;, qui Hierusalem vel circumjiositam regionem necdefacto,

caiteris Christiaiiis, ut Antioclieiiis ac Tripolitaiiis,

necdejuru

tencbat,

irre^iuisiio soldaiio

Damasci,

qui liactenus ad rcpelleiidurn

conimunem hostem

qui terram detinebat eanidem, talem

iniit [)actio-

animis conjunctissiun fuerat, submittenda nulla auxilia se devinxit, ac taiiquam re pifficlaie gesta,
ingenti
suit.

pompa sibi Hierosolyinis corouam impoDenique disccssurus, quasi gererel in votis


:

nem. Vidclicet, ut tem|)lum Doinini Christo dicatum custodiant Sarraceni, et servent observaiilias ritus sui, et sic idem in Hierusalem, diruta fere
[icnituset deserla, se solemniler, vel potius inani-

rem

Cliristianam perdere, bellicas macliinas vel Sarracenis transmisit, vel igne coiisumpsit ut

Gri't:.

1.

III.

V.\K

XXIV.

Ann.

ToMUS XXI.

IUyn.

II.

GREGORII IX AXXUS
ter coronavit.

3.

CIIRISTI

1'229.

Sod patriarcba,

et

magistri prredicti,

ralor omnia, qua^ peregrini

ceperant a casalibus

necnon

(|naniplures alii zeluni Dei luibeiites.


hujusmi)tii
pactioni,

nul([uiu

anfetiictis, fceil resUtui, et ipsa casalia

eum omni-

latenus coiisenserunt
potius ideni patriarclia

civitatem llicrusalem Ecibi

clesiastico supposuil interdicto; ila ()Uod

nuliiatet

busaf!idari,soldanumincipienssicplacare. Eotempore ei soldanus quajdam inslrumenta inisit vilia el despeela, qua; directe pnrteiuiebant efficium
turcopuli,
el

luni

divinum oflicium celebrelur. Quare expressti, quod idem Fridericus, (|uantum


esl,

tonsoris,

mandans

qiiod terra sua

iu eo

confudit enorniiter causain Clirisli et popiili

talibusabundaret. Ad bsec iniperator remisitsuum notarium ad soldanum pro tractatu paeis iterum
incbnaiulo
:

dum, quod liorrendum est diclu ct stupendum audiln, convenlioncin Cbristi ad Belial
Clirisliani,

qiii

male

rece|)tn^ a soluano statim ab

eo recessit, fuilque in suo redilu a Sarracenis tractatns


tur|iiti'r, et

penitus impossibileui gestiensconcinnare, sanctum


exposuil
jjrofanandinn,
nt in leinido Doinini eeet

bonis omnibiis spoliatus.

4.

1'ostmodum non sine gravi seaiidalo pe-

lebrelur niemoria Machometli,


sinii lex detestabilis praBdicetur,

illius perdilis-

regrinoriim, ac inira confusione idein notarius est


remissus, niitteus soldano

qui legein Cbristi,

arma sua

propria, lori-

quantuin in ipsolnit, evacuavit in parlibus Orientis; sicque inimicus crucis, bostis fidei, adversariiis castitatis,

cnm

inferno danmalus, quasicontradicto


Salvatoris, et in inexlricabile oppro-

gladium, atque niandans, sicut fuil nobis pro certo relatum, quod faceret de ipso imperatore qnidquid vellet, quia nunquam
scilicet,

galeam,

et

judicio videtur erigi adorandus in intoierabilem

conlra

eum

de ca;tero se armaret. Ad qiiod uibil


vilipendens omuia qua;
fie-

contumeliam brium populi Christiani et contemptum multorum qui ut terram Cbristi martyrum manifestum Christi sanguine consecratam. a Sarracenorum mundarent spurcitiis, animas suas salubriter posuerunt. Ne igitur subditi veslri ali(|uo snper bic nniversitatem vestram circumveuiantur errore
:

respoudit soldanus,

bant. Inter haec qiiidam de familiaribus soldani,

qui imperatorem diligere sefingebaf, dixit notario,


si

esset

de beneplacito soldani, quod coines Thoconcordia iterato tractarent. Super qno

mas
qna

reverteretur ad ipsum, ipsi duo de paee aliet

sspedictus notarius soldano

cnm

inagna instanlia

nionenuis
scripta

et

hortanuir attente,
iiaec

per Apostolica
ijisis

supplicavit, ut sibi in hac parte

suum

pra^staret

mandantes, quatenus

fideliter

assensum

qui tandem

concessit

supplieatam
prffidictum

exponatis; adjicientes qnas

nori Ecclesiaj videritis expedire.

secundum Deuin hoNomina vero terin

graliam supplicanti. Sic igitur reverso comite ad

suldanum, per ipsum


tractatus paeis, qni

et faiiiiliarem

rarum, quas memoratus Fridericus Sarracenis


paclione
reli^iuit,

modo

supradicto in confusiofuerat dissolutus,


fuit

vobis per alias litleras providiDat.

nem

totins Cbristiaiiitalis

nuis exprimenda.
nostri
3.

Perusii id. Jun. Pontif.

confusione dupiiei denuo incboatus.

Quo durante,
intellexi-

anno

iii

capiebantur nostri iniseri peregrini, et interficiepost Gregnrius Geroldi


patriar-

Non multo
',

bantur

iiulitrerunter, et
sic

secundum qnod

chae Hierosolymitani, legatique Apostolici tristes


litteras accepit

quibus

ille

Friderici ignaviam et

proditioneni, ac rei
exposuit.

(^liristiaiiae

lucluosiim statum
iis

bene amisiiiius plnsquaiii quingentos de nostris, etut verum fateamur, postquam Syriain imperator intravit, a suis, vel ab illis de
nius veraeiter,
(?xeicitu Chrisliano capti

Quas ad delibandam ex

bistorire veri-

vel inlerfecti

Sariaceni

latem, ac Friderici ejusque assentatoruin im[)Osturas detegendas, afferendas dnvi.

numerum denarium non


iii

attingunt.

Imo quidam

cxercitu fuit captus, qui statim liberatus, claris

Sanctissimo in Christo patri

et

domino Gremi-

vestibus indutus, et sic honorifice est soldano reita quod illi, qui eum ex parte imperaloconducebant, fuerint a Sarracenis in via bonis oiniiibus spnliati, vixque mortem evadere potue-

gorio, divina providentia

summo

Pontiflci, G.

missus,

seratione divina patriarcba Hierosolymitanus hu-

ris

miliset indignus, s:ihitem cuin suiimia reverentia,


et

devota

pedum

oscula beatorum.
vestra
,

runt. Sic itaque qui ab iiiimicis


tur, principis auxilium

fidei

iiifestaban:

quod circa festum B. Clementis iinperator Joppen profectus est de Accon, ipsumque secutus est exercitus Christianus. Ipso autem illuc perveniente ac incij^iente munire i^eregrini ad circumadjaeeutia casalia concnrrerunl pro victualibus percjuirendis quod
a Seiat

sanclitas

non habebant

si

autem

eos ex quacunique causa ofi^enderet, puniebatur

ab eo

unde
a

foris

gladius, et intus timor nostris

assidue imminebat.
ri.

Nec

illud silendumest,

quodad majusde-

audiens soldanus, qui inope erat cum suo exercitu, male respondit nuntiis imperatoris, qui jam

decus Cbristianitatis cedere visum fuit. Imperator regavit soldaniim, ut per Sarracenos suos in i|)sius imperatoris expensis Cbristianum exercitum faceret cuslodiri;
set,

de Accon iverant ad
rante tractatu pacis,

eumdem,

et dixit

quod

dii-

quod cum ordinatum


Iiipis

a soldano fuis-

Joppen non debuisset causa munitionis facienda; vi;nisse, nec fr.mgi sua casalia

quia de

erant pastores

etTecti,
et,

multi de

nostrissub

illa

confidentia ceciderunt,

qnod cnm

debnisse

|)ropter qnse

indignatione et confusione remisit.

memoratos nnntios cum Ad ha?c impe-

tori

niaxima vcrecuiulia referimus et riibore, im|)erasoldanus, audiens quod secundum morein


,

Sarracenicuin se haberet, misit cantatrices


'

quae

Exlat apud Gregor.

1.

iii.

lip

xx-fiv.

et

saltatrices

dicuntur

et joculatores

personas

GREGORIl IX ANXL-S

3.

CHRISTI r220.
[iropter dignitalom patriarchatus,
illis

quidemnon solum infames, verum etiam de


iiiter Clirislianos liaberi

qui-

rendum, tum

mentio non ileberet. bus priDceps bujus mundi vigiliis, Cum quibu? idem potationibus, et indumuntis. etomni more sarraetsi talia abborruit exercitus cenico se gerebat Jesu Cbristi, adhuc, danleDomino locoel tenipore,
:

lum

qiiia

in

partibus ac negolio praccipue

Jesu Chrisli legationis officio fungebamur. .\d haec


im|ierator respondit,

quod nostium

sujier

hoc con-

silium non requireret, nec haberet. Sic igilur imperator clam neinine de lerra praesente, |)raesenti-

sanclilatis

vestrae

auribus .referent, qui propriis

oculis bacc videruut. Erga Sarraceuos

non soluui

largus

extitit,

sed effusor, ac

si

emere

vellet pacein,

quam

obtinere non poterat violentia, vel timore.

bus nuntiis soldani, juravit se servaturum ea quaj quadam charta clausa, quae nunquam corara aliquo peregrino, nec aliquo de terra lecta fuit, vel aperta, nec coram nunliis soldani
conlinebantur in
tata,

(Fridericum
clores,

Sarracenis addiclissimuni fuisse eoimbuisse, testes sunt ejus


aevi

rumque mores
6. a

au-

quod nos suo loco inuslrabimus.) Sane longe ante Nali^itateni Domini pra2cipit biscottum fieri, et galeas, et omnia vasa sua parari; quod audientes Sarraceni, licet eum antea noa tnnerenl, ipsuui tamen amplius contenipserunt. Denique in Dominica Septuagesimee pacis volens iiublicare fractatum, qui usque tunc admo-

ab ipso imperatore, l)aronibus, vel magistris recinec ab ipso raanifestata soldano, et soldanus contenlus fuil solo principis juramento, nec alterius fuit su|)er hoc securilas requisita, quia bene
sciebat imperator,

quod

si

contingeret ab
fieri

alio

banc securitatem requiri, sicut


ille

consuevit,

qui requireretur, vellet

sibi

explanari singula
juraret
:

capitula diligenter antea

quam
lucem

sed im-

perator

cum male
a

ageret,

rationis in

omni-

dum

fuerat occultatus, vocavit ad se circiter qua-

bus

decliiiabal.
8.

tuor de majoribus Syriae, eisque intimavit, quod

Tandem

vocatis Theutonicis suis, qui

adeo pauper erat, et quod ibi non poterat moram trahere longiorem, quia jam sibi deficiebant expensae, ut consilia

eorum

eo facilius ad

suum

pro-

positum ac desiderium inclinaret.


,

Cum

aulem de

quod possent visitare sepukbrum, allegare ccepit imperator, et magister Alemannorum post ipsum, quomodo pereos fuerat exaltatus, et quantum in negotio illo eum Dominibil aliud affeclabant, nisi

paupertate prologum perfecisset aperuit eis, quod soldanus offerebat ei civilatem sanctam, retcnto sibi templo Domini, quod a Sarracenis custodiri debebat, ut illud sine tribulo inlrare pos-

nus bonorabat, non

suis merilis, sed orationibus

eorumdem. Et cousilio eorum

si

omnes

alii

id disconsulerent,

se reputabat

conteiitum,

rogans
in si-

eos, ut de lionore suo gauderent, et

cantum

sent libere Sarraceni, qui iUuc veilent causa pere-

gnum
natio
aliis

exnltatioiiis et keliliae inchoarent,

quae sola

grinationis venire

mare Betbleem,
inter
salia

et

et quod civitatem poterat firduo minima casalia, quce sunt


:

cantum
iis

levavit, et

luminare

fecit,

omnibus

slultitiam

repulantibu? quod

fiebat,

cum

Belhleem supra stratam, et Hierusalera caquae sunt inter Hierusalem recto itinere uset

que Joppen, Nazaretb,


sunt inter Nazaretb

et duo casalia raodica, quae Accon recto ilinere Tyrum, cum quibusdam pertinentiis suis, quod non debebat firmari, Sydonem cum plano, et duo casalia modica, qua} sunt in plano. El sciendum quod patriarcbae extra civitatem non re.-iituitur unus pas-

fraudem jam cognoscerent manifeste. His peractis, magister Alemannorum, comes Thomasius, et dominus Sydonis iverunt ad soldanum
multi ex
Babylouiae, ut super convenlionibus initis recipe-

quo recepto, ivit dominus Sydonis ad soldanum Damasci, ut ab eo similiter reciperet sacramenlum. Sed idem soidanus jam praeseus erat, quod soldanus Babyloniae, et
rent sacraineutum ab ipso
:

spitali S. Joannis,

nec domui Sepulchri Dominici, nec honec de Latina, nec de Jo-apbat, non de Templo Domini, nec montis Oiiveli, nec montis Sion abbatibus, ut brevius dicamus, nihil
sus
terrffi,

Serapbius avunculi ejus


intendebaut,
et

cum

exhaeredare penilus

inter
iii

se dividere

terram suam,
conabatur. Qui

propter qnod se

Damascuiu

recepit, el adunatis

suis, eis viriliterassistere{resistere)

restituitur exlra civilalem praeter ea,

qua

sunt su-

perius nominala,

qua tamen nonsuntdecasaiibus

quae ad aliquem pertineant de corpore civitatis, nisi domui templi, ad quam aliqua pertinent ex
eis,

treugam jurare noluit ullo modo, dicens quod soldanus Babylouiae avunculus suus terram ipsius Christianis sine conseusu suo reddere de jure non
poterat nec debebat.
9.
B

quiE sunt inter Hierusalem et Joppen

casaba

Inter

haec

magister

Alemannorum ad

vero, quae restituta dicunlur, pauca sunt

numero,

nec plurimuni
7.

commend mda

valore.

maguificandam vocera, imo ad palliandam priucipis falsitatem, malitiam atque fraudem, mandavit

Ad

baec supradicti nobiles responderunt,

nobis consulens atque rogans, ut ad exercitum

quod ex quo ita pauper erat, quod ulterius remanere non posset, ei faclum illud disconsulere uon audebant, ita tamen si civitatem retinere poterat et munire. Postmodum vocati fuerunt magistri domorum et super hoc requisiti qui una cum episcopis Anglite respouderunt, quod sine
:

personaliter veniremus

cum

peregrinis civitatem

sanctam sotemniter intiaturi, et quod deinceps ordinari deberent nostro consilio universa, nostnimque advenlura im|)erator plurimum affectabat. Circa idein niagisler valde sollicitus erga arai-

cos et familiares iiostros de exercitu, ut nos ad ve-

nostro consilio nibiipenitus responderent, dicentes

niendum inducerent

suis precibus
lilteris

cum
et

affeclu

quod nostrum

erat cousilium polissinnuu requi-

quorum omuium

receptis

perleclis,

GREGORII IX ANNUS
caute considernnclum (luxinuis ct notanclum, quod
iniperator suae intendens dilatare finibrias falsitatis,

3.

CHRISTI 1229.

ratura; de consitio peritorum inhibuimus reconciloca sacra, accelebrari divina, quousque super hoc sanctitatis vestraj requireretur consiliaii inibi

et

altendens, qnod Ireuga^

ct

cunventiones,
et inali-

quas cnui soldano inierat fraudnlenter


tiose,

liuiu

et

assensus. Cuinque videremus, quod in


peregrinis indifferenter denegavimus

carerent, nec

omni fnndamento veritatis tam vesanum sceliis

et

stal)ilitatis

oinnibus his malitiose ac fraudulenter procederet


irnperator,

posset dinliiis

occullari: cnin ipse esset de terra recessurus instanter,

licentiam inlrandi Hierusalem et visitandi sepul-

nec lerra, qiiani se acquisisse jactabat,


et

posset relineri per iiisnin, se exoneratum credrret,


inio

chruin, dicenles quod a sanctitate vestra, et a vestris preedecessoribus fuerat super hoc lala sententia

bonoratum omniiio,

nos post recessnm

suum quacunique occasione dimitteret, in acquisilione, quam se fecisse fingebaf, vel operis continuatione Joppen,
et si

dicta

visitatione jam modicum, ac periculum personarum, non credebaunis, quoda bea:

et

cum

ex tali

ingressu

et

damnum

sequeretur non

postmodum de
:

Hierusaleni

titudine vestra factum illud acceptari deberet, nec

aliqna necessitate contingeret nos exire, vel opns Ego acquisivi relinqnere imperfectum, diceret civitatem sanctam,
Ecclesia

memorata
id

sententia propter hoc revocari. Et

cum

ad nos illius seutentiaj absolutio nou spectaret, eis

quam
;

perdidit patriarclia, et
Jop|>en, et
id,

Rom.
per

legatus

incepi inunire
et

quod

denuntiari per praidicatores feciinus evidenter, a sanctitate vestra requiri ejusdem absolu-

est perdita

eumdem,

non soium nobis

tionis

beneficium oporteret

verum

etiain Ecclesia; impntaret.

J2.

Fuit lifficgravissimaFriderici imprudentia

iO. A(i bsec, pater sancte, licet

peraloris ac fraudem, et
stri

in

malitiam imcircumventionem inagihac parte perpenderemus expresse, tamen

ac pervicacia, de qua in suis ad universos fideles


litteris

plurimum questusest

Ponlifex, anatliemate
'
:

ad intellecta tunc i)ra!terniisimns ex industria respondere, rescribentes magistro, ut transcri|itum treugae, et omnium conventionurn nobis transmitteret

de verbo ad verbum, ut babita deliberatione

debita,

qnod mandabat possemus


;

confidentius

ac securius adiin[ilere non enim tutum erat uobis, imo adinodum indiscrelum, qnod nos in inanu

devinclum in Syriam accessisse at Richardus nimio in Fridericum aniore ductus excusationum colores principis sui faclis oblinit, ac Gregorium inique admodum in invidiam adducit, aitque Fridericum mujfas a Pontifice injurias in ea exi^editioue pertulisse, dum nou modo Gregorium pro libiiHne ac impotenlia animi i[)sum anathemate
defixisse affirmat,

vernm

patriarcha^ ac

magistris

committeremus soldani, de cujus nobis forma treugae nou constabat. Quo intellecto magister incontinenti per fratrem W. de Ordine Praidicatorum poenitenliariuni noslrum nobis misitsupra dictum

domorum
homine
stiano
iini>erasse

Hos[)itaIis ac

Tem[di, ut ab eo veluti ab

e coetu
:

fidehum segregato declinarent, atque adeo ob id in exercitu ChriFriderici


gloriae

non

sine graviori inusta

trauscriptum
contineri,

quo

retento,
caitera

ac

diligenter notato

vidimus in eo inter

qu;tdam mirabilia

de verbo ad verbuin duximuslransmittenda, beata? circumspectionis vestra2 relinquentes judicio principis bujus nialitiam evidentem.
sanctitati vestrai

quK

macula, nec sacra Qerent, nec divinae laudes, ut mos erat, personarent. Sed quam injuste culpain auctor ab imi)eratore ad Pontificem detorqueat,
e dictis dicendisque

conspicuum

est.

Pergit pa-

triarcha

13. a Et ecce

unanimiter sabbato Dominicae,

Nos igitur ex forma; treugarum instrumentis, utpote qui nihil aliud qua;rebamus, ex tunc incepimus uostrum consiliuui ordinare qualiter in toto negotio jjrocedere deberemus. Cum igitur in primis nobis constaret, quod soldanus civitatem sanctam imperatori, ac suis bajulis ad
dt.
(j

qua cantatur

OciiU mei, sunt

cum

principe cividie

talem ingressi, qui suinmo


nico sepulchrum

mane

i|>so

Domi-

intravit; vestibusque

indutus

regalibus, capili suo imposuit

magister

Alemannorum

surrexit, et

diadema.Quo faclo, sermonem lonet

gum
iu

et

prolixum, priino in Theulonico,

postea

muniendam
clesia,

et

habendam

dedisset, nulla de Ec-

Galiico ad nobiles, et

populum

inciioavif, et

vel Cliristianis habita

mentione; non
illa

fuit

noslrum consilium quod de munitione


ratoris dicere posset soldanus
:

intro-

mitlere nos vellemus, quia post recessum iinpeExite,

nullaiu ha-

beoconvenlionemvobiscum: et soIdanusDainasci, cuin quo trengam non liabemus, posset nos graet quia treugae forma continebat viter infestare expresse, quod Sarraceni in manu sua templum Domini, sicut antea, detinerent, et quod ibidem lex eorum di^beret inodo solito proclauiari, cum civitas omnino cultui Christiano restituta non es;

relatum fuil, exonerando, imo exallando principem, et Ecclesiam, salva gratia sua, inulti[>Iiciter onerando. In fine serinonis, nobiles l>ro munienda civitate ad subsidiuni operis invitavit. Imperator oblationes Sepulchri Dominici, et
sicnt nobis

aliarum Ecclesiarum
sione praedicti. Post

invitis canonicis et expulsis,

recipi faciebat per steculares inilites operis occa-

prandium civitatem
et

exivit,

ad
et

se veniie faciens venerabiles viros

Wintonien.

Exoniensem episcopos,
S. Joannis, pra;ceptorem

magistrum Hospitalis
militiae

domus

sel

praecipue

cum

soldanus Damasci, cui super

magistro Templi absente, habito cuin

Templi, magistro

dicta restitutione inferebatur violentia,

treugam
'

nonjurasset, propter quod videbatur niinime du-

liicli.

in Cliroa.

hoc aano.

(5REG0RII IX

ANNQS

3.

CHRISTI 1229.

mnKistnini eis pro facienda munilione ailjntorium priino ah re(|uisivit. Qui responderunl, quod super lioc lia-

Alemaiinnrnm

consilio, per

cnmdcm

hnjusmodi malitiis sccuritas interdicli. Qua; postea evenient, curabimus fideliter, ac diligenler sanctitali vestra;

quam

cito p()l(!rimus inlimare.


scri|)ta

Trans-

berespatium (lcliberamli volebant.Secunilo,

liabito

miltenda

duximus

eadein

j^er

diversos

consilio cnin magistio, (|ua'sivit ab eis consilinm

nuntios, nt salteni

unus bravium apprenhendat.

per eunulein magistrum, ulriiiii silii expediret facere niunitionem prccdictam, et (juod snper lioc ei in crasiino illius DoininiciB responderent.

Daliim Accon. VII kalendas Martii (1). Ad majorem veriin. Pacisinita; capita. pliires obscurare nisi sunt, affiindentati, (luam

Adveniente auteni crastino siimmo dilnculo civitatem exivit cuin tota familia sna, inirandi.
llbiis

dain lucem, imiiii bederis capita, (|iia; eSarracena in vulgarem (iallicam linguam versa patriarcba ad

omnibus, conslilutus
illi,

in

itinere recedendi.

summum

Quod audientes
dic
ilia

(|ui super pravlicto verbo ei

Ponlificem misit', additis ad singula animadversionibns Latinis, ad inlamiam perni-

respondere debebant, festinaiiter accesserunt, ad ipsum unanimiter respondentes fratres


si

ciemque illius inagis ostendendaiii, iios Latino sermone adducenda censuimus. Extant in Regesto post

munire, siciit iiromiserat, id faciendnm taliter adjuvare curarent, quod doinus Templi apud Deum et Lomines redderetur suj^er boc inerito conunendanda. Qui respondit qnod volebat super boc habere tractatum alias pleniorem. Sicque recedens
vellet
civitateni, ipsi

Templi, quod

eamdem

euin ad

Epistolam hujiismodi titulo pra;notala Transcriplian capitulorum trcufjce ad domi:

num papam

directum.
1.

Capitulum

Sultanns Hierosolymam impc-

ratori ejusque prafectis tradit, ut de ea

quocum-

ab

eis, in civitate

nemine

sahilato, ipso die versus

Joppen

ila celeriter

festinavit, (juod vix, qui

eum

sequi valeret, invenit. Gravissime de eodem intempestivo Friderici Hierosolymas miinire propu-

gnaculis detrectantis recessu (luerilur in


teris' patriarclia
:

aiiis iit-

fuerant enim, nt vidimus,a Co-

radino in Damiatai obsessae ultionem squata solo

Hierosolymai mceiiia, ac
ribus murisque cincta

si

urbs lirmissimis aggefnisset,

tum

cum

ad urgeii-

que modo pro arbitrio disponat communicatve. . Notandum quod imperatori sive baliliis suis fit concessio non facta de Ecclesia, vel Cbriet ita stianilate, vel peregrinis aliqiia mentione apparet quod secundum formam tregnaj nullus potest eam munire vel retinere, nisi imperator vel balilii sui. Ilein notandum, quod soldanus de jure non liabuerit potestatem concedendi, cum super hoc violentia inferatur soldano Damasci, qui eam possidebat, nec treugam jiirare voluit, nec ratam
, :

dum

opus ferverent Cbristianorum animi, oblata postea occasione, Sarraceni facilius teinplo Domini
Cbristi vicarium,

deturbari potuissent; sed altius hGerebat principis

animo
tabat.

quam Mabometi
:

cultores

dictam concessionem habere. f6. Capitulum II. Imperator non occnpabit allingetve Geemelata, ([uod Salomonis templum est, nec templum Domini, vel quidquam eoruin

lacessere atque ob id iter in Occidentem pra^ciiii-

Pergunt Geroldi httera

Quod

videntes

peregrini, sese

cum

ipso pariter repiitantes con-

fusos, audientes inter ca;tera

proclamationem

legis

MahomeU
ipsius

alte et solemniter frequentari, fuerunt

ambitu complexuque contentum nec pati debet Francum ullum, cujuscum(|ue genlis fnerit, et invadere, sed nullo prorsus immutato erunt in potestate ac manu Sar racenorum, qui ea ad orationes suas fundendas suamque legem procla;

velut diploide duplici confusionc turbah,

jamque

mandam

obtinebiint,

nulla

iis

proliibitione, aut

cognoscentes civitatem exibant omnes unanimiter, ipsumque sequebantur ad por-

malitiam

contradictione facta, clavesque portarum, qua; in

tum sua
quod

peregrinatione,

ita

quod non sperabatur,

ibi deberet Christianus aliquis remanere. Imperator venit in Accon in media Qnadragesima,

ambitu locorum sunt, apud eos, qui ad ea loca instruenda curandaque resident, remanebunt, nec in posterum ipsis eripientur.
.

Haec est abusio manifesta, quae expositione


:

festinans

modis quibus poterattianslretare, milites Theulonicos secum trahere conabatur sed in hac parle proficere non poterat, prout vellet, cum et de timerent excommunicationis sententiam tempore niagnam fiduciam non haberent. Jam
:

aliqui peregrini interfech fuerant adeimtes Sepul-

chrum; unde
'

paulaliin

transeuntibus videbatur

non indiget baec est couventio Chrisb ad Belial. Per hoc apparet, si frequentatio psaimi illius Deus venenmt rjentes, cessare debeat, cum adbnc templum sanctum iiolluant infuleles. Item notandum, quod cum in locis adjacentibus civitati nulla sint casalia restitnta, et remaneant in manibus paganorum, etlonge major erit nmltitudo Sarraceno: '

Ext.

apii'l

Paris.

hoc anno.

Est,

ib.

post eamd. Ep.

(1)

Post il illud dat. Accon. VII hd. Mnrtii; subjiciiint


l

Annalcs contracti

firavissimc dc eodcm intcmpcstivn Fridcrici Jcrosnlymas Kucrant eniin, ut


viiliinus, a Corailino inllaniiala- obsess^c

munirc

propii!;i iiSiuiculis delrectanlis

recessu exposlulal
,

in aliis liltcris (a) iiatriarclia.


_

JerosolymiE niu.mia, ac si uibs lirniissiinis aggcriliiis imirisipic cincta tuin fuisscl, cuin ad urgcnjuin opus ferverent __ _^^. ^ . Christianorum animi, oblata postea occasionc, Sarraccni facilius temnlo Domini dcturbari potuissent . m Mansi. templo
ultioncni
icipiata [iiata

solo _
_

(aj Ext.

apud

Paris. hoc annQ.

GREGORII IX AXXUS

3.

CHRISTI 1229.
Capitulum
facta
VIII. Pscne

rum venientium

causa orandi ad

templnm Domini,

21.

idem, sed magis


induciis transgredi

ijuam nniltitudo Cliristianornm vinieiitiiiiii ad Sepulclirum, quomodo poterunl habere doniinium Cliristiani usque ad deccin annos, sine disconiia,
el periculo

ex|iressuin. Si (]ui Fraiici jiactiones coi.ventas, aul

quarum mentio
cogiteiit,

sit,

in

iiis

persoiiarum, cuin

siciit pra.\iictuin est,

sibi vires relineant

Sarraceni
lil.

imperator sultaiinm defendere tenetur, ac ab ea mente suos, subdilosiiue, exercitumque suuin revocare.

17. a

Capitulum

Nulli Sarraceno vetituin

Caiiiluluni IX. Trij^olis ejusque territorium,

erit in Betlilcein libere |ierei;riiiationem obire.


Capituhim IV. Si i|uisFrancus firmain lidem majestatem dignitaieiiKiue templi Doinini babuerit, eoque ad preces fundendas ingredi vo-

Crachum, Castelblaiicum, Tortosa, Maigatum, et Antiocliiaet(]uid(]uid in iis reperitur, tam in bello

in

quam

in

induciis, in suo

statu

relinquatur, ac

irnjierator suis, exercituique suo,

inque

terris suis
ii

luerit, id

illi

licebit

al

si

in ejus

templi majesta-

commorantiluis, qui eo accedent, sive


fuerint indigenoB vel exteri,

Franci
dicto-

tem dignitatemque non


consistere perinittendus
.

credit, in toto loci

ambitu

opem domiuis

non

est.

rum locorum
clausnram illam
.

ferre proliibebit.

Miriim

est

(]uod etiam

IIoc

nunquam

accidit,

sicut dicitur,

in

utriusque tenipli nuUus Cliristiaiius ingredi permittetur, nisi credat sicut Sarraceni credunt. Item

terra,

nisi

modo, quia (juaudo


et alii

in regiio Hieroso-

lyniitano treuga habebatur, loca praecedentia milites

mirum
tale

est,

quod

ipsi possuiit libere

intrare Betlileinfuleli-

regni

Christiani iiuliffLivnter juvabant

em, locuin

scilicet

oralionis nostraj, in

et

ea modis, quibiis [joterant, defendL-bant .

sua sine omni examinatione, et nos templum Domini, imo nec clausuram in flde et nomine Jesu Chiisti non poterimus, nec permittemur intrare, nisi prius eis constet, quod de templo, quod ipsi credunt, credanuii. Item notandum quod templum

2-2. Friderici de pace vane gloriantis impuAt Frideiicus adeo dentiam deterjit Gregorius. iiiale de Ecciesia meritus, quasi celeberrimum trinmidium de hoste retulisset, laureatas trium-

])liales

litteras Christianis [irincipibns


sci ipsit,

ad colligenquae

Domini
meti.

fuil

primo sedes

episcopalis, qua?

nuiic

dam
ita

inanfin gloriola; aurain


III

quas Parisius
' ;

patriarchalls facta est, et ibi

nunc sedes

est

Mabo-

Henrico

Auglorum
:

regi missas refert

consignata} sunt

Dat. a])ud civitatem san-

18.

Capitulam V.
alteri

Si

Sarraceno
.

damnum

Hierosolymis Sarracenus aliquod intulerit, apud


jurisdictionem ha-

Sarracenos in judicium vocabitur.

Ecce qiiod

in civitate

bent, sicut Chrisliani.


19.

Capitulum
ille

VI.

Imperator nulli Franco,

quisquis
pra?stabit,

fuerit,

quocumque modo operam

die xvii mensis Martii, anno Domini mccxxix . Die vero insequenti ad Gregorium alias dedit, quibus multis mendaciis fucata veriluilla nnquam tate, quasi gesta? gloriam rei deletura esset oblivio, i|)sum ad occiiieudas Deo laudes, perfiindendumque laelilia animum excitabat atque liasc ampullata verba ad jactantiffi
;

ctam Jerusalem

nec Sarraceno ad confligendum, bellumque moveudum contra Sarracenos, quicumque ii fuerint, per has indiicias belloqiie nioto,

]>oinpam simulata pietate effudit

La^tentur in

nec

quemquam

impellet vel mitlet, nec cuiquam

eorum

sese conjunget, qui ad proelium


iisve

ineundum

Doinino et exultent omnes recti corde, quoniam beneplacitum est ei super populo suo, ut exaltet mansiietos in salutem. Laudemns et nos il)sum, quem laudant Angeli, quoniam ipse est

fuerit progressus,

nullo

modo

adhaerescet,

Dominus Deus
tus, ea

noster, qui facit mirabilia

magna
obli-

nec eos commeatu vel


B .

viris jiivabit.

solus, qiiique aiitiquae suae misericordia"

non

Istud

sacramenluiii, quod in hac parte

fecit

soldano,

quomodo

servari

poterit

cum

eo,

quod

fecit Ecclesia;

de teneudis mille militibus per

miracula nostris temporibus iniiovavit, qua; fecisse legituradiebus antiquis. Quia cuin iiise, ut notain faciat iiotentiam suaiii, sempcr non in
eqiiis, aut

bienuium, et de excommunicatus
curavil?
20.

qiiinquagiiita galeis, pro quibus


est,

curribus glorietur, nuuc dedit

sibi glo-

quia adimplere eadem non

viiorum,ut cognoscant et intelligant omiies gentes, quod ijise sit terribilis iu mariaiii in iiaucitate

Capitulum VII. Imperator avocabit eos omnes, qui meditabunlur cladem aliquam inferre
terris sultaiii

giiificeutia, gloriosus in

majestate

et mirabilis

in

Melec Elkemer ac

terris, idcpie

suis,

exercituiijue, ac subditis vetabit pro


erit potestate.

quanta in eo
etsi

super fllios homiuum.cum Lus istis miraculose potius quam virtuose negotium illud feliciter sit peractum, quod a longis
consiliis

in paucis die-

. Si

bene notelur istud capitulum,

nun-

princiiies orbis

quam in aliis deliquisset, non solum Deus, contra quem se speciahter obligavit, verum etiam totus mundus deberet insur^ere contia eum,quiain
hoc contra universam Christianitateni commisit, opprobrium et contemptum excellentiae imperiahs, et totius Christianitatis dedecus non niodicum et manifestum gravamen.
in

temporibus multi potentes et diversi nec in multitudine gentium, nec liermetum,aut quodlibet aliud, facere potuerunt. quain laudanda esl clementia Creatoris, et quam nielueiida est semper poteutia virtutis ipsius, quia
retroactis
nientis,
et

cuni in humilitale

devotione

cordis
,

semperprocesserimusad servitium sauctuin ejus


'

E\l. apud Par. Uisl. Augl.

huc anno.

GREGORII IX AXNUS
nobis ab ipso principio, consilioetauxiliosiiae non
defuit pietalis.
niisericonlia

3.

CHRISTI

l'2'20.

exponat. Per quod datur intelligi manifeste, quod


judicio Sarraceni relinquilur,

quam

glorificanda est ineffabilis


,

utrum debeat Dei


et

Redemploris

qui

super popuhim

templnm
23.

ingredi Cbristianus.

suuni tle\otuni, peccatis nostris facientibus taudeni derelicluu), nunc ex allo resiiiciens, ipsum ecundum miseratiouum suarum mullitudinem
visitavil.

Tertium

esl,
,

quod .Vntiucbiam,
Tripolitanam

Antio-

cbenam provinciam
adjaceutibus suis,

eliam

cum

Ecce nunc quidem dies

ilia

salutaris ad-

caslrum quod dicitur Cracb, castelhim Album, ct Margattum occupanda paganis exposuit, (]iiando ipsa a confoederatione treu-

venit, in

qua

veri Cbristicola?

sahitare

suum

acci-

piant a

Domino Deo suo, utcognoscat,

et intelliyat

garum
paganis,

exceiiit.

orbis terra}, quia ipse est, et

non alius, qui servorum suorum salutem, quando vult et quomodo


23.

Imo si ea invadi conlingerel a non solum omne subsidium se denegatucobibere nefandissimo jurainenti vinculo

rnni assensit, sed universos ierentes auxilium imjiedire, et

vult, oi)eratur, etc.

Verum non

ad inanem L-ctitiam

iis

falla-

se adstrinxit, quasi
et infidelitali

non

suflicial inauditae tyrannidi,

cibus fucis 1'ontificem pellexit, sed ad veros geniilus


pulit,

ob Cbrisli causam fiEdissime desertam comut demonstraut


'.

Iristes

htterae

ad ducem

damnat;D teniplum Dei lioslium fidei subdere [lotestati, et propbanari immunditiis paganorum, ac Cbristum de sede sua turpiler ejecisse,
nisi

Austriae scriptce

etiam priiiiam sedem Aposloloruin principis,

Nobili viro duci Austriae.


a Inter alia flagitia

ejus vicarii jiiramentum ei ;pricstitum male ser-

quibus Fridericus dictus

vans, exposuerit inimicis fidei Cbristianae


feste protestans,

imperator fidem nominis Cbristiani tonfudit et prodidit, quatuor pnccipue notare debes, alpbabeto quadruplici deploranda, quaj per litteras venerabilis fratris nostri palriarclia! Hierosolymilani

quod
toti

infidelis capiti,
sit

maninon solum
;

uni membro, sed


26.
B

corpori

infidus.

Quarto autem, contra tutuin populum Cliristianuni apparet ipsius et (Kiganorum confcederatio manifesta, ubi
vit,
ita se

A. S. L. nobis sunt fiJehter intuuata, ut in fornia treuga: initae cum paganis perpenditur manifeste.

damnabijiter obliga-

quod

si

omnes

praedicti interse initis factioni,

Prinium quod arma Cbristianae

militia}

gladii

po-

bus

testatem de altari B. Petri sumpii ad vindictam

nialefaclorum, iaudemque bonorum, sibi a Cbristo

per

suum vicarium

assiunati,
et

quo pacem

Cbristi,

fidem
cultori

Ecclesiffi defeniieret

muniret, soidano
resi-

quomodolibet obviare juramento et exercitu suo pro suis viribus debellare. Ex quo constat, quod si Cbristianus exercitus ulcisci sui vellel injuriam Redeniptoris et a templo Dei et a Terra-Sancta eliminare siairvellent

tenetur suis expensis

Babyloniae, inimico fidei, adversario Jesu Cbrisli,


perditi

citias

Mabometi
ei,

impudentissime

Cbristianis.

paganorum, patenter tenetur se opponere Nunniuid super bis non indignabilur


et

gnavit, denuntians
vellet,
et

ut de ipso faceret i|uidquid

ZlIus tuus, aut inifiune Cbristus de regno suo et

arma de caetero assumere contra ipsum, quem, ut impugnatorem fidei


affirman? se nolle
fidehter impugnaret, acceperat imperialis culminis

sede

repellitur,

transactionem

principis

solo

nomine

Cbristiani,

qua temidum Dei conceditur

dignitatem. Per quod patenter arguitur, quod dignilati

Mabonieto, religio Cbristiana connivcnlibus oculis approbavit ?


27.

bonori
fidei

ejusque spontaneus renuntiavit executionem gladii contra bostes pacto execrabili et inaudita praesumptione
imperii
;

Absil ut illius qui

lacsae

majestatis reus
cri-

cum

est |iarliceps vel

consors existas. Si reus est

remittens, potestatis et dignitatis suae se spoliavit


officio,

minis bujus, cujus ope vel dolo civilas bostibus, vel provincia traditur; quanto magis ejusdem cri-

causa se privatum insinuans, cujus effectu


:

minis reus
contra

est

qui

cum

inimicis Ddei Cbristianae

promisit, el juravit se de cactero cariturum

pri-

vilegium enim meruil amittere dignitatis, qui concessa sibi abusus est potestate. 24. a Secundum magis cxecrabile, et inauditi admiratione stuporis borrendum, quod de templo
Dei, in

quo Cbristus oblatus

est, et

sedem

sibi pri-

mam

catbedralem constituit, quando in medio doctorum sedit, audiens et respondens, ipsum impudenler et irreverenter ejecit, et in sede sua Mabonielum perditum collocavit, cuiii doctrin:.m nefan-

Imperatorem aternum, ut tbronus ejus ad adversarium transferatur, nefarias iniit faciiones? Si secundum leges principum sxcularium boc [liaculare flagitium tam dura diraque pcena muktatur, ut feratur ultiu tam in actores sceleris, quam in progeniem damnatorum et ejusdem criminis noxius non soium bonoro, sed
cceli, et
;

Regem

vita privelur, filiosque iieriietuacoiiiitetur infamia

ut ad nullum honorem, nullaque prorsus perveniat sacramenta, ut mors sit eis solatium, et vita
in

dam, et legem ijisius in temido Dei [irfcdicari et clamariconcedens, silentium praeconio Evangelicae veritatis imposuit, ejusdemque templi custodiam
et septi ejus claves SarraceniscunnnitteiiSi

supphcium convertatur; quanta


qui in
tot

(}ualive pcena

est dignus,

et tanlis

impie

Dominum
ciim longe
offendere

Dei Filium Jesum Cbristum


sit

offeiulit,

nullum

gravius icternam,
?

quam temporalem

intrare slaluit Cbristianum, nisi de alliludinetempli

majestatem
et

Quocirca nobilitalem tuam rogamus


in

primo examinatus suara pagano credulitatem


Lib.
III.

monemus

Domino per effusionem

Cliristi

sanguinis obsecrantes, quatenus ad vindicandam


'

Eii.

xxxVMi.

injuriam Salvatoris nostri Dei

taliter assurgas, ut

GREGORir IX ANNUS
te inveniat

3.

CHRISTI 1229.

ciim a Dobis fueris reqiiisilus, paratum


Ecclesia mater tua ad

exprobrandum opprobrium inimicorum crucis Christi, etabolendam maculam tant infamia' a gloria nominis Christiani. 28.a Cum nuper die Dominica post festum Apo,

byloniis

ventuni Friderici in Syriam, subdolam cum Baretentum a Sarracenis pacem initam


,

temidiim

ac legem Mahometi in eo turpissime proclamari, Hierosolyinas nullis contra promissa munitas propugnaculis, nec flrmari ab
Doir.ini,

slolorum

super praMiiissis recepissemus

lilleras

equitibus religiosis permissas,

reditumqiie Ptole-

patriarchae, sei|uentidiesabbali, aliasejusdeniacce-

maida cxposuit, de

qiiibus anteadictumest, addit,

pimus
tiueri,

litteras in

quibus inter

alia

perspeximus con-

cum

Fridericus et

unacum

eo

omnes

crucesignati

quod postquamreversusestdictusFredericus

a civitate Hierusalem, dictum iiatriarchani et fratres

mihtia; Templi obsidens in Accon quinque diebus

cum

iis,

qui secum erant, graviter impugnavit,


:

iutendens domos eorum bonis omnibus spoliare sed cum Dominus coiiatum susb nequitia' repressisset,

nec

|)Ossel

quod

in aninio gerebat efficere,

perpendentem se post eorum discessum Terram-Sanctam excursionibus ac vastitati sultani Damasceni, cura quo nuUae inducia! iiactae essent, expositum iri, communicato consilio, aliquas copias ex eleemosynis olim regis Francorum sustentandas retinuisse, qiiibus imperatorem exasperatum edixisse ingentibus intentatis
tiajectionem
instruerent,
poeiiis,

balistas, el.ca>tera
filio

arma tam

a charissimo in Christo

ne quis arma capesceret, excubiisque ante

nostro Joanne illustri rege Hierosolymitano,

portas civitatis et in locis editioribus impositis, ipsi

quam
Sanctse

ab

aliis

peregrinis pro defensione Terrae-

obsidione arctiori cincto graviora mala,

quam uUo

ibi relicta, et

longo tempore conservata, ad


:

unquam
nuilum
in

Sarracenos inflixisse; quineliam ad cusceleris,

uavim suam fecit clanculo asportare quorum partem secum deferenset reliquam soldano et fidei
ad

aliquos e Dominicana Francisca-

nai|ue familiis, qui ad sacra de Deo verba facienda

inimico transmittens, destructis galeis, quse erant terrae custodlam rellnquenda?, in festo Aposto-

Ramis Palinarum,

jiro

more

in

suggestus con-

scenderant, dejici, rapi, in terram collidi, flagris-

lorum

Philippi et Jacobi clam fugil

et

diluculo

civitalem egressus, et sic terram viris

et viribus,

armis et muniiuentis ca-teris destitutam relinquens, exiosuit inimicis fidei occuiiandam. Datum Perusii decimo quiuto kalend. Aug. Poutiflcalus
nostri

que per Urbem ut lalrones nefarios caedi jussisse. Cumque scelerata consilia in exitum perducere non posset, de pace interpellasse denique recedentem, ut omiltamus, quae supra de tormentis
;

anno

29. Continent

fideles transmissffi,

Friderico
fuisse
iis

gesta;

patriarchae litlerse ad quibus rei totius turjdter a seriem exponit atque easdein
'
;

eadem

ad sultanuin transmissis, dissolutis triremibus, arcibus non munitis tetigiinus, partem exercitus traduxisse in Cypruin atque ingeiites pecunias ab incolis abrasisse. Terrani vero Sanctain
bellicis

arbitramur,

quarum meminit

Pontifex. In

Sarracenorum furori expositam remansisse. 31. Ex iis atque aliis mendacii arguuntur
terae Fritlerici

lit-

nonnuUa superioribus digna memoria adjicit, Fridericum insigni perfidia, cum in Cyprum appulissel, I... Ybellinum, virum dignitate spectavero
filios

ad Pontiflcem

dat.e,

quibusjactabat,

firmand;E magiiis operibus Hierosolymae operam


dedisse, atque
ipso

omuia

ila

composuisse, ut etiam
aggeribus ac propu-

tissimum ac
conjecisse,

ad coenam invitatos in vincula

absente

validissimis

ipsumque Cypri regem evocatum, pari scelere deliiuiisse ac per vim et artes regnum occupasse. Meminit ejnsdem perfidia; in Cyprii regni moderatorem conflata; a Friderico Jordanus his verbis' DominuniBaruthlblande ad se vocat, nominans eum avunculum charissimum propter uxorem jam defunctam, qua? reliquerat Conradum. Ille vocatus contra consilium sibi datum post prandium produclis armatis ab imperatore primo requisitus fuit, quod redderet Beritum, quod non rile tenebat tum quod deomni percepto a tempore mortis regis Hugonis (eratenim flliibajulus) usque tunc annis decem perceperat, redderet rationem
: ;

gnaculis cingeretur. Cur vero adeo inale se gesserit, declarat inferius Jordanus cujus historici tolam hanc cxpeditionem exponentis verba afTerimus Cuin viginti galeis et militibus non ainplius centum ire disposuit. Papa illi mandat, ne tanquam crucesignalus eat, donec ab excommuni,
:

catione,

quam

incurrerat, esset absolutus,

et

de

perjurio satisfecisset, Imperalor praedictas pcenas

parum atlendeiis in Cyprumivito. Etinfra: Iiule Plolomaidam profeclus soldano transmitlit tanquam fiatri muuera, et quod non acquirendas terra; causa venerat, sed suorum locorum gralia, et quod fllius ejus hceres sit regni Jerusalem, et si
hoc
paciflce

secundum consuetudinem, Alemannorum scilicet baronum. Sed bonis viris mediantibus convenitur,
ut de primo secunduin consuetudinem regni Hie-

reddat,

paciflcus erit recessus.

Inle-

rim duo

rusalem

de secundo secundum consueludinem


litteras

Minores litteras papae praesentant ]iatriarcha?, ul eum exconuniinicatum denuntient. Et primo hoc imperator receperat, quodque Ecfralres

regni Cypri rationi parebit. Hiec Jordanus. Sed

clesia

regnum

Siciliae

occuparet.

Ille

autein sol-

ad patriarchae
30.

redeamus.

Mala a

Friderico TerrcB-Saiictce illata.

dano concordat, ul parlein Jerusalein accipiat, Bethleeni et JSazareth, et casalia intermedia in recta
via, el

Ubi Geroldus post


apud Par.

Ybeliinum circumventum, adAugl. hoc aniio.

terram Torom,

et

pertinentia ad

Sydonem

et profectus
'

Ejtl.

IIisl.

Ext. apud

eumd. Par.

Jorusalem, absque ulla benedictione, coronam posuit super altare, deinde super caput

GREGORir IX ANNUS
.suuiii,
et

3.

CHRISTI 1229.

Druiidusium recliit.Ex

diclis

igitur

patot, Fridericuiii
caiidii' lidui,
tia,

non

diviiii

anioris aut amplifl{,'ra-

lucrandaruinve iiidulgeiitiaruiii

ea consilia nefaria contra Pontiflccm conllare, asperiusque Ecclesiarn persequi. QuareGregorius, iit nuctiiaiitem Petri naviculam variisque iiituiiiescentibus |)rocellis

ut cteturi principes Clu-istiani coii^ueveraiil

concussam,
ad

ab

iiiuniiientl

sed ad recuperanda sua profectum, atque ob Siculuiii liulliiiii, jiercusso incondiloac tiirpi fcudere, rodituin accelerasse, nec
rei

periculo liberaret,

scriptis

plures diligentis-

sime
est

litteris,

mixlis precibus imperiis, ad feren-

tanieii

ob

id

iii

(iliegitriuin

dani openi coiniiiiiiie(|ue disculieiidum discrimen

culpa derivari potest, ciim, ut supra diximus, sua divollentlosque ex Poiili(icia ditione ad
tiiciula

adhortatus

',

iii

primis foederatas Longobardia)


trahere conabatiir, ut mililes
se

urbes, ([uas Fridericus a Pontificls studio divellere

Friderici duces belluni in regiiiim Neap. Iraiisferre

atque in
(|uo

siias jiarles

coactus esset; atque adeo in Fridericuin ipsuiii, ut


lotius inali

omnibus rebus instructos ad


Friderici
trita Ecclesiiu inajestate,

transmitterent,

auclorem

coiijicieiida est,

(iiii

teiiiere

coiiatus [losset infringere,

ne ob-

belluiii Pontitici intulerit:

cum maximeejiisopera
tuiii

periculum

iii

eos redun-

tum ad

contiiiendos in officio ipsius populos,


illi

daret.
33.

adsubmittendas

ex Occidente auxiliares crucc-

sigiiatorum copias egeret, qiiibus fultus et regiii

gobardi

Hierosolymitani loca amissa recuperare, ac novas etiain barbarorum terras sibi comparare potuisset.
3*2.

pum
ses

Languebant in subinitlendis auxiliis Lonquare repelitis Gregoriusad archiepiscoMediolanensem et Gualonem * familiarem


;

suumlitteris gravissimequestus est

*,

Mediolaneu-

Gregorius Longobardos aliosque principes


excitat, eitm

adeo suppetias atlerre distulisse, ut interea Fridericus, auclis viribus, contra Ecclesiam insolentius grassatus esset;

et

episcopos contra Frider-icum Ecclesice jura in-

monuitque

ni quaiii[)ri-

vadentem

excommunicat,
plura

subditoscjue

inum idonea
in
cile

subsidia

instruxerint, illum postea

ejus a sacramenti religione absolvit

iii

Ainiserat
Siciiia cis

ipsorum perniciem,

quam

a capitibus suis

fa-

vero occasione

illius discordi;u

jam

lata oiie Ecclesite

propulsare possent,

iiii-

Pbaruin loca, quae partim ob gravissima, quibiis opprimebantur vecligalia in Pontificias partes traiisfugerant, partim ad deditionem armoruin lerrore compulsa aut capta impetu fuerant. In quo bello Joannes rex Hierosolymilanus strenuam EcclesicE adversus generum, a quo regno per sum,

petuin facturum, vel se aliter desertis desertori-

bus Ecclesi, rebus suis consulturum

Uliiiam

nunquam Lombardi se noslris obse^iuiis obtulissent, utinam nunquam ab ipsis aliquod auxilium
sperasseiniis
,

'

quoniam

satis

alias

honori Ecclesitc

consiilere poteramus, nisi quia noleutes eis sub-

mam

injuriam dejectus fuerat, operam navavit.

trahere dexteram adjutricem, supplicationibus, el

Alqueintercselerasurbes, Friderico in Apuliam regresso, Cajetain

promissionibus aciiiiiescimus eorniiulem. Sed


causani eoruiii
iii

dum

unacum

Pelagio legato Albanensi


(]uibus
ipsos

alieiiis liiiibus

uliliteragerenius,

expugnarat.

Ad

cujus urbiscives, necnonSuessanos

dum

ac Soranos extant Gregorii littene,


prBErogativis pluribus exornat
siaslici

refrenaremus iinpetum inimici aspirantis ad ipsorum extermiiiium inhianter, ecce Lombardi


proinissum auxilium adeo disluleruut, ut taceamus qualiter servierint illi, quos in Ecclesice ser-

iit

imperii Eccle-

suavitatem ex|)erirenlur. Sed

cum

iis viri-

bus

Poiitificii iion

poUerent, ul Friderico resistere


coacti

vitium destinaraiit,
invalescit,
nisi
iii

(jiiod iniiiiicuscoUectis viribus

possent, brevi, (hud pepererant, amisere, setiue in

manu

valida et poteiiti ejus co-

Campaniain recipere sunt

Suessa sponle dedilionem fecit, ut Richardus scribit Sora animis (luain viribus fortior flaminis deleta esl, de cujus excidio Richardus Friderici studiosus hoc
: :

natibus celeriler obvietiir, (|uia ignis, cui non ob-

elegans distichon affert

incendium inextiiiguibile dilataLombardi maiius suas, quas debuerant ad fortia inittere, videantur ponere sub ascellas in sum coiifusionis opprobrium sempitersistilur, facile in

tur.

Ne

igilur dicti

num, nec
Vi caperis, vi capla ruis, nierito peritura.

eas explicare valeaiit,

cum

voluerint,

si
:

nunc cum

valent,

velle

desierint .

Et

iiifra

Sora ruis, tua damna

luis,

sero rcditura.

Denique Pantra, Sernia,

Alisia,
aliae

Cassinnm,

Arpinum
Friderici
cloriis

arces sub jugo succubuerunt. Quibus inflatus viad nova auxilia elicienda litleras jactaiitia
,

Theanum,

[tluresque

Secure illis protestare potestis, quod sibi, noii nobis poterunt imputare, si desertis desertoribus honori Ecclesia; alilcr auxiliante Doniino curavimus providere. Dat. Perusii VII id. Octob. Pontiflcatus nostri anno
34.
iii

Ut Longobardos
ila

in ferenda 0[ie

Ecclesiaj

Insubribus scripsit, quas Richardus afTert. Consentiunt alii auctores , Conradus abbas Urpleiias

segniores incre|iuit,

Pelruni

infaiitem Portu-

sperg.

' Matthaus Parisius *, Godefridiis aliique, Fridericum castra a Pontiflcis ducibus capta sensim in suam |iotestatem redigere ccepisse, pneler'"

galliregeneroso ardore succensum,et sacrodesiderio a-stuaiilein coiitra hostes Ecclesi;c [iro cadefendeiida tiiuiula(|iie [irosilire, lauililiiis ornavit, inci-

tavilque,

iil

(|iiain|)rimuni forlissimo suoriim suc-

'

Rich. in Cliron.
'

- Lib.

iii.

Ursperg. ia Clirou.

Ep. xvi, xxvi, x.wiii, .\xix, li.

'

l.ib.

iii.

Par. Hisl. Augl

lip.

XXXI. xxxvi.

'

De

eo Sigen

I.

xvii.

Godef.
11.

iii

Aiinal.

3 Kll.

LXVI.

Ann.

ToMts

,\X1.

Uavn.

10

GREGORIl IX ANNUS 3.
iii

CHRISTI 1229.

cinctus equitalu impigre se

Italiam conferret

cere.
ipsi
illis

Cum

eiiim

Quod

inspirante spiritu salutis conceptocogitasti


et inilitare in

Ecclesiae

liberlalem

episcoporuni magis interesset, uL gloriatiuiue tuerentur,


[tro-

ad forlia mitlere iiianuin tuani,


gratia inspirata,
te

obipso

objecla prastiti jiiramenti religioiie imperavil,

sequiiim spoiiSueCliristi, ac vota tibiojus piteeunte

uti conflatis

copiisad defendendam Ecclesiam

prosecuturum gratuito,
devotus
;

I)erarent

(l).

Quo argumento,
scripsit
' :

haec ad

Lugdunen-

adjuvante,

olttulisli

tu

rituali exultatione

gaudere

et

quoque debes spibonorum omnium

sem archiepiscopum

Gregorius,

etc.

largitori sacriticium laudis otferre,


tot

reges

et principes

ac

quod te inter magnates Ecclesia;


ut

Cura Freilericus dictus imperator confnso

negotio Terrae-Sanctae
delibus, ad
et

cum

Sarracenis et

aliis infi-

fideles, et filios elegisse videtur,

Deboram

se-

conculcandani

Romanam

Ecclesiam,
tolis
te

dentem sub palina, imo in palmain potins ascendentem, cuntia Sisaram seqiiaris ad proelium, <]ui exclusit gaiuiiuin a se veruin, utinam non inferni doloribus mancipatus: sic eniin jam factus est
stnpidiis,

subvertendam Ecclesiasticam

libertatein

anhelet affectibus, lolisque viribus annitatur;


in

succursum

Ecclesiie

ulpote qui priGstito


sed qui virlutis

advocavimus confidenter, juramento ad defendendum


:

quod
;

iclus gladii spiritualis

acerbitatem

liapatum, et regalia B. Petri esse teneris adjutor

non

sentit

nec etiam erubescit, ut salubri confuindurata

amore

zelo Ecclesiastic;u libertatis

sione confusus ad percuticntem se redeat, et sa-

spiritum
nihil te a
sibi

fortitudinis
niatris tuse

debueras

assnmpsisse

ut

netur

sed in malitia

Dei miserationem oblitiis,

mente perdurat sine quo flt inglorius,

posset subduccre cliaritate,

hactenus succurrere nou cnrasti; non atten-

imo

niliil.

Interni eliam, et teterni gaudii boc deingerit,

dens,

quam

facile sit tibi

exinde ingratitudinis viet

votioni tuaj Iretitiam


ralis subslantiae divini

quod lcevam tempomuneris largitate praeven-

tium, famte dispendium,


sionis

inanifesta; transgres-

notam

probabiliter

exprobrari.
celeri

subsidium ofTerendo, in dexteram convertisti, ad erueiidum populum Dei de jugo, quo inique preinitur, servitulis . Et infra Tam titii quam iis qui venturi sunt tecum, quatein reinissioiiem injungimus ptccatorum
tus,

illam

iii

Ecclesioe

tintam offensam emendatione


reddere videaris,

Ut igitur excnsationem
sic atlentius

fraternitatem

tuam rogamus,

monemus

et

hortamur, sicut iterum,


tibi

per Apostolica

scripta in virtute obedientia!,

nns, juxta quod

liberaliter obtulisti,
Cliristi

cumequitum
beato Petro

sub debito juramenti, dislricte praacipiendo mandantes, ac in remissionem peccaminum, tam tuo-

multitudine ad sponsm

subsidinm quantoII

rum quam eorum


siae

qui tecnm

iii

obsequium

Eccle-

cius juoiieres, militaturus

Domino sub

exercitus ejus duce. Dat. Perasii


nost. an.

non. Juii. Poui.

quatenus sine morae dispendio congruo exfortio bellatoruin ad nos pervenerint,

injungentes,

m .
Ilalia

sonaliter venire festines Ecclesi;c

35. Praiterea ad

hostem non ex ex Germania,


auxilia excivit.

retundendum imminentem atque Hispania modo, verum


Anglia, aliisque provinciis
in

serviturus,
et

Kom. ita ex animo quod ex debito meritum tibi compares, nos devotionein tuam dignis debeamusprosequi
noveris nos
et

Galliis,

retributionibus gratiarum. Alioquin


dilectis filiis abbati S. Victoris,

Namque

Gennania Albertum dusollicitavit


'
:

decano

magistro
litteras

cem
dos

Aiistria;
-

adversus Fridericum

Joanni archidiacono Parisiensi per nostras


iiijunxisse, ut te

coegit

in Anglia, Hibernia et

WaUia ad
varias

sustinen-

ad

iti

per censuram Ecclesiasti-

belli

sumptus pecuniarum subsidiaStephanus


:

Ap. Sedis nunlius ad flagitandam opeiii

diinissi

in

provincias

sii

legati Aposlolici, inter

quos

cam, appellatione remota, compellanl. Dat. Perub. IV kil. Octob. Poiit. nostri anno 3G. Nec dissimilia episcopo Parisiensi mandavit

Carcere-Tulliano diaconum Germaniain et Daniain magnacuin auctoritate missum, in FriJericum comniovisse

Othonem

S. Nicolai in
in

insinuavilque, nisi Friderici i)otentia frangeretur,

cardinalem,

illum ad everlendam
racenis conjurasse
qu;e sua sunt,
:

rem Cbristianam cum

Sar-

tuin evocati e Galliis populos Godefridus refert ' plures antistites, jussique copias auxiliares addu:

niliil

Cum charitas non quaerens humanum a se reputet alieamator merito


potest

num, quisque
'

charitatis

'

Lib. ni. Ep. xxxviii.

Par.

Ilist.

Angl.

Godef.

iu .\nnal.

Ep. lxiv.

in Careere-TuUiano legatio praicedenti anno ccepit, teste Godefrido. Ex auetore vero Historia; monasterii (1) Olhonis diaconi cardinalis Monumentor. Marlcuii tom. iv, col. 1068, discimus venisse illum Leodium, uude sedilione iu S. LaurentU Leodieusis vulgatic iu Colleetione eum coorta, co quod pntnmomum Crucifixi, id est, Ecclesia" provcutus, (pqwiUler inler clericos dividere niterctur, fpstinus cgredi coactus subjecit iiilerdicto, quod tameu per duos abbates Cistercienses ad hoc missos a lcgato dein sulilatum. Revofuit totamque demum urbem

couciliaturus id impetraveral. Sed intcrdicti bujus seuteutiam noa cationem illam lcgato injunxerat 1'outifex, a quo Kridericus pacem deduco ex Godefrido, qui b:cc omnia anno 1230 narrat. .\lbericus anno 122S. at anuo 1230, post reditum Othonii e Dania latam fuisse nuidem in Chronico analbema in Leodienses dictum asserit anno 1231, sed cuin ibi qua^dam rccenseat, qu;e anno pri-ccedenti contigeruut, de (pio nos iu nola ad annum 1j30, 27, ct cuin reconciliatio Leodiensium cum pace imperatoris, el Ponnt obitum arcbiepiscopi Moguntiui, qua; coaluit aiino 1230, conjuncta fiicril ; idco Godefridum Alberico pra'ferendum in disaissionc liac chronologlcacenseo. Tunc paritcr tificis llenricus rex iu sua Apologia ad episcopum Hildesbcimensem scripta, vulgala in Vindemiis Schannat tom. i, pag. 108, ea conti^isse credo qua; Uevcrsi de liavaria cum triumpho, alium collegimus exereiluin ad obsideudum apud Argeutiuam pra>dictum cardinaleni (Olhonem), narrat intravei-at ad impedimeutum et bumiliatioucm impcratori;c majcstatis; veruml;inien ad iustautiam ct ut diclum est, Aleniaimiam qui
:

etiam consilium mullorum iirincipuin, vidclicel archiepiscoporum et episcoporum, et

magnatum

imperii solvimus exercitum .nostrnm .

Man.si.

GREGORn
proprinni acstimare quiilqiiid
potcst
oi)viare

IX

AXNUS
Ecciesia;

3.

CHRISTI 1229.
promisit, nec

11

iininiiiet

frclavit sicut

promissum niimcrum

generali, nec debet proprio parcere, ubi pericuio

coinimini,

ne

universali nlilitati

\itlc,nitiir iHcEferre privalani. Saiie

Uomana

Eccle-

sia

in

tali

niinc est articulo constituta, quoii ad


videtiir adducta, videlicet aiit se

militum suis expensis pro subsidio Terrae-Sancta; misil, vcl tciiuit; nec in Terraiu-Sanclam promissani pccimiam stalulis ab ipso teiniiiiis desliiiavit. Item pro eo quod arcliiepiscopiiiii Tarenti(I

duornin alterum
el iiniversalein

num

ad

sedem

iiiopriam
et

el

|)opuliiin

sunm

Ecclesiam, fideliuin lulta subsidio,

accedere non permiltil;


S[)itaIarios

quod
:

TiMiijiIarioset IIo-

auxiliante Domirio, tueatur,'aut se

cum

oinnibus

bonis mobilibus et immobilibus, quaj


ct (juia coinpositio-

meinbris
patialiir

siiis,

quod

absit, conculcari permittat, ot

Iiabebant in rcgno, si^oliavit


neiii

iinp.

sx\x sulijici servituti; Fridcricus dicto contra Deum, et Ecclesiam fraudes, negotio

faclam intur i[)sum, et comitem Celanensem,

et

Raynaldum de Aversa, pro cujus observalione


et

miseraiiiliter Terraj-Sanctae confuso, et vires

cum

Ecclesia Ilom. ad ejus instantiam fidejussit ser-

Sarracenis et

aliis

infidelibus

impie

moliente.

vare conteni|)sit,
,

quod comitem Hogerium cru-

Quare videntes,

et dolentcs,

quod

ipsius Friilerici

initpiasujierbia, et su|)erba inii|uitassempcr asccndit, nisi otiice jusliliiE

reprimatur,
Perusii

i[)sius

conatibus

dignum
nostri

diixiiiuisobviare, ne qiii in iram provocat,


II

cesignatum sub jirotectione A[)ostoIica; Sedis rece[)lum, comitatu ct terris suis [lenitus spoliavit, acejusfllium in captivitate detentuin ad mandaluni Apostolicum saepius iteratum restituere non
curavit.
a

exaltetur, etc. Dat.

kal.

Octob. Pont.

anno iii. Addit denium imperia precesque, ut ad propulsandam impii principis tyrannidem, quifoeduscum infidelibus in rei Christianseexitium
percussit, generose se accingat aliosqiie excitet.

Item excommunicamus

eum

et

anathema-

tizamus pro eo quod ab oppressionibus, et sjioliationibus Ecclesiarum et personarum Ecclesiasti-

Ad reprimendam denique Friderici tyrannidem, omnes ipsius subditos prsstiti illi sacramenti religione absolvil, eamque facti rationem adjecit, neminem ad servandam aperto Dei et Ec37.

fidem adstringi utin vibrati iioc anno adversus ipsum aliosque Ecclesige hostes anatheclesio} bosti
:

carum, et conculcatione Ecclesiastica; libertatis monitus non destitit. Item e.vconimunicamus eum et anathematizamus, pro eo quod ab oiipressione pupillorum, orplianorum et viduarum, seii iiobilium et aiiorum hoininum regni, vel destructione ejusdem, quod
ad

Romanam
;

Ecclesiam specialiter noscitiir


Ecclesiae Roni.

perti-

inatis
alia

forma videreest, quam integram, cum (ilura digna memoria contineat, adducendani cen

nere

[iro

quo

tatis exhibuit, et

juranientum fidelihomagium [irastitit, monitus non

sui (1).

cessavit.
'

Excommunicamus

et

anathematizamus, ex
ad

38.

Item quia contempta excommunicatione


A|iostolicuiii noii rediit,

parte Dei omnipotentis


sancti, auctoritate

Patris, et Filii, et Spiritus

mandatum

omnes

([ui

quoque beatorum Aposlolorum


iiaereticos Calliaros,

Petri et Pauli,

etnostra,omnes

sunt ei juiamento fidulitatis adstricti, et specialiter honiines regni, a jurainenlo, quo sibi teiientur,

Paterinos, pauperes de

Lugduno, Arnaldistas, Spe-

denuntiavimus,

et

denuntiamus absolutos, quia

ronistas et Passaginos, et

omnes alios, quocumque nomine censeantur, et omnes fautores, receptatores et defensores eorum. Excomniunicamus et
analhematizamus ex parte Dei omnipotentis Patris, et Filii, et

Deo

et sanctis

cjusadversanti, atque ejus [)rJBcepta

calcaiiti,

nuUi fidelitatem servare tenentur. Pitc-

terea civitates^ castra et

omnia

loca,

ad quae

i[)se

pcrvenerit, Ecclesiasticosui^poninius interdicto, ul

Spiritus sancti, auctoritate i|uoque

quamdiu

pracsens fuerit, ibidein nulla divina ofQ-

beatorum Apostolorum Petri et Pauli, ac nostra, Fridericum dicluin iinperatorem, pro eo quod contra

cia celebrentur, officio beneficioque privantes

omei,

nes cujuscumque [)rofessionis, vel ordinis, qui

sententiam
tituli

excoiiimunicationis
et

a veiierabili

postquam
nobis
,

denuntiatus

fuit

excoininunicatus

fratre

Albanen. episcopo,
S.

Gual. bonae memoriai

divina ausu temerario celebrarunt;

vel

quondam
latam, ad

Marci presbytero card. de vo-

antcquam ad mandatum
teio celubrabunt.

Ecclesiae redeat, de cae-

luntate et assensu suo, auctoritate Apostolicaj Sedis

terminum quem
Ep. XLVi.

sibi i)ra;fixit,

non

trans-

'

Lili.

III.

39. Itein excommunicamus ct anathematizamus Raynalduni filiiim quondain Conradi diicis Spoleli, pro eo quod occupavit el occupat [latii-

(luideni nullilii

porecllil, noti sunt omncs, c.vccptis SperonisUs et Passaginis. Ac de Speronistis Uonacurso .Modiolancnsi, qui dc lia?resi Catliaronim labente lioc saiculo scribcliat, innotescunt. Scriptuni istud Bonacursi vulgavit 1'. Dacherius Spicilcg. tom. i, nov. edit. H;ce vero illc scribit de Passaglnis, quos Passagios vocat: liicunt in primis ipiod Mosaica le.v ad litleram sit observanda, et sabbatum, et circumcisio, ct ali;c lcgales observanlia; adliuc slatum habore dcboant. Dicunl cliam quod altissimi llei Filins non sit Deus icqualis Patri, et quod 1'atcr et Filius el Spiiitus sanclus, istic trcs pcr-

(1)

Hwretici

illi,

quo.s

anaUieniate Grcgovius
Passagini vcro

liic

mo

leiiisse succurrit.

c.x

soiui'

non

sint

unus Deus,

et

iina

substantia. Prajtcrea

onines Ecclesi doctores, et

universaliter tolara Ecclesiam Ronianani judicant cl

condeninant .
Inter oos quibus

quam

anatliema bic dicitur suum tcnet locum comes Fuxensis, qui lamen codcm fcrc tempore, seu forte ante aliquot dies Pontifex censuras basce ferret, ad gioniium Ecclcsi.x redierat, a Pclro dc Cnllemodio Apostolica; Pedis Icgato recortciliatus. Kxlant ea
I,

do re litter S. Ludovici regis datio Meloduni anno t2i0, mcnse Septcmbri, vul!,'ata; in coHeclione Martcnii toni. Comitis regressum ad Ecclesiam ignoiabat adliuc Poiitifcx, dum comitem illum iiiter peiduellcs Ecclesia! recenel.

col. 1232.

Hunc Fuxcnsis
M.axsi.

12

GREGORII IX ANNUS
Ecclesise in Marcliia, ct alibi, cl onincs, et

3.
ct

CHRISTI

1229.

monium

singulos, cujns vel

quorum

auctoritate, auxilio,

consilio, vcl iavore talia fecit, vel facit, vel faciet

in

futurum.
Iteni civitates,

partem ipsius terra; violenler detinet occupaqui etiam ad mandatum dilecti filii G... tituli S. Marci presbyteri cardinalis A. S. L. pignora pro satisfactione non pracstitit, nec in aliquo sa-

tam

quffi

castra et alia loca omnia, ad idem Raynaldus pervenerit, quamdiu ipse

tisfccit, a

ibideni

jnvTsens

fuerit,

Ecclesiastico

subjaceant

eidem

in occu|>anda vel

Item excommunicamus omnes illos, qui detinenda terra praedicta


praesliterunt vel

interdicto.

consilium, auxiliimi
Epislolae ad

favorem

Item excommunicamus etanatliematizamns Bertoldum, filiuni quondam Conradi dncis Spoleti,

Praemissa porro est haec anatliematis forma xlvii

Lucanum episcopum
est.

data?,

quae XIII

pro eo quod castra S.


occupata,
liter, et
et

(Juirici

occupavit, et detinet
tiosti-

kalend. Septembr. consignata


42. Fridcricus
cessit

terram Ecclesiae Roni. invadit

pacem a papa

flagitat.

Inin

molestat, et omnes, qui in liocei praestant

Fridericum metus, ne calamitas


si

quam

auxilium vel favorem. a Item excommunicamus ^gidium de Palumbaria, et Nicolaum de Arcione, ac Petrum
Gregorii Pagura?, cives Romanos, pro eo quod Friderico dicto imperatori, ac Rayuaklo et Bertoldo
filiis

Otiione viderat,

diutius in pertiuacia obflrmatus

perstaret, ipsuni exciperet, ac subditi excusso servitutis


stiani

jugo alium principem salutarent,


reges ad
Ecclcsiae

et

Chvi-

causam propugnandam consnrgerent, adeptisque regnis exuerent. Quare


submittere se Pontiflcis impcriis atque in ejus gratiam et amicitiam redire in votis habcre litteris signiflcavit: quasGregorius ad Insubres transmisit

(iucis

Conradi contra
et

Rom. Ecclesiam

pni;-

stiteruut,

praestant consilium, auxilium et fa-

vorem.
40. 8 Item

excommunicamus
Fuxen.
ct

et

anathematizaet

examinandas, ut quid

illis

in re gravissimi

momenti

mus comitem
et alios,

vicecomitem Biterrenseni,
anxilium, consiliuin
et

agendum
stola'.

videretur, consulerent.

Declarat ea in

qui

eis prajstant

Pontificio Regesto inserta ad eosdeni Insubres Epi-

favorem. Item excommunicamus

Nec

litteras niodo,

sed et oratores

quoque

anathematizamus
et

suos ad Pontificem pacem postulatum ire jussit, de

omnes
a

falsarios bulln; nostra;.

Item excommunicamus
illos,

anathematiza-

quibus Gestorum Gregorii annonymus scri|)tor : Anno vero ejusdem tertio dictus imperator de
partibus transmarinis regressus, per venerabilem

mus omnes
imponunt.

qui in terris suis nova pedagia

Item excommunicamus et anathematizamus omnes illos, qui ad Apostolicam Sedem euntes, vel
redeuntes capiunt, spoliant, vel detinere praesumunt, nominatim Castcllanum de S. Miniato quia multos venientes ad
liavit.

Messanensem archiepiscopum, et magistrum Theutonicorum veniam postulat, promittit emendam,


pro
servandaj
fidei

cautione

offert

civitates

et

castra:

quod tandem summus Pontifex multorum

instantia devictus assumit, etc,

Sedem Apostolicam
et

spo-

Item

exconmiunicamus,
illos,

anathematiza-

mus omnes

qui cquos, arma, ferrum vel

Meminit etiam Richardus% oratores ab imperatore ad petendam pacem missos, dum iuApulia ad contrahendum excrcitum, ut regno hostes depelleret, versaretur, eosque Rheginum, et Barensem
43.

lignaniina deferunt Sarracenis, quibus Christianos

archiepiscopos ac magistrum

domus Theutonico-

impugnant. 41. Item excommunicamus et anathematizamus Theodornm dictum Cominiano, et omnes


qui ei pra?stant auxilium, consilinm, vel favorem; et qui ei equos, arma, ferrum, vel lignamina portant,

rum

cxtitisse,

cumque

Caietam, qua? a Pontificio

exercitu tenebatur, pervenissent, acceptis ab AlS. Praxedis litteris reque infecta rediisse. Dum vero Barensis ac Rhegini archiepiscoporum mentionem edit, dicendum vel legationem illam ab ea, quam Vitae Gregorii auctor narrat, alteram fuisse, vel ab ipso silentio eos antistites praetermissos; verum de pace inter Romanam Ecclesiam, et Fridericum conciliata proximo anno dicendum erit. Ilis adjicienda videntur, qute einsmodi de rebus Conradus Urspergensis historiae consignavit': Nibilominus quoque omni tempore, quamdiudenuntiabat eum, (ncmpe Fridericum), pajia exconinuinicalum, beneficium absolutionis humiliter cum

banensi episcopo,

et cardinale

Romam

se contulisse,

quibus impugnat Latinos.


Itein

excomnumicamus et anathematizamus virum Gaufridum de Luziniaco viceconobilem mitem castri Strandi Pictaviensis dioecesis propter

damna

gravia et injurias, quas... abbati et conct

veutui Malliacensi

monasterio

eorumdem

enor-

miter irrogavit, et adhuc irrogare non cessat, Item excommunicamus et anathematizamus omncs illos, qui abbatem ct canonicos S. Quirici de ipsa Ecclesia ex|iulerunt, et qui castra ii^sius
Ecclesia; occuparunt, ct detinent

occupata, et fa-

omni obedicntia
tioiie

et devotione
;

et justitiae exliihi-

ciuut detineri.

postulavit

ila

loquitur auctor Friderici


Pontifi-

Ilem excommunicamus et anathematizamus Ubaldum civem Pisauum, pro eo quod contra iuranientum i^rajstitum Ecclesiae Rom. hostiiiter

partibus implicitus,

submissumque erga
.

'
fiii.

lp.

Lxxv.

'^

Hicli.

in Clirou.

lioc anno.

Ur.sperg.

iii

intravitSardiniamadRom.Ecclesiam pertinentem,

Chron.

GREGORII IX ANNUS

3.

CIIRISTI
viribus
in

12'2!).

13

cem aniimim
<|uae intur

gcssisse jaclat
et |iai)am

Super causis veio,


(jui

(luis

confisus

humanis
tit

propria?

salutis

ipsum

\ertcl)antur, difiinien-

oblitus

exercitu

Jesu

Christi, lupo crudelior

dis,

advocavit iirincipes AJemannia^,


patriarclia

vencrunt
nr-

ovem errantem,

(iiiam,

iiniim ovile, et

unus

in Italiam, videlicct

A<|uileicnsis,

paslor fieret, rediicere debuerat ad oviie, occidere,

chiepiscopus Salzburgensis , episcopus Ralisponensis, Luipoldus dux Austriai cf dux DalmalicT,


et Ilistrio!
:

detruncare, vel Crcatori derogans creaturae ipsius

imaginem

detiirpare

pr.Tsumit, qiios vivos sua;

(|uil)us

advenientibus, imiicratore
,

maet

pofest subjicere

ditioiii, proiil his (ficbus

non

sine

nente apud Capuam

tractatum esl dc

(lace

cordis amariludine didicimus accidisse?


ir).

concordia inter imperium et sacerdotium et rcgnuin Sicilitc, ct absolutione imperatoris. Multis


aliis

Eia, frater, eia,

non expedit, ut qui

fide-

les et filios

ad ubera niatris Ecelesi;e advocanius,

quam

quo(iue mediantibus, tam de curia Romana, etiam Ilalia et Alemannia, sane bac com-

in sanguinis effiisione

gaudentes injuriis provo-

cemus

cum nuUum
si

sibi

locum

libertas laudabilis
sic serviret.

non posset pcrfici eo anno, dilata est usque in annum sequentem B. Hisque verbis Urspergensis liistoriam absolvit. Extaiit porro in Apopositio ciim
stolico Regesto ad patriarcliam
kal. Jiilii data; Gregorii

vindicaret,

sanguinolenta servilus

Cum

A(]uileiensem XII

enim reos sanguinis defendat Ecclesia, qus debet esse liberans, non flagcllansjuxta Salomonis eloquium sic diceiitis Erue eos, (lui ducuiitur ad
:

litlera!',

quibus graviter
hostibus,
applicuisse
adalios

mortem
non

et
;

qui frahuntur ad inferituni, liberare


et si dixeris, vires

ciim

accusat

sensisse

cum

Ecclcsia!

cesses

non suppetunt, qui

atque
studia,
iisse.

ctiam

ad

subornandos

inspcclor est cordis, ipse intelligit, et servatorem

eamque ob causam Pannonia) regem

anima! tuac nibil


reddet. Absit, ut

fallit, ct

homini juxta opera sua


alis

lilios,

quos sub

protectionis

44. Clementia Gregorii a ccedibus abhorrentis.

suse fovere fenetur

Flagitante

igitiir

pacem

Friderico, atque

Domino mater
vituti

est

Rom. Ecclesia, qua; disponente omnium et magistra, occidi vel


sic

ad eam Gregorio inclinante, ut qiii ob Pontiflciam clemenliam lundi humanum sanguinem perhorresceret, nec nisi invitus arma tractaret, facile pax deinde conciliata est; qua enim mansuetudine praidilus esset,
satis

etiam mutilari permitlat:

enim

et libertas ser-

propositum in revocandis errantibus servitus abdicaret. Quocirca fracederet, et libertatis

ostendit
suis,

cum

ali-

tuani rogandam duximus et hortandam, per Apostolica tibi scripta firmiter prfecipiendo

ternitatem

quibus hostibus Ecclesia! captis a


acceptis, pielatis dolorisque sensu

qni nimia
iis

mandantes, quatenus ilIos,quosinmanus exercitus


Jesu Cbrisli de caitero dextera exaltantis concluserit, siiie

crudelitate efferati ipsos mutilarant,

Gregorius

commotus, moAlbanensem episcopum Apostolicae Sedis legatuni, ne ita sanguinem humanum fundi
nuit gravissime

omni

occisione, detruncatione, vel


(lUEe

mu-

tilatione
sic

membrorum,
sic captivi,

penitus abliorremus,

caute facias custodiri, ut plus liberlalis

baberc
solilo

pateretur', niisericordiamqiie insitam et innatam


Ecclesiae servare jiissit; et qua) iinpie,et crudeliter

se

gaudeant
,

quam sub

yEgyptiaca ser-

vitute

iu

servilis libertatis

titulo

more

patrata erant, ita deflevit


servire ulterius Pliaraoni, ministris et aiiis, qui

Albanensi episcopo A. S. L.

prajsunt in exercitu

sub obtentu

gratia!

nostrae,

Magnus Doniinus, et laudabilis nimis, Ecclesiam suam iii filii sui bumilitate lactatam, et de-

necnon
dire,

et

pcena

pecuniaria,

quam

videris expe-

districtiiis

inhibendo, ne similia deinceps


attentare pra!sumat. Sic

mum
mero!

inconcussis radicibus in

ejus preliosissimi

in ipso exercitu aliqiiis

sanguinis aspersione mirabiliter stabilitam, adeo


libertatis tilulo

glorioso dolavit, ut profusis

palmitibus,

nec bumilitas defensionem libertatis


liberlatis defensio

enim ab oblocutionibiis detractorum faiiiam Ecclesiae, ac nostram intendimus super hiijusmodi conservare illcesaiii, quod ncc conscientia tamam
negligat, nec infamia odorein vitae ac suavitatem absorbens titulum conscienlia! sub falsae opinionis

excludat
tis

gradus bumilitarecompensans, quod nec esse debet libertas rigida, nec bumilifas dissoluta. Ex quo satis decenter inniiitur, quod etsi de,

nec
;

excedat

sic

unum

allero

rubigine captiosa
kalend.
4G.

denigret.

Datum
)).

Perusii

XIV

Poiitif. nostri aiino lu

Ilaetenus ad Pela-

fensor Ecclesiasticseiibertatisaliquando, licet raro,

gium Gregorius.
Joannes rex IJicrosolijmilanus ad imperiiim Orientale evocatur.

contra tyraniios et persecutorcs Ecclesia;, qiiamvis


invitus auxilio gladii materialis utatur, consueUc

Gum
Sicilia!

Pelagio episc.
citerioris expe-

humilitafis

non imniemor non eo


sitiat,

sic utitur,

ut

Albanensi A. S. L. in
ditione

illa

sauguinem
ditari,

vel desideret

cum

aliena jactura

sed potius

ut errantes

ad viam veritatis
in

adjunctum fuisse Joannem regem Hierosolymitanum ac plura egregia facinora explicuisse,


ex Richardo antea insinuaverimus, addenduiu videtiir, ut

revocet, et revocatos

cum omni mansueludine

sua libortale coiiservel. Veruni ciim libertvatis defensio ab illo dependeaf, (lui in paucis et iii multis
ineffabili providentia et incompreliensibiii dispositioiie

aiiiplissimum hoc
bellicae

aiiiio

navafo! Ecclesiic
reportarit.

opera!

virtiitisque
illi

pnemium
II

Delalum

nimirum
illi

est

Constantinopolifanum
a Rolierto

triumpliat

dicens inter alia:

Non

occides

imperiuiii,

cum

naldiiinus

sceptri

ha!res reiiLtiis
'

sustentando priidentia aliiue

Reg.

I.

iii.

Kp. xxvii.

ibij.

Ep. X v.

ietale iinpar esset, ca

tamen

lege, ut filiam Balduiiio

14
thoro jungcret,

GREGORII IX ANNUS
ac diadema e
qiii

3.

CHRISTI 1229.

vivis

excessiiriis
f^^eneri

genero transfunderet. Ifa


|)erfi(lia

imperatoris

quas moderni Latini, velsuccessoressui tenuerunt tempore Latinorum et post decessum regis,
:

ret;no exiitns fiierat. alteriiis generi impera-

Baliliiinus vel
neliiiiit

jiisli hffirciies

sui ha])el)nnt vel detisalvis

loris benelicio

imiteriiim Orieiitale
'

est
(4)

coiisecii-

lus;
a

qua de

re Georgius

Logotlieta

haec trarlit:
veluti

dominiuin iinperii plene et integre, donationibus, quas rex fecerit, tam in fodris,

quam

Constantinopolitani, cuni Rohertus,

quem

in aliis, videlicet in acquisitis et acqiiirendis, salva

iniperatoreni venerahaiitur Euripuni i>rofectus exspirasset, ctfraterejus Baldiiiniis

ha^reditate assignata, vel assigiianda lia^redibus re-

piieradhucac im-

puber remansisset, ad Joanneiu Hierosolymorum regeni militari prudenlia, ut tunc fama ferehat, singularem manu validuin mullunique intcr
, ,

viiiebit ei honorifice

suos specie corporis eiuinentem legatos destiuant,


ut ad
illos

concederet, et Constanlinopolis impeiili

Sane dominus rex teuebit Balduinum et proad honorem suum, et ad iionorem Balduini, donec Balduiiuis ad aitatem viginli annoriini pervenerit Baldninus et cuin venerit ad .ctateni viginti annorum, Balduinus investietur de regno Nicffiiio cum omnibus pertiiiengis.
:

rator acclauiarelur, res in ea


ret,

imperator obtinesusceperat,
Balheeredi,

tiis

necnon

filiam,
ij^si

quam
a;late

ipse

duino, sicuti
iniperaret:
cesscrat,

exisliinahant, im|>erii

qui lamen posl

emn
rex,

cum

jam matura ac integia cujusjam a>tas nimium i>ro-

annos octoginta vel ultra natus esset, quemadmodum et ipse eum vidi et admiratussuni viri undequaque exactam magnitudinem humanaj enim magnitndinis modum longitudine ac latitudine plus nimio excesserat. Rex legatis animum advertit, et iter per niare ingressus Constantinopohm occupat, neque enim multitudo, quae sibi tutum iter terrestre pararet, suppetebat . Hcec
circa
:

brachium adhuc ducatu Novi-Castri salva teneuta hoininum Latinorum, (iuam habuerunt de jure a tempore imperatoris Henrici, et ejus haeredibus usque ad amissionem terr;e, excepto ducatu Nicomediensi, qui remanesuis, et

de omni terra,

quam

ullra

tenuerant

unquam
;

Latini, adjuncto

bit in

inanu imperatoris.

48.
erit

Et sciendum est quod in voluntate regis

capere quod maluerit pro haeredibus suis, vel

totam terram, qua; est ult'a brachium, sicut leneut, vel unquam tenuerunt eam Grajci et Lavel totam terram, quam tenet Cominiano tini
:

leges affert,

auctor: nec ahas suscepti imperii initique foederis quas nos ex Pontiflcio Diplomate ^
illas

usque ad pcrtinentias de Dimos, et de Andrinoble, et totum ducatum de Sinepople, quisqnis eum tenet et totam terram de Esclaves, et illam quaj
:

decerpemus, quod
ritate

Gregorius Apostolica auctofiet


fllia

fuit

de Straces, excepto
;

illo,

quod Assantis (Asanes)


lali

muuivit.
In

inde tenet

et

excepto regno Thessalonicensis,


faciet

47.

nomine Domini. Amen. In primis

modo

(]U0(1 hceres regis

contractus matrimonialis de Balduiuo cuni


regis Joannis, et

Balduino, vel ejus

liaeredi,

homagiiim ligium quando veuiet ad impe;

consummabitur matrimonium, cum venerint ad tctalem. Et quia idem Balduinus


minoris
ffilahs est,

propter debilem slatum imperii,


et

dominus rex Joanues habebit imperium,

coro-

rinm post decessum regis et faciet servitium debitum pro terra sua siue periculo terrffi sua?, hoc excepto quod non tenebitur ire iu exercitum, in quo persona imperatoris non erit (his adjicit Pontificiam aucloritatem Gregorius).
idiis April.

nabitur iu imperatorem, et erit imperator ad totam vitam suani, et pleuariam liabebit potestatem, et plenarium dominium tanquam imperator ad totam vitam suam, et quid^iuid faciet tam iu acquisitis,

Datum

Perusii

PontiL nostri annoni. Joaunem porro

Casaris

nomine contentuin, ab imperiali titulo inagna cuui modestiae laude abstinuisse, tradunt plescri|>luies.

qnam

iu

acquirendis,

flrmum

et stabile

rique
sns.

in

perpetuum permanebit,

salvis

juslis teneulis

49. Theodori

Coegerat sane

Comneni audax aniynus deprestemporum necessitas Con-

'

Georg. Logolh.

liist.

iiiterprete

Leone

Allatio.

Greg.

1.

iii.

slantinopolitanos ad fulciendiim labans imperium,

Ep. LI.

propulsandosque hostes pertinacissimos Joannem

(1) Post illud Genrgim Logotheta sequitur in Annalil>us conti-ac'is : Extantque ea de re publicK Tabula; oonfectaj, qua; auctoi-itale confirinat;c sunt et Joannis rcgis litleris piouiulgafw. .inannem porro Caisaris noinine contentum, ab imperalorio titulo

Apostolica

magna

ciiin

modestiffi laude abstinuisse Iradunt |ilerii|ue scriptores. Vcruin

alii

historici Constantinoi^olilanaium

reruin peritiores Joaiineni inipei-atorem

creatum consentiuut, inter quus Giuiltcrius arcliiepiscopus Scnonensis (o) Baldiiini fainiliari ciinsuetudine usus, Joaunein solemni ritu iuiperaVidentes, inquit, Latini proceres Gra>cia! miserabile discriinen, quod a schismatica Gra:corum gente torio diademate rcdimiluin lestatur multis in locis invasum pro niajori parle fuerat, violenter occupatum, multa deliberant vigilantia, quod eis post Dcum imploraudum sit
:

auxiliuin, vel unde sperare valeant angustiis suis solatium exhibenduin. Tandcm comiuuni consilio tam nobilium quam minorum perauctoritatem sancta; inenioria; Gregorii pai>;c IX, Joannes de Brenna vir approbata; virtutis, qui propler egregia; probitatis iiidustiiam, iiecnon et devota; christianitatis merita prius regnum Jerosolymitanum adeptus fuci;it, ad impcrtienduin liuic tanti doloris plagai remediuin electus cst, concorditer advocatus ; dcsponsata enim Maria pra;dicti Joannis filia eideui h;crcdi iinperii Balduino, ipse Joannes iinperii Conslantinopolilani

necnon

administrationem suscepit et euram non sohnn autcm adininistrator generalis Romania; factus est, sed coronalus impeialnr vocatus, servata eidem Balduino ginero suo, cuin ad aitatem veniret legitimam imperii dignitate. Ex dtscriptis nimirnin legibiis Perusii, Ponlilicia auctorifate conllimatis, liaMuinus annos imperii nonnisi ab obit^u Joannis numeravit imo diserte Gregorius IX Joannem iii littcris impcraUueni appellare consu';vit; cnm liabluinuin non imiicratorem, sed nobilein viruin Iia;redem
ipsius

hicrcdis

solemniter, et ad vitain suain

imperii vocaret; atque adeo rc in accuratius exanieu adducta Joannis Brennensis impciii anni consignandi visi sunt .

.Mansi.

{(ij

Gualt. archicp. S',*non. apud Franc. Duchesne toin.

GREGORII IX ANNUS 3.
sihi proeficero,

'

CHRISTI

VUd
; ;

15

cuin

liinc .loaiiiics

Ducas diclus Va-

ctore oculis orbatuin esse

quod etiam Nicephosequenti


his ver'

tacius, ipsos ur^'eret, illinc Tlieodorus

Comnenus
ipsius

rus
bis

Gregoras Iradit

rem vero gestam

atrocissiine infestaret

i|uiire

Gre|,'orium anatlie-

anno
:

Aprili nieiise consignal Bicliardiis

mate hoc

ipso

anno Tlieodorum omnesque

Eodeiii

mense
(!t

Aprili in Gi;ecoiiini imperio


iiilcr

partibus implicitos, c|uii|ue


milteient, defixisse vidimus

arma
;

auxiliave sub-

factiim

est proeliuin

Griecos, in (luo Coin-

illiiin

vero

siiielis

niaiio capliis est

iitrociue liimiiie oihaliis , hacc


;

censuris Fontificiis, Friderici amicitiam magiiis mu Qiiidain, neribiis eblaiuiitum refert RicliarJus
:

de Givccoruin rehus siilfecerint


deaiiiiis.
5"2.

ad Lalinos re-

comes Maio de Romaiiia ciiiii noiiiiullis Gnecis mililibus de Komania ex parle Coiniiiiani ad imperatorem cuiu mayiiis miineribiis iiuiitiiis
iniiiiit,

De Academio!
Grcgorius
iiiter eos,

Parisiensis dissoliiKe repa-

ratione

sullicilus.

Exorla l'arisius
operani dahaiit,
sine

gravissima

qui

litteris

venit

et inferius

aliam Giiecoriim ad
verbis
:

i|isuiii le(|iii-

ac regios admiiiistros discordia,


rei lilteiaria!

non

magno
:

gationem exponit

liis

l)e

riomaiiia

discrimine iiobilissiinam illam Aca-

dem GroBci cum dextrariis in sellis et frenis aureis et cum iianiiis sericis auio lexlis etcuin innumeris
aureis iiummis, (iu;c
pridie
ipsi

imperatori repra;seiitant
iinperatoreiii veiie-

demiam dissohilam fuisse scribit Bernardus ' Anno (iiKiuit) Domini pra;laxalo mccxxix, facta fuit Parisius iiiler scholares dissi^nsio, (luam mox
secuta est ad

inensis

Novembris ad

tempus
alii
iii

multilaria

ilispersio,
alii
iii

alii

runt

E quibus

videtur Graicos Joamiis regisior-

quidem lihcmis,
alii
iii

Aiidegavis,
Italiam, vel

Aurelianis,
Ilisiiaiiiam,

titudinein veritos, ttedus ciiin Friderico, (luem so-

Angliam,
alias

alii

cero infensissimuiu noveraiil, coiisse.


50.

sive in
est

iniindi

provincias caiisa studii sunt

Praitermitteiidum

vero

non

quod
princi-

profecti, inulli (|uoque magistri et scliolares Tolo-

Georgius Logotbeta de Tlieodoro Coinneiio scribit,


illuin utpote incoastantis ac lubricie
fidei

sarn venerunt et
discordiie

rexerunt ihidem

Cum

hnjus

rumor emaiiasset ad Aposlolicam Se-

pem, qui

siepe

jusjurandum negligeret
litilitates,

violaret(iue
a

ad aucupaiidas suas

demum

Joanne

Asane Bulgarorum rege, quein injusle lacessiverat, victum captumque non siiie numinis viiidicta quain historiam ita Georgius describil fuisse
' :
;

dem, mox Gregorius ad redintegrandam celeberrimain Academiam, auctoritatem suam interponere, dare operam, ut discordia omnis e medio
tollerelur, nihihiue officii pnLtermiltere, (luo Issis
fieret satis,
iii

Videbalur

sibi (de

Tlieodoro loquitur) r.iilgaros

timore percitos nequaquam vel solum sui exercitus,

florenlissimaque Parisiorum gymnasia prislinum decus spIeiidnrciiKine vindicansntur; liatic sentenliam complecliiiilur liltcrtc ad Ludovi-

impetum

sustinere posse

at

non

sic

Bulgari,

cuin adolescentem
,

sed Asanus Joannes perfidia ac fccdere ab Angelo

Theodoro
nec

fracto iiotius

(luam propriis

viribiis tre-

tus parva sibi auxiliari

manu
eliaii!

e Scythis

conducta
ut a non-

ejusque Francorum regem matiem Blancam (|iiarum exemplum infra scriptum est *. 53. Regi Francorum et Blanca; matri ejus
,

numero (luidem

millenis coiilidentius in conmilitari,

reginae illustrihus.
In

flictum agebalur signo


nullis meinoria;

trihus, qu.c appropriatione

nominis

tri-

proditum

est,

jurejurando Theolociim Heiiro

bus in

S. Triiiitate

personis attrihuta noscuntur,

dori

scripto appenso et forte ciica

potentia, sapientia et henignitate videllcef,

regnum

proximiini, (|uein Clocoiiiiitzain appellant, milites


adversis signis irruunt el ut verho singula expri-

Francorum gium patet

ejusdem

S. Triiiilatis

prse regnis aliis


:

imitando vestia longis relro temponiilitum potens, in

mam,
et

dehellatur a Bulgaris et Scylhis Theodorus

rihus floruisse

in slrenuitate

ah boslibus una

cum

eo iion pauci illius afiines

clero lilterarum scieiilia pncdito sapieiis, et in cle-

et dignitate conspicui et illuslres viri,

eoriim oin-

menti

principum
si

bonilate

benigiium

(luorum

nihus depnrdatis, capiuntiir


cajdiiiue tcmperasse.

51. Addit auctor victorem clementia

usumirae

duo destituantur extrema, in vitia convertentur quoniam polenlia nisi fiierit sapienlia
medio
:

Edoctum

forte

parenlis sui

Calojoannis, de (ino plura nos suis locis diximus,


calamilalis exemplo, qui

temperata, in prajsumptionem liixuriat, se in arrobenignilas vero, si eadem gantiam extollendo


:

Grmcos barbariem exerciiisset, et se Romaioctoiuim nuncuparel, iit olim Basilius imp. oh maximas Bulgalerinam
in

cum

suffulta
efficitur

non

fuerit, in dissolutionein degenerat, et

fatuilali

cognata. Igitiir sapienlia neccs-

saria est utriqiie, siiie (pia


virtiilis

neutra illarum noincn


:

rornm
tiilil f

strages edilas Bulgaroctoni


Irisli
:

cognomen

sihi

obtinet vel effectum

sapientia vero nulri-

pepererat,
inia

postea morle a niiinine affectnin

tur studio lillerariini,

objccto niiniriim in somniis armato


latiis

homine, qni hasta

cjiis

confodit,
*

laterali

liciarum egresso, noii irrigaturet foecimdalur post Spiritns sancti gratiain,

quo quasi fluvio de loco desolum regnuin pra;dictum


Ecclcsia' geiieralis,

morbo
(liii

periisse, nt Georgiiis

Logolheta

enarrat

verum eliam paradisus

addit TlieoJorum |ierliumaiiiter a Joaiiiie tra-

cnjiis alveiis Parisiensis civilas, ex co (luod

idem

ctatum,

cum

novas res in carcere molirelur, a vi-

stiidium Parisius viguit, haclenus noscitur e\ti-

'

Gpnrj:. ubi

su|i. interp.

D. Lcuie Al

iilio.

fioorg. I.ogoth.
in

ccpti.

firei.'.

1.

11.

Rich.

ile

S.

Gcrm.

in Cliron.

nern.

ilonat. Lalin. a

Leone

Allatio.

C.iiron.

' Lib.

lll.Ep. XCV.

16
tisse; iinde vcslra

GREGORII IX ANNUS
credimns interesse soUicita
sata^^ere
dili-

3.

CHRISTI 1229.
injecissc
;

transferendae Academiae

ium

ciiiscopo

{^entia, et solliciludiiie

diligenti, ut stii-

dium dielus
illuc quasi

vestris

traiislatum alibi a Parisiis,

tlumon ad alveum revocetur, ne forsan

cx translaliouu Inijusmodi ad niliilum redigatur,


per plura loca divisnni, velut fluvius distortus ab

Cenomanensi ', aliisque missae; i|isos enim discordes animos conciliare, et ad Academiain Parisios revocandam operam iiavare jussit. At Pontificem ipsum monentem episcoposCenoinaneiisem ac Silvaiieclensem, et arcliidiaconuin Catalaunensem
audire pncstat
scripta
:

alveo et in rivos divisiis arcscit, et per Iioc cailuni

Discretioni veslr;c per Apostolica


inter regeiii et regi-

claudiScripturajac imbrem suum nubescontinere conlingat, et incomplutam terram universalis Ecciesia;

mandamus, quatenus
et

nam, ac magistros

scholares prtcfatos interpo-

reniaiiere

necnon

in

tenebras soleni et

nentes soilicite partes vestras, impendatis sollicitu-

lunam

converli, stellas involvi caligine Imjusiiiodi


sic

dinem diligentem
stris el

et

operam

efficacem, ut magi-

de prajdiclo regno deleri Trinitatis vestigium prielibatum, quoniam in vestram ignomiiiiaiii redundaret, si diebus vestris idem
tenebraruni, ac

scholaribus antedictis, de datis daiiinis et

irrogalis injuriis
soiita

congrue

satisfiat, restituta

ipsis

libertate ac a clara; menioria; Pliilippo rege

regnum hiijusmodi privatum

gloria reddcretur;

Francorum concessa, studium


tribus comitibiis,

Parisius revocetur,

nec expeiliret (juod in ipso regnantibus tanli Iionorisadscriberelur amissio, (|uam suis servare temporibus reges inclyli ex iuiiata
pensius studuerunt ex diversis
in supradicta civitate
sibi cleinenlia

noii obstaule alicujus vinculo juiamenti, cujus ex

quos debet Iiabere, duo videntur

pro-

deesse, justitia videlicet et judicium e quibus vide-

mundi nationibus
s,

collectam niultitudinem, ad

aquassapienlia) liauriendas benignius confovent; ac provide supportantes,


54.

si

quando excedebat.

Sane ad nostram noveritis audientiam pervenisse, qiiod inter vos ex parte una, et dfectos
filios magistros et scliolares Parisienses ex altera, dissensione suborta, iidem magislri cum scbolari-

hujusmodi juraDecembr. Pontif. nostri aniio iii . Cumque adhibita illa- a suinmo Pontifice diligentia discordes animi nondum coire potuissent, sequenti anno majorem operain navatur
processisse praestare
kal.

minime

mentuni. Dat. Petusii VIII

vit,

ne celebri Acadeinia diutius Lutetiaorbaretur,

ac doctores academicos ad ea dissidia faciliiis concilianda, ex suis aliquos

Romain

mittere jussit,

bus damnis et runt, studium

injuriis

lacessiti a Parisiis discesse-

quo
rit,

iii

pristinum statuin restitui omnia ac vindi-

alibi transferendo.

Nos ergo

utilita-

cari possent.

Denique ut eam discordiam extinxeParisiis restitutam aniplioribus

tibus provenluris ex priEdicti fluminis ad

alveum

academiamque
dicetiir.

reditu adspirantes, et volentes incommoditatibus, quae possunt ex discessu emergere , obviare, vene-

jn-ivilegiis decoraverit,

anno hujus

sa?culi

trigesimo

primo

Nuiic quae ad sopiendum recrupra^stiterit,

rabilibus fratribus nostris Cenomannensi, etSilvanectensi episcoiiis, et magislro Joanni arcliidiacono

descens inlestinuin in Galliis bellum

Catalaunensi noslris
ipsi vice

damus

litteris in

mandatis, ut

prosequamur. 56. Cuin varios tuniultus conflarent

in Galliis

noslra inter vos ac magistros et scbolares priefatos interponant sollicite partes suas, ac iinpendant sollicitudinem diligentem, et operam etti,

principes viri, atque ad aniiilificandam auctorita-

cacem

ut magistris et scbolaribus antedictis de

tem suani nova adversus Ludovicum regem aniiis niinorem reginaiiM|ue consilia iiiirent, Gregoriua ut ad eas seditiones compescendas incumberent,
episcopis Silvanecteasi, Aurelianensi, et Meldensi

datis damiiis et irrogalis injuriis restiluta ipsis solita libertate,

congrue

satisfiat,

ac a clarse memoriie rege Francoriim concessa, studium PariPbilippo sius revocetur. Quocirca excellentiam vestram

Apostolico
lilteris se

jiro

imperio maudavit
et

'.

Quibiis etiam

regem

reginam

iii

clienlelam
ista

suam
sumus

admisisse
archiep.

profitetur,

ac de his

quoque ad

roganuis attentius

et

monemus,

ac exhortamur in

Lugdunensem
,

scripsit*: Gravi

Doinino, quateiius benignitatis prccdecessorum veslrorum iiihffirentes vestigiis, ob reverentiam Aiiostolica; Sedis et nostram, ipsos plenius admittalis in gratiam regium et favorem, acquiescendo monilis et exhortalionibus pricdiclorum ea execu-

dolore turbati, et horrore perciilsi, quod sicul au-

divimus

quamplures magnates

el alii

de regno

Francia; diabolo instigante seducti, sese inexorabili

odio invicem persequentes, auctoritatis regia3 probibitione

contempla, regnum Francia;, regnum


gestiunt

exequenlione celeri, sicut decet, clementia quod non credimus, egeritis, tes; ne si secus sapientiam et benignitatem, sine quibus vix posolita
tentia) unitas potest persislere,

beiiedictionis et grati;c, variis lacerare dissidiis, et


bellicis

iinpulsibus
,

atleiidendo

rerum dispendia
pericula, et

conquassare, non discriinina corponegotii

videamini abjecisse,
c;elitus

ruin,

animarum

impedimenta

ac nos, qui

regnum

ipsiiin

haclenus

bene-

Terr;e-Saiictae, quae

inde iioscuntur inevilabiliter

dicluin, ut dedecori^tur a decore

liujusinodi

non

imminere.
iiitiilisse

His congruunt, qn;^ scribit

Nangius,

jiossumus a;(|uaniiniter tolerare, super hoc j)rovidere aliter compellamur. Dat. Perusii VI kal. Decenibris Poiitif. nostri anno ni.
55. Scripta;

bellum Marchiae et Britannia; comiles Campanice comiti ob deteclas ab


aiino superiore atrox
ipso, (|uasconflaraiil regiinsidias, secutasqueiUius

eodem

argumento

littera;

tum
1
l'',|).

episcopoParisiensi,

quem

etiain durioribus

verbis
alio
XC.I.

increpuit, discordias

alere,

occasioncmque

Lxxxix.
''

Gieg.

1.

IV.

Ep. xix.

'

Ibiil. I.

in, E[). xc,

Iblil. \i]i.

xcii.

GREGORU
partes; sod
rogia

IX

ANNUS

3.

cimrsTi

\'21'.).

IT

virtule

propulsalos

(I). Siilxlit

.Foanni opiscopo Sabinonsi A. S. L. gratulatorias


lilloras VIII id.

Pontifex

Quia vero prncdictuui rcgoni


et

spociali

Fobr.

diidit

',

logaliono pro digni-

praerogaliva dilectionis

gratim complectentes

tate gesta,

nominis sui ac

virtntis

famam

late cir-

regni statiuu intiino zelaiuur alTocln, ni'c ojns mo(liloctnm lcsliam ferrc possumus non moloste
;

cnmtulispo :oiim(piead ooopla


incoiidit.
uti

foli(.itor

prosoquenda

filium nobilem viruin

ducem burgundiic rogamns,


sil)i
ai:
iii

monomns
dantes

ot

liortamur in Domino, nostris

litteris in

mandalis,

roiiiissionem sibi

peccaminuni injnngentes, ut
cl lionori, niillis se

salnti sna;

consulens
lide,

Cui oliam oam provinciam coii:misit ', matrimoniuin contra Ecclesiae canones Aragonia; regom inter ac reginam initiim dissolveret, et si iii iis rogionibns coiitia Manios cxercitiim cogi ' conlingoret, iudulgcntiarnm bcncficium sacra; militia;
fiiiiilerot.

suggestionibus sodnci pormittat,


ac

nomen

adscribentil)iis liboralitor

ef-

nullis failaciis circumscribi, (luominus in

devolione regia infliixibilitor i^orseverans, non solnm seipsuin guerris non implicet, scd eas modis

Porro de episcopi Sabiiiensis logatione haec Lucas Tndensis ' PostiuEC rovorendissimus
:

pater Joamies Sabinimsis episco[)iis, Aposlolica;Sedis l<'galus,

quibns potost sedare stndeat incossantcr, nt pacoin concilians, moreatnr intor pacificos nnmerari, (|ui secniidum Evangolicain voritalem, (|iia3 nec fallit, nec fallitnr, sunt beali (luoniam Dei filii vocabuntur; et

missus

est

iii

IIis|)aiuani

;i

gloriosissiino

patre

(|)a|)a)

Crogorio; hic
liis|)aiios

iiiter c;etora,

qua;

iste

gessit, rogos

contra Sarracenos studuit


AI|)lionso
filio

incilare .

De rebns vero tiim ab


a FiM-nando
:

rege

apud liomines eliam

sibi

com|)arot

nomon

Legioiionsi, tiim

ojiis

Caslelke

bonum;
Qiiocirca

ac nos, qui dicti regis causain i^ropriam


fraternitati

rege hoc anno gestis subdit

Hex

Legioiicnsis

repulaiiius, exinde sibi constituat merito debitores.


tufc

Adolphonsus cum exorcitu sno,


filii

et

parte exercitus
o|)|)i(luin
,

per Ai^ostolica scripta


dili-

sni rogis Fornandi, obsodit Caceres,


,

mandamus, quatenus dictum ducem, ad hoc


genter moneas et inducas. Dat. Pernsii
III

fortissimum barbaiorum
regibus,

ct

ce[)it

ipsum

focit

kal.

eliam largissimus rox qniddam


|)ife

memoria digiium
ali-

Decemb.
episcopo

Pontif.

nostri an.
aliisiiue

[ii

Qua etiam

die

(jui fuoraiit aiile

ipsum, nani adjiiravit


i[jseqnidem

Parisiensi

pneco[)it', anatlie-

oiiiues juilices rogiii sui, nt

non acciperent ab
:

mate percellerent, qui archiepiscopum Lngdunensem ceperant per snnimum scelus, omnibusque
bonis oxueiaiit ac spoliarant.

quo parviim
eis

vel

magnum donum

de suo serario omnes abuiidantos f iciobat expensas, ne jndicos po|iuIi dona |)orvortoroiit, ju-

Quod ad regem
citu,
visse,

atlinet, ait

Guillelmus Nan-

dicium

et justitia

haberelur. Nobilis

filius

autem

gius^ illum, comparato instructoijiio ingoiiti oxer-

ojus rex Castolhe Fornaiidiis ingressns est torrani

adversus Petrum Armoricum coiiiitoni moqui intolerabili superbia elatus, adversus


ejusiiue tcrras
;

Manrorum cuni
faciens,

exercitu niagno, etmiillas stragos

regem ilerum consurrexerat,


liter variis

liosti-

arbores, vineas, segotes et cuncta, qua; eraiit in circuitii, ferro et flamina vastavit . Ut

excursionibus invaserat

taiidemque a
fractos

vero Christiani nominis


gati

liostos

nefandissimi

[)rofli-

rege

repressum ac perdomitum,

sic(jue

fuerint,

anno

inseqiienti ex eodeni auctore,


E[>istolis erit

alios paritor viros nobiles ad oflicium revocatos (2),

atque ex Pontificiis
teris
^

ac ])ace altissima annis quatnor et amplius re-

58. Intor h;cc scri[)tis ad Aragoiii;e

exponendum. rogem

lit-

gnum

illud floruisse.

humanitatis

et

olQcii

|)lenis

commendat

57. Legatio

nandum
'

di/fert

Pontifex.

ad rerjem Aragonia; quem coroHoc anno Poutifex

singulari honore ac benevolenlia,

tum Ecclesiam,

Greg.

1.

II.

Ep. Lxxxn.

Ep. xcix.

"

Nangius de gest. Lud. Franc. reg.

Iioc

anno.

Tud.

Hisl. Ilisp.

1.

Ep. lxxxiii.
tp. IX.

Ep.

Lxxxiv,

Greg.

lll.

(1)

Qiianquam

repressum

lioc

anno

a S.

Ludovico

Brilannia)
i,

comitem annalista
1239, exteiii

referl,

bellum tainen

illud

Junio sequenlis anni adliuc

perscverassc certuin est,


relaxasse. Data! suut

cum

iu Collcclione Martcnii toin.

col.

liltera;

arcliicpiscopuruiu et pnucipuiii Gallia, quilius dccla-

raut se publico judicio dainnasse


illai

domiui Vitreio ; rege Anglia foidus coniposituros se


taniiiie jain

comiteai Britanui;e, eumdemque principatu suo exuisse et quo adstriiigebaulur, subditoruin jurameutuin ex castrisjuxta Auceuisum anno Mccx.^ix, mense Junio. Statimque iu eadein Cullectioue subduntur litlenc ,\ndrea! quibus S. Ludovico regi se subinittit, quem sibi spopondisse testalur nuiiquam Galbiscum IJritauni;e coniite, vel etiani cnm
inscio.
Littcr;c iste in iisdein castris

eodem meuse

sisuanlur.
qiia

tunc cuiu Auglia! rege contra Gallos


qui

coiijpiras^e.

Cuin vero senteutia de

Ex his aulein lutelligimus coinitem Brisupirius in Britauuuni a comitibus Flandri;c et

uua cum episeopo Senoneusi ;(libquc pronuiitiala fuerit eodem mense Juiiio, liiiic disv-iuuis errasse Beruarduin Giiidonis ia ad aunuin 12,30, scribit couiilem Cainpaiii;c, cum Britanni;e comite, et rego .\iigli;e adveisus Gallos coivisse. Verba ejus scriploris legas iu Aniialibus ad anuum 1230, 3U. Idcui etiam Beruardus coinitcm .Marclii;c iii caiii conspirationcin vcnisse falso, ut arbitror, accusat. Nam apud .Martenium ibid. ciil. 1238, exlat Cliarta ejusdem comitis siguata apud llicbioncm anno Domiiii Mcc.xxx, mense Maio, qua declarat conveulum fuisse iutcr jiartcs de coniiubio ineuiido ab Hugoue lilio suo priinogenito cum ElisabetU regis Ludovici
Cauipaui;c

Cbrouico,

sorore,

inipetrata
ct loco

prius

ab Ecclesia

Boinaua dispensatione.

(Juin

et

chart;e

buic iu eadeni Collectione pra^mittitur

alia

eudem anno

mense

data

de couveiitionc quadain iuter

eumdem
sine

rex nee paeein ncc Ireguam faciet

eum

rcge

Angli;c

comitein et Ludovicuin iuita, ac inter c;etera3 conditioncs h;ec legitur : Ipse asseusu noslro . (Juis ergo credat comitem Marcbi;c regi Anglia; boc anno se

conjunxisse ?
:

Mansi.

Adductns est etiam ad officium et obscquiiim Ecclesia; a (2) 1'ost illud : Ad, officium revocatns, addunt Annales coulr;icti saneto rege Ilogerius Fuxi eomes, ae pra;cipuas arces pro lide oppignerauda potestati (a) llomani S. Augcli diacoui cardinabs pennisit .
.Ma.\si.
{u)

Gpeg.

I.

2, ep. Ul.

ANK.

TOMIJS XXI.

PiAVN.

II.

18

CtREGORII IX
Ecclcsiaslicos viros complecti.
lcgfati

AXXfS
Jnco-

3.

CHRISTI 1220.

tum

Cumquc
sese

bus rex

sui opera expetiissct, uti Poutificiis

Junio, Cregorius papa praedicius fratrem Franciscum innocentis vitajvirum, (jui institntorOrdinis

manii)us

diailemale

cingeretur,

Gregorius
id

excusat ob

temporum

ini(]uilatem,

pollicilus

Inbenlissime praestiturum,
teret.
Illuslri regi Gratias

cum

occasio

permit-

fratrum Minorum, apud Perusiumde fratrum suorum consilio duxit sanctoruin Catalogo adscribendum, mandans ubique terraruni diem, quo solo carnem et ccelo spiritumreddidit, (juartoscilifuit

Aragonum. agimus graliarum omnium

cet
largitori,

lendum
riori

nonas Octobris, annissingulissolemniter exco. Ita Ricliardus. Verum cum anno supe-

quod, sicnt accepimus ct ulique acceptamus, ipso menti tua.^ tiuiorem sui nomiiiis ct amorem misericoniiler inspirante, ab eo qni solus babet in re-

soleuini pompa sanclorum numero appositum videremus, quo etiam auctor solemnem illam

ca}Iitum Catalogo adjectionem coUocavit, seqnitnr

gno bominum poteslatein, dignilatis regioc gloriam recognoscens, sponsam ejus Ecclesiam, et
personas Ecclesiasticas bonorificentia debita veneraris,
et Apostolicnc
fide,

Sedis, et nostris beneplacitis


te

promiita

pronaque devotione

offercns, et

exponens, voluntate nobis et actione desideras complacere. Quare nos in tua> mansuetudinis gloria delectati personam tuam praerogativa dileclionis et gratia; complectentes, ad profectus tuos secundum utrumque liominem aspiramus. Ca?terum su|>plicaliones placidas et bonestas, quas super suscipiendo de nianibus nostris regio diademalc per dilectum filiiini Joannem Bucbados nun-

auclorem de litteris Ponlificiis locutum, quibus i])sius venerationem Christianoorbicouimendavit. Consultus ab Argentioensi episcopo Pontifex, num puer quadriennis iu patris jam Cbristianis sacris imbuti domo, an apud malrem in Judaismo perstantem educari deberet. respondit in favorem
'

fidei,

ut

apud patrem Cbristiana

religione insti-

tuendus aleretur. Eodem eliam religionis defendendae studio Palentinum episcopum Jndreorum
adversus Christianos
sit

insolentiam refrrenare jus-

Praeterea,

cum

archiepiscopus Colocensis

precibus ab Apostolica Sede petiisset, ut in mouasterio Cnhelensi dioecesis sua; episco]ialem

summis
sedem potcm

tium tuum, vinim utique fidulem, morigeratum et proxidum, tua nobis subliniitas destiuavit, benigue receiiinuis et gratanter, eos jam ad exaudigratiam bilariter admittentes, et magnificentiam tuam dignis ex boc in Dumino laudibus
tionis

sibi instituere liceret,


fecit
'.

Gregorius voti com-

Cumque Cumani una cum suo duce


nuPontifex ingenti

Strigoniensis arcbiepiscopi ojiera Cbristiauam

per rehgionem amplexi essent,

commendantes.
59.
ct

perfusus gaudio ea de re exaratis ad eos litteris ', iji^os in fidem ac patrocinium Sedis Apostolics recepit,

aVerum qniaomniabonain tempore


jielita

suo,

ejusque gentis episcopum

soli

Romano

Pon-

ut fiant

munera

gratiora, differuntur in-

terdum, ul opportunius cooferantur, nos varios


turbines
tes,

nunc

instanles, sicut convenit, attenden-

tifici obnoxium esse jussit ^ Quantum porro numini acceptum sit divinum verbum ab Evangelicis prceconibus disseminari

ex quibus tanto ncgotio multa inconinioda

instruique

populos,

iusigni
est,

miraculo

])er

baec

possent evenire, commodius tempus providimus exspectandum, quo res auclore Domino sine obice
])rospere dirigalur, et

omnibns

ia

bonum

coope-

quod narrat Cantipratensis ^; anno nimirum circiter mccxis virnm e Dominicana familia pietate conspicuum, cum in
tem])ora demonstratum
B. Virgiuis assumptae festo die se ad

rantibus, o])talum sortiatur efieclum. Quocirca se-

quemdam

lo-

renilatem regiam rogamus in Domino, et monemus, quatenus pro tali dilalione miuime movearis, cum praesto sinuis ad graliam tibi tam in boc, quam in aliis exbibendam. Sed brevi, ut confidi-

cum

in

Germania concionis habendae ad populum

gratia conferret, fluviusque iter abscinderet,

quem

necirajicere posset,

cum

deesset scapha

necpon-

tem

adire,

quod amnis turgidus atque

extra ripas

mus, tem[)ore securus exspectans, cum expedire


videris, fiducialiter nos requiras
:

effusus ad illum ingressum praeclusisset, atque in-

cum

et

nos

inte-

rim

opi)ortuna sunt, sollicite disponanuis. Stude igitur, fili benedictionis et gratioe, opera tua
quffi

terea cura promnlgandi verbi divini, imminente jam bora ilium ureret sese ad preces contulisse, consilioque ex Deo capto, vestem, quam cappam
;

juxla sa]iientis consilium in mansuetudine facere, ut super hominum gloriam dirigaris, et ut dies

vocaut, aquis injecisse, editoquecrucis signoad al-

teram ripam vestibus ne quidem tantillnm madefactisap])Iicuisse, ingenti stupore detixo ejus socio,

super dies regis adjiciat Dominus , in mandatis ejus satagas exerceri quiacum placuerintDomino
;

qui periculocommitlere se non ausus, ad trajectum

via3 liominum, utiam inimicos ejus convertet ad pacem, fietqne ut te rectore, te duce, populus suus

cimbam

exs])eclavit.

Q\. FlorenticB de Eucharistia miractilum.

sedebit in pulchritudine j^acis, et requieopulenta, et taudem regnum fransitorium commutabis feliciler in ffiternum. Dat.

Nec ininus conspicuum aliud miraculura Deus Florentia}, ad corporis Domini in sanctissimo Eucharistiaj
dit.

Ferusii
iii

lialend.

Maii,

sacramento ilJustraudain veritatem edi-

Ponlificatus noslri
CO.

anno

Cum

enim hujus anni siccxxix trigesimo

die

Veneratio S.

Francisci

Agcns de iis quae Gregorio, et hiijus responsa. Gre^orius Perusii gessit, ba;c Hichardns Mense
:

commendata a
'

E[). xili.

lip.

LviTl.

Lib. iil. Ep.


3

Ep. Lix.

Lxs.

'

Grc?-.
1.

I.

ii.

Ep. LXXVir.

Cjnli.

II.

c.

29. 20.

GREGORII IX ANNUS
Deccinhris, saccrdos Ecclcsitc S. Anibrosii,nominc
Uguccioiiiiis,

h.

CHRISTI 1230.
in

19

sanguis

crystailinam

ampullam transfusus,

pcracto incrucnlo niissiu sacrilicio,

calicciu iion bciic tletersisset, sivc ;ctatis iiifirave-

etiam liodie cuin ingenti iiiclatis sensu, ad speclandum proponitur. Hajc Uicoidanus Males|)iiia
vulgari scrmoiic llalico,
iisdein
(|uic

scentis ilcbililalc, sivc incuria, (licquc inscqucnli


caliccin cuin inanu cepissct,

Juaiincs Viilanus
iiistori;e

'

in ilio spleiKiitluin

paene redditis verbis,


:

ad

annum

ac purpiircimi cruorcni iiispexit, cunuiuc onincs


nionastcrii illius virgines

inscciucnlciii coniniendavit

scd facilc coiicilialur,

Dco

liicata",

qui^iue

iii-

cuiii iilc aiintiiii a Nativitatc Uoniiiii

lcrfucre,

lum
:

episcopus,*oinnisque clerus ingcnti

spicari,

atquc

lioc

polucrit aumiracuiuni post Natalc Domini

adiiiiralione iiictatequc pcrfusis aniiiiis suiit


ieni|)Iati
tleiii

con-

ciariierit.

Florcntinis, (|ui ccrtaliin coiilluxcre,


cst.

vidcndus proposilus

calicc

postniodum

is

'

Chr.

1.

VI.

c. 8.

GREGORII IX ANNUS

/i.

CHRISTI

1230.

\.

Romani

divina ultione probati in

Anno a partu Virginis trirevocant Gregoriian. gesinio supra niillesimuin duceiifesimum, Iiidictione terlia, accensuin a Friderici ducibus annis

Vrbem

bis angariis, vassallos

palrimonii variis oiicribus

impetentes, ex quibus nc sponsa Christi remanerct inulta, quasi libcllum rcpudii susccptuia, vi-

superioribus atrox bcllum, jiacem exorante imperatore, ingenti

dcns Domiiuis i|)soruui cuiictas cogitaliones inlcntas esse ad inulum, cicli cataractas aperuit, el
secuta Tiberis tuincntis iiifluxio in doinibus Urbis, usque ad tccta succurreiis (cxcurrciis), iioini-

oinnium gaudio

sopituiii est;

Ro-

inanique

diviiia;

vindicta3 terrore

perlusi Grego-

rium

ia

Urbem

Perusio excitum niagna bonoris


caelcstes
iras

nes non paucosetjun.enta delevit, frumentomulto


et

poinpa ad
illi,

placandas

susceperunt.

vino depciditis,

Icctis ct

innumcrabili vasorum
iiiarc, illaiii(|uc

Defensurus enim
graviter

vicarii

sui injurias Deus,

qucm
Petri

grandium mullitudine

ilcvcxis in

Ecclesise libertate violata, Ecclesiasticis viris


opprcssis,

aliisque

patrimonii

S.

scrpentium magnarum coiigcricm intra Urbis moenia inundatio diminuta rcli(|nit, ut eoruin putrcdine molcsta lues, ct in juniciita et hoinincs
desaeviens, inagna

obnoxiis variis malis atque oncribus

mis

injuriis affccerant, ac

sumduorumferme annorum
attritis,

ipsorum

cum

niorte tuin inflr-

spatio Perusii quasi in exilio vcrsari compulerant;


justissiinae ultionis iras in eos cxcrere cocpcrat, ac

tanquam
rctur,
inllatus

altero diluvio ipsos obruere vclle videtantam imbriuin copiam effudcrat, ut iis

Qui divinaj ultionis judicium de offcnsa veiiire iiiatiis Ecclcsia> cognoscentes , cancellariuin ct Paiuiulpbum de Suburra
mitatc
infcrrct.

damna

tanquam proconsuies etlcgatos apud Pcrusiuin ad

Tiberis extra ripas sese ejicerct, influcrct


Urbis,

indomos
peret
lcin
:

imo ad

ipsa tecta excresccrct, bo-

eodem ad Urbem rcduccndo


et

pcdcs suniini Pontificis pro impetranda venia, et Poiitilice cuni hono-

niincs(iue et jumcntarapcret,
(|uinetiani

commeatus corruiningeniiitra

riflcentia debita, dcstinarunt.

Qid bcnignus pater

ad malorum cuinuluin

dominus non

elatus, sed polius humilialus ex

fluvius

immanium scrpcntium vim


intulit.

vindicta Irislcs filiorum evcnlus, et suiiplicaiitiiini

Urbcm

evoinuit, qiuc conii)utrcsccns infeclo acre

lcgatoruni

suspiria

conipassioiie
(tertii)

patcriia

susci-

funestam luem

Quibus prodigiis

pcrterriti

picns, circa sui quarti

anni exitum mense

Roniaiii, ad Pontificis

Urbem

pcdes confugcre, utque in redirct, supplicibus precibuscontcnderunt.

Ecbruarii

hebdomada

inajoris

QuadragcsimcB

prima,
titia

in

Urbcin

cum

gloria ct iiiexistimanda hc-

Narrat ea bisce verbis Gregorii Gestoruin scriptor 2. Prcmcljal intcriiii, (videliccl duiii Pontitex Pcrusii
agerct),

populi exullantis iniravit. Quibus exhaustis et


attritis iiiedia,

famis

frumcnta de

vicinis partibus

Ilomanorum

labics rccidivo

furore Sedis Apostolicae libertatem, Ecclesias Ur-

co inaiidaiite collecta pia libcralitatc donavit, alias eliam de ubertatc nialris Ecclesia?, qua; super af-

20
fliclis

GREGORII IX ANNUS 4.
pia geslare \iscera consuevit,

CHRISTl 1230.

eormn

nioerori

conipassus, inamis nimiificsD subventionis extendit .


Illani

dominis Joanne venerabili episcopo Sabinensi et Tlioma tituli S. Sabinaj venerabili presbytero card.
A])Oslolica3 Sedis lcgatis, vice rcvereudissinii patris

Tiberis iiigentem eluvioiiem iiotavit


',

etiam llunricus Stero

hicharilusijue,

cnm

ait

Tiberim adeo
etiaiu Basilicoe

late extra ripas eflusuni, ut

gradus
:

domiui Gregorii Dei gratia summi Pontificis recipientibus, slare pra?cise mandatis Ecclesiae el sine
aliqua conditioiie
Dat.
a]iud
S.

principis

Aposlolorum

]trolu(Mct

secundum formaiuEcclesia},
an.

etc.

Prinio, inc|uit, die Februarii

Ronue Tibcris

flu-

Gcrmanum

Dominic;c Incar-

vius per abluvioiicm usciue adeo inundavit, cjuod occupavit de doniiltus Urbis uscjue ad S. Pclrum

nat.Mccxxx, die umensis


Deiii Icgali

Julii, tertiselndictionis .

imjieratorem sacramento adegere, ut


injurias volunlaria oblivioiie con-

ad S. Paulum. Quod tanti causa fimoris Romanis omnibus exlilit, ut mox de comnumi consilio metu mortis dominum papani ad Urbem
ct uscjue

corum oninium

tereret, qui bello inter

ipsum Ecclesiamque exarscijiie

descente, Ecclcsiae adlisesissent, nec iin(]uam ali-

de Perusio revocarent; ijui rediens a senatu populocjue Rouiano ingenti cuni gaudio est leceptus .
3.

quani ab
EcclesiiE

iis

ullioncm expetilurum,

onines

antea ob id latas sententias revocaturum, ncque

ditionem

invasurum

publico decreto

Pax

statuta inter Fridericum et

restiiutis oinnibus,
dit

mm a cemnris absolvit. Sub-

papam, qui

saiiciret,

cujus sacranienti forma suis concepta

verbis in Rcgcsto cxtat.


5. Tractatum pra?terea est de ineunda ratione, qua Urbes, quaj deserto Friderico parles Ecclesiae

auctor Rlicginum arcbiepisco]iuni et magistrum

religiosi

Theulonicorum ec]uitum Ordinis, Ronia,


^iaceiu se contulerant, digres-

qno ad Iractandam
jtaulo jiost
rintbiffi,

fueraiit am|>lcxae,
i'cnt,

in

imi^eratoris potcstatem redi-

sos Fridcricuiu a]iud


in

Precicanam convcnisse, ac

ad quae iu ojius perducenda annus est defi-

et

Urbem reversos, cjuo Austriae, CaMoravia? duces ac patriarcbam A(]ui-

tempus etiam deutriusque partis conseusu produci posset, atque ex parle imiicratoris
nitus, qiiod
et Ecclesiae ]>rovincia

leiensem ac Salisburgeusem arcliie])iscoi)Uiu ad conciliandam Gregorium inter et Fridericum concordiam coufluxisse ait. Cujus etiam initi foederis

duobus impoueretur,

c]ui si

auimis dissentirent, quintum illieligerent, e cujus


seutenlia rcs eo

pendcret, quae

omnia Fridericus
:

mcnioratus PontiUciorum Gestoriim auctor iiaucis verbis complectitur; ubi enim Fridericuni exOrientercdiisse, aclegatos Gregorio ])apa3
Iiistoriani

liuicpiiblicaideclaratioui iuseruit

((Fridcricusetc.

arcliiei)iscopum

Messauenscm et Ilermannum maTheutonicorum ad exorandam pacem migistruin


nonnu]Iac]ue oppida ad fidc^m

Per praesens scriptum notuni fieri volumus universis, quod inter sacrosanctam Romanam Ecclesiam matrem nostram et nos coiivenit, c]uod de com-

muni
liler

voluntate tractabiturde viainvenienda, qua-

sisse,

suam

cautionis
:

ad nos

cum

bonore ejusdem sancUx' Ronianae

obligandam oblulisse narravit, adjicit a Quod tandem sumnuis Pontifcx multorum instantia devictus, assumit per vcncrabilium iiatrum cardinalium obsequium studiosuni comjiositione Urmata, et sigillo impcrialistestimonii communita, terram demuui totacquisitam laboribus eidem quasi nova
vice

Ecclcsiai revertautur Caietana et Sancttc-Agathae ci-

omnes cum bonis suis de regno nostro Siquos Ecclesia in suafide recepit, et in Eccledevotione perdurant . Refcrt Cbronicon siae S. Germaui ', Caielanos qui ad Pontificem ab im])eravitates, et
ciliae,

tore in eo bello transfugeraut, nullo

modo cardinali

infcudatione concedit, in signum dominii quibus-

consentirc voluisse, ut illoruui urbs Friderico reslitueretur, sivc metuerent ne Fridericus postca in eos
iras suas

dam

sibi

munitionibus reservatis
adjeclis conditionibus,

poslmodum,
auclor

quas eidem commendavit,


,

cDundcret, sivc jugum Pontificium sua-

nec ipsius vulnere solidato rancoris

Veruni quae

viiisexperircntur, sed ue id
ficiciuke rei tcm]>us

anonymus brevi oratione libavit, ex Regeslo Pontificio S iu quo tractataj inita?que pacis, atque
impertitas

prurogalum

pacem scinderet con Ad queni tra:

ctatuni datus estannus, uisi aiite via valeat inveniri,

absolutionis Friderico
4. Missi igilur a

publica scripta

Ad qiiam inveniendam dictamater


et sollicitudiuem
nisi

Ecclesia

curam

contineiitur, pctenda sunt.

adhibere promisit, ncc terniiniis,


infra

Rom.

Pontifice legati Joannes

de consciisu iiartium, ulterius prorogabitur,


si,

e]iisco]ius Sabinensis nuper ex Hispania regressus et Tbomas tit. S. Sal)iua3 presbyter card. ut in-

sed

vcnla

quod non

absit,
fuerit,

dictum terminum via iniier

ex tunc

arbitros interim
est,

eunda^ j^aci viammunirent; quoruni jussu Fridericus jurejurando solemni sese obstrinxit, in iis

eligeudos luoccdctur in via, ut dictum


niciida.

inve-

Uuoruni duosintex parte


qui
si

Ecclesiae, et

duo

omnibus paritiirum
lium ejectus
a

Ecclesia^,

ob qua

coetu fide-

ex

])arte nostra,

esset

quiulum

eligant,

et

concordare nou potuerunt, diclo majoris jiartis stabi-

Fridericus, Dei gratia

Romanorum

impe-

tur, etc. Dat. ut supra. Quae vero Fridericiis littesuis profcssus est , publicis etiam Tabulis consiguarunt imperii principes, qui pro pace conris

semper Augustus, Hierusalein et Siciliaj rex. Notum facimus universis, quod nos pro omnibus, pro quibus cxcommunicali sumus, tactis sacrosauctis Evangcliis, juramus coram vobis
rator

A|>iul C.iDis. anl.


toc.l.

cilianda ex parte imperatoris intcrcedebant; eas-

demque
'

{uiblicas

litteras

Historia;

su;e

iuseruit

tom.

i.

p.

12G1.

Lib.

iii

p.

Ifii.

lti('ti.

ii:

Clirun. liuc

ai.iio.

GREGORII IX ANNUS
Richardiis o S.

4.

CHRISTI 1230.
fuerat,
dictas

21

Gcrmano

',

qui Iktc de pace Fride-

tum
diie

riciiiu iutor el Ecclcsiani breviter enarrat.


(j.

cquitum

S. Mari.T

arces ab imperatore Hermanni Tlieulonicorum iiiagistri custo-

Postulaluni a legatis fuerat, ul Fridericus,

demaiidareiitur, Eridericus ea primiim Rlie-

ne ca'ptum pacis tractatum lemere iiifrinf,'eret, oppida (iua>dam magistro domus S. Marirn Tlieutonicorum traderet, i\ux ille Roni. Ecclesiic iioniiiie
oblineret
:

ginensi archiepiscopo tradi jussit, (luod publicis


scriptis declaravit.

Qua;

cum

ii

|)Ostea

Hermanno

commisissent,

ille

ac postquam bona lide, evolvente se


in pactionibus

de receptis
pes,

locis

piihlicum scriptum edidit, (juo oinnes faceret certiores. Tum innounulli imperii

octo niensinm intervalio, fidejussoriam cautionem

slitere legati, ut

Romani

princi-

sub contenta
iijiperatori

forma dedisset, eidem


-

nimirum Bertoldus

A(iuileiensis patriarcha,

restitueret,

qua; Fridericus executus,


:

jiublicse declarationi

mandavit

Fridericus Dei

yratia, etc.

ut supra.

Per prtcsens scriptum

notum

fieri

quam

futuris,

\olumus universis, tam pricsenlibus quod nos fecimus assignari in ma-

Eberhardns Salisburgensis archiepiscopus, Sillridus Ralisponensis episcopus, Bernardus dux Carinlhi;e, at(iue Ollio Moravia; dux pollicerenlur, se boiia fide operam coliocaturos, ut imperator, qua; in Marchiaetducatu Spoletano invasisset, redderet,

nibus fratris Ilermanni venerabilis magistridonuis


Sanctai-Maria; Theutonicoruin in Hierusalem fidtdis
nostri

Ad

(|ua; iierficienda

sese fidejiissorio

nomiiie ob-

strinxere, remqiie pubiicis tabuliscommendariint,

castra subscripta, videlicet castrum

cieii,

Mense poslea elapso, quo promissafirmiori vinculo


adstringerentiir,
in

Roccam de Bantra, Roccani Pra;sentianam, RoccamS. Angeli de rupe Caniiia, Roccam Monlis Dragon, castrum Atini, et Petram de Tocco. Qua; omnia dictus magister tenebit nomine Ecclesia; Romanre in exiiensisnostris, in cautionem scilicet et securitatem, quod nos dabimus fidejussoriam cautionem bona fide infra termimim octo
Guillelmi,

Roccam

publica scripta relulere Sa-

lisburgensis archiepifcopus, Ratisponeiisis episcopus, etCarinthiic dux, sacramento sese devovisse,

fidejussiouemreligiose servaluros, ut inAquileiensis

patriarclKc lilteris coiitim


8.

tiir.

rici,

Recepto itaque a legatis jurejurando Fridegerendi morein Ecclesicc, imperataque eorum


invaserat restitiitione, atque ab ipso certis ar-

niensium
continetur.

sub

illa

forina, i\ux

iii

tractatu [lacis
praistita

qiioe

Qua

fidejussoria

cautione

idem magister resignabit nobis eadcm


cui nos praBcipiemus.
Datiini

castra, vcl

in castris profie Ce-

peranum anno

Dominicffi Incarnationis mccxxx,

mensis Aug. ui Indictionis . 7. Missi postea a Gregorio Joannes Sabinensis episcopus, ac Thoinas S. Sabinae presbyter card.
legati
staiidi

uti convenerat, magistro Theutonicorum equitum traditis; luiii praesulibus pluribus ducibusque spectalissimis in fidejussores acceptis, aliisque mandatis Pontificiis allatis, atque ab imperatore admissis, cardinales legati ad abrumpendos tot excommunicatioiuim nexus, (|uibiis Fridericus

cibus,

Apostolici

ut

imiieratoris

omnibus

Pontiticis imperiis,

jusjurandum quo ille se puexci-

blice erat devincturus,

ajiud S.

Germanum

jushssime erat irrelitus, sese xxviii niensis Augusti die S. Augustino sacra, ut ipse Fridericus in gratulatoriis post absolutionem litteris testatur, compararunt rem gestam dcscrihit Richardus
;

perent; innumera praesuluin, principuimiuc multitiidine

his verbis

Qua;dam

arces regni tradit;c sunt

circumfusi

imperatori e scripto causas


es-

servanda; magistro

domus Theutonicorum usque

exposuere, ob (|uas fidelium consortio amotus


set,

qua; a Bertoldo patriarciia Aquileiensi, Eberarcliiep.

ad certum tempus pro niajori Ecclesia; firmitate; et tunc imperator ipse iii caslris ante Cepeianuin
in capella S. Justa; die Mercurii, in festo B.
stini,

bardo

Salisburgensi
illa

Siffrido

cpiscopo

Ratisponensi in

sua absoluti imperatoris pu-

per Sabinenseni est episcopum ab


vinculo
absolutus,

blica declaratione memoria; commendarunt. Quibus expositis, imperator sacrameuto sese publico devinxit ea forma, qua; in ejus litteris Aurea Bulla munitis, atque in piffisentium coroiia perlectis jacent; eoque jurejnrando admisso, legati imperatori praecepere, ut sub sacramenti pra'stiti religioiie ea omnia, qua; in ditioneEcclesiasticafuerantab ipso
vei suisoccui)ata,restitueret
;

nicationis

Auguexcommusimiliter et omnes

sui . Restituto igitur sacris Friderico, iiiox rogali


suiit a

legatis

priesules

aliqui Galli et Aiigli, (lui


illius impertita; ratio-

absolutioni

latae interfuere,

nein ac processum, et imposita ab


Pontiflcis

ipsis

Friderico

nomine mandata,

aliastiue leges et

con^

diliones adhibitas, liltciis publicis evulgare, quae


illi

tniii

oppida bonaque
Hospitalariis,

lubentissime sequenti

fornia

pra;stilerunt

monasteriis,

Ecclesiis, Templariis,

Nos, Dei gratia...


et

Arelafensis archiepiscopus...

nobilibus

viris,

aliisque qui Ecclesias partibus ad-

Wintoniensis,

hasissent, erepta redderet, ac pulsos el emotos ob


id

venerabilibus patribus
binensi, et Tlioma
tit.

Belvacensis episcopi, requisili a I... Dei gratia episcopo SaS. Sabiiue presbytero card.

suissedibusepiscopos, aliosque pra;sules ad pridignitates

stinas

revocaret.

Tum demum

legati

Aposlolicae Sedis legatis, ut

super

iis

quie de pro-

adjecere, se in praesentiarum heec juhere, alia suo

cessu ipsorum
peraloris

lempore mandaturos, quffiomiiiaiidem, qui


episcopi, in
illis

sufira

suis litteris iiuldicis rei gesta; de-

claratoriis descripseruut.

Cum
-

ergo

uti conslilu-

domini imaudivimus et vidimus, testimoniales iitad communem deducimus teras scriberemus quod praidicti doinini legati domiiio notiliam
iii

iiegotio absolutionis

llich.

\u

Chron.

aii.

12.'in.

Apuil Gifi;.

I.

iii.

|)

liil.

>

Kicti. lu

Chr. hoc aiino.

A|>uii

Cret'.

1.

iii.

p, Ui3,

22

GREGORII IX ANXUS

4.

CIIRISTI 1230.

imperatori foceriint mandata snbscripta in hunc


ni(uliiMi
:

prffisules

Germanos Italosque magna

auctoritate,

Nos

I...

Doi gralia Sdbiiiciisis e|iiscopiis,

at(]ue existimatione conspicuos rogaruat,

ut

illa

et

Tliomastit.S. SabincC presbytercardinalis, ApoSedis legali, auctoritatc domini


jiapffi

publicis scriptis committerent, quse Pontificio Regesto inserta snnt


'.

lolicai

mau-

danuis domino impcratori, tpiod non iiiipcdiat per se vel per aiium, quin electiones, postulatioues
et

10. Inter cajteras

etiam injurias a Friderico

Ecclesiasticis illatas, ingentes


steriis,

ab Ecclesiis, monarapiebantur;

confirmationcs Ecclesiarum, mouasteriorum in


fiant

clericisque pecunias abraserat, atque Ec-

regno libere

de cictero

secundum

staluta

clesiastici

ad

saicularia

tribunalia

Concilii gcneraiis. Item ut comitibus Cselanensi cl


fiiiis quondam Raynaldi de Aversa satisfaciat secundum iormam compositionis in iis, pro quibus

quae ne in posterum in regno fierent, per legalos


Pontifex vetuit. Cujus rei testimonialia scri|)ta in

publicum edifa Salisburgensi archiep.


Ratispon.
Fridericus
ctigalia

et episc.

Ecclesiafidejussit. Ittm, utsatisfaciat de mobilibus,


injuriis,
aliis

postularunt,

quae

illi

consueta forma

damnis

illatis

Templariis, Hospilalariis et

confirmavere.

personisEcclesiasticis, terminiscompetcutibns

Cumque illi Apostolico mandato morem gessisset, i^ublicoque edicto veonera


in

ab Ecclesia assignandis. Item quod a die absolutionis, us(]ue ad oclo


fide

aliaque

regno

Ecclesiis

infligi,

mensis caveat

Ecclesiaj

bona

vel ad judices saeculares

Ecclesiasticos trahi scSif-

per fidejussores idoneos, et juralos priucipes,


et

quenti edicto vetuissel, iidem Eberhardus ac

comites,
tatuui
iiiolae
;

barones Tlieutonise, et
et

Lombardia?, Tuscia;,
et

communia civi.Marchite, Roma-

fridns insertam litferis suis publicis imperatoriam

sanctionem divulgarunt

Nos Eberhardus Dei


notifiain

earumdem proviuciarum marchiones,

gratia Salzeburgensis archiepiscopns, et Siffridus

comites et barones, quos Ecclesia nominabit. Qui ad requisitionem Ecclesia; teneanlur assistere Ecclesiae

Ratisi)onensis episcopus ad

communem

omuium dedncimus, quod dominus


per articulo de collechs
destiiiandas.

im|)erator su-

contra illuin, donec salisfaciat,

si

mandata
seu

et talliis litteras in fornia

Ecclesiffi

non servaverit,
,

vel

pacem

fregerit,

subscrijita confecit [^er oinnes

partes regni Sicilise

terram Ecclesiae vel eorum terras, quas Ecclesia tenet ad raanus suas vel personas eorum ceperit,
occuparit, seu devastarit, et infra tres nienses,
fuerit, in
si

Frederici edictum.

Fredericus, Dei gratia

Romanorum
et

impera-

regno

si

in Italia, inlia

quatuor

si

au-

tor

semper Augustus, Hierusalem


comitibus, baronibus,

Siciliaj rex,

tem extra Italiam, infra quinque ea non duxerit emendanda: etsuper hoc dabunt Ecclesia; Chartas
suas suo sigillomunitas.

justitiariis,

militibus, ca-

nierariis,

bajulis et universis officialibus per toet

tum
ei,

justiliariatnm Bar.
suis,

BasilicatcB constitutis

quindecim dies certuin nuntium mittat ad curiain,qui recipiat nomina illorum, quoruin fidejussionem requiret Ecclesia. Hiec autLin omnia supradicta
9.
iiifra

Iiijungimu quoque

quod

fldelibus

gratiam
el

et

suam bonam volnnta-

tem.

Maudamus

praecipimus, (juatenus nullns

de cffitero clcricus seu persoua Ecclesiastica conveniatur civiliter, seu criiiiinaliler corain juiiice
saculari,
nisi

mandaniusei,omnibus cautionibus in sua integrimanentibus oliin pra'stitis pro negotio TerraiSanctae, ut pro illo satisfacial secundum quod Ecclesia ordinabit si quid autem a nobis per occupatiouem vel incuriam est omissum de iis, quaa mandare debuimus, domino pa|)ffi reservetur. Ad ha;c protestationem quamdam fecerunt iu hunc modum Protestamur, quod dominus papaviilt
tate
:
:

castris prope

civiliter super fodris. Datum iu Ceperanum vicesimo octavo Augusti,

tertiae Indicf.

11.

mta
dio

Ecclesice gratia.

Vontifex cjralulatur Friderico de recufieCum haec ad snmnuim

Poiitificem uti gesta, perlala essent, ingenti gau-

delibutus instar Evangelici patris invenienlis

j)rodigi

am|)lexus prosilientis

perceptae

laetitiae

sibi

restitui

exi^ensas,

quas extia regnum coacta

indices litteras, ac pietatis charitalisque

ijaternae
^
:.

est Ecclesia

facere pro Ecclesiastica libertate, ac

eximiis notis aspersas ad Fridericum dedil

B. Petri patriinonio conservandis.


tionis

Excommunica-

Friderico imp.

fornia
esl ei

quoque sententiam pronuntiaverunt sub hac Si dominus iniperalor, prout injunctum pcr fidejussores, non curaverit bona fide si
:

Si

Anna discessum

Tobiee

filii

sui

non
si

sus-

tinens patienter,

niox lacryiniselfluebat;

moric

impatiens exiliens quotidie circuibat vias omnes,


per quas reditum anxie i^raestolando (iiraeslolabatur), et

viam

pacis, (jua; invenietur per

communem
;

con-

Iractum vel per arbitrium, prout in forma coinposilionis continelur,

fandem
:

in supercilio
filio

monfis sedens, viso

non observaverii
eorum,

si

terrain

Ecclesia; vel terras eoruni,

quas Ecclesia tenet ad


ceperit,

manus

suas,

vel personas

occu-

parit, seu devaslarit, ipso facto

sentenliam excom-

redeunte, inexplicabili gaudio exultavit quanto nunc tripudio hilarescat mater Ecclesia, qua; fllium exceisum |)rae regibus terrae, de regione dissimilitudinis ad se reciiiit redeun-

de longinquo

municationis incurrat, qiiam ex nunc in ipsuin

tem, quis valeat verbis vel

litteris

explicare,

cum

ferimus auctoritate domini |)apa;. Acta sunt hxc apud Sanctam-Juxstam juxla Ceperanum anno ,

non
jjosse

sit

hominis

ctiain affeclus proprios perfecte

depromere per aflatus? Magnificat quidem


1.

Domini mccxxx,

in festo S. Augiistiui .

Ut vero ea
alios
'

melius univcrso orbi patefierent, iidem legati

Gics;.

111.

p.

IGi.

'

Ibni. p. ie3.

3 Ibid. p.

(i.3.

GREGORir IX ANXOS
aniina nostra
in

4.

CHRISTI 1230.

23

Dominum,

et cxultat spirilus

noslcr

cipaliter
si

atrocem irrogari reputaremus injuriam,


te,

Deo

salulari,

qui deprecaliones nostras et nii-

conlra

quod

absit,

conlingeret aliqnid at-

sericordias suas a nobis

non amovens, conli tim


ut aninia! tnrc
saluli,

tentari. Dat.

Anagniaj

kalend. Sept. Pont. nostri


alicB

misericorditer inspiravil,
dignilatis lionori,

aiino IV .
13. Ali(v

sulens,

ad

pia;

etmuitorum quieti provide conmatrls gremium devote redires,


tiii

ad Franciee regem,
in illo

bardos dc rebus compositis


Galli Pontlficias

litterce.

Cum

ad Longovero

qua? in exspectalione

niaternis afTcctibus cruttia

bollo partes contra Frlde-

cialibns cruclata saepe pro

conversione

tiius

rlcum

fovlssent, ut

orallonis
vlt

Domlno

siippllciter adolevit, et
,

immola-

ritariiin

ex Iltteris veniam, ac praeteinjuriarum oblivionem promulgantibus


ils

lacrymabiilicr vitulos labioruin

multorum

patet, Poiillfex

tunuiltibus compositls, roi gests,

filiorum periculnm pcrliorrcscens.

Niinc aiitein,

tandeiiKpic optatae pacls contracta', S.

Ludovicum
cerliorem
',

quia majus
ginta

j;faiidiiitn

est

Angells Dei super uno

Francorum rogem
varet
:

festis

litterls

fecit

peccatore poeiiltonliam agente, qiiam supra noiia-

ut in illum pariter gaudli


arctioribus

communis

partein dorl-

novein justos,

(jui se

non egere, jnbilat Ecclesia


nebrosus turbo, qni
rani, luci codlt
statis, (]u;c

antiimant poenltentia geiierails, eo quod teinvolverat omneiii terliorridaj

quibus etlain notat saplentissime, lunc Deum sponsam Ecclesiam amplexibus sibi

i^a^ne

adslriiigere,

cum
:

adversis reruin evenlibiis lllam

optatffi,

fragorque

tempe-

appeti patitur
tias

hortatiirquc, ut merltas

Deo gra-

multis excidium mlnabatur, arridcnle


salutis et lionoris tui profe-

solvat

et

ad
otc.

initam

pacem conservandam
defigat.

sercnitatls gratia subsiloscit.


12.

operam suam industrlamque


a 8

Nos

etiaiii

Grcgorins

ctum

sinceris affoctil)us

cuplentes,

Altlssiiiii

mlfacll

sericordiam huniiliter imploramus, ut qui te revocavlt nd vltam, det virtutls constanliam revocato,

cum, magiiificans Dominus facere cum


siiiniis

Taiidom magnlficans Dominus facere nobisillis, quare


hftantes
,

iiiult(.inim, ut cniifidlmus,

quateuus ubi abuudavit


et

dilectio,

abundetetgratia,

orationibus inclinatus humiliavit cor princlpis, et

prajcedens lapsus

te

reddat in omnlbus cautio-

ad matris

gremium

revocavit,

dum

medlantlbus

rem, quia proculdubio non est amor, qui possit aequarl materno, nec ullius efficacior erga te, quam
Ecclesia; affectus gratire valeat inveniri. Ipse

prlncipibus Alomanni;i!
sa;cularibus, tract;itu

tam

Eccleslasticis

quam

iiacis

pra?habito, et ab utra-

que,

fili

charissliiie, parti tuae adesto soUicitiis,

quone

que parte communiter acceptalo, idem ad niandatiim Ecclesiae redions hnmiliter et devote, al)soIutionis

de

cffitero patiaris te

abduci, vel seduci pravis con-

beneficium
post

meruit obtlnere;
gratius
slt

alias Dol et

siliis

perversorum, qui non quse tna, sed quae sua

Ecclesiae

beneplacitis hilariter se offerendo.

Unde

sunt, inique quaerentes, fascinare te gestiunt, ut

cum
diuni

nubilum

exasperes
nitate in

matrem luam. C;eterum cum in soleinlam celebri, tam solemni, quando te quasi
gloriatur
cffilestis

acce[)lius

serenum, et gaupost dolorem, matcr Ecclosia in


merito jucundata, gratias agit

tanti re ceptione fihi


ei,

novum hominem refonnato


et

qui non in turbine, nec in igne, sed in sibilo

curla,

saeculum jucundatur,

magnificentiain

aur;c tonuis apparere dignalns,

tuain munificls deceat affluere beneficiis pielafis,

bonae voluntatis

eo quod non solum Cbristiani principes sedeliam pagaiil, qul veram Del notitlam non habeliant, in
suis solemnitatibns tenebantur liberare captlvos

coiumune pacis mune, quod cunctorum

pacem hominlbus Verum quia bonnm gaudlum debet csse coinreddldit salntarein.
desideriis fuerat expeten-

dum,
et

nos qui

pro captivis,

et afflicfis

orare tenemur,

celsitudlnem regiam rogamus, monemus, hortamur in Domino, quatoniis magnificans Do-

precum nostrarum primitias afTectione plenissimas imperiali mansuetudini duximus destinandas; pro speciali munere postulantes, etadjiirantes pcr illum Angelum, quein Dominus ad animcE ac corporis tui custodiam deputavit, ne, quod absit,
contristes

corde nobiscum, suppliciter postulos ab eodem, ut pacem continuet, et confirmet, allaque conservationi pacis cooperari inodis, quibus iioteris non desistas, ita quod propltiationem divinam ex

minumex

eumdem, qui

praicipue de tua conver-

boc uberlus merearis, et nos sinceritatem tuain possimus merito comiuendare.


dl.

sione laelatur, quatenus in hac solemnltate, quae


speclalis est festivitas
et

Eodem argumento

praefectis

foederatarum
gra-

Angelorum. comitisThomae,
Avoisafiliosnobls libcra-

urblum

Insubriae scrlpsil', ipsos^iue hortatuscst in

quondam Raynaldi de
:

fide I\oin. Ecclesiai perstarent, cerli

quam

illi

liter largiaris,

eos ad nostram prKsentiam roniit-

tiam expllcuissent, ab ea

tendo
fuerit

quia licet secundum formani pacis a prlnciplbus acceptatam de ipsorum liberatione non
fuisset,

tum

iri.

Ac ne

ilils

relatum ac cumulasnspicio aliqua oborirotur, ne


sibi

Fridericus in ipsos
Pontlfice

insurgoret,

quod cum Roin.


caplataque

dubitatum; si nunquani tamen tractatum no(|uaquam eos Ecclesiae nogare te decel,


potest
illi

adversus iiisum
bello
ipsos

coiissent,

occasione

opprinieret vel appeterot,

qua;

libi

iu

longe majoribus respondere.


ulterius,

Ut quid enim

affllgaiitur

cum

te

jam

cautionis ab ipso elicila; tenorein ac jurisjurandi formam Apostolico Diplomate inseruit transmistt-

non cporteat in ali^iuo dubitare; (lui habons nianiim Ecclosi;c adjutricem ubique ac uiulique secura potes gaudere quiete? Nobis siquidem prin-

quo, qua forma, ut superius narratum

esl,

impe-

'

Lib. in. Ep. CLXVi.

Lib. in. Ep.

clwii.

24
rator se dcvinxerat
injurias
,

GREGORII IX ANXUS
altissima olilivione omniiim obrutnrum, nec ultionem aliquam ab iis
:

4.

CHRISTI 1230.

et nobilioribus

pedo Anagnia? magnifice comitatus a cardinalibus et eo civitatls intravit Anagniain


,

repeliliiruni

Magnifica vestra; devotionis obse-

die

in][)endistis

Romanae temporeopportuno, jugiter prjE oculis menfis habentes, corum non possumus oblivisci,
quia^ (jufc in personis, et rebus Ecclesia;

mensa, et sofiis cum solo, inagisfro fainen Theutonicorum pra?sente, in paac die pali camera consilio longo se tenuere diu

cum

]iapa sedit in

lunas sequcnti

cum

gratia papas et cardinalium in

sed de retriiiutione condiixna et superabundanti

casfra reversus est. Ipse etiam Fridericus


fice

magni-

non desinimus
liiofutura. Absit

cogitare, dei)ifores nos merito re-

exce])tum se animos arcfissimo amoris vinculo

putantcs ad omnia, quse vobis procurare possumus

in illo

congressu conjunxisse, omncsque


iifferis,

susjiicio))roe-

enim, ut Ecclesia Romana mgra-

nes depulisse gloriatur in his


l)otentein
psit',

quas ad

litudinisargnafur, qure semper affluens gratia gratiosis

regem, cujus noinen non

expriinif, scriiniti la;-

merita supplicum consuevit pra?miis largio-

ut obtentae absolufionis focderis(]ue

ribus snperare. Et infra

lelam tenore fifferai'um

Ecce majorem cauconfincntinm cautioncm


:

atf

tifiam cuni illo

communicaret.

16. a Fridericus, Dei grafia;

Romanorum imp.
rex... illu-

vobis sub bulla noslra dnxinuis destinandos, qui

sunt tales: Fridericus, Dei gratia


perator
rex. Per praesens

Romanornm

im-

semper Aiigustus, Hierusalem ef Sicilia? stri regi charissimo amico suo, salutem
dilectionis affectuiu.

et sincerae

semper Augusfus, Hierusalem

et Siciliaj

scriptum notum facimus universis, quod nos remiftimus omnem otfensam, et i)cenam Theutonicis, Lombardis, Tuscis, et hominibus rcgni generalifer et Gallicis, et omnibus aliis, qui Ecclesiae contra nos adhaeserunt, et per Thomasium comitem Aterrarum dilectum fidelem

Noveritis ([uod per illius gratiam, qui procellani convertit in


in

auram,

et dissidentium

mentes

unam

conciliat voluiifafem, facto

publice, ac

soleiunifer, sicut a Catholico principe fieri debuit,

quod forma
praHeriti

Ecclesiae requirebat, vicesimo octavo

niensis

Augusti per venerabiles viros

nostrum
prgedicfos
offendi

fecinuis in

aniina

nostra jurari, qiiod

Aposfolicffi Sedis legatos,


et

nuUo tempore oCfendemus, vel facienius i)ro eo quod Rom. EcclesiK contra nos orfa

Thomam

fif.

S. Sabiufe
et

sentibus

principibus

Sabinensem episcopum, presbyferum card. pra;diversarnm geiitium niulI.

quod jiacem Ecclesi;c, et cis observahimus. Remitlimus etiam sententias, constitutiones ct banna, si qua per nos, vel per alios lata, vel edila sunt occasione hujusmodi contra
discordia astiferunt, et

titudine infinita,
trii)udio

cum

generali totius Christianitatis

fuimus absolnti. Deinde, ut post absoki-

tioneni ex
sercnifas

omni
gratius

prsesenfia

corporuni, mentium
;

sequeretiir

primo Septembris

etiam (]uod terras Ecciesiae in ducatu vel marchia, seu alio patrimonio Ecclesi;e
eos. Promitfinuis

non invademus nec devastabimus per uos


alios, etc.

vel per

Apostolicam Sedem adivimus et sancfissimnni patrem dominum Gregorium Dei gratia summum Pontificem vidimus reverenter. Qui affectione pateriia

nos recipiens,

13.
iti

Fridericus Anagnice
illiiis

invisit Pontificem,
.

foederata,

qiiem

odia brevi recrudesciint

At Fri-

et pace cordium sacris osculis tam benevole, tam benigne propositum


ipsis,

uobis sua; intenfionis aperuit de


cesserant
,

quEe prae-

dericus qno accepfi beneficii

memorem

ac gratum

nil

omittens,

et

singnla
etsi

aninium erga Pontificem


rantem
pulcherrimo

explicaret, Anagniae ad

evidentis judicio rationis,

quod

prosequens nos pra^cedens

salubriores purioresque auras colhgendas


,

commoinvisit;
:

causa commoverit, vel rancoreni potuerit aliquem


attnlisse, sic

comitatu sfipalus

benevolentia,

quam

persensimus iu

qucE VitK Gregorii auctor historiae retulit

Inler

autumni primordia,

praefatus imperator ex insjiesalientis aquae

rato i^ervenit circa salam

fontem

eodem, oinnem molum leuivit aninii, et nostram amoto rancore serenavit adeo voluntatem, ut non velimus ulterius iircEterita memorari, quae necessitas intulit,

irriguum casframetatus magnifice,

cum

honorabili

ut virtus ex necessitate prodiens ope-

comitiva. In crastino autein ascendens

Anagniam,

raretur gratiam
specialiter

anipliorem. Remisimus aulem

ad ])edes venerandi Pontificis, rejecto pallio, veneranter accessif,


et

singulis, et gcneralifer universis, qui

osculo dato, afiquandiu morafus

contra nos oliin sumnio Pontifici adha^serunt, et


in
iis

ibidem, in
l)alerno

majoris Ecctesiaj noctis spatium pertransivit. Sequenti vero die in ejusdeni pafris
])alatio

et aliis, qure

sibi

grata fuerunt, Apostolica;


;

condcscendiinus voluntati
reverentia, {]ua sibi
pafri

babenfes

eum

in

omni
filio

simul uter(]ue prince])S in una mensa discubuit, principum et magnatum ibidem niilitia magnifice convescente, quo die per longos
palatio

tanquam unico,
ei

et universali

tenemur,
et

et

nos

pro devoto Ecclesiee

exhibentes in eo vinculo charitatis, quo sacerdo-

traetatus

et

publicos, per secreta

familiaritatis

tium

alloquia votive decurso, Csesar ad tentoria rediens


proj^eravit in regnuiu. Haac Vilaj scriptor quibus similia Richardus'ac more suo tempus rei
:

Sui)er quibus,

imperium ad invicem sunt conjuncta. omnibus, quia vos cupimus nosfro-

runi esse parficipem gaudiorum, diicctionem ve-

gestai

consignat his verbis

bris Cffisar invifalus a paj^a,

Priina die Se])temcuiu essel in castris in


:

stram plene certain fieri voluiniis et jncundaiUB. 17. Aguntde eadein confecta pace veteres scriptores, Albertus Stadensis

%
-

Matthgeus Parisius,

'

Itich.

de S. Gcrn:.

in l^l)ron.

hoc aiino.

'

Extat apud Greg.

I,

iii.

p.

1G6.

StaL

in

Ciron.

GREGORII IX ANNUS
Henricus Stero
Friderici
',

4.

CHRI.STI
1).

1230.
(|iii
;

25
iiieiise

Goilefridus^ aliique^ Veruni iiidxa


lirevi

susccjitus

Coiisenlit Richardus,
ail

No-

animo odia

recruduere
(|Lii

inii^roboiioii-

veinbri a seiialore njvocatuiii


aiiclor
slriixii,
:

ad(lit([ue Vitai

ruin

eiiiiii

lioiniiinin coiisiliis siiliornatns, in

Tunc

iii

I.ateiaiieiisi ijalatio

domos

coii-

iiiillos

ini|ierio

suo siibdilos,

Poiitilicis parti-

allissiiiias,

et
:

[lalalium

iiobilc

i)au[ierum

bus studuerant, violalo sacrainento, evulsuruin se niemoria omnein vindicla! cui)iditatein, iras exerl^oiitilcx, |iaterne i|isuin

usibiis

deputatiim

Romanis
liisce

beneficia

grandia

elargitur .

Ad

id

quo(|ue tempus [lerlinere videnverbis tiadil


:

cero ca'|Mt. Quibus acce[)tis

tiir, ([u;e ideiii

auclor

Tunc

admonuit* ne

ita

clementice liiudem labefaclaret,

in Rasilica

diiodecim A[)ostolorum principis in ma-

aniniosque asperaret.
Gregorins, etc.

joris [larte vestibuli (portie vestibulo) [larietem ai-

titudine [)ra'gran(li erectum vestivit lapide


aliqui cordc perversi,

deau-

Non dnbitamus quin

rato nobilium
paiiani

imaginum decore

distinctum, cam-

ab incentore inaloruin omniiini nequiter iiistigati, niansuetudinem tuam frequenter atteiitent, suggereiulo procaciter, ut iiijuriam
sericorditer

inir;e magiiitudinis

concessit eidein, quae

ca;teras Urbis et vastilate corporis, et boatu sonoritatis cxcedit, etc.


))

proi^riam iminiFoj^ia

In Urbe igilur cuin ageret Gre-

prosequens,

bonunes tuos dc

gorius, ad euiii Fridericus per nimliiim litterasde


fldejussoris imperii [)riiici[)il)us supra
ralis dedit
;

civitate, Casaiinovo, S. Severino, et alios

qiiosdam

comiiiemo-

de Capilaiieatu niinus liumane pertractes. Sic^iue saluti ct laiiKe tute, (]uarum se simulantdileclores,
insidias pervicaciter niacbinentur,
verleiis, (piod absit,
iii

at

cum

iionuulla in
iioii

iis

desiderarentur

Poiilifex |)roiiiulgaii(l;is
stolicis
litteris

duxit, ipsuiiHiue

Apo-

irarn

clementiam misericordem exaspeut

dociiit

'

quai expungenda, quaive

addenda

forent.

lledemptorem, qui misericordibus misericordiam impartitur, et contra te bominum oraiaxenres

49. Eccleskc jnrtbus vtndicandis, clerimoribus

emendaiidis incumbit Gregoritts.

Parem

coii-

tur

murmurantium,
[)acis,

et
tot

clamantiiim, quod
votis

lam

stantiam Gregorius in defendeiulis Ecciesia3 juri-

celebre festuin
tuin,

bominum
:

ex|)eti-

bus

a'(|ue

taiu cito in

luctum

vertitur, et

iamentum
Hajccine

plicuil.

adversum caiteros, ac Fridericum exLucanos enim, qui Carfagnanam Pontifiinvaserant, ac [ilura admiseraiit scelera,

muilis tumultuantibus, et dicentibus

cia2 ditioiiis

duo magiia luininaria convenerunt, ut multos


tenebris doloris involverent et iiorroris, et
([ui

coercere stiiduit,

bo-

num

dalis(|iie eo argiimento ad Pisaarcbiepiscopum gravissimis litteris ^ episcoiis

minibus

senliiint

|)r;esunt, ut prosiiit, iii tribulationo consubditorum. Quare dolore confodimur iii occulto, et rubore confundiinur in aperto, nisi de-

[lalem

sedem

adem[)tiiiiiin est comuiinatiis,


'

qu;iin poeiiam se(|uenti aiino inllixit


vallis lacus
vit
*
:

Urbevetaiiis

dominium
%

Ecclesiic restituere

impera[lace

cidant a cogitationibus suisconsilioriim salubrium

Florentinos

etiaiii

ad se qiiatiior oratores de redintegranda


et

perversores, te

illos

secundum
>.

im[)ielatuin ipso-

mittere jussit
ageret,
licae

cuiii (|iiibus

ruin multitudinem expellente

Et infra: Impeet borta-

tum

e[)isco[)um

Relvacensem Sedis ApostoPerusino ducalui


e[)i*.

rialem celsitudinem rogamus,

monemus,

studiosissimum, Piceiio
Cui
'

mur

in Uoinino, adjnrantes [ler

dominiim Jesum
est

administraiulo [incfecit

iiisu[)er at(]ue

Cliristiiin,

qui

|)reefert

misericordiam liolocaustis,

scopo Tudertino
tiores

quatenus [)rudenter altendens, quod melior

imperavit, in clericorum vitia animadverterent, ac pra;sertiin impuios, et solu-

patiens viro forti, et per patientiani viri (^loctrina

eorum mores comprimerent

([uibus con-

cognoscitur, misericordia, cui ca;tera) virtutes bumiliter obsequuntur, te permittus salubriter superari,

sentanea patriarcba3 Gradensi, ejusque sutTraganeis imposuit '.

cuin nuiiquam alias felicius valeas trium;

Excreverant quoque, ut refert Ricbardus, in


Neapoiitani regiii clerodensissimi vitiorum vepres, ad (|uos evellendos o[iera I^oiitificia coiiversa Encyclicas ad praDSules litteras
'

pbare

dimittens([ue

debitoribus tuis

ex corde,

illuni, cui oinnia debes, tibi consliluas

merito de-

bilorem

et

tam

nostro,

quam

tuo |)udori [irovide


siiecialiter obli-

dedit,

quibus eos in

consulens, nos
gatos: qui

tibi

reddas ex boc

si secus, quod Dominus avertat, ageres, non possemus no? non reputareconfusos, ([uia non

emendandis sacerdotum moribus iiicunibere, ne pravaeorum exem[)Ia in po[)uIos emanarent, atque


in libidinum coeiio jacere, vel in doniibusinulieres

deessent, qui nobis tiduciam, quain de te conce[)i-

servare, e

quarum

coiitiibernio [)udiciti;e [)ericu;

mus, mordaciter ex|)robiarent. Octob. Pont. nostri anno iv .


remigravit, ingentique

Dat. Anagnio) idus

lum

crearetur, permittereiit jussit

se(]ue in illos,

qui intra tres iiienses ea vitia non evulsissent, ju-

48. His Anagnia) peractis Gregorius

Romam
ex:

stoe severilatis aciileos excrtiiruiii

eftcommiiiatiis.
arcliie-

Romani

[)0|iuli

lcttilia

Venerabilibus in Cbristo fratribus

ceptus

qua de re ejus Gestorum scri[)tor Siinimus autem Poiitifex [)ro[)in([ua jain liyeine ad Urbein rediit, a Romano [lopulo congaudente
est,

piscopis, et episco[)is, per


tutis etc.
Si

regnmn

Sicilia; consli-

cavendum

est vobis,

ne sanguis subdito-

Stero in ann. apud Canis. ant. lect. lom.

in Annal,

i.

p.

200,

2 r.nilcf.

Lib

iv.Ep.Lxxvi.

^ Cliron. Salis.
alil.

Australe et Aug. et

apud Can. tom.


*

vi.

an. 1^01. Cliio.

Ep. LXX.xm.

Grcg.

I.

iv. Ep. lxxi.

LXXXlX, xc.
II.

'

Ep. Lxxv.

Ep. I.xv.

Ep.L.
'

' Lib. v.
I.

Ep. iv.

'

Lib. rv.

Greg.

iv. Ep. lxiv.

Ep.

Ext. apud Rich. in.Clir. hoc anno.

Amn.

ToMUS XXI,

Rayn.

26
riiin
(1c

GREGORII IX ANNUS 4.
vestrls

CHRISTI 1230.
in quibusillud

manibus requiratar, clericorum


officii

tia

culpas, qiiiB iiericulosaB suut [iropter


tateui,

dii^ni-

habebaut Assisii, datai Iitler;e ', dignissimum luemoria, uimirum

certiorem

se

non

ilebelis reliiKjuere incorrectas,

liorum

factuiu de luortno in Geriuania a D. Fiancisco ad

eniin quanto esl gradus altior, tanto gravior casus


existit, et

excessus ipsoruin veiieineiiter iu exemdiiin in

vilam nui^er revocato ait tum ad ejus sectanda vestigia Iiortatur, indnlgentiarumtiue praemia iis
:

pluin
dicitur

exteiuiilur,
:

Sufficit

discipulo,

excusationem illoriim magister si sit sicut

proponit, qui colebranda! D. Francisci leliciiiiarum


translalioni interfuissent
:

Grates et laudes, quas

ojus

sicque pereosfacientes delinquerepopulum,

noinen Doinini blaspliematur,


facere, qui seciuuntur,
nisi

cum uon

soleaut

quod

eos, qui prcece-

dunt, viderint lacientes.


20. Licet aulein corrigendi sint

possumus, referinius Redemptori, qui B. Franciscuin patrem nostrum et vestrum, forte antea nostrum, quam omniuin vestrum, adhuc in carne viventem, insignibus praeveniens muneribus gra-

omnes

cleri-

corum
tia;

excessus, et inores eoruinetactusin melius

reformandi, specialius est tainen in eisiucoutineuvitiuin

lumc eum cum ipso reguanteiu claquod praeter alias virtiites luagniQcas, nuper Theutonia, ipsius sancti celebri nomine infiaruin tanta
rificat gloria

exprobraudum, cum non deceat per


sancta tractari
,

vocato,
est

mortunm

luirifice

suscitavit, sicut nobis

immundos

et

foedatos

libidiiie

solemniter intiinatum. Uude nos in ejusdem

meuScB Doiniui miuistrare

uude Abimelech

sa-

sancti

cerdos David legitur respoudisse, se ad panes laicos uon liabere, sed solummodo
sanctnin, quein

manus panem

magis ac magis pio amore succeusi, totis aUectibus in ipsius laudibus delectamur, sperantes
dilexit,

ut quos in saeculo extra saeculum vivens tota mente

mundis pueris inaxime

a mulieri-

eo

nos nunc charius


est

amplexatus,

quo

bus obtulit manducandum. Ut igitur judicium de

illum, qui
in

vera charitas vicinius inlnetur, pro


in

domo Domini
tate

prodeat, pra?senliuin vobis auctori-

nobis intercedere non desistat, et vos,


Christo

mandainus, et in virtute obedientice districte pra!cipiinus, quatenus usqne ad tres menses clericorum vestrorum tam incontinentice vitiuin quam exccssus alios corrigentes, praesertim super
,

regenerans

quos idem abundautia divitia-

rum aitissimas
tes in

pauperlatis reliquit haeredes, geren-

intimis visceribus charilatis ad profectum

Ordinis vestri aspiramus ardenter, proposita nobis

coiiabitatione

mulierum, eos

diligenter et sollicite

corrigere studeatis, taliter circa vos ipsos iuvigilare cupientes,

quod commendatioae magis quain


in vobis valeat inveniri. Alioprffice-

correctione

dignum

quod vestrarum orationum suffragiis nostratolerantia passionum proveniet nobis in salutem. Yerum ut patrem laudabiliter iniitantes, pervenire mereamini quo pervenit, etc . Gravisspe,

rum

quin

si

qui vestrum, quod non credimus,

simis monitis ipsos urget, ut se

virtutumomnium
ipsis coruscet,

pti nostri fueriut

conteinptores, ex tunc infra nien-

geuere excolant, ut vita Christi in


atque efflorescat.
22.

sem responsnri nobis de contemptupersonaliter ad Sedem Apostolicamaccedere non postponaut, attentius praecaventes,
quffi
si

Ad augendum

D. Francisci cultum Grealiisque

nec in cominisso vobis negotio,

gorius supreino Minoritarum ministro,

sunt vestra, sed qua; Jesu Cbristi procuretis,


vultis

ejus familiae religiosis viristransferendiaugusliore

proprium

periculum evitare.

Cajterum

apparatu sacri piguoris provinciam demandarat


sed Assisinatium preetor
poslera pietate

vos archiepiscopi coutra praelatos vestrae provinciae, et alios

aliique magistratus prse-

qui sunt infecti vitio simonia^,


facto flagello

cum

abrepti eo prorupere audaciae, ut

tales

de resticulis, detemplo ejecisse legatur. ac eos, qui ultramontanos sine


litteris

Dominus,

gestandi sacri cor[>oris debitum sacerdotibus

mu-

commendatitiis

episcoporum suorum ausi

nus invaderent. Quod factum Pontifex damnavit admodum, ac Perusino et Spoletano episcopis imperavit
-,

sunt ad ordines promovere, ac eos, qui dicuntur


incontinentiae vitio laborare, inquiratis soUiciteve-

ut Assisinates censuris ferirent, ni errati


:

rilatem, et

quod

inveneritis, nobis infra prsedictnm

veniam supplices flagitarent Ipsi, (Assisinates nimirum), non attendentes innumera bona, quse
civitati

tempus rescribere procuretis, ut per vestram relationem instructi procedamus, prout viderimus expedire. Dat. Anagniaj V kal. Novemb. Pontific. nostri anno iv . Scribit etiam Richardus, lapsis
post

eoruin

quinetiam universis

et singulis

exinde poterant provenire, omnia perturbarunt,


oinnia confuderunt in

animarum suarum

pericu-

ad

cleri

duobus annis, Gregorium studia sua iterum einendandos mores impuritate inquinatos
et ini|uiri

lum, famae dispendiuin, et jacturam etiamtemporalem. Sciunt siquidem quod nos sanctissimum
ter amplexantes,

convertisse,

ab archiepiscopis iu episi

corpus confessoris praedicti pio amore venerabilitranslationem ejus dilectis filiis


generali ministro, et
dinis

scopos, atque ab his in sacerdotes jussisse,

caste

quibusdam

aliis

fratribus Or-

viverent, et a se
sent.

mulierum

consortia removis-

Minorum

21.

Reliquiarnm

divi Francisci translatio.

vicariis
nisi

timoratistanquam nostris commisimus confidenter, cum nonviris religiosis et

auctoritate Apostolicae

Sedis esset translatio

Ul in vitiorum
Gregorius,
tatis

faece a clero

expurganda incubuit

facienda, ibique illam concessimus indulgentiam,

ita religiosos

viros ad altiorem sancti* 1.

apicem eveiiere ac perpolire virtutibus studuit quo argumenlo Minoritis, qui Ordinis corai;

Ep.

xvm.

Asserilur etiatn a

Wading.

in Annal. Slinor.

Greg.

IV.

Ep. xx.xix.

GREGORII IX ANmJS
quge concedi limina beatorum Petri et Pauli visitantibus consuevit. Sed ipsi vesano spiritu concitati,

4.

CHRISTI 1230.

27

non atlendentes quod sacra mysteria non

nisi

Universis Christi fidelibus per Magdeburgensem et Bremensem provincias, Poloniam, Pomeraniam, Moraviam, Suraniam, Holisantiam et

praedictum corpus ausu sacrilego rapienles, in superbia et tumullu translationis mystL-rium danmabiliter proa sacris sunt tractanda ministris,

Gothlaudiam constitutis. Ex litteris dilecti filii nobilis


zoviae intelleximus,
Cbristi,

viri ducis Maquod pagani Pruteni nomen

pbanarunt, non passi a fratribus praedicto sancto quae insania venerationem debitam exbiberi.
ipsos taliter fascinavit, ut sacerdotale sibi officium

quem

iguorant, ad ciijus cognilionem ve-

nire non volunt, cxterminare

tanquam propha-

num

de suis finibus per exterminium Chrisliano-

rem divinam Deo contrectarent iiivilo quod Oza incliiiata: arcae Domiui manum apponens a Domino percussus interiit, qui
usurpantes,
!

Nonne

sciunt,

videbalur utcunique verisimiliter excusandus , quia ne arca caderet inclinata nianum apposuit

rum ibidem existentium intendentes, ipsos vehementer impugnaut destruentes terram eorum, qui resistere prae paucitate non possunt, et personas etiam miserabiliter trucidantes. Et licet idem dux Ordinem fratrum Hospitalis S. Mariae Theutonicorum
in

^ionne audierunt, quod Ozias ingressus templum Domini, qnia super altare thymiamatis incensimi vohiil adolere, percussus estlepra ut perfecte detur intelligi, quod contrectatio diviadjutricem
?

terram suam ad Christianorum auxilium

introduxerit, et

cum

ipsius Ordinis fratribus ibi

existentibus Deus misericorditer opuretur, conte-

noruin est laicis peuitus interdicla ? Nonne possunt ex simili culpa poenas similes formidare, elc. Subjicit eam Ecclesiam, in quam sacrae reliquiae translatae fuerant, Ecclesiastico interdicto, ac

locum a

Minoritis deseri jubet, donec


sit
:

temerarium
at si in per-

rendo per eos mirabihter sui nomiuis inimicos; quia tamen ad tam arduum negotium sufficere per se nequeunt, et egent fidelium subsidiis adjuvari, universitatem vestram monemus et hortanuir, et per omnipolentem Deum obsecramus, in remissionem vol)i< peccaminum injungentes, quatenus ad
lexit

facinus ab Assisiuatibus expiatum


vicacia perstiterint, magistratus

nimiam charitatem, qua

Christus vos di-

anatbemate dilionenique circumjectain interdicto percelU ab episcopis imperat.

Dat.

Later.

XM
*

kalend. Juhi,
Pontifex

Pont. nostr. anno iv . Post haec


consullus,
23.

summus

respectum habentes, et ei retribueutes aliquid pro omnibus, quae retribuit i[ise vobis, iu quos tauquam viros Chrislianos etCatholicos cadere opprobria exprobrantium sibi debent,
et diligit,

aMinoritisdenonnulIiscircaregulam exortisdubiis
illa

poteuter et viriliter accingamiui,

tauquam

zeluin

prohxiuri Epistola

declaravit

(1).

Dei habentesadvindicaudam iujuriam sui nominis,


et
ruiri; profecturi, et acturi
silia

Dominicani ad inferendum SeptentrionaEvangelium iucumbunt. Ut vero iu Itaha Pontiflcem ad stabihendam Minoruin regularem disciplinam studium operamque deflxisse vidinius, non minorem in Germania ad Dominicanorum inflammanduin zelum diligentiam
libus infidelibus

ad liberandum proximum de manibus paganosecuudum fratrum conpriedictorum,


Cbristi
ita

quod

et vobis

[)ra?mium degloriari.

beatur aeternura, et infideles non possint, quod

impune

nomen impugnaverint,
'

Dat. Auagnice id. Sept. Pout. nost. an. iv.


24. Hortatus etiam est fratres domus S. MaTheutonicorum, ut vires suas, induslriamquc conferrent ad Prutenorum tyrannidem compescendam, qui fideles gravioribus malis o[)primerent; deuique aliis lilteris ad ipsosdatis', Mazoviae

attulit,

ut Christianam religionem circumferrent,


illas

submotasque
nationes,

ad Septentrionem Prutenorum
cultu irrehtas,in Deifiliorum

ria3

daemouum

libertatem assererent.

Ea vero gens adeo impiae


imprimerent; utque
lit-

superstihoni mancipata erat, ut Cbristianis saevis-

simas clades atque

iiijurias

negotium
teras

tanti

ponderis ac dignitatis urgeret,

tum memoralis Dominicanis ' ad incendentum finitiniis illi genti populis misit ', quo opem suam ad id perficieudum

dam

illorum pietatem,

extulit, Praedicatorum familicE ditionem suam excivisse, quo grassantes Prutenos coercerent. Conradum ducem Mazovia; cujus ditio Prutenis adjacebat, maximis damnis a barbaris illis atTectum, auxilio seplem

ducem laudibus
alumuos
,

in

adhibereut

fratres cruciferos TheutonicEe

domus

Ordinis S. Se-

'

Ep.

Lxsm.

'

Ep. Lxu.

'

Ep. lsi.

'

Lib. ni. Ep. csi.

Lib. rr. Ep. lxui.

(1/ Paragrapho huic ista adjiee ex Annalibus contractis : Hoc anno VTII kal. Jnnii, solemni ritu translalum est Assisii S. Francisci corpus, ac plures virlules cKlestes QiviDilus edita" fuerunt, ut narrat S. Bona\entura qui bxe subdil (o) : Sicul vir iste bealus mirandis virlutibus et siguis in vita claruerat, sic a die transitns sui usque in prajsens, per diversas mundi parles pncclaris miraculorum prodigiis, divina

se potentia slorificante, coruscat


istius

nam

ca:ci5 et surilis,

meritis

remedia

conferuntur,

omnibusque morbis, necessitatibus,

mutis ct claudis, hydropicis et paralyticis, da;'moniacis et leprosis, naufragis ct captivis et periculis subvenitur, sed et mullis mortuis mirifice suscitalis
virtulis Altissimi.

innolcscil Gdelibns, uiirificans

Simctum suum niajnificentia

Cum autem

iuter sodales Franciscan.T faniilia; plnres controversia;

obortE

eas Gregorius IX diremit (6) et ip primis de reandalo in vil.T mortisque confinio sodalibus dalo, pronunliavil, ad illud sodales sine corum consensu obstriugi noa potuisse, ac ue consiliis Evaugelicis respoudit, ipsos ad ea tantuui lege tenerl,qua; in religiosic vila; formula ipsis tradita continereutur ; quod vero ad proprietalem proliibitam speclaret, declaravit suppellectilis UomeslicK vel librorum usu ea
csseiit,

nou prohiberi
(a) S.

.Mansi.

Bonav. In Vit. S. Franc.

15.

(6)

Greg.

1.

9, ep. 73.

28

GREGORir IX ANNUS

4.

CHRISTI 1230.
adjecif,

pulchri Hierosolymitani adscivisse, qiionim Her-

suam
litteiis

ac dictorum locorum patrocinium

mannus
tiuclo

Balclisc tie Saleza primicerius et niai;ister

arri[iuit: insiiperque scriptis

ad

orat, docet Ulugosclius '; in castro

Dobrzin, uiide

nomine

fratres Dobrzinensesappellati, ipsos


;

hberalem commendavit \
2U.

illius

largihouem

Conradum ducem plurimum

prinium collocasse
ciuii
illis

postea veroNieschon
:

oppidum

De

Ji.

V/rff/lii

nonnullis locis iisdem elargitum

cumque

inqniritiir.

Rogatus

Sal/sbia-gensis miracidis

praelerea Poiilifex, ut bea-

opem

dem

in acie ediilisset, terras

baniae

Prutenorum C3eChelmensem, et Lude episcopoium principumque coiisilio iisferentibus, ingentem

tum Virgilium, episcopum olim Salisburgensem.


miraeulis clarum sanctoruiu Catalogo adscriberet, episcopo Brixianensi ac nonnullis Cistercieusis familiae abbafibus Patavjensis dioecesis verilatis ad-

dem
loniai

equitibus allribuisse.

H;bc

dum

pluribus

enarrat auctor, ejnsmodi donatioiiem, utpote Po-

niagiuim tlelrimeiitum affereutem deplorat, dictos crucigeros oecupandis postea aliis Polonice locis semper inliiasse. Insertum est dueale Di|)lonia lillens Gregorii IX Romani Pontificis -,
rei

mirabilium reruni divinitus illius beneflcio editarum, inquirenda; munus iniposuit -, eaque diligenter discussa

lilteris

suis

facerent certiorera.
largilori,

Gratias

agimus gratiarum omnium

quod
sis

sicut venerabilis frater

noster Salzeburgen-

cujus

exemplum addiicendum ex

jiarte putavi.

archiepiscopus exposuit coram nobis, tauta

23.

Ego Conradus divina miseratione dux

Mazoviae et Cujaviae cunctis praesentibus et futuris


prffisens

scriptum iuspecturis notum esse volo,


et alii Christiani

quod cum Pruteni,


mici

nominis

ini-

magnam partem

terrarum

mearnm

ipsis ad-

jacentium, depr?cdationibus, incendiis tam Eccle-

siarum quam aliorum locorum, interfectionibus, et captivalionibus virorum, mulierum et parvulorum, peccatis hominum, qni Altissimum ia vanitalibus suis irritaverunt, exigentibus, miserabiliter

Dominus sanctae memoria! Virgilium Salzeburgensem archiepiscopum prsvenit, et prosecutus est gratia, quod cum jam a septingentis annis obierit, nunc diebus liis ad dandam scientiam primae stolae immorlalitatis ipsius Sepulchrum ejus tot et tantis det coruscare uiiraciilis, quod ejus inter alios sanctos non iuvocari suffragia sit indignum . Et infra Discretionem vestram, de
:

qua plenam
ganius
et

Doiuino fiduciam obtinemus, romonemus attente, per Apostolica scripta


in
praedicti

divina permissione vastaverint, eorumque,

mandantes, quatenus de miraculis sancti

qui Christnm oderunt ,semperascendeus superbia invaluerit adeo, ut nec adhuc ipsum in membris
ejus
res,

pleuissime inquirentes, rescribatis nobis super iis fideliter, verilateque cognita procedenius, elc. Dat.

persequi cessent ant desistant; non solum imo magis ipsum sanguinem fldelium, inter

Anagniae HI

id.

Septeinb. Ponl. nostri anno iv .

27. Liitp/ddi diicis Austrice mors.

Eodem

infinitas, et

horrendas auditu

et dictu

abusioues,
;

anno Liupuldus Austriae dux

inilae

a Friderico

quas in contumeliam exercent Creatoris sitientes nianum Domini, quaj nos teligit, et flagellum sux indignationis jdacari, ejusque favente gratia, qni suis adesse consuevit,
sperans per viros religiosos
per
Cliristi uiihtes,

cum

Ecclesia pacis et concordiaj interpres, uti ex


recilatis

supra

inonumentis vidimus, testanturque

veteres scriptores

excessit e vita, de
'
:

quo

haec

quorum

spes, virtus, et gloria

Deus est, biachium fortitudinis Sarracenorum conterendnm, salutis animge meae ac meorum, aeternacque relribulionis intuitu, ac ob defensionem fideliuin in Polonia, uxore mea Agafra, fihisque meis Bulezlavo, Kasimiro, Semovito expresse de bona et sjiontanea volunlate consentientibus, accedente quoque consiiio, et consensu episcoporum, niagnatum ac majorum terraj mea3
dedi et coutuli Hospitali S. Marice

Liupuldus dux Austriae et Stiriae die Dominico in festo sanctorum Nazarii et Celsi apud S. Geriuaiiuiu naturali morte defecit, cujns ossa delata sunt more Theutonico in Theutoniam et caro apud Cassinum cum houorificentia tumulata . Haec auclor, cui Godefridus ^ aliique consentiunt. Tunc etiam extrenium tradunt * obiisse diein Siffridum archiepiscopum MaguntiRichardus inter
alios
a

iiuin

',

in ejusque

Siffridum ex fratre nepotem

locum snbrogatum allerum pra'terea Herman:

domus Theutoet

num

"

dominum

de

Lip[iia,

archiep. Bremensi.';

nicorum,
attinentiis

et fratribiis

ejusdem domus, totum

ex

frafrem,

integro Clielniense terntoriiim

cum oumibus

suis
ter-

Stedingorum insolentiam mauu rejirimere nititur, soluiu iii primo coiigressu caesum,
fideliuiu

dum

ab eo loco, ubi Drauvanzaegredilur

moxque

exercitum dissolutum
attjue insania
'.

de Ste-

descensum ejusdem fluminis usque in Wizlam et in descensu Wizla; usque ad Osam, et per ascensum Osaj usque ad terminos Prussiae, in veram et perpetuam proprietatem possiPrnssiae et per

minos

dingorum impietate

agetur postea

cum

Alberlo Stadensi

28. Bertoldus a B. Elizabetha

ctiorem traductus.

Hoc interim spatio ea admi


i.

ad vitam

sa/i-

dentiiim pleno jiire


utilitale, etc.

cum

oinni libertate, fructu et


'

randa contigere, qute de Bertholdo ad feliciorem

Extat eliam ApostoIicuniDipIoma

ad religiosum equestrem Theutonicorum Orilinem exaratum, quo hnjusmodi donationi auctoritatem

Greg.

1.

VIII.

Ep. ccxxLt.
lect.

Lib. iv. Ep. lviii.

apud

C.auis. auliq.

in Cliron.

tom.

p. 2G0. elc.

cle

stero

Rich.

S. Ger.

Goiltf. in

Annal. boc anno ChroD. Austr. boc anu.


I.

De ca consuet.

vid. Extrav. co:n.

iii.

tit.

vi.

c. 1.
I.

'

Dlugoscb.

Ilist. I'ol.

an. 12:iO.

Gre^'.

I.

VIII.

Ep. cclixxix.

ubi fupr. Chron. Ausir. Conrad. Ep. in t^br. Siffrid,


in

11.

- 5 IbiJ.

Ep.

cc.xr..

Chr. hnc anno.

' ^

Stero
gtaj.

Stad. in Cliron.

hoc anuo 1234.

GREGORir IX ANNUS 4.
vilac

CHRISTI 1230.
cxpressa
est

29
verbis
:

normain
:

a S. Elisabeth rcgina

Uiigaronim

tio

hisce

In

episcopatu

perducto in
ringius'
bilis

monumenta Venit ad enm

contulilTlieodoricusTliuali(|uaiuio

Massiliensi

communitas

Massiliensis debet annis

matrona no-

siiigulis Ecclesi;e

Rom.

Cobol. Mass. et facta esl

Gerlrudis de Leiiidhacli visitandi gratia, et


ea adolescens

censualis anno quarto D. Gregorii papa; Nonin.

cum

quidam
,

Bertiioldus
sa^culi
illi
:

nomine

Quanto vero
esse

praesidio
,

sscculariter indutus
Elisabetli

(|uem
ct quar.e
:

contemi)lrix
Videris nimis

soleret

exj^erta est

Apostolicum patrocinium hoc anno Gallia, qua3

ad se vocan^, dixit
:

indiscrete te habere

non

servis Creatori

cuin inlcstino bello laboraret, studio Gregorii sustentata est. Is enim, recrudescente primum maio,
proceres episcopo Caruotensi provinciam dedit Fraiicos, qui defectionem ab rege moliri videban'

domina mca, supplico luo? Respondit juvenis vobis, ul oretis pio nie, ut Dominus detmilii gratiam suamserviendi ei at illa: Vellesne, ait, quod Vellem utique. Et ego orarem pro te? Et ille Oportet, ut te ad gratiam Dui liabiipsa inquit lites, similiter orando ; et ego pro te libenter orabo. Moxque provolutis genibus in lococompetentimo;
: :

tur,

comprimeret;

et si

turbas aliquas cierent,

Apostolica fultus auctoritate refrenaret.

Grcgorius, etc.

juxta verbum Propheta; constituti super gentes et regna, simus omnibus in justitia debi Etsi

naslerii iu Werde, ul)i tunc erat, ccepit orare pro juvene, ipseque juvenis alta voce clamare dicens
:

domina, cessate ab oratione;


ventius.

at illa instabat fer-

ul magnum judicemus ut parvum quia tamen ex injuncta; iiobis ofDcio servitutis, jjatres orphanorum esse tenemur et judices viduarum,
tores,
;

Postmodum juvenisaltius

vociferari ccepit

quatenus tanto

iis

favorabilius assislainus, (|uaiito


,

domina, cessate ab oratione, quia jam deficio. Nimio namque calore accensus juvenis sudabat et fumabat, et brachia totumquecorpus huc et illuc tanquam demens jactabat. Tunc domince
dicens
:

insufQcienlior est fortunse propriaj fortitudo

eo

quod multi sunt ad nocendum

talibus proniores,

qui promptiores esse debuerant ad juvandum, ne cliarisslmns in Christo filius noster rexFrancorum
illustris,

ipsius servientes, et duGB beata; Elizabelh ancillaj

decedente inclyta; memoriie patre suo, in

accurrentestenuerunt eum, etinvenerunt eum

to-

servitio Jesu Christi videretur gubernationis solatiis (lcstitutus,

tum

incaluisse, vestesque

nimio sudore madidas,


:

ipsum, reginam,

filios,

regnum

et

autem iterans clamorem, tandem dixit In nomine Domini oro, ut cessetis ab oratione, quia jam igne consumor; et qum tenebant eum, vix mox autem, calorem manibus poterant tolerare
Sfepius
:

omnia bona sua sub


beri,

B. Petri et nostra protectione

suscipimus speciali, reputantes hoc sibi jnste dequia pi\Tdccessores sui merito devolioiiis et fidei, quam crga Deum et Ecclesiam habuisse noscuntur, laudabititer meruere.
ctionis
nostrffi

ut cessavit oratio, refrigeratus

est.

Accidit itaque

Ut autem prote-

hoc

mirum anno

venis

mortem Dei famulae, et juad Ordinem fratrum Minorum se transtulit


ante

munimen

eo cfficacius, quo vici-

nius sibi adsil, iutellecto quod quamplures


gnates,
et alii regni praedicti,

ma-

sic attractus. Conligit

hoc frequentius

et aliis,

pro

quid

liceat, deceat,

quibus ipsa Domiiium exorabat. Discile quo charitatis ardore fervebat, qufe calorc suo fluxum sa;cularis concupiscentiae siccat, et ad amorera aeternilatis

inflammat

minime attendentcs, rcgem, regnum, reginam, et liberos ejus variis molestiis turbare praesumunt, discretioni vestrae per Apostolicascripta mandamus, quatenus praxliclas personas et
vel expediat
et

29. Disciplinam restaurat GreQorius in Gallia.

Sub hoc tem pus cujus rex a gravi bello liberatur. navavit Ponlifex operam, ut qua; in Galliis emendaiida corrigeret; quocirca foeneratores opera episcopi Tornacensis

regnum

contra protectionis nostrae tenorem

non

pcrmittatis a praedictis molestiiloribus aliquatenus perturbari (imponit iis episcopis provinciam, ut

nuUos

clericos,
:

nonqui hligatorum actiones emebant,


'
:

comprimendos curavit

proceres discordiffi incentores censuris de(igant). Dat. Later. IV non. April. Pontif. nostri an. iv . 30. Adducta sane in discrimiMi gravissimum

' tum eorum sordidissimain cupiditatem avaritiamqne repressit, qui non sine magno

coercuit

Francia vidcbatur, ni Deus sanctum regein

siia

providentia texisset. De bello periculosissimo divinitus cxtincto haec Bernardus * Ann. Dom. Mccxxx Thcobaldus comes Campania;, itcni comes Britanniae, itein comes Marchiae, et Raymundus ultimus comes Tolosse cum rege Angli;c contra
:

Sedis Apostolicae conlemptu ac dedecorc, impetratas

ab ea

litteras

atque indulgentias ad pecunias


Jlassilienses,

comparandas divendebant. PrcEterea


lica;

qui ad Ecclesiae obsecjuium redierant, in ApostoSedis clientelam admisit


;

annuunique cen-

S.

Ludovicum regem
pii

sum

imposuit', cujus

rei in libro

Censuum^ men-

agente Deo,

Francia; convencrunt, sed, regis viribnssunt repulsi . Addit


(l),

auctor, coacto pracsulum Concilio

Clarinum

Carcassona; episcopum
'

Thcod.
-

missum ad PontiCciam auRom. Ponl.

Tiir. vil. S. Eli?. apiid Canis. anl. lccl.


1.

Greg.

m.

Ep.

cvi.

Ep. cvu.

Ep.

i.

lom. v. p. 203. 5 Lib. Cens.


'

.Ms. Vatic.

Greg.

I.

iv.

Ep.

iv.

'

Beru. Chr.

(1)

Con(;iUum hoc incerli

loci,

dc quo ncrnardus, in nulla Conciliorum CoUcclionc apparct. Idcm vero fuisse crcdo

cmi

allcrutro

c.\

Conciliis a

Uomano

cardinale A. S. L. celcbralis, de quibus in Nota ad ann.

1228, 24.

Cum enim

forte

Romanus

cardinalis alio destinatus

30

GREGORII IS ANNUS

4.

CIIRISTI

1230.

lam, obtinuisse, ut legatus Sedis Apostolicae ad componendas res daretur , eamque provinciam

tum de legalo subdit Cuni venisset, convenit comitem Tolosanum Raymundum ultimum super illis articulis emendandis, <|ui dicebantur conlra pacem nuper factani Parisiisesse commissi, unde fuit dies assignata apud Castrum-Novum in Ecclesia PetraeTornacensi episcopo
:

commissam

fuisse;

Albae onmibus, qni causas baberent conquereudi,

sermonem instituamus. Easin historiam exactissime contulit Lucas Tudensis antiquus auctor el veritatis sludiosissimus Aldephonsus rex Legionensis obsedit civitatem Emeritam, et cepit eam. Erat tunc temporis quidam barbarus insignis noniine Abenfuitan, qui expulit Almafadas ab IIis[)auia, et faclus est rex Barbarorum. Hic asuis vocabaturrex virtutis; congregalo magno exercitu Maurorum innumerabili, venit pugnaturus
vinitus relatis
'
:

ut scriptis coniili traderentur; ipsi enini promisit,

quantum

iu

ipso

Bernardus (1). rebellionem moverat, aliorumque bostium conatibus, babitum coUoquium scribit Parisius, in quo pax conlracta sancitumque, ut Campaniae comes dissidii illius praecipua fax ad Hierosolymitanam pe;

omnia emendare Retusis igitur Raymundi qui


erat,

ba2C

cum Adepbonso regi Legionensi, qui ierat ei obcum paucis. Sed rex Adepbonsus, ut erat fortis et animosus, fecit exercitum suum de nocte
viam
Guadiana transire cuncla castrorum a longe, et viderunt primo mane nostrurum acies paratas ad bellum, et ipsi ordinaverunt acies suas
conlra Sarracenos
fixerant Sarraceni

flunien

tentoria

regrinationem se conferret

ut

cum centum

equi-

ad

i^roelium
et

parantes.

Fuit

Dominus cuin rege


et

tibus contra bostes crucifixidimicaret. At rex regi-

Adephonso,

populo Christiano,

in congres-

naque mater sacramento solemni sese obstrinxere,


singulis

jura

sua

servaturos

justitiamque ex
;

veterum consuetudiuum ratione adniinistraturos addit idem auctor Anglorum regem, comparato ingenli exercitu, trajectoque in Britanniam ad pe-

Sarracenorum millia prostrata sunt, (juod multa Barbarorum oppida remanserunt vacua omnibus babitanlibus eorum
sione ipsius belli tanta
,

extinclis

in

i|)so

bello Abenfiiitan rex Barbaro-

rum

fuit graviter vulneratus.

Tunc

rex Adephon-

teudum

bello

Francum

adventus, ac bellici

ejusque apparatus fama excitum Fransese accinxisse,

sus e victoria reversus obsedit Badalocium, et post

paucos

dies cepit

ipsum. Dimiserant Sarrnceni

corum regem, coaclis copiis, ejus impetuselusisse, adeoutsummavi pecuniarum effusa alisumptaque,
nulla alia re
prseclare gesla

Elues, et castra alia plura, se fugae commitlentes, qua3 Christiani populaverunt, cuin vacua reperissent.

Angliam

repetierit.
est,

Reversus

est

rex Atlephonsus

cum

multis
et

Hic vero cursim Parisii


canino more |irincipum
solilus,

vesania refellenda

qui

spoUis, et victoria

magna, laudans
sibi
:

Deum

bea-

suminorum famam rodere

tum Jacobum, qui


liler

de inimicisdedit tam nobivisibili-

crimine impudicitice Blancbam reginam,

triumpbare

siquidem in ipso bello

omnium probatissimorum auctorum consensu piissimam, aspersil, ac infamis cum comite Campano,
aliquo
bausit
et legato Pontificio

ter apparuit B. Jacobiis

cum

niultitudine militum

albatorum, qui Sarracenos in

manu

valida pro-

consuetudinis accusavit,
oblinirent, ut veros

sternebant. Beatus etiam confessor Isidorus qui-

jactosque a rebellibus falsos rumores, ut colore

busdam apparuit Ternore antequam


relur
et

Evicta cape-

suam perduellionem
(2).

Alphonsus rex in Hispania profligatis Sarracenis moritur^ eique succedit filius Feryian31.

dus.

Reliquum jam

bellum fieret, et dixit eis se ad auxilium Adephonsi regis cum saactorum exercitu properare, et quod sibi dictam traderet civitatem et de Sarracenis praeberet canipalem triumpbum .
3i. Interea

est, ut

quemadmodum anno
victoriis
'

dum

rex pia ac fortia contra Bar-

superiori fuimus polliciti,

sermonem de

adversus Christiani nominis hostes in Hispania di-

Luc. Tud. Chr. Hisp. Jo. Marian.

1.

xn.

c.

15.

inciunbere

per se negotio

liuic

paci

coniponend non posset; ideo


est.

forlc

iii

alterutroex iisConciliis de mittendo

Romam

Carcassonensi

episeopo ut legalum a Pontifiee obtmeret, delibeiatum

Quie sic conjectura admitlatur, Coucilium lioc sive ad

anuum 12JS exeuntemsive


MaiNsi.

ad ann. 1229 ineuntem transferendum


(1) Po.st illa

est.

Vide Notas ad ann. 1228, 24.


contractis
:

verba

Hcec

Benardus, adde ex Annalibus

telebravil vero idcm legatus Bitterris Coneiliiun, in quo ad exscin-

dendas hareseos reliquias sanxit, ut cuilibet Catholico manus injicere in liaTeticum, eumque ad episcopum adducere liceret; tum jussisinguli diebus festis Ecclesiam parochialem adire, ut paroclius suspectos de h;ercsi dignosceret . Hi-c aimalista ; sed Guillelmus de Podio Laurentii, qui Biterrensis hujus Concilii ad annum 1233 meminit, circa illud tenipus a lerato Apostolico coactum affirmat. l.ahbeus qui in eumdem annum li33 illud refert, celehratum putat a Valtero episcopo Tornacensi .\postolicE
Sedis legato. Profecto anno 1233 functum jaiu fuisse legatione sua Gallicaua Romaiuim cai'dinalem colligo ;ex
litteris

Gregorii ad Tolosaniim

comitem eodein illo anno 1233 prid. l;al. Maii dalis, legeudis in Spicileg. Dacherii tom. iii, col. 603. nov. edit. in quibus meutio est de Tu?ic in illis partiLus Aposiolicce Sedis leguti. Vicissim Tornacensem episcopum legatum Romano lanquam legatione illa jam functo Apostolicum tuuc esisse, ex aliis Poutificiis littens, ibidem vulgatis, discimus, quam legationem sequenti anno 1234, Januario niense absolverat, ut ex litteris Gregorii, codem anno et mense scriptis ad Vientiensem urcluepiicopurn Apostolicce Sedis legatuin ibidem col. 606 intelligimus. Ex quibus demonstratum arbitror Concilium hoc Biterreuse a Valthero Toruacensi, uon vero a Romano, ut auualislic creditum est, coactum fuisse. Cum tamen Valthcrus niliil quidquam in eodem Concilio sciverit, sed canoues tanluminodo a Romano cardinali in ViU'iis
:

CoDciliis

statutis,

puta iu Concdiis Scnoneusi et Silvanectensi


illi

proLaverit,

iterumque

puhlicaverit, ut cx

Prafatione

cjusdein Hiteircnsis

Concilii plane constat; hinc Biterrcnscs


(2)

canones pro canouibus Romani cardinalis^nou incongrue habiti suut.

Mansi.

uouuulla veris admisccanl, ideo e,\ Chrouico conspiraliouis hujus cum rc,i;e Angli;i iis, qua; adnotavimus anno supcriori ad iium. 56, corrigenda suut. Quiu et Albericus iu nonnisi comilcm Britannia;, aliosque, quorum nomina non recenset, aceusat. Noial et eidem AJhericus in bello anni hujus adversus Anglo. .Mansi. nemiuem ex ]irincipibus inajori lide jiivisse regem Gallia; supra comitem Campaniffi.
Quic hic narrat annalista de motibus Gallicanis ex Beruardi Guidonis Chroiiico dccerjila,
falsa

cum

GREGORII IX ANNUS
baros consilia agitaret, reportatis de
decorus,
densis sublalus est

illis

4.

CIIRISTT 1230.
;

31
Berengariaj malris opera

triumphis
ait

gnala loca

ac

regnum

omistiisque palniis, e vivis, ut


:

Tu-

pulcherrime compositum, cclcbrantur.


3i. Perlatis ad

Rex autcni Adcphonsus

nuil-

ApostoUcam Sedem de Sarranuntiis, Gregoriiis gratula',

tain victualium et beilici apparatus copiain pra^paravit, nt slalim

cenis profligalis

laitis

reverteretur ad evertendas urbes


;

torias scripsit ad eos lilteras

qui in regno Legio-

et

oppida Barbaroruin sed cum causa orationis ad Ecclesiam Sedis sancti Jacobi Apostoli properaret, in Gabcia, in loco (|ui dicitur Villa-Xova Oele-

ncnsi

crucesignatorum

militije
;

jam ante nomen

cunctos rogare hortarique al(|ue obsecrare, ut vel scse ad bcllum illud


dedissent, essentve daturi

mos, graviler tcgrotavit,

et

accepta ab episcopis
Ecclesia B. .lacobi

accingercnt, vel suis forlunis belliciim apparatum

poenilentia,etcorporisetsaDguinis Dei Sacramento,

juvarent;

morte pretiosa
latus.

decessit,

et

iii

Apostoli juxta palrem suuin est honorifice tuniu-

Rex regnum

feliciter

quadraginta duobus

iis amplissimam culparum indulgentiam se iinpartilum Gaiidemiis in Domino, et iu ejus laudibus dclectamur, quod in i^arlibus Ilispaniffi, prosequens causam suam, fugavit, et fugat
:

annis (tennil), obiit yEra mcclxxviii


Chrisli Mccxxx, in

is

est

annus

a facie fidelium

Sarracenos, ut cullus divini noet

etiam Rodericus ea tempestate arcbiepiscopus Toletanus, ipsius Adelphonsi

quem

minis amplielur,
ditet, et desertas

semen
illis

Ecclesia;

gcnles Incre-

inbabitet civitates.
quasi

obitum aliique contulere'.


33. SubjicitctianiTudensis perlatoejus mortis nuntio Fernandum filium, qui belluin cuni Mauris gerebat, Legioiicm ad pateriuim sccptnim siisci-

necesse est

iii

partibus

Verum quia jugem continuari

succursum ad retinendas
et alias

terras noviter acquisitas,

acquirendas, ut exercilatio in eo sit causa salutis a;lern;c, universilatcm vestrani rogamus,

piendum

provolasse, atque inlerea Gallos et Aslurcs

aliosque seditionem movisse; ac miraculuni egre-

monemus ct hortamur in Domino, adjurantcs pcr Dominum Jesum Christum, qualcnus illuc in personis et rebus

giuni recenset, in Didaco viro prrenobiii editum,

modis quihus puteriUs universi

et

quicum

prava inFernaiulum consilia molitus, turS. Isidori

singiili succurratis, etc. Laturis

rim atque Ecclesiam

occupasset,

mox

Uarum

pr;rmia pollicetur.
nostri

opem indulgenDatum Anagn. II kal.

adeo gravi aigritudine implicitus cst, ut oculi emicare foras, et ex orbibus suis erupturi ingenti
dolore viderentur, ausique facinoris poenitentem

Novemb. Pont.

anno iv.

33. Gregorius in Ilispania cultiim restituit,

sedem Majoricanam

excilat.

Ad iiistaiirandum

Erat tunc in ipsa civilate, die et nocle, continua vox belU, et tribulatio, et angustia niagna, scd misericordia Dei non defuit; et praediclus Didacus ajgritudine valida est (correptus), ita ut ipsi Belliieo nescio quis clamaret, quod B. Isidorus ad auxilium regis Fernandi volebat ipsum militem interficere, eo quod occupaverat turrem et Ecclesiam ejus. Praeterea a capite dicti mililis ocuU avcUi, etaconcavitate sua egredi videbantur, non sine niagno dolore, unde compristiiiiE

valetudini restilutuin

etiam ia iis regionibus verje rcligionis cullum, quas MabumeUca superstitio tamdiu intecerat, Gregorius Compostellano arcbiepiscopo provinciam

demandavit-, Enierita; ac Badalocio urbibus ab


Alfonso rege ex Sarracenica tyrannide ereplis, ut ex Turdensi et Godefrido vidimus, quaj olim sede
episcopali insignitce fuerant, episcopos pra;ficeret,
et sacra

canonicorum
insUtueret
:

collegia ad divinas laudes


:

decantandas

quo argumento
illis

ha;c ad

ipsum

scripsit

Ne
,

in partibus

Ecclesia inor-

pulsus,
silio

cum
ct

sevideret tam gravissime vexari, concomilissa;

dinata remaneat
popiilus facile

cum

ubi non est gubernator,

Sanctia}

venerabilis

malris sua;,

corruat, instituendi bac vice cano-

abbaU

convcnlui ipsius monasterii turrem, et


reslituit, et

nicos, cl ordinandi episcopos in Ecclesiis Emerita;,


et

Ecclesiam

damna, quie
esset

ilUs intulerat,

Badalos

quondam

civitatum, auctoritate
;

tibi

integravit, dato super sancla Dei Evangelia jura-

pr.-Bsentium concediinus facullatem

salva in jio[loslu-

mento, quod de caetero


et stalim

milcs et vassallus
est,

steruni capitulis

Ecclesiarum eligendi vel

B. Isidori confessoris, illico sanitati restitutus

landi

secundum

instituta canonica potestate. Dat.

cum

suis de civitate egressus. Episcopus

autem Rodericus et cives gaudentes in Domino, quod etiam sancti pro Fcrnando jjugnabant, miserunt nuntios
illi,

Ac

Anagnife IV kal. Novemb. Pont. nostri anno iv. similis argutnenti Epislolas ad eumdem archi30. Per id

episcopiim dedit'.

ut veniret cito. Redinlegrata sorores Sancliam et


fce-

tempus adversus Sarracenos Arago-

eUam regem

inter ejusque

num
uti

rex bello ccrtabat, ipsisque Majoricam eri',

Dulciam post niultas dissensiones concordiic


atque ad ipsas dalo Diplomate
porro
Fernaiidi
,

puerat

ac nuper a

Romano

Pontifice postularat,

dera, quae Pontifcx auctoritate Apostolica firmavit


-

slabilivit.

Ueliqua

insigna

facinora

comploctilur

Tudensis

inter quce Ubeda c.a|)ta ac Xerel, rex Abenhut Mahometanus fusus et fugatus reportata opima spolia, castrum S. Stephani aliaque expu;

Ecclesiam cathcdralem ibi erigeret. Gregorius regiis volis respondere paratus cum esset, facultatcs priusabco dotis noniinecidem Ecclesia; altribuendas dccrevit% quibus episcopus et canonici
sustenlari possent
:

'

Greg.

I.

'

Joan. Marian.

I.

xii. c. 15.

Lxxwii.
*

IV, Ep.
*

Lxxx.

'

Ep. lxxxv.
1.

'

Ep. lxxxvi,

God. ubi sup. Joan. Marian.

si. c. 14.

'

Greg.

Grcg,

1.

v. Ep. clxi.

l.

IV. Ep. sci.

32

GREGORII IX ANNIJS
Ex parte tua nobis
fuit

5.

CHRISTI 1231

humiliter supplica-

tuni, ul in Majoiicana civilate, (luain Doiuinus per

atque in ipsa irruptione candido cultu ac s[dendidissiino fiijgeiitem barbaros hosles obterere, ac pri-

tuuni, et aliormn suoruin lideliuin niinisteriuni

nium oimiiuin

iii

urbein penetrare visuin scribit,


aniii

ad cultuin CLristiani nomiuis revocavit instilue-

additque pridie kal. Jauuar. Iiujus


tain fuisse, cui Mariaiia
'

expugna-

remus

Ecclesiani cattietlraiein
:

in ea

episcopum
Ecclesia

iii

eo acBernardus^ con-

orcliiiantes

veruin

cuin

catliedralis

magniQce
cile
ibi

sit

liotanda, ut ejjiscopus et caiiituluiii


alias fa-

quorum postreinus rein in Chroiiico Bomanorum Poulilicum ita consignat Eodem anno,
sentiunt,
:

exinde honorifice susteiitentur, eo quod


vilescerct
ejiiscopalis

niinirum
rex

Mccxxix, in festo S. Silveslri, Jacobus


ce|nt

litulus

diguilatis;

quia de dote ipsius nobis non constitit, tuai petitionis eilectuni providiinus differenduui.

Quocirca

Majoricam, ibiijue mortuus de inonte Cathano pater Gastonis de Bearno. CKteruin ut parta de infidefuit iu bello Guillelinus

Aragonum

sereuitateiu rei;iam rogainus, inoneinus, et liorta-

libus insula a Cbristianis retineretur, Pontiiex


teris fideies

lit-

niur

Douiino, quateuus in civitate pryedicta Ecclesiam ita dotare studeas et ditare, quod postuiii

plurium provinciaruni
ibi

sollicitavit, ut

eo ad incolendas terras, ac novas arinis coinparaiidas se conferrent, atque sedes


risve contia
posituris, latu-

lationibus tuis super hocassensu hilari coucurrere

debeanius. Datuin Laterani XIII kalend. Januar.


Pontif. nostri

Mauros auxilia indulgentiarum


:

prae-

anno iv.
deque Balealiliuin Chri-

niia pro|)osuit

qiio

arguinento ad Ebredunensem
litteraj^, ut

37.

De

excitata Majoricana sede,

archiepiscoiium ac sutrraganeos inissaj

rium

expugiiatioue

agit

pluribus Surita', qui

populum pro
rent.

sacra concione blande illuc pellice-

Sarracenuin regem capluin, ejusque


virtute

stiana sacra suscepisse, increbuisseque D. Georgii

insukB

priucipein

urbem expugnatam,
9.

Joan. Marian.

tle

reb. Hisp.

1.

xii. c.

14.

Ber. Clir.

Rom.

Poiil. aa.
'

1229.

Ep. xcii.

Surita

iii

Jacob. leg.

I.

iii. c. H,

GREGORII IX ANNQS

5.

CHRISTI

1231.

1.

Gregorius fidejussores a Friderico

Insubres eidem conciliat.

Anuo

exicjit,

nomina
ritati

expressit, nt Sedis Apostolica; causae secu-

Salvatoris mil-

caverent:

qua etiam de

re ad

Fridericum

lesimo ducentesiino trigesimo primo, quarla ludictione Gregorius Ponlifex maximus ad contractam anno superiore cum Friderico imp. pacein firmius
stabilieiidain, luereticos, qui

scripsit' octo

jam menses

effluxisse, intra

quorum
quidem,
])erdu-

sese
])acis

evolventium spatium
legibus dare

fidejussores ex initos
:

tenebatur

noUe
;

se

iiravarum oiiinionuin

ut ea res ipsi dainuo verteretur

verumtamen

virus pluribus afflarant,

profligandos, impiosque nonnullorum, qui libertatem Ecclesiasticam oppri-

monere, ut promissa quantocius iu opus


ceret.
2. Contendit

mere

pertentaraut, coiiatus coercendos, deniijue

etiam Gregorius a Friderico,


desineret,

uti

ad vineiendam Eriderici fluxain fidem, queinadnioduin iii traclatu pacis inito conventum erat, fidejussores, qui sacrainento solemni jiartes Ecclesiae adversus imperatorem, si is a proniissis resi-

Tein]darios et Hospitalarios,
expoliaverat,
exagitare

quos iteruni bonis


receptisque in

gratiam pristina bona 'restituerel; qiiibus litteris, ut ipsnin ad clementiain intoriiiaret flccteretque,
eleganti oratione, quanto ea princi])i
sit

amplexuros se obstringerent, exegit; eo(|ue arguinento ad episcopnm Ratisponensem imperialis sigilli piffifectum litteras niisit, quibus iiluriuin Germanice at(]ue Italia; principum tuin noniiulliret,

ornamento

edocuit-:

veluti tres

Mansuetudo, pietas, et clementia, sorores decor, nobiles et insignes di

larum

Insnbria;, Hetruria;, ac Flaminiaj civitalum

'

Greg.

1.

V. Ep. xcviii.

Ep. lxxxii.

GREGORII IX ANNUS
Jectorcs siios feliciter dirigenles, eos

5,

CHRISTI 1231.
,

33

Deo

placitos,

et lioiniiiibus etticiuiit gratiosos: (]uas iiti(|iie priu-

cipes eo dehent sectari

libcntius, ampicxari

desi-

derabilius et instantius venerari, (|Uo iiialeria opportunior, lacultasconmiodior, el i)aratior potenlia


ipsis est i)raisto
qiieiidi
;

mandalum nostrum curetis adimplere celeriter, lamen caule, cuiu haec omnia velimus esse secreta, iiobis cito et lideliler rescripturi, (juiiUiuid super lioc inveueritis apud eos, iit
lerare collo(|uiuin

insinualione veslra suscepta possimiis negotio providere, siciit


fucrit

diclis

sororibus eflicaciter obsete

undei|uod ad earum ainorem

precibus,

kaleiid. Oclob. Pontif. nostri


fex,

providendum. Dat. Keate V anno v . Ihec Ponti-

nionitis, et exliortatioiiibus

invitamus, novit Alliset cbaritate

simus, ex fide pura, conscientia boiui,


sincera

misit,

qui ad Insubrioe praefectos Aposlolicas lilteras* ul habito Concilio proposila ab episcopis


iisque

procedit

qua cupimus

ul

secundum

audireiil,

pro

siia

sapieiilia

responderent.

utrumijue bominem ia Domino Cuiiiulat preces, iit in Templarios at(|ue Hospilaprosperetis, etc.
larios

Nec

levis

metus aderat, ne bellum


succinctus
aiiclusque
;

in

Longobardia
e

rccrudesceret, ac Fridericus viribus


occasioiie opprimeret

excilis

Germania
captata

beiievoleutiain
datis
aliis

im|)erialem

explicel

(juo

Insubres

argumento
iiistilit',

Rbegiensi episcopo

litteris

ad quod disculiendum peIn-

religiosos

quo(|ue
in

Fridericum ad recipiendos in gratiam adduceret ; principem e^iuites Ponlifex hortatus esl, ne regni Neaut
illos

riculum suiiima sollicitudine Gregorius tuenda)


siibiiiim iibeitati iiicubuit.
H.

politani subditos, qiii a causa Ecclesia) sletissent,

cedit.

Nec egrejiia modo erga Insubies, quorum


retundendos Friderici iinpetus
liillus

Pro limjnaldo duce apitd Fridericum

inter-

Syriam

trajicere compelierut
:

ne in exilium eos

armis ad
fuerat,

agere videretur
crearet.
3.

neve

niolestiam

Longobardis

verum crudelissimum etiam hostem, a quo


proseculus.

atrociter lacessiliis, ac kesus in eo bello fuerat, esl

Quemadmodum vero Insubres commendavit


eorum
injuria sibi temperaret, ita
uli siia

benevolentia

Memor enim

se

illiiis

Friderico, ut ab

lociim in terris tenere, cujus celebris est senteiitia:

ipsos gravissime monuit,

Friderico priesta-

Benefacile his qni oderunt vos, Raynaldum, Conradi olim ducis liliiim, (]ui in Friderici odia incur-

rent offlcia, at^jue a Vercellensi et Brixiensi episc. ex


coiicepta initae

cum

imperalore pacis formulasacra-

rerat

in

illius

gialiam

restitiiere

conatus

esl.

mentoadigi jussit '. lisdem etiam episco|)is, at(|iie electo Manluano provinciam dedit, ul cum Fridericus conveiitum habere cum filio ac Gernianice principibus flagitaret, Loiigobardis suaderent, ne

Extant enim ejus


nientia

lilleraj^, (luihiis

peratoris iras admonel,

ad sedandas imul Davidis exemplo cle

erga Conradiim uteretur:

Non

ignorat

imperialis excellentia, quod iiobilis vir Kaynaldus,

Germanos

arcereiit aditu in Italiam,


:

quo

faclo san-

natus clarcE memorite Conradi

diicis Spolelani,

nos

ciluni fcedus violare viderentur

Ex parte impe-

ex industria multipliciter provocavit^inc-estimabilia

ratoris ejusdem nostris est nuper auribus intimatum, quod idem intendit habere generale collo-

damna,

et

atrocissimas injurias
et

Ecclesiac

Rom.

audaci superhia infereiido,


lando. Uiide

niultos,

quium cum

iiobili

viro

nato suo aliisque princi-

inanifesta conlumelia Crealoris,

non sine immaniter Iribu-

pibusAIemaniaeinpartibusLombardi;i', prouiittens
nostro consiho se
in

usurum, nihihiue facturum, (juod

derogationem pacis existat, Ecclesiam, vel ejussocietatis homines ofreiulendo, exhibilurus possibilem et honestam de securilate hominibus societatis pra^dictse pra;standa, quani eidem consudeiii

si scciindum iiii(|uitates ipsius relribuerevellemus eidem, ne^iuaquam in angusliasibi compassionis exbiberemus afl^ectum, inlercedeiulo

pro eo, sed

illius

picnas coniiiventi oculo Iransire-

mus.Verum quiailliussumus, licet


constituti, qui

indigne, vicarii verbo (locuit,et inslruxitexemplo, ut

luerinius, caulionem.
4.

properseqiienlibus, etcalumniantibusnosoremus,

Nolentes igitur ullam dari cuiquam

ma-

et misericordia

plurimum

indigenles frustra pelere-

teriam malignandi, discretioni vestraj per Apostolica scripla mandamus, (luatenus, convenientes in

miis nobis

Dominum
iii

misercri, nisi niiseraremur

niiseriasmiserorum; ecccremissoillirancore,salvis

unum

dilectos filios rectores socielatis ipsiussuper


,

tamen omnibus,
a

quibus

Ecclesia;

Rom. tenelur,

cautione prccdicta
habito, diligenter

et aliis tractatii

cum

eis

prae-

cujus jura neqiia(|uam

negligere nos oportet, ne

monere ac inducere procuretis, ne quod eidem ad hoc impedimentum patiantur


opponi sed dictum nobilem, el alios ad ejus propter hoc pra?sentiam venientes, libere, ac taii(|uain
;

Domino negligi niereamur, celsitiidineiii tuam rogamus, monemus, et liorlamur in Domino, quatenus inemor quod misericordes miseiicordiam consequentur, elqiio quisque est nuajor, magis est
placabilis ira illius ohlentu,
(iiii

viros pacilicos per

Lombardiam

transire

tam euiido

piu"fert misericor-

quam redeundo

permitlant,

ita (|iiod

nullain susti-

diam holocauslis
et

noslri

qnoque interventu, qui


salubiftw consulere

neant injuriam vel oflensam, proviso, ne si ejus colloiiuium per ij^sos contra nostrum consilium conlingeret, minus provide impediri pacis nego-

honori tuo, el
;

illius

statui

tium videalur, per

eos,

dissolvi. Qiiiavero dictus

etquoad eos quasi studiose imperator proponil acco


v.

aUectamus David cxemplo, (|ui (|iiaiilo apiul homines major eral, lanlo se propcnsius bumilians, apud Deum misericordicB operibus assuevit; clementia; tua; januaiii
ei

aperiic digneris, ut par-

'

lib. IV. E|i. cxiv.

Lib

Ep

LX.^cvi.

'

Ej).

;i.

'

Lib. V. Ep. cx.v.win.

l"|i.

lxxt.

Ann.

Tojiijs

XXI.

Rayn.

II.

34

GREGORIl IX ANXUS
tnam
iioleiitiam nia-

5.

CHRISTI TiS

ceiido niaxinic ac misenuilo


nifestans,

occupasse, aliaque excidio dedisse; postulavitque


uli effrenatos

mansuetiidinein

tiiam Deo
;

gratain et

homiiiihns leddas acceptam

nosqne serenitatem

goriiis alias contra (|uerelas detulit

tnam dignis debeamns inm. Datum Reate VII auno iiuinto .

iirosenni aclionilnis yratiaid.

illorum impetiis cohiberet. At Grejuri dicendo ab ipso prajfeclos longe graviora damna Ecclesite
'

Jun. Pontificatus nostri

obnoxiis impressisse, quae licet a suis tenlata


ciederet, se
feclo ad ejus
tulisse.

non
praj-

tamen episcopo Relvacensi Piceni

6. AiTeil Richardus' causam, ob quam Raynaldus exulceravit imperatoris aninium, justasque

damna

resarcieiida ])iovii)ciain con-

ejus iras in se asperavit;


aerariiim grassatum
esse,

nimirum

iu

imperiale

nec rationem reddere, aut fidejussorem dare potuisse, quare in carcerem coiijecdim l)onisque omnibus exiitum fuisse. 0"o
viso, ipsiusfrater

Quod vero de Esculanisincidilmenlio, praetereundum nonvidetursiimmum Poulificem Esculanum comitatum hoc amio Marcelliiio urbisillius
a^rario,

episcopo, imposito certo censu Pontificio

annis singulis inferendo


disse
;

administrandum
littera! extaiit in

tradi-

se recepit

Rcrlholdus in arcem Introducum verum aimo mccxxxur imperator ut


,

Pontificife ea

de re

Vaticano

arcem

recnperaret

Raynaldum flrmo

satellilio

cinclum adduci Introduciim jussit, quo fratrem ad deditionem faciendam compelleret, quam Messaex quibus jiatet nensis archiep. opera factam ait
;

Censuum inscribitur: Ecclesiam Esculanain tanquum Sedis A])ostolica3 iiliam specialem, et |)ersouam tuam nobis fide notam et deCodice. qui Liber

diuturno carcere Raynaldum maceratum fuisse. Hic altissima Dei consilia mirari i^ossiimns, tiui Raynaldum Friderici olim iii Ecclesiis excindeiuiis, iisque, qui niajori studio Roin. Ecclesiam prosequerentur, exquisitissimis su])pliciis discruciandis paratissimum se salellitem, uti supra recensitum est, prsebuerat, in ipsius postea Friderici iram incurrisse, et ad Pontificem,
juriis affecerat, coiifugere

probalam s|ieciali gralia iirose^iuentes, comilatum Esculaiium cum jurisdictione ac jniibus, redditibus et |)ertineotiis omnibus ad Ecclesiam
volioiie

Rom.

spcctanlibus, etspecialiter jiotestatem ibidera


tibi

creandi tabellioues

sub annuo ceusu ceutum

librarum Viilteranensis monetae in festo R. Michaelis cameraj iiostrce solvendo, qiiamdiu nobis pla-

quem

atrocissimis

in-

commiltimus EcclesiiC Romaiuc nomine gubernanduuni. Dat, Reat. non. Novembr. Pontific. nostri anno v.
cuerit
,

fideliter

coactuni, ut principis

9.

exasperatos adversus ipsum animos deliniret.


7.

tiim miilcet,

Vridericum de iniquis legibus arguit, iracontra hcereticos movet. Ul. in

Cum

priores preces Raynaldo in gratiam

augendis locujiletandisque

Ecclesiis

mnnificnm

imperatoris revocaiulo non suffecissent, aliis Epistolis- durius ipsius pectns inflectere ad miseri-

ordiam perlentavit
quentibus,
ctuose
te

Cum teneamur
litteris

i)ro

perse-

se pra?slitit, ita in defendendis illarum juribus, reprimendisque illorum conatibus, qui ea labefactarent, acerrimum vindicem praebuit. Cum enim

el

caluninianlibus nos orare,


nostris

satis affe-

Fridericus iuiqaiores leges Ecclesiasticis inlulisset,

rogavimus et monuimus confidenter, ut prtcdicto R... veniam largireris, jure lanien AposlolicaeSedissalvo, quod sine periciilo negligere non itossemus; veruni quia possent homines cogitare, quia ideo motus ei priii-

nuper

mox
qui

excitatus zelo Gregorius

Capuanuin archiep.
exti-

improbarum ferendarum legiim auctor

terat,

perstrinxit -; iinperatorenujue, ut eas re^


:

sciuderet, oratione gravissima est adhortatus

Iiitelleximus si^iuidem,

quod

vel proprio inotu,

cipaliter conlra

eum, quia nos taliter provocarat, ojiinari, quod ipsius aftlictio beneplacita nobis esset, el sic primum tacito murmure, ac deinde clamoso tumultu inveherentur
possentque
aliqui

vel seductus inconsultis consiliis ])erversorum, ex quibus novas edere Coiistitutiones intendis
,

uecessario sequitur, utdicarisEcclesiie perseculor,


et

obrutor publicce
te tuis

libertatis,

sicque

tibi

contrarius
:

contra nos facile detraclores,

quod causani dedequasi prosequentes


absit,

contra
si

viribus moliaris . Et infia

Sane

rimus proprium

ejus pcenai,

nos

etiain
si,

ad id ex

te forte

moveris, timemus
sic
:

multum de
tibi esse

interesse,

cum

quod

corpora-

gratia tibi esse

subtractum (Dei gratiam


patenter
si

liter lajderetur,

majus

nobis improperium

immi-

subtractam),

dum

famam

jirojiriam
aliis,

neret, quain (|uod idein nobis intulit Ecclesiam persequendo, imperialem celsitudinem rogamus

negligis et salutem

vero im])ulsus ab

affecluosius,

et

monemus

atteutius,
ei

pro speciali

niiramur, quod talibus consiliariis ac(|uiescis, qui sjiiritu vexati nequitia? te intendunt Ueo et homi-

gratia poslulantes, qiiatenus

ne amplius irasca-

ris sed iu ira misericordiai recordalus, nobis et libi

l^arcens, miserearis i[)sius, ila

quod ex hoc
utc. Dat.

proiii-

liationem diviuam uberius merearis,

Reate

id. Jul. Poiit. noslri

8.

aimo v . Esculunum comitalum episcopo


esl,

tradit.

taceamus alia, verbo quaj utinain a te tacite intellecta fortius in auribus cordis soiient, quatenus quieti tuce ac fanice nostrai provide consulens, utruiiKiue ab increjiationibus popiili serves mimunem. Ciim enim nuMites ])acem
ut
potius sileiitio intelligenda

nibus conslituere inimicum,

quam

Cajtcrum Fiidericusapud Sedem Apostolicam gra.


viter
(lueslus

susceperint, cur j^auperes [)opuli debenl esse pacis ut iii j^ace amariludo amarissima sil eoruin? Aul quis posset indurato corde ululatus.
ex])(;rt( s,

Esetilanos

Uomana;

Ecclesite

vectigales liomiullosejusregiii beneliciarios fuiuios

'

liich.

iii

f;iir.

Imc

:iiiiio.

li|i.

.\cui,

xcv.

Lib. IV.

K|,i.

c.\xvi.

Lib. v. lip. xci.

lliid.

GREGORH
,

IX

ANNUS

5.

CHRISTI

1231

35
medius hacteniis non
est

lol (lciilium quos qiiodammoflo pr.Tvidemiis obaudire? elc. Dat. Reale 111 non. Julii, Ponl. nostri anno v. 10. Asperarunt haecmonita Friderici animum,

situdini destinavimus,
scriptus,
sit,

nequaquam

ex minori affeclione proces-

quia nec cx hoc derogarc tuo intendcbamus


polius aflectamus
:

lionori, cui deferre

sed causaj

qui blandissiniisassentatorum lenociniis assuetus, quasi gravior injuria, proposito ob oculos ipsius
vitio, inflicla esset,excanduil,acerl)ius(|uo

rationabiles affuere, quas venerabilis fraler noster

Rheginusarcliiop.el dilrctus

filiiis

ningisterdomus

de seve-

S. Mari;c Theutonicoruiii llicro.solymitaiuc tibi de-

ritate Pontificia expostulavilr.

,Quibus ad Gregopater cxulceratum

rium

perlalis,

tanquam

pius

promere potuerunt. Verum sperantes in illo, qui dans virtntes praiinia elargilur, siia laiitiim dona
in homine coroiiando, ut ([uo pliiribiisdignilaliim nominibus fueris appellatus, eo te studeas his red-

ejus aniuuun lenioribus verbis pacarc ac perniulcere studuit ' instruxitque, ut aspcriora amautis;

simi patris monita mollissimis adulatorum blanditiis praiferre

dere digniorem, ecce tacitum hactenus Hierosoly-

deberet.
ill.

mitanum
imp. semper Auquas nuper
hilari

titiilum,

claruiii

ulique ac decorum,

Friderico

Romanorum
quod ex

scribimus novitate.
(It

gusto, ct regi Siciliae.

12.
litteris,

igitiir

Intelleximus

aiigeant gloriam
affectuose
tes per

aiicta munera gratiarum tibi piuMniorum, serenitatem tuaiu

iniperiali celsitudini destinavimus,

molus utcum-

que

quia plus amaritudinis, quam diilcedinis sapere videbantur. Cielerum cum juxta sapienirasci, eo tis edictuiii, melius sit arguere quam
fuisti,

rogamus et monemus, attenteobsecranDominiim Jesuin Christum, qiiatenus po.sapieiiliaiu

tentiam et

Douiino recognoscens,

benignitati sedulus a.ssuescas, ut secutus indivisee

quod

via vitne

sit

et

cur iucrepatio disciplina), de


iirocessit affeclii,

patcrna! dilectionis sincero


horribiliiiiii,

quod

opera Trinilatis, per potentiam contercns molas iniqui, auferas de laucibus ejus praeiiam, subjiciendo
tibi

ul a plurimis dicebantur, siibito auliliuiu

Rarbaras nationes, per (|uas liumani

minus leiiiter duximus arditu perculsi gnendum,ne mel videremur in sacrificio adolere. qiiia pater Sed nec (ilio fnit a;gre fcrendum et Uomiuus (jiios filium quem diligit corripit amat arguit, et castigat, eo quod meliora sunt di,

generis inimicus imj^ugnans hactenus iinmaniter

Terram-Saiictam, praedatus estmultipliciter Ecclesiam generalem lucreticosque disperdas, (|ui velut


;

venenata reptilia insidianlur animabiis


incessanter,
et

siniifliciuin

ul

fortiludinem

tuam

Deo reddas

ligentis verbera,

quain oscula odientis. Et

si (|ui-

hominibus
te

commendandam.

Pcr sapientiam

dem

extiterit
;

aspera increpatio,

non

fuil publica,

quoque

non clamosis vocibus, sed lilteris exqum vix uiujuam ad scribentis affectum sufliciunt expriinendum. Ul igilur oinsed privata
pressa
secretis,

cuiiimus subjectos tibi poiiulos prospere gubernare, ut nullo errore deceplus justiliam diligas, (|uae se dirigens

diligeiites direclos provehit


tibi

in salutem.
niis,

Per benignitatem vero det

Domi-

omnimoda puritate, serenitatem tuam rogamus el monemus in Domiiio,


nia inter nos fiant in (luatenus

ut

sis

moerentium consolator,
Iribulati,
nisi s;e

et specialiter

regnum
fere

Sicili;e

habilaiitiuin, qui longis tempori-

omni oinnino
nisi

suspicioiie doposila, (|uod

bus valde

rediviva respirent,

id processerit

de merjB spiritu charitalis, de nobis in verilate confidens, voluntatem tuam nobis incunclanter

expouas quoties videris exjiedire,


affectu.

coguntur prae angustia desperare. Ut autem signatum in idem conveniat ciim signante, cum Hlerusalem visio pacis dicatur, pacis liaberi te

qui ad profectus tuos irrequisiti etiam libenter

volumus sectatorem,
clesia
et

ut fideles tui sedeant in pul;

inteudimus

cum

Dat. Reate Vl kal.

Aug.

chritudine pacis et requie opulenta


personac
Ecclesiasticac

necnon Eclibertate

Pont. nostri anno v .

jilena

H. Cumque

summum
los,

insuper Fridericus qiiestus esset, Pontificem inter cajteros honorum titiiin litleris suis pra;termisisse, respoii-,

gavisoe trauiiiiiila

securitate kEtentur, etc.


iiostri

Datum
.

Reate

11 id.

August. Pontific.

auno v

quibiis ornari soleret, regis llierosolymilani

insigne

uomen

dit Gregorius

id

non

facluui ad

imminueiulum
ijisi

ipsius lionorem
cuiieret
;

quem augere

potius, et aiiiplificare
(|iia;

Contra Patarcnos aliosque lucreticos leges sancilce a Pontiftce, senatii Romano et Fridcrico. Excitavit ideo iii his lilteris Fridericum Gregorius, ad exscindendos liicrclicos potentiam impe13.

sed alias ob causas,

a liliegilior-

rialem exercere,

cum

Patarenoruni luem grassaesset


:

nensi archiepiscopo aperiri |iotuissent.


tatur
cos,

Tum

tam

latius

compcrtum
et

nou enim modo


infecerat,

Terram-Sauctam tuealur, exsciudat


,

iiaercli-

Insubriam

citeriorem
puiitalis

Siciliam
Catliolicac

sed
,

populos juste moderelur, ablala boiia Tempiariis atque Hosjiitalariis reslituat eosque regia benesolentia complectatur.

ipsum

(luoqiie

domicilium
erat.

Romam
slrinxit,

videlicet,

contaminare aggressa
scriptor lestatur

Ad
di-

quam delendam
ul Vil;c

Ponlifex
illiiis

legum severitatem
:

Friderico illustri

Romanorum imp, semper

Anui-

Auguslo, llierusalem et Sicili;e regi. 9 Quod de Iribns insignibus titulis, quibus te Domiiius iiisignivit, in lilleris, (juas imperiali cel'

sloris

baldo regente senatum, quia iu Urbe propter paabsenliam ille contagiosus morbus haereticae
piavitalis irrepserat,

ut occulto

meatu

proficiens

jam publica nocumenta


Lib. V.
lii).

monslrarijt;

inquisitione

c.

li|)

cxiv.

praehabita diligenti, ante porlas inajoris Basilica;

36
Virginis
gloiiosai
,

GREGORir IX ANNUS
sciiatore
cl
|iuiri1o

5.

CHRTSTI 1231,

r.oiaano

|)i\Tsentibiis, imillos

prcsbytcros, clericoset utrius-

nocentiam congrna jiurgationenionstraverint, anathemalis gladio teriantnr, et usque ad satisfactio-

qiie

soxns laicos hnjnsnioiii lepra conspersos, tiim


confessione rlainnavit; pres-

testibiis, Inni [jropria

nem condignam ab omnibns evitenlur ita qiiod si per annum in excommunicationc ])crstiterinl,
;

byteros ipsos,

el clericossacris indnlos, eldcmnni spcctante popnlo nniversos vestibns spoliatos sententia; perpetua) depositionis subjiciens . H.tc

ex tunc velut hicretici condemnentur


tiones

proclama-

aut

aiii^ellationes

hujusmodi ])ersonaruiu

minime audianlur.
llem judices, etadvocali, cl notarii nulii 15. eornni oflicium snum imi^endant, alioiinin eodem
oflicio pcrjieluo sint iirivati.
((

auclor

de (luibus

dum

loquitur Ricliardus, addit

ad ejusinodi pestein depelJendam ferrnm ij^nem-

que adbibitnin, ac rei f^esta; tcnipus consignat liis verbis Eodeni mcnse, (Februario nimirum), nonnnlii Patarenorum in Urbe inventi snnt quo:
:

Item

clerici

non exhibeant hujnsmodi

pesti-

lenlibiis

Ecclesiastiea sacramenta, nec eleemosy-

rnm

alii

snnt igne cremati,

cnm
.

inconvertibiles

nas

aut oblaliones

eorum

acciiiiant

similiter

donec poenileant, sunt ad Cassinensem Ecclesiam et apud Cavas directi ii. Ne recriidesceret in posterum malum, ac
essent,
aiii

Hospitalarii, et Templarii,

ac quilibet regulares,

alioquin sno priventur officio, ad quod nnnquain


restitnantnr absque indulto Sedis Aiiostolica;
ciaii.
S]3e-

puritatem corrumperet, tulit Gregorius novas leges adversus perditissimos homines, atque anathematis fnlmine percussit, sive illi
fidei Catboiicae

llcm quicumque
clesiastica}

tales

prfcsnmpserint Ecsententias
se

tradere se])nltuifE, usque ad satisfactio-

Patareni, Catliari, pauperes e


felici

Lngduno,

aliove in-

nem idoneam excommunicationis

noinine notarenlur; sanxitque, ut cum ab Ecclesia damnati essent, raperentur ad Iribnnalia


])oenis

noverint sul)jacere, nec absolntionis beneficium mereanlur, nisi propriis manibus i^ublice extu-

judicuni, ut meritis
rentur. Cailerum
poeniteret,

afllcerentur

qui vero

mnlent,

et

projiciant
ille

hnjusmodi corpora damnalaicffi

clericatu essenl insignili,


si

ea prius dignitate exue-

toruin, et locus

perpetuo careat sepultura.

in scelere

deprehensos

flagilii

Ilem firmiter inhibemus, ne cuiquam


Qni vero contra
(]ui

perpetnis vincnlis ad illnd expianduni

personrc liceat pnblice, vel privatim de fide Catiiolica disputare.

addicerentnr, cujns exordinm Gregorianis canonibus inserlum esl ', alque incipit Excommuni:

fecerit,

excommu-

nicalionis laqueo innodetur.


Itein
si

camus

et

anathenializamus universos haerelicos

hsreticos sciverit, vel aliquos

Et inlra liac adjecit, qua:

non extant

in

citato

occnlla conventicula telebrantes, seu a cominuni

canone Item receptalores defensores et fautores hareticorum excominunicalionis sententia) deter,

conversatione fidelinm et moribus dlssidentes, eos


studeal indicare confessori suo, vel
credat ad inadati sui noliliam
alii,

per

quem

pervenire; alioquin

ninius snbjacere,

firiiiiter

statuentes,

ut

si

post-

qnain quihbet taliiim fueritexconinuinicatione notatus, a snasnper hoc noncuraverit praisuinptione


cessare,
ij^so

excommunicationis sententia percellatur. Filii auteni ha^reticornm, receplatorum, defensorum eoruin usque ad secundam generationem ad nulluni
Ecclesiasticum beneficium, seu officium adrnittantur.

jure

sit

faclns infamis, nee ad pn-

bhca
ad
sit

nec ad eligendos aliquos hujusmodi, nec ad lestiinoninm admittalur


officia seii coiicilia,
:

Quod
et

si

secus
.

actum

fuerit,

decernimus

irri-

tum
si]ue

inane

etiam inlestabilis, ut nec testamenti habeat faclionem, nec ad hiereditalis successionein accedat.

16. Imilali Pontificis

zelum, senatus populucontra


hujiisinodi
illo-

Romanus
in

severas leges

KuUus pra3terea ipsi snper quocumque negotio, sed ipse aliis respondere cogatur. Quod si forle
judex
exliterit,

hicreticoscondidere, quasad conimendandnin

rum

ejus sententicB nullam

obtineant

firmitatem, nec causai aliquai ad ejns audientiam


])erferantur
:

studium aflerendas ducimus. Capitula Annibaldi senatoris et populi Komani cdita contra Palarenos omnes.
tuenda
fide
8 Ha;retici in

si

fuerit advocatus, ejus iiatrocininm


:

Urbe, videlicetCathari, Patareni,


.Iose|)])ini,

nullalcnus adinittatnr
confecla
]ier

si

tabellio,

instrumenta
et in siini-

pauperes de Lugdnno, Passagini,


naldista;, Speronistae, et alii

Ar-

ii)sum nullius ])enilus sint moinenti,


])ra;cipimus observari

cujuscumque

hajresis

sed

cum

auctore damnato dainnantur,


:

libus ideni

si

vero cleri-

cus fueril, ab onmi


Si

officio et beneficio

deponatur.

nomine censeantur, credentes, receptatores, faueorum in Urbe singnlis annis a senatore, quando regiminis sui prajstilerit juratores, et defensores

qui autem tales, postquam ab Ecclesia fuerint

mentum, perpetuo

diflidentur.

denolati, evitare contempserint,


nis

excommunicatioaniinadversione

sententia percellanlnr,

alias

Ilem ha^reticos, qui fnerint in Urbe reperti, pra^sertim per inquisitores ab Ecclesia datos, vel
alios viros
ca])los

debita punieiidi. Qui autein


susiiicionc
sus]iicionis,

inventi fnerint sola

Catholicos, senator ca])ere teneatur, et

nolabiles,

nisi

juxla considerationein

etiain detinere,

postquam fuerint

])er

Ec-

qualitatemque jiersonic propriam in-

clesiam condemnati, infra octo dies animadversione debita puniendos. Bona vero ipsorum omnia
infra

cumdein termiuum publiceutur;


partem

ita

quod de

'

Cap. excorainuniamns

ile li;crcl.

ipsis iinain

perci])iant qui eos revelaverint,

GREGORII IX AXXUS
cl
ii

5.

CHRISTI 1231.
faverat.

37

(|ui

eos ceperinl, senatf

r alleratn,

et lerlia

non parum
victos

muroruiii Urbis refeclionihus deputelur.


Itriii,

dericus non sine

Ad quam comprimendam Frimagna laude, ejiis criminis con-

ut

ilii

(iat

receptacuhim sortlium, ubi

fuit

latibiilumperridorum,

domus

iliorum, in qna

hifrcticorum ahquem ausu temerario aiiqui in Urbe priTsumpserint receptare, nuilo reficienda

imperiali edicto flaminis tiadi, vel si ad aliorum terrorem vita- rescrvandi videientur, linguis, quibus blasphema evomuissent, amputari
Ciijus edicli acerbi, sed justissimi,
in liegesto Ponlificio
*

jMssit.

exem-

tempore
ab

funditus dirualiir

lioc

idem de domibus
receperint

plum
a

ita jacet

illorum Urbis, qui

manus impositionem
observetur.

Fridericus, elc. Magdeburgensi arcliiep. co-

haerelicis, simililer

miti HomaniolfB et totiusLombardia; legato dilecto

erroribus,
tati,

Item in Urbe circa credentes hsereticorum postquam fuerint per Ecchsiam deno-

praemissa oniiiia observentur.


a Itein

quicumque de Urbe
non
si

sciverit hsereticos

gratiam suam et omne bonuin. ad conservandum pariter et fovendum Ecclesiastica; tranquillitatis statum ex coinmisso nobis imperii regimine defensores simns a Domino
priiicipi suo,

Cum

ia Urbe, et

revelaverit, viginti librarum poena

constituti,

mulctetur, et
praemissa.

solvendo non fuerit, diffidetur; nec relaxetur diffldatio, nisi digna satisfaclione

Item receptatores scienter, sive defensores, seu fautores haereticorum Urbis terlia bonorum suorum parte mulctenhir, qiiae murorum
17.

Urbis

refeclionibus de|)utetur.

Quod

si

vel

hoc

non absque justa cordis admiralione perpendimus, qiiod lioslilis invaleat lia;resis, prnh pudor in partibus Lombardia;, qua; plures inflciat. Et infra Eritne igitur dissimulandum a nobis, aut sic negligenler agemus, ut contra Christum, et fidem Catholicam ore blasphomo insnltent iiiipii, et nos sub silentio transeamus ? Certe ingratiludinis et negligentiae nos arguet Dominus, qui
!

niodo puniti rursus in similem fuerint ciilpam prolapsi, de Urbepenilusespellantur, nec unquam
revertentur ad illam, nisi digna satisfactione prae-

contra inimicos suae

fidei

nobis gladiiim materia-

missa. Hujusniodi autein personaein Urbe

minime

audiantur, nec quisquam eos

in

qualibet causa

lem indulsit, et plenitudinem coiitulit potestatis. Qua|iropterinexterminium, et vindictam actorum sceleris tam nefandi, complicum, et sequacium haereticae pravitatis, quocumque nomine censeantur,

respondere cogatur
spondere. Judices

sed ipsi cogantur aliis reautem, advocah, et scriniarii nulli eorum suum impendant ofGcium, vel ad aiiquem actum legitimuin, seu commune consihum assumatur, et qui talem scienter elegerit, tanquam
:

utriusque juiis auctoritate muniti,


nostri animi exercentes,

dignos

motus
liter

praesenti edictali

Constitulioiie

nostra

iii

tota

Lombardia inviolabi-

de ca;tero valitura duximus sanciendum, ut quicumque per civitatis antistitem, vel dicecesa-

haerelicorum fautor

[iracdicta i)oena

mnlctetur.

num. inquadegit, postcondignam examinationem


fiierit

Qiiando senalor

exJiibet

juramentum.

de hxresi manifeste coiivictus,

et haereticus

Senator, quando pra;stat sui regiminisju-

judicatus, per potestatem, consilium, et Catholicos


viros civitatis, et dioecesis

ramentum, jurabit quod haec omnia et singula in Urbe tempore regiminis sui servabit et pro viribus faciet observari, ac tenealur facere jurare pramissa omnia successorem. Quod si nonjuraverit,

earumdem, ad

requisi-

tiouem

antistitis illico

capiatur, auctoritate nostra

ignis judicio

pro senatore nullateniis habeatur,

et

qute

fecerit,

nullam hnbeant flrmitatem, et nullus teneatur sequi eum, etiamsi de sequendo ipsum
prKsliterit

juramentum. Quod

si

pracdicla servare

contempserit, praeter notam perjurii poenam du-

ceiitarum marciiarum incurrat,

murorum

Urbis
ali-

refectionibus applicandam, nec de cactero ad

concremandus, ut vel ultricibus flammis pereat, aut si miserabili vitae ad coercitionem aliorum elegerint reservandum, eum linguae plectro deprivent, quo non est veritus contra Ecclesiasticam fldem invehi, et nomen Domini blasphemare. Ut autem praesens haec edictalis Constitutio nostra debeat in haereticorum exferminium flrmiter observari, circumspectioni tua; committimus, quatenus hanc Coiistitntionem nostram pur tolam

quam
tur
:

dignitatem, vel

officiuiii |)ul)licuni

nssuina-

Lombardiam
lis

facias

pubiicari,amodo per imperia-

ad

quam

])oei)am judices S. Martiiuc


et

ipsum

condemnare teneantur,

hoc
et

in capitulario judi-

cum

prcedictorum ponatur,

nuUo tempore exinde

banni censiiram ab omnibus universaliter observandam. Datum Cathaniie, anno Dominica; Incarnationis siccxxiv, mense Marlii undecimae Indictionis .
19.

deleatur. Oinnes

autem praedictae poena; neque per concionem, neque per Concilium, neque ad vocem populi ullo niodo, aut ingenio aliquo tempore va18. Conditas a se, ac senatu

Cum
sit,

imperiali edicto annus siccxxiv ad-

scriptus
id

trigesimi primi aiini Regesto inseratur,

leaut relaxari .

Romano

Grego-

rius hiijusmodi leges Mediolanensi archiepiscopo,

ac sulIVaganeis transmisit

',

ut pari zelo-in iinpios

homines consurgerent. Insubriam enim maxime contaminarat haeresis, cui aleudae uimia hberlas
'

lactum piitamus, quod ideiii edictum hoc anno renovatum, iteruiiique promulgatum fuerit. Et sane Fridericum a Rom. Pontiflce adversus hicrelicos iiicitatum, scriptae ab ijjso ad Gregoiium lillera; teslanlur, quibus se ad Ilalia; hjcreticos
prufligandos, exstirpandosque pro zVpostoIicis ejus

Ep. CJix.

'

Lib. IV. Ep.ciii.

38
ailliortaiionibiis
ait
' :

GREGORII IX ANNUS
prosilire
in

5.
stiiuii

CHRISTI i23l
in

animiini

indiixisse

partibus Lombardiae

legationis

oflicio

Sane cuni omni lionoriricentia venerandis

apicibus vestra^ paternitatis acceptis, et

earum

tc-

fnngereinur, conversionis signa prajtendens, cum cfliisione plurima lacrymarum suppiiciter fiagitabas, nostris et Ecclesiae, et speciaiiter

nore cognito, juste non |)otuinms non moveri,veIut qui ad laudem bonorum , ad vindictam vero malefactorum, collatum uobisaDomino ensem justitia; bajuiamus, dum nostris est auribus per eas-

sauctarum

anciliarum Christi orationibus commendari, detestando patenter liKreticam iiravitatem ? Sic nobis,

dem

sacras iitteras inlimatum,

quod

liaereticae labis

imo Domino iliudere intendebas? Ezelinumtum temporis religiosae disciplinae ampiectendae desiderium

morbus paulatim serpens


parte Italiam, et specialiler,

ut cancer, pro

magna
referi-

prae se tulisse siiperius in

Honorio vidimus

quod doientes

An

nescis,

quod

illusores ipse deiudit, et Spiri-

nius, in regno uostro Sicilia; Neapolim, et Aversam, partesque vicinas dicitur infecisse, sicut per quemdam ab eodem errore tandem Domino inspi-

tus sanctus fictum etfugit discipiinas ? Redi ergo,


redi, ])rffivaricator,

ad cor, ut ad

Dominum

per

jioenitentiam convertaris, et ipse ad te per miseri-

rante conversum Apostolica3 beatitudini accepimus

revelatum. Super quo tanto vebementius anxiamur, quanto vicinior A[)ostolica3, ac imperiali sedi
lanti superstilio

tiac,

cordiam convertalur. Desine pro verbis poenitenverbis superbiae blaspheinare, quia cunctis
diebus
riete
sui)erl)it

impius, et

numerus dieruin

ipsius

invenitur erroris, ut in circnilu


et

tyrannidis est incertus. Ul igilur vel sic losso pa-

matris insultent impii,

ante faciem ejus, proli


perfuiia

mentis tua3 aiiquem introrsus admittas ra-

pudor

in

injuriam

fidei

tam obstinata
infelices, etc.

ilinm rationis, nobilitatem

tuam monemus
prrecipiendo

et lior-

consurgat,
Dat.

dum

bericii foveas babeant, et lamia;

tamur
tes,

attente, iier Apostolica scripta

sub obtesta-

nudent mammas, ut lactent catulos

tioiie divini juditii firmiter

mandan-

Tarenti xxviii Febr. quartae Indict.

Hacte-

nus Fridericus, quem in Sicilia insectatum ha;reticos, ac misisse Neapolim Rbeginuin archiepisco-

quatenus culpas tuas humiliter recognoscens, cnm qui multus est ad ignoscendum, tibi studeas complacare reiictis erroribus, el a terra tua haeread greinium matris Ecciesiae corde puro humiiiter redeundo, infra duos menses post susceptionem prcEsentium ad nostrain prEesentiam
ticis profligatis

pum,

ut in eos inquireret, ac plures in vincula


poenis

conjectos, ut meritis

addicerenlur, tradit

Richardus ^
20. Ad Ezelimim hoeretieum, in quem Pataviminsurgiint, Pontificis parceneticce litterce. Excitalus etiam in ceteris Italiae provinciis fuielium

personaliter accessurus, paratus praecise parere uostris

benepiacilis

et

rnandatis.

Alioquin

ut ex

delendam haeresim, inter quos Patavini magnis laudibus ornati a Gregorio ', ut qui pio ardore accensi in Ezelinum ea infamia inustum
zelus ad
prosiliissent.

Ad quem

in castra Ecclesiae traduin pra^fixo illis titulo


:

cendum

Iitteris

gravioribus

pcenarum tuarum iniquitaiuin enormilas saeculis innotescat, conlra te caelum invocamus et terram, ad te ac aiios hostes fidei disperdendum, terras et oinnia bona tua occupantibus exponendo, ut qui multis es in scandalum et hoirorem, fias in opprobiium sempiternum, etc. Dat. Reate kal.
qualilate Sept. Pont. nost. an. v .
22.

Spiritum co7isilii sanioris i)recatus, errores abji Tenlare volumus varias medicicere monuit '
:

Transmisit harum lilterarum exemiilum


fiiios,

nas,

si

forte

inedico
te

acquiescens saiuti restitui


quie est isla vesania,

Gregorius ad Ezelini

Ezelinum juniorem,

et

merearis, salvos
ris,

ac alios, quos perdidisse nosce-

Albericum, qui
gorio oblulerant
fidei

a [laterno scelere abliorrere prrc se

faciendo. Dic ergo,

qua

ierebant, ac ne avitis oiiibns exciderent, uitro Gre-

vexaris, ut secutus deceptrieisfallaciLe

documenta,

miserum pareutem inquisilorum

errorum

spiritibus acquiescens eligas

non consen-

lire fidei veritati ?

Numquid

sapientior es doctorisua; nierito sanctifidei

bus Ecclesia3 universis, quibus


tatis

revelata

est

orlliodoxae

certitudo,

et

si obfirmalus in flagitio [lerquibus Pontifex significavit, iilorum cansa quos putaret numinis vero cullui addictos, justissimam in ipsorum parentem ultionem elTundere

manibus
;

tradere,

staret

nuiltorum miraculorum signis roborata ? An forsan, etsi non voce, quod est nequius, in facto diQuis est omnipotens, ut ei serviam, et quid cis
:

distuiisse,

iie

[laterna calamitale
ait)
:

invoiverentur

cnm

haereseos crimen (ut


filios

instar criminis iaesae

majestalis
im[ieria,

exhaeredet
studio

adjecitque preces et

mihi
el

i^rodesl,

si

eum

fuero deprecalus

Peccavi,

nt

summo

parentem ab

liajresi
si

quid accidil mihi

Iriste ?

Certe perversa est hajc


cogitet, et

atque iiaerelicorum sludio deterrereut, ac


nita respueret, ut sua; consulerent saluli,

mo-

cogitatio, quasi

lutum contra figulum

iilum,

contra levantem

eam

virgula elevetnr. Ut quid

divilias bonitalisChristi

contemnis

Palientiaejus

ad poenilentiam te adducit, tu autem cur secundum duritiam tui cordis iram in die irae libi damuabiliter thesaurizas ?
21.

|)olliciti, ad Pontificium tribunal rapienduiu daienl uec mirum cuiquam videri potest datum hoc tiliis adversus parentem consilium, cum numinis, a quo descendit omnis paternitas, causa liumanis allectibus debeat auteferri,

ut erant

Nonne cum adhuc

in

minori officiocon-

23.
ciuni.

Uceretici in

Galliis

qucesiti

ad suppli-

In ca;teris eliam regnis hcereticos mcritis

Ext. apud lireg.

1.

iv. lip. cx.x.m.


'

Lib. V. Ep.

Lxsv.

Hich. iu Chr. hoc

aii.

[loeiiis affici jiissit

Giegorius

qiio

argumeiito Bi-

Ep. cx.x.

turicensi

et Antissiodorensi

episcoius litteras, ut

GREGORII IX ANNUS
impios
terent.
,

5.

CIIRIS^Tl

ri3i,

39
oninipotontisDei ad se
Noli,

qiii

opiiidiiin

cui

Ciiarilato

nomen

ob

id inconsolabiliter flerct,

inditum esl,

adiiiocluiii

inlecuiunl,

aiiiniadvur-

voceni

aiidivit

diccntem

jirobatissime

ac

Cacleruiniii Galliisoccubuit liocanno' eximiiis

clementissime Bciiedicte, pro iis, (|ua; huic eventiira didicisti loco, moestiini gerere aniinum, quoiiiam (piod sciiiel a Deo pia;fixuni est, immutabile irrevocabile est, solis libi tuo merilo conces-

ha>rolicoruin

expuyiiator. ac

(idei

slrenuissimus

defensor, insignis sanctilate Fuico episcopus Tolo-

atiiiie

sanus, de (|uo nos plura,

(jui

ciim

eam Ecclesiam
eoriiiii
iis

sis

habitanliuiu in loco

oppressam
bitate
tis

luerelieis, alqiiii opilius

improac pie-

nipotentis Dei con.solatio, (|uai

animabus sed aderit omlocum istuminam:

nudatam

capessivisset,

demum

triiimpha-

pliorcm et
slituet

niiilto

meliorem,

quam

iiunc est, re-

vindicalam iu libertatem, auclam

boiiis,

graduin,

et hiijus

Ordiuis doctiina dc hoc


:

tate tlorentein leliquit, et in

nionasterio Grandisiii

iteriim per

totum orbem radiabit loco


Naiii
est
:

quod

post

Sylva; Cisterciensis Ordinis,

(juo vita reiigiosa

jusdem
20.

patris obiluni coiisiiiniiialum cst.

excultus fucrat, sepiiltus


redeaiiius.
2.i.

est.

Scd ad Gregorium
Cassinensibiis.

a Longobardis invasum, et igiie


fratres

crematum
Priviler/ia

autem ad Apostolicam Sepalatium mona-

Rennvantur

dem

veiiientes ex concessione saneti prjcdecessoris

Cum

grassataiii lioc

tempore
fiiisse,

latius ha?resim vide-

nostri Pelagii juxta Laterauense

rimns, miruni noii est Ecclesiasticorum moresad-

slerium construxerunt, atciue per prolixum tempus


habitavcruut. Sed jaiu cum omnipotens Deus censiussetCassinense coenobium restaurare, ac coeiiobialein institutionem, quoe inde principium sumpserat,

modiiin deforuiatos

ac religiosam discipli-

uam

in

phirisque locis

peuitus,

sanctitatis flore, concidisse. Iiicubuit

amisso pristina3 ergo Gregorius


ac

ad solnliores clericoriim mores emendandos, quo

ex

eodem

argiimento ad Rliemensem
sullraganeos data;
litterae
^
;

archiepiscopum,
disci|ilinaiii

Gregurio
filius

111

loco propagare, a sanctissimo piaedecessore nostro Petronas dilectus

tum ad revocandam
stii-

apud

religiosas familias
adliibuit.

dium

veterem Uhiue severum ^

cum

se

iii

eos, qiiiab

insfitutae vitae sanctitate

defecerant, ita liberalem


litteraj
*

in alios prEbuit,

(luemadmodum

Cassina-

tibus

'

Benedictinis datceostendunt, quos prjeterea


ita

noster est ad restaurandum directus. Qui ad eumdem locum venisset, communis pater iioster Gregorius ex lioc inuudo migravit: sed post ejus excessum in Sede Aposlolica cuin parvitas nostrasuccessisset, opus ab illo coeptuin in restauraad tioiie ejusdem coenobii, adjuvante Domino
,

Cassinates

novis auxit pricrogativis, ut etiam

veteres conlirmavit. Rogatus


cbaria." F*ontiQeis privilegia

enim ab

iis,

ut S. Za-

fidem usque perduximus. 27. Hffic autem eo die, quo sanctissimi patris

reuovaret,

cum monu-

menta, in quibus contenta erant, ob temporum vetuslatem coiisiimpta essent, eorum precibus adductus, Uiploma Zacharioe prajdecessoris suo
seruit, e qiio, niissis cmteris, qute

Ecclesiam dedicavimus, parvilas noslraobtulit libros sancta; Scripturae, et librum Regukc, quam
saiictissiinus pater

nianu propria scripserat

poii-

in-

dus etiam librie panis, et


tinent)
ralitate

mensuram

vini,

necnon

ad conditi

illius

diversa, qu;e ad Ecclesiasticum miiiislerium (per-

Orilinis

celeberrimi

historiam

pertinent

decer-

ornamenta,

et

possessiones Apostolica libe-

pirnus.

Omnipotenti Deo, ciijus inelior estmisericordia super vilas, gratias agiinus, qui gloriosus
25.
ct

tris tes,

concessimus. Qualiter autem ejusdem papignora sororisque cjus sunt posila |)ersi)icieiiac intemerata invenientes, pro reverentiataiiti minime ausi sumus. In dedicatione

in sanctis

suis at(iue mirabilis est, et virtiitessuas,

patris taiigere

ubicum(|ue vult, iiiefTabili bonitate ostendit. Ipse quippe (iignatioiiis supe potentia beatissimum Benedictum patrem omnium constituit monacho-

vero ejusdem.
piscopis
et

cum

illic

una cum tredecimarchieepiscopis adesseinus,

sexagiiila

octo

idem dilectissimus

fllius
,

noster postulare ca-pit,

rum

i|)se eum monastica; legislatorem et operatorem esse disposuit ipse illius meritis Cassinense monasterium, in quo et sauclissime vixit et gloriosissime obiit, omnibus per totum orbem monasteriis clemente benignitate pra;tecit. Qui pater sanctissiinus, dum vitam eremiticain duceret, divina revelatione monitus, ad eumdeni locum
:

quK eideiii monasterio quatenus possessiones oblalaisuntaquibuscum.iue fidelibus pernostruin privilegium roboraremus, illorum desideriis utpote amabilium annuentes, hac pcr pncsens Privilegiuin, quLC a iiobis aliisque fidelibus concessa

sunt, in

eodem
:

loco in

perpetuum corroboramus

Et infra

pervenit diiobus se Aiigelis comitautibus cum beatissimo Mauro, ac Placido TertuUi patricii filio,
aliisque noiinullis
:

28. Praeterea

tuum

corroboramus, atque in perpeconflrniamus eidem dilecto filio ejusque suc,

ubi templa idoloruni.destrueus,

cessoribus

in

oinni coiiventii

episcoporum

et

uiouasteriuuique construens, Aiiostolicis illud doiavit virlutibus


set,
;

inter quae

dum

ei

revelalum

fuiset

principum superiorem universis abbatibussedere, el in Conciliis et judiciis priorem sui Ordinis oiiinibus sentcntiam proferre pro reverentiatanti loci, (|iii priniam et sunimam monastica) legislationem in eodeni Cassiiieiisi ccenolio scribeiis vcrbo et exemplo, ccenobilale proposilum appetentibus in
toto

quod supradictus locus

esset destruendus,

'

Bcrn.

in Cliri)n.

'
'"

l.ib.

IV. Ep.

cxxxviii.

CXXIY, CUX, CLXIV. Ep. XXXI,

Ep. CX, CXXIX.

3 |.;p_

xxvn,
lil).

Ep. CXLH.

V.

mundo

sole clarius vibravit,

Pro quo Cassi-

40

GREGORIJ IX ANNUS

5.

CHRISTI 1231,

nenscccenobium exaltantes decernlmus, acin perpetuuin conlirmamiis, ul supraiiictus locus dignitale,

sonabat,
interioris

mulua vigeb;mt

charitatis officia,

qua;

bomiuis sunt, statiitum temi^us sacris

vigore, ac

lionorificentia

priccellat

omnia

lectionibus, ac precalionibus tribueb;int, erat(jne

monasteria, qua^ constructa vel construemla sunt


in

toto

orbe terrarum

al)bas(pio

ejnsiiem loci

umisijuisque sui contemi)tor egregius, nefjue luec sui contemptio (juidquam de bona ca^terorum existimatioiie (letraliel)at, et ad
stianai jierfeclionis

celsioraccclebrior existat onuiibiisabbatilmscam-

summa; demum
:

Cbri-

dem regulam
gis

ieneiitibiis. illic lex

monastici OrdisancliL^simus

studium incuinbebant
et cliaritas iiitra illitis

neque

nis capul teneat, ac princi|)atum, ubi cjiisdem le-

vero eorum virlus,

cociiobii

descriptor,

Benedictus

pater

septa continebatur, sed ad externos (iiioijue derivab;ilur . Htec auctor,

eamdem

describeiis promulyavit

regulam,

iljique

quem

consulal, qui plur;i de


institutis

abbates et monachi honorem, ac reverentiain de-

illius religiosae familiae sacris

atque in-

usque ad diein judicii quajiant doclorem, ubi monacliorum universalis magister ct


ferant, el ibi

crenientis cupiat,

jam enim

noslra or;ilio ad non-

iiulla Gregorii resjjonsa

ad res divmas si^ectantia

doctor Benedictus pater almificus corporaliter una

traduceuda
gicas.

est.

cum
diem

sorore sua quiescens, glorioste


exspectat. Defuncto

resurreclionis
se

30. liesponsa Pontificis

autem abbate ex
sibi

ipsa

Consulenti

ad

qucestiones lilurl!a-

Pontificem arcliiepisco|io

congregatio,

secundum sanius consilium


abbatem

sapien-

rensi an vetitis lege canonica diebus sacris ordinibusinitiati, cbaractere essent insigniti, liaec respondil
'
:

lum

et

saniorum fralrum,

eligat, et

Apostolica^ Sedis Poiitilici confirnianduin et coiise-

Eos autem

(jui

extra teinpora constituta

crandum

exhibeal, etc. Scriplum

permanuniLeo-

sacros ordines receperunt,

cliaracterem non est

nis notarii regionarii, atque scriniarii sanctissima;

Rom.

Ecclesitc in meiise Januario, per Iiuliclio-

nem
ctae

suprascriiitam

primam.

Datum

XII

kal.

dubiuni recepisse, quos pro transgressione luijusmodi i^rius eis poenitentia imposita comj^eteiiti, suslinere poteris in susceptis ordinibusministrare,
attentius |)rovisurus,
j)rovincia

Mart. Aquini, per

manum

Bcnedicti eitiscopi san-

ut id de ca;tero fieri in lua


.

Silvai-Candida; Ecclesia?, et bibliolbecarii san-

non permittas
ii,

ctcT Sedis Apostolicte,

anno Deo

propilio P.intificaPontificis,
et

Injeceral archiepiscopus aliam

de confirma-

tus domini nostri Zacbari;e

summi

tione ijua3slioneui, an

qui a piiro sacerdote sa-

universalis papK, iu sacratissima Sede B. Pelri Apostoli,

cro Cbrismate inuncti fuerant, confirmationissacra-

primo

etc.

Tum

subjicitur consignata a

meiito reipsa essent insigniti. Cui Ponlifex nulla-

Gregorio dies, (lua S. Zachariai Diploma confirmavit. Dat. Later. III id. April. Pont. nostri

tenus

sacramenti

muiiere

polilos

subjecit

anno v
29.

Cbrismati vero, ut verbis tuis utamur, a simjilice sacerdote confirmationis nuinus uiinime recejierunt;
(juia

Sylvestrinorum cnnQregatio orta. Ex illa sacra familia derivata est hoc anno nova religiosa societas, quae institutam a D. Benedicto vivendi rationem consectata est, jacta enim hoc tempore fuisse in monte, cui a Fano nomen, haud longe a Fabriaiio nobili Piceni oppido, congregationis Sylvestrinorum fuudamenta a B. Sylantiquissima
vestro Guzolina familia
Vita; Actis

de solis Apostolis legitur, quoruni sunt

episcopi successores,

Spiritum sanctuiu dabant,

quod per maniis im jiositionem et ideo tam illi, quam

conlirmandi de csetero a solis cpiscojiis consigneutur . Quorum verboruin veritas illustris est, curn doclores [itirum ac sim|)licem sacerdotem de ordinaria potestate

sacramentum
Pontifice
;

illud

iiiijjertiri

iion

Auximi
'

orlo, tradit in ejus

posse conseutiant; id vero extraordiuaria, speciali

Andreas Jacobus
tevo vixit.

ejusdem Ordinis a

niinirum a
tatc
|)0sse

summo

commissa auctoriinsigne
^

conditore (juartus abbas generalis, qui


S. Sylvester

eodem
in

(|uo

significent

cujus exeinjilum
jiotustatem

Ouaiitum vero

primis

S.

Gregorius niagnus

exjjlicuit,

qui noniiullis Sar-

condit;B illius religiosoe faniili;e incunabulis, adi-

diui;e presbyleris

eam

permisit

in

piscendarum virlutum, rerumque coelestium ainor


arderet, elcganter

quissima
rioris

in

Antiprimis erat omnibus monachis coeiioliis


:

verbis describit

quibus locis episcopus nullus eo niunere jierfungcretur '. Pergit Pontifex de iis, qui sacro linteamine
ritu

bii disciplina, et vitie religiosaj


:

studiuni, qua^exte-

Grfficorum
|)io

consecrato
viatico

uterentur,
j)aiino

edicere
liiieo

vestis adinodum vilis et hominis sunt aspera, ciboruni magiia sim|)licitas non tam ad explendam, quam levandam famem accomniodata, suam inopiam ac voluiilariam pauiierlatem corrogatis eleemosynis leiiiebaut. Mira in omnibus reli-

Qui
in

allari

utunlur

Gr;eco episcojio benedictostudeasfirmiler iiiliibere,

ne

j^anno hujusmodi celebrare praesumant

sed id de Ccclero faciant, vel in allari itinerario, vel


iu ailari niajori

giosae taciturnitatis obscrvantia

crebras

tum ad

crato. Dat. Reate

carnis macerationem,

tuiii

ad sajculi expianda pe-

secundiim ritum Ecclesia; coiiseII id. Nov.Pont. nostri anno v. Comniorattim diu 31. Gregorius Beate.

ricula verberationes ct jejunia identidem usurpa-

Reale Ponlificem tradil

illius

GestoFUin sciiptor,

bant

dies noclesque divinis laudibus

chorus per-

qui ad coliigiudam salubriorein

auram eo

pro-

'

Apud
C.

Sur. lom. vi. posler. edil.

ilie

xxvi

.Nov.

Aud. Jac.
1.

'

Lib. v. Ep. cLiv. c. consullationi


F,p,

I. I.

X.

III

IX. luil

xti.

tle

terap. ordiual.

1.".

Greg.

'

Baron. an. ^Sih. niim. II,

GREGORII TX ANNUS
fecliim lociquo amocnilale delcctaliim describit

5.

CIIRISTI

1231.
'
:

41

lia;c

monaclius Patavinus

Ann. Dom. Mccxxxr,


Antoiiius de Ordine

Jain qiiidem prncdictus Pontilux ;Bstalis proxim;c

in iiiense Juiiii migravit B.

suspicione permotus, quinto sni Pontificalus anno

ad civitatem se
iienlia

coiiliilit

loci, et

Reatimni, ulji pra3 emiaquarum fluuntium copia, frigitemporls spaKcclesiae


ajstivos

fratrum Minorum, cujus sanctitas totam Italiam illiistravit . De co multa Lucas Wudingus, qu;c ab ipso peti possunt. Satis nobis erit lucc de ejus
gestis
*

dioris aeris potilus obsequio, lonj^i

pra^clarissimoque exitu in Annales conji

tium

purciirrit, iliidtiii

multis

et variis

cere

Paulatim auteni iiicrcscente rpgiitudiDC


:

calores, sed etiain ob terra;motum, quo Urbs concussa est, Roma discessisse iiimiere vidulur Ri-

negotiis expeditis B. At iion

modo ob

ad extrema festinavit
set,

factaconfessione,

cumque nonnihil (imevishymnuni illiim de B. Maria


:

fjloriosa

Domiiia, caiieru crcpit; diiniie sublatis

chardus liis vurbis Eo die qiio terra^molus ipse fuit, Gregorius papa Urbein exiens vadit Reate,
:

oculis

ali(jiiaii(liii

snrsum diligcnlissime
:

iiitciitos

eos tenuit.

Cum autem
respondit

interrogarelur, ecquidiiani

qiiem (juidem conligisse

ait

kalendis

Jiinii

circa

ita aspiceret,

Vidco Domiiiiim mciim.

muridium die Domiiiica, quassatam(|ue adeo terram, ut domiis corruerint et inquilinos opprimelimpidissimi antea fontcs apud S. Germarent nuni coloru niutato, terrestri f;rce manarent, dissilirent saxa, bominus bauriri terra vivos pertime:

Cerneiitcs igitur fratres, qui aderant, fuiicem ejus

exitum adesse, e proximo sacram unctionem ei impendere voluerunt. Ut aiitein vidit sanctus vir
frntrem ex niore sacrum oleiim ad|iortantcm, intuens in euiii, ait iili Hanc unctionem ego habeo
:

scerent, metu(iue pallidi crimina pra?terila lugerenl.

intra

me

Porro lector observut intcr ea vcrba,


coiifiiiio positiis

immani
;

Capua Romam mensem(|ue iiitegrum tenuil unde incolaruin pars maxiina descrtis doniibus alio commigravit at Cassincnsis abbas ad

Ea

terra; liorreiula conciissioa

qu;c vir sanctus in moitis


cxtreniae unctionis
fidei his
tis,

effudit,
'

fragore

excurrit

sacramentum,

qiiod hostes

D. Aiitoiiii verbis tnincis miililisqiie alla-

numcn
effusi

plncanduiii foleninum suis supplicationcm

indixit, in

qua omncs nudis pcdibus

in

lacrymas
terrte-

incedebant. Viguisse pariter

eumdem

motum

Constanliiiopoli, nniltisque eversis

domi-

bus ac sacris tcmplis, iiisignem cladem intulisse, tradit auctor. Sed a Richardo ad Gestorum Gregorii scriptorein rcvertamur. 3-2. Exorsus igitiir qua, dum Reate consisferet, Pontifex gesserit, scribit,

putidum oleum persummuni conlemplum apnon respuisse, sed tantummodo ad saliitem non necessarium innuisse Etsi aiitem necesse non est banc extrinsecus adliibuas, et placet tamen et utilis est. Suscepit igitur sanctam unctiomjin, extensisque nianibus, et palmisjun.
]icllarunt,
:

ctis,

fratribus perlcgit.

psalmos, quos pcEnitenliales vocant, cuin Inde quasi (liniidia clajisa hora inter manus adstantium dormienli similis leniter

Jacobum

e Cister-

exspiravit, et aniina illa sanctissima carnis ergaiii abyssum claritatis absorpta cst. Corpus plane dormire videbatiir, manibus in candorem et colorem pristinum mutatis, et membris

ciensi familia

iii

cardinnlium collegiiim coo[italum,

slulo absoluta

ac Mirandulam e giassaturum manibus Ecclesia;


Ubi etiam (nimirum Reate) fratrem Jacobiim Cisterciensis Ordinis modesticE virum Trium Fontium tunc abbntcin in episcopum assum-

restitutam

psit

Praenestinum. Tunc castri Mirandulae domiut falsarios papalis

nos, (|uos liffireticorum fautores, publici violatores


itineris,

omnibus nd nutum contructanlium Ib^xibilibus; agebatur tunc a Christi Incarn. aii. mccxxxi, et dics Junii xiii . Haec auctor pluraque alia subjicit de visis rcbus admirandis, (luibus Deus ser:

RuIIk, ac fraudali nu-

vuin

suum

illustravit.

mistnatis percussores, publica deferebat infamia,

34. Transmisit etiam caelo

mandntis ejus parerenolentescustodiaemancipavit, nninitiunem ipsam jani potenter obsussam Ecclesiffi

ctissimam aiiimam
stirjie

S. Elisabcth, regia

eodem anno sanUngarorum


ita

progenita, cujiis felicissimam morteni exvita;

Romance
et

faciens assignari.

paterna pietate compassus,

Quibus postniodum sex millia librarum


qiii

tiemumque
bit
'
:

actum Theodoriciis
:

descri-

mulierum

parvuloriim subventiuni,

sicut

a culpa sic a pocna vidubantur

immuues, ac pro

ipsius munitionis voluntaria uxbibitione concessit,

Apparens ei in visuDoniinus vocavit eam, dulciter loquens ei Veiii, dilecla mua, iii pr;pparata tibi tabernacula ab aeterno. Jam vero tunc a'grotavit vir Dei, magister Conradus de oppido

singulos niliilnminus bencficiis singularibiis yiro-

Marburg sacerdos,

et

gravi infirmitatis molestia

diim ait Belvacensem episc. Pontificio exercitu instructum Spoleto vicina loca vastasse, nec ad deditionem
B.
',

seculus

Ha?c etiam delib.it Ricbardus

tor(|uebatur, et iutroivit ad euin visitandum in-

conipullure potuisse; dein

Mirandam

cinxissc obsi-

dione, ac Reatinos Pontificis jussu ad

eam expu-

gnandam
mors.

sese contulisse conjunxisseque.

33. S. Antonii Patavini et S. Elizaheth' beata

in

firmorum consolatrix Dei famula Elisabelb. Factum est aiitem dum fabularentur invicem, interrogavil uam s;iccr(los infirmus diccns Qnomodo, mi doniina et fllia, post niortem mcani statuin tuum proponis ordinare ? Tunc Dei fainula de morte sacerdotis nil respondens, sui i[)sius obi:

Inlerea S. Antonius, cujus paulo ante


vitae
fecit,

inemini, beatum Patavii flnem

de quo
'

Muuach. Paduan.

Xill Junii.
'

iu

Chr.

i.

ii.

Ext. apu(j Sur. tom.

'

Novalores cent. xill.

c. 10. col.

1110.
v. p.

iii. (Jic

Theoii.

Rich.

Chron.

1.

VIII. c. 1, 2,

3,4. apud Canis. anl

lect.

tom.

200,207,208.

km.

ToMus XXI.

Rayn.

II.

GREGORII IX AXXUS

5.

CHRISTI 1231,
ad

tum

cideiii

incUibifanter prsedixit,

qnem

Spiritu

cum

summum

Pontificem essent perlata, ut


ipse pro

sanclo pra}cognover;it revelante. El ecce die quarta


post hasc verba, in segriludinem Dei faraula incidit,
iii

sanctorum illum Catalogo anniimeraret,


Apostolico

qua

ex liac luce subtracta


adiit.

mortem
et

perdidit,

munere summaadhibita dihgentia, episcopum Cenadiensem una cum duobiis aliis religiosis viris rei voritatem inquirere, ac miraculo-

et

vitam a^tornam
35.

Cunique per

dies

duodecim

amplius

rnm

tesUbus sacramento adactisdiscutere jussit':


ex parte venerabilium

in a^gritudine Dei faniula


lecto

laboraret, assidens ejus


ancillis ejus

Cum

fratrum nostrorum

decumbentis diei|uadam una ex

Strigonien. archiejiiscopi et suffiviganeorum suo-

a^quivoca, audivit quasi intra guttur ejus

vocem
:

rum

fuisset nobis sa?pius

intimatnm,

quam

juste,

dulcissimam, Post pusillum convertens se ad ancillam (jacuerat enim ad parietem versus) dixit Ubi es, dilecta mea? Respondit ancilla Adsum, et
:

sobrie, atque

pie

felicis

recordationis Lucas Stri-

goniensisarchiepiscopus praedecessorarchiepiscopi

memorati

domina, quam dulciter cantasti QnX' sivit ergo ab ancilla si quid audisset, Et dixit Etiam. At illa Dico tibi, quod inter me, et parietem avicula quxdam milii jucundissime cantavit,
adjecit
:
! :

vixerit in hoc muudo, qiiantaque Deus operetur niiracula per eumdem, languorem multorum qui devote auxilium implorant ejusdem

relegando ab ipsis; nobisque fnisset devotissime

cujus dulcedine excitata oportebat

et

me

cantare.

supplicatum, ut et canonizaremns eumdem, et sanctorum annumerari Catalogo faceremus, tanto


maturiori consilio circa ea ceiisuimus proceden-

Tertia vero die ejus obitum pra?cedente jussit a se

omnes
biles
,

saeculares excludi personas, nec etiam no-

dum, quanto

in his

citius,

quani

iu

aliis

mole
fidu-

quse ad

eam

frequenter visilandi gralia

carnis gravatus

humanae

considerationis intuitus

veneraiit, ad se voluit intromilti. Re^iuisita vero,

potest falli. Ide0(iue siuceritati vestra^,

dequa

curadveiiientesexcluderet, circunisideulibussuum

stralum
examine,

dixit
et

Volo de extremo

districti

judicii
.

ciam gerimiis pleuiorem, per Apostolica scripta mandamus, qualenus inquiratis per juratos testes
idoneos tam de vita
stantiis universis
et

de meoomni|)otente judice meditari

conversalione ipsius archi-

3G. Addit auctor,

ut onuies vitae na^vos sacra

e|Hscopi, quani demiraculis snpradictis, etcircum-

confessione
pietalis

apud sacerdotem expiarit, ac magno sensu delibuta, sanctissimo viatico commu-

diiigenter el perspicaciter veridicla fideliter redigenles in scri-

tatem, et
ptis,

eorum

uita,

suavissimas voces immotis labris

magno mi-

ea sub vestris sigillis transmitiatis, etc. Dat.

raculo e gutture effuderit, ac sciscitata quid rei


esset, subjecerit

Reat.

kal. Sepl. Pont. an.

v.
Strigoliic

num

aliquos secuni divinas lau-

38.

Ad asserendam vero suo splendori

des decautantes audirent; ac

denium ubi
requievit et

iu ex-

niensem Ecclesiam, cui sanctissimus

arcliiepi-

trema mortis conQnia properantem


jicit
:

descripsit, ad-

Tandem

jubilando

quasi
.

scopus praefuerat, Gregorius coucessa illi vetera privilegia confiriiiavit% probavitque praGdecessornm

suaviter

obdormiens incliuato capite exspiravit

more, ut

Slrigoiiiensis archiepiscopi

partium esset

Ut

vero ejus exequiffi

magna

cleri ac

religiosorum

reges Ungaros soiemni ritucorona redimire: oJus

virorum frequentia ingentique populorum concursu celebrata; fuerint descrildt idem auclor, ac Acta locum et tempus iiis verliis (onsignat sunt bffic apud oppidumHassia;Marliurgin capella xenodocbii pauperum, quodipsa nobilisregis filia, Cliristique famula eximia S. Elisabelb suis suinptibus construxerat, anno Incarnationis Dominicaj Mccxxxi, mense Novembris, quarto die obitus ejus terra condita est migrante animaad requiem opulentam, etc. Nonnulla recensetmiracula, quibus ancillffi suae merita Deus in luce coUocavit, quibusque permotus Gregorius IX eam in sanctorum numerum retulit, qua de resuo locodiceudum erit.
:

quod

sore noslro, el inclyta^ recordaiionis

memoriaj Alexandro papa prtedecesCe!a Ungarorege, ac Ecclesia Colocensi, videlicet ut Ungarum rici regesab arcliiepiscopis Strigoniensibus semper
a bonae del)eant coronari, Strigoniensi melropoli Uiit nianifeste

retognitum, sicut
:

in

eoruni authenticis conCleinens


lilleris

tinelur

et felicis recordalionis

et

Ca^le-

stinus prtedecessores nostri suis


riintjus,

confirma-

quod habes

in abbatiis et ])ra;posituris

regalibus, Ecclesiae Strigoniensi

perUngariam ubi-

cnmque
ratae

subjeclis; decimas insuper, primitias, et

De Liica archiepiscopo Strigoniensi sanctis Occurrit quoque bic diviua; proadscribendo.


37.

incensum, qua; de camera regis Ecclesiae meniodebentur sicut omnia de ratione vel consuetudinead Ecclesiam tuam pertinere noscuntur, tibi et successoribns tuis ad exemidar felicis recor;

videntia;

consilia mirari, quas certis teuiporibus

dationis

Innoceutii

papEB

praedecessoris

nostri,
II

\iros sanctitate conspicuos in variis terrarum partibus excitat, ac

auctoritate Apostolica confirmamus. Dat. Later.


kal. Martii, Pontif. nostri

prodigiis

fidem confirmand.un, tuin plificandam illuslrat. Non enim modo Elisabethse regiucC sanclitate, sed etiam Lucae Strigoniensis
archiepiscopi miraculis
effulsit. Is

tum ad Christianam ad gloriam suam am-

anno iv.
eliei rei

39.

Pravas Strigoniensium consueludines

ininat Gregorius.
aliis litteris

Conciliavit etiam
regiaedomus

novam
mi-

arcbiepiscopo Strigoniensi datis auctoprffifectis

his

temporibus Ungaria

rilalein', adjecit(|ue in

rat,

antea inorum insigni probitate etflorueatque e vivis ereptus plures variis morbis inicalamilatibus involutos hberarat. Quae

nislnsque, in

iis

quit ad iribuual Ecclesiasticum

plicitos, et

'

Lib. V. Ep.

cxivm.

Lib. iv. Ep. cx.xi.

Ep. cxxii.

GREGORll JX AXNUS
spectarent, jiis diccret, ac
si

5.

CHRISTl r23i.
archiepiscopum, quibus
in
ipsi legati

43
Apo-

res posceret, analhe-

eumdem
slolici

niale percellere posset. Ciirn<juc divina et

hninana

munus

Cumania

juraaileo in

illo

reirno protererenlur, ulChrisliani

nt caeteros, qui gentilitiis

Drondicia imnonit, erroribus adhuc sunt


et

plures tribulis opjiressi Sarracenis sese agjrregarent, vel filios suos


nulli
illis

involuti, ad Cliristiim ad(lucat,ac Ilierosolymitanae

cuacli venderenl; ac

non-

Cumani

ca^Iesti

lavacro expiati expiaiulive a

perfldiseinpti, asuscepta fidedeterrerenlur, Judaei

profectionis voto absolvil, se(|ue in eas regiones conferendi auctoritatem tribuil; quo argumento similes jam ante lilleras dedisse vidimus.
41. El licet iu Toletano Concilio provide sit

ac Sarraceni
Ecclesiis
et

publicis

niuneribns pnelicerentur,
collecl;c

Ecclcsiaslicis ,viris

aliaque

statutum, ne

Jiula;i

imblicis officiis prajficiantur,

imperarentur, possessiones ac reddilus iisileni Ecclesiis auferrentur, idijue genus alia admillerentur llagilia, Gregorius archiepiscoouera a
laicis

cum mus

pum memoratum

lisc

omnia componere pro


Gregorius
il(;|iIorat.

reli-

nimis absonum videatur, ut Christi blaspheinCliristianosvim exerceat potestatis, in regno taineu eodem passim Judaii ac Sarraceni publicis officiis praeponunlur, qui suh tali prajlextu, et

giosa pofestate jussit', qiiae vero iinproba? consue-

damna

gravia

Ecclesiis

inferunt,
infesti.

et

Cbrisliano

tudines inolevisseut,

ila

nomini pUirinium sunt


Ecclesiastica
in

Liberlas

quoque

Gregorius, etc. archiep. Slrigoniensi.


B

Inter alia qiiae divinae ac hiimance legi obet Sarracenornm Jiutoorumque dominatum, multi Cliristianorum

viant manifeste. i^ropter oppressioncm Cliristiano-

subversa esse dicitur et eversa, i(uod non solum Ecclesiarum hominibus, sed eliain ipsis Ecclesiis, et personis
Ecclesiasticis collecta; et tallite iinponantur a laicis,
et resi)ondere
laris.

regno ipso adeo

runi pauperum,
in Christi fideles

cogantur sub examine judicis scecu-

oneribus imporlabiliuin exiclioiium gravati, \idenles Sarracenos melioris condilionis, et majoris


pnerogativa gaudere, sponte se transferunt ad eosdein, et ritum suscij)ientes eorum, ut
libertatis

Possessiones

quoque

et

redditus, (juos ex

devotione

regum

a longis retroactis

pacifice possederunt,
tiain auferunt, ac per

temporibus eisdem Ecclesiis contra justi-

pari

cum

eis

gaiuleant liberlate, non solum per

immensas donationes, quas de novo quibusdam nobilibus regalis fecisse dicitur


non modicum aggravanlur. Et quamvis matrimoniales ad examen Ecclesiasticura perlinere noscantur, hujusmodi tamen causai ibiperferuntur,
et
:

errorem Christiani Sarracenorum et Sarraceni Christianorum mulieribus commiscentur, verum


etiam
illas

celsitudo,

causse

ducuiit damnabiliter in uxores.

Emunt

maucipia Christiana, et de iis tanquam de suis, omnem voluntatem et voluptatem siiam explenles, ipsas aposlatare compellunt, et earum non sinunt filios baptizari pauperes nihilominus Christiani quandoque sic oneribus et
praeterea Sarraceni
;

dein ad sa^cularem judicem

per
sic-

saecularera judicem matrimonia separantur

que

fit,

ut ipsius regni Ecclesiae

tot

afficiantur

injuriis atque

damnis,

tot

tribulalionum angustiis

affligantur,

quod

nisi celeriter

succurralur eisdem,

exactionibus affliguntur, quod

filios

ac

filias

co-

vix poterunt respirare, etc.

gantur vendere Sarracenis


Christiani
40.

et sic liberi fiuntservi,

adeo niala, archiepiscopo


iis

Ad tollenda funesta nmnus demandat, ut in

quodammodo
Ad
baec

Sarraceni.
sint

exscindendis solers studiura defigat.

Uatuin

quidam eoruin, cum revera


reni

Laterani

V nonas

Martii, Pontificatus an. iv.

Sarraceni, se Chrislianos mendaciter confingentes,

qui juxta

verbum prophelicura, arcum

ama-

ram

inlendunt, ut sagittent innoxios in occultis sub

palliata specie pietatis,

multos Christianorum deci-

4-2. Pomeranos ad Chrisium com^ersos, et regemRussicea schismate revocatum amplectitur. Emerserant his temporibus ex superstilionuin erroribus, quibus tot saeculis obruti ingenmerant Po-

piunt simplices, et nonnullosseducunt astute,illos ad infidelitatis errorem nequiter attrahendo et


:

merani, plures, ac Pozolucenses Chrislique fidem amplexi ad Ecclesiae sinum transvolarant; quinetiain Pra'dicatoruin

dum
res,

ribus contrabunt,

tanquani Christiani cuin Christiaiiis mulieillas postquam duxerint in usoapostataie compellunt, et cum nonnulli Cuinfidelitalis errore, jara sinl illujier

familiae

alumnos,

(]ui in iis

nationibus Evangelii Inmine colluslraiulis operam


deflgebant, offlciis pluribus erant prosecuti. Qua-

manoruin,relicto
minati
briset

fitlem,

umbra
,

quidani vero ipsorum de teneinortis currere cupiantad Chrislum,


,

phylos

propter suminus Pontifex ex Apostolico offlcio neoillos complexurus, qua par erat paterna
benevolentia, his scriplis lilteris' in suani clienle-

viam , verilatem et vitam, praefati Sarraceni eos ementes in servos, et bapiizatos cogunt

lucem

lain admisit: Gratias agiinus


largitori,
tatis suae

retro respicere, et baplizandos vcuire ad agnitio-

gratiarum orauium qnide tenebris erroruin vos eruens, verivobis lumeu ostendit, in agnilionem Doperdusicut in

nem
si

fidei

non permittunt. Ad quorum libertatem,

niini nostri Jesu Chrisli vos misericorditer

pnesuinptores hujnsniodi cogerentur, sicut dicilur, firniiter est speraiuium, Cumanos ex hoc ad

cendo,

quem

ipso confldimus,

dihgitis, et perfectius diligetis.

agnilum Et inlra Quia


:

fidera

Catholicam provocari

De Cumanis ad Chri-

Christi vicarii, licet insufficientihus merilis, constitnli fldeles

slianaj religionis cultuin feliciler Iraductis cxtant

ejus sincera comiilectimur charilate,

Apostolica; iillerie' gratulaloriui ad Slrigoniunsem

universilatem veslram rogamus, niouomus, horLib. V. Ep. xcvii.

Lib. IV. lip. cs.xiv.

|i|,,

cxix.

44
tamur,
et

GREGORII IX ANXUS
obsecramus
scripta
in

5.

CHRISTI 1231,

Domlno

Jesu, per Aposlo-

lica vobis

in

remissioncm

peccaminum

sequenles gratiam pra;euntem


inllexibiliter adlia^rcre,

injungentes, quatenus sicul laudabiliter inchoastis, sludeatis Christo ,

irreprchcnsibilem legem cjus animas convertenlem satagendo lideliler custodire. Dictos


iores)

submittendo suavi dominio Rom. Ecclesia? matris universorum fidelium, qu;c te ut uiagnum in Ecclesia Dei iirincipeMi habere proponit, et diligere uberius enim erga te senties ut filium specialem gratiam Aposlolicffl Sedis et nostram, si relinquens
:

iter

deviuui

per ostensam
tibi et

tibi

viam

reclitudinis

quoque fratres (nimirum Prsedicainconrusibiles Domini operarios, et cooperanon


deficiatis

gradiaris,

nosque

regno tuo benigni favoris


Dat. Reate

lirffsidium efficaciter
kal.

impendamus.

XY

tores vestrai salutis pio aiiiore venerabiliter aniplectentes,

ipsorum sanam doctrinam

desiderabililer ami^lexari, eorum monitis cfficaciter obsequendo. Ut autem gratiam nostram erga

Aug. Pont. nost. an. v . 44. De coronando rege Nonvegia. slente apud Apost. Sedem rege NorAvegia>, ut

Insiillius

auctorit;ite

corona regia solenuii

ritu

cingeretur,

vos efflcacius sentiatis, personas

et alia

bona vestra

ac morte oppressis Lundensi et Nidrosiensi archie|)iscopis,

sub B.
ciali.

1'etri et

noslra protoctione suscipimus speJiilii,

quibus Gregorius provinciam commi-

Dat. Reate VII idus

Pont. nostrianno v.
iis

serat, ut

43. Eftlorescebat igitur feliciter in

regioni-

rarent,

mature quid gerendum videretur exploejusdem regis precibus adductus in prae-

bus septentrionalibus Cbristiana religio, seseque latecircumferebat: non enim niodo pluresinsanam idolorum superstitionem proscripserant, verum
etiam Russia; rex, qni Grfficorum ritus pluresque
errores sectatus et ab Ecclesia discissus fuerat, eos

sules alios

demandatum

illis

munus

trausfudit

'.

Quas

litteras afferendas

duxiums, ut videant Nor-

wegi, (luanluin
et

auclorilas vigeret.

apud eos olim Sedis Apostolicaj Ad episcopos igitur Bergensem Stavengrensem, et abbatem S. Marice de Stau

exuere ac Roniana} Ecclesia^ sese subniittere cupiebat quo prospero nuutio ingenti Isetitia Gregorius delibutus consilium ejus laudibus extulit,
:

leia Cisterciensis Ordinis hjec scripsit

Bergensi

et

Stavengrensi episcopis

et abbati

S. Mariffi

de Stauleia Cisterciensis Ordinis.


fiiius

ostensoque Roman;e Ecclesia? primatu ad illud in opus perduceudunijbortatus bas ad ipsum litteras
dedit'.

Cuni cbarissinuis in Christo


illustris

noster

Norwegiaj rex

olim nobis pro corouatione


et

sua humiliter supplicasset, nos bouBe memoriae


archiepiscopo Lumlen.
Scarensi episcopo nostris

Gregorius, etc, illustri regi Russife. Doniino in Evangelio docente didicimus,

dedimus

litteris in

mandatis, ut super electione,

quod unum est ovile, ac etiam unus pastor, et quod suarum ovium Cbristus custodem specialem et prircipuum B. Petrum esse constituit, dum

conditione, ac statu personae regis ejusdem et regni sui, aliistjue circumstantiis universis, quaj ad
i|)sius

promotionem
et

seu

persecutionem negotii
inquirerent veritalitteris

quodam
regni

singulari privilegio, tradilis

ei

clavibus

necessaria videntur, diligenter

atque solvendi sibi contulit potestatem, singulariter, ac tertio ei dicens; Pasce oves meas. Porro ab hoc ovili videtur extraueus,
cajlestis, ligandi

tem

quidquid

invenirent, suis nobis


plenarie per

fideliter

iutiniarent, ut

eorum

rela-

et

a grege Domini alienus, qui Christi vicario, suc-

cessori videlicel B. Petri, subessecontempserit, ac

tionem instructi, super hoc securius procedere valeremus. Sed cum postmodum ex parte regis ipsius uostris fuisset auribus intimatum, quod
iidcni archiepiscopus et episcopus in negotio

huniililer obedire, qui assuuiptus esl in potestatis

non

plenitudinem, creteris in partem sollicitudinis evocatis, et |)ro quo Christus in Petro Patrem rogavit, ut non deficeret fides ejus. Propter quod merito
deviare credunlur, qui opinantur de ipso contrarium, et contumaciter ab ejus obedientia recessisse

processerant niorte praiventi, nos bona) niemoriae


Nidrosiensi archiepiscopo, et tibi frater Bergensis
cpiscope, negotium

ipsum juxta

prffiscriptam for-

mam

probantur. Unde

cum

venerabili fratrenostro
te

: verum quia eodeni Nidrosiensi sublato de medio, tu solus procedere nequivisti, pralatus rex a nol)is humiliter

commisimus exequenduni

episcopo Prutenorum referente


esse

intellexerimus

postulavit,
alios

ut

super

lioc

procedi

per

te

ac per

sed observantem Christianum Grfficorum ac Prutenorum mores et ritus, ac fadivina cientem in regno tuo ab aliis observari tamen gratia insi)iranfe, volentem accedere ad devotionem et obedientiam Apostoliciie Sedis et

principem

nostram, nos intimis afTectibus sitientes aniniae tuae salutem, tuumque profectum, commodum, et

mandaremus. Nos igitur regis ejusdem postulationibus benignum impertientes assensum, discretioni vestrae per Apostolica scripta mandamus, quatenus memoratum negotium juxta primi manddti nostri tenorem exequi prociiretis. Quod si non oimies, duo veslrum, etc. Datum Reate V
id.

Septembr. Pontif. nostri an. v


43.

bonorem, serenitatem tuam monemus et hortamur in Domino, (piatenus sanam doctrinam non abnuens venerabiliter amplexari, ritus et niores Chrisliauorum Latinorum devote suscipias et observes, te reguumque tuum pro amore Christi
'

Dux

BavaricB occisus.

In

Germania eo-

Ludovicus Bavariir; dux a quodam nobili interemptus est. Sunl qui tradant fraude
Heiirici Csesaris, vel Friderici imperatoris neci tra-

dem anno

dituin.

Ac per idem tempusDeuseximio miraculo.


1.

li|).

XCiX.

Eod.

V. Ep.

cxxxn.

GREGORII IX AXNUS
quantum
illi

5.

CHRISTI 1231,

/if,

impertita hospitalitas jucunda foret,

ineam laudem cumulat, dumipsam


cinain, Lulctiamque scientiarum
lat

sapienlia; offi-

comprobavil, cuin cxliaustam vini amphoram in hos|iitibus kuilius excipiendis vino divmitus im-

dein teneiidum in

parenlem appelea ordinem sancit.

Thomas Anno al) lua;vi auctor ejus Caiilipratensis cainatione Domini mccxxxi, super Uhenum, et
idevil; (|uam iestivam
'

narrationem
:

afferl

Gregorius, etc.
Circa stalum scholarium et scholarum ha;c
videlicet

statiiimus observanda,

quod

(juilihetcan-

Mosellam

in

Theutonia, vinorum caristia hahelia-

cellarius Parisiensis deinceps creaiidus

conun epiParisiensi

tur, et accidit, ut

dud

fraties

Oiuhnis

Pra^dicato-

scopo, vel de i])sius


vocatis

mandato

in caiiitiilo

hospilium dechnarent. Quihus hilariter introduclis, lilium cuni laguncula pro vino misil. Qiio revtjrso, dixit eidem niater Hefeclum cordis Iretiuenter in mane palior, tuaiitem
ad
dicti
viri
:

rum

ad hoc,

et

prasentibus

pro universitate

jurabit,

scholarium duobus magislris in sua institiilioiie ([uod ad regimen theologiae, ac decretorum boua lide secuiidum conscieiitiam suaiii, loco
tempore, secundum statula civitatis, et lionoac honestatem facultatum ipsarum noiinisi dignis licentiam largietur, nec adiiiiltel iiidigiios,
et

mihi nocte haustum vini reserves de laguncula,


quia nimis tarde solet
pater

tuus

praiidium deinaudare. Ilis dictis, runt ad mensam, qui erant in domo.

vinum ante oumes consedeEljibito

rem

au-

personarum

et

nationum
petitie

acceptione

submota.
tres

de laguiiciila vino, filius in aurc niatris verba susurrat. Quae ille quasi cum

tem

fere

patri
iiidi-

Antea vero quam menses a tempore

quemquam

licenliet infra

licentisc,

tam ab oinniper (luos

gnatione dissimulans, lagunculam in


cunditate

magna

juillis

bus inagistris theologia; in

civitate praesentibus,
et
litteratis,

eum

hospitibus exhausit.
et eos

Mane ergo

quam
necnon
sunt
diat,

aliis viris

honestis,

recedentibus,
lier,

hospite deducente, coepit

mu-

verilas sciri possit,


[iroposito,

de
et

vita,

scientia, et facundia,

secundum consuetum morem, cordis defectnm pali, et vocato fiiio, qua>sivit si quid esset in
ille
:

spe proficiendi, acaliis, quae


:

in talibus

requirenda, diligeiiter inquirat


facta,

et

matcr Versa supra buccellam panis, ut cordis mei debilitas relevetur. Accessit puer, levavit vasculum, invenit plenum. Quod ut vidit mulier exclamans cecidit, et fere prae admiratione defecit. Currens aulem filius post patrem et fralrcs, quid factum sit recitat. Quibus in laudem Chrisli cum lacrymis resolutis, orat hospesredire fratres, benedictionem accipere quam dedit omnipotens. Negant illi,
vasculo. Et
Nihil,

inquit. Cui anxia

iiujuisilioiie sic

quid deceat,

ct

quid expe-

bona

flde

det, vel neget

secundum conscien-

tiam suain
legere,

[letenti

licentiam i^ostulatam. Magistri


|)ublice

vero tlieologiae, ac decretorum qiiando incipient


prtestabunt

juramentum

quod

super praimissis
Cancellarius

fldele

lestimonium perhibebuut.
jurabit, qiiod consilia iiia-

quoque

gistrorum

in

malum eorum

nullatenus revelabit,
in

Parisiensibus cauonicis libertate, ac jure

inci-

commendant illum Deo,

et

cum

benedictione re-

mittunt ad j^ropria gratulantem. Post multos vero annos, cum hoc a fratribus Trevirensibus audivis-

piendo habitis, in sua manentil)us flrmitate. De physiciis autem, et artistis, ac aiiis, cancellarius
boiia fide promittet
nisi

examinare magistros,

et

non-

sem,
pedes

et

dicti viri
ivi

per descensum Mosellae flnininis domui in navigio proximassem, exiens navem,


videre virum,

dignos admiltens, repellet indignos. Cacterum qiiia ubi non est ordo, facile repit horror, coustitutiones,

et redii a^dificatus
bis ejus. Erat

uxorem illius, et filium, non modicum in modo et ver-

enim totus extra modum vitaj verborum, et gestuum babitatorum illius teriae, qui in vinetis montium et desertis et agrestes moribus conversantur Ha;c auctor. Non absimile est hoc miraculum alteri, quod S. Bonifacii episcopi
,
.

ordinationes providas faciendi de hora legendi et disputandi de habitu ordinato, de morluorum exequiis, necnoii dc bacchellariis, qui et qua hora, et quid legere debeant, ac hospitiorum taxatiope, seu etiain interdicto, et

seu

modo

et

rebelles

i[)sis

conslitutionibus et ordinationibus,
societatis

per subtractionem
vobis

congrue castigandi
Et
si

Ferentillini opera

papa

'

cum

patratum narrat B. Gregoriiis enim lagcna vino plena duobus Gothis

concedimiis facultatem.
iiijiiiia,

forte

vobis
absit,

sublrahatur hos[iitiorum laxalio, aut quod


vobis vel alicui vestrum

a sancto episcopo data esset, atijue ex ea barbari multis diebus large polassent, novo affluente divinitus vino, exhauriri

vel excessus infe-

ratur enormis, utpote mortis vel


tionis
,

membri

niutilainfra

donec perfecto itinere ad sanctum praesulem rediissent. Sed de his satis, jam ad ea, qua; hoc anno in Galliis gesta, excurramus. 46. Grerjorms Parisiensem academiam restituit, dato Diplomale. Ad restituendam prisliiio
est visa,

non

nisi

congrua monitione pramissa


dies
fuerit
satisfacluiii,

qiiiiidecim

liceat

vobis

usque ad satisfactionem condignam suspenderelectiones. Et si aliquem vestrum indebite incarcerari contigeiit, fas sit vobis, nisi moiiitioiie [)raeha-

bita cesset

injuria,

slatim a lectione cessare,

si

spleudori Parisienseni academiam, quae piaeteritis

tamen

id videbitis expedire.

tumullibus dissoluta
privilegia

erat,

Pontifex vefera illius


iis

47. Pra^cipimus

autem ut

Parisiensis episco,

renovavit

deque

ad magistios
initio

et

scholasticos

Di[doma dedit, cujus


II. c.

ingentes

>

Ciiuliijr.

1.

23.

mim.

12.

S.

Grcgor. Dial.

1.

i.

c. 0.

(|uod pus sic delin(|uentium casliget excessus servetur bonestas, et maleficia non scholarium remaneaiit im|)uuita sed occasione deliniinenlium non capianlur ullatenus inuocentcs inio si contra
:

46
queinquam
defentus
forte tale
,

GREGORII IX ANNUS
suspicio fuerit orla probabilis, honeste
praeslita,

5.

CHRISTI 1231.
addixisse. Ju-

vel avi facultate obtenta, regio fisco

idonea cautione

cessantibus

dfeosetiain niiniofavore[)rosecutus,sigua,quibusex
prffiscrii)to Concilii

carcerariorum exaclionibus ilimiltatur. Quod si crimen commiserit, quod incarceratione sit opus, episcopus in carcere culpabilem detinebit, cancellario habere

distincti erant, abjicere,

atque

usuris in parocbiales Ecclesias grassari permise-

nitus interdicto.

proprium carcereni peProhibemus insuper, ne scholaris

ral.Quare Poiitifex LJurgensi e|)isco[)o,et Calagiiritano decano munus demandavit', regem a coeptis
avocarent, ne egregias laudes loedioiibus his naevis

pro contracto debito de ca?tero ca[iiatur, cuni lioc sit canonicis et legitimis sanclionibus interdictum.

macularel. Purasaneeximia facinura Ferdinaudum


in amplihcandis regni sui,

ac religionis limitibus

Sed nec episcopus, \el ofticiales ejus seu cancellarius pcenam peciuiiarnm pro excommunicationis emenda, vel alia qualibet censura requiret nec
:

explicuisse vidimus, atque hoc ipso

lemporeexpe-

ditiouem in Sarraceuoscomparal)at, piiULis namque diebus [losl datas niemoratas litteras archiepiscopo

caucellarius a licentiandis niagistris

juramentum,

Toletano
dicto

munus demandavil,contra barbaroscum


rege
[irosiliret,

vel obedientiam seu aliam exiget cautionem, nec

Castella)

alque adeo iluro


largiietur-.

aliquod eniolumentum, seu [iroiiiissionem recipiet pro licentia concedenda, juramentosuperiusnominato contentus. Porro vacationes aestivse non excedantur de cEelero ultra mensem, sed vacationum tempore baccheliarii, si voluerint, suas continuent

exercitui indulgeiitiarum

pnemia

50. Obsoleverat in Lusitania longe infelicius,

autem expressius, ut schonon vadant, et turbatores [lacis et studii universitas non defendat, et illi, qui simulant se scholares, nec tamen scholas frequentant, nec magislrum aUquem profltentur,
lectiones. Inliibemus

lares per civitatem armali

quani in Castella iiumunitasEcclesiaslica: juvenili qui|i|)e audacia, sive ministroruiu consiliis insanis abrei)tus, rex gravissimo jugo Ecclesiam oppresserat,veterisenimconstitutionis pra'textu,qua mulierem cuiii clerico iaventam ca|iiendam sancitiim
erat, regii ministri [ler

summam
sive

injuriam noctu
ni

clericorum donios infringebaut, ac


darent,
essent,

pecunias
[^articipes
alii,

eorum famam,
sive

criminis

nequaquam scholarium gaudeant 48. Ad basc jubemus, ut

libertate.

non,

traducebant; contra

qui

magistri artium
post alium

unam

leclionem de Prisciano,

et

unum
illis

quamvis scelestissime viverent, ab episcopo reprimi non poterant: Eccletributa pendebant,


siastica tiibunalia evertebat, e fidelium coelu ejeclos

anuua

ordinarie semper legant, et libris

naturalibus,

qui in Conciho provinciali ex certa causa [irohibiti

non declinabat, Judaiosque


[jrffifecerat
|)os
;

[)ub]icis

muneribus

fuere,

Parisiis
et

minati

fuerint,

non utantur, quousque exaab omni errorum suspicione


et

quae ut coerceret Gi egorius, episcoet

Asturicensem
h\.

Lucenseni strenuam operam,

puigati. Magistri vero,


facultate,
liter

scholares, theologiae in
se studeant laudabise ostentent, sed

ut tot nialis medereulur, navure iuiperavit.

quam

|)rofitentur,

exercere; nec
fieri

|iliiloso|ilios
:

vocat.

Regem
Iii

Anglicb consiliis juvat, a bello recui

Anglia pariter EcclesiasticaB digmtatis


:

satagaut

theodocti

populari, et populi linguam Hebraicam


tica

nec loquautur in lingua cum Azoillis

splendor emarcuerat sub Henrico rege


a Pontiflce expetenti, ut

tamen

eorum

jjrsesulum opera,

confundentes, sed de

tantum

in scholis

cum

sibi

utilem fore visum esset, uli licerel (in-

qua;stionibusdisiiutent,quae per libros theologicos,


et

valuerat enim ea consueludo, ut Angliae reges in


sanctioribus consiliis aliquos eiiiscoposadhiberent)

sanctorum

Patrum

tractatus

valeant

terini-

nari, etc.
litteris

Decernit, ut

cum

aliquis

eorum qui

Gregorius lubenter annuit


Illustii regi

'.

dant operam, e vita discedere contigerit,

Angliae.

certum tempus statualur, quo excurrente, mortis


illius

Pia devotione [uogenitorum

tuorum, qui

nuntius ad suos perferatur, ac

si

nenio

coiii-

ad

Deumetejus Ecclesiam debilam reverentiam


noscuntur, asseris introductum, quod

[larueril, relicta

ab

illo

bona

in piis operibus

ad

habuisse

levandain

ifisius

animam

collocentur.
.

Dat. Lat.

reges Angliae semper consueverunt habere consiliarios aliquos episcopos regni sui,

id. April. Pontif. noslri

anno v

Laudes quoque

de cujus statu
iinde huini-

academia; Parisina} [uufatus Gregorius in litteris ad Ludovicum Francorum regemscriiitis ex|)etiit

cum

consilio disiionerent

eorumdem;

liter pobtulasti

eisdem

praelatis,

quibus incumbit

benignuniseplacidumquescholaslicisimpertiretur,

ex oflicio pastorali conservare justitiam, et diligere


hoiiestatem, utlibere assumere valeant sollicitudi-

avo Philippoconcessarenovaret. Hactenus de Galiicis rebus, ad His[)anicas uos conferamus. 49. Leges iniquas in Hispania et Lusitania Pertulerat fama ad Sedem Apostolicam coercet.
|)rivilegiaque ab ipsius

nem,

et tibi assistere iu consiliis, a nobis licentiam

indulgeri. Nos

autem piam
utilitatibus

in hac [larte intentio-

nem tuam quam Ecclesiae

essecredentes, ettam regni tui sperantes,


providere, episcopis,

Ferdinandum
monasteria,

iniquissimalege vetuisse, ne quis in Calagurilanam cathedralem,


Castellae
lata
[^iacjue

regem

quos ad hoc duxeris evocandos, assistendi tibi in consiliis, prout utilitas exigil et honestas, liberam
auctoritale

loca

ejus

dioeceseos

posses-

praesentium

siones couferret, atque impertita Ecclesiae sine sua

Dat. Reate, XIII kal.

concedimus facultatem. Aug. Pout. nostri anno v .


Up. cvi.

Ep. xxsiv.

Kp. X.

Kp.

xsu.

GREGORII IX AXNUS
52. Excitavit
aetate

5.

CIIRTSTI 1231,
rst

47
enim
gratificans

eumdem

litteris

'

legem, ut

qiio

siderium cxidicando. Ha!c

conoboralior in dies evadubat, eo iiiajora virtiitnm exempla explicaret; turn cliam bellum in Gallia? ad repetenda aniissa inforre meditaiitem ad iiieuiulas cum rcge Ludovico iiiducias soUiciatque ingenlia mala, quaj rein Cliristianam
si

gratia perennis gloriai infallibilis cooperatrix, ut

prudenter attendens, quod qui plns aliis nosceris Domino percepisse, ad oljseqnenduin eidem es
obligatus, eo

arcliiis

quod duin augentur dona,


excrescunt, beneplacitis

tavit,

rationes etiam

donorum

0[ipriinerent,
pliciti

Anuli Gallii|ue nuituo bclin imin

cjus te reverenter proiia

bumililate snbsternas, et

essent,

duin infiddes

Syros Clirislianos

innumeras

()lici

acies effnnderent, oboculosproposuit':

ad eadem exequenda prompta inagnanimitate polenter exsurgas certus omuimode et securus, quod

omni tempore nuiltircrum, cor|iorum, et qnod esi gravius, animarum qniatamen eo nunc Dco et hominibus gravius displiceret, quo in dispenLicet jjuerrarum strepitus
siibsit discriinini
;

Dominus
elargitor,

virtiitiim ipse est rex gloricE, miinificus

excedensquesiipplicum meritatraiisitoria ffifernis. Agenfes igitur grates, et laudes giafiarum omiiium laudahili largitnri, misericor-

commutat
ejiis

dium

Terrai-Sanctae, ac per conse(|uens in confii-

diain

huinililer

imploramus, ut

pia; intentionis

sionem vergeret totius popnli Christiani, cum rex Persarum stipatiis mullitudinenumcrosa, inextermiiiium [ervx |>ra3dicia! succensus anhelans, sibi jam civitatibus, el locis aliis inexpugnabilibus subjugatis, nulliim se credat repagulum invenire
quin terras cultui Chrisliano
Cbristicolas
in gladii
relictas invadat, et

propositum, ipso seminante, in tua mente conceptuin confinua iiutriens pietate perficiat ad profectiim in tuic salufis

augmentum, et exaltalionem populi Christiani . Obtestafur, ut reliquas regni Hieiosolymitani arces muniat ad impetus Barbaroruin propulsandos, seque interea
pes Christianos ac populos ad
exercitiim inducturum.

occisione

disperdat,
;

siciit

omnes princicogendum ingentem

nujier nobis cst a pluriniis inliinatum

celsitudi-

nem regiam rogamus, monemus


Doinino, quatenus saluti propriae,

el

bortamur in nccnon luse ac

rali,

tuoruni quieti provide consulens, seposito guerrarum proiiosito, ad pacis fcedera inter te, ac charis-

Quia negotii (pialitas auxilio indiget geneccce universis Ecclesiarum pra^lafis, regibiis, et principibus, et quibusdam crucesignatis diri54. a

gimus

simuni

nostrum regem Francorum illustrein, si datum esl desuper, reformanda vel saltem trcugas firmandas animum tuum prudenter
in Cbrislo liliuiii
,

scripta nostra, qualia eidem negofio conspeximiis expedire, continuaturi alias sollicitudi-

inclines

scicns nos regi pra^dicto simileconsilium

destinasse. Ut

autem concordia

perfectius perlra-

ctetur, et felicius implealur,

venerabilem fratrem

nostrum AVinfoniensem episcoiuim ex parte tua, (juem erga fe fidei et devoUonis gerere novimus puritatem et venerabilem fratrem noslrum archiepiscopum Senonensem ex altera propter hoc
;

diligenlem, et impensuri nos ipsos in quibuscumquefuerit opportunum.Cffiterum quia si le in linc exhilHieris, ut coiivcnit animosum, multos ad idem laudabilifer animabis celsitudinem tuam monemus, rogamus, et hortamur in Domino, adjurautes per sangninem Crucifixi, quatenus fortitudine spiritus roboratus ex alto, inemor quod in talibus immensifas o[ifima est mensura, non par;

nem

providinius destinandos:
borfationibiis credere
te

qunrum

monifis

ct

cx-

Datum

Later. VII kal. Maii, Pontif. nostri


Piegesto,

Additur in
lifteras

volumus incunctanter. anno v . eodem cxemplond Ludoviciim

cens [lersnnis vel rebus illuc in ufriusque festinatiini subsidiuin studeas destinare, faciendo loca muniri, ne timeant impelum agressorum, donec
iiluc
fligcl

copiosus possit destinari succursus, i|ui |)roauctore Domino inimicos, supererngaturus

Francorum regeni de paciscendis


:

induciis missas nec frustra Ponfificiaj fusae prcces, tradit enim Parisius' III non. Julias cjusdem aiini Francos inler et Anglos inducias conciliatas fuisse,
53. Pontifex ad defensionem in^perii Bierosolymitani, postidante Friderico, principes excitat.
in Syiiain

quaecumque videris op[)ortuna, ut magnanimifatcm magnificam ct magnanimem magnificenliam tuam Deo reddas et hominibiis commendandain. Dat. Lat. XIV kal. Feb. Pont. nostri anno iv .
iiiliilominus,
,

Significarat Pontifici illam Persarum

55. Excitavit

mox

Gregorius, ut erat pollicitus

Friderico, universos Christianos, ut


Syria; ingruentes
ca^iesserent^

arma

in Persas
partis

irruptionem Fridericus, qui oratoresadGregorium miserat, ut ab ipso auxilia ad defendendum regnnm Hierosolymifaiium eliceret, seque ad ornandam
Asiaticam expeditionem numinis instincfu cxcila-

hostemque
,

(iluribus

victoriis

exullantem

immiiieutenKiue

sanclis locis propulsarent.


clicis datis litteris

Quorum zelum Encybac oratione accendere conatus


et episcopis, et di-

lum

ostenfarat. Cujus litteris accepfis ita respondit Grcgorius* Licet primo gravi nos stiipore perculcrunt el horrore rumores insuspicabiles referendo; Isetitiam tamen nobis et exultationem placi:

est'.
a

Universis archiepiscopis,

lectisQliisaliis
istce

Ecdesiarum

pra'Iatis,adquoslil[eraj

pervenerint.
Ille

dain attiilerunl,
tibi divinitus

fidei

zdum

ef

devolionisfervorem

humani generis pervicax inimicus, con[iro-

inspiratum, juxla mcntis no^lrcc de-

cinnotor perfidi;e, des|ierationis incentor, odii


curator,

nou contentus quod

in singulis Cbrisfi

Ep. XXXVI.
IV.

Eod.

I.

V. Ep.

xxxvii.

Par. Hisl.

Angl.
'

' Lib.

Ep. xcvii.

Ep. cxsis.

48
fldulibiis

GREGORII IX ANNUS
fideni

5.

CHRISTI 1231,

altentat, speni impetit, et aggie-

(Jitur cliarilalem,

gestiens exstirpare virtutes, ut

vobis retribuat sempiternam, nosque diligenliam vestram dignis debeamus in Domino laudibus

seranlur
versaleni

vitia, et perditio

subsequatur etiani uuiEcclesiam continue inquietal, iufcstat


incessauter,

commendare. anno iv .

Dat. Later.

II

kal. Martii, Pont. nostri

jugiter et tribulat

dum

Terrani-San-

5G. ProetereaPontifex.Teniplariorum magistro


vetuit, ne bello Persico

ctam Christi sanguine consecratam, ubi vita, saius et redemptio nostra noscuntur origineni liabuisse, non desinit inipie impugnare, ratus,{|uod si posset
ibi

imminente finitimos barillis

baios lacesserct, induciasvecum


uti spreto i>racfecli a Friderico

initas violarel,

regni Hierosolymi-

ullatenus praevalere, irreparabile periculuin,

tani imperio, ttntaverat, ne ex eo gravius pericu-

inextricabile opprobrium, et perditionem ina?sti-

lum

rei Chrislianoe

crearetur, viresque ad retun-

mabilem inferretuniverso popu[oCliristiano(luijus


nos sententiae veritateni

modo deploramus).
feritatis

quidem

satis acriter

sa^vit

Et hactenus per soldanos


executores
jier-

dendos Persarum impelus debilitareiitur. CuuKjue perlatum esset soldanum Babyloniae mercatores
Aiiconitanos,
jiublice data

qui

apud Alexandriam

fide

ab eo

illarum partiuni diabolica3


fidos et protervos: sed
culit, et

degebant, ipsius jussu bonis exutos,

quod gravi nos stupore


in

per-

aut in servitutem conjectos, Pontifex barbarum

horrore concussit, regem Persarum

sti[)a-

tum

niultitudine

numerosa

exterminium

terrai

pra^diclffi

nequiter instigavit, sicut cbarissimus in

principem gravi oralione objurgavit', jura gentium turpissime violasse, hortatusque est ut tantum a se dedecus amoveret, ijisosciue e servitute
in libertatem viiidicaret
:

Christo filius noster Fredericus


illustris

Romanorum
Siciliae,

inip.

Rem novam

et insoli-

semper Augustus,
filii

et rex

necnon
mililia)

venerabilis frater noster patriarcha Hierosolyniitanus, et dilecti


Hosjiitalis
et

domus

horrendam rumore audiviiiius obstuiieiido, quod videlicet mercatores Anconilanos fldeles nostros, apud Alexandriam sub
et

tam, rem detestabilem

Templi Hierosolymitani magistri suis nobis lilteris intimarunt. Quod jam sibi civitatibus et locis aliis inexpugnabilibus siibjugatis, nullum inveniens repagulum, vel obstaculum, pro niodico reputat
occupare terras cultui Christiano
slicolas,
relictas, et Cbri-

tuaj securitatis
fecisti,

solita

flducia conimorantes,

capi

detinesque caplivos bonis omnibus spoliatos,


contra fldem et pacem,

quod

est ulique

quarum
qui-

praedicabaris hactenus inviolabilis custoditor: est

etiam contra lionorem,

et

profectum

tuuiii,

tam

religiosos

quam

alios in gladii occi-

sione delere,

credens fore, diabolo mendaciter


fatigatus
infinitis,

bus ex hoc pluriinum derogasti, quia ex uarte tua flde taliler violata, hinc de te confldere quis audebit? Quia vero remediabile

suggerente,

quod lopulus Christianus


trepidanter,

bonum

estin excessibus

laboribus, et sumptibus

potius elegerit

accelerata

correclio,
et

magnificeiiliain
altente

tuam
,

affe-

causam
ad
liffic?

Christi deserere

quam

illuc

ctuose

rogamus

monemus

quatenus

auxiliis succurrereiteratis.

Quodadhffcigitur, quid

conscieiitiffi,
])ra'ilictos

ac famae tuae salubriter coiisulens

Numquid

abbreviala est

manus

Doniini,

niercatores ob reverenliam diviiiam, et

ut salvare nequeat, vel auris cjus, ut non exaudiat

nostram,

cum omnibus
ita

bonis suis flberaliter


et

resli-

aggravata? An fideles suos tentat, ut probet, ulrum injuriam suam inultam, vel terram prKdictam velini relinquere indefensam? Absit, ut obliviscatur

tuas flbertati,

quod esinde Dei


id.

hominum
majoribus
nostri

evites oUeiisam, et nos te debeanius in

exaudire. Dat. Reate HI


aiiiio

Aug.,

Pont.

homo

pacti

Domini Dei

sui

sed menior se

V . Ha3c barbaro principi Gregorius, qui


Asiaticas res,

ad

illius divitis

mensam

sedisse, quiest

divessuper

non modo

verum etiam

Con.-tantino-

honiinum, qua.^ sibi fuerunlapposita,studeat et eadem apponere iiise illi, non trepidans pro eo calicem salutaris accipere, quem idem pro nostra salute gustavit quia non sunt condigna; passiones hujus temporis ad futuram gloriam Christi fidehbus levelandam. Ut itaque diabolo propria iniquitasnientiatur, dum undeanimarum machinatur excidium, inde salutem eis doleat pervenisse, universitatem vestrammonemus, et hortamur altente,
filios
:

politanas tueri studuit,

ut ostendunt ejus litterac

ad Strigoniens. archiepisc. datae, quibus hortaturnoniiullos principes ad defendeiiduni Constantinopolitanum imperium excitaret, Joannique regi
auxiliares copias conciliare conatus est.
57.

Comparato

in Galliis exercitu Hierosoly-

mitanum regem, quem antea ad rii Eceptra vocalum vidimus, hoc


sii

Orientalis impean:io ineunte in

Italiam venisse, scribit Richardus;


substitisset,

cumque Peru-

jier

Apostolica vobis scripta firniiter pisecijiiendo


fideles Christi

Pontificem Reale convenisse subdit

mandantes, quatenus exhibentes vos


et

auctor, qui Venetiis copias iinposuisse navibus et

ministros, singuli subditos vestros crucesignatos

alios,secundum datam vobis a Domino gratiam, sedulis cxhortationibus excitetis, ut ad succurrendum terrffi prBedictae in personis, et rebus taliter
se studeant praaparare,
requisiti,

Constantinopolim applicuisse describit his verbis Hex quondam Hierosolymitanus a|iud Reate ad papain vadit, de cujus nssensu, ut cuin fllio iinpe.
:

ratoris Constantinopolitani
et ipse sit

de

fllia

sua contrahat,

quod cum
el

iteralo fuerint

curator imperii, donec in minori constijierveniat ad

inipendant succursum,
;

subsidium op-

tuliis ictate

legitimam; mare apud

portunum

aliasque operari, et cooperari causae

Venetias intrans, vadit collecto exercitu Conslanti-

Cbristi taliter studeatis,

quod afTectum et effectum vestrum retribuliva gratia prosequeus, gloriam

'

l.ib.

V. Ep. cxiii.

Ep. Lxxiii.

GREGORII IX ANNUS
nopolim . Appellalus ideo \itlctur Joannes ab Richanio imperii administrator, cum supra, recepto tatilnm C;tsaris nomine, inapna nio(lepli;n
laude scfplro
aljsliiinisse
retiilerini.

G.

CHRISTI 1232.
idem rex cum

49
lionorabili cx-

cultatibus cxpeditis
fortio in

proximis kalcndis Augusti ad transeundum navem, auctore Doniino, inlratiirnm, et Veneli


translaturos sese invicem juramenlis,
et aliis caii-

At INmlilex
'

imperatorem

eum designatum

appcllat in lilteris

tionibus
tiiaiii

adstrinxerunt.
et

ad palriareliain Const;iiitiiio|)(ditannm Sedis Apost.

rogamns
,

Quocirca moniimiis attentc,


niodis quibus

fraternitatem
|ier

Apostolica
luititia

legalnm missis, (]iiil)iis signilieal iiinltis dillienllatibus in dies emergentibus imidieilnni liaetenus
trajcctionem disliilisse; sed deiiinm
iis

scripta

niaiidaiitcs, (|u;ilenus

iir;cnuiitiata

liilaresccns

alios

potes

studeas

siiperatis
tr;ije-

confoitare,

(|u;rcum(|uc regi lam cito profnlura


ita quod lidcm (;l diligendebeamus in Domino laudibus

pereusso

cniii
:

Venetis

foedeit!

brevi copius

cogiioveris, sollicile piocuiando, et imiieilimcnla


(liuelibet
tiaiii

a Licet inopiiial.c dillicnllates emersequarc cliarissinuis in Clirislo filius noslcr Joannes rex Ilierosolymilaiius iilnstrisin imperaloriiit,

ctnrum

snbniovendo,

tiiam digiiis

rem (lonstanliiiopfdltaiium electiis juxta nostriim, suum, et tuum desiderium, bactenus imperium adirc ne(|uivit, nunc taiiien faeieiite Domiiio, (lui operatur omiiia secundnm sua; coiisilium vokiiitatis, et

commeiidare. Dat. Lat. VIII id. Maii, Pont. nostri aiino V. Petiisse Joannem Constantinopolim niaritinio itinere seribit Logotbeta, cum validis adeo
copiis instructiis iion esset, ut terra viain sibi ferro

muiiire posset, ac duobus aniiis Coiistanlinopoli


se coiitinuisse,

nobis coo[ieraiitibus studiose,

ipsis diffi-

antequam

in Grajcos ullaiii exiiedi-

tionem adduceret.
'

E|l.

LSXV.

GREGORII IX ANNUS

G.

CIIRISTI 1232.

1,

Christiana fides in Septcntrionalibns regio-

nibns amplificata.

Jiam Domini^
gratiam,

ciii

cibum dcbcas

in

tempore mini-

Triumpliavit Ecclesia hoc


Indi-

strarc, constitui meruisti, qui uti(|ue de gratia in


et de virtuteproficiensin virtutem, miindi desideriaabnuens, studuisti spirituainbulare.Olini si(iiiideni memor exislens, quod niillum Deo sacri-

anno tricesimo secundo supra millesimnm,

ctione quinta, in am|dificanda religione per extre-

mas

Septentrionis

oras
fidei

qua3

bactenus frigore

non senserant. Episcopus Semigalliensis antequam illam dignilatem coiisequeretur, cgregium in collustrandis Evangelii luce populis, operam navaveral; cujus rei nunlio iiigenti perfusus gaudio Pontifex, quo majores illi jam episcopo creatoanimosadderet, neopbytosque
obsit;c,

fervorem

ficium est acceptius, qu;im lucrum quairere ani-

marum,
dilecti

fervore devotionisaccensiis

admandatum

filii

nostri Othonis S. Nicolai iu carcere Tul-

liano diaeoni card. timc A. S. L. in laboiibns et periculis niultis, quasi Jordanem cum Jacob in

baculo pro gcnlium conversione maria transiens,

confirmaret, illiim Apostolici legali dignitale


signivit
'

iii-

non solum cum duabiis

tiirmis

ovium, veriim
iii

ac partes

injunxit, episcopos urbibus

etiamcum

diversis |irovineiis

paganorum
sicut

Cliristo

imponeret,

pra^ficeret

animarum

cura;

promo-

credentium remeasti, ad arciim


defereiis raniuin

coluinba

vend;T; viros idoneos, abbates constiiueret, caiitera-

virentis oIiv;c in rcconciliatione

que omnia pro

rei dignitale

administrarct.

Episcopo Semigalliensi.

non paucai barl);ira; nationis. 2. a Eo igiliir in gratia collala


suavins delectali, qiio exinde fiores

tibi

Domino
|)er-

minori adtiuc officio constitutus, de credito libi taleiilo fructum aeceptabilem, et de labore tuo benedictionis manipulos reportans, digne velut fidelis servus et prudeiis, super f;iniiin
'

Cum

et

fructus

veniunt gratiores, cuin non essct lucerna |ioneiida

sub modio, sed supra candelabrum, ut tenebras ninlloriim illuminet, collocanda, te in Semigalliensem episcopiim manibus nostris duximiis
coii-

Greg.

1.

V. Ep. clxxii.

secrandum

indubitalam quoiiue de

te

gerentes

Ann.

ToMUS XXI.

Ravn.

II.

50
fiduciani, utpotc

GREOORII IX ANNUS
non tam argumentis, quam
sitias

6.

CHRISTI 1232.

evi-

Othonis cardinalis Sedis Apostolicae legati poenitentiarius,


in

dentibus experimentis instrucli, qnod aniuiarum

salutem, et Cliristiani cultus

ad qua) potens es in
tibi

incremcntum, opere ac sermone, concesso

in

Livonia, Gotlilandia, Vinlandia, Ilestonia,

ac mmtiuSj omnibus Christi fidelibus perpetuum. Cum inspirante gratia Spiritus sancli, ubi, quando, atque quantum vult spirantis, Lammechinus rex, et pagani de Curonia de terris
Esestua, scilicet Durdis, et Saggara, et Kiliguiidis,

Semigallia, Curlandia, et ca;teris

neopbylorum

et

jiaganorum provinciis,
gatioiiis officio
nitati tua;

ct insulis

circumpositis le-

quarum
nitus,

hajc

sunt noniina

Thargolara,

Osva,

pro Cdei finibus diiatandis, frater-

Lanpgis, Venelis, Normis,KietnaIa,Piigawas, Sar-

per Apostolica scripta

mandamus, qua,

tenus in locis ejusdem libere Christum amumlies,

Alostanotachos

corrigendo personas Ecclesiasticas

et

Ecclesias

reformando. Instituas quoque in eis, et inde amoveas, cum opus fuerit, abbates, priores, aliosque subditos, et personatus habentes, promovens ad
electionem episcoporum confirmaus, eisque consecrationis, et abbatibus benedictionis munus impendens, cum expedierit et videris opportunum. Virtute igitnr spiritus indutus ex alto conimissam tibi sollicitudinem tam laudaordines clericos
:

Riwa, Sarccze, Edualia, Aliswanges, Ardus, et de aliis Kiligundis villis ex utraque parte Winda sitis, ofTerrent se ad fidem Christi suscipiendam, terras suas, se et obsides suos jier manum nostram ad manus domini papaj conferentes, omnimodfE ejusdem ordinationi stare perpetuo promiserunt. Nos vero domini papa3 vices iu liac parte agentes de communi consilio Ecclesia; Rigensis, abbatis de Dunemunde, mercalorum omniuni, militum Christi, peregrinoruni, de
,

biliter sludeas exercere, ut per

ministerium

tuum

civium Regensium tale cum eis paclum inivimus, et firmavimus conditionem; videlicetquod incontinenti sacerdotes recipient

in parlibus

illis

flde Catholica propagata, ei pla-

auctoritate nosfra sibi

ceas, qui sibi placitos provehit insalutem, paratus

destinandos
eos, et

honesle in necessariis procurabunt


veri Christiani in

quod supererogaveris compeusare. Ne autem


desit
potestatis

tibi

eisdem tanquam

omnibus

auctoritas,

cui adest conscientiae

obedient, et
nitis

eorumdem
:

per omnia salutaribus mo-

puritas, et prajsto esse creditur

judicium

rationis,

acquiescent
:

ab hostibus eos sicut seipsos

prffisentium tibi auctoritate concedimus, ut contradictores et rebelles excommunicationis, suspen-

detendent
lieres et
tis

ab eisdem omnes tam viri quam muinfantes, sacri regenerationem baptisma-

nos sententiam, quam iu tales rite iirotuleris, ratam habebimus, et facienius auctore Uomino us(}ue ad
sionis, et interdicti

censura percellas, quia

et

indilate recipient, et

aliorum ritus Christiano-

rum

observabuiit.

Episcopum auteni domini papa;

auctoritate instituendum eisdem

cum

reverentia,

satisfactionem
Dat. Reate

condignam

inviolabiliter observari.
.

kalend. Febr. Pontif. nostri anno v

Paucis vero post diebus, Curlandiam cuni omnibus

ad ipsam speclantibus ipsiusfidei permisit '; alioque Diplomate ejus aniplificata auctoritate hffic adjecit Curam episcopatuum Revali, Wiro:

tanquam patrem suum et dominum recipient, et iu omnibus tanquam doniino suo et epifcopo aliorum more debito Christianorum perfectissime obedientes eidem obtemperabunt, ipsi
ac devotione,

reverentiam, ac subjectionemdomino,

el

episcopo

suo debitam impendentes.


4.

nia;,

ac aliorum de Livonia,
vacaiit, vel

nia

dum

Vinlandia, et Hestoeoruni episcopisunt absentes,

Ad

ea vero jura, qua3 persolvere tenentur

indigena} de Gothlandia, per

omnia perpetuo tene-

tibi personaliter

usque ad bene|)lacitum nostrum duximus in siiiritualibus fiducialiter committen.


3.

dam

Curonii aliique populi ad Christum conversi

privilegiis decorantur.

buntur episcopo suo, suisque prtelatis annuatim persolvenda, ita quod nec regno Daciae, necSueciae snbjicientur, perpetuam enim eis indulsimus liberlatem quanidiu eos apostatare non contigirit
, :

Inter cieteros populos,

qui insanas

da^monnm

superstitiones
:

abjecere,

Curonii sese Ecciesiai aggregarunt

ad

quorum

tamen inito et in Chartula praesenti conscripto robur perpetuum obtinente, expeditiones super jiaganos tam pro terrffi Christianorum defensione,
pacto

ornandam pietatem
stolica

varia in eos privilegia Apoid

quam
bunt
:

pro
infra

fidei

dilatatione

faciendas frequenta-

Sedes concessit-,inter quaj

adjectum, ut

nec Daniae regno, nec Suecia; subjicerentur, sed


periietua libertale (|uamdiu a fide desciscere
accideret, potirentur. Illud

non

impositum, ut ad expeditiones pro Christianorum


i|)sis

tamen onus

terris defendendis,

religioneque proferenda con-

flandas se conferrent, atque inlra

duorum anno-

rum
facta

spatium

summo

Ponliflci

sisterent sese, ac

ab eo imperia religiose observarent, editum-

que eaderecardinalislegati poenitentiarii Diploma iis popuhs concessum corroboravit, cujus seriem
subjicit
:

Frater B...

monachus Alvensis, doniini

biennium domino papm se pra^sentabunt, et secundum ejusdem arbitrium per omnia perpetuo se habebunt, ef ordinationem medio autem tempore instituta nostra perfecte servantes, ac prajcepta, nobis obedient in omnibus et per omnia obtemperabunt, salva in omnibus auctoritate domini pa|)se, etc. Actum an. Dom. mccxxx, in die Innocentum. NuIIi ergo, etc. Dat. Reate III id. Feb. Pont. nostri anno v. 5. In alUssimam Evangelii lucem adducti pariter fuerant finitimi populi, quibus summus Pontifex leges sequenti Diplomate ad ipsos dato con: ' '

'

Ep. CLXXxn.

lCp.

cLxxxvi.

Ep. CLXXXVI.

GREGORir IX ANNUS
tcntas ab 0. cardinalis legali pcenitentiario
lalas

6.

CHRrSTI 1232.

51
millia villarum in Prussiaj

respuentes, ultra

decem

corroboravit, exciperont sacerdotos, eosque omni-

confinio positarum claustra, et Ecclesias plurimas

borum hominiuii
nus cxorcitus pro
tur, ad
lirent
:

bus rcbus necessariis instriiercnt, atque ab improinjuriis viiidicarenl, ab illis filios

combusserunt. Quare ad cultuin divini nominis prLctcrquam in silvis, in (iuil>us nuilli dc fidclibus
locus bodie non habetur. Ipsi eliam plusquain viginti millia Christianorum in occisione gladii posucruiit, ct ignominiosa morle damnaruiit, ct adliuc dc fidolibus ultra quinque millia
latitaut,

sacro baptismate ablui curarent,

cumque

Christia-

fide contra othnicos

compararc-

arma pro eadem causa


qui vero
ii

ipsi (]uo(|ue prosi-

populi essent ad castra Ecclesi;e


:

rccens traducti, reconsct-Semigalliensisepiscopus


a

dctinentes in conipode servitutis, rcliquos habitatores Mazovice, Cujaviae, el

Cum

inspirantc gratia Spiritus sancli, iibi, quando,


vult
spirantis,

Pomerania; instanter

atque quantum

quamlibct indignis administrantibus, atque procurantibus pagani de Curonia, scilicct de Bandowo, dc VVannenia, de citra Wiiida, de villis, (luaruin nomina ha;c sunt ; Rende, Wasa, Galle, Malichulo, Wanne, Pyrre, Ugenesse, Cadowe, Anzes, Talse, Arowelle, Pope, et pluribus aliis fidem susceperint Christianam, ad hoc ipsum obsides suos dcderunt, et sacri
nobis

perdere moliuntur, juvcnes, quos cai)iunt, continuis et horrciidis laboribus consumendo, virgines
pro ridiculo floribus coronalas in ignem da;monis immolant; sones occiduiit, pucros nccant, (|uos-

dam

infigcndo verubus,
ipsi

quosdam ad arborcs

alli-

regencrationem baptismatis receperunt. Nos vero de communi consilio, et consensu Ecclesife RegensismilitumChristiuniversorum pcregrinorum,

ferarum more humanum sanguinom siticntes in contumeliam Creatoris, quem multi corum post receptam ba|itismi gratiam reliquerunt, luci tenobras praiferendo, illa fidelibus infligunt jacula tormentorum, quaj stuporem afferunt cogitata, et potius fletus materiam
dondo. Quid ultra?
offerunt,
7.

omnium civium Regensium, et mercatorum tale cum eisdem pactum inivimus ac firmavimus condilionem,
superius
etc.
d

quam

relatus.
iilii

Et licetdilecti

fratres Hospitalis S.Maria;

Eaedem ferme sunt

leges, qua)

Theutouicorum

Hierosolymitani

pro reverentia
ex ani-

aliis

neophytis, atque ideo praetermitten-

Jesu Christi, cujus se


luo prosequondum,
diter operatur,

obsequio devoverunt, assum-

das censemus.
6. Sacra expeditio in Pruthenos et Stedinghos Christianorum vexatores. Eam porro legem de capessendis ad tucndam fidem armis ob id summus Pontifex indixit, quod plures iis temporibus, in re-

pserint in Prussiic partibus

ncgotium

fidei

cum

quibus Deus misericor-

baree ferilatis; quia tanicn ad

tium

sufficere

reprimendo per eos impotum bartam arduum negoper se nequeunt, et egent fidelium
in

gionibus

illis,gentilitiis

erroribus inibuli,adversus

subsidiis adjuvari, universitatem

Christianos furore inaudito conjurarent,

eorumque
quos

mus
vobis

et

obsocramus

Domino,

in

vestram moneremissionem

sanguinem immanissime
Prulhoni,

effunderciit. Inter

quorum

plures susceptam Christi fidem

pto sanctae praidicationisofficio

abjeccrant,

cum

aliis

paganisconscripto numoroso

exercitu,in vicinasChristianorum terrasseseoffuderant,

borrendasque intulerant clades, incenderant

urbcs, lacerarant fcedissime plures, Christi fidcles


virgines dtemonibus immolarant, totque alia intu-

nemorum rccossus petere cogcrentur. Ad quorum comprimendum furorem, cum sacrae Theutonicorum familiae religiosi equilcrant mala, ut plures
tes slrenue

peccaminum injungcntes, quatenus assumpropterDeum pauperum et debilium crucesignatorum in regno Bohemia;, cum quibus duximus dispcnsandum, vota percgrinationis in sucoursum pra^diclorum fidelium commutetis, ct tam eos quani alios fideles in regno constitutos eodem ad nimiam charitatem, qua Christus nos diloxit ot diligit, rospectum habere, et ei retribucre aliquid
tribuit ipse
illis,

ad bellum se accinxisscnt, uec ferendis

secundum

i)ro omnibus, quai monitis et exhortationibus vestris datain vobis a Deo prudontiain infor-

tamen illorum impressionihus numeroque pares


esse

motis diligenter et sollicite; postulanlcs, ut

ipsi

Grcgorius papa, Christianis expeditionem sacram contra illos promulgare jussit, ac Bohemos, qui Hierosolymilaiis

possent, admonitus de

redempti pretio glorioso, in quos tanquam viros Christianos, et Catholicos cadere opprobria exprobrantium Christo dcbent, se viriliter et polenter
accingant, tanquam zelum Dei habentes ad vindicandam injuriam Crucifixi et ad liberanduni

num

iter vovcrant , commutato voto , advcrsus Prutcnos signa altollere imperavil' ut tostantur sequcntcs ad mcmoralos equites missto Httora;, ut fideles ad tam pium opus pro concione inflamma-

rent.

proximos de manibus paganorum profecturi, et acturi secundum fratrum consilia pradictorum ita quod et ipsis pra;mium dcbeatur fctornum ct
infideles iiou possint,

Gregorius, etc.

quod impunc

Ciiristi

nomen
arma
polli-

Ex

lilteris

venerabilium fratrum nostrorum

impugnaverunt,

gloriari, etc. Correpturis

Mazovicnsis, Wratislaviensis cpiscoiiorum, cl capi-

in tain justa causa

indulgcntiarum prsmia
eraiit in

tulorum suorum
Dcuni,
et

necnon prudontium virorum

cetur. Dat. Roate


8.

X kal. Fcbr.Pont. nostri anno v.


Bremensi
su-

relatu percepimiis,

quod pagani Pruleni verum Duuiuium Jesum Christum aguoscere

Nochumaniorcs Prutcni

archiopiscopalu Stcdinghi ncfanda

da^monum

porstitione fasciiiati, (lui gravissima ea tcmpestate,


'

Eod.

I.

V. Ei). CLXVlii.

maximeque

clericis

ac religiosis viris

damna cru-

52

GREGORII IX ANNUS

6.
in

CMRISTI 1232.
detectas,

delissime inipresserant, cunctaque sacra protercbant. Contra

Germania hoc anno

earumque
' ;

secta-

quos Grcgorius
incilari pro

Christi

fideles

ad

tores flammis injcctos tradit Godefridus

in

quam

concionc jnssisse, Pontifici;e litteraj eiiiscopis Mindcnsi, Lubecensi et Racemburgensi missa) testantur', quibus enarratis immanissimis eorum flagitiis, peccatoruni
iiuiuendani
iis qui solemnibus ea de re concionil)us interluissent, Uim etiam illis,

crucem

sententiain ha;c Siffridus


ha;rctici tonsi
el

In Theutonia niulti

cremati sunt a magistro Coiirado

de Marlburge ex coinmissione domini papa; Gregorii . Veriim hoc rejiciendum vidctur in annum
seqiienlcm,
proviiicia a
9.

indulgenlias elargitur, cuni

cum hajc Conrado adversus lia;reticos Scde Apostolica cst deiiiandata.


et

qui suam

opem

et
:

auxiliuin in sacram cxpeditio

De S. Gothfirdi

S. Elisabeth miraailis.

nem

contulissent

Intcnta fallaciis Satan;e

ma-

lilia reperiri

nesciens in periculis otiosa quositam,


in Bremensi i)rovincia audivimus et referimus
ita

qui Stedingiii vocantur,


conslilutos, sicut dolentes

cum

borrore, a nolitia Crealoris

reddidit alie-

nos, ut

amentes

effecti

et

quadam

insania venli-

lali, relicta

semita veritatis, in invium adeo sunl

deducti, quod ncc


ejus libertalem

Deum, nec homines

reverentes,

doctrinam sancts malris Ecclesiae vili|iendunt, impugnant, et dediti crudelitatis officio, quasi de ferinis uberibus fuerint enutriti, nulli parcunt sexui vel aitati. Quid ultra? effundentes sanguinem sicut

Germania errorum tencbras offundere nitebantur divinocnnsilio tactuin est, ut codein teiiipore plurium miraculorum, quae sanctorum opera ad eas discutiendas patrabantur, fulgore radiaret de sancli enim Gothardi translatione, deque ejus iniraculis ha^c auctor additionum ad Lambertum S. Gothardus anno dormitionis sua; centesimo priino minus uno diedicti anni (nimirum siccxxxii), die ultiino V non. Maii in Hildeusheim e terra levatur, cujus signorum adinirabili magnitudine omnis GermaCa;terum
perditi
ha;relici suas in
;
:

dum

iiia

illustruta kctatur. Effulgebat etiain

iisdem

aquam,

clericos, et reli-

giosos ferali

more

lacerant, et quosdani ad instar

temporibus B. Elisabeth pluribus miraculis, ingentiaque beneficia Deus in eos, qui se illius precibus

crucis affigunt parieli in

opprobrium

Crucifixi.

commcndabanl, cxplicabat
latius percrebuisset,

(iiiorum

fama

Ipsi etiam, ut expressione majori se perfidos indi-

cum
bati

Gregorius Conrado Marut

cent et diviufe potentiaj conlemplores, salulis nostraj

purgensi, atquc archiepiscopo Maguntiiio, et ab-

vialicum, quo vita tribuitur


,

et

mors

tollitur

de Berbarch

provinciam demandarat
illius

',

peccatorum

horribilius

quam

deceat exprinii

caelestia illa

prodigia ad sepulchrum

edita

perlractantes,

quxrunt responsa dtPmonum, simu,

certius inquirerent, teslibusque


in

adliibitis

redacta

lacra cerea faciunt, et in suis spurcitiis erroneas

consulunt
fletus

pythonissas

alia

perversitatis

opera

perpetrantes, quaj stuporem inferunt meditata, et

Tabulas imblicas, sigillisque communila per nuntios, cum iiiiperalum esset, ad Apostolicam Sedeni transmitterent Cum Ia;titia dulcium
:

materiam potius olTerunt, quam relatus. Verum quia hujusinodi excessibus tam iniquis potenti dextera fidelium esl celeriter obviandum, ut illorurn horrenda sajvitia per objectae virtutis instantiain dejectionis seiitiat detrimenta, etc. Hortatur, ut populos ad corripicnda defendendic reli-

lacrymarum coiicursibus comitata pridem,


fili

dilccte

frater

Conrade, ex
ille

litteris tue

devotionis acce-

pimus, quod

artifex gloriosus,

qui terrain in

aurum,
iii

et

aquam

alterat in crystallum, clara>

moriic ancillaiii suain

E.

mequondam charissimam
,

Christo filiam nostram lantgraviam Thuringia;,


et

gionis gratia contra nefarios dEemoniscuItores pro

jure naturte fragilem


gratia; in cultu divini

labilem

demum

dono

concione incitent, ac praimia indulgentiaruin expeditionem suscejituris proponant. Dat. Anagnia; IV kal.

Novemb. Pont.

nost.
-

anno

vi .

archiepiscopum castruin Slutere ad frenandos eorum Breinensem impetus excilasse, ac statiin ab ipsis eversum; subditque defuncto hoc anno Cluisphoro abbate Stadensi in ejiis locum se fuisse subrogatum. CaeteStedinghis, ait Stadensis

De

nomiuis stabilem et robustam, ac tandem muiuianae miseriaj compedibus expeditam aggregavit collegio supernorum, gloriam concessae beatitiulinis signis exprimens gloriosis.

Nam

circa sepulclirum ejus et locis aliis per


et

invocationem sui nominis


suffragia, vita mortuis,
dis
,

devotionis sincerse
caecis,

lumen
et

auditus surca;lesti

verbum mutis
10.

gressus claudis

rum

in Austria

nefandum
',

flagitium plures infe-

dextera conferuntur.

cerat, cui

exscindendo viros religiosos incumbere

Verum

etsi

per virtutum insignia, qui-

Lundensique archiep. injunxit, ut magistratuum implorata ope nonnullos clericos coerceret, qui ne ob morum impuritatem poenis canonicis afficerentur, coiliones iniverant Argenjussil Gregorius
:

busohmjam

dicla lantgravia extitit mullipliciter

insignita, seu per

famosa niiracula, quibus ejus

sancta rutilare dicitiir sepullura, caelestis sponsi

tinensi

pariter episcopo prfficepit in clericos ha;-

vocibus esse de sauctorum nuinero debeat affirmare tamen quia mentibus ambiguis subito rei
;

reseos notainustoseademseveritateatque in laicos

veritas

non

clarescit, ct repentinis

non

solet inira-

animadverterel

mah
)

dcnique Maguntineusi ut in auctoreszelum exerceret; plures vero haereses


: ,

culoriyn relatibus
eo quod oinne

quorumdam spiritus rutiliim nomen auri non

exultare,

impetrat,

nec ebur quodlibet nivem imitatur, nos quos proLib. VI.

Ep. CLI.

LXXX

2 Stad. in

Chron. boc anno.

'

Ep. lxsix,

''

Ep. CXLIV.

Godof. in Aniial.

2 Siiriiil.

Ep.

I.

I.ib.

vi.

Ep. cxxr.

GREGORII IX ANNUS
videntia

6.

CHRISTl 1232.

53

praambula decet
in

fostinos

in

certis,

ct

lentos in dubiis inveniri, discretioni veslne, do

Domiiio flduciani obtinenuis, per niandanius, ctc. Partes iis imponit, ut proposita tanluni ob oculos divina gloria, magna consilii maturitate rniraculorum
Aposlolica
scrijita

qua plcnani

Jiberaliter ingentia bona confulit, religioso Tlieulonicorum equesfri Ordini sese aggregavit, Romam petiit, a Pontifice absolutionem obtinuit, famuli largas elcemosynas effudit paiiiieribus

loca

obsequia sa-pins demisse exbibuit, d(; 15. Elisabeth uxorc fratris sui inCatalogo sancforum roponcnda

veritatem
refcrant.

discutiant
Dat.

at(|ue
II

in
id.

publicas Tabiilas

cum

Pontific(!

[)iuribus egit, explicifis^iuo

Romai
:

Anagniic

Octob.

annovi.

Deque eadem re altenis litfcras niisit \ quibus miraculorum testes diligentissime intcrrogari atque ad examen vocari jiissit, ac de examinis Testes legifornia hxc demum tertiis litteris *
:

innumcris virtutum exemplis, in Germaniam reversus crucigororum magisler est saliitatus quaj licot anonymus Historia; lantgraviornm Tliurin-

timi, qui supra vita, conversatioiie

ac miraciilis

quondam

Elisabetb

lantgraviaj

Tburingio! sunt

recipiendi, prius ab eis pra^stito

juramento,

dili-

anno consignot, in bunc opportune congerenda duximus. Sed de his satis jam ad Ungaricas res excurramus. 12. JJnrjnria ob infractas ab Andrca rerje disciplinares lcrjes interdicto subjecta. Quamvis
giaj

aucfor

so(|iienti

genter examinentur
quffi

et

interrogentur de omnibus

dixerunt, quomodo sunt, qno tempore, quo mensc, quo die, quibus pivTsentibus, quo loco, ad cujus invocationem, (juibus verbis interposilis, et de nominibus illorum circa quos miracula facta dicuntur, et si eos ante cognoscebant, et quot diebus ante viderunt eos infirmos, et quanto temet de qua civitate sunt pore fuerunt inflrmi oriiindi, et interiogentur de omnibus circumstan,

Cregorius etiam eo privilegio ornarat, ut nullus ipsi anatbematis


Elisabeth parens Andreas,

quem

nofam

nisi facto a

Sede Apostolica imperio posset

inurere,

Ungariai sceptra tractarcf, tanta tamen

Sarracenorum, Juda;orum, aliorumque infidelium multiludo in eo regno pullularat, ut durissimo illorum jugo plures Christiani opprimerentur ac
:

licet

anno superiore, ufvidiinus,


legato
Strigoiiieiisi

Gregorio atque

Apostolico

arcliiepiscopo pro

tiis

diligenter, et circa singula capitula fiant, ut

restituenda suo splendori re Christiana, qua^ peri-

expedit, qnaesfiones prajmissa?. Et series testimonii


et

verba testium fideliter redigantur in scriptis . 11. Conradi lantgravii Tlmringice pcBniten-

tia.

De Elisabetb sanctitafe

desudatum esset nullum veferibus atque nimia adhibitum erat ejnsdem regis, qui se procerum consiliis nefariis
clitabatur,
,

malis remedium

in

luce et ore fotius

siibornari patiobatur, facilitate vel ignavia potius,

populi Cbristiani collocata locuti, Conradi lantgravii Tiiuringiffi (1),


Cffilitum

excrescenfe iufidelium potenfia, ac mulfis Christianis a fide desciscentibus,

qui non mediocrem ad eam Albo refcrendam, operam defixit, eximium pienitentia; exemplum piissimumque facinus conlibnit.

omnla

in pejus col-

lapsa erant. Robertus ifaque archiepiscopus Stri-

Nimio ipse antea zelo percitus, cum abbatem quemdam ob negatas Siffrido arcbiepiscopo Maguntino pecunias sqiialore obsitum nudoque tergo virgis publice ca^dendum Frislavi
jungere
audiisset, in

goniensis jusfissimo zelo percitus interdicto Ungariam perculit, regem ut resipisceret monuit, ac
prsecipuos illius ministros, qui gravissimis etiam

duil, ut facto in

eum

arcbiepiscopum avarum adeo excaneum impetu proxime abesset, qiiin jugularet, atque e civitate prorumpens, con-

Qdelium, vibralo anathemate, abogit } ufque interdicto lato vires adderet, Jacobnm electum Prccnesfinum A. S. L. et alios conspicuos in Ungaria episcopos exoravit,
sese sceleribus inquinarant, coelu

publicis littoris universos Cbrisfi fideles facerent


cerfiores, se

tractis

mox

copiis,

eam obsidione
muris

cinxit

quam
medenu-

Diploma' summi

Pontificis,

cum expugnare non

posset, et vasa colligere


civitatis

aucforifas fiilminandi interdicti

quo ipsi demandafa esset,

ditaretur, meritricuUc pro

recognovisse. Roganti archiepiscopo

morem

ges-

dato utero, jactisque conviciis adeo ipsum exasperarunt, ut rursus obsidioni insliferit,

sere prasules ac publicis lifteris Aposfolicas, quas

urbemque
discrimine

captam nuUo

propbani sacrive

loci

ferro flammaque deleverit. Sed cum crudele factum conscientiam postea lancinaret, veniam a
desolatse

urbis civibus supplex poposcit, in pia

nos siiperiore anno attulimus, tum alias missas a Grogorio eodem argumento ad regem litleras, quibus ipsum horfabatur ad toUenda ea mala sedulo incumberet, inseruere, atque adjecere regem iis permotum constitutioneni ad compo-

'

Ep. CX5II.

Ep.

cxsm.

<

Anii. Chr.

1231. ex reg. Greg.

1.

iv.

Ep. cxxiv.

(1) In Historia

Conradi Tliuringii nonnulla simt,

in

quibus annalista peccat. Conradus

iste alius

erat a lantgravio

qui enim post

deccssum

Ludovici, viri S. Elisabelh, principatum invasit, non Conradus, sed Henricus appellabalur. Ilinc recte anonynius Erfordicnsis Conradum hunc fratrem Conradi appellal. Arma vero tulissc asscrit in archicpiscopum Moguntinurn pro monte llelagemberc in Ilassia sito. Longe alia est hxc Concausa belli movendi ab ea, quam auclor llistoria; lantgraviorum comminiscitur. Addll idem historicus coivus el forte teslis oculalns
:

radus XVII kal. Octobris civilatem Frilislariensem contra mullorum oplnioncm incendio coepit, secum captivos adducens episcopum Wormatiensem, ac Gumbertum ejusdem loci prajposilum, et quosdam canonicos, cum aliis fere cc militibus. Fridericus itaque de Drivordia, acsui

complices inagnam indc pecuniam a civit)us ibidem depositam manu sacrilega auferenles, llbros, calices atiiue Ecclesia; ornatum cum SS. reliquiis uistraxerunt etc Non ergo hac prajstilit Conradus Thuringius, sed alius quidam scelestus in ejus exercitu. Deuique ha;c omnia anonymus isle
in

annum pra;sentem

confert.

Mansi.

54

GREGORIl IX AXNUS
regni statum edidisse, qiiam pariter iidem
lilteris siiis
('

6.

CIIRISTI 1232.

nendum
episcopi
i3.

tis

insinuaruut his verbis InnominesanctaietinclividuseTrinitalis.


:

tisfiat

tamdiu habebimus, donec injuriam passo competenter . Et infra


:

sa-

13. a Nobis

facientibus

exercitum extra re-

Andreas, Dei gratia Uiigaria!, Dalmatia;, Croaliae,


Ramiffi, Servia3, Galatia;, Lodomerii-eiiuerex in per-

gnum,
comites

nobiles

nobiscum

ire

non tenentur,
castri, et

nisi

et stipendiarii, et

jobagiones

qui

petuum, concedimus lam eis, quam aliis johaiiionibus et servientibusrcgninostri liberlatem a sancto rege (nimirum Steithano primo Ungarorum rege),
concessam, ac
alia

ex offlcio debito tenentur, quibus amplas conces-

simus possessiones.

Si

vero exercitus super re-

gnum

venerit, universi et singuli ad defensionem

ad statum regni nostri ordinan-

patris contra inimicos se opponere teneantur. Regresso superveniente exercitu pro vindicta ipsos tenentur persequi. Palatinus vero comes bomincs

dum

pertinentia, in

hunc

modum

conflrmamus.
fueri-

In festo S. regis noslri nisi arduo negotio regni


nostri ingruente, vel

inflrmilate prohibiti
ibi

omnes

indifferenter discutiet, preeter personas Ecclericos,

mus, Albae tenemur solemnizare, ut


nere: sed
si

oppressi

clesiasticas, et

causas matrimoniales, et

sine timore querimonias suas nobis possint expo-

dotes et alia Ecclesiastica,

quacumque

ratione vi-

nos non possumusinteresse, Palatinus


nostra causas audiat, et
alii

interesse tenetur, et vice

omnes

servientes noslri et

qui volunt, libere

dentur ad Ecclesiasticum examen [lertinere. 16. Causae nobilium, qua3 ad perditionem cajiitis autdestructionem possessionum eorumdera
[lertinent,

Ecclesiarum, aut archiepiscopi et episcopi, ad pauperum querimonias audiendas, ex infrascripta) formae Iibertatis
prffilati

etsine timore illuc conveniant

sine conscientife regiae [lericulo termi-

nentur. Palatinus judicesvicarios non habeat,niisi

unicum

in curia sua, et caveat diligenter,

ne con-

concessa;

confirmatione, nisi canonica

pra-pedi-

tra praesens slatutum

aliquem judicet vel condemnoster,


et

tione fuerint im|iediti, tenentur interesse. Si Palatinus interim

net. Curiales

comes

dum

in curia nostra
in

male administraverit negotiaregis

et

manet, omnes judicet,


[irajdio

causam inchoatam

regni, supplicabunt nobis, ut utiliorem loco ejus

nostracuria ubique possit terminare, sed existens in

constituamus,
prius ordine

posteri aliquos

quem volumus, quod nec nos nec unquam capiant, vel destruanf, nisi judiciario conveniantur, et cum ista
et

suo vel

alibi

extra curiam nostram nec


possit citari facere. Et
[iraBSial-

dare praestaldos, nec partes


dos, citationes
nisi
tuli,

quia multi in regno laeduntur per falsos


vel testimonia

sacramento nostro

principum nostrorum fuerint


fllios

eorum non

valeant

conflrmata. Si qui per nos vel per

nostros vel

per testimonium di oecesis episcopi, vel capi-

per quoscumque post idem tempus, scilicet decimo septimo anno regni nostri sine judicio suntspoliali,
plene restituantur. Item nullam collectam nnllam exactiouem, nec lucrum cameraj, quocumque no-

nec

falsiflcatus pra^staldus poterit sc justifl-

care, nisi

eorumdem

tesUmoniis in

factis

majorum,

minorum, vicinorum, conventuum,

vel claustro-

rum

testimoniis;

praestaldum nullus per

annum,

mine possit censeri, occasione aliqua super homines cujuscumque nationis vel couditionis coUigi
qui fisco regioan debito censu tenentur super domos servientium, vel villas, nec nos, nec agasones, nec falconarii, nec cariferi,

vel biennium,"'vel ulira

secum

detineat, nisi

usum

ad decisionem causa?, ad
nisi incolae esse

quam

impetravil.

faciemus, exceptis

17. Hospites nobiles


velint,

ad regnum venientes,

ad dignitates non [jromo-

nec curriferi nostri descendant

ipsis invitis.

Ubi-

cumque autem

alibi

nos vel dictos ofQciales no-

stros descendere contigerit,

justam ffislimationem

solvi faciemus, sicut in sequenlibuscontiuetur.

Et quia projjterea tam per descensus nodominie regina), ac flliorum nostrorum, intolerabilia damna et gravamina per totum noslrum regnum lieri videbamus, districte praecipiendo slatuimus, ut nihil recipiatur ad coquinam nostram, vel nostrorum, nisi justo dato pretio. SiI i.

[ler tales enim divilife regni extrahunUxores decedentium, vel condemnatorum per sentcntiam ad mortem, vel in duello succumbentium aut alia ex quacumque causa, non fraudentur dote sua. Uxores furum vel latronum vel eorum liberi pro delictis palrum non vendantur. Integros

veantur

tur.

stros, et

comitatus vel dignilales in pnedia non transferenius. Statuimus jobagiones castrorum

secundum
liberta-

libertatem a sancto rege constitutam, similiter ct


hospiles

cujuscumque nationis secundum

niililer et

de annona,

et

de vino,

et aliis

necessa-

concessam perpetuo teneri. Ad secandas indagines, ad fossata facienda, ad hortos,

tem ab

initio eis

riis nihil reciiiiant,

nisi

dato justo prelio. Pro doexhibita uon fuerit,

ad quaGcumque regia

acdiflcia,

vel officinas ser-

mestico aulem,
tres rustici

cui justilia
villa

vientium, vel Ecclesiarum populos non cogemus.

de

jurare debeant, et ad
fuerit,

eorum

juramentum hospes quicumque

domestico

plenam faciet justitiam cum judiciali regali, vel dominus villce, quicumque luerit, sive archiepiscopus, sive e[iiscopus, sive nobilis
ille

Pneter vicesimam, quam ab antiquo reges habent, decimas non exigemus, quia per hoc populus gravatur. Porci noslri in silvis, vel pratis servientium contra voluntatem eorum non pascanlur.
18. Moneta}, et salibus, et ahis publicis officiis

per litteras

hoc verbo

veritatis

dicere teneatur.

Quicumque

Judaii et Sarraceni

non

prceflciantur. Possessi

vero nobiles juxta formam statuti nostri justitiam non fecerint, tales quilibet episcopus in sua dioecesi excommunicet, et nos eos \mo excommunica-

siones extra

regnum non
vel

conferantur, el

aliqua-

sunt collatse vel vendita), populo regni ad redi-

mendum

reddantur

simpliciter recipiantur.

GREGORII IX AN\US
Item per singulos marttirinns qnatuor pondera
persolvantur. Qua;cuni(iiie intle provenerit tertia
pars

0.
stiani,

CHlUSTr 1232.

55
e

cum

videant sibi Sarracenos dominari,

domino fundi
: ;

et

dua; partes

domino

terra;

prajsumendum est, quod hbentius quam antea paulatim tam propter luuobilibus esse

pares?

persolvantur
lenti
cffitera

coinites jure sui comitatus sint con-

crum temporale, quam

propter

levem conditiopaga-

ad regem pertiuentia, scilicet ibrio-

nem

se transferent ad

ritum,

et fccditatem

nes,

tributa,

boves

et

dua; partes castrorum ad

norum.

Polestis etiam scire,

quod per hujusmodi

regis voluntalern,

cui voluit distribuentur. Item

quandocumiiue aliquos qnline judiciario convinci contigerit, in voluntale nostra erit, bona ipsorum
penes nos retinere, vel abis pro velle nostro distribuere; inccudium tamen mitti nolumus super
villas

apostasiam in partibus istisanimarum infinita millia perierunl. Quod autem diximus de Surraceno-

rum

articulis,

idem vel simile dicere possumusde

singulis articulis in litteris D. papa; comprehensis,

cum

eorumdem. Ut aulem liaec nostris, el successonmi nostrorum temporibus firma et inconcussa

nullus eorum sit correctus quippe Ecclesiarum, monasteriorum, orplianorum, clericorum, pauperum conditio de die in diem aggravatur.
;

permancant, tam nos,


corporaliter juramento

quam

filii

nostri prixstito
,

Nam

et

mult;e possessiones, redditus,


possidebant,

et beneficia,

confirmavimus et tam nostro quam filiorum nostrorum sigillis fecimus

quae per privilegia regalia Ecclesia;


ligiosffi

et

domus

re-

roborari, spontanee consentientes, utsive nos sive


nostri ac successores nostri hanc a nobis concessam libertatem confringere voluerint, Strigofilii

per malitiam Sarracenorum, per iniquas suggestiones consiliariorum domini


20.

niensis arcliiepiscopus, prajmissa legitima


nitione
,

admo-

nos vinculo excommunicationis et eos

innodandi habeat potestatem. Dat. anno ab Incarnatioue Domini millesimo ducentesimo trigesimo primo; anno vero regni nostri vicesimo nono .
Hactenus Andreae regis constitutio
periori.
19.

domibus religiosis, et Ecclesiissunl subtracta. Ne igitur crimen inobedientiae, ne Dei et summi Pontificisincurramusoffensam, neetiam tanquam mercenarii et non pastores, veniente lupo, tanquam canes muti non valentes latrare,
regis,
,

fugere comi)robemur, ne tantam injuriam mise-

lata

anno su-

rorum, tantam contumeliam fidei Christiana;, tantam oppressionem Ecclesiarum, et ordinis clericalis

dissimulare videamur

cum dominus

rex

Verum cum

ad temperandum Pannoniae

statum, coercendosque Judajos ac Sarracenos improborum audacia ac regis segnitie, parum illa
valuisset, archiepiscopus Strigoniensis, ut

Andreas saepe per nos admonitus ad piam et paternam admonitionem summi Pontificis supra clericos excessus corrigere

noluerit, nos

mandatum

munus

Apostolicuin exequendo
gariae

auctoritate domini papae,

Romano

Pontifice

injunctum obiret

Ecclesia-

sticas

censuras in
his verbis

regnum regiosque
expressit
:

ministros

qua fungimur iu hac parte, totuin regiium Unsupposuimus interdicto, prohibentes, et interdicentes auctoritate super hoc nobis commissa, ne quis in regno Ungainae, sive iu Strigoniensi,
sive in
regis,

distrinxit, et causas, quae


lissent,

ad eas vibrandas perpu

Nullis itaque cor-

rectis

de his omnibus, quae D. papa rogaverat, mandaverat, et praeceperat corrigcnda, contempta etiam et non observata Constitutione domini regis supradicta, ultimus error factus est pejor priore, et novissima prioribus sunt pejora, cum non so-

vel

Colocensi provincia, sive in curia domini filiorum suorum, vel alibi praesumat

divina celebrare.
voce, campanis

Quidam vero quibus hoc


est,

a jure,

vel ex speciali privilegio indultum

submissa
ex-

non

pulsatis, januis clausis,

lummodo Sarraceni
cis officiis,

praeficiantur camerae et publi-

quam

anlea;

imo conditione eorum facta meliore quidam eorum, qui quasi servilis
hucusque fuerunt,
pecunite
et ad solvendam annuatim domina;

conditionis

quamdam summam
reginae
liberati facti

tenebuntur , nunc ab sunt stipendiarii,

hujus conditione
et liberis

homini-

bus sunt aequales. Solebant quandoque Christiani


ritibus Sarracenorum adhaerere, aestimantes leviorem couditionem impositam Sarracenis in Ungaria, quam pauperibus Cliristianis. Quid facient aniodo hujusmodi simplices et imbecilles Chri-

communicatis et interdictis exclusis, divina poterunt celebrare. Praeterea prohibemus et interdicimus, ne quis in prccdictis provinciis prasumat divina sacramenta ministrare, lioc excepto, quod baptisma parvulis, corpus et sanguis Domini, poeniteutia et ultima unctio laborantibus in extremis non negetur corpora tamen Ecclesiastica; sepultura; non tradantur. Cuilibet parochiali sacerdoti liceat semel in mense, januis clausis, campanis non pulsatis, excommunicatis et interdictis exclusis voce submissa culebrare divina, et corpus Christi conficere ad opus infirmorum (1).
:

(1) Huic interdicti sententise in regem Hungariae Incem affundere credimus non modicam Epistolam Andrea ad Gregorium papam, vulgalam a Dactierio in Spiciiegio tom. iii, pag. 610, nov. edit. Narral ibi rex sc ab archiepiscopo Slrigoniensi atroci injuria afleclum fuisse nam ait : Nuper ad iniiium Quadragesima;, cum saqrosancla jejunia susciperemus, subito R. (Roberlus) Strigoniensis arcliiepiscopus, occasione auctiritatis a vobis (a Gregorio scilicet) suscepta;, in me et regni mei colonos, et universaliter per totam llungariam seDtentiani tulilinlerdicti, et quosdam meos familiares. (Dionysium Palalinum de quo in litteris archiepiscoiii in Annalibus lcgendis) scntentia excouiuiunicalionis innodavit . Addit, archicjiisco]ium vix landem exoratum perniisisse, ut interdiclum illud usque ad fesluni S. regis (Stephaui quod iu dieni u Septembris incidil) suspeiideretur ; se vcro intcrim uiittcre Romam abUgatos suos, Dionysium comilem Palalinum, Simonera comitem Levirenseni, el Rembaldum magistrum Ilospilalis m Uungaria, et Silave. Consignatur Epistola exinsula Bubalorum in proxima Dominica antc Ascensiouem Domiiii, regni noslri anno xxis . Ei hacEpistola constat sententiam interdicti latam fuisse ineunte anno 1232, nou vero

56
21.

GREGORII JX AXXrS
Qnia vero regine
in
celsitiidini, in

6.

CHRISTI

123-2.

qiiantum

secunduni

Deum possumus,
personam

ciefene

volumus,
autem

nninionem habeat aliquam cum aliquoSarracenoJ donec omnes Sarracenos baplizatos vel baptizari
volentes, vel baptizatorum
sive Bulgari, tionis sive
filii,

nondum
ejus,

ipsius sententiam tulimus,

sive sunt Ungari,

ejus correctionem exspectantes.Cousiliarios

Cumani,

vel cujuscumtiue na-

quorum

consilio ipse retraliilur, et retarda-

homines

resliluant et dimittant, sive

apud

turacorrectione supradicloruuiexcessuum, etquorum suggeslione Sarracenos exalfavil, ct pulilicis

eos in servitute, sive in libertate fuerint


rati.

commoqua fun-

Aucloritate igilur
in

summi
,

Ponlificis,

excommunicationis senlentia innodamus. Dionysium vero comitem Palatinum, non solummodo ob causam pncdictam, imo mullis aliis tie causis nominatim excommunicavinuis,
pra'fecit officiis.

gimur

hac parte, vobis maudamus, el iu virtute obedienticB, ea auctoritato qua nobis districte
pra;ceptuui est, vobis districte praecipinius, quateet

ulpole

qui uon

solum

Ecclesiasticas

personas

nus iuterdictum observetis, sim sine dilatione aliqua


flrmiter ab

per veslram dioece-

faciatis

promulgari

et

(iuam|ilures rebus suis, et beneficiis, et Ecclesiis


spoliavit
;

omuibus

observari. Si quiverosacerdo-

imo aliquos

virosEcclesiasticos fecit per-

tes, vel alii viri Ecclesiaslici,

cuti, et inlioneste tractari, ut


tiis

de iujnriis
el

et violen-

titialiujus interdicti pervenerit,

postquam ad eos noipsuminterdiclum


et

prseposito

et plebanis

de Scepiis

per

ipsum

firmiter et diligenter

non observabunt,

contra

et

suos

illatis

ad praesens taceamus. Tacere non

praBdictam
rint, in

formam

divina celebrare praesumpse-

Yolumus nec debemus, quod magislrum Joannem


pra^posilum
tractari

Possoniensem alapis fecit ciedi et inhoneste, nec de hoc Ecclesiffi, nec passo
,

suspensi, uisi per Apostolic.


ritate

perpetuum ab executione sui officii siut, Sedem, cujus auctohoc actum est, fuerint restituti. Si autem
an mandatum

injuriam
(|uos

satisfecit. Praeterea

Sarracenos

et

falsos
ali-

dubilatis,

summi

Pontificis habea-

Christiauos

in

sua malilia protegit

et tuetur,

mus, ad uos
et

mittatis aliquos, quibus fidem adhi-

etiam in suis proeliis receptando. Nicolao camerario magistrorimi jabaruicorum, cum sit domini regis consiliarius et ejus cousilio omnia
,

beatis, qui videaut et legant htleras

domini paps,

vobis referant veritatem, etc. Subditur pro-

mulgasse episcopos, flagitante archiepiscopo Striinterdicti formam, Pontiflcias litleras, eamque Conshlutionem transcripsisse suis ac sigillis munivisse. Actum Buda?, anno DominicGB Incarnat. mccxxxii, mense Decembris . 23. Renotatiir Diploma de reg7ii Ungarici privilecjiis. Hsc quidem magno zelo a Roberto archiepiscopo A. S. L. ad comprimendos infldeles

regis et camerce

negotia disponantur,

damus

in-

goniensi,

Domini proxime veuturum, ut interim qua; per ipsum in praedictis articulis perperaui acta sunt, studeat emendare alioquin ex tunc sciat nominatimseexcommunicatum, et ab omnibus evitandum. Prseterea Samuelem quondam comitem camera; nominatim excommunicamus, pro eo quod ipse infamatus, et convictus de bsresi, in purgationem et correctionem sui erroris assumpta cruce, dato et recepto ad hoc termino, ut eat ullra mare, et non ivit,
ad
Coenae
:

ducias usque

diem

gesta

pes

sed cum sacrorum antistilum zelo princinon obsecundassent, meruit postea Uugaria
:

ob commissum in fovendis infidelibus crimen, infidelium horreuda excursione inundari, qui (ut
inferius

inio

Sarracenos
2-2.

et falsos Christianos similes

sui

enarrabitur)

florentissimum

reguum

in

sustinet et defendit .

solito

cum

Dein ad tuendam religionem, nc Christiani Sarracenis commercio in eorum pravos


illis

mores deflectereut, familiaritatem cum


lit,

sustu-

vaslam solitudinem redegerunt. Aberat sane Andreas longe a D. Stephani in coercendisiufidelibus robore et animis, qui ob eos populos ad divinum cultimi compulsos Ungaria; Apostoli nomeu meruerat,

inlerdictumque

summa
in

religione servari prE-

ac

divino pro^sidio fultus


ille

potentissimos

cepit;

quod

si

aliqui

dubium

revocarent, an
oblineret,

hostes debellarat; uec

eam

aucloritatem a

summo

Pontifice

numini ingratum praibuerat, qui ad augendum illius cullum amse

monet ahquos ad
liflcis

se trausmittant,

qui litleras Pon-

plissimas donatioues ac privilegia viris religiosis


contulerat. Cujus sane in eo genere

perlegere, contentaque iUis referre possint

Item auctoritate Dei et domini papa; prohibemus et interdicimus, ue aliquis Cliristianus in aliquo

commercio

vel contractu, vel aliquo

modo com-

Diploma peranno confirmavit Gregorius, atque uti in Regesto Pontificio jacebat, ad dirimendam iiigentem inler Vesprimiensem episcopum et Bevetustum
Iioc

exeunte,

ut

descripla cst. Data est enim

de qua
tineal,

in

ex Notis chronicis Epistols, quje in Annalibus hic num. 19 recitatur, in qua interficti hujus sententia anno mccxxii, mense Decembris. Hac vero posterior Epistola scripta fuit postquam interdicli suspensione, priori Epistola, remota, in toto regno divina cessarunt.
suspicari

quis

posset
illa

Constitutio Andrea; hic num. 13 relata ad annum pra:cedentem, ut sensit Annalista hic num. 18, vel poliusad prasentem peradhuc dubius hsreo. Licet enim annus 1231 eidem Constitutioni adjectus est, adhuc tamen aunus xsix regni Andres, qul ibi pariter adnotatur, annum 1232 exigit. Nam idem annus Andrea; xxix in Epistola quam modo ex Spicilegio retuUmus, cum anno 1232 perspicne conjungitur. Non enim Epislola ha:c ferens nuper ad principium Quadragesimtr lalum fuisse interdictum, ad alium annum rejicl potest, ut probat Epistola Strigoniensis archiepiscopi scripta anno 1232, cum jam interdicto Hungari subessent. Conciliari quidem hKC non possunt cum epocha regni Andrea ducta ab anno 1205, circa mensem Juuium ; sed neque coha;rent cum Notis chronicis Diplomalis Andres relati in Codice diploinalico Melitensi tom. i, pag. lOii, in quo annus xiii regni ejus cum anno 1217 illigatur. His interse comparatis suspicor, Constitulionem ad anuum 1232 promovendam esse, ut annus xxix regni Andrcai indicat. Epochara regui illius tigendam anu. 1204, ante diem xxvii Aprihs, qus dies in Epistola Spicilegii denotatur. Ex hoc vero consequatnr necesse est, ut anno 1217, annas xui regni Andrea;, itidcmque anuo 1232, die xxvn Aprilis, annus regni ejusdem xxix conjungi possit. Mansi.

An vero

GREGORII IX A.VNUS
ncdictinos litcm, ciini
meinl)raii;c,

6.

CIIRISTI

r23'2.

57

iiuibus

consubji-

tenlum
vit
',

erat, vcluslate labcfaclala; cssciil,

renova-

statuere, an non licuit cuipiamloco, quod volui ut faccrem. Et nc adliuc Ecclcsia S. Micliaelis vacua
esse vidcrctur, vel cpiscopus |]arocIiiaiius iiijurias,

quo nonnulla memoria celcbranda


(1).

cimus
a

queriiiioniasque in collcclione dcciiiiationis |)aleretur, cicurtem,qua; vocaturCortou, cumomnibus eidcm pertiiicntibus tradidi. 2o. Quod si ipse contra mca statuta quid inique agere vel acquirere voluerit, ante Dcuni jiidicem vivorum et mortuiu'Uin iu die judicii se contendere mccum sciat, adliuc aulciu subjungens dico, sit autcm id iiisum monasterium ab oinni inquictudine seniotuin Iiabcant que monachi post Iransitum sui cujusque abbatis alium abbatem securiler ehgendi auctorilalem a quocumque veliiit

24. Gregorius, etc.

Ne Privilugio ulterius possit opponi vitiuin falsilatis, illud quod contradicto judicio compcrimus esse verum, de'verbo ad verbum prirsenli
paginic jussimus anuolari, cujus tcnor talis cst

In noniine

Uomiui

iJei

sunimi, Steplianus,

superna providente clemenlia, Ungarorum rex. Crcdimus et vcre scimus, si locis divino cultui mancipatis potcslalcs ali|ue lionores adau-

gumentaverimus
prffidicandum,

id

verum

non solum laude Inunana divina mcrcede remune-

cpiscopo consecrandi cuni, sitque


diiics recijiere in (|uovis loco, et a

illis

licitum orelc.

randum. Quocirca omnium sanct;B Ecclesi;F. Uei fldelium nostrorumque praesentium ac futurorum solers comperiat intentio, quod nos intervontu,
consilio, et

quocumciuc,

Signum domini Stephani

monasterio
sito,

consensu doniini Anastasii, abbatis de S. Martini in monte supra Pannoniam

Dominicus arcliiepiscoiius vicecancellarius fccit anno Uominica; Incarnationis MI, Indictione xv, anno Stephani Primi regis secundo . Quibus onmibus
inclyli regis.

a genitore nostro incoeplo, quod nos pcr Dui subsidium ob anims nostra) remedium, pro stabilitate regni nostri ad flnem perduximus, talem concessimus libertatcm, qualem detinet monaste-

Gregorius papa Apostolicam auctoritatcm addixit.

Uat. Reate VIII id. Feb. Poutif. nostri

anno v

Hic forte leclor mirabitur regem Ecclesiastica privilegia in

abbatem contulisse, quorum auctorilas


difficultas

rium

S. Benedicti in inonte Cassino,

quia propter
abbate, et
:

ad Sedem Aposlolicam spectare tantummodo possit.

orationes sanclas fratrum ejusdem monasterii consilianle

Verum

omnis evanescet,

si

secum

domino

Anastasio

pr;tscripto

jugiter adjuvante, confortati et laureali sunnis

singulare

namque

suffragium, quod per merita

cogitatione reputarit, Ste[ibanum ob egregias animi virlutes at(|ue in dilatanda fide ardcntissimum zelum, ob quem 0|)time de Ecclesia meritus diclus-

B. Martini in pueritia

meaexpertussum, mcmoriae posterorum Iradere curavi. Ingruente namque bellorum tempestate, quia inter Tbeutonicos et Ungaros seditio maxima excreverat, praecipueque cum civilis belii ruina urgeret, volente comitatu

que Ungarorum Apostolus

legati

dignitate

Romano
(jue

Pontifice

auclum

et

insignitum esse', eaprivibigia in-

non ut rcgem, sed ut legalum

quodam

(comite quondam) Simigiensi paterna

me

sede repellere, quid fluctuanti animo consilii da-

Hactenus de Ungaricis rebus; jam ad Gallicas scrmonem traducamus. 26. liolhomagensem archiepiscopum a rege Rccruduere in Auxilasiim tiietur Gregorius.
dulsisse.

rem, quaque me verterem tanta tactus verecundia astantibus ducibus videlicet, Pagzano, Contio, Orzio, domno quoque Dominico arcbiepiscopo volum vovi S. Martino, quod si de hostibus interioribus
et exterioribus ejus meritis

tana provincia nonnulH haereticorum motus adversus quos Gregorius S. Jacobi equiles qui in
:

Vasconia erant, solito ardore belluin capcssere,


delesque
tibus,
illis

fi-

auxilio esse jussit

'

tum Auxitanum
pifficcpit';

victor existerem, su-

ac Kurdegalensem archiepiscopos sedandis lumul-

pranominati comitatus decimationem de omnibus


negotiis, prcediis, terris, vineis, segetibus, vecti-

qui

increbucrant,

incumbere

quorum postremum, nimirum Burdegalensem,


insignivit privilegio,

eo

galibus, vinoquehospitum,

quod

in praediis

eorum

ut

cum

legatus Apostolica;
sibi

cresceret, ne parochiano episcopo

pertinere vide-

Sedis in provincia non


praeferre liceret
:

versaretur, crucciii

retur, sed

magis abbati ejusdem nionasterii sub


ulla

qua etiam pra;rogaliva Messanendccoravit'. Cuiii vcro Rolhose Roiiiano

teslimonio pra;fatorum

mitum, absque
post

ducum multorumque comota subjugarem. Uumque cogitatum victoria potircr, quod animo revolefficacia

sem archiepiscopum
tifici

magensis archiepiscopus
a

tantum Pon-

obnoxium contenderet,

atiiuc in jus vocaliis

veram, operis

complcre studui. Necdum

enim episcopatus
licuit

et abbatia; praeter ipsuni

locnm

in regno Ungarico fuerant.

Quod

si,

vos fideles,
et

Ludovico rege corani ipsius tribunali respondere bonorum possessione exutus est; qua de re gravissime questus est apud Gregorium, qui
recusaret,

mihi quo volui loco episcopatus,


cLxxiv.

abbatias
i

'

Lib. V. Ep.

Ep. V.

Baron. an. 1000. num. 13. Ep. ccvii.

Lib. v. Ep, clxis.

' Lib. vi.

(1)

Conslltationem hanc

Stephano

Hungariffi regi

aiJscriptam, In

lucem proferendam

fuisse

ab annalisla, libens ego quuicm

aijmi-

serim

blcphauus sed monendi simul erant leclores ne quid liderenl scripto suspicioiiis pleno ct prorsus apocrjrplio. Quid esl eiiiiu illud quod rex scribit se scilicet ab Anaslasio abbate confortaium et laureatum esse ? 1'hrasis eliam illa ab ejus [clalis moribus abhorret, parochiano
;
:

episcopo. Denique Slephanus

ann. 1001 jam decesserat, ut ex Pagio in Critica adann. 997, 3, discimus.

Mansi.

Ann.

ToMts

XM.

R.iv.N.

II.

58

GREGORir IX AXXrS

f).

CHRISTI !232.
et aliis

suscepto arcliiepiscopi patrocinio causam ad Se(lem Apostolicam evocaYit, eoque argumento luxc
regi scripsit'
c
:

Si

quid autem juris in praimissis,

adversus
hca-

eumdem

arciiiepiscopum regalis excellentiase


ei justiticX

bere proponit, faciemus


cliarissimc, sicut et nos
tiiaj

plenitudinem

Gregorius, etc.
fili

exhibcri, etc. b Significat a se Parisiensi et Sylva-

IJtiiiam,

nptamusi
te-

ncctensi

episcojiis

datam provinciam, ut regios


provinciamque III kal. De-

a prima}vo adolescentia;

flore

assuefacias

administros ad restituenda archiepiscopo, qua; oc-

sistas jiigiler in

metipsum timori divini nominis et amori, ac pereodem, ut ei serviens, cui servire


est,

cupata erant,

censuris cogerent,
n

interdicto subjicerent.

Dat. Anagniae

regnare
felici

vere regiies

et post

prwscnlis vitae

cemb. anno

VI .

inevitabilem exitum

regnum temporale commutes

Ecclesiasticae

Ha;c Pontifex, qui auctoritatis tuendae zelo agebcatur, quique gra-

clarai

commercio in rcternum, ac de te, sicut de memoriae progenitoribus tuis, vere valeat praedicari, quod Cliristianissimus es inter principes Christianos; ut a devotione
tuff,

vioribus verbis in

Henricum

Anglia!

regem obeam
est.

labefactatam clerumque oppressum invectus


27. Anglicani prcesules

arguuntur ob Jiimiam

EcclesicB

matris
tu

in dissimidando facinore ignaviam.

Neque Angli-

nullo

unquam movearis impulsu,

sed eam,

canus clerus
tiim
est.

modo

depressus, sed in ipsius etiam

quae te sincero cordis affectu diligit et honoraf,

Apostolicae dignitatis dedecus atrox facinus patra-

quoque pio devotionis proposito venereris, ut prseter laudem liominum mercedem consequaris cEternam. Gravem siquidem venerabilis fratris nostri Rothomagensis archiepiscopi recepimus quaestionem, quod cum in spiritualibus et temporalibus nullum post Deum praeter nos judicem liabeat, de autiqua Rothomagensis Ecclesiffilibertate, acipsius
consuetudine hactenus observata, tu
ductus, et utinam

NonnuIIi enim Angli exasperati odio atque invidia sacerdotia exteris, qni Itali exParisio

terceptum
carunt

videntur fuisse, attribui, Pontificium cursorem ingladiis concidere, Gregoriique Diplo-

mata sacrilego contemptu laniata pedibus conculnec tamen praesules Anghcani in tanli
:

flagiUi auctores

quorumdam

rem dissimulabant. Quare Gregorius


litteris

consurrexerant, sed ignavo silentio acrioribus

non seductus consiliis, confra pmedictorum progenitorum tuorum consuetudi-

Eboracensem archiepiscopum caeterosque

episcopos perstrinxit.
28. a Gregorius, etc.
B

nem, qui

Ecclesias, et viros Ecclesiasticos pio

sem-

per et prompto Tenerabantur affectu, ipsum ad

Attendite et videte

fratres et

filii,

si

in

tuam pra^sentiam evocans eum inducere voluisti, utsuper eo, quod in qiiosdam excommunicationis sententiam promulgarat, ac quibusdam aliis artiexamine responderel. Et quia ipse non solum juri suo periculum, verumetiam subversionem meluens Ecclesiastica; libertatis id efficere denegavit, se ac bona ipsius Ecclesiai protectioni Sedis Apostolice supponendo, motus ex hoc graviter contra eum, ipsum domibus, villis,
culis

conculcatione numismatis, Petri

et Pauli,

Apostovicarii
:

lorum imaginem,

el

nomen

Jesu Christi

profitentes, debita Creatori

reverentia cxhibetur

sub

tiio

nostrarum scripturae si in laceratione litlerarum servantur si in captione, obsessione, remandata


:

dem(itione

spoliatione

clericorum
:

privilegiati

cleri gloriosa libertas infringitur

si

in illata cur-

soribus nostris injuria,

uno

in frusta conciso, et

altero semivivo relicto, illa

terris; redditibiis,

et

possessionibus ad Ecclesiam

suam
liasti,

spectanlibus protUce voluntatis arbitrio spoea per ministros tuos


faciens
detineri.

In

coinmnnis securitas, quae non solum in Christianismo sed etiaminpaganismo, quasi naturaliter debetur omnibus, observetur. Sane DuIIae nostrc^e quid injuricX debebalur, qua; pro universis et singulis a

(juo tanto tibi,

tanquam filio Ecclesiae speciali, dolemus etlimemus amplius, quanto personam tuam

tempore, cujus

non

extat

inter caeteros principes Christianos sinceritatisbra-

tissimi

memoria, et specialiter a tempore beaThoma; martyris principes et tyrannos in

nmplexamur, cum regnum Francorum benedictum adeosemper in ApostoliccC Sedis devotione permanserit, ut ab ea nuUo unquam, sicut credimus, sit tempore discessurum. Monemus itaque celsitudinem regiam, rogamus et obsecramus in Domino Jesu Christo, quatenus erigens oculos tuas menlis ad illum, qui est Rex regum, et dominantium Dominator, ac pensans
chiis specialius

Ecclesiis et bonis

earum

in

Anglia saepius debac-

chantes, pro conservatione EcclesiasticcT} libertatis,

tuendo, auctoritate Sedis expugnavit? Quod si aliquid .\postolica; tolies inhonesti litteris nostris impingilur, deducantur
ac
privilegio
clericali

in

medium,

et

luce clarius apparebit,

quod

in

ipsis nullius justitia Iffidilar,

sulitur,

animarum saluti coninduIgenticTreserantur, jus suum patronis


non negatur,
et cleeis,

illum devotionis affectum,


tores tui ad

Deum

et

progeniEcclesiam habuerunt, praepraefati

quem

redditur, prailatis honor debitus exhibetur, nobilibus, litteratis et benemeritis gratia


et sic

missa omnia taliter corrigas et emendes, quod existat tibi meritorium apud Deum et apud homines gloriosum, et ex hoc ille, qui te prae caeteris regibus cxaltavit, pleniorem tibi gratiam conferat in prsesenii, et abundantiorem gloriam in fuluro.
'

nisi corrigere delinquentis excessus,

rum

in melius

reformare

sit

vitium, nihil in

qiiod oculos intelligenhs offendat, poterit inveniri.

Italicos agitata, vel

Herodiana vero severitas iu clericos, et maxime tantum desaivire speravit o, El


:

infra
Lib. VI. Ep.

CLSXV.

29.

Ubi ergo paslorum

vigilias ?

ubi specu-

GREGORII IX ANNUS
lalorum cxciibin;? ubi consorvatores libcrtaluiu?
ubi Ecclcsioc
rcverentia
lius
ilJotn.
i)ra'stiiuni

(J.

CIIRISTI 1232.

59

Parisius, ac nonnullas litleras


ratis exaralas ac toto

juramcntum?
ul)i

ubi

minaces a conjuregno sparsas refcrl, ut faclo

lilialis?

uLi vciliuni Doiuini

pcnelrahi-

iiiipetu Aiiglia deturbareiilur.

onmi

glatlio ancipili bis

acuto?

suspcnsio

dum
bus e

vero

interdicli? ubi

cxcommunicalionis vinculuni,(juod
a
fideliuni
sit cis

Nou pnetermittenquod idcm auclor, dc paueis animapurgatoriis flammis uno die in tasluui rececst,

contiimaces et rcbelles
lidci unilate sic separat,

consorlio et

plis, ut

Uoneiuli episcof^o iu
scribil
:

ca;lesli

viso

objcctum

ut vita

supplieium,

et suspecla criminis conscicntia

etiam dormiendo
et

timorem

incutial daninationis aHernic? Qiiis ipso

Sub cisdem diebus, Henricus Rolfensis episcopus, cum in sabbalo quo cantatur Sitienles, venite ad aquas apiid Sidingebiirniam,
fuerat,
a
: ;

jure exconmuinieatos luijusniodi,


cendiarios, prffidones
in

raptores,

iii-

pneseiite Cantuariensi eleclo, ordines celebrasset

sna dicecesi publicavit?


}j;encralis

solemnes, adstante cleio

et

pnpulo, fiducialitcr
est

Quis ad relevandam EcclcsiiB

iiijuriani,

cum sermonem
Gaiidete omiies iu

faceiet

pioteslalus
fratrcs,

diceiis:
jira;-

organa condoleudo suspcndit? Quis ablliernsaleiu


in Jericho descendenti, saccrdote ac levila prajler-

Domino

qui hic

sentes eslis, scientes indubitanter,

euntibus,

vulneribus

saucialo

vinum

et

olcum

dem

die

quod uno eleoexierunt de piirgalorio rex quondani


et

cum

Saniarilano inludit? Quis de semine Sem,

Anglorum Richanius,
archiepiscopus,
episcopi, ad

Stephanus Cantiiariensis
arclii-

virlulum opcralione famosus, vel Ja[)hetcharitatis dilatatus amore, humeris suis imponeus pallium,

cum uno capellanoejusdem


illi

conspectum

diviiue majestatis, et ea-

verecundiam matris

Ecclesiaj pallio suo,

rctror-

dem
riint.

die iionnisi tres

de

locis popualibus exie-

sum
Non
bus

incedens, operuit a Cliamcallidodenudatani?


inventis ergo

Et ut hisdictis ineisfidemadhibeatispleiiissialii

Sem

ct

Japhet ejusque

siinili-

inain ct ceriam, quia mihi et ciiidaiii

ieriia

in partibus Anglicanis, utinani

bcat hic

locum uon hamaledicliojngum servitutis Chanaan Dliis


.

jam

vice hoc pcr visionem revelaium esi ita mani-

feste,

quod ab animo meo omnis

dubitationis

imponentis
30.
nite vobis

Et infra

Surgite, qui dormitis, et vigiles anle[io-

ambiguitas removeiur, etc. Idein de Siepliano ex igne purgatorio cleri suffragiis liberato indicant
novatores'.
32. Subjicit Parisius facta Richardi regisnientione, piuni illius opus, cari iiotuisse existiniai,

Jesum,

et

ipsum pro

salute

hnmani

ge-

neris

crucifixum, facientesque thymiania opere

unguentarii compositum diligenter mixtum, purum, etsanctificationc dignissinium, nialefaclores


ipsos, qui

iii

quo divinum numeu plaquo non iiiinus divina!


in

dixerunt

Domino

Discede a nobis,

et

clementiae

iii

C(|uitem insigne miraculuni emicat.


pareniis iiiicr-

viam obedientiai iax nolumus; [iraecisos a vite, Christo videlicet, qui est via non errans, veritas non tallens, vita non deficiens, obsecrate, arguite,
increpate in

enim extcstuans e(|ues ira feciorem, ad euin irucidandum


tus(iue

Cum

involarei, alter(|ue

omni

patientia et doctrina. Exemi^Io

per Crucifixum obsecrassei, ut vilaj parceret, moiis atque emoUitus districium ensem in

quoque Aaron
alltari, mittite

ferte

thuribuUim, et hausto igne de incensum, currenlesque iu medio


superbioe

vaginam innoxium condidisset, ac posiea ob vena-

Uonem

coiiira regias leges qiucsitam in exilium

multitudinis,

quam

jam devastat incen-

dium, mouitionum, correctionum et orationum thymiama. Quis enim scit si ignoscal Deus, aut beneplacitum sitei adhuc, ut ad locum suum
otferte

pulsus bonisque exuius, post nuiltos annos in Normannia Ecclesiam ingressus ad Richardi regis

ossa arida revertantur, et mortui reviviscant?forte

misericordiam imploraiidam, ui sibi pairii ejecio amissa bona resiiiuerei, intereaque temporis cum sajpins provolveretur iii genua, peteretque a Deo,

vobis adstanlibus, inter mortuos el viventes plaga cessabit. Si vero velut obstinali ad admonilionem

regium pecius emoUirei,

conligii, ut quoiies pro-

et passis

vestram Deo, Ecclesiae Romana!, ac nobis, necnon injuriam plene satisfacere fortenoluerint,

cuniberet in genua, toUes Christi e cruce pendenlis imago in ara exposita capui inflecieret; quo
conspecto ingeiili miraculo, Riehardus rex evocavit equitem squalore obsitum, pcrconiaiur ([uod Deo gratissimum opus aliquando edidisse putarel,

quia peccator cum venerit in profundura malorum coutemnit, dictos idololatras, fautores recepta,

tores et consiliatores

eorum
matris

excoiiimunicatos, et
Ecclesia3

a liminibus sanctae

sequestra-

eoque subjicienie parenlis interfeciori veniam per audita rei Cruciflxi vulnera exoranti ignovisse
,

tores publice nuntielis, facientes


nis sententiam, quapropter

excommunicatiotenentnr
et
festivis,
iii

prajinissos

serie et causa exilii, in patriam, prisiinos hoiiores, fortunasque restituii ; li;ec Parisius prolixiori ora-

excessus, singulis diebus


pulsatis

Dominicis

campanis

et candelis accensis,

quilibet

tione prosequilur, subjicitqiie Et ha;c niisericordia, quani fecit pius rex Richardus, cuin aliis
:

locis subjeetis sibi auctoritate Apostolica publicaii,

hujus operibus ipsum, ut credimus, a periculis


daniiiaUonis et crucialus
citiiis

donec passis injuriam satisfecerint conipetenler, etc. Datnm Spoleli V id. Jun. Pont. nostrian. vib. 31. Pius animiis lUchardi regis. Excitalam

liberavii .

33. S. Anlonii Patavini canonizatio.


pexit
lot

Sus-

hoc anuo

Italia B.

Antonium Olyssipponensem

quidem superiore anno gravissimam


adversus
dotiis
llalicos clericos,

in Anglia

taniisque CcElesUbns prodigiis Palavii iiidareUIG.

qui in eo regno sacer,

opimis

potiebaiitur

tempestatein tradit

Ceiit. xiii. col.

00
scere, ul

GREGORII IX ANNUS

6.

CHRISTl

1232.

luto

noiulum ab illius felicissinio obitu evoanno Gregorius sacros diviniB voluntatis nutus seciitus, iliuin soleiuni ritu iu sanclorum Albo coilocarit, de quo \rxc Richardus a Apud Spoletnin Gregorius papa qucmdain fratiem Aiito'
:

35. Pontificios ditioni addita

tibus licet

Romanis.
bisce

Meminit decreti B. Antonio


:

oppida rebellan-

sanctoruin cullus Pontificia; Vits scriptor lionorificenlissimis

vcrbis

Sexfo

qnotiue anno

Pontificatus sui inter multa negotia, qua; feliciter

niuin de Grdine fratrum

Minorum

canonizavit, et

sanctoruin Catalogo mandavit adscribi . Cui auctori consonant Henrici Steronis verba S. Antonius de Ordine Minorum fratrum apud Paduam
:

expedit,B. Antonium de Fratrum Minorum Ordine, qui fehcissimi inngislri vita et niiraculis non dispar
extiterat iinitator,
liter

sauclorum consortio venerabiauctor

associavit . Pergit
:

enarrare varia

signis coruscans a

domino papa canonizatur, cuni

nondum annus inleger jiost obituin suuin esset elapsus . Quibus consentanea bistoriai monimentis

De Spoleto postmodum per liealinaj civitatis fines ad abbatiam Sublacensem profectus, iterum Campaniam adiit. Mense
Pontificis itinera ac gesta

Iradidere, ejus Vita; scriptor, S. Antoninus*,

Augusti Anagniam civitatem ingressus, ubi inajori parte

et alii veteres scriptores,

de quibus P. Lucas Wadingus, qui ha;c aliaque ad Minorum faniiliam


spectantia,
est

exactissime prosecutus, ad

quem

more

nostro

cupidum lectorem

rejicimus. Salis

hyemis feliciter consummata, iteruin iu Campaniae parlibus nobile castrum Palliani populo, et possessione foecundum, adeo dira degentium seditio concitabat, ut alterutrum attrili molestiis,

litleris, de S. Antonio cKlilum numero adjecto exaratis*, haec delibare 34. 8 Sanctaj inemoria? B. Antonius de Ordine fratrum Minorum, qui oliin degens in sa?culo ina:

nobis fuerit ex Aposlolicis

solum

ipsius

exterminium per

ignis incen-

diacogitarent.

Quo inexpletaRomanorumcupiditas
dolo procurans, homines Montis-

rumore

suscepto, suis adjungere terminiscogilans

viribus atque

gnis pollebat nieritis,

nunc vivens

in ca?lo multis

Fortini latenter immisit, ut illud occasione discor-

coruscat miraculis, ut ejus sanctitas certis indiciis comprobetur . Ubi subjecit significantibus Pata-

maxima niiracula, qua; numen apud ejus sepulcbrum ederet, datam episcopo Patavino nonvinis

ex ejus sperantes domireliquam Campaniam subjugandam. Qiiod verisimilius videbatnr, nam inter fines Campania;
diffi
;

caperet indefensum

nio

situin pronrptius pra;stare


liare

poterat hoslibus fami-

nullisque viris religiosis provinciam ut ea in publicas Tabulas referrent, addit o Nuper autem
, :

tam per relationem pra3dictorum episcopi et priorum, quam per depositiones testium super hoc
receptorum, de ipsius virlutibus
et

fomentum, p rffisertim cuin si lemota timentur incendia, non veniunt cum securitate propinqua. Quorum astutia domini papa; cautela prieveniens, illud officialiuin suorum ministerio capdim,
decrevit ad opus Sedis Apostolica; custodiri, eodein
fossatis proeruplis,

miraculoruni
conver-

insigniis cerliores effecti, et experti aliquando per nos ipsos sanctitatem vitai, et admirabilem

niuro sublimi,
licet

et excelsae turris

pra;sidio

communito. Et

ipsius

slructune

sationem ipsius, utpote qui apud nos fuit aliquandiu laudabiliter conversatus eisdem episcopo,
,

primordia

Romanus populus

interdicens, terrori-

bus

solitis

potestate

ac

communi
et litteras

pra;dictis

per

solemnes

pater

exterminium patria; minaretur etcastri, non minus intrepidus hyeinis algentis hor-

nuntios suos,

nobis cuin instantiadenuo

rore, aquae buUientissubsidio ccemenlis habilitalis

quod euindem fratrem sanctorum Catalogo adscribere curaremus, ut auctoritate, sicut convenit, Aposlolica dignus honor ilii exhisuiiplicantibus,

ad opus, quae malitia temporis reddebantur inepta,

manu

artificis

celeris erexit

eamdem.
castri
et

36. Ut

autem Pontifex hominibus

beretur in terris, qui sicut claris signis et evidentibus argumentis apparet honoratur in ca;!is, ipsum qui corporaliter dissolulus, cum Cbristo esse
,

arcis custodiae utilius provideret, i|isius loci nobi-

ne illius honori, et debito, detrahere quodammodo videremur, si glorificalum a Domino permittereinus uKerius humana devotione i^rivari, de fratrum noslrorum consilio, et pra?latorum oinninm, tuncapud Sedem Apostolicain existentium, Catalogosanclorum
et gloricE

meruit

in ca;Iestibus,

linm domos el possessiones non tenues, novem millium librarum eis erogato pretio, titulo emptionis accepit;quas subseiiuenler eisdem concessil
in

feudum, Romanae
pecunia,

Ecclesiae proprietale servata

nihilominus pro a^dificiis, el variis munimentis, pro emptis possessionibus et aliis usibus affluenter eO^usa. Castrum etiam Seroni
largiore

mus adscribendum,
annis singulis
id.

duxi-

etc.

Decernit recurrentem

futurum,
tibus
illius

et

eodem

Junii diem illius nomini sacrum die aliisque octo subsequen-

cum

pietatis

sepulchrum
anno
vi .

sensu ac riteexpiata conscientia adituris unius anni iudulgen-

primo vicinum, non modico emptum (iretio dominio apidicavil. Munitissimum ibidem castrum Fumonis structura nobili, et grandi possessione difavit, quod Ecclesia; Rom. dominium esse asserunt publica documenta, nobiles qiiidam
satis

Ecclesia;

ijisius

domiiii papa; propinqui,

quorum

custodiaj

tiara pollicetur. a Dat. Spoleli III

nou.

Jun. Pont,

fuit

antiqua Sedis Apostolica; liberalitate commis-

nostri

suin, detentione ita longa quasi jure

quodam

do-

'Rich. inChron.-^Ster.apiidCaDis. tom.


Sur. toui.
1.

III. die xiii

Jud.

i.

p.

2C1._
C.

3 5

Tit. xxiii. c.

VI.

Ep.xii.

3.S ^

a,iH

Gre " "^'

quos etiam ilinera publica dubia reddebantur. Sed non acquiescens carni el sanguini, Pontifex venerandus illud EcclesiiE matri restituit, arcla obsidione dcTictum
minii
sibi

vindicabant

jier

OREGORri IX ANNUS
de
pietatis

6.

CIIRISTI

1232.

61

manu

Iriiiin

iniUium iiljrarum

cis

stolicac

Sedis legato recipienti

quantitate solula, propter quae


ctora
liira

Romanorum
,

pe-

man;c
(luis

Ecclesiae concedo, et trado

nominc ipsius Roomnia bona mea


ct tcneo,

coininotione succensa

personarum pei)roniiUcbanl .

prccsentia et lulura, qua;

habeo

vel ali-

ricula, et exlcrininia patrimonii

Tradit Ricliar. Roinanos inense Jui. Gregorio Reate redcunte, conflata pncvaiida manu, ad Montcm-

pro ine liabet et lenet, vel ad me pertinent in diopcesi Castellan. Ferentin. et Robien. scilicet castruin Alpbani et ejus

curtcin

castrum Corneti

Fortinum

accessisse
:

ingrediend;^ vastand;L'(|ue

CampanicE aniino

sed trttjus ad eos Gregorii

no-

mine

venientiluis cardinalil)us data pecunia flexos

emollitosi|ue Uoniain repetiisse.


37. Ketardatus est ea

et ejus curlem, castrum Montis Acuti ct ejus curtein, et etiam parlem meam castri Frageti, et ejus ciirtem, castrum iN;iss. et ejus curtcm, et ea qua; habeo in villa Montis-Rolundi, et in villis de Ca-

largitione
;

Romanoruin
Urbe
coliata

furor, sed

non penitus concidit


liajc Vit;e

quemadmodum
S. Maria;

castrum

nec
{de

|)r;i'terita

beneficia in instaurata

quibus

auctor

Pontem

gravibus refecit expensis, alluvione Tibt ris demolitum et quia quffidam Urbis itinera sui concavi:

putredinum fere tamen absque gravissima civium ibidem degentium corruptela, pater inunificus qu;cdam fieri purgamenta decrevit,
tate

reflexa

per

detentionem

castrum de Silva plana et et castrum de Fontc Clusi, et castellum Yeduin , et castrum Montis Belolini, et villain de Rufello, et castrum de Fuluec omiiia pr;edicta cuin sciana et ejus curlein omuibussuis perlineu. etcum omni juieel actione milii in dictis rebus competen. et competituia, do
laiite, et

Roccliclam,

ct

Montis-Portuke

inacessibilia reddebantur, nec

el

trado tibi dicto D. Raynaldo legato recipieiiti,

sicut dictuin est,


cl

nomine

dictie

Romanae
ejiis,

Ecclesiae,

ad fidelitatein et servitium

qua; oinnia

qua;

Romani

clavicas vocant,

per

quarum

vastos

conflteor

me

possidere

nomine

ipsius Ecclesia; .

hiatus influente putiedine salubriter aeri provide-

39. Dellimi

Viterbiensiitm contro

Homanos

relur et \\x ) a lacessendo injuste Gregorio pel-

leudoque Urbe, quam oruarat, abducere potuerant;ob motam enim eorum rebellionem Spoleti, Anagniaeve, Reateve morari coactus est, ubi dum consisteret IX kal. Augusti, Fridericum rogavit his verbis, ut ad frangendam elidendamque Romanorum superbiam opein porrigeret a Horta;

Debucrant lioc i)ictatis clam fovet invadenda ditionc Pontilicia exemplo Romani ab at non Gregorium insectabantur sibi temperare sed diulurno jam bello Yitcrbienses fatiganiodo,
:

Fridericus.

bant,

factisque

saqiius

excursionibus

ingentes

adversariis clades,

excisis captisque plurimis illo-

rum

munitionibus, vaslatis agris, pra^daque in;

mur,
lucis

inquit, attuntu, (luatenus in

succursum ma-

genli avecla im|iresscrant


elferati Viterbienses in

quop;ene desperatione

tris Ecclesiaj velut benedictionis fllius, te superna)

subditos Ecclesia) circum-

dffiinonum, et frangenda cornua

lumine praicedente, ad fugandas catervas impiorum tam

jacentes iras

effuderunt.

Ad

qua; comprimciida

mala missis
plor
:

legatis diligentiam

soUicitudinemque
scri-

propere

quam

potenter exsurgas, ut rebellesi ntel-

Gregorius applicuit, de (luibus ipsius Vit;e


a

iigant et cognoscant,

quia

tibi

nomeu

invictus et

excelsus i^ne terrae regibus, elatorum in perdilio-

nem dei)onens iiisauiam, et erigens bumilium graliam in salutcm, et eliam dejectis persequentibus sponsam
Clirijti

Quia Roinani immaniter Vilerbienses persequentes, captis munitionibus et hominibus de potentioribus civitatis, et animalibns datis iii pra;-

dam

sponsi delicias mercaris .

per quod Yiterbienses

annis singulis, vineaset segetcs devastabant; qnadam desperatione coiiifl.igellis

Ha?c Ponlifox, qui nulla a Friderico auxilia, (iu;un

moti, vicinos Ecclesi;E

durioribus aflligere
tali

magnifica verba elicuit.


38. At

non cessabant, ut idein

dominus

piessura

dum

Friderici

lur Gregorius ad frangendos


Ecclesiaslicani

arma implorare cogebaeorum conatus, (lui


invadere

ditionem
iis

moliebanlur,
flo-

fldeles eriperet, duos ex venerabilibus fratribus suis vcnerabiles patres cpiscopiim Osticnsem ct... tit. S. Sabina; presbyterum card. Vilcrbium desti-

Ugutius vir in

regionibus princeps opibus

navit,

perquorummanus

fuit

formacompositionis
et snfficienti

rentissimus, divino insliiictu afdalus oninia bona

inventa de consensu partium,

cau-

Rom. Ecclesiffi pro sua parentunique animabus redimendis contulit; cujus doualionis Instrumentum ' bistoriffi inserendum visuin cst a Iii nomine Cbristi.amen. Anno ejus mccxxxii, Indict. v, die VII, exeunte mense Oclobris, tempore doinini
:

tione vallata. De bello Roinanos inter ac Yiterbienses gesto, cladibusque inflictis mutuo et acceptis,

agit Ricliardus

'

suisiine

temporibus

distin-

guit;

ac

demuiii pacein

Pontilicis

opera misso

Viterbium
ciliatain.

Thoma
Iiiterim

S. Sabina)

presbytero card. conin

Gregorii pap;B,

et

Frederici imperatoris.

Ego qui-

ne

quid

ea

extinguenda

dein in Dei

nomine Ugutio Dadei de


flliis

castro Aldicae

discordia pr;eterinitteret l'onlifex, datis Anagniae

meis propria et spontanea voluntate, liberoque arbitrio,pro redemplione animm mea; et iiarenlum meorum, do et otlero Deo, et Ecclesiae Romanae et tibi D. Raynaldo, D. papae subdelegato, ct capell. Massanorum rectori et Apoet
'

pro

me

pro

XII kal. Novem. ad Fridericum iinp. litleiis * de missis Viterbium R. Osticnsi electo et T. SanctreSabina; presbylerocardinali certiorem fecit, postulavilque ad Yilerbienses pro coeunda
ni= pace scriberet.

cum Roma-

tiijl

III

M-. Vjl. qui Liber Censuura insciibitur.

iRich. in Chron. an. 1228, 1229, 1230, 1231,

1232.-

'

Ep. cxxxv.

C2

GREGORII IX AX\r:s
M). Al ?ul)jecisse poliiis discordi r faces ac soli-

6.

CIIRISTI

1232.

tis

fraiidibiis iiialum

intestinum alere studuisse

Fridcricum, quam non dissentientes conciliassc, a Et licet ille versutus tradit nicmoratus auctor
:

ctum dcsiderium, consilium rectum divina inspinos et fratres nostri gavisi ratione conceptum sunuis in Domino, et in potentia inajestatis ipsius,
;

qui

sic inatri

filium,

el

filio

malrein spiritu sua3


et

Auj;uslus augere discordias contra suac majestatis dciiitum nioliretur minister ne(]uitia;, fonienta niajoris ct gravioris odii ministrando, ut antiqui

charitatis univit, ut affectuum unitas, et identitas

animoruin nobis onustis leviget onera honoris


oneris, alias sacerdolio
et

imperio inultipliciter
[)0sset

draconis imitator et ha;res, per inille nocendi modos caudn? fraudulenta} aculeo in matris pectus

onerosa.

Quis

unquam

nova

temeritate

prresumere, ut in negotio
sticae,

fidei, liberlatis Ecclesia-

venenum infunderet pnTconceptum,

ut vel mater

Ecclesi;x! et

iniperii juriuin restauratione,

flliorum destitufasubsidio facilius ruinae i>ateretur incnrsuin, vel saltem turbationis cxperiretur angnslias, in

quod de

consilio nostro prosequeretur imperialis


et fine, filio

subUmitas in principio, medio


tur, natura renititur,

dissensione natoruni, nullius (luielis

deesset, aut filius matri deficeret? Ratio

mafer non pati-

bencficio i)otilura P. (Johannis) de Polot senatoiis Urbis, et (|uorumdam nobilium, quos pretii iner-

ut individuum recipiat se-

clionem

alioquin posset inferri,

cede corruperat, suffragio coniitatus, eam, tuin paterprovidus curavit invenirecautelam, ut hoslis discordes filios ad grcmium argumentis elisis
,

posset honio relinquere, ct

idem

esset

quod seipsum secuudum

idem relinquens pariter et relictum, agens et patiens in eodem. Absit, charissime flli, quem gestainus in visceribus cliarilatis,

matris

Ecclesiaj

reduceret,

firmissiini

fcederis
et

unione

pacatos,

eorum

sic

labores

mctitur
flliis

omni

puritate diligimus,

damna, ut de matris ubere Romanis copiam minisfraret; nec relinqueret


tatis extorres,

lachs

mune commodum
mentis oblilus,
secretarium
exquiritnr,
si

quem, teste Deo, ia cujusincrementum comreputamus ut aliquis suae


,

alios uber-

lu-cc

vei leviter suspicetur. Iino

si

quorum

inopis

quam

ex

causa

cordis

scrutinio

recte

inquisitionis

dissensionis incurrerant,
Ecclcsia
viventia,

viginti

millia librarum

veritas infallibilis diligenti medita-

Rom.

concessit,

sanctius judicans

vasa

tione pensatur, hortus clavigeri regni caelesUs rationalis et fioridus Apostolica


disi

quam

cordantium que vestibus


pater, ciica

slabilita,

metalla scrvare. Sicque pace discaptivos liberavit, ulcuin;

inanu consilus, para-

sicque pius et muneribus honoratos salutem filiorum erraiitium provida Uberalitate dispcnsans, ut hos a poena deslrucUonis eriperet, et alios prffiservaret a culpa . /il. Pugnare superiora ab auctore Yitae Gregorii
f

fluminibus irrigalus, non invenitur pro uvis spinas, pro ficu tribulos germinare, cum ejus
cultor et dominus, pro pane
flliis

lapidem,

pro

ovo

non consueverit porrigere scorpionem. Facile quidem toUitur suspicandi facilitas, si insuis

cerU judicii attendilur difficultas, maxiine ubi


experta sincerilas operis destruit imaginariam opi-

radila

cum

litleris Ponlificiis

Friderico mi^sis

videbuntur, sed facile conciliabit, qui instruclum fraudibus principis auimum perpendealicui
rit, cum hostes adversum illum clandestinis arUbus asperaret; palam vero ad aucupandam gloriam graliamque Pontificis, qua maxime ad Hiero-

nionein erroris. Et licet intra virtuluin germina

lolium quaudoque improbae se pravilaUs immisceat,

nunquam

tanien in

colonia Apostolorum

principis de puritate duplicitas, de veritate simultas,

de innocentia

iniquitas

nociva colligitur, a

solymilanuin rclinendum regnum egebat, Ecclesim obsequentissimum se ostentaret. Ad conciliandam equidem sibi ejus laudis fainain Messanensem

qua scandaloruin hujusmodi zizania relegatur. Quocirca imperialem mansuetudinem rogamus,

monemns,

per aspersionem sanguinis Jesu Christi

archiepiscopum ac Petrum imperialis aulae judicem oratores ad Gregorium inisit, ut significarent divina se luce coUaslratnm ferrum ex ara B. Pehostes fldei fri, Pontificiaque manu susceplum, in
atque Ecclesiai stringere,

obsecranies, et in remissionem

injungentes,

omnemque armorum
:

potentiam ad defcndendam propagandamque divinam gloriam convertere decrevisse cujus audita lcgaUone Gregorius gralulatus, hortalusque est

tibi peccamiiuim quatenus thesaurum desidericrum caelesUum sacrario tui cordis inanu filii Altissimi coinmendatum aperiens et effundens, ad contercndos iniquos, liberandos oppressos, et miseros consolandos, cuin abscondila sapienUa, et thesau-

rus invisus nulla

sit utilitas

in

utrisque,

virile

couoptatum flnem peiduceret mutuique ainojunctis enim sacerdotio et iinperio,


pia consilia ad
' :

ris

vinculis

obslrictis,

fore,

ut

Ecclesia

atque

Ronianum imperium ad augusUorein efflorescei'ent

dignitatem.
42. a Gregorius, etc.

Referentibus venerabili fratre N. archiepiscopo Messanensi, et dilecto filio P. imperialis aulaijudice, nuntiis tuis, piumproposiluni et san8

propositum praepoteiile potentia fotis viribus proanimo nianus sit proxima, affectum sequaris affectus aperiat, ut consilinm, auxilium, et favorem Ecclesix sollicitudo iniperialis obUneat,quaj prajslo tibi sunt edncenti de foramine obstetricante iiianu imperii colubros tortuosos. Datum Anagniae Vl kal. Nov. Pont. nostri anno vi . Ostentabat etiam 43. Idem Sarracenis favet. vafer princeps ad delendos hfereticos sacrum desiderinm se concepisse, quare ob piuin consilium
:

laudibus ornatus cst


'

scd
:

longe liajreUcis ne-

Lib. VI. Ep. csLix.

quiores Sarracenos fovebat

unde

iUi Pontifex

non

r.REGORlI IX
sine iiigcuU tlolorc id crimen objecit
'

ANNUS
(|iio iii-

G.

i=^-

CIIRISTI 1232.

63
auctor tradil
Clirisliaiios

cx

Syriacis

rcbus

idciii

gentia emergerent mala, Sarraccnique, majoribus

Terram-Sanctam incolcntes
rass(>,ac Bcrytlii

intestino bcllo labo-

sumptis animis, vicinisCliristianis j^ravcs


cladcs, ac S, Fetri Ecclcsiam in Uaiigid

iiitcrrcnt
jirotaiia:

rcgiilum Pl(dcmai(lam occupasse:


.

Joanncs,
recipit iu

iiiqiiil^dc lianicii civilatem Acconitaiiain

tam
tes

Miranin stabulum sacrilcge convertisscnt accepimus et turbati, (]U0(l pcrdilionis (ilii,

odium imperaloris

Exasperasse vero

in sc jiisla illiiis
cniii
iii

odia Fiidcricum supra vidiiniis,

Sarraceni vidclicet, in Aimliic partibus conslituti,


lui favoris

expcditioiic Asiatica blandissiinis veibis ad


satcl-

accedente conscnsu, (luod crcdil)ilc non


S. l*clri iu

Bangio Fojctano, plcno jurc spcctantcm ad monaslcriuin S. Laurentii dcAvcrsa, vcrtentcs in locuni subjugaliiiin,
vidctur, Ecciesiam

cvocalum productis post ccenam armatis litibus Bcryli doiniiiio ccdere jussit. Nova
se

igitur

inolientc Bcryli rcgulo, cxtulit in

eum

sigiia inija;-

rialium castrorum piafcctus, sed

victuiii acie Ui-

qua? prius (uerat babitacuhun Angcloniin, i|isain

cbardns addit:

Eodcm

incnsc, (nimirum Maio),

fundilus dirncrunt, lapidcs et lignamina cjus dc-

Joaiincs dc Barucli cuiii marcscalco imi)ciatoris

portandoNuccriam pro suis tcdificiisconstrucudis. Vcrum qtiia tam inii|ua pr;csnm|)tio non abs(|uo
contumclia Creatoris, Aposlolicfc Scdis injnria, tan(|uam nota nominis noscitur attcutala, scrcnitatem luam rogamus,
tente,

congrediens in partibus Syiiae

ipsuiii

dcvicit

in

campo,

et niultos cepit ex suis . Et infra subjicit,


iis

ut Fridericus

acceplis

exercitum se accinxcrit,
discissa

mox ad comparandum cnm Ptolcmais contrariis


bosti,

moncmus

ct

bortamur
si

al-

studiis

partini

parhm

sibi

adlue-

quatenns prudenter attcndens

Ecclcsia-

reret

rum

abqiia, et pra;cipue in rcgni anibitu conlen-

Impcrator pro succursu civitatis Acconitana;, quam Joanncs dc Barucli occuiiatam tcncbat,
:

tarum, qua; tua dcbcnt protcclionc gauderc, eo quod illaruin et aliarum dcfensor sis a Doinino
constitutus, sacrilegis infidelium

parte civitatis se pro im[)eratore tcnentc, cxerci-

tum congrcgat militum


post

ct

baronum

Sed paulo
,

manibus dcbcat

inense Augusto cxcicitum

dissolutum

ac

demobri, qua dcbet potius


tndiiiis

virtiis Allissimi a fide-

niihtes ad sua dimissos adjicit.

E quibus vidctur

libus exaltari, pro divina reverentia, et tuai celsi-

discordiam studio Ponhficissoiiitam fuisserad illam


eniin cxtinguendam Gregorium strcnnam operam

incremento, pra?fatam Ecclesiam reparari

jubeas, et
suffi

ei bona sublata restitui, quaj integritatis tempore obtinebat. Caeterum quia nimictas libcrlatis, quam Sarracenis eisdem diccris indiil-

navasse ostendunt ejus liltcnc' ad Gcroldnm patriarcham Hicrosolymitanum , quem Fridericus ilhim cnim in crimen mola; seditionis vocabal
:

sisse,

damnosa

Cbristianis de vicinia perhibetur,

Pontifex accersivit iu Occidenteni,

monuitquc

et venit

pluribus audientibus in horrorem, sublitaliter

mitati

tus placeat

ipsorum prajsiimiitiones

ehdere, quod vel in pauco non audeant tuornm corda fKiclium perturbare praesertim cum Re,

navandis rebus in Fridericum absisteret, ne qua; antca ab ipso gesta cranl, cum furpitcr initum ab imperatore cum Sarraccnis laHlus danmarat, non
divino zelo,
tarelur:

verum

illius

odio incitatum egisse pumolestia ad


asscrit

demptori nostro qua>dam


si

injiiria

fieri

viderctur,

Est qui de tcn;poris bujiis

Belial fihi, servituhs perpcluae conipedc compri-

niendi, fihos lucis in finibus nostris impcterent,


vel

factum olim te

libertate

pares

se

damnabiliter astimarcnt.
Fridericus Sarrace-

Dat. Anagniajlil

non.Dccemb. Ponl. noslrian. vi.

Quanto
nos

rei Cliristianae

damno

quod non devotio ad Sedem Apostolicain babita, sed odium aliundc conccptum abjccit... Priinum proculdubio nos non dccct, luod Kcclesiae Rom. sinceritas noii admittit. Secundum tibi non
praeteriti elicit arguinentiiin,
illi

Nuceriam munire permiserit, nobis postea lugendum erit queni quidem in pcrditissimos bomincs studio proclivem fuissesuperius vidimus,
;

licet,

quod

religionis revcrentia rciiuit, ct digni-

tatis

auctoritas dcdignatur,
satis intelligis,

Ex

bis

quidem, ut

cre-

atquc adeo soldanus Babylonicus

cum

erga suaj

superstihonis homines bene afTcctum nosset, ilhim srepius per oratores sahitabat, ingcnUbusque mu-

neribus ad adstringendam magis


afficiebat,

illius
*

amicitiam

quid nou solum contra te, sed eliam contra nos aliqui loquercntur, si tcrra niultorum sanguineconquisita, occasione orta; discordia; exponerctur periciilo.jactiine palcret. Quia vero nonnunquam inittcns in inisso notatur, nos

dimus,

de quo bac Richardus

e S.

Germano

Soldanus Damasci prehosissima mittit xenia imquosdam nuntios suos in Apuliain venientes . Tradunt vero nonnulli ' inter ea inunera missum tentorium singulari artis lenocinio eirormatum, in quo solis et lunai imagincs suos
pcratori per

nolentes Ecclcsiam aliciijus facto confundi, praeseuhum tibi auctoritale inaiidamus, quateuus si

ad nos in passagio proximo venire non potcris, injuncto libi legationis officio non utaris, Dat, Rcate
VII kal.

Aug. anno
,

vi o,

peragebant cursus,
bantur.
4i.

ac diei noctisque bora) indicain

43. Abrogatum igitur est Geroldo legali Apotransmissumqne patriarcha; Anstolici niunus

tiocbcno,

ut ea auctoritate iiistructus advcrsas

Dellum intestinum
Gregorius.

guendum curat
Ep. CLXxxiv. hoc auno.

Terra-Sancta extinDelibatis inferius-

partes ad

muluani pacem adduccrct, rerumque

novarum cupidos censuris perccllcret, Cui etiain gravissime exposuit Ponlifex ' quanta mala ea
1

Uich. in Cluoii.

Tiiii,. iu ciir. Ilirsaug.

Ep. LXV.

"

Ep. Lll.

64

GREGORII IX AXNTS
lot

fi.

CIIRISTI

l-23'2.

afTurret discordia, Terramcnie-Sanclain,

com-

morabafur, ad
bus
et

summum

Pontificem scripsif

qui-

paratam laborilius, ac tot Cliristianorum sanguine parlam in sunMiium periculum conjiceret,ne nnituis cla<libus exliausta in

Iifferis, i|uainvis

specimeii aliquod pietafis prae

se ferre videretur, cuperetque, uf in

eamdemfulem

Sarracenoriuu potestatem
defuit Agarenus, ut Chri-

veniret:

Sanenonduiu

stianus converteret in se

manum

iiondum

sic est

adversarii attrita potentia, ut pusillus gre.x Uomiiii

concordiam ambie Ecclesia; coaIescerent,carpsit tamen andaci sfylo, veterique imbnto odio Rom. Ecclesiam, quasi illa se a Graeca distraxisset, Pontificem(]ue ad controversiam decidendam, qui poliulus a capite Christo discissus

mutua
ibi

se

disceptatione

disrumpat:

nondum

sic

divulsusque

essef,

sunt noslra dilatata tentoria, ut in pacis

fasti-

ad Scripfurarum auctoritatem [irovocavit: graviores alias querelas,

dium
vire.

libeat et liceat sub guerra volunlaria lasciPorro multorum est acquisitum laboribus

calumnias verius,

affectata elo-

quentia exaggeravit, Pontificem vetuisse, ne Deus


Gra?co ritu coleretur,

quod

tenent, seminaverLint phirimi quod hi lii metunt, unde nec licet offerre jaclura; nuilli sanguinis pretio conquisitum, nec expedit dare periculo id, ad quod non absiiue periculis Cluistianaj

persecutionemque in Cy|iro
carceris squalorem
illc

adversus Graecos concitasse, adeo ut Gra?coruiu


aliqui posf

longum

flamniis
jial-

abjumpti esseut, quos


Ecclesiffique

illustrem martyrii

sollicitudinissludiuni vixpervenit.Miramurautem,
illius regionis induxerit, ut contra cliarissimum in Cbristo filium nostrum Fredericum Roinanorum imp. semper Auiiustum, Ilierusalem et Siciliae regem illustrem, rebelliouis, ut

mam collegisse gloriatur;

verum

hacc

tam

a veritate

quod boniines

Romana; mansuetudine non videat illum falso effutiisse ?

aliena, quis
illius

tamen
affe-

litferarum [lartem illustraiuia; hisforia^ grafia

ramus.

fertur, praetenderint conjecturam, qui contra eos, ut dicitur, nuUius exbibuit gravaminis argumentum. Sed dato quod appareret gravamen in patre
filius

Sanctissimo et excellentissiroo papa; veteris


et AposfoliCLe Sedis decori,

Romae,

Germanus mi-

seratione

divina

archiepiscopus Constantinoiioli-

affectum injuriandi non

bares regni legitimus, in quo tenera ajtas patitur, quid peccavit?


patris et
filii

lanus novaj Romae.

Quod

si

dextera fuisset adversus

illos

plena molestiis, ijoterat etdebebat ApostolicffiSedis auxilium invocari, qute pro illius terrae subsidio plus cxteris laboravit. Cum igitiir nos ejus scan-

Domine, bene Domine! salvum me fac. euim lajiideni angularem, bonorificafum, pretiosum, elecfum iii fundamentum pono
B

prosperare. Te

dalum

urat, et in ipsius intirmitatibus infirmeuuir,

volentes

vulnerato

principio

feslinato
si

subveniri, ne sero medicina paretur,

remedio mala per

hujusmodi negotiafionis fofo orbi salutifera;. Didici enim per prophetam fuum Isaiam, quod omnis qui credit in te talem Ia|)idem existentem, nuUatenus confundetur, neque a suae spei base moveri
jioterit.

Et

ila

se habet

veritas,

et

nullus contra-

longas contingeret invalescere nioras, fraternitati luae per Apostolica scripfa mandamus, quatenus
habifo consilio magistrorum Temiili et et Hospitalis, necnoii et aliorum, prout videris exiiedire
negotio, nobiles regni
et alios, ut

dicere audef, nisi pafris mendacii discijiulus fuerit.

Opus autem tuum


conjungere quae
gare.

esf,

qui lapis angularis

existis,

procul sunt, vel quae inter se

distant, et ea quae divisa sunt, in unitafe fidei congre-

proedicti, cives

ad

fidelitatem et

Acconenses, devotionem imperaobsta-

Tu enim

es,

qui

et

procul et prope existen-

fibus [lacem evangelizasfi, et fines orbis ferrarum


[ler fuarum su[iercrucem extensionem eusebiam convocasti, et paterno more

toris prajfali, sublalo cujuslibet difticullatis

manuum ad
in

culo, redeant, inducere


VII kal.

non postponas. Dat. Reate Aug. Pont. nostri anno vi . Utque ad

humeros

elevasti.

optatum finem consilium perduceret, Hieiosolymitaniregnipraesules, aliosque pro dignitate Antiocbenuni patriarcham eo ad extinguendos tumultus contendentem excipere jussit nec iis contentus,
;

Tuee igitur inaestimabili clementia; supplico desuper verbum prosperare, qui Patris es
sapieutia Dei,

Verbum omnipotens, consubstantialis


a^difica in

me domum

hujus

rei, et

tu sis ejus et

Hospitalarios equites ad illas


factiones

confra Fridericum

comprimendas incumberent, incitavit. conspicuum esse possif, Pontilicem majorem indusfriam ad Friderici imp. res fuendas conferre non [lofuisse. Hsc de Syris jam ad GrKCorum res nos conferamus.

fundamentum et tecfum, (jui juxfa theologicam vocem Joannis a et n diceris tanquam omnium principium, et finis incircumscriptus. Ac in primis oculos elevantes ad montes cslestes, unde venire nobis auxilium oravimtis, deinde ad te sancfissinuim papam, qui Aposfolica; Sedis primafum sortitns es, sermonis mufamus exordium, ut velis descendere aliquantulum ab altifudine gloriae, et intendere verbis meis, qui miser sum et tu, inquam, assimilaris ei, si vita et sermone qui in altis habifat, et humilia respicitDeus . Et
;

E quibus

leclori illusfre et

ie. Tentata conjunclio Ecc/tsia: Gneca ctan Latina datis utriusqiie lilteris a Germatio patriarcha et Gregorio papa. Hoc anno aliquorum Minoritarum occasione, de conjungenda Latina; Grce-

corum

Ecclesia agitafum esf eaque de re Germanus Graecorura archiepiscopus, qui Nicise Bithyniffi
;

iufra (I):

47. a Accesserunt in

domum

nostram patres

(I)

Lillerffi

Gcrmani
1229,

II

patriarcha Gracorum,
ut ex
ludiclione

quE

in

Annalibus

hic alTernnlur, Incis aliquid accipiunt ex lilleris ejusJeoi


satis

Gcrmani ad

Cyprios

dalis

aaao

secunda,

qua cbiignaalar,

con?tal. Vulgata

suut i'\^ a Cotelerio in Monumentis Grircis

GREnORII IX ANNUS
i[isi

G.

CnRISTi
sigilia

123-2.

05

(nimirnm

fiiiiiiqiie

Minniiki;) ex divina proviiii

desolatio,

in

januis Ecclesiarum impressa,

dentia, siciit credidi, qua; ciiiicla di^ponit

co,

ct saccrdotnlis
ratio,
fuit

quod expedit;

et

cum

hinc inde inter nos mnlta


verleliatnr

verba fuissent cxorta,


prae cieteris sujier

maffis

lociitio

opene Grajcis laudetur vocibus Deus. Unum delautum, sed el ipsum facliim cst, ut martyrii
el tribunal

miiiistrationis prorsus vacat

scliismate Inngi temporis

tu-

tem[uis adsit,
sedes

tyrannicum aperiatur,

et

desuper contextsc, qua vesle videliiet A|iostoIorum maiius Cattiolicam Cliristianorum Ecclesiam iiiduerunt, el sanctorum Patnim, atque doctorum diversa consilia coustrinxerunt, et velut zona cinxcruiit. rnrsumptnose autem non (juidem manus mililum, sed Kcclesiasticarum personarum sensus sciderunt cl diviserunt, etschisuia e(|uidem magnum est et multorum annorum, et nullus estquimisereatur sjOTnsa;
nicae inconsutilis eiisebiae
Cbristi, qii;c sic scissa veste induta est, ut (|ui cjus
velit

tormentorum proponatur, et nosad marlyrii sfadium descendamus, et bonum cerlemus agonem, coronam ab Ouini[iotenlis dextera receiitiiri. Novit ea, qua; dico, Cyprus famosa iiisula, qua;
novos martyres vidit, et milites Cbristi, iiui iirius per aqiiam transeiinles lacrymarum com|iuneliosudoribus loti a corpore ex confessionis laboribus emanantibus per longa tempora, ad ultinis, et

mum

per ignem etiam transierunt,

et cdiixit eos

turpitudinis

misereri. Hoc, ut credo, David


plangit, dicens
:

agonothetes dictus, qui agonem ponit Deus, in c;eleste refrigerium. Bona numquid hsc siint,

in libro
ct

Psalmorum

Divisi

sunt,

nou sunt compuncti. Si enim compunctionem babuissemus, doleremus uti^iue et contrislarcmur; el si tribulationem et dolorem inveniremus, nomen Domini iiti(|ue invocaremus, ct adbuc nobis petentibus adcsset, sicut in medio discipiilorum

papa sanctissime et Apostoli Pelri siicccssor? ILtc injungit Petriis, mitis et iiumilis corde Christi disci|)ulus? Sic iustruit seniores perEpistolam?
scribat
:

cum

Seniores, qui in vobis sunt, obsecro conet ei qua;

senior, et testis Christi passionum, qui


in

jampridem

pacificans discordes, et cogitationum amphibologiamcorrigens.Numiiuiii enimnon mordentur ejus viscera? numquid non contristanlur propterdiscordiam?etiam valde. Pater enim esl, et oninium patrum piissimus, et non sustinet vjdere pignora hostili more se ad invicem evellenlia et

revelanda est gloria; communicalor pascite qui in vobis est gregem Dei providentes

fuluro

non

coacte, sed

spontanee
facti

gratia, sed voluntarie,


cleris, sed

neque tur|iis lucri neque ut dominantes in


; :

forma

gregis

et

cum

a[iparuerit

Princeps pastorum,
gloriae
et

percipietis immarcessiLilem

disperdentia, et

devorari,

more piscium alterum ab allero eoquod majorconlraminorem extollitur,


est,

etqui potentior

infirmumopprimit. Siccine doPetrus, qui contra naquo-; piscacapiti

cuit nos piscator

hominum
!

est enim Pelri doctrina, non obediunt. Nobis autem sufficit ad consolationem E[iistola; pars illa, in qua gaiidere pra?cipit contiistatos, nuuc diversis leutalionibus, ut examen fidei nostrae multo magis
Ilaec

coronam.

videbunt, qui

ei

turam
tus

prioris artis de

morte ad vitnm,
Quis dabit

pretiosus auro corrupfibili igne examinafo inve-

est,

traduxit? Ileu

meo

niatur in laudem,
49.
et

et

honorem,

et

gloriam

in reve-

aquam, et oculis meis tontem lacrymarum, ut plangam die ac nocte super contrilione novae Sion
de genlibus Ecclesite congregatae? qualiter eiectus populus Dei in Judam et Israel divisi fuimus, et
civitates nostrae in

lationem Jesu Christi.

omnium
verba

Sed concede veniam, sanclissimedomine, priedeccssorum tuorum Pontificum


et

veteris
tine

Roma; clementissime
amaritudinis

mitissime

et

sus-

Elim

et

Samariam! Ea enim
et

babenlia.

Siint

enim

quae de Cain et Abel, vel Esau


runt, qui fratres

Jacob contige-

quidem natura

erant, hosles au-

a discretis viris
sicut vir

languenlis cordis genimina, et datur indulgenlia iis, qui propter cordis tristitiam

tem menle

inserere, ne forle

contrarii, piget me sermonis primatui fiaternitatis injuriari videar, aul surripere primogenita credar. VeruiTitamen nec pater noster senuit, nec oculi ejus caliet sibi

aliquid loqumifur,

quod mordeat. Accinge autem


accende
luae discretionis

lumbos
et

tiios, et

lucernam,
etiam.

qua;re
et

drachmam

qua; periit super


tu;t!

fidei unitate,

compatiemur

sanctifati
orpoii,

nos
[irae-

gaverunt;
videt, et

sed in

caelis

existens

liquide

omnia

Non parcemus infirmo

nou

iis,

qui injuste oppressi sunt, benedictio:

nem

largitur . El infra

48. a

Quod autem

discordia

magna,

et

do-

gmatum contrarietas, et canonum dislructio el riluum quos tradiderunt Patres immutatio. maieria
priusunitafuerant, conjuncta concordia; et pacis conjunctioiie, totus orbis terrarum, una lingua factus, acdamabit. Hinc et crudelia bella in alterutrum, civitatum
et
lom.
II,

tendemus senectulis excusationem, non lon^am viam causabimur. quanto magis enim luboriosius est npus quod iiici|iitur, lanto magis causa erit plurium coronariim. Unusquisque enimsecundum pro[iriuin laborem mcrcedem acci|)iei, sicnl generalis

sint sepis, quae separat ea quae

stadii luctator,

et

maximus

victor coronje

Paulus ait. Non igiioramus. o sa(iientissime domine, quod (luemadmodum nos Graeci nilimur in oninibus observare orthodoxium, cl eusebiam, ut

capile Chrislo,

quam a Patribus acceperunt. Vitio Latinis vertil quod contempto Komanura Ponlincem coaferant. Ueiii tyrannidis illos accusat, quod coganl (Iraicos papam pro Poutifice suo agnoscere. E.\ hoc natam Latinorum in GrEcos insectationem vesationemque indical, quod Latini Gra;cos cogerent ad parendum suis episcopis. Ad ea spectare credo verba illa Germani in Epistola ad Gregorium, reprehendentis Lalinos, quod nolleDt Deum Gra;co rita coli. lla!C csl pariter vcxatio Latinorum, de qua tam multa in eadem Epistola Gtrmanus exaggerat. Mansi.

pag. 4*5. Cyprios monet patriarcha, ut constanlcs fldem scrvenl,

nomen

et jus capilis

in

Am.

ToMLs

XXI.

Rayn.

II.

(')()

GREGORII IX ANXrS
nullo crrare possiiiuis a sancloniiii Apostoloet

0.

CHRISTI 1232.

iii

volet,

tumque ipsum
iri.

oplata! veritatis luce collu-

riini

Patrum

statulis

codem modo
;

veteris

slratum

RonuT

ct ])ro eo ([uod nou neque remetlio se indigere dicit, neque correctione. Hoc et apud Grrccorum Eccicsiani, ct apud Laliiiorum dici novi-

Eoclosia pro sc

iiilitiir

St. Gregorius, etc.


Si, frater

exisliniat se falli in alicjuo,

charissime, dignitatis mysterium,

ctauctoritatisofficium pleno intelleclu distinguens,


considcras, qui animas tantuinmodo sitiebant, cos ncc tainen morle, qiios cadem fides et passio vere fecit esse germanos, nec,
Petri et Panli /eluni

nuis.

Nam ncmo

umjuaiii

iii

propria facie cxisten-

lem turpitudinem diligenter videre pntesl, nisi su|)er speculum se iucliiiaverit, aut ah alio certificatus fiierit, t|ualiler se circa faciem liabcat, sive

dum
et

vivcrent, in doclrina

invenies fuisse discorcervicis .ludaico,

des. Licet eniin Petrus jiro durtc

turpiter,

sive
et

non.

Habemus
clarum

specula multa,

et

Paulus

i)ro gentili

populo, lac parvulis, etescam

magna

lucida,

Cliristi

Evaiigelium,

provectis exhihens, diversis linguis et ritibus lahorarint,

AposlolorumEpiftolas, librostlieologoruniPatriim,
inspiciamus in
eis,

cum jam

plenitudo temporis advenisset,


fideni,

ipsa oslendent nobis, qualiter

unum Domiuum, unam


et alios (idei arliculos

unum

baptisma,

unnsciuisque
rienlia},

sentit, sive nnliie, sive legitime.


fiierit

Qui

autem ad speculum

iiivilatus

causa

exj^e-

latam a Domino in

secundum gratiam sibi coluno eodemque spiritu pra^diPaulus ex verbo Domini

cum

recesserit, confitebitur etiam invilus

cavit uterque. Fuit eniin

suum vultum
stri

esse
et

deformem. Gratia Domini nopax Dei patris


et

Jesu Cliristi,

cominunicalio
.

Petro et ca'teris Apostolis univcrsaliter sic dicentis: Quorum rcmiseritis peccata, remiltuntur eis, et

saiicli Spiritiis sit

MallliaMis

Hanc etiam Parisius adduxil Epistolam ', quam, ut


,

nobiscnm, amen

quorum

retinueritis retenta sunf

cum

Petro my-

sterium dignilatis exercens, et ex verbis ejusdem


auctoritatis singulariter Petro

adverlit P. \Yadingus

verbis

calumniarum

pIeniscorrui)it,

addilis,more suo, Iiisce neoccasionem

proposilis:

Quod-

teret

aliquam lacerandae Ponlificiccdignitatis praiterniitnisi forte quis aduiteratum Parisium ab eo,


;

cumque ligaveris super terrain, erit ligatum et in cajlis: et quodcumque solveris super terrani, erit
solutuin et in CcElis; in Petro auctoritatis officium

quiejus opera

tyi^is

Londini inandavit, dicere malit:

recognoscens, et ideo ad
et et

eum tanquam

priinatem
revela-

Et ul verilatis

medullam atlingamus, mulli po-

Evangeiii Dominici fontemvcnit Hierosolymam,

tentes ac nobiles vobisobtemperarent, nisiinjustas

postmodum ciim

ipso et aliis

secundum

opi^ressiones et

opum

protervas exacliones, et ser-

vitutes indebilas,quasavobissubjeclis extorquetis,

formidarent .

Evangelium, ne in vacuum curreret vel cucurrisset. Quod iterum ex verbo Doinini confirmatur, cum soli Petro, si frater suus in se
tionein contulit
peccaverit,

De eodem argumenlo Germanusad cardi- quibus non tani Hom. Eccles. gratiam colligere velle quam Grtccorum res
50.

non tantum septuagies

septies

prffici-

nales lilteras dedit

pitur diniittenduni, ipsi soli

oves suas indistincte

amplificare,

atque ostentare ritus \n'x se

tulit,

tute pollebat,

comniittens; qui tam speciali miraculoruin virquod per phUeas in lectulis et gra-

duin jiopulos, qui Gricca; Ecclesia; raorein gererent, yEtliiopas, Syros,

Hiberos, Lazos, Alauos,

Rulgaros comquibus superioribus litteris, quod sese Rom. EcclesiaB velut matri et magistrae subjicere vellet, nec verbum inseruit, sed tantuin ad Deum preces, ut utramque conjungeret Ecclesiam
Gotiios, Cliazaros, Assaros, Russos,

memoravit

in

batis i)Ositis ad umbram ejns sanabanlur infirmi. Cujus auctoritas ex ejusdem Domini verbis expressius roboratur, cuni sibi soli dictnm est: Duc et pluraliter snbinfertur: Laxate retia iu altum
;

in

capturam.

fidei,

ergo Petrus propter excellentiam qua in uno Christo duas naturas veraciler
Si

cffudit.

recognoscens, cum dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi;claves regni csBlestis in terris solus accepit,

Accepta Pontifex honorificentissime ejus


gatione, nuntios alios ad

leioi-

sanciendum sacrum

sma,

dus, atque Orientales ad Ecclesia; Roin. conjun-

cum unus sit Dominus, una fides, unnm baptiuuum principium, unum corpus Ecclesiae niilitantis, et cor[)us cum pluribus capitibus inonstruosum
,

ctionem adducendos, mittere iu animum induxit, idque suis significavit litteris, quibus Petri priinatum, fortissiinis argumentis illustravit ; ipsiusque factuin, ob quod a Paulo reprehensus atque increpitus fuerat, a Grteco criminis labe aspersuin, culpa

et

sine capite

acephalum censeretur,
Ecclesiae,

restat, ut

ad regimen

generalis

quam

Paulo, et cseleris de gentibus, Gra'cis, Latinis, Rarbaris congregavit, caputejusdem suuinque Doininus, per ea, quae promissa sunt, manifeste
ipse

cum

carere ostendil.

Tum

divinae

justitia)

ajqiiilateni

ostenderet successorem.
52. Prffividens

inculcat, duni Graicorum Ecclesiam

abeo

teinpore,

autem Dominus, quod Ecclesia


Pro te rotua;ettuali:

quo

sese a

Romana

abrupisset, a sua dignitate


ser-

Dei couculcaretur a tyrannis, laniaretur ab haereticis, et

excidisse, ac

sub misera saicularium potestatum

a schismaticis scinderelur, ait deficiat fides

vitute ingemiscere, variisque crroribus irreliri per-

misit

deinum hortatur ad sinum

Ecclesiaj con-

'

Apud Greg.
ibid.

1.

vi.

Ep. xx. exial ciiam ^imil Par. ubi sup.


l'ar.

Greg.

Ep. lvj. cxlal eliaoi opuJ

ubi sup.

gavi, Petre, ut non quando conversus confirma fratres tuos. Ex quo colligitur evidenter, quod ad Sedem Petri omnis sit quaiblio fidei referenda. Sed quod dolentes reforimus, ul E[iislolB tuse verbis utamur, prffisum-

GREGORII IX ANNUS
pluoso
(iiiideni
iioti

6.

CHRISTI 1232.

67

per maniis niililuni, sed Kcsensiis

clesiasticaruin
talaris liinica

personarum

veri

Joseiiii
:

el iiiconsulilis est

passa scissiiram

runl liactenus et piovciiiunt, satis cis vcxatio dedisse debueratintellectum, in quornm maiiibus ordo Ecclesiaslicus per advcrsas Orientis nationes
in diversa

sed (juis sciderit, \idcatur. Cuin enim Gra;coriiiii Ecclesia a Romanffi Sedis nnitate recessit, stalim
privilegio

parlilus confuiiilitur, Ecclesiastica li-

bcrtas deprimitur, et sacerdotalis dignit<is conculcatur,

caruit EcclesiasticcC

libertatis; el (intc

nec

cst

(pii

consoletur

cam

ex

omnibus

fuerat libera, facta est sajcularis poteslatis ancilln,

ut justo Dei judicio,


viiiiim
iii

qua

noluit recognoscere di-

Petro priinalum, toleret invita sicculare


paii-

taiHiuam accpliali ad caput Ecclesia) recurrere conlcmpserunt. Revertere igitur, Sunamitis, rcvertere, revertere, ul intueamur te,
cliaris ejus,

(juia

domiiiium, sub (juo non inodicecontemnens, latim decidens, fidem inforinem profilens,
fraterna cliaritate tepcsccns licenlius
iicentia)
i^er

et

filius,

quia recte tiinc potcrit fraler a fratre juvaii, si qui omniu consuni[)sit dissolute vivendo, a

caiiiiium

Domino
filius

inspiratus surgat, etdicat

Pcater,

peccavi
vocari

non

refrenataj discnrrit, ut sine aliciijus

in ca;Iuiii et

coram
fac

te, jaiii noii

sum dignus

repreliension.e licitum

sub iilicito palliaret, et a teinplo Petri recedens, a Doniino (jiiasi attritnm foris ejicilur, (luod virga sua Joaiines proliibeiite

tuus;

me

sicut

nnum

de mercenariis

tuis.
filio

Tunc enim

pater non nt mcrcenario, scd ut

revertenli occurrcns priinam stolam proferet,


et

Domino non metitur, quoniam datum est illud gentibus, et lioc jam cognoscis visibiliter consummalum, quod Samaria, qua; a temjtlo Domini et a
Juda, ac vera;
attrita et
fidei confessioiie

occidetque vitulum saginalum,


viviuin
faciens

generale confidelibiis

universis
et

Christi

cum

exuUatione annuntiabit
filius,

gaudio, quod etfrateret

recedens, facta ido-

qui mortuus fuurat,

jam

revixit, et

draclima

lolatra pra;figurans

bellorum cladibus continuatis peccatorum gravata pondere, licet Elias,

qua; perierat est invenla,


tris Ecclcsi;c

et sic te in

greniio

ma-

cum honore

recepto veritatem mani-

et Eliseus

tanquam magna

luininaria ibi velut in

feste videbis in

spccnlo puritalis, (luam Ecclesia

loco caliginoso refulserint, data cst gentibus, projecta foris in ullionem fornicationis et idololatriai,

Latina serval in fidei unitale, qiucnoii recipit nicaculain neque rugam. Dat. Reate VI[ kal. Aug.

quibus coruin

se a

Domino

separavit . Congruere Gra;ingeniiscenti,

anno
rint,

vi .

Ecclesiffi,

sub Turcarum jugo


ad
obse^iiiium

54.

Quid cardinales ad palriarcliam rescripsoinjiiria

istius oraculi

veritatem non
si

sine lacryinis intue-

consumptum

teniporuin

est.

llic

mur

quae
in

Sedis Apostolicaj

lectorein moiiituni veliiii, falso Geriiianiim se ar-

eam, ut vidutur, calainitatem nundecidisset, Addit Gregorius contra inanem quam Graicorum jactantiam, qui D. Pauli reliiiuias se habere in Oriente falso asserebant Qnod si Pauluni Graecornm Ecclesia se habere proiionit, exhirediisset,
:

chiepiscopuni Conslautinopolitanum inscripsisse cum alter illi Ecclesia; legitime preefectus esset,

tamen dignitatis titulo a scliismaticis decoratum Nicsa; sedisse, quo sedein inipcrii Griccus
ejus

beat
in

? vel

a successore Petri et vicario Jesu Cliristi

princeps traduxerat. Qui vero canonice Conslantinopolitanam Ecclesiam administrabat, legati Apostolici digiiitate

Apostolorum Basilica, que a Constantino constructa est, cum Petro exbibitum recognoscat. Et
infra
:

erat insignitus,
',

qucm

Pontifex eo
fiiies

privilegio affecit

ut cxtra provinci.T

in Sy-

riam profccturus
antea
Gra;ccT!

pallio

uteretur. Tentatam vero

53. a Tua; prudentice conscienliam sine aliqua

snperstitione, regira, et illuminatus invenies,

quod

Ecclesia

Rom.

quae

omnium

Ecclesiarum caput
et doclrina

ciim Roin. Ecclcsia conjunctioncm superius vidimus % anteiiuam a Latinis Constanlinopolis expugnaretur, cuin Innocentius Il[ Joan-

est et magistra, in
lii

speculo a te projiosito, Evaiige-

nem Cainaterum
ille

ad Conciliuin invitavit; sed

cum

videlicet et Epistoiarum,
niliil

aliorum

docloriim

contrariuin invenit, (piod inlersecunduiii statuta sanct

ret,

primatum Sedis Aposlolica; agnoscere recusaperfidiffi poenas paulo post tulit, ejectusque
est,

pretative vel dispensative,

Constantinopoli

dcinde patriaicba

Gi-cTBci

ca-

ctorum Patrum,
concordet. In

in

unitate fidei

spirilus noii

ciijiis libri

apertione invenics, quod


ut oiiines

Roin. Pontifex omnibus omnia factus,


salvi fiant,

ruere, donec Theodorus Lascaris arrepto Nicacjc imperio Michaclem Antyrianuin eligi jussit, cui Pliiloso|.lius, Manuclique gerin dignitate Manucl

non

turpis lucri causa, vel voluntarie,

manus, de quo nunc


occasione visum
55.
est.

eginiiis, succcsscre, qucc

de

sed a fratribus suis


statiin

divina inspiratione vocatus,

patriarchariim scliismaticorum serie indicare hac

servus servorum Dei etTectus,


coepiscopis suis
hajrelicos,

murum

pro

fratribus et

eornmque
et

subdilis

contra

scliismaticos,

tyraiinos,

ad

tuitioncm EcclesiastictC libertatis ciim suis fratribus se opponit. Et licet aliqui latenter sub repant, publice tamen quasi ab oviiim incursibus niodei-

Manuel. Comnenus Thessalonicai princiDuin Gneci Asiatici de coeiindo patnm arripit. Roniana Ecclesia foedere agitarent, Manuel

ciiin

Comnenus, qui

dcsiiotani at^iue etiani regcni Thcs-

salonica) agebat,

non niodo

liffireiuli

in siiiu

Ec-

temporibus Ecclesia Rom. rcsjiirat. Scd si Gr;ecorum Ecclesia patienter sustincat ut tuis verliis utamur, verba quie mordeaiit, prreter aninis
,

clcsiffi, verum etiam suam jure addicendi consilium prtcse


illi

dilionem fiduciario
tulit.

Cui rcscripsit

marum

pericula, qua; ex eoruiu scissura provene-

Gies:.

1.

VI. Ep.

Lxxix.

Ms. Grac. bilil Valliccll.

68
Gregoriiis
'

GREGORII IX ANNUS
piiim consilium Sedi Apostolicoe grasi illud in opus perduxis-

CIIRISTI 1233.

gcnero addiclior

erat, vlnculis

emisso exutus fuerit,

tuni acceptuMique fore,


set.
iii

arlesque Theodori, quibus ad recuperandam di-

Snccesferatille fralri Tlieodoro Comiieiio capto

tionem usus
acceptis,
cajiere

est,

ita

describit

Paucis ab Asano

acie a Buluaroruui rcge, atque ob molitas in

cum palam
posset,

in fratrem

Manuelem arma

carcere res novas oculis orbato, ut superius vidi-

non

clam ingressum Thessalonicae

mus,
IkTGC

in Thessalia; at(|ue Epiri principatu; de qiio

molitiir sordidis pannis vestilus, sic

urbem

furlive
illis

Georgius Acro|iolila Logotlieta

"
:

Manuel

iugreditur.
scilicet

Cum

vero quibus concupierat,


in

Comnenus despotaidigiiilate a fratrecohonestatus, fugam meditalus,cum Romanus miles terga dedit,


Thessalunieam reversus despota vocal)atur, illiiis et locorum adjacentium dominus, criplionesi|ue
suas purpureis characterilius consignabat, quem Joannis imperatoris lcgatus non inurbaiia dicacitate notavif, in

rebus prospcris sibi et auiore et beneficio deviiixerat, innotuit, adversus fratrem consilia aperit net|ue diu iiost rursus et Thesfalouicam, et adjacentia locaet urbes sub dominium
:

quos ipse

dilionemqiie

suam

subjuiigit. Is propter

oculorum
et
piir|iureis

eum

quod de Christo iu despotam. Uxc Logotlieta, qui postea recenset, ut a fralre Theodoro e vinculisaDulgarorege, qui
illius filiam

magis aptari posse, Psalmis legitur, te regem et


scilicet

imminulioncm imperatoris nonien tamen Joannem filiiim cohonestat,


calceis

recusat,
et

pedes

illius

circumvestit, neque dissimiU:

bus

litteris

mam

subscribeie eumjussit sibi vero sumomiiium reruni ac filii tem|ierationem re-

thoro sibi junxerat, ac socero

quam

servavit

fralrem

Manuelem abrogato imperio

in

triremem impositum Attaliam relegavil.


'

Lib. VI.

Cp.

111.

Georg.

Lo^'Olli. iiileri). Leoi). Allatio.

GREGORII IX ANNUS

7.

CIIRISTI

1233.

In Orientem mittuntur litterce primum, deinde nimtii Aposto/ici qui de cojijunclione Ecclcsiarum mulliformiter sed incassum laborant. Magna animorum coutentione, eventuque irrito, de concilianda Roniana;Gnecorum Ecclesia, atque
1.

scliismate,

cum omnibus
:

populis auctoritaU

illius

obnoxiis se conferret
2.

Gregorius, etc.

juxta testimonium verilatis occasio sit errorum ignorantia Scriptin-arum, cunctis ex|)e(lit
illas

Cum

exitiali

salutis

schismate extinguendo agilatum est, aimo millesimoducentesimotrigesimo tertio, Indictione sexta, quo ad coeptum optaUssimai conjunclionis

legere vel audire

quia

(|ua; in

eis

inspiraUo

divina reposuit, pro doctrina seqiientium, ad cau-

divisos

promovenduiu , totque annis aninios conjungendos operam coUocaturus


tractatum
ad
,

telam trahere voluit modernorum. Sane sub Jeroboam,(|ui peccare fecit, ut legitur, Israel prassumpta divisio

Gregoriiis

Germanum

patriarcham

litteras'

corum

et

tribuum palenter signat schisma Graimultitudo abominationum Samaria;

schismalicum ad se pellicere, erroresque discutere est conatus.In iis enim Romanuin Pontificem utroque gladio, humana nimirum ac divina auctorilale poUere, augustissimas ClirisU Domini in terris vices gerere, a quo GrKci ingenti suo damno descivissent ; tum ritus Romana; Ecclesiae in corpore Chrisli in pane azymo consededit, quibus

diversas lisreses mulliludinis a veneratione veri

templi Domini, Romanai videlicet Ecclesiaj reverenlia separata;.

Quod Chrysostomus, Nazianzenus,


emicuerunl
in

magnus
silii
;

Rasilius, et Cyrillus

coetu

dissentientium,

eadem

fuit

cailestis

alUludo conEliam,
qii.is

Eliseum,
3.

qua degere voluit inter et filios prophetarum.

idulolatras

crando siuicUssiinos esse demonstravit, hortatus damnato deniiiue ad ejusdem Ecclesiaj castra
,

Nunc

igitiir,

qui

iii

aliis litteris,

dudum

tibi

ritatum et
'uiCL'.
I.

remisimus, latius hanc el alias auctorationum, quai pro Rom. primatu Ecmaterias explicamus, illud lantum

vu.

E|i

(;.\i

exl. cliain

apud

P;ir. an.

1237.

clesiae faciunt,

GnEOOKir
adjiciinus,

IX

ANNUS

7.

ciniisTi

12:^3.

f>9

quod

iilriimf|ue pladiuiii ad lloinamiiii

perlinero Pontiticcm ex Evanpelica lecUone tenenius.

cisci familiis religiosos

diim duoexsacraUominici, totidemque cxD.Franviros ad Germanum GrEpalriarcbam misit, (|uos


Ixtilicc sigiiiflcatioiie

Etenim loqnente Jesn


illi

disciiuilis

de

ac<iiiisi-

coriiin

ingeiili

pompa

tioiie 1,'ladii spirilualis,

dnos

ilji

posilos ostcn-

omniiiue
stantur

exceplos fuisse te-

deruiit,

qnos Uominus

dixit sufflcere,

ad coerci-

ipsi in rei gestae historia',


;

quam

a se con-

tionein videlicet spirilualis et corporalis olTens;e.


Si materiulein

scriptam Ponliflci exposuere

qiux omiiia in Libro

gladium perliiiere coiiccdis ad poaltende (|iiid iii Mattlioci tentiam temporalem


,

Evanj;elio noniinus dicat l'etro

Coiiverte [iladiuin

Censuiim coiitenta, e qiio coitera ad liujus narraoAnno Uoniini tionis texendam seriem delibanda Mccxxxiii, nieiise Jannarii, nos do Ordine Fralrum
:

lucum suum; dicendo tiiiim, inaterialein signavit gladium quo percusserat ille servum principis sacerdotum. De spiritali iieinini veiiit in dtiljium, cuni ei, iii est, Pelro, per cujusdam spein
,

tuum

Piacdicatorum Fr.
nunlii

llu;;o, et Fr.

Petrus
et Fr.

de Oniine
Radulplius

Fralrum Minorum,
domiiii

Fr.

Aymo,

papac

missi

ad

archieiiiscopiiin

Gra;coriim,
post

intravimus Nic.Tam Uomiiiica prima


:

cialitatis

apicem ligandi

et

solvendi commiserit

octavam Epipbania;, hora quasi vespertina

potestatem. Uterque igitur gladins Ecclesi.v tradi-

sed

antequam civitatem intraremus, plures


ipso
Iransinissi

nuntii

ab Ecclesia exercendus est uiuis, aliiis pro Ecclesiamanusa^cularis principiseximendus unus


tur, sed
:

imperatoris ah

nobis frequenter

occurreriint, ex parte dicti imperatoris nos salutantes, et lititiam

a sacerdote,

alius ad

nutum

sacerdotis

adininireli-

cordis ejus de adventu nostro


et

strandus a

iniiite .

Addit se noiuiullos viros

nobis notificantes. Sed


Ecclesia;

iiuntii ipsius palriarcha;


i[isi

giosos in sacris

litteris

apprime eruditos mittere,

nobis plures occurrernnt, et tandein


majoris,

canonici

quos de rebus ad fidem spectantibus consulerc


possit.

nobis longe

a civitate occuret

rentes

cum

gaudio susceperunt,

unanimiter
duci ad

4. Si

cum

eis

de omnibus qua> in quKstionem

omnes

cuin honore et reverenlia in civitatem in-

veniunt, tractare fldeliter et socialiterconferre decreveris, in rota, quae infrarotam Ezecbieli ostensa
est,

troduxerunt. El

cum peteremus

nos

ma-

vocem
et

poteris audire tonitrui, et in

mari

vi-

treo

speculari,

quod unus Adain coUocalus ad


,

unam sortitus est custodiam paradisi Uomiiium Jesum Christum, in uxorem unuin justilia et veritatis sanctitate creatum, et iinicam
opus
,

jorem Ecclesiam causa orationis, duxerunt nos ad aliam Ecclesiam uhi primum celebratum fuit Concilium, ostendentes nobis SS. Patres, qui eidem ConciIiointerfuerunt,in parietibnsdepictos. Deinde
post

niuUum

civitalis

circuitum, ad

hospitium,

sponsam ejus Ecclesiain praillgurans quod Lamecb, ()ui bumiliatum sonat, duin uxorem unam dividil in duas sanguinarius factus est, et virum in suum vuinus occidit, quod alia praeter unam arca non iegitur, quae cuncta vastante diluvio sub unius patriarcbtC remigis potentatu, paucas animas sub quod legem Deus perfectionis numero reservavit quod secundo dedit non alteram, sed eaindem duorum Cberubim, qui propitiatorium obumbrabant, non aliorsum versi, sed respicientes erant vultus ad unum et unam Josepb tunicam fuisse talarem, et nosiri Salvaloris iiiconsutilem vestem
: : : :

quod dominus imperator nobis honorifice prffijiarari fecerat, comitantihus clericis et muUitudine populosa deduxerunt in quo liospitio, qiiasi homines fahgati solatia necessitalibus corporalihus ubun:

danter prseparata invenimus.


vocavit nos

Secunda autem feria proxima sequenti, dominus patriarcha qui comparenles coram ipso et clero suo congregato, primo ipsum
6. a
;

patriarcham ex parte domiiii pa|ia3 salulavimus deinde ex parte nostra, enumeratis postmodum
:

more

nostro causis, et pro bonorihus et beneficiis nohis ab ipso collatis, gratiarum actionibus exhihitis, litteras domiiii papa; eidein porrexinius; qui
receptis litteris

unaiii . Et intra de conflciendo in

meiito adjicit
imilari
:

Rom.

Ecclesiani R. Petri

azymo Sacraexemplum

RuUam
iiiit

osculatus, et respiciens in

clerumsuum
legati

adjecil: Petros.Paulos. Conse(]uenter


(|ua;slioiieiii

veraiii sive in fermenlato,

sive iu azynio

taleni nohis fecei

uliuiii

essenius

Sacramentum
sacriflcium
facta per

conflciatur, in
:

Dominicum corpus
vero

domini papa;,
iios

et

honorem legatorum debi;

divinilus converli

sed uterque panis simplex ante


,

tuin velleiiius recipere


protestanles

ad

quem respondimus,

panis est

transsuiistantialioiie

verba Dominica, panis non est,etideo nec fermentatus, nec azymus dicipotest, sed ille potius

honorem leganoUe recipere. Consideraiites etiam tantam torum cleri muUitudinem, voleiites vitare eoruiii astutias
siinplices essc, et

creditur esse paiiis vivus, qui de cajlo descendit,et


tribuit

consuetas

et

fallacias,

interim

cum

contestatione

vitam mundo. Pergit Pontifex

Hfec et

his similia docuit Petri sedein

unclio Spiritiis, et

sanitas intellectus. Utinam et tii tandeni aliquaiido juniorem discipulum, qui vidit etcredidit, secutus inlrueas, ut oinnibus intellectis nobiscunv pariter vere psallas ilhul Uavidicum Ecce (iiiam bonuiii,
:

non ad Conciliiim, sed ad ipsuin patriarcham essedeslinutos. Nobis autem renuentibus oblatum honorem, magnam reverentiain, et honodixinius, nos

rem etiam iiiinimo nuiitio doniini papnc exliihenduni esse protestatus est. Dum autein plurima verba ex ntraipie parte proterrentur in inedium,
taiulcm valedicto
ei

ct

quain
5.

jucundum
kal.

liabilare fralres in

unum.
.

Dat.

ad

sumptum

liospitium

110-

Later.

XV

Jun. Pontif. nostri

aii. vii

Adtantuin tainque arduuin opus perflcien-

lixl.

iii

Lib.Cens. Ms. Vat.

bib'.

70
slniii)

CiREOORir IX
lioiiorifice

ANNUS
.

7.

CFIRISTI 123:^
ejus

a clero

siio
,

siiiims reducti

goram quam

interprelem
:

censura digiios

Nonnullis interjcctis
causain iin])eratoii ac
Dixinius,

acliUint

nt

ailveiitiis

sui

|iatriarciia!

proceruin niullitiidine circunifusis

niagna cleri ac exposuerinl


:

Gregoram qiiidein, animadvertit D. Leo Allatius duni scbisiiiatica vcsaiiia percitus, ut veritati detrahat,

clanculum

scripsisse ait; interpretein vero,

non missi sumus ad disputandum vobis-

dum

sive imperite, sive maligne,

metu
Sed

infamiai
illos ar-

cum

super aliiiuo articulo fidei, de qiio aiiibigat Ecclt!sia Romaiia, vel nos, sed iit vobiscum aiiiica-

scriiita

non vulgasse

interpretatiir.

bilcm coUationem habeamiis


taiidein causa"

Subdunl, ut post

gueiitem Allatiuin nostruin in iibro de Synodis, dante Deo brevi in lucem edendo, audire prffistat
In postremis verbis Gregoras a malitia sua
discedit.

nonniillas coiitentiones, sciscitanlibus leyatis, f|u;e

non

orbe

difriisae

nationes

Gimos, qiii olini, ut cailene toto Romana; Ecclesise paruissent,


qua?sita

Qui eniin clam


sed

scripsil,

qui imperatorio

jussu id egerat, et litteras non ad imperatorem

sese ab illius coiijuiictione atque obsequio divulsissent;

solum
sibi

ad Jacobnm ctiain archiepiscopum

post

multa

verborum

cffutiia

Bulgariaj palam dedcrat, qui de ncgotio pulilico

babito Concilio tale

dederunt res|ionsum. Dici-

mus, (juod duaj sunt


Spiritus sancti, alia

Una estde processione de Sacramento altaris. Ad lioc


causa3.
istro

SCriptitaSSe

comniisso publice sententiam proferens secreto dicenduS CSt ? S:k Tm tmv mXXwv umXy.iJiiv,
et

quod rcddi debuerat, propter multorianjiidic/a


opinionem, ea
scilicet

respondinius

sic

Si

sunt causae,

et

non

alia>,

reveritum
infamiaj

Blemmydam,
melu
reddidit,

quare

vos

subtraxistis
si

obedientiae
bae sint, vel

Ecclesi;c

Ro-

cum

ipse solus esset,

clam

scripsisse, ut Grogorae

mana3? Videamus
7. Ad duorum dierum

debeant esse

sententia est, interpres

sufflcientes causa? tanta; inobedicntiaj .

quasi infamia fuerit jussu im|>eratoris de


errantes Grajcos

rebus

diriinendas eas difflcullates, interjecto


intervallo, in jialatio imperatorio

controversis pro Latinis et pro verilate contra abscribere certe ipse non puto adco desipuissc Gregorain, quid Wolflus agat, ipse
:

certatiim est, ubi de


at(|ue

processioiie Spiritus sancti,


ali(|uid

an Nicajno Symbolo,

addi a Latinis

viderit . Refelli etiain ex

Pachymerio
ad

potest Gre-

jure potuisset; in quo iegati Gra;cos, tuni ipsorum

goras

Inciderunt in

manus
:

Becci quaj doctissi-

cxemplo retudere, qui in Concilio ConstantinopolitanoSecundo, plura SymboloNicicno adjecissent: tum eo argumento convicere, quod liceret credere
qu;e vera essent; quae credere, ea scribere, canere,
prffidicare

mus

vir Bleiiiiuyda

scripsit

Theodorum im-

liceret

tumque

testimoniis

Patruin

etiam a Filio demonstrata al(|ue illustrata est. Quaj oinnia consecutis diebus discussa magiia animorum contentione fuerunt, quibus afferendis supersedenduin censeo, cum de iis inConcilio OEcumenico Florentino agitatis deflnitisque suo loco nobis dicendiim tiim satius modo videatur Gra^cum hominem sit ad Catliolicam veritatem adversus Grsecos schisiiiaveritas processionis Spiritus sancti
:

Qui qua^retnon opportuno tempore, etc. el ea quae ad Jacobum Bulgaria;, qua) incipiunt Est mihi niorbus, (|uem patefaciain. Ex quibus oinnibus constat ipsum lucem veritum non fuisse . 8. Fuisse porro Blemmydam insignem virum, laudibusque cumulatissimum , atque Orientalis
peratoreni, et incipiunt
:

Ecclesioe

cum Romana
quam
de

conjunctionis appetentissiinjuria,

mum,

testatur Joannes Beccus vir catholicus in ea


illata sibi

oratione',

cum
:

sede

patriarchali a schismaticis deturbatus est,


suif; ubi se Bleniniyda3 exeniplo defendit

compo

Praj-

tuendam stienuissime certantem, quaiii Latinos |>roducere. Is erat Blemmyda, qui liis temporibus floruit, quique cum se rcrum divinarum coiitemplationi addixisset, otio quo fruebatur egregie usus, Commentaria duo luculcuta edidit, quibus, adduclis sanctorum Gra?corum Patrum auctorit;v tibus, Spiritum sanctum non a Patre tantum, sed
ticos

terea
ita

juniorem

dicam,

eumdem cuin nostra a^tate, ut Biemmydam inveni, cujus laus multa


et

est in

sermone, cujusque sapientiam etiam (luam|iervenisse

maxiiiie infensi, in ingentem gloriain

fatebuntur. Qui scripsit

quoddam opus de hoc

ar-

etiam a Filio procedere osiendit;

qus nos
liujus

e Vati-

cana

'

Bibiiotheca exscripta in

Aunalium
:

tomi calce collocamus. Meminit compositi a Blemmyda operis Nicephorus Gregoras his verbis "O5
axfilifi

gumento, ad Bulgarifc quemdam archiepiscopum electuni, quamvis divino instinctu percitus, in monte Atho solitariam vitam agere elcgerit, cujus etiam in orationibus pra^stantiam multi, qui adhuc in vivis sunt, conteslantur. Sed nulla certior crit
demonstratio
,

qiiam ipsius scripta, qui post

illius

SeSoxm; iauTOv, vip^aTO


au-^*xpoTtv

ouXXs-yeiv

oXXi; itapa twv Osiwv

vpatoaiv u,apTufia;,

ooxoufa; tw
[J.ev

tuv AaTivcov
tt.v

S"o'"Y[j^aTt,

xal XofO-(pa(fTv
Xr.ijiiv,

ejtI

toutoi?, Xa6pa

Jii

tuv itoXXwv u-iita

EXo-^o-ypatfsi J' oOv iaTiv a.

Quffi

intcrpies

reddi-

dit

Qui

cum

se in

otium contulisset, multa e

manibus omnium teruntur. Nomen erat viro Jacobi. Ad hunc Blemmyda scribens, Ecclesiaruin dissidia de[)lorat, et in eorum causas suain indignationem promit, quo mihi satis innui videtur nunquam similia vel dicturum vel scri-

mortem

prse

sacra Scriptura testimonia, qua dogma Lalinoruni conflrinare videreutur, colligere ac conscribere
coepisset,

pturuiii fuisse, nisi cliam illum agnovisset de lioc Ecclesiarum dissidio indolere, ut alius quispiam

ciam

ille

quidem

infamicB metu, sed taliis

ex

iis,

quffi

in

lilteris

continentur,

perspiciet.

inen scripsisse qiuedam . Veruin in

tam Gre-

Haec Beccus, cui in laudando

Blemmyda

consenlit

V,il. Inbl. e.\ siTip.

Nicc|jlii.ir.

<ucg.

I.

v.

'

E.vlat iu b.bl.

Vat.

Lcooe

Allal.

iuterij.

GREGORII IX ANNUS
Pachymerius', qui virtute
et

7.

CIIRISTI

1233.

71

lem

vocat, ac patriarclialum sibi


ait, iic

sermonc adinirabiobiatum genciiuiuit,

cham

Nicacnuin, ut j^lacide de Gra;cis ad Ecclesia;

Roinana; conjiinctionem revocandis tractaretur


niliiioiiiiiiiis

rose respuisse
platione

a
:

rerum cclestiMm conleui

congngato gravissimis de causis LaConstaiitiuopolitanique


iin,

liivcllcrelur

Eteiiim

cum

tinoriiiu

prasiiluni

Biemniycia philosopliicam vitain ageret , tolus exlra res hasce faclus, nullo erga cas ciucebalur
aircclu, nc(juc

peratoris consilio

eo

sese

contulere.

Ciimque

acccssisscnt ad Synoduiii et coraiii Gr;ccis prasuli-

cuiiiuam couipalicns, net|ue coiuiniserens, sed mens iliius itaagebalur, ac si incorpore |)rorsus non essct, unum(|ue (lucebat esse et

bus adveiitus causain gestoruiiKiiie Nica;a; laUoiicm exposuisscnt, iiislitere ul de sacraniento EucliaristicB agcretur at illi iterum questioiicm de
:

Arsenium

Joseiilmm esse, noii laclis iiisis animuin advcrleus, adeo ut hunc quidem injuriam passuin exislimaret, hunc vero invasorem fuisse, hffic enim dcjectissiiiuc cujusdam menlis, nec prtcet

Spiritus saiicti
artes ad legatos

|)rocessione ingerere,
irrctieiidos

deiii

varias

instruere, ineptis iniii

terrogaliiinculis
fallere
;

laccssere, temi^usque

nugis

ter haec ali(|uid aliud ad


tis

si)eculalionem possidcn-

exislimabat, sed sciens Dei

quidcm

esse stabile

hominum veroctiam permodicum tempus nuUo modo persistere o.Sed hccc dc Blcinmyda egregio processionis S[)irilus saiicli a Patre
et

immutabilc,

et Filio

stolicos, a (|uibus digressa est oratio,


9.

propugnalore suffccerint; ad nuntiosAporedeamus,


fides Cathoiica

quoruni iinprobitatc exaspcrati iiuntii, magna libcrtate animi ipsis causas objeccre, ob quas quaestionem de azymo aggrcdi recusarent, ac palam ipsorum perfidiam in oculis hac oratione defixere Videnius (juod tcmpora rcdimilis, ct subtcrfugere qua>sUoncin noslram nitimini, ct fldem vestram profiteri non audetis amodo aperlo ore cor nostrum patebil ad vos, el notificabimus
:

Cum

de processione Spiritus

vobis quic(iuid scntimiis de vobis.

Jam

perpciuli-

Graecorum Patruni, ac maxime S. Cyrilli dictis iii schismaticorum cffitii a nuiiliis illustrata, nilidissimis radiis oculos pcrfldorum fcriret, significavere nuntii ad alteram de sacramento Euchasancti
ristia;

mus, quod male

sentilis

de Sacramcnto nostro in

azyino, primo, per scripta vestra, qua; pleiia sunt

hac htcresi. Secundo, quia ad qua;stionem factain de Sacramenlo non auiJeUs respondere, ne pateat
haeresis vcstra. Terlio
,

a Latinis

in

azymo
:

confici solit.T

queslio-

(^uia facta vcstra istud pro-

quibus caplato clTugio Germanus subjecit cogendam esse GrcBCoruin Synoduin, nec sine aliorum patriarcharum conscnsu discutcre aliquid iu re adeo ardua, vcl deliberare posse : quare nuntii flagitavere a Vatacio, ut ipsis
iieni

devolvenduiii videri

bant

abluitis

enim

altaria vcstra, postquaiii cele-

tes ad

braveritLaUnusineis. Quarto, quiaLatinos veniensacramenta vestra compcllitis apostatare, ct abjurare sacramcnta Ecclcsia; Romana'. Quinto,

recedendi facultatem perinitteret

qu;G veroille de

quod dominum papam ejecistis de dypUcis vestris sed scimus, quia nuUuin ejicitis nisi exconunuiiicatuin et ha;reUcuin. Scxto,

ineunda conjungendae cuin Romaiia Gnccoruin EcclesiK ratione quaesicrit, his verbis exponunt oCojpit imperator confcrre nobiscum Sub qua forma potcst patriarcha et Ecclesia Gra;coruin reconciiiari EcclesiJB Romanae? Ad quod dedimus tale responsum Hoc modo posset reconciliari, si crederet hoc, quod credit Ecclesia Romaua, et prae: : :

quia semel iii aniio excommunicatis eum, ut nobis retulerunt quidam


qui audierunt.

non, non faceret magnain viin credimus Ecclesiam Romanam, el


dicarel
;

utrum

canlaret,

vel

medio quod dominum papam excommunicamus? Dicimus quod falsuin cst etqiiicumquedicit istud, cxeat,aut mala paliatur. De aliis, quacfaciinus,non miremini, quia Laconcilii
,

11. aSurrexit igitur chartophylax in


et ait
:

Quid

dicitis

tini vestri

cum

reccpisscnt ConstanUnopolim, fregc-

obediret

ei

eodem modo
velit

et

iii

illis,

in ([uibus obe:

ruiit Ecclesias,

diruerunt

altaria,

auro
et

et

argento

divit ante schisma. Et adjecit iiiiperator

Si

domi.

sublato, rcliquias sanctorum projecerunt in mare,

nus patriarcha

obedire Ecclesia; Romanac rejus

iconas saiictorum conculcaveruiit,


stabula feccrunt,
ita

de Ecclesiis

tlitucl ei doiiiinus j^apa

suum ? Ad

h;ec respoii-

ut iniplctum videretur illud

dimus hoc modo


ea qua}
iiiatri

Si

palriarcha obedientiam, et

prophcticum
iis diclis, ait

Deus, vencriint geiitcs in ha;redita-

sua; solvat,

credimus quod miseri-

lein luain, pollucrunt

templum sanctum tuuin;


:

et

cordiam niajorem invenict, quam credat, coram domino papa et tota Ecclcsia Roinana et assumpta
licentia recessimus a Nicica,

patriarclia

Si

mirainini, quod

pa-

pam

cjcccrimiis de dypticis nostris, quaero quare

etvcnimus Conslauniintii,

me

ejicit

de dypUcis suis? El inci|)ientcs respon-

tinopolim.

dere ad

ultimum
:

objectuni,

diximus

Domiuus

10. Haesere in
si

urbe regia Aposlolici

ut

papa nuiKiiiam
nuiuiuaiii eras

te ejecit

forte interea aliqua concordiai ralio cxplicaretur,

sed

si

de suis dypticis, quia tu de praedecessoribus vestris

opcram suam ad rem promovendam conferrent; cumque Germanus suos ad Synodum evocasset,
nuntios Aposlolicos ul Leschaiam venirent invilavit
;

qmeratis, vos legeretis, utruni papa vos,

quam

vos

eum

prius ejcceril

nec ad

lioc aliqiiod

respon-

derunt.

Ad

alia,

qua; imponitis Ecclcsia; Romanae

at

illi

quanquam
?ed

srepius

testaU erant ad
patriar-

nihil imponitis,

cum non

fuerint haec facta con-

nuUum ConciUum,
1

lantummodo ad

sensu vel pra;cepto

Eccle.^ia;

Romana;. Sed
taiia

si

Iktc

fuerunt
Georg.
Pacliyiii. lii:t.
1.

facta, fecerunl viri laici peccatores,

excom-

v.

municaU, propria auctoritale

pracsumcnles

72
nec

GREGORII IX AXXrS

7.

CIIRISTI 1233.
:

imputandum

est toti Ecclesife.

quod

a (|uibus-

dam

iniquis cst prffisuniptum. Sed qua? dicimus


et

de vobis, vera sunt,


camini,
archiepiscopi,
et

et ista faciunt

ha^c verbo et opere testitiprimo vestri patriarcliaj ct

Quod audiens imperafor graviter tulit, et ait Jam non audio formam pacis el ideo convocalis prslatis aimuntiabo eis, qua; audivi a vobis. Quo
;

cum

audissent, indignali sunf, et conversi in sedi.

postmodum
;

episcopi et

ca?teri

tionem contra nos


I-i.

Ecclesiffi vcstrae prffilati


fieri
;

ha:c facilis, et

hsc

docelis

Verum Joannem Vatacium


Ecclesia

aliam

cum

unde

jani

catis vestris; et

excusationem non habctis in pecquia tot abominabilia invenimus

Romana

ineundaj ad eam,

concordiaj

ralionem

excogitasse, atque
adiiiiltcrelur,

apud vos, nec ahquam vohuitatem emendandi quod hactenus erratum est, ecce nos reverlemur

Synodum

Poiilifice si a Rom. Gra}coiuui traxisse refert


:

adeum

qui nos misit;etsic recessimusaConcilio.


itaque ca sessione, exulceratis ad-

periens, inquil,

12. Solula

Pachymerium' nComquod sub Joanne Duca in ipsa Synodo sancituin fuerat, quod si Qnem facerent auxiMichael Pakcologus apud
liares

moduni animiSj jactisque plurimis a Gra;cis verborum contumchis, quas nuntii sohta constanlia
refregere,
rator, in

copias Lalinis, qui Constanfinopoli erant,


noslri
parati

miltendi, sic et

fuissent

cum

illis
:

dissentienles conciliare cupiens imiievoluit, illique

concekbrare,
hoc

et

menlionem
et Cycici

Poiilificis facere

et

palatioConcihum celebrari

modo spondebat, miltebantuniue


Georgius
illius
si illi

proplerea
el fortasse

interesse, ut

motus omnes

pacaret,

primaque

ses-

Sardium Andronicus
eflectiim habuisset,

sione tractatum, an corpus Christi in azyuiis confici

acceptassent. Eo certe

possit; et Gra?cis

omnino

id

negantibus, legati

speclabant Vafacii consilia, uf


tinopolitanos sibi subjiceret.
13. Dissoluta igilurtst

conjunctionis

petiere, ut

iUud

in scripfis traderent, vicissimque

beneficio Occidentalium auxiliis destitutos Constan-

Graeci a legatis

poposcere, ut Spiritum sanctum a


scripfo sibi porrigerent, atque

Filio procedere, in
ita
;

discessum proximaquesessioue producta ufrinque suut scripta, qua; tum propositionem ipsam,

imo

exasperati

nullofructueaSynodus, magis utrinque sunt animi; quae


imperatori
fuit,

res ingrata

admodum

qui adversas

tum

praecipua
lecfa

argumenta complecttbantur, puinvicem(|ue porrecfa fuere.

partes

sine

bhceque

abscedere

animorum exulceralioiie ulriiique exopfabat. Cumque nuntii reditum


foedissi-

13. a Accersitis nobis in crastino ad palatium

adornarent ac schismaticorum scriplum

imperatoris,
et

dixit
est,

imperator

Consuefudo regum

maiu hxresim continens secum

deferreni, Gra?to-

principum
casfris,

cum

discordia fuerit inter eos

rum

charlophylax

vi adhibita illud avulsit, ac fidei

super

aut provinciis, ut quilibet de eo,

formam de
tradilam
jusserunt
poj)uli,
:

processione Spiritus saucti a nuntiis

quod

dixit jus
iioterit

suum,
per

aliquid dimiffat, ut sic per-

reddidit,

quem

nuntii

illam

servare

venire

medium
fieri

ad paceni. Sic niihi


inter nos et vos. Pri-

videtur, quod debeat


et

inter vesfram Eccleslam

cupere enim Sedein Apost. ul omnes quse ipsa credat, teneant ac profileantur,
studia ad

nosfram.

Duo enim sunt

Ila pia Pontificis

palriarcham aliosque
irrifa ceciilere, ut
-

muin, de processione

S|iirifus sancti;
velitis

secunduni,

Grfficos in
teris

viam reducendos

hl-

pacem, vos dimittatis unum ex his duobus; nos venerabimur et gratum haiiebimus sacramentum vesfruni vos autem dimillafis symbolum vestrum nobis et dicahs nobiscum, sicut nos dicimus sicut constilu:

de corpore Christi. Si igifur

postea ad Fridericuui dalis

teslalur.

Incidere iu haec tempora videntur, quoe tradit

de Joaniie Brenensi rege Logothefa', illum nimi-

rum cum

tum habemus
et

a sanctis Patribus in Conciiiis suis,

hoc quod vos superaddidistis, non dicatis ulterius, quia scandalum est nobis. Nos ad ha-c re-

duobus annis Constanlinoiioli nuHa aucupatum occasionem Joannein Ducam exercitum ad sibi subjiciendam Rhodum misisse, collecta classe Lamiisacum apimlisse, ac maritimam oram vastasse, Graeco imperat, cum
se

regesla continuisset,

spondimus IIoc scilote, quia dominus pajia, et EcclesiaRomana non dimifteret unum iotade fide sua, nec de hoc aliquid, quod dicitur in Symbolo
:

copiis

radices

montium

legente

arcenteque, ne

interiora peiietraret;

demum

Latinos solertis viri

nosfro. Et

ait

imperator
?

Quomodo
:

ergo poterimus

subjecisse,

operanoctuPegarum arcem munitissimam ascensu atqueimpetu in pra?sidiariosfactoexpugiiasse; quae res

facere

pacem

Respondimus
vobis.

Si

modum

vultis

scire, breviter dicimus


ila

De corpore

Chrisfi

Joannes vero Ducas


perhorresceret,
tate

magnum terrorem Gra^cis injecit, cum Latinorum pofenfiani


de jungenda affiniin Latiiios

dicimus, quod

et aliis test ila libri,

oportebit vos firmiter credere, pradicare, qiiod corpus Christi conQci |ioiii

mox Bulgaros

armoruinque fcedere
utque

lirmando in-

azymis, sicut

in

fermenfafo;

et

onines

terpellasse,

a Bulgaris gratiam iniret, archiet

quos vestri scripserunt conlra fidem, damnentur et comburaulur. De Spiritu sancto ita di-

episcopum Trinobi imperiali

synodico decrelo

absolvisse, ne patriarchaeGiaecorumobnoxiusesset,

cimus, quod oportebit vos credere Spiritum sanclum procedere a Filio, sicut a Patre, et istud necesse ut preedicetur in populo. Quod autem cantetis isfud in Syuibolo vestro nisi velitis, non compelletvos

ac patriarchce litulo augerefur. Erat \\xc Graeco-

rum imperatorum vesania, ut magno rerum divinarum ludibrio auctoritalem Sedi tantum Apostolica;

atfributam atfectaret, ac patriarcharum jura

dominus papa, condemnatis


libris,

et

combuslis
'

omnibus

qui huic capitulo suut contrarii.

Pacliyui.

1.

V.

Greg.

1.

xi. Ep. cDsiii.

Gcorg. LogOih.

GREGORII IX AN-.NUS
mcminit hujiis rei Nicephonis' Greporas, addilque Joannem Ducam Rhodo |tolitnm, cum antea Lesbum, Chium Samum, lcariam,
definiret
: ,

7.

CHRISTI 1233.
et
:

73

dem,
gavit

populnm maiiniludinis innumerac propaEgo sum, ait Dominu>, Deus Ahraham paetDeusIsaac;
et et postpauca: Dilataberisad Occidenlem, Septentrionem et Meri-

tristiii,

CoD, aliasque finitimas insulas oblinuisset. 16. Ad sullaiium Damasci Pontificis Epistola
hortatoria

Orientem,

ad fidem Chrislianam.

Sed

diem,

et cunctae

benedicenlur in
filiis

le et in

tuo se-

ad Pon-

mine

tribus terra;. Jacob vero

suis per simiu-

tiOcem revertamur, qui nou schismaticos modo atque haerelicos ad conjunclionem Rom. Ecclesiaj adducere, verum Sarracenos etiani, missis ad ipsos viris reii^iosis, qui decerpta exproplictis sacra oracula ad
fidei

los benedicens, prcpsentia tangens, fulura prospi-

ciens, ait

de

Jiula, ex cujiis erant slirpe descensuri


,

reges Hierusalem

Christus Jesus, per

Christiana; veritatem in luce collo-

turus

et tandem Dei Filius homo uterum intactai Virginis nasciNon auferetur sceptrum de Juda, et dux de
est,

candam exponerent, ad vera3 religionis cuUiiin traducere tentavit. Quo argumento ad soldanum Damascenum ha;c scripsit'
:

femore cjus, donec veniat iiui venlurus ipse erit exspectatio gentium.

et

Sultano Daiiiasci viam agnoscere veritatis.


altitudo

18, aLuminarequoque secundiini lalibustestimoniorum fulgoribus illuslravit, ait proplietarum

Ca;lestis

cousihi, et

immensa

Le-

praecipuus Isaias

Ecce virgo concipiet,

et pariet

nignitas Dei excelsi, hoc inter universa quae condidit, rationaU

filium,et vocabiturnomenejus

Emmauuel. Item:
datus est nobis,

tantum creaturae concessit, ut sapientiiE oculus per opus opiQcem, per creaturani et ad totius ignorantiae agnosceret Creatorem
;

Parvulus natus
et

est nobis, et filius

vocabitur
fortis,

nomen

cjus Admirabilis, Cousiliarius,

Deus

pater futuri saeculi, princeps pacis. Et


et in

tenebras expellendas, tres ordines electorum, vehit


tria candelabra per qusedam sibi succedentium spatia temporum, patriarchas primo, secundo pro-

Jiremias sacerdos ex sacerdotibus,


utero consecratus
:

matris

Novum,

inquit, faciet

Dominus

phetas, Apostolos tertio direxit in via

patriarchas

super terram, femina circumdabit virum. Ilem Baruch Deus noster est, et non sstimabitur alius
:

a CcBca multitudiiie separatos justitia insignes

Anindi-

adversus ('um, hic adinvenit oinnem viam disciplinae, et tradidit illam

gelorum susceptores, Deum facie ad faciem tuentes, in fundamento fidei posuit, Scrijitura
cente
:

Jacob puero suo,

et Israel

dilecto suo

post ha3C in terris vixit, et ciim


est.

Credidit

Abiaham Deo,
;

et fuit

ei

ad

jusli-

uibus conversalus
chffiam
libus

Et Doiiiinus per Osee

homiEx
:

tiam reputatum
viros cerneret,

vere et credidit,

tjui

cum

tres

iEgypto, inquit, vocavi Filium


:

meum.

Et per Miin

unam divinam
quod
:

in eis

subjtantiam

Et tu Bethleem Eiihrata, parvula es


:

mil-

adoravit; juxta
cailo

Isaias audivit

Cherubin

in

Juda

ex te

enim egredietur, qui

sit

domidiebus

clamantia

Sanctus, sanctus, sanctus, Domi:

nator in Israel, et egressus ejus ab


aeternitatis.

initio a

nus Deus Sabaoth, dicente David Benedicat nos Deus, Deus noster, benedicat nosDeus, et metuant

19.
gratiaj,

eum omnes

fines terrae;

cum

ter sanctus, et ter

Deus sit pro personarum numero positum, Dominus Deus SLibaoth, et metuant eum omnes fines terrae; pro essentiiB unitate subjunctum, attribuente Scriptura Patri potentiam, sapientiam Filio,
et Siiiritui
sterii

cecinit

a Denique illud semen benedictionis et quod promissum fuerat patriarchis, de (juo Nisi Dominus reUquisset Isaias dicens
:

nobis semen, quasi

Sodoma fuissemus,
:

et

quasi

sancto benignitatem
sit

proprietate

myuna

Gomorrha, civitates videlicet, quas subvcrtit Dominus in momento. Et item Rorate, cacU, desuper, et nubes pluant justum, aperiatur terra et
germinet Salvatorem
,

cum

potentia, sapientia et benignitas

et

justitia

oriatur simul.
:

trium, sicut

ipsi

sunt

unum. Deinde

pro[)hetas ex

Ego Dominus
Et

creavi

eum. Et David

Veritas de

Hebrffiorum populo, quicredebat electos fldesum-

ca;lo orta est, et terra

noslra dedit fructum

suum.
lo-

mos, sanctitate poUentes, claudentes et reserantes orationibus ca^Ium, curantes infirmitates homi-

cum

de morte ac remuneratione fidelium


:

num,

et suscitantes corpora mortuorum post legem, quam Moyses edidit, velut parietes aedificii consurgentis erexit. Apostoiorum vero sacrum
:

queretur Haec est, inquit, ha:ivdit3S Dei Doinin qui fructus est ventris per operatioGlii merces
;

nem

sancti Spiritus, in intactae Virginis utero seet

minatus, cibus hoininum,

salus

fieri

voluit

perfectumque numerum superduxit in operis complemeiitum. 17. Et primum quidera luminare talium pro-

poenitenlium. Poterat autera nos absque sua humiliatione redimere, qui cum Deo Palre, et Spirilu sancto potuil omnia sine aliqua difflcultate
creare
attulit
:

missionum sponsione succendit ad Abraham, magnum patrein multitudinis gentium in cujus carne fecit consistere testamentum In te, inquit,
,
:

sed sapienlia sapienter cuncta disponeng,

iUud genus remedii, quo solo

dilectioni

fierent obnoxii liberati, sicut prophetaverat Isaias:

benedicentur
Isaac
:

universae cognationes terrae. Ad Benedicentur in semine tuo gentes. Ad


filios,

Disciplina pacis nostrac super


sanali
;

eum,

et livore ejus

Jacob vero, qui per duodecim

tribus toti-

sumus. Et iterum Oblatus est, quia ipse voluit; et non aperuit os suum. Sicutovis ad occisionem ducetur. Et post pauca De angustia el de
:

judicio

liheratus

est,
:

generationem

ejns

quis

Nicepb. Greg.

1.

ii.

LiU, vi. Ep.

ccicv.

enarrabit?Et iterum
II.

Tradidit in

mortem aiiimam
10

Am.

ToMCS XXI.

IXkys.

GREGORIl IX ANXUS
siiam, ct

7.

CIIRISTI

1233.
Ecclesise

cum

sceleratis depulatus est, et ipse tulit

Catholicffi

navem

fluctuantis,

verbum

peccata multorum.
20. Hic in finc

Cbristi, et

temporum
est.

juxla

pbctarum
liicis

vaticinio fuerat praesignatum,

quod proAngelo
nova)
et

celatum a sajculis Cbristiana^ fidci sacramentum, non simul omnibus, sed sicut ab aeterno
x'terna) videlicet

sapientia divina disposuit, aliis post alios revela-

nunliante conceptus

Nascentem

stella

tum,

mysterium

salutis, et pacis

apparens uunliavit regibus Orientis,

An-

gelus in Juda;a pasloribus ovium,


citas

quorum

simpli-

annuntiare decreviinus Jesum Cbristum, vcruni Deum, veri Dei Filium, tibi et tuis per Epistolam noslram,
tia;

verl>um non perverteret, nec mutaret audiest subito


caelestis militiaj
:

et

per viros virlutis ejus minisfros grasi

dicentium Gloria in excelsis Deo. et iii terra pax bominiluis bona; voluntatis. Ipse dedit regibus infellectum, qui
et

tum, cum (juo facta multitudo laudantium

prajdicamus,

forte

Deus omnipofens,

(jui

Deum

vocat ea qua; non sunt, sicut ea quce sunt, illud

Inmcn infundat cordihus

vestris,

quod vocafionem

dederat signum
qniri
:

et

quod

fecit

intelligi,

fecit in-

omnium gentium pra;figurans, frium in Oriente quondam magorum cordibiis aspiravit, quod in
propria veniens, suscepfum non fuit a suis, quod
jier

ac

per ducatum novi sideris venerunt ad


in

adorandum
stalis.

pannis infantia;

Dominum

niaje-

Joannes, quD major inter mulierum natos


surrexit, et quitantus babebatur, utCbristns
;

tenebris, apprehendit,

Evangelium Pauli populus, (pii ambulabat quod nunc quoque lucet


indaginem, qui

in

in

nemo

tenebris, nec videtur ab eis, quia venire neqnit ad


verifatis

a populo crederelur demonstravit, dicens


lollit

eum mox,

ut vidit, digito

non
:

reliquit
et
,

Ecce Agnus Dei, ecce qni


post haec curavit ab

Unde

cajlestem curiam, et ca;Ium,

errorem. terram in

peccata

mundi

omni

morbo
rem
:

Innguentes, et mortuos suscitavit. Illnm

quoque omnia eleinenta suum cognoverunt auctosub plantis ejus mare se calcabile prfebuit, et ad ipsius impcrium fluctus et ffquora siluerunt
ejus aquas Iransuberavit (transmutavit)

quod absit, testimonium invocamus si enim fideni tol argumenfis, talibus tesfimoniis, tantis signis et miraculis jugiter approbatam suscipere, ac tenere negligitis, nullam penitus de peccato prajtendere, nullam in ejus conspectu, qui sa3cu-

voluntas
in

lum judicare per ignem


venfurus
est, poteritis

in

potesfafc ac majestate

vinum, et ipsitis benedictio pane modico mnlla liominum millia satiavit. Quo moriente terra contrenniit, sol lucis suaj radios occultavit, velum
templi
et et petra; scissae,

ac apertasunt

monumenta,

cum

surgente apparentia multa corpora mor-

tuorum multis in civitate testibus surrexerunt. Ad extremum, temporali, quam pro totius mundi salute pati dignatus est, morte calcata, vicarios
operis sui
rejiiiuit

excusationem babere. 22. B Ca?terum vos, non vestra requirimus, animarum vestrarum cum Jesu Chrisfo lucra sitimus niliil de facultate subtrabere qusrimus, vel minuere de honore sed provehere vos et ampliarc pofius afrecfamus. Erit proinde dante Clu'i:

sto Jesu nostris affecfibus


et

incrementum, ut
tui,

tu qui

caput

et

princeps es populi
tibi

per gratiam

Apostolos,

et

concedens
,

eis

inteIlectus,quo a mullifudine subjecta discerncris,


si

eadem
et

taciendi miracula polestatem

ipsis

cernen-

proposita

per pacis nuntios audieris patienfidei efficieris

tibus est elevatus in cajlum, et judicaturus vivos

ter,

per cognitionem

Christo priiuiprinci-

mortuos exspectatur. I|isi etiam, quos reliquit in tertium luminare, niliil minus miraculoruin, quae Deum fecisse viderant, effecerunt; et quotidie, tam per venerabiles ipsorum reliquias, quam per eos, qui fidem et oi^era sectantur eorum, Catholica mater Ecclesia miraculis illustratur, duni ca?ci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, liberantur energumeni, mortui suscitantur, quod in alia religione non contigit, neccontinget. 21. Quia igitur debilores sumusomnium salulem quxrere servus servorum illius, qui neminem vult perire, non immerito circa teetsubditos
tuos misericordi;T3 visceribus affluentes, affectuni

i\x populi credituri, sicut de

quarumdam
qui
soli

pibus

iialionum factum

est,

dala sibi

desuper significatione credentes multorum et praecipue subjcctorum causa salutis effecti, temporali
gloria non amissa, sed aucta, cajlcste regnum, quod nunquam finitur, a Deo percipere meruerunt, etc. hortatur, ut Minoritas ad ipsum inissos benigne
excipiat,

nec su|)ervacaneum

putet

Anagn. XV kal. Mart. Pont. nosfri annovi. Eodemque exemplo Baklacensem ac Miramalifteras ad Caliphium '\ ut ipsos ad lucem Evangelii molinum Africa;

prophetarum oracula audire.


'

Dat.

evocaret, misit.

Pauli gentium doctoris induimus, quisciensCrea-

torem
ruin

omnium acceptionem nou facere personaconformatus infirmis , et omnibus oninia


instare

Pera23. PrcBcones Evangelici in Georgia. grabant eo tempore vastissimas Asia; regionesplures viri religiosi, ad populos Christiana religione
excolendos
:

factus est, ut

insuper

omnes Domino lucraretur; scientes tempus correctionis errantium


ante conversionem Israelis,
:

cum
est

in

Georgiam penetrasset

quibus Jacobus Russanus Minorita, a rege perhumaniter

animarum

et gentes

exceptus (fuisse vero Georgiauos Chrisfiana

qui adversus est, ad fidem pergratiam intraturas vobis, qui hucusque resistitis, et Evangelii Jesu
Christi Filii Dei, boni vidulicet nuntii,

religione imbutos, Sedique Apostolicae addictissi-

mos
tifex,

superius insinuatum

est),

quo accepto Pon-

seipsum

allulit et

quod per Iransmisit, notitiani non ha-

cum idem
vn. Ep. cxxix.

religiosus vir reditum in Asiaiii

benies, sicut abyssusinsfabilissensu carniscontra

'

Lib.

Reg. posl eamd. Ep.

GKKGOiUI IX ANNIIS
a|)|iurerc!t,

7.

CIIIUSTI

IT.Vj.

illmn al(iue alios,


cielestia
|iroili|L,Ma

(]ui

Chrisli

nouieii

palicis lilteris detiilerat', (iiiibus iiiiperiuin saccr-

apuil yciitos circiimrerebaiit,

regi coinniendavit.

Plura

vero

ad confiriiuinilain
Evaiiyelicocolligitur ex liac

Christiaiia; (idei veritatein

|ira;coiiuiii

semper fore ita jadabat: Uiiauiiuam htcc duo sacerdolium el sacruiu imperiuin vocabuloruin appareant iiuiiciipalione
diilio coiijuiictissimiim

ruin opera

numeii
:

ex[)liciiisse

discreta, significatioiiis taineii efleclu suiil


ejnsileiii originis

eadem,
et

litteraruin partu

Liitore

piu'seiiliuin recepiinus
yloriLU, cui [utcsides,

diviiue potentia; scilicet initiata


gratia; favore

referente, (|Uod tu thronuin

priiicipiis, ejiisdeiiKiue
(|U()d

fovenda;

ab auclore oinniuni recognoscens, personas ipsius


ordiiiis,
(luiii

potius

operaiitein

iii

eis s|iiriliiiii

veiicraris, iiitelliyeiis, sicul crediinus el atteiideiis,

quod qui custodit parvulos,


tic;e pravitatis

iii

coiilusionem ha^reper

aboininamur expriinere ejusdein iiostne cominuiiis liilei subversione tolleiida. Uuas ('teiiim ovcs pascet pastor Ecclcsia;, si gramina lidei desiccantur?Quibus fldelibus sacrum imperium imperabit,
si

Catholicain diyiiatur Ecclesiain eviat^jue miraculis (Jecorare

deficieiiti;

fide

deOciaiil, qui sibi

tuneiitiir

ex

dentioril)US siyiiis

fiile?

Eadeni

est ergo,

ut iiecessario

repelamus,

eos, ul (|uo se forlius paupertato siniiil el siinplicitate,

eo niajoribus ab co

([ui

humilia

respicit,

languenlis fidei nostr;e medela, idem esl gladiiis; sed tamen bis acutus, velut proprietale pliiralis
niimeri, (luo usus esl Petrus iii Evangelio, diceiis: Ecce duo gladii hic; iit ad lilterani et ad ocuUim alluilamus, (lui ad iiitellectiim liactemis verba retuliinus; duo vere sunl gladii, sed uiia eadem
inater Ecclesia
fldei

virtutuin

hoiioribiis allollantur, elc.

bat. Lat. 111

idus April. an. vii.


24.

De Satracenis

Niiccriai

in Apidia

Christtim converlendis curat Grerjorius.

ad

Cuiii

Pontitlcium zeliiin

ad coUustrandos Evangelica
priutermitteiida

nostrai

genitrix

est

vagina

luce remotissimarum Orieiilis terrarum iiifideles


se diiludisse viderimus, silenlio

non

est

duorum, quod aperte disceriiere voluisse diceiitem signiflcatio propria adverbii localis osteiiiiil.
Duin euim,
dioruin
bililer

opera, ut Sarracenos, qui Nucerise in Apulia agebant nelanda Mahoineti superslitione irretitos, ad fidem adduceret; impeillo
,

navata ab

foc, dixit,

ostendere voluit, quod glaest locus, ex iiuo iiivinci(iiiod


sit

amborum unus
ct

assumitur,

necessario comprobaliir,
sit

ratorem eniin nionuil ', qua vi, qua ainore, ipsos ad exuendos errores adigeret, ac DoiniiiicanrEfamiliie

gladiorum istoruin una


impossibile de natura

substantia, cuin
el

unum,

euindem

locuiti

cula rnissos tueretur


Sarraceiiis, (lui

exponenda ii)sis divina oiaImperialem mansuetiitlinem rogandaiii duximus et hortandam, qiiatenus


religiosos viros ad
:

diias posse substantias coiitiiiere. Profecto vagiiia

eadem hos duos gladios sic elfectualiter unuin facit, quod non aliler unus ab altero iiitegrilate
alterius servata sejungitur,

Capitaiiale Nuceriani incolunt, et

quani pars a

tolo
iit

deea-

Ilalicum idioina iion mediocriler, ut fertur, intelliguiit, per tuas litteras firiiiiter dare debeas iu maudatis, ut fratres Oniinis Pra;dicaloruin, pacis Angelos, quos ad eos cum exhortationis verbo di-

ducitur absqiie corruplioiie subjecti, vel

videat
iii

oculus, quod forte iion concipit intellectus

dein vagiiia corporca duobus gladiis conditis, sublato altero impossibile sei|iiilur, quin in vagiiia
ter et pastor Ecclesiae,

rigimus, in pace suscipiant, patienter audiant, et prudenter iis, quiE pro sua salute proponuntur, inlendant; si forte pater luminuin nostnt iiiiseratus aspicieiis

residuus iion vagetur. Absit a nobis unquaiii, panon levis aut simplex, imo
bruta credulitas, (luod islud iiuliviiliium glailiopatris et

intentionis allectum, populo, qui iu

nim,

fllii

unio recipiat sectioiiem


et

tenebris

habitat,

veruin

liimen ostendat

et si

flrmiter

credimus

publice profilemur

imo quod
hac

qiiod anobis in beiiediclioiie plaiilabitur, poteiitia;


tua;

nos duo

veliit pater et filius

unuin sumiis

iii

favoribus irrigelur, ad uiium ex


planlal, et

liuc nobiscuiii

vera credulitate cordis, in

liac

sancta profectioiie
(anieii, et

proflcias

merituin apud eum, qui solus tribuit


(iiii (iiii

sermonis,
liain

etsi

semper

Apostolicas Scdis conftan-

iiicrenienluiii, (luia

rlgat, uiiuin

fiiisse

noverimus, niinc
etc.
linlict.

contimio
iii

sunt

iii

uiiius

intentionis aflectum, elc. Uat.

Ana-

permanere gaudcmus,
cembris, sexta
20.

Dalum

Prtccin.

De-

gniaB VI kal. Sept. Ponlificis acceptis litteris, ut


flectere
iiigeiiiiim
,

versareqiie

omnein

iii

parteiii

Verum

taiita

pioniissa

friislra

ceculere,
aiii-

noverat Frideiicus, pictutis


studiuin
industria

gloriam aucupaliirus,
detulit, jactavitque

cuiu

eiiiin Pontifex,

opprcssa ab

impioborum

suum
siia

et

operam
jaiii

bitione

Ecclesia, qui illius

dilionem invaseraiit^

plures

i\Ialioinelis

siiperstitioiie

Sarracenos exiita impuri Christianam religioiiem

Friilericum rogassct", ut ad i^etiindeiidam


explicaret, cuni ad iereiidam
teiii

eorum

aiidaciam coiiatusiiiie eliilciidosauxiliarem nuuium


illi

aniplexos, ac

diligentiam

omnem

collocaturum,

opein ob digiiita-

quo Dei
Urbeni

el Ecclesi;e in dies gloria erfloresceret.

imperii,

tum ob

Siciliam Srdis Apost. vecti-

2o. Gregorius
sibi

fallcnte prutnissa Friderico in


redit.

conciliatam

Osteutabat saiiese

galein ohstrictus csset, exsncctaret(|ue ut, coiiscripto collecto(iue ingeuti exercitu, ad

levandam op-

Fridericiis piseclare erga Ecclesiam affectuni, atiiue

pressain Eccle^iam provolaret, sese


ilcr

evolvente jain se anno superiore, ad hostes illiiis edomandos operam suani oratoruiii opera ac pomKod.

ad Siciiluin comparabat. Quibusauditis, Grcgorius, gravissimo dolore perfusus, de iis conquestus horlatusille

'

1.

VU.

lip.

CCI..N.

'

ApuJ Gten.

1.

VI.

Ep. cixxvin.

'

Ep. cllxii.

70
qiio c.<l',ti
ijisi

GREGORIl IX AXXU.S
|iia>seus

CHRISTI rJ33.
noii iiiodica;

furre iion

possel, alios saltem

operaiu nialii Ecclesiae duces polenti suc-

ipsorum esurieui
fex

pecunia; refectione
'

placavit . His addit Ricbardus

autequam Ponti-

cinctos exercitu, ad hostes debellantlos

nuim

expediret.

Et sane Friderieuai

quampriMessanam

Romam

accederet, senatorem Urbis aliis pro-

ceribus stipatum

Anaguiam

venisse flagitasseiiue

profectum captosque ibi rebelles, partim suspendio, ' partim tlammis dedisse a Ricbardo-, Godefrido aliisque traditum est. Cieterum Ecclesia' liostes, de quibus dicla; Epistola; memorant, Romanos fuisse,
ex Gregorii Actis, tum ex Rejresto satis illustrare videntur, quie etiam a Quo Fridericus Acla de Friderico bac tradunt
res superiori

summis

preeibus,
votis

que eoruni
cinclum,

utRomamregrederetur, flexumaliquorum cardinalium coniitatu


consistentibus rediisse.

aliis

Anagiiia;

anno

dictie,

tum

Sed non diu pax tenuit, iterum enim recrudescente vetere discordia, Romani seditiones novas
moliri, et conflare ca>perunt.

Qui ut iniminenti

periculo sese subduceret, ingratam


rere alioque

urbem

dese-

inip. priedictus

apud

S.

Germanum

certa relalione

trausfugere coactus

est,

de quibus

comperto, [nimiruni Romanos odiis in Poutificem etferatos ob castrum Fumonis munilissinium ab


ipso
nis

anno sequenti.
28. Occasione

timndtmtm

Insubria: Gregorius

recuperatum conjurasse), qui


prffisidium
et

lidele

defensio-

Fridcrici querelas fusediluit.

Nec tuinultusmodo

Ecclesice

Roman.

promiserat,

ul

iu Pontificia ditioue veruni etiam in Insubria excitati.

juramento,
lidei et

vassallagii

obligatione teuebatur, et

Quainvis enim autea diligentissinia cura PouInsubres iuter atque iuiperalorem, ut vidiconciliare, atque onini adliibita opera

niajestatis oblitus,

Messanam properaus,

tifex

nullo persequente discessit, hostibus taciti favoris

mus, pacem

auxilium ex cessione daturns . 27. At Pontifex, licet se cinctum periculis, bostibusque circumfusum videret , generoso ardore
succensus,

fortissime adstriiigere studuisset, eruiierant tainen

novaj diflicultates, quse exulceralos at(|ue exaspe-

Romam
:

coutendere decrevit, quo conlaborantique


ut
civitati

flatas seditioues extingueret,

jam animos iii veram amicitiam coalescere non sineliaut; ad eos tamen deliiiiendos arctiorique jungendos foedere Gregorius papa Fridericum*,
ratos
et

oiiem explicaret

acciditque,

cum prinuim

lusubres

ut singuli

Romam

legatos ad eara

pedem
statim

inferre visus,singulari

Romanorum

miraculo moliirentur pectora, odiisiiue, quibuseraut

imbuti, positis, ad ipsius pedes sese abjicerent, iuqua3 auctor ; anonyinus, collaudata Ponlificis constantia pro Fratrum ad hoc consilia dividuutur, sequitur dum pauci Urbis ingressum, plures accessum iu
genticiue
:

pomjia Urbe excipereut

agitandam perflciendamque iiiillerent est bortatus *, ac monuit utrosque, initis antea condilionibus stareut. Ac ne discordia iu belluin aperlum Ecclesi a?que exiliale emergeret, agit apud iitrosque, ut coiniiromisso iu Jacobum

electum,
facto, jura

et

PrLeucstinum cardinalem S. Nicolai iu Tulliauo


:

sua Ecclesia; deflnienda permiltercul

Tusciam suuinio

Ponlilici

suaderent

sed Cbrisli

qute

cum

Apostolica interposita auctoritate Pouti-

vicarius, cui tem|ioris brevitas ad elidendos Ro-

fex proraoveret,

componeretque, de
et ejus

his ad Fride-

manorum impetus facultatem virium deuegabat, existens Anaguio; cum Apostolicai Sedis honore,
exitiuiu patriiB sustiuere

ricum

scripsit,

ac

fllii

rcgis litteras, quse


flagitavit.
,

gesta et gereuda

rala

habercnt,

Cui

nou poterat indefensum,


:

Fridericus

se

magistrum Theutonicorum

cum

nec absque prssidialis auctoritatis injuria provinciam deserere poterat fugitivus magistri autem vocem secutus et actus, trepidantiura fratrum aiiinios humili responsione colhdens, ait Vos fugam capietis, et ego vadam immolari pro vobis, et per:

priuuun rediisset, ad ipsum, ut ea de re ageret, uiissurum respondit '; intcrim aculeatas ac querimoniarum plenas litteras ^ ad Ostiensem episcopuni misit, quibus primum admouuit, quoe sibi
a
Pontiflce scripta ac

responsa

essent; tura

in

secutoribus siniilitudine qua^slionis occurrens

Si

querclas erumpit, iiijurias tantas, quibus ab Insu-

me

quajritis,

smite bos abire, zelo

juslitiffiac lidei

bribus esset lacessitus, Ravenna;


comitia ab
iis

uimirum

indicta
filio

fervore succensus, fortis athleta sanguinem

po-

discussa, abruptos ad patrem

commissa; sponsa? libertate paratus, Urbem irementium bestiarum intrepidus, et constanter ingreditur, a Romano populo catervatini
nere
jiro

aditus, plures Germaiios uobiles


fectos,
sisset,

coutumeliis af-

rem

nos resaiciri, quce Pontiflcis arbitrio permiita ab illo composilam, nt sui imperii-

obviam concurrente,
ceptus; res mira,
et

incredibili veneratione sus-

ab liumana possibilitate

re-

consulcret, ne

quc bouoris oblilus vidcrctur. Demum rogat illis si fama rei gestaj eiuanaret, caeteri

mota, ut hostes proposito crudelitatis armatis audito pastoris accessu, protinus ferocitalis

principes arbitrario Ecclesi;e judicio sese


"

commit-

auimuui

tere dcterrerentur. De quibus oninibus certior fa-

immutaverint
dis com()osita

in

devutionis afTectum, et ora coupatri prffconia persouabant,


iiidiciis,

ctus Pontifex, litteris

ad inipefatoreiu scriptis
retudit, couceptasque si-

tumeliae scurrilitate laxata, in orgaua diviua: lau-

purgavit

se,

ac principis querimonias de re in In-

patrum

subrium gratiam decisa

nec

bis

pater conteutus devotionis


venalitatis

qua;

uistras suspiciones ex illius auiuio deiiellere co-

solent

apud eos

argumenla nionstrare,

>

Greg.

I.

hoc anno.

VI.

Kp. ccLXXilx.

Rich. de S. Gernn. io C.hron.

Rich. de S.

Germ

in Ctirou.

Godcf. io Annal. eod. anu.

CCLIX.
"

* l.ih. Vll. E|l.

CXLVI.

' 5

Lib. vi. Ep. ccLViii.

Ep. CCLSVII.

' Ep.

'

Ep. tCLXVIII.

Ep. CcL.MX.

GREGORU

IX

AXNUS

7.

CHRISTI
phirima
:

I-J3,3.

77

iiatus, osteiulit, si tiieiuiffi Ecclesiasticsc libertalis

(luod

giatia asiieriorein se prsbuisset, id


caiisa ex
geiilia

ipsiiis

saliilis

suliire judiciuin procuratores tui niiiii

in

summo amore emanasse, ac secula iueum beneQcia commeniorat, ut noii


maleriam
sibi

judicii

tamen quia Lomliardis |iaralis sub figura proponere voiuerunt, iii favorem tui nomi-

(inerimoniarnm, sed gratiarum porreclam esse cognoscat.


2'J.

nis ad provisionis remedium nos oportuit babere recursum, quae qualiscumque tua? magnitudini videalur, tamen ex ilia Lombardi se gravatos inteiligunt, eo (luod super lialiitiscontra tc processibus se in modico cuipabiles ex causis piurimis re-

Gregorius,

ctc.

Pro

tua; celsitudinis

incremento,

ctsi

ab

ali-

quibus, qui scirent eliam de balsanii miirmurare fragrantia, et in melle causari duleedinis uliertateni, forle contrarium teneatur, duos ex fratribus

cognoscunl.
31.

Sed qucrelam qucrela;


iii

adjicis,

et

subsit

jungis,

quiid

provisione

praedicla

prior

quos laudabiles elTecit multiplieis cvidenLombardis onniino reiiitcntibus, tia probitatis te in Lombardiam misimus, quorum dili^enti pro studio, quantiim ditficultas nogotii concedibal,
nostris,
,

omissa conventio de militibus quadringentis. Ad boc auteiu quam iiossuinus breviter et lucide
,

respondemus
miseris

scis

enim

nisi forte

obiivioni

com-

aiiis [iluribus
felieis

tuis

aecrevisse

proiectibus
ctsi

probabiliter
inviti,

tcstiina-

clarationem

occupatus, quod secuni derecordatiuiiis Honorii papae

mus. CtEterum

bona refcramus

queu de

prffidecessoris nostri,
tibi

quam sumptam
si

cx Regestis
cei.-itudiiii

Sedis Apostolicie beniguitate iirocedunt, eo (]uod inipensa benetlcia non siut largitoris relalibus

praesentibus miftiuius interclusam,


pnrdieti uiilites debebantur,
,

lua;

statufo a fc

publicauda, tamen ut innocenti


pingas, et scias
fe

macuiam non im-

|iassagio

et

per

Romanam

Eccles. apiirobafo, in

ad retributionis debitum, non

Terrae-Sancfa; subsidium fransivisses. Igilur

quod

ad querelae convicium obligatum, reminisci te volumus, quod in pluribus, quaj tuoruin prudentia

non fum

sine turbafione referimus,


feceris, sicut

cum

faiein

transi-

nuntiorum, seu multarum

series litterarum a no-

bis tuo noinine diebus prffilerilisexpoposcerunt fa-

scimus et nosti, tibi prcBdicti non debentur. Si nou debentur ef in pr;cmissis nii de contingenlibus esf omissum, quare
niiiifes

cieudum semper assumpsimus, quod dignum


utile

et

vir provide lamenfaris?

Veruin

si

de provisione

videbamus. Sed ecce quasi arbor gratis onusta fructibus, ex eo dicenda sit steriiis, si nou per totum appareat uuiformis, aut quasi defectus
adscribi firnianiento debeat,
clarilas
si

gravafum propriis vei aiienis moribus arbitraris, super boc nobis fuam praecise resera voiuntatem, quia crediuius negotium in sfafura
pra;dicta te

requa

stellarum

nou

existat, oblivioni

commissa gratiarum

pristiuum possereducere, jure utriusque parfisinAnaguia; II id. Aug. fegro remanente. Daf.

congerie,

quam

suis teniporibus cireate recolirnus

anno

vii .

effudisse, innuis ex scriplo lainentabili,

quod nou
iilatis

nobis, sed nostris fratribus destinati, nos taliter

super Lombardiai negotio piovidisse, ut de


injuriis

Cajela ad Frid. obsequiurn adducta. Demonstravit vero Ponlifex in Cajetanis ad Friderici obsequium, a quo maxiine aliliorrebant, ad3-2.

a Lombardis

nibii sit

tibi

satisfactionis

praistituin, aut

de tuo vel bonore imperii cogitatum, imo quod [iro niiro geritur, si processus bucousiiio fuiciatur, quasi tali-

ducendis ', sui in iiium sfudii ac Gdei sinceritafem verebantur ilii, ne posfquam Friderici imperio se
submisissent,
iiiius

sicvitiam

experirenfur; ad
poiii-

jusmodi cardiualium
bus inconsuitis
et
soliti

quem nietum
citus
*

ex

eorum aninio eveilendum


ab
iis

simus

efficere, qua;

debemus
diffi-

est Fridericus acceptas

injurias ob

cupimus ipsorum consulta providentia


30. a

secufas Ecciesi;e [lartes a;terna obiivione deietu-

uire.

rum, cavitque

edicto imperiali, ne quis uilam

iis

Ad

bcEC

tia

resiiondebit,

autem quid rescribentisinnocenunde praisunii)tio, iiuod sequentes


volunlatis, quasi ralionis couiicet

molestiam
catos

in Siciiia
lioc

Romanove

im|ierio inferret.

Quos quideni

anno ad

illius olisequiuiii

revo-

arbitrium
silio

jiroiiria;

festatur nioiuoria

digiuim monuinentum,

non ducamur, qui

immeriti locum supleiiituilinem

(]uod in Libro
tat
:

perni Judicis
justitia!

obtinentes in terris

Censuum Vaticana; bildiothecae exIn iioniine Domiiii nostri Jesu Cbristi anno
IiRarnationis mccxxxui
:

studenius omnibus exbibere, priiicipi pra;fiiio

Doniinic.

iuiperanfe do-

eminenti, et Ecclesiae
aiiquo

speciaii

Lombardos

in

mino

nostro Friderico Dei grafia victore


rcge,

Romanofenipore

maxime

ubi de jure agitur, relicto re-

nim
el

imperatore semiicr Augusto, Hierosolymitano

ctiludinis tramite

proponamus?

xVbsit, absit a

nobis,

Sieiliic

anno

iniperii

ejus

xiii,

qui testem in
iienius,

eaelis,
iii

et in excelsis

consciuin obti-

quod

juris praejudieium nobls

non

sit

acceplio persoiiarum. Sed infers ex quingentis miiitibus,


lio

Conradi ejusdein seredomini imperatoris filii, die Jovis ultima inensis nissimi Junii, sexta Indictione, nos consuies, judices, et
nostri iliusfris regis

in Terrae-Sancta;

quos quidem de fratrum nostrorum consisubsidium a Loniliardis iirof^cerimus evidentein. injuriis qua; libi Lomliartibi

universus popuius CajetaB pra^seiiti scriplo volumns esse nofum, truclatam per D. iiajiain pacein,
tf

vidinuis pr;eligendoab Ecclesia I>oin. terniino iks-

gratiam nobis a D. imperafore concessam,


iii

si-

tinandos, forte injiiriam

quideiu

iirivilegio

ejusdem D. imperatoris
'

filio

Unde locus a damnis

et

dorum

leineritas irroguvit? Qua,' suul iiia?l'one

>

liud.

I.

vii.

lil).

(.c.\l.

lixl. ibid.

Ep. ccxil.

78
suo D. no?lro
concessione
ilhistri regi

GREGOUII IX ANXUS
Coiirado de dalioiie et
et iiobis
iiulullis

V.

CHRISTI
in

1233.
Sic

liilio

[irosperitalis gratia renorescal.

enim

civitatis

Cajelaiiae,

cum sitamorcivium
hajretica!
concejiisti,
et

inexpugiiabile iiiuuimentum,

pienius conlinetur,
iiiini

quam sub
iii

sigillo

ipsius

do-

desiderium, quod adversusexterminium pravitatis


[irocessu
fiiiiri.

papre recepiiniis

Cajela pcr

manus

niagi-

[irospcro, auctore
exiiedit,

stri Peiri

de Guartino veneiabilis scriptoris ejus-

Deo, dirigi poterit


sicut

Verumlamen

dem

papaj affectuosius acceptantis, ipsi D.

summo

Pontifici

cuni

oinni

liuniilitate

gratias aginms,
liabuit

curam, ct salutem nostram i)ietateApostolicaprocuravit, etc. Verum quamvis imperator Cajetanos in pnslinam gratiam recepturum siropondisset, non visus est
in lioc

quod paternam de nobis

favorem inatris Ecclesia; vis uberiusproinereri, quod sub lia;re1icorum \\vxtextii (juorum duduin ali([ui [iro firiiiamento
et
,

divinam gratiam,

fidei,

ut asseris, incendio sunl commissi, fideles,

qiii forte
tici,

tuam celsitudinem otfendendo non

liffire-

sed erranles in ahquo, inipatientia procurante

fidem servare,

cum

Ricbardus

'

asserat imperatoe

gravaminum, sunt

rein misisse in eani

Urbem Heclorem

montc

inventi, niillo modo pereant, nt pridem nobis dolentibus multisque mcerenti-

Frusulo, qui ipsain creandorum consulum aucloritate

bus, non absque divin;e majestalis oflensa, scan-

dignitateque orbavit, ac vectigalia nova civi-

bus imposuit.
33. Gregoriics
cat, Florcnlinos et

Fridericum a crudelitate revoScnenses opera Joannis Domii?isir/7iis

populorum et imiierialis detrimento nominis in tui pra^sentia perierunt, quaj si fas sit verbum projionere pietatis, debebat delendis perdalo fidelium
fidis,

nicani sa7ictitate
Ultionis

co/iciliare

studet.

non [lerdendisfldelibus deimtari, utsicCliripotius

stiani

jiromotor imperii,
alflicti

quam

depressor
Ponti-

quidem Fridericum avidum


et

extitisse, va-

ejusdem occasione
Datuni Later.
viros,
pectiis

regni Siciliai dicereris.


vii n. Ilacteiius

riisque praetextibus

criminibus subornatis in

id. Jul.

anno

eos desa3vire solitum, in quos


cepisset,

odium animo conrecensita, verura a

fex ad liberandos e

funesla carniflcina innocentes


su[)piiciuni

non superius modo

quorum injustum

[^aternum

nobis dicenda osteiulunl.

Cum

eniin ad exscindenjirae

ad misericordiam commoverat.

dos baereticos iiigenti ardere zelo


constituissetque,

se tulisset

ut in singulis provinciis ac locis

insignibus judex una


ut videbatur,
esset,

cum

antistite exercenda; in

35. Hausit pariter gravissimum dolorem ex mutuis Florentinorum ac Senensium calamitatibus, ([ui odiis crudelibus efferati mutuis cladibus
se alterebanl. Cujiis bellicausas retexens Ricorda-

eos qusestioni pr;eesset, atque obsusce[)tum pium,

consilium a Gregorio collaudatns vindictte occasioiiem aucupatus, pleros(|ue

nus

'

Malespina,

scribit

Senenses anno superiori

insontes Catliolicos, qui in ipsius iras iucurreraiit,

cum Florentinis luend;e libertatis gratia coitioiiem fecerant, obsimonlem Policianum,


cujus cives

crimine hasreseos accusatos flammis

magno om:

nium

dolore et scandalo tradi jussit


',

quare illum
in

dione cepisse illiusque propugnacula funditusevertisse Florentinos vero ea re lacessitos pra?seiiti


:

Gregorius gravissime nionuit


hffireticis,

ut

delendis
col-

anno

in

Senensem agruin

irrupisse, atqiie oppi-

non perdendis Catholicis studium

duin nobile excidisse.


geiitiaque inde
fex,

Ad

eos conciliandos, emer-

locaret.

mala compescenda intentus Pontimiraculisque


edilis

34. a Gregorius, etc.

ad Joaiiiiem e Pnedicatorum familia spectatic

exspectantes, qiiod

Quia ferventi desiderio inultis temporibus verborum pulcbritudinein decor operum sequeretur, eo quod arbor ex fructibus formosa ])otius quaiii ex frondiltus censeatur, excelleiitiam tuam rogamus et obsecramus in Domino Jesu Clirislo, qualenus iirudenter altendens, quod ex melle favus laudem dulcediiiis, et ex messe seges placenlae titulum sorliatur, devoa

sanctitafis

virum
',

cons[)icuum

scri[)tis litteris

legalionis provinciam susci|iere,


:

aiiiniaruinque salutiincumbere nigavit


0[)era [)ietatis

Jain ad

non

es jupsione trabeiidus, qui, ut

audivimiis

et laitaniur, libertate s[iiritus

Dominici

frueris, et per
ris.

unctionem ejus de omnibus edocesane Florentinornm et Senensium inClamat


geiiiitus, et

nuinerabilium ca[)tivorum miserabilis


f;iiiiis

tionis verba, quaj saspe tuis


ita

litleris

exponuntiir,
in

inter vincula et squalores carceris, inter tormenta


et silis

coiiformes operibus bonitatis, quod


lidehbus, ut excelsum

actu

pa^ne deflcientiuin iiliilatus clamat

fructiticent, et te ca;loruiii

regi ac terr;e principi|ioteiitia


:

bus, cunctis(|ue

pluriinorum sanguis eflusus, et abuiulantius, si placeret([ue [lax non intervenerit, effundendus


:

principem,
alias autein

ita virtute

constituant prKeniiiiunlein

iiobis, si

Dominus
in

tibi

iiispiraret,

ut assunqita le-

paruin arbitiamur utiie, (|uod studet


explicare. Taliter igipietatis

gatione
ruin,

jiro

Christo,

noii

tantum salutem corponoluinus, qui spirilu

htteris dictatoris facunditas

sed

utraque

civitate lucruin quaereres


tibi

tur cordis adorna llialamum


et merilis illustra soliuin

insigiiibus;

aniinaruni. Pr;ecipere

boii;e

splendoribus vo-

Dei duceris, cui nosobedire tenemur, sed orannis,

luntatis, ut te severitatem in abdito, et in procin-

ctu

clementiam

obtiiiente, ];ctiti;c

causam
illa te

ex te

ut tibi ab illo in quo per ministerium tuum langiientinm nuiltitudo rcsiiirat, potius inspiretur,
b;inc

subjecta populi mullitudo concipiat, et

pro-

utrius([ue

civitatis

universilati

qu;e

jam

'

Rich. Chron. hoc anrio,

"^

ApuJ Gieg. Ep. ccxuii.

Eji.

'

nicord. Male^p.

Ilist.

Flor. c. 119.

el Jo.

Vill

I.

vi. c.

fl.

CCXLIV.

Lib. VII. Ep. Lxix.

GREGORII IX ANNUS
pcriisse videntur, facercgraliam,

7.

CIIRI.STI

\2X).

79

nc

irrcpaniliiliiii

pcistarct; inslrnxit(|ue auctoritale, nt anallK nialis

nobiscnni parilrr conipcllaris llcrc jaclnrain. Dat.


Latcr. IV
iial.

vinculis cos

',

(jni statntis iniiinidribus, cl


itcs

consueatlulisqiii

Maii,

anno
,

vii . Aliisctiain liltcris

'

tiidinibns

ad inimuiiit

Kcclcsiasticas convcl-

cunulcin

sollicitavit

ut cnin

ntriusiine

populi

lcndas usi essent, vel qui clcricis


si

manus

odia initcsccic vidcrentnr, (|uantocius ad traclandam concordiam se coiifcrrct, ac tot caplivorum,

nf, atqiic ctiain

Ezi!iiiiuin

et

Vcroncnscs,

ob discordias ardcntcs ccctu fidclium


scnt,

abacti cs-

qui in vincuiis ingcmiscebanl, calaniitatc tangeretur.


30. Sed ne

absolvere posset.

ipsius

Pra?terea eos, qui sacris concionibns inlcrfuissent, viginti dicrum

tam
ut
si

[lio

operi Bononienses obsisle-

pcccatoriiin
tuit
'
:

indulgcntiam

conscinicrcntiir

sta-

rent

monuit

*,

Spiritus sanctns

pium virum

Verum

inter ea collata divinitus bcncficia,

ad cas componendas civitates movissct, libcrc cxire pcrinittcrcnl. Sparserat vcro adeo scse latc illius viri sanctitatis iama, ut zelo imprudenti pcrmoti
aliiiui,
niti,

dctincndiquc apud se

illins cupidilatc dcli-

quibus ingcntcm apud populos sanctitatis famam compararat, arcano consilio permisit nuincn cxerccnda; ipsius, probanda;que virtulis gratiaaliquos, malcvolcntia in cum sullusos, faniam ipsiusjaclis
conlumcliis laccrarc;
hortatiis est

cundi libcrtatein eripercnt. Quainobrem l'oneos qni


obstina-

quibus a

I'ontifice acccplis,

tifex archicpiscopos et c;cteros pracsulcs,

ad fcrendas pro Christo

animo
iis

constanti injurias

ipsuin vi dctincrent, deterrere primuin

\ ncc cnim

se a|)pcti innoccntein

tosque anatliemate ctiam


seiit,

ferire

jussit

'

coinminatus

mirari debcrc,

cum

ipse

Dominus

niajoribus ab

illas se

civitatcs,

quai illud facinus tentas-

invidis cxcc|>tus esset (2).


38. Niliil inagis metninius,

eiiiscopatus dignitate
*

exuturum; cjnsdcmqne
ad onincs,
|icr

quain

si

erube-

arguinenti liltcras dcdit


loca Joanncs iter esset

(|uoruin
prixtor

scere te gloriosum crucis

facturus.

Verum

Non

est

opprobrium sentiremus. snper magistrum discipnlus, nuc super


servus. Si patrcinfainilias voca-

Florcntinus cjusque consiliarii ncc pacem firmarc,

dominnm suum

()uorum |)ervicacia juslecommotussummus PontMcx, archiepiscopum Pisanum anathematis in cos sentcnliam proinulgare jussit ^; de qiiibus inflictis censuris Richardus liaec inonumentis consignavit " Florentinates super Senas vadunt ])Ost proliibitioncm papa3, propter quod eorum civitas sub interdicto posita est, et ipsi excommiinicationis vinculo innodati . Atroci vero adeo bello Senenses sunt insectati, ut deinum ad poscendam pacem, reficiendumquesuis sumptibus Montem-Politianum coinpulerint,
nec inducias inirc
voliiere;
:

verunt Bcclzebub, quid de domcslicis cjus dicturi sunt et facturi? Illc, cui pucri IIcbra;orum solcmniter obviantcs, ut rcgi ct triuinphatori
vias stra-

vcrant, et praiconio miiltiludinis cantica

laudum
:

cdiderant in excclsis, paulo post ab x-mulis voliintarie


tulit contraria,

confusione contcinpta

tan-

quam
ditur,

reus capitur

et ligatur, judicio

sistitnr, ca3-

condemnatur. El Apostolns

iniitator ipsiiis,

qui postquam usque ad

lcrtium caduin rapitur,

postquam revelationum magnitiidine, ac vcrbis,


qua; non est audire licitum, informalur, utiliter vel invitus colapbis Satana; tradilur, ne periculosius
extollatiir.

37. Gratulatus vero est Joanni

^'

(1)

Pontilcx

ob res, quas Deus ejus beneficio ad Ecclesioe sua) amplificandam gloriam explicaret, hortatusque, ut in divino obsequio omni cura ac sollicitudine

In

boc

inquit, laboramus et
(jui

malediciniur, (|nia in
sit,

cum,

salvator

oninium
rccte

maxime

fidclium, ctiain spcrainus, ut

voce quoque prophetica loqueretur: Pro co ut ine


'

Ep.

ccxK.
'

'

Fp. ccxx.

ai)JIO.

Ep. Lxviii.
cii.

Ep.

Ricli.

End.

I.

vii.

Ep. cr.xviri.
in

lioc

de S. Gerinan.

Chron.

Ep. C.XXX, CCLX.

Eal. Ep. CCLX. CCLXXXVII.


'

'

Ep. CCLXI.

Ep.

CCXLI.

Ep.

(i)
qiite

KA

ea illuslraiida, qiiK

liic

in Annalihiis narrantvir dc

Joanne Viecntino Ordinis Prffdicatornm, concionatore

aftatc illa exiniio, valent

anonynuis, scu potius


toin. viii

["arisius

deCciela

(ut ijise se in decursu histuria; a[i|iellal) scriptur Cliionici Veriinensis, vulgati a Muiatorio licr.

Italic.

potcstalem) Vcrona;

memoria' piodidit. Narrat ille ad annuni 123;i, .loanncm hune piincipatuin, seu suiuniam potestalcm (elegit se in ducem, et sihi assumpsisse ; quod ah illo iiariler Vicentia; in patria sua pra^stitum asscrit oculalus tcstis Gcrardus Maurisius in liistoria Eccelini de Romano. Id autem cgisse illuiu noii dominandi amhitione, sed pro studio rcformandi lcgcs, pacandi dissidia, moresque reformandi idem Maurisius allirnial. Accidit ut dic quadam novus ille princeps Verona Vicenliani, uhi pariter donuuahatur, pergeret, ilni/ue tlie 111 Sepiemljris Imjus anni cniHits fuil a 1'uduvanis et ab Uguttone de Pilo (qui civis erat Vicentinus Ezcliuo ejusque Veronam. factioni oppnsitus; Ezelinus vero tuiic Joanni favehal) et postca, prosequitur auctor, dimiserunt eum, et est reoersus Carceris hujus occasione datas cidem Joanni fuissc a 1'ontilice litlcras, quihus illum ad toleranliam Evangelicani hortabatur, demonstrat
tempus,
([uo
illa;

scripta; sunt

confiraiari a Pontifice, ut

wquo animo ohtrectationcs

consignantur enim A' kal. Oclobris. Hanc scribcnda; Einstohc causaiu iguorans annalista, censuil Joannem iniquoruni toleraret, phis profccto aliquid, (piain linguarum insultus Joannes paticbatur. Ma.nsi.
:

(2)

Post illud

Ab

invidis exceptus esl, adduut Annales conlracti

Quanlas vero Deus ca;lesle3 virtutes opera Joannis edideril,


sunt
isla

ha

Pontilicis ad

eum

miss;c littera; ostendunt (n).


elc. Gratias

Gregorius
detrectaules, per

agimus Jesu

l.hristo,

bonorum omnium
lilios

largitori, cujus

miracula quoii
in

ministros suos ideo in facie


exirc post doninuin

Pharaonis et servorura ejus


adoranles super
fastigium

per signa et porlenta mirilical, ut


el

Israel

de

terra Gessen,

qua

niulli|ilicati sunl,

hoc ad promissionis certitudinein


virga;

gloriam

su:c

visioms

acccndat.
ut

Quaproplcr
gratiam

ad

oralionuin

vota
facere

convertiraur,
in

et

ejus

qua;

perciitit

et

medetur,

Ddeliter

petimus,

quam

maguificavit

mirabihbus

seuiner tecum ad laudem sui noaiiuis el salulcin hd':ruui ^uimaruin augcat ct conservet etc. Dal.

Lalcrani VII kal. Junii, auno vii u.

MaN?i.
1)

Gteg, IX,

1.

7,

pag. 130.

0
diligerent,

GREGOT^n IX AXNUS
dclrahebant, et factus suin
illis

7.

CHRISTI 1233.
invocationem sui nominis, et devosutlragia , nudta miracula circa
in
etsi

opiiroe

locis aliis per

brinm

et videntes nie capita

commoverunt. Et

tionis

sincerte

contraiio cerninin? Jndaeos, lipcreticos, et divcrsos

multos miraculis
operatur.

altis

Dominus

mullipliciler

dogmatnm

seciatores in coeno volntari libidiiuim,


feritate
:

Verum

madere sanguine, lupos vincere


nec eos
suni.

sed

lamen
su-

eornni laliernaculo non appropinqnare flagellum,

bus olim memoratus iiisiguilus, seu jier famosa miracnla, (luibussancta


ejiis

per virlutum insignia, quifratrer extitit multiformiter


se|iultura,

cum

hoininibus verberari,

et idcirco

rulilare

dicitur

c^lestis

sponsae

perbire contra

Dominum,
fili,

et os

ponere in excel-

Tu
si

vero, dilocte

mato,
teat

in tenlalioncs ali(|nas incidisli,

omne gaudinm existicum ojior-

vocibus de sanctorum esse numero debeat affirinari, tamen qnia menlibiis ambiguis snbito rei
veritas non clarescit, et repen tinis non solet miraculorum relatibns quorumdam spiritus exultare, co quod omne rntilum nomen auri non impetrat,

nos diversa tribulationum generaaeqnoainmo perpeti, per qua; nobis ca;lcstis janua promittitur quod et ad tnam ha;c apcriri. Credas deniqne
,

probationem dispensatio divina sustinuit, et iniproperiorum ejus nltio festinabit . Addit se Viccntino episcopo provinciam demandasse, ut in
flagitii

auctores aniniadverteret.
Octob.
;

Dat. Anagnia;

ncc ebnr quodlibet niveuin imitatur, etc. vitain et conversationem praedicli fratris qnibus Deo et hoininibns noscitur placnisse, necnon miracula, ([u;fi auctore Deo de sui corporis sanctitate proccdnnt, habita praj oculis sola divina; rcverentia
,

kal.

anno vn.
eo,

Ilactenus de Joanne
familiac, in

majestalis, per testes idoneos

studeatis inquirere,

Vicentino

jam ab

ad

qua vilam

cauta

(liligeutia, et sollicitudine vigilanti,

quae in

religiosam colebat, conditorem digrediainur.


39. B.

scriptis redacta,

sub
per

sigillis

veslris fideliter con-

Dominici miracidis coritscantis


laborat.

Ordo
sacri

in hcErelicis insectandis

servetis, illa nobis

postiiuam

mandatum Apostosolemnes nuntios


vii .

Cum

licnm

i-eceperilis,

fideles, et
111

Praedicatorum ccelus institulor B. Doniinicus non modo clarissima, dum vixit, miracnla cxplicuis-

tiansmissnri. Dat. Lat.

idus Jul. anno

Obierat Bononia; sanctus vir, anno hujus sajculi

vernm innumeris etiam aliis prodigiis illius Deus sepulchrum in dies illnstraret, certissimo comparatge ajlerna! felicilatis argumento, Ponlifex ut in eo Albo sanctorum aggregando mature pro archidiacono Bonorei gravitafe incnmberet niensi, ac duobus aliis provinciam imposuit ', oinni
set,
,

vicesimo priino, octavo idus Augusti,


iii

conlracto

itinere

morbo, cum a Pontifice tuin episcopo


atque Apost. Sedis
illius

Ostiensi,

in

Insubria legato,
familiae
snae

commendandae
scere
habiiit,

sollicitudini
;

causa salutando rediret

qui mali viin ingrave-

sentiens, circumstantibus

affectu deposito in illius vilain ac miracnlaadactis

utnarrat Vilae auctor

'

En usque

banc orationem in hanc


cuea

jnrejurando testibus diligentissime iiiquirerent (1) Sane gandentes pridem accejiimus , qnod recolendae

horam carne incorrupfnm me

Dei rniseiicordia

servavit, illibatamque virginitalis munditiain

memoriae

frater

Dominicus plantator

stod ivit, quse ut etiam in vobis inviolata permaneat,

Prffidicatorum Ordinis et magister, divina miseri-

feminaruni
sto, et

omnium

suspecta vitate consortia

cordia faciente, aggregatus existat collegio super-

retenta servus Christi vit;e paupertate gratus Chri-

nornm, gloriam concessae beatitudinis signisexprimens gloriosis nam circa sepulciu'um ejus, et
:

bonae famte odore fructuosus erit proximis.

Spiritus fervor
Theod.

semper maneat

in vobis, etfcrventi

E|)

CCXL.

>

1.

c.

1, 2, 5. apiul Sur. loin. iv.

(1)

Post

illa

verba

diltgentissme inquirerent, addunt Annales

contracti

Celebrata

vero
:

est reliquiarum ejus

translalio solomni

ejus seinilihro iliviuus odor spiravil, ut vetera moniimenta teslanlur liisce verbis (b) et delectabilis, ut non tam se|julchruni, quani cella sentirelur aromatum odore patuisse, eratque
ritu,
e.\

atque

Elevato

laiiide,

egressus est udor suavis

tam niapnus et ingens, quod omnium qui aderanl sensus totanique Ecclesiam adiniplevit, incognilus dissinuiisque onnii rei naturali et aroniala superans universa. Tuuc arcliiepiscopus cum episcopis et omnes qui aderant stupore et caudio repleti, ad lerrani se cuni devolione et lacryniis pioslravcrunl, laudaules Heum, qui gloriticavit tain magiiihce sanctum suum. lievoluto vero penitus superiori saxo graiidi, invenerunt capsani solidam claiisaui sludiose clavis ferreis et firmatam, in qua exanime corpus jacueiat sacrosanciuni : qua; dum nianifestata est, odor ille dulcis et bonus auctus, et luclinantes
se circumstautes osculati sunt

capsam
odor

eralque fluvius

lacrymarum

impetus Dei
ossibus

laetificans

civilalem. Ereptis inde clavis ferreis, quibus


niagisler Jordanus aliique fialres

fir-

mata

fueral
et

arca,

inexlimahilis

cum abundanlia de

sacrosanclis

expiravit.

Tunc

devolione

reverentia de veleri capsa tollentes ossa sacra, in nova

quam prapaverant posuerunt,

clausanique et firmatam clavi

cum inulla quam tenebat

coram omnibus usque ad sepulchrum niarmoreum transtuleruut. Mane facto, prEesentibusarchiepiscoiio aliisqiie episcopis cum fralribus et niullis aliis, aperla deuuo el reserala luitarca pristinum efi^undens odorem, et per manus episcoporum deposita fuit eapsa cum ossibus in novo sepulchro seris et clavibus obserato. Deinde quasi in octavo die post poteslas Bononieusis cum multis bonoratis civibus ad inslanliara eoium qui Iranslalioni non interfueraut, sepulchrum ilerum aperuit, ul a devolis filiis sacrosancta; reliquia; viderentur. Tunc dulcis cagisler Jordanus piifsimum pra-decessoris sui caput piissimis manibus lenens hliis obtulit osculanduui erant Irecenti et ultra fratres, qui ad hoc sanctilalis osculum accedenles, cum, de qiio suiieiius diclum est, suavilalis odorem inenarrabilem perceperunt. Remansit autem sacer odor ille postmodum mulfo fenipore in prioriscpulchro et in rebus in eo positis,iu
potestas Bononieiifis el lenet idem magisler, et provincialis Steplianus,
;

vestimentis quoque, et in nianibus eorum, qui sacras reliquias conligerant, et usque hodie in ossibus sacris mirabiliter perseverat. Facta est autem luoc translalio anno Domini Mccxxxni, Indictione vi, Pontificatus domini Gregorii IX anno ix, vi domini Fiiderici imperalorisRomanorum, et confirmatione Ordinis anno xvii ,

Quanquam characteres isfi chronologici inter se minus coha;reDt, cum annus 1233 Gregorii annum viii, non vero ix ferat, et Friderici annus longe esset a sexlo, reqisa tamen lioc ipso anno corpus S. Dominici e tumulo levalum fuit, teste Alberico, qui in Chronico ad hunc annum notat : Frater Dominicus ievafur, el in sequenti anno Penlecoste canonizaius est . Mansi.
(a)

Ms.

Bibl. Vat. sigo.

num.

218, Jord.

I.

6, c. G, Vit. S.

DomiD. apud Sur.

die IT

Aug.

(mEr.ORII IX
spiritii

AXNUS
et

7.

CHRISTI 1233.
qnoquenorcalibus,
colldc.ivif. (t(|ue a

81
et Galliis eliden-

Deo

perpcliiii

servite.
silis

Promovendo
:

pro-

in rogionibus

pafjando liuic Ordiiii


ctitalc,

intuiiti

stal)iles

in san-

dain,

operam
'

Germanicis pctaat(|iie

perseverate

iii

inonastico instiluto, et vir(et

mus exordinm,
scripsit

ad arcliiepiscopos

episcopos

tutnin

oinnium incremento
corain
sc

(jnia

cx

divina

contra eos liiereticos,

(ini

errores abju-

rcvclatione didicerat se e corpore ahiturnm, fratrilins

rabant, ut incusso poenariim terroie scse liberareiit, in

congregatis testaincnlnm
fas est,

lecil,

caiiuiue postea dcllectebant. Cuinque Stabrtircsis ser|ieret,


(|ui

qnod nuUi nuitare confirmatum esl).


siml, qiue vohis

testatoris eiiim
filii

rnorle
cliaiis-

dingorum
utebatur,
scliolis

quiMl;cmone niagislro
aii-

Hii'C sunt, fratrcs et

diversis se formis in secrelis eoriini


iibi

liKieditario jure possidenda resit in voliis,

induebat,

furpissima et linrrenda
illi

linquo,

cbaritas

linmilitatem secte-

ditu flagitia patrabantiir, Pontifex

pesti exsciii-

mini, paupertali voluntaria; stndete, etc. Ubi spiritum Deo reddidit, illecta suavissimo ejus sanctitatis

dendae intentus, litteras lacrymis madidas niagistro

Conrado

Marbnrg, viro

eloiiuentia-

sacrnc

odore

maxima

populi niultitudo ad

cjiis

exequias concurrit, qnibus etiam Gregorius


cardinalis, qui

lum

Bononiam veneiat magna prada-

laude insigni, scripsit % hortatusque est ad perfidos a scelere revocandos incumberet, etsi in crimine perstarent, sacram in eos militiam coinparare studeret

torum multitudine succinctns, interfuit, suisque manibus sacruin pignus scpulturaj mandavit liauserat eniin inagnum de sanctifate viri opiiiioneni, ut qui oculis suis ingens a sancto viro inira-

sed cum adeo consenuisset nialum , ut blanda remedia respueret, aliaspostea ad exsecran:

culum editum, cum Stephani cardinalisextinctum


nepotem ad
pro singulari
vitain revocavit, conspexisscl
illo in
:

pcsteni ad inferos, unde emerserat, detriidendam, archiepiscopo Maguntino, episcopo Ilildesemensi, dictoque Conrado litteras dedit Mibi
diabolicis pracstigiis, qiiibus miseri eraiit deliisi,
in

dam

iinde

B.

Uominicum

studio excur-

medium

adductis, blaspliemiis(|iie

aliis, (|uas in

rentibus jain ab ejus morte annis duodecim, ac


sancti viri increbrescente

caeli

conditorem evomebant, magna doloris signittedissimani illani


conscriptis (iiiam()riiiiuin cruce-

decernendum
nabat.

iili

miraculorum gloria ad cultum sanctorum sponte incli-

ficatione ac zelo cobortatus est,

hominum luem
signatis

prsfocarent,
illi,

hac tempestate ab eo conditffi familiiu viri magnae sanctitatisopinione,Cbristique gloriam in populis e vitiorum cceno eri40. Efflorescebant

impertitus, qiiibus

easque indulgentias iis est qui Hierosolymitanam pro-

feclionem inirenf, potireiitur.


42.

Gregorius, etc.
ef-

gendis insectandisque haereticis late circnmfere-

Totus in ainaritudine funditur spiritus,

quoruni eximios labores datisad eos, qui ad generalia coinilia convenerant, litteris coinmendavit, ac spoiite currentibus ad coronam vitae adipiscendam stiniulos admovit. Lacessiti vero sunt inlerdum gravissimis injuriis, atque etiam vulneribus a|)petiti ob defensam strenue fidem (luoruni causam magna cura suscepit Pontifex, ut adversus Placentinum praetorem ejnsque studiosos , qui illius familiffi religiosos viros ob traductos pro concione haereticos sauciarant, Ecclesiasticarnm
bant
; '

fusum est in terra jecur nostrum, fnrbafa est anima nostra valde, ac iinplelus doloribus venter noster defecerunt pne lacrymis oculi nostri, ct super tam nefandis abominafionibus contremuerunt renes, omnia viscera snnt commota, reprimere lacrymas et continere susjiiria iion valemus. Sicut enim litterai vestrae grandi mcerore plen;r, et immenso dolore non vacuae, nobis exbibita^
:

continebant, inter diversas bacresum species, qu;e peccatis exigentibus Alemanniam infecerunt, una
sicut detestabilior caeteris, sic el
versis, qu;e

legum severitatem
objurgavit
'
:

distringi jussit

ac Placentinos
laxasse

geneialior

iini-

illuin e vinculis, in qute conjectus fuerat,

non soluin

rcferentibiis, sed efiam au-

conmiendavilque * archiepiscopum clerumque Mediolanensem luni Praedicatoribus, tum Minoritis in expugnanda haeresi iinpigre desudanlibus 0[ieram explicuisse (1). 41. In foedissimam Stadingorum
principes et episcopos excitat Pontifex.

dientibus est horrori, in nobilibus


siae

membris

Eccle.

ac valde

potentibiis

jam erupit. H;ec enim

omni omni

est dissona rationi,

cordi odibilis, caelestium

omni pielafi contraria, omniuin et terrcsoluin homines


ratione carenfia
,

hoiresim

Caete.

strium inimica, contra


ralione utentes
,

quam non

veruiiietiam

rum non modo


>

Pontifex ad haeresim in Italia, sed

cum

ha;c

pestis

eorum excedal insaniam

imo

ipsa etiam elementa debent insurgere et armari.


Lib. VII. Ep.

ICLXXVni.

Lxx,

'

Ep. cccxsviii, cccxxxv.

Er
'

Ep. CCCLXXII.

Lib. VI. Ep. cccLV.

Ep. CLXXiu.

'

Lib.

\v. Ep. cLxxvii.

(I)

AdJe ex Annalibus conlraclis

n Inslilula

vero

fiiit

ad (lomanJam rerro hnresim

raililia

Jesu

Chrisli, quain viri nobiles rertalini

proressi sunl, qui epiijcopis nuncupalo voto se obstringebMt


iinperiura

pro tuenJa libcrtate


:

Ecclesiastica,

atque e.xsciadenda ha;resi se ad PonliQciuin

arma expedituros, quibus Gregorius


filii

ita

gratulatus est

flregorius elc. Vos vclut

Joariin, id est, exultationis

Uomini
noii

inteniperatorum

inulliluJiiie

coutristati,

disisse

viJemiui

Si

in monle Modin, qui dijudicalionis Domini dicitur, conscendenles, siipcr pugnaueriinus pro juslificiilionibus riostris, citius ilisperdemur ; el
in iu

doceule voseo qui Jat signilieationein se metueutibus, ut ab arcus facie fugiant, forli viribus Ecclesia fidelium congregata, et ei cuuclis lege voluntariis, et qui maia fugerunl, sociatis, inori potius quatn vestra; genlis el sanctoruin inala cernere cligentes, peccatores in ira el Max,si. indignalione nequissimos percujsistis, dejeclioneni pii populi erigenles, etc. Dal. Laterani IV iJus Decembris, anno viil .

Ann.

ToMis

XXI.

Rayn.

II.

11

82

OREGORII IX ANXUS
43.
(1

7.

CHRISTI 1233.

llujus pcslis iiiitial;lia|ier(eriinlur

iiain

45. Proli dolor! qnis iinqiiam audivit talia?

(ium

novitiiis in ea qnisi]iiain

recipitur, et perdiei siiecies

Quis tam nefaria potuit cogitore? Quis lanlam


potcrit

jio-

(oriini

priniitus scliol:is inlrat, apparet

teritiinn aboiiiinari perfi(liain?Qiiis lanl.c nequitia;


iioii

(juaiiiani rana;, cjuani biifunein

consucverunt
a

ali-

irasci? Quis contra hujiisniodi penlitio-

qui noniinare
(]iiidain

lianc

quidam

posterioribus, el

nis, et proditionis filios poterit


zcliis

non accendi
(]ui

? Ulii cst

in ore (lamnaliiliter osculantes,

lin^uam

Moysis, qui iina die idohdatraruiii viginli tria

hcslia; intra

ora sua recipiunt et salivam. Haec ap-

milla intciIecit?Ubi csl zelusPliinecs,


ciini

Judicuin

quandoque in niodiim anseris vel anatis, plcrumque fnriii ctiani quaiitilalem assiiniit demiim novilio jiroparet interijum indebita quanlitate, et
:

Madianitide uno pugione confodil?Ubi estze-

lus Eliai,qiii (iuadringentosetquin(]uaginta proplictas Baal

ad torientem Cison gladio inlereiiiit

Ubi

cedenti occurrit niiri

palloris

liomo, nigerrimos

est Malhathiai zelus,

cujus furor secundum legis

liabens oculos, adco extcnualus et macer, quod consumplis carnibus sola culis relicta videtur os-

sibus superducta
tit

hunc novitius osculatur,

el sen-

frigidum sicut glaciem, et post oscnlum Catlio-

judicium adco estaccensus, ntinsiliens trucidaret Jud;eum iminolantem idolis supcr araiii? Ubi est auctoritas Petri, qui in Ananiam et Saphiram, pro eo quod Spiritui sanclo nientiri non timuerunt,
exarsit ? Certe
et
si

lica;

scit.

memoria fidei de ipsius corde totaliter evaneAd convivium postmodum discumbentibus,


statuam, quae inscbolis hujusinodiesse
solet,

contra tales
cseli

lerra

consurgeret
revelarent, et

iniquitales

ipsorum

sidera

et

surgentibus completo ipso convivio, per quain-

dam

descendit retrorsum ad

modum
quem

canis mediocris
a posterioribus

gattus niger retorta caiida,

primo novilius, post magister, deinde singuli jier ordinem osculantur, qiii tamen digni sunt et perfecti im]ierfecti vero, qui se dignos non reputant,
:

eorum scelera toli mnndo, ut non solum homines, sed etiain ipsa elementa conjurarent in eorum excidium et ruinam, ijisosquedelerent de terra> facie, non parcentcs sexui vel stati, ut essent cunctis gentibus in opprobrium sempiternuin, ultio de ipsis sumi non posset sufficiens,
manifestarcnt
sive digna. Cateruin, licet niagna sit horum pestilentium conlrilio velut mare, scicntes tamenquod non est abbreviata manus Domini, ut salvare non possit, et excoquere ad purum scoriam eorumdem, et onine slannum auferre, compatiendo ex intimo

jiacem recipiunt a magistro, et tunc singulis per


ioca sua
]iositis,

dictisque

quibusdam carininibus,
:

ac versus gattum capilibus inclinatis


dicit magisler,
et

Parce nobis,

respondente
quartus
peractis,
ait
:

tertio

proximo cuique hoc prfficipit, ac dicente Scimus, magislcr


: ;

cordis super

conlriiione

iiisorum

praBvalida,

ne

Et nos obedire debemus


et

et bis

ita

nobis valeat imputari, quod

eam circumligare

extinguuntur candelaj,

proceditur ad
,

correctionum

fasciis

fretidissimum

opus

luxuriae .

Et infra

ubi

dinis olco confovere, ac sperantes

neglexerimus, et mansuetuquoque, ut ille,

horrenda libidinum genera ab


altulit

his patrari solita

qui etiain iratus non desinil misereri, non semjier continebit suae pietatis viscera super eos, sed de

44.

Complcto vero tam nefandissimo


iteruin

scelere,

et candelis

reaccensis, singulisque in suo

illorum manu transferet calicem ira3 sua3, circa corieclionem eorum jirovidimuslaborandum.etc.

ordine conslitutis, de obscuro scholarum angulo,

quo non carent

jierditissimi

iioniinum,

quidam

clarior, sicut dicunt,


tus,

liomo procedit a renibiis sursum fulgens, et sole deorsum hispidus sicut gatcnjus fulgor illuminat totum locum, tunc
ali(]uid

Hortatur strenuam in perditissimis hominibusad Ecclesiam traducendis operam naveiit qui si salubria nionita respuant, ad eos exi^cindendos cru:

comparent, ijisisque consueta indulgentiarum prajmia proponant. Dat. Lat. id.


cesignatas copias

magister excerpens
illi

de veste novitii,fulgido

Jun. aiino vu
46.
tinae

dicit

Magister,

fulgido respondente
et iiielius scrvies
;

hoc Bene mihi


niihi
:

datum

tibi

do

illo

servisti pluries,

Eodem argumento ad episcopos Magunprovinciae, ad inflammandum eorum zelum


:

tua;

cominitlo ciistodia quod

scrijisit'

ac Fridericum imp. rogavit

uli

Gcr-

dedisti
etiain

et his

diclis

protinus evanescit.

Corpus

manos

princijies

Uomini singulis annis

in Pascha de

manu

hominum

ad arma contra teterrimam illam colluvionem capessenda horlarctur ,

recipiunt sacerdolis, etillud ad

domus

suas in ore

porlantes in latrinam projiciunt, in contumeliam

Redeinptoris. Ad hsc infelicissimi omnium miserorum gubernantcm cailestia pollutis labiis blas-

ejusdemquc Friderici filium Hcnricutn, ut adversus eos jirosiliret, incendere est conatus \ In (juibus visus est da^mon Gnosticorum imiiuritates,
quffi tanto

gentilibus erant scandalo, aliorunique

phemantes, asserunt delirando Cccloruin domi-

veterum

num
rum

violenter contra justitiam et dolose Lucifein inferos detrusisse. In

cum

baereticorum foedissiinos pugnantesque ratione errores ajierlissimos renovasse, quae


cjiiscojiis,

hunc etiam credunt

miseri, et i])suni ailirinant cslestiuni conditorem,


et adliuc ad

suam

gloriain praeci])italo

Domino

re-

diturum, per quem cum eodem, et non anteipsum se sperant tcternam bcalitudincm iiabituros. Omnia Deo placita non agenda fulenlur, agcnda qua; odi(.
et
jiolius

amputata fuenimiruiit. Pluribus etiam Gcrmaniai et Racemburgcnsi ad rum Mindensi, Lubecensi, delcndum citius malum, ne latius grassaretur, cuiii maxiine plures aliarum sectarum haeretici,
nefaria germina, Apostolica falce
'

Ep. CLXXVIll.

Ep. CLXXIX.

'

Ep. CLSXX.

GREGORII IX ANNUS
qui dulilescul)anl,
tis

7.

CHRISTI

l'233.

8:3

cinoliilie

emer-^erent, ac de

iila,

aniiiio

|)rotervia;

coruni auxiiiuin

allulissel.

Scd

clericis

crudelissiinis cladibus gloriarentur


Gref^^orius

Deus misericordiarum Dominus,


Sjiiravit,

suis fidelibus in-

sese comparareiit

monuil

',

ati|ue

ad

ut ad [)riC'iicalioncni crucis se viriliter

illos magis ad sacram illam ex|iedilionem concitandos, scelera, quibns ii sese contaminarent, ob

accingerenl, ad exlermiiiium tam reprobac nalionis,


qiia;
illa

gaudentes indnlgentia, illoque privilegio,

oculos pro|POsnit.

Superioribus consentanea

insi-

accedentibiis in Tcrrnj-Sanctac subsidium con:

nuavit bistorircannosequenti All)ertus Stadensis'


sed quos Pontifex Scetbincos
pellat, eoruin(|uc
,

ipse Stedingos ap-

errores, (jiiibus erant impliciti,

ac scelera enumerat, duiii ab Heniico duce Uiabantiae,

et Florenlio

comite HoUandiaj, navatam

cedunlur . IKxc Sladensis quibus tradila aGodefrido in Annalibus, aliisqne respondent'. 18. Conradus Marpurrjensis ab improhis ca'sus. At [ler eosdcm dies niemoraliim Conradum c .Marburg, qui S. Elisabelh Ungarorum reginae, diiin
i|isa in terris vixil,

contra eos egregiam operam anno sequenti com-

a confessionibus fuit, cui [)routi

memorat,
47. a Henricus

viiicia insectandi

bKreticos ab Apostolica Sedc,

dux

Brabantiae, et Florentius
existentes contra Ste-

vidimus, demandata fuerat, boc anno trucidatum


tradunt, de

comes Hollandi;e, Brema>


dingos
viriliter

quo

ba^c

Fragmenti

historici

incertus

se accinxerunt,
Ecclesic-e.

tanquam
sicut

coiitra

auctor

oAnno Domini
bominibus
prodidere
:

mccxxxiii, frater Coiiradus

inimicos nianifestos

Nam

proba-

de Marburg, per multa tcmporacrucis pra;dicator,


a malignis

tum estsuper

eos, et

perMindensem, Lubicensein,

interfectus esti). Qiiibus


inter

si-

Racisburgensem episcopos, papte auribus intimatum, ipsi doctrina matris Ecclesiae penitus vilinulli pensa, ipsius libertatem concukaverunt astati. Quajsieruntresponsa dxparcentes sexui vel
,

milia

alii

tensis'

eum

ab hapreticis
illius
,

quos Tboinas Cantiprafelici morte [)eremptiim


(

docet. Godefridus' tainen

quem

Trilhemiiis

'

se-

qui videtur)
severitafcm

mortis causam ad

nimiam
iii

ipsius

nionum, simulacra fecerunt cerea, consulentes


etiam in suis spurcitiis
erroneas pytbonissas,
et

prsci[iitciii(]ue ac

inflexam

(iam-

quod
ctantes

deterius

est

omnibus

vialicum salutis
lace-

nandis flammisque injiciendis bacrescos suspcctis sententiam derivat, ob quam nonnulli nobiles
cruentas
[)a[)a,
illi

aeternse, horribilius,
:

quam

deceat exprimi, pertra-

manus

intiilerunt.

Verum Gregorins

clericos etiam et religiosos impie

datisboc anno

kal. Noveiiib. ad arcbic[)i-

rantes cruciabant

omni genere tormentorum. Nec


sed onines, quos poterusticos, in foveain sulc perlidiic

sco[)OS, ac reiiquos
littcris,

Germaniae praesules Aposlolicis

propria
rant, et

eis sufficit pcrditio,

maxime
traliere

essc

mavimo se cx cjus morle dolore afrcclum tesfatus, summis ipsum laudibus eiVcrt, tandamnari
jussit
'.

secum

nitebantur.

Sicut

Lucifer lucis

tique sceleris auctores anathemate

aetenuB luminedeslitutus, caduca siiperbia procurante, caelo contineri nec|uiens, eo


caccitatis

quod perpeturn
sit [lerditus, el

tenebras incurrisset,

cum

minisler perditionis effectus, ne ademplas sibi delicias

Caiterum Conradi necis auctores, |)0st annum sequentem ad Apostolicam Sedem absolulionem petitum demisso animo convolasse, atque a Pontifice in Germauiam, ut crimen ex sacrorum cano-

sempiternas

possit conditionis

bumanae

di-

num

pnEscripto expiarcnt
liftera;

absolverentiirque, di-

gnitas adipisci (quia solent miseri prosperitate fe-

missos, Gregorii

ad archiepiscop. Salisbur-

licium cruciari)

illam

iii

profLindiim perfnli.c ab

altituiline fulei dejicere nititur, ut

secum
[ler

in

lacum
af-

gensem aliosque exarata? docent (l) '. 49. Judwi in Germania rjrassanlur.

Perla-

sucG miseri':e deducatur,

existimans

boc sure

tum

cuin fuit ad

Rom.

Pontificem Judojos in Ger-

damnationis
flictis

cumulum
Ita

minorari, cuin solcat

qiioddain aiferre solatiuin grata miscris so-

cietas

miserorum.
,

miseri et miserabiles Ste-

maiiia mancipia Cbristiana dctinere, ew\m circiimcidi, atiiue ad Jiidaismi sii|>eislitioncm com|)cllere, ipsos publicis offlciis priElici,quonim occasione iii
Cbristi fideles elferati ScEvireiit
:

dingi
suis

ponentes

sibi

omniiio
ct

Deum

conlrarium,
iiiQnita
in

nufriccs ac famu-

persuasiunibus

nuilis

exemplis gra\itiT
iit

infecerunt

populum

Cliristianum, ita

lasCliristianas doini alere, quas iissceleribuscontaminent, qua; audientibus borrorcm incutcre pos-

ruslicorum multiludo, tam in remotis, c|uam


vicinis [irovinciis constiluta verbo

generali sent; deniquc contra ea qua; in Concilio

tenus cos de-

fenderet, et

si

se opportunitas obtulisset,

prompto
1 iii

Godef. ann. seq.


*

Canlipr.

1.

'

Ep. CCLXXXVI.

5*aiJ.

iii

Cliroa.

Eail.

Ep. CLXXXVi.

Aiinal.

Trilh. Chron.Sponli.

u.
^

c.

57. num. 23
I.

>

Godef.

Greg.

vii.

Ep. ccixLVil.

Lib. VI. Ep. cLiviii.

Conradus Marpurgeiisis anno isto e vivis sublatus fuit, qucmadmodum hic "' ^^n"''''"^ '';?''' "^^' una cum Gerhardo, Ordim. .M.norm professorc est. Ncque dies necis hujus latet, cum exlra controvers^am sit obiisse illum schap nabu e vc.ba exscripsit ationymus cont.nuator die XXX Junii, ut inler ca^teros notat aucior Chionici Erfordicnsis, cujus trfo.d.CDS.s, conve.itmn ep.C(^porum ulroiiuc autcm sciptore illo discimus p.ulo anlc cam necera, nc.npe dic xxvj.lii.ut notal anonymus * purgare senon ct com.lum habiium fuissc .Mos;unti.., ihique d.em fu sse cdictam comiti de Seine, qui cum lcg.l.mc P''''"\'.-^"X,' . 'tl ocal ad annum sequcntem (.onul. se judicio, idco Conradun. cuccm in eu.n annu.itias.e. Convenlu.n hunc ano..ymus idem Erford.ens.s CaUru.n p.a.ter bunc s.ve convcnlum, s.ve '^"'''^' sicut et coiic.iium
(I)

yf;'T~

comperlum

in Conciiioriim

appellatur ab Alberico in Ch.onico ad l.u..c ann.im. arch.ep.scopus. quam''''"' f^V""'^'" '^'^;^ '.'' '''"^ CoHectionibus fit menlio, hoc ipso anno Svnodum a'iam .Moijuntiic celebravit S.fr.dus .gnoratur ; scd cjus mcnt.o^Co^lect.Dmbu^ Marlii, Poulihcatus cjus a.ino iii, notat idcm a.ionvmus E.fordieis. (Juid in ea Iractalum s.t,
ConcilioruH.,
si

qua; deinccps

fi(iut,

pra;tereuiida

nou

erit.

8^
slatiifa

GREGORII IX ANNUS
nulltim sigmim circuniferre, qno a fidelidistinguique possent. Quocircat Gre-

7.

CIJRISTI
dixit,

1233.
firmareturjustitiadomusejiis, etc
regis vestigiis insistere cupienfem,
lilier-

Salomon
Addit

hns

(liscerni

se taiiti

gorius, ut tanlis nialis niederetur, arcliie]iiscoi>is,


episcoi^isca^terisque Germani;c praesulibus imperavit

cuni Slrigouiensis arcbiepiscopus asserendtc


tatis Ecclesiasticfc

zelo

regnum

iiiterdicto
,

subjeexorta

ne Cliristi sanguine redemplos iu Redemptoris contumeliamaJudreissuiijici servituti, neve de religione cum iis disccptare paterentur, opeuique ma',

cisset

Romano

Pontifice

petiisse

ut

scandala ac pericula Apostolica piovideiitia propulsaret, missumiiue legatum cardinalem Praiiiestinnm, cui procerum habito consilio sese hoc

gistratuum ad compriniendam infideliuui lentiaiu implorarcnt. r)0. Andreas rex UngnricB jtirat de Ecclesice juribus vindicandis et disciplina instauranda.
iuso-

jurejurando

ad

pristiuo

s[ilendori

restitueiida

oiiinia devinxerat.

52. oVobis, domineJacobePrffiuestinen. electe


et nomine Romanae Ecclesia3, et omnium Ecclesiarum Ungaria), nos Aiidreas rex Ungaria; juramus ad sancta Dei Evangelia omnia et

Invalueranl eadem

iii

Ungaria mala, ad qu;c

alio-

A. S. L. vice,

lenda a Strigouiensi arciiiepiscoi)0


:

magno ardore

certatum aiino snperiore cst quee cum inveterata essent, exscindendis iis eliam lioc anno a Jacobo cardinale 1'i'ienestino episcopo (quem auctor' Vita; Gregorii ab ipso, dum Reate moraretur, ex abbate

singula capitula infrascripta observare, statueiiles


ea a
filiis

nostris et a successoribus nostris in per-

petuum

ohservari, el

Trium-Foiitium ad eam evectum diguilatem tradil) legalioiiis Apostolieaj munere auclo, atqueAiidrea
rege llngarisquc flagitantibus a Pontitice misso', desudatum est, ac post varios tractatus de revo-

(lue occasione, vel

non contravenire quacunifraudem committere in eis,


;

quin faciant sicut inferius coutinelur et pra;cipiemus omnibus subditis nostris in regno nostro,

cauda
stica,

in

pristinum sludium immunitate Ecclesia-

coercendisque infidelibus agitatos; demum Andreasad poiieiiduin tot malis modum sacrarex
'

quod omnia et singula observent, et si qui nostri mandati Iransgressores extiterint, sicut decuerit puniemus, et faciemus filios nostros, et jobagiones jurare secundum quod inferius de juramenlo
,

menlo ipsum legatum

se adstrinxil, ut in ejus litterisad


datis videreest,in

Jacobum

eorum

continetur.

quibus nonnulla
stra?

Capitula aufem

sunt ha^c

Jud;cos, Sarra-

de R. Stepbano, cujus imilandi cupiditate arderc significat, digua memoria prsfatur.


51. Venerabili in Cbrislo jtatri et

cenos, Ismaelittis de ca;tero non pra'ficieiiius no-

amico

ciia-

camerae monetae, salibus, collectis, vel aliquibus publicis officiis, nec associabimus eos praefectis, nec in fraudem aliquid faciemus, propter quod ab ipsis possint opprimi Christiani. Ilem nec permittemus in toto regno nostro Judreos. Sarra-

issimo Jacobo, Uei gratia Pra^nestrino electo, Apostolica; Sedis legato, Andreas Dei gratia rex Ungaria;,

salufem.
o

Cum

constantia sincerae dilectionis rex, qui

cenos, vel Ismaelitas pra;fici aliqui puhlico officio.

sedet in solio judicii, teste rege Salomone, dissipat

omne nialum
recolendie

intuifu suo.

Hunc regem

sancfae et

nicmoria;

inlelligimus

beatissinium qui

Item faciemus quod J udaji, Sarraceni, sive Ismaelifje de ca^tero certis siguis distinguanturet discernantur a Christianis. Item non permiftemus Judaeos, Sarracenos sive Ismaelitas

Ste|)banum gentis Ungaricui

primum regem,

mancipia Chri:

solium auctoritate propria noluit sublimari, sciens scripfum, quod nemo assumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo, et ideo noa a quo-

ad

regiii

stiana

emere

vel habere

quocumque modo

et

|)roniiifimus per nos et successores nosfros coiisti-

tuere, et dare singulis annis palalinum, vel aliuni

libet, sed

a vicario Jesu Cbristi, et

I*etii

bealissimi

de jobagionibus nostris,
stiaujc fidei zelatorem,

successore per revelaUonem divinam sumnio Ponfactam, assumpsit regni diadema. Sed etiam parentibus ejus fuerat divinitus revelatum, quod ei in gente nostra corona debebatur, et regnum.
tifici

quem voluerimus Chriquem faciemusjiirare, qiiod

niaiulatum nostrum secundum ista fideliter adiniplebif, ad petitionem episcopi, in cujiis diceceti

simtveleruntJudaji, pagani et Ismaelitae, ut


stianos exfrahat a doniinio
et

Cliri-

Sedens ifaque

in

cafbedra

cum

David sapientissi-

habitatione Sarra-

princeps, omne maluui infidelitafissecundum tempora, ut prtediximus, suo intuitu dissipavit, et obstefricaute mauu ipsius, a gente Ungarica eductus est coluber torluosus sed et auctorifate

mus

illa

vel Sarraceni Christianorum quomodocumque mulieribus copulati, sive sub specie niatriniouii, sive alio modo bonoruiii omnium copu-

cenorum,

summi

Pontificis, qui

ipsumvocavit regemetApo-

stoium gentis nostrai, i^rovincias per episcopatus distinxit, Ecclesias mirifice ampliavit, et sciens

scriptum in Isaia, quod in justitia regnabit rex, et quod judicium elevat gentes, fecit judiciumet justitiam inter suos, ut justiliaet judiciuiii essent prajparatio sedis sua;, ut et sic divino munere, ut rex

quam Juda^i, vel pagani nihilominus in servitutem Cbristianoruni per regem perpeluo depufenturB. Et iiifra: Item nolumiis, nec permittemus, (|uod 53. de cietero tracteiitur causee dotium, vel matrimoniales per nos vel per alios judices sajculares, quia
lationc,

tam

Cliristiani

mulctentur, et

de his uolumus nos intromittere nec debemus; sed per judices Ecclesiasticos tractenfur el terminentur. Item volumus et consentimus, quod clerici et
persouffi Ecclcsiasticae

Lib. VI. Ep.

ccL.x.M.

cccns.

'

Aiinny.
bilil.

auctor Vil. Greg.

Ep.

Liber, Ceusuuui Vat.

tur

coram

Ecclesiastico judice

respondeant, et conveniansuper omnibus.

GREOORU
excuplis jiuiiciis terraruni,

IX

ANNUS

7.

CIIKISTI

1233.

85
dc miraculis cjusopcra
vidiiiius, atiiuc

de qiiilms voluimis,
lef,'ate,

papam
ipso

. liislitutam aiitea

quoil lani per vos, doniine


consiiiatiii' (ioniiiius

quain per nos


iiitcr alia

patratis

sacram quajslionem
cailitiiiii

hoc

papn, exprcssis cideiii circuiiicirciinistaiitiis

aiino
',

Catalogo aggregatum
*

tradit
cujiis

stanliis facti,

in

iiuiljus

Stcro

ac demoiistrat l*ontificiuin Dipbjina

expriniatnr,
pislis,

quod vos a prailalis Unf^aria; perccsi

potiorem
B.
Virgilii

partem aifero
arcliii!|)isc()pi

Ne

illius

(nimirum
liDiiDri
si

quod

jiidicia

terranini

Kcclesiaslicaniin

Salisbnrgensis),

subtiahcrentur a
Ecclesiis

iinsitro

jiidicio, daniiiosiiin cssel


li;cc

debito delrahcre (iiiodammoilo videreiiiiir,


rificatum a

gloliii-

pliirimuni et periculosuni, quia per

Domino permitteremus

ultcrins

niulta dc jure Ecclcsiaslicis possciit dcperire. Niillas

mana

colleclas, et iiulliim

lucruiii

iiiipoiieiinis, vel

devotione privari, de fratrum nosiioriiiii et |ir;clatoriiiii (|ui tiiiic cr;mt a|)ii(l Sedem .\postolicain constiliiti consilio,
xiniiis

recipiemus a clcricis, vel Ecclesiasticis personis, et contra eornm privilogia, si qua liabent, scienler

sanctorum Cataiogo adscribendum, slatneiites, ut qiiinto


(|iio

(hi-

kal.

non venieimis sujier collectas vcro per rcgnuiii nostrum aliis iinponendis per nos ct legatum consulatur dominus papa, sicut convenimus cum
:

Dcccnib. vidclicet
cjus

carnis

ergaslulo ;ib.-olulus

ad regiia caelcstia iiervenit, ab universali Ecclesia


natalitia

devote ac solemnilcr cclcbrentnr.


in

eodem de
judiciis

consiiltalione facicnda
et

l).

jiapa;

super
et sine

Quocirca imiversitalcm vestram roganiiis, inoiiemiis, et

terrarnm,

ha;c

omnia sponte

hortamur

Uomino, per Apo^tolica vobis

conditione promittiir.iis et juramus.


5-4.

scripta inandantcs, qiiateiiiis die pr;c(licto in coni-

Adacti etiam sacrameiito a Jacobo legato ad


filiiis

meiiiorationc
soleninitate

ipsiiis

Domiiio assiirgatis in laudes


iiii[iloranlcs,

hiTC servanda Bela, Aiulretc


sceptri Ungarici haeres, et

natu maximus,
et

ejus, patrocinia buniiliter

ut aiinua
,

Colomaiius rex
lorniffi cerlis

dux

memoriam

recoleiites

ipsiiis

ejns

Sclavoniae,

tum omnes

proceres, ac

magistiatus
concepta}

suflragantibus meritis, spiritualium conseqiiaiiiini

Ungari, cujus jurisjuiaiuli


verbis in

gratiam

gaudionini. Nos autciii


tanti

cupicntes

se-

Renovatum pariler vetus edictum antea ab Andrea superioribns annis lalum, in quo dignitati clericoruin consulebalur, ne ad tribunalia judicum saicularium tralierentur, quod Jacobus legatus, ac Ro-

eodem Valicano Ms.

extant.

pulchruin

confessoris

qui

miracuiorum

fulgoribus illustrat Ecclesiam gcneraleni, congriiis

honoribus frcqiientari, omnibus vcre pociiitenlibus et confessis illud in fcstivilale ipsis usqiie ad

octavum diem annis singulis cum reverentia


tantibiis,

visi-

bcrtus Strigoniensis arcliiepiscopus

htteris

suis

de omiiipolenlis Dei miscricordia,

et hc;-

inseruerunt. Ut vero Gregorius tueiidis Ecclesiasticis

torum
confisi,

Detri et Pauli

juribus incubuit, ne regia potentia labefa-

ctarentur, ita ad jiira regia asserenda


sacrameiiti religioiie absolvit',
illa

Andream

tentia

Apostolorum ejus aiictoritate quadraginta dies de injuncta sibi ponnimisericorditer relaxamus. Dat. Lateraiii

nunquam

quo se devinxerat repetiturum, ex quo maximum

XIV

kal. Jul.

auctoritati regi;c

damnum

creabatur.

Flagitante

Hactenus Grcgorius ad sanctissimi prajsulis, qui commissiim


sibi

56. Bosnce episcopus reprobatiis.

vero eodem rege a Sede A|iostoiica, nt

Lucam
piis

archiepiscopum Strigoniensem, qui vivus

ope-

gregem feliciter paverat, gloriam illustrandam. Qui etiam cum certissimis argumentis com-

ribus, ac post obituiii divinis |irodigiis effloriierat,

sanctorum Albo

adjiceret, Jacobo legato

provin-

ciam, ut de miraculis ab eo editis inquireret, imposuit his verliis* a Ab eo, qui est via veritas
: ,

perisset Bosnae episcopum, e pastore in carnificom versum, traditos suae cnr;e populos vesanac doctrinae veneno extinguere adversaque fidei Catlio-

et vita, poslules et

implores, ut per suain miseria|ieriat


tibi

cordiam

et

gratiam

viam, per

quam

dogmata sjiargere ;justo coiiiniotus zcio, Jain Panuonia legato partes imposiiit', ut ad expurgandam ea faece regionem, haereticum hoIic;e

cobo

secure incedere valeas, et superhis plenius cognoscere veritatem


;

mincm
scientia

gradu pelleret
pietate

ac

pliires

cpiscopos
pra;ficeret.

ac deinde
,

monia, sed per testes scripturam authenticam, de moribus, virtute ac veritale signonim, operibus videlicet ct miraculis,
certiliidinem diligenfer inquirens,

non soUim per testiper famain quoque, ac

ac

pollentes

Rosiia;

Bosn;E vero ducem, qui abjurata


sia;

lia)resi

ad Eccle-

castra se contiilerat, accepil' in clientelam, ac

regi

Colomano, ne
,

illiusjiira invaderct, injunxit

^*

qure iiiveneris

sub

sigillo

tuo nobis studeas per fideles nuntios

destinare .

53. .S. VirgHms SS. Catalogo adscriptus. Conjimgendns sancto arcliiepiscopo sanctus alter

Ungarias res absolvit, addimus ex Chroiiici Australis auctore Andream regem vergente anno circa Onmiuin Sanctorum festniii diom ingenli succinctum excrcitu irruiiissc in Audeni(|iie
iit

striaiii,

ac

parle

illius

ferro

flammaciiie vastata

arcbiepiscopiis, Virgiliiis
videliir,

nimirum
:

Salisbiirgensis,

cum

Anslriacis pacis
T)".

de quo iucc
S. Virgilio

Ricliardiis''

Mense Junio

miracula miilta in scriptis redacta de Aleinannia missa sunt ad dominuiii

dequodam

Excilatos ctiain
'

traductum iniissc. Domimca7u iriter Ruthaioa ct Pritthcms.


in Polonia tuimillus tradilLon-

llcnr. Sler. In Annal.

apml Canis.
'

anliq. Ifcl. tnm.


'

l.

'

l.ili.

VI.

Fp

r.r.Lxx.

Ep. r.rxr.iv

'

Rirh. de S. Geim.

Lili.
i;

vu. Ep.cxcviU.
;.\.vx;i.

Kp. ci.xiv.

Kp.cc.xcil.

SLih.

p.

262.

\\.

iu Ciinjij.

tp.

86
giiiiis',

GREGORII IX AXXUS
iiimiruni
niajoris

7.

CHRISTI 1233.

Poioni;t niasriiales ob

59. Leges
lalce.

ingenlia privilegia, quibus Ecclcsiani Wiadislaus Ollio iliix dccorasset, invidije stinuilis agilalos
insidias ipsi struxisse,

quas cuni

ille

discussisset,

Galliarum locis lueresis, ac virns suuin clanculuni ditrundebat, maxinieque in oppido, cui Cbaritatis nonien est,
Gliscebat in nonnnllis

a Raymundo Tolosano in

hcErelicos

in apertain rebellionem eriipisse,

conjurationeque
infensissiii;o
S.

malum
:

ernperat

ad quod extinguendum Stepba-

cuni Henrico,

Cum

Barba appellato,

illius iiosle conflata,

nequicquam

Hedwige cjusiiivasisse,

dem

Henrici uxore renitenle, ipsum prajpoteuti

nus Cluiiiaceiisinm prior slrenuam operain contulit quare illum Pontifcx Ludovico regi commcndavit ', ac Robertum Priedicatorum Ordinis

instruclum excrcilu majorem Poloiiiam

suam

coiitra

eosdem

ba?reticos induslriam con'

ac Wladislauni cognita siiorum perfidia, ad ducem Pomeraniffi Swantopellium socenim confugisse.

jungere', inquisitoresque
judicibus
jussit.

fidei

relapsos bpereticos

meritis

suppbciis afflciendos tradere


labis illius delendae stu-

Ca;terum adeo ingravescebat iu Polonia proceruni potentia, ut in tyrannidem degeneraret, paupercsque sub illoruni jugo misere ingemiscerent, ac nonnulli quadain desperatione adducli ad Rutlie-

Demonstrant idem

dium
rit
:

plures lilterce', quas nobis indicasse suffece-

norum

perfidiam desciscerent.
'

Qnorum

propterea

insolentiam frenari

ab epi>copis

jussit Grcgorius,

Heres
tbori

vetuitque^ad luendam fidem, ne Catliolictc nmcum Rutlienis matrimonia inirent, cum ob

commercium

contigeret plures a virissubor*,

natas iterato ba[itisinate ini)uinari

erroribusque
excolendis

Ruthenorum
iis i)opulis,

irretiri

tum Dominicanos
instiliila

regem dat;B, iiuibus sollicimoueret Tolosanum comitem, ut bicrelicos a suo consortio submoveret. Caeterum Raymundus paruit, principisque Catbolici specimen egregium edidit liabito enim episcoporum proceruuKiue solemni conventu severas leges adversus haereticos edidit, quas Papyrius Massonus'ex antiquis niembranis typis mandavit. Dignai certe ea; sunt, quae in Annales nostros in Conipendium coaclae
tuni ad Ludovlcuin
tavil'',
:

coiifutandisque bsresibus ac Rutbenis

inseranlur.
CO.
biles

monacliis ad icligiosa

revocandis strenue

Prima lege cautum


justitiae

est, ut

omnes tam noin

incumbere monuit \
38.

quam

praefecti

omnem operam

Eorumdem
illi

Pr.x'dicatorum opera usus est

ba?reticis

comprehendeiulis coUocent.

Si qui [lorro

Pontifex ad Prutbcnos fide Cliristiana imbueiulos.


Significarant
se Cbristiana sacra suscipere in

bacretici in urbibus, oppidis, pagis fucrint

hensi, incolffi pro

comprecaptorum numero singulas mardili-

aiiimum mduxissequibus magno ex sperataillorum


conversione gaudio dclibutus Pontifcx gratulatus,
et

chas capientibus solvere tencantur. Se\ere ac


gentissime
in

eos

imiuiratur,

qui bffireticoruin
inferreut.

Evangelium excipere
lores
res ad

est adliuitalus ^, ulque oraad Sedem Apostolicam mitterent, quo tanta

persecutoribus violentas

manus
:

Ne

ii,

quorum fama
juri

haerescos suscipione

aspersa

est,

exitum felicius perduci posset. At perfldi inducrant pietatis speciem, cum seabHospitalariis
:

dicundo
sciente

prffificiantur

omnes domus

iu qui-

bus,

Tbeutoincis victos profligalosque lugereut ac brevi


fraus patuit,

domino, haereticus inventus vivus, aut se[)ulturaenuandatus, funditus diruautur, cunctaeque abditiorcs ac semotae ab aliis cas, vel in
ru[iibus
el

cum

Prussia)

episcopum suscipiendi
iis,

ab eo baptismi specie excitum, oblruucalis


tifex

qui

defossa excisave babitacula obturentur,


si

ipsum stipabaut, vinculis uiancii)arunt, ut Ponea de re ad Pra?dicatores datis Htteris queri".

omnia,

quae postea in

iis

reperta, fisco abdi-

cantur.

Eorum bona,

qui a

tempore contractaB
fisco maii-

tur

Huposiierat

aliis

litteris

iisdem

religiosis

Parisiis [lacis baeresi se

contaminarint,
capiendis

\iris partcs, ut lldeles

iu

exercitu ad colligendos
,

cii^entur,

nec ad sanguine conjunctos transtniili

in

bostem animos excitarenl suaderentque ad muniendas niagnis o[)cribus arces firuiaiidaque propugiiacula uicumbcrent: conflixeiateuim niaxinia ex finitiniis regnis crucesignatoruni luulti-

dantur.

qui

hcerelicis

imploratam

o[)cram denegarint, vel obstiterint, vel inqnisitoribns itcr ad lustrandos haereticorum recessus intercluserint, vel captos avolare
passi sint,

exuan[ni-

tudo

quam

Apostolicis

litteris

ad edomandLim

tur bonis atque

aliis

poenis subjiciaiitnr. Si (]ui

eos, qui

bostem iuflammavit, et indulgentiaruni praeiuiis ad vivifictE crucis Dominica3lignum,apud

baereseos infamia labureiit, fidein [)iofltcaiitur


blice, et haeresi abrenuntieut,

i[uod

si

negaverint,

equites religiosos

magno

cultu asservatum, veiie-

meritis prenis plectantur. Qui antea lurresi conlamiiiati

randum

Denique ad conficienda nova in Pruthenos supplementa dictos Prffidicatores populos ad induendam crucem adbortari jussil. liactenus
iiifldcliuin
Clirisli

accederent, decoravit.

fueriut
,

quamvis
lilteris,

s|ionte

ad Ecclesiam

transvolarint

nisi

vel testibus se probent

Catholicos, vel nisi acceptam


riiit,

crucem aperte gestasint

de

Ponlificis

studio

in

boiiis suis excidant, et irriti

corum con-

barbarie eilomanda, Prutbeniscjue ad


Su|ierest ut

tractus, qui

obsequium adduceiidis.

qus

ad evellendas in Galliis reliquas bsreseos fibras


cgerit, prosequainiir.
>

antequam se haereticos perfectos promulgent, in fraudem fisci bona alialienarint, vendiderint, donnrint, obligarint. Qui ad tegendam
'

Joan. Long. Hisl. Pol


3

Ep. cccx.

ccciv.

Ei).

Ep. cccxsxvii, cccxsxviii. 5 Lib. vu. Ep. cccL.vsu, ccrLxxiii.


'-

an. 1233.

Lib. VI. Ep.

CCCXL.

'

Lib. vii. Ep. Liv.


et

Ep. cc.

Lib. VI.

Kp.

ccxxiu.

Ep. CCXLVIII, CCCLX, CCCLXIII.

ccxLVii, ccxLvin.
Aunal.
I.

Lib. VI.

L vii. Ep. lxsxiii, ccxlvi, 6 Papyr. llasson. Ep. cccLix.

"

Lib. vii. Ep. cccviii.

III.

p. 298. edil. secuud.

GREGORir IX AXNTUS
iKvresiiii

7.

CIIRISTI

1233.
implicarctur,
regi
'

87
eodemque
',

iiaTcatnr.x cl iHTegrinalionis specie alio

modo

difficullatibiis
alia; lilteraj
',

ar-

se conUilerint, nisi de jiista


terit,

corum

alisenlia consti-

gumento
dreiisi
',

Francorum, archiepiPauli
coniili

bniiis s|ioiionlnr.

Qui anatheinate percussus,


tlagitarit,

scopo Senonensi

coiiiiti S.

Flan-

eo absolvi inlra annuin non


illius

occupatis
conipellapra]!!-

pluribusquealiis'exaralai.

Rcgem

quo(|ue
ejusiiue

bonis.

Ecclesiaj

subjicere sese

Francorum, collaudata amplissimis verbis


antecessorum
hortatus est
',

tur, etc.

H;cc oiimia statuta facimus sine


regis Franciic,

pietate,

rursus ctiam

atqiie

eliam

dicio

domini

et Ecclesi;c, et salva

archicpifcopo Rothoinagensi ablata

pace Parisiensi.
01.

Acta sunt ba;c Tolosae XII kai.


(1).

redderet
noscitur
illa

Quasi vas

aureum gemmis

enitenlibus

Marl. anno Doinini mcc.xxxiii


Inseiiueiiti

adornalum

aiila regni Fraiicitc cunctis

tempdribus
in

niense post latas has a Ray-

extitisse.

Placuit (|uidein conslilutis

mundo
tifice

in lioDreticos legcs, S.
ditio,

agcre cocpit, ut

Ludovicus cum Pontjua? ad continendum iii

regibus, gratiosis sic regiae celsitudinis inteuviriliter

dere

inciemcntis, ut qui

generis erant

ofticio

comitem su;b custodia; a legato Apostolico demandata fuerat, comiti restitueretur, significalitteris
'

sublimitate coiispicui, viitutum cxcellciitia existerent etiam


redimiti .
si

Et infra

Quid

igitur,
vilis

vitque

custodicnda;
:

disceiicre decrevisse

ninnere Sanctissimo patri in Doilliiis

ditionis

princeps egregie,

tua tenet industria, quod

valentiam

iii

se palnies dcbcat ccntinere,

tuis est

mino Gregorio,
_

Dei gratia

Fiancorum rex

saluteni

desideriis inlia;renduin, nisi


vestigia sint aini)lexu

quod tuoriim colenda


te

reverentiam in Doniino tam debitam (|uam devotani. Novcrit veslra benigiiitas, quod lcrram
et

continuo a

laudabililer

imitanda, ut non tam regiio


absit, efficeres, tibi
tis

(luaiii virtutibiis liacres

ultra

Rhodanum,

quaj in

partibus est imperii,

inciytus comproberis ? Porro

quam
sit,

cliarissimus amicus noster

tunc Apost.

Sedis legatus balivo nostro custodiendam coiiimi-

exemplum

si contrarium, quod dctrimentum nominis, et mulreprobum procurares. Ergo ut

custodiendi amplius consilium non habennis

anima nostra
delectetur,
tatis,

tibi

beiiedictionis

filio

benedicere

quod tes.ActuinapudLoiriacumanno Domini mccsxxiii, mense Martio . Tolosana porio Academia, ut firpaternitati vestra? scire facimus per pra;sen-

animum tuum dcputans operibus pieut quem magnum nalura genult, etiam edicirca re-

disse

magnificum videatur, vota nostra

missimi inslar adversus hcereticos proimgnaculi


esset,

ab

Portuensi eleclo,

cum

pax comitem
privile-

inter atque Ecclesiain inita fuit, excitata,


giis exoriiata a (^regorio est

verentiam matris Ecclesia; devotione prosequere filiali, preces et monita quae pro venerabili fratre nostro archiepiscopo Rothomagensi liia; cclsitiidini
secura
fidiicia

^ qui

litteris

ad S. re-

replicamus,
per

sic

efficaci

promptitusibi

gem

tuendum Parisiensis Academia) sigilli prcefectum queni Viromanduorum prseses indigne


ad
,

dine completurus, ut absqiie morae dispendio


et Ecclesiffi siise te restitulio fiat

oiiinium subllactenus

Iractarat,

exaratis eleganter descripsit


illa

',

quantas

latorum. Dat. Anag. kal. Sept.


Gregorius,

aii. vii .

Academia
G-2.

Ecclesiae utilitates afferret.

De Campaniw comitatu

controversia.

Praeterea cuin

deCampanis; comitatus successione


illegi-

discordia recrudesceret, ac regina Cypri, quac ex

Henrico coinite inatre(iue adultera r^^gina timo nexu conjiigatis origineni duxerat,

reginam Rlancam ' regiosqne consiliarios ' sollicitavit, ul pium legem ad erepta restituenda adducercnt. Cum(|ue jam ante episcopus Relvacensis, apud Apostolicam Sedem questus esset regem, iirbis illius doiiiinatuin,
qui
aliis
litteris

(]uasi

ad Relvaceiisem Ecclcsiam peitineiitem,


tra

sibi

convindi-

legitimorum natalium privilegio potiri debeiet, comitatum illiim occupare aOectaret, ne res in bellum eiumperet, sumiiius Pontifex indixit *, ut prinium quicstio de ipsius natalibus coram Eccicsia) tribunali discuteretur,

sententiain

Ludovico rege promulgatam


coiifirnialam

atiiue auctoritate Apostolica

casse, at^pie a

illamque saltein pro-

curatorum opera Roma^ se sistere jiissit. Injunxit' etiam, ut antequam ad successionis dirimendam litem accederetur, natalium causa, ex qua altera penderet, prius judicaretur, ne res majoribus hoc

Romaiio Pontifice rogatus, ab ea abstineret, ejus preces non admisissef, Gregore rius ipsiini iterum monuit ' rogavitque, iiii(|uis iinproborum hominum rcjcclis consiliis, Ectlesi;c pristina jura restitueret, quo argumento, tum ad Suessionensem et Lingonensem episcopos '", tum ad reginam litteras exaravil.

Exlat apud Greg.


' Lib. VI.

1.

Ep. cccL.

viu. Ep. cxii.


*

Ep.

xui.

'

Ep. SLIV.

'-

Lib. vii. Ep.

Lxxii.

Ibid.

Ep.

f.cLX.';^!!.

Ep. xliii.

CCLXXX, CCLXSXI,

Ep. XLVI, Ep. cclxxviii. CCLXXXII. Ep. CCCXVII


Ep. XLV.

Ep. xlvii.

'

'

Ep. cclxxix,

'

Ep. CCCXVIII.

(I)

annumjuxta noslrum (Juod aulom liic


illi

Ciim veleri Gallicano slylo annus Martio mense desineret, novusque inciperet, Constitutiones a Raymundo lalse XII kal. Martii ad slylura 1234 pertinent : quare in Annalibus bic extra suum locum aflerunlur. ait aunalista, P. Ludovicum hoc piimimi anno cum Poiililice agerc coipisse de restituendis Tolosano comiti terris, qnaa
lcgatns Aposlolicus
resis

cieptas

Fiancorum

custodia;

commiseral

vorilali

utiquc noii coba^ret. Exlant cnim in Spicilegio lom.

iii,

ad regem et reginam Francorum, tum et ad Tolosanum comitem, quibus significat rogalum se ab illis fuisse, ul in reslilulionein oorumdein lucoruui cousentiiel. Dala; sunt illa; Rcale IV iioiias Marlii, Poulilicalus Gregorii anno v, adeoque Cbristi 1232. Addit in illis Pontifex, se non ita facdem prabere Tolosano comili, quippe qui non ila pridem adcfectionc in Romanam Eccle* siam roilierat ; rein tnmen committcre tolam cpiscopo Tornacensi, iit cuni episcopis oliisque Galliaruni prssulibus quid faclo opiis csset consuleret, tum ad so refcrret. JUnsi.
pag. 601, nov. edit.
litlera; lircgorii

88

GREGORII TX AXXUS
'

7.

CHRISTI 1'233.

Anlea vero Ludovicuiii roi:arat paLeiii cuni Anglo iniret, niaxiine ciini ca rcs ncccssaria foret, qno Hierosolymitanis rcbus consiileretnr ar:

examinnntes sicut convenit diligenter enm, quia


rectis
ferri

dis])ositioiiibus

iiiliil

debet

(iifficultntis

nf-

cliicpi?copo Senonensi, atque episcopis Parisiensi,

Wintoniensi, ac Sareslieriensi Apostulico


iniiierio

se

pro
nite-

diiximus confirmandum; firmam spem fiduciamqiie tenenles, quod idein in endein Ecclesia recta regens, et
consilio

de frntrum nostrorum

mandasse, ut reges ad

id

adducerc

dirigens indirecta, sibique per vitae meritum, et


aliis

reiitur.

proficiens per

exem]ilum, qunsi
ipsi

stella in ejus-

63.

De

Ste])hani Diensis

jnbet Gregoritis.
solvaiiius,

Deni(]ue ut

miracnlis

inqniri

dem

Ecclesite firmameiito fuiidata per diligentiae

res Gallicanas ab-

sua) niiiiisterium,

auctore

Domino

spiritua-

contendentibus ab Apostolica Sede Are-

libus et temporalibus ])roficiet incrementis. Quia

latensi nrciiiepiscopo ac suffraganeis, Steplianum Dienseni oliin eiiiscopuiu niaxiinis miraculis efful-

vero

si

eo ipso

patrem quis (enetur honornre cnrnalem, spiritualis debet nmplius honorari, quo

gentem sanctorum nuniero adscriberet. Archiepiscopo Ebredunensi,


et

pretiosior est carne spirilus, et aniniK suiit corpo-

episcopo Vapicensi, at(]ue


partes
diligentia in ea

ribus digniores, universilnti vesticE per Ajioslolica


scri]ita

Valiiscrcsccnfis abbali Cisterciensis Ordinis

iiinndnmus, quatenus eidem eleclo tniiqi.nm

imposuit

'

ut

sumnia adhibita

mi-

pntri

et iiastori

animariim

vestrarum humiliter

racula ac i)rodigia, quae post illius


fuissent, in(]iiiierent,

moitem

edita

intendentes, i])sius moiiitis salubribus, et


tis

manda-

cum

ad aii(]uem sanctorum

curetis efficaciter obedire, etc. Dat. Lat. XI knl.

All>o adjiciendiim probitas ct ca^lestium prodigio-

Jaii.

riim
noslri

veritas

desiderentur

Ex
et

litteris

fratris
ficis

anno vii o. 63. Adegere sacramento

fidei in
et

verba Ponti"
RdfTeiisis

nrcliiepiscopi

Viennen.

suffraganeorum

Eadmundum

Londinensis

epi-

suorum nos

quod recolendne memoriaj Stephanus Dien. episcopus, qui degens olim in mundo magnis pollebat meritis, nunc vinoveritis nccepisse,
veiis
in ca>lo
tot dicitur

scopi,

conce])tamque his
litteris
'

verbis

illius

formnni,

qiiani Pontificio

Gregorium
fldelis et
clesiffi,

nomine admiserant, in suis ad Ego Eadiuundus inseruere


:

miraculis

coruscare, ut

Cantuarien. archiepiscopus ab hac

liora in

antea

ejus sanctitas apertis indiciis comprobetur, et ejus intra alios sanctos non invocare suffrngia sit indi-

obediens ero B. Petro, et sacra3 Rom. Ecet domino pn])8e Gregorio, suisque succes-

gnum; quare nobis per easdem litteras supidicarunt, ut eum sanctorum adscriberemus Catalogo
venerandum. Licet autem ad hoc, ut aliquis sanctus sit apud Deum in Ecclesia trium|ihaiite jierseveraiitia sola sufliciat juxta illud
:

soribus canouice intrantibus.

Non

ero in

fncto,

nec in consilio, aut consensu, ut vilam jierdant, aut membrum, aut cnpiantur mala captione. Consiliuni vero quod mihi crcdiluri sunt ])er se, aut
\\er

Esto

fidelis

usque
evi-

nuntios suos, sive per


,

lilterus,

admortem.
denter

et

dabo

tibi

coronam

vitce,

quod

illa Jose]ih talaris tunica figurabat, ad hoc tamen, ut ipse sanctus linbeatur aimd homiiies in Ecclesia niilitante, duo sunt necessaria, virtus moruin et verilas signorum, merita videlicet et

me Romanum,
nuin

sciente
et
et

neniini

ad eoruin dampandam. Papatum

regalia B. Petri ndjutor eis ero, ad

retinendum
contra
Sedis iu

defendendum salvo meo ordine,


A]iOftolica; et
et

omnem hominem. Legntum


eundo
nisi

redeundo honorifice trnctnbo,

invicem contestentur, etc. Dat. Later. XVI kal. Januar. 64. S. Eadmundus ad Cantuariensem arrliiepiscopatum promovetur. Effulgere lioc anno
et illa sibi

miracuia, ut ha^c

in suis necessitatibusadjuvnbo.VocntusadSynoiium

veniam,

pivTiieditus fuero cnnoiiicn ]ira?pedi-

tione. Apostolorum limina singulis trienniis visitabo, aut ]ierine, ant pernuntium meiim, nisi Apostolica absolvar licenlia. Possessiones veio ad

Cantuariensi sede tutius Anglia3 clarissimuin luinen B. Eadmundus e Saresberiensi caccepit in

sam mei archiepiscopatus

pertinentes non

menvendam,

nonico, etsacri
evectus, in
suae

a?rarii praefecto,

ad eain dignitntem
in Pontificio

qua velut
latius

iu

celsiore loco sanctitalis


;

radios

difTudit

extant
'

neque douabo, neque pignorabo, neque de novoinfeudnbo, vel nliquo modo aliennbo inconsulto Romnno Pontifice. Sic me Deusadjuvet,ethsecsancta
Dei Evnngelia . Addilur in

Regesto de eo Gregorii
Ecclesia;

litteraj

ad Cantuariensis

eodem Libro Censnum

quibus morum honestate conspicuum perpolitum litterarum scinelia, ac rerum gerendaruni industria ^ira-ditura
suffraganeos exarnlse
, ,

apiiellat,

confiriiiat

repudiatisque ca'teris ipsius electionem Pi\Tsentatam nobis eleclionem, quam


:

Rothoniagensem anno Doniini mccxxxvii eam sacramenti formam, nec non Jarletium arcbiep. Lpsalensem ac Mnrtinuin Legioiieiiseiii episcopum nuncupasse. Plura de B. Eadmundo apud Parisium, qui hoc anno nonPetruin
archiepisco]iuiu

dilecti

filii

caiiitulum

Cantuariensis Ecclesiffi de
thesaurario Sare-

nuUa prodigia
quatuor duos dracones

accidisse

narrat,

visos

dilecto filio magistro

Eadmuudo

soles totideiii semicirculisintersectos,


iiiter

nimirum tum

iionestnte cons]uciio, eminenti litterarum scientia inadito, et lempornlium

sberiensi, viro

morum

se confligere in aere,

magno

providenlia circumspecto, iii Cnntuariensem arcliiepiscopum canonice ac concordiler celebrarunt,

siiectantium terrore, conspectos, eodenique tempore intLslinas discordias Angliam, Walliaiu, et

iliberniam everlisse; caeterum Henricus rex, qui

Ep. cvii.

Ep. cccscii.

Lib. VI. Ep.

ccxsx, ccxxxi.

Est iu Lib. Cea. Vat. bibl.

GREGORII IX ANXUS
jura nun(|iiam repelilurum se jurejuranilo obligaral, eo ipso liie, quo re^ia inunclinne
pliira regia

/.

CIIRISTI

l'233.
scclera

89
comprimi
voluif,

jussit '; ita


iit

enim illorum

iiiilluin in ils iiiseclandis sceliis

conimilttrclur.

fuerat lielibulus iiiius ut nielu exlorti religione a

G8. Adscivit vero

in clieiitelam

Apostolicam

Gregorio liberatus
OG.

esl.

Responsa Gregorii.

Consulenti
liaec

Petrum regum Lusitanoruiii


Apostoiiis

stirpe

satnm, quiBaillo

leares insulas, qiias Jncobi regis

virlute Sarrace-

licam

Sedem Astoncensi
:

episcopo de nonnullis
respondit

ereptas vidimiis, fiduciario jure ab

accepetesta-

qnoe in controversiam vocabantur,

ral ea lege, ut Urgelitani

comitatns ab uxore

Gregorius'
siastica?

Consullalionibns tuis taliler responnolenlur, eosdeni

menlo
rex ad

relicli

jure cederet.

Cum

vcro Thunetanus
se

denuis. Si concubina) publica? clericorum Eccle-

.Majoricam

invadeiidam
Apostolicis

compararet,
horlatiis

censurae districlione

Ponlifex .\ragoniae, Navarra;, vicinaruiiique pro-

est dubiuni sententia majoris excommunicalionis involvi, qui post lalain seiitentiain cominunicant iii eodem crimine criminoso. Aqua per episcopum benedicta Ecclesiam reconciliari posse per alium episcopuin non neganuis
;

concubinarios non

vinciarum populos
est
',

lilteris

conjiinctis arinis rcgiio Majoricarum, cpiod

fide Christiana luiper suscepla, Dei Ecclesiac se

ag-

gregarat, siibsidio adversus perfidos .Mauros proficiscerentur


nitentia;
,

iisqiie
:

annos

tres

injunctac pocni-

per sacerdotes simplices hoc


bentes,

fieri

de coetero prohi(iuia

remisit

Universitalem vestram roga-

non obstante consuetudine provincia; Bra:

carensis, qu;E dicenda est potius corrujitela


licet

episcopus cominittere valeat quaj jurisdictio-

nis existunt, qua; ordinis

tamen

episcopalis sunt

mus, monemus atlentius et horlamur, ac in remissionem vobis iiijimgimiis iieccatorum, quatenus ad succiirsum regni .Majoricarum ad cultum Christianum de novo conversum, et defensionem
novellae plantationis lidilium in

non

polest inferioris gradus

clericis

demandarc.

eodem exislentium
eadilecti
filii

Qiiod aiilem mandantibus episcopis, super recon-

accedentes, contra infideles Mauros partinm

hactenus per eosdem, misericordiler toleramus. Ecclesis in qua divina mysteciliatione

factum

est

nimdem, secundiim consilium


viri Pelri infantis nati inclyta;

nobilis

recordationis rcgis

ria

celebrantur, licet

adhuc non

extiterit conse-

Portug. domiiii regni


lis

pra-fati,

qui assumpsit in
proccdatis,

il-

crala,nullo jure privilegium immunitatis adimitur,

partibus negolium fidei ex

animo prosequenilli

quia

oltseijuiis divinis dicata

nullius cst temerariis

dum

de diviiio

coiiflsi aiixilio

mili-

ausibus pr finanda. Si Ecclesia non consecratacu-

lantes libenter ad tempus, iiui jiro nobis in crucc


suis slipendiis militavit .

juscumque
jiolluta,

fuerit seinine,

aut sanguinis effusione


di-

Cumque Aragonum

rex

aipia

protinus exorcizafa lavelur, ne


:

bellum adversus crucis hostes suscipere constituisset,

vins laudis in ea organa suspendantur

est

tamen

Gregorius pio ejus commendato consilio,


fideks cohortalionibus suis in-

quam

citius fieri poterit,

consecranda. Dat. Lat. XII


vii .

archiepiscopis Burdegalensi el Auxitano ac snirra-

kal. Jun. Pontif. nostri

anno

ganeis maiulavil

',

G7. Portitf/alemis episcopi jura et

Majnricinn

rerjnnm contra Sarracenos Gregorins tttetur. In Lusitania rex Portugalensein episcopuin, cui
via olim transmiserat,

citarent, ut ad tain
se accingerent
:

egregium opus magno animo


irrupisse, ac praeclara
'

illum vero in Valentiae regnuin

ditionis

Maurics hoc anno

urbis ejus nominis doiniiiium Tlierasia regis proa-

iacinora explicuisse, fusius Surita prosequitur.

suajuradefendentem exagitice.
'

tabat. QiiareGregorius in(]uirenda' rei provinciam

Postremoquod ad Hispaniarum res

69. Venerantibus S. Isidori reliquias indulgenattinet,

Cerrianensi episcop. deniandavit


ul Ponlificio nomine a coeptis
nionitis avocaret, qui
trectaret,
si

Zamorensique

'

addendum

regem gravissimis

videtur Gregorium, dato ad abbalem et conventum S. Isidori Legionensis Di[iloiiiate,


indulgentias Apostolica auctoritate elargitiim
qiii
iis,

Apostolica imperia de-

omnia

loca,

ad quae esset accessurus


aliisiiue
litteris

monasterium
'"

illud

S.

Isidori die festo adiis-

interdicto

percelleret;

Lusitanos

sent
stro

prtESules in tuendis Portugalensis episcopi juribus

opera et consilio non deesse jussit*. Sloneri pariler Ferdinandum Caslellae ac Legionis regem a Conipostellano archiepiscopo
praecepit
^

Cum sicut aceepimus, in monasterio vecorpus B. Isidori requiescaf, nos considerafa ipsius loci religione, ac frafnim ibi moranfium
:

honesfate, de beaforum
confisi,

Pefri ef Pauli aucforitafe

ut JndEEOs,

omnibus devole ad monasterium ipsuin

qui plura patrabant scelera, coerceret, atque ex


Concilii

die festivifatis B. Isidori venientibus quadraginta


dies de injuncfa sibi poenitentia jiro ipsius sancti

OEcumenici legibus signa, quibus distinguerentur, prwferre juberet; quos tamen in Galiis
nis specie crudeliter exagitalos

reverentia relaxamus.
Ponlif. nostri

Datum
.

Later.

XIV

kal. Juuii,

a poiiulis perfidiae odio in ipsos concitatis religio-

anno vn

clementius liaberi
Lib. VII. Ep. XX.

1".

Ep. cLXxxv.
'

'

Ep.

cclxiii.

'

Lib. VI!. Ep.

cxE.

CLSXXVIII, CLXXXIX.

Ep. cxxi. Ep. CCX.


2

'

Ep. cxxii.

* >

Ep.

Surii.

1.

III

c.

IG,

Lib. VII. Ep. rccsiix.

A^K.

TOJIIS XXI.

n.wN.

11.

12

00

GREGORII IX ANNIIS

8.

CHRISTl

1234

GREGORII IX ANNUS

8.

ClIRISTl 1234.

Ecbellanlibus Romanis Fiidericits Grer/orii

Elati animis dcfensioncm frandulotter stiscipit. Roinani novani nuHlitali condere in rninis Ecclesia reini)ul)licani

(ipnm
pora,
eleclio,

niiininieiilis,

usque ad

ffitalis

nostra?

tem-

illi

fnerat servituti

obnoxia, quod senatoris


tributo

percnssura monela>, coquendi panis fornax

anno

Christi

niillesinio diicen-

accensa, ipsaetiam

brulorum pascua sub

fesiino triccsinio fjuarlo


flata in

Indictione septinia, con-

servirent, in liaireditatem

sua? dominffi suspiraret

Pontificem seclitione, Gregorium Urbeexire coegernnt, ntqne oratores ad traiiendos ad defenes misere, qui
a subdilis Ecclesiee

ancilla ipsa, et qua? sui libertate carebat, in Petri

patrimonio qua?reret novi comitatus abusuni. Pro


in actum legatos in Tusciam et Sabinam dcstinavit viros onini cupiditate nobiles, et omniuin immanissimorum scelernm patratores,

ctionein i>opulo in Helruriain ac finiiimas regioulii

quibus deduceiidis

ingentem
occupati

pccuniarum vim corrasissenl, celsissimam tnrrim


in oppido, cui

Mons Allus noinen

cst, in

qnorum

vesania non ininus impelu munila

quam

dominalus argumentum excitarunt. At Pontifex


cnin se Reato recepissel, seiialorem Urbis, ejusque consiliarios illius delectionis auctores anatliemale
perculil
',

gladio, a vassallis Ecclesiae fidelitatis perjuria, et

pecuniarum loculos extorquentes


Alli

in caslro Montis-

et

stndia aiiplicuit.

adretundendos Romanorum conatus Qua dissensione cognita, Frideri-

virinm potenliam excelsam turrim in signum dominii et defendendae occupationis praesidiuin construxerunt. Haec est devolio filiorum,
ultra
liic

CU3 imp. ad iirolectandam Ponlificis gratiam, ut ejus operaad rebellem filium Henricum imperium
afrcctantem
tectus,
lulit
:

maternai sollicitudinis fructus, ut ubere jam


sanguinis

ad

comprimenduin

ulerelur, Reate pro-

se suaque oinnia impense deferre pra? se quare a Gregorio regia magnificentia exceptus fuit, ac licet anceps et dubia ejus fides tinieretur, gereudi adversus Romanos perduelles belli piovincia illi demandata est, atque legatus S. Ma-

eductionem emuncto procurarent excidium filii malricida?. Invenit ad haec consilium, procuravit remedium providus Ecclesite gubernalor, et excusso de pediSius pulvere, Dauiascum suis relinquens erroribus, reatum delinquenlinin puniturus Reale accessit. 3. B Cujus discordiae causam dictus imperalor
inatris

rite in Cosmediu diaconus cardinalis conjnnclus. At brevi Fridericus artes suas condilaque intus scelera aperuit, cuin deserla suinmi Pontificis causa, dissolutoque exercitu, ac suo honori foedissima inusla macula, in Neapolitannm regnum se

agnoscens,
necessitatis

cum

decrevissei pro

imminente

sibi

eventu

contra

filiuin

llenricum in

ipsius juris
Ecclesiae
tiis,

injuriam, jura iinperii vindicantem

patrocinium implorandum, Reate concinec inviiatus advenit . De Heiirici adversus

prorii)uil; qucc oninia

ampliori

stylo
:

anonynuis
ci-

Gregorii Geslorum auctor prosequitur


2.

Sed illorum, (nimirum


snffnsa

Romanorum

vium), incns livore


suffragio valitura,
spirilus nequiores

nullius medicaminis

Fridericum rebellione, Poutifex litleiis * suis infra reddendis, Godefridus ' Richardusque ^ memi Hoc nere. quornm uliimus rem ila consignat anno, qnod Henricus rex conira imp. patrem
:

pro

dcpulso dannonc septein


sexto, (septimo) ejus-

assumens
:

seditionem in Alemannia feceril fama luit . Addilque auclor Mense Maii, imperator per

suum
S.

dein Ponlificalus auno, in pejora prioribus com-

Germanum
vadit
,

menla vexalionis erupil


nator inlcr statuta
,

quo tempore Urbis

se-

papam

babens transiium, apud Reate ad ducens secum Conradum filium

quae in Ecclesiae libertatis

fxilinm, et enormein Sedis Apostolicoe besionem


leiiiei

suuin, ei se ad serviiiuinEcclesiaeexponens contra Romanos . Ac post iionnulla inlerjecia, subdit

arius edidit, linc grave proimilgavil edictum,


qu;T3

Guallerium Aversanuin,
ioris graliae

(lui
(|ui

colligendae impera-

ut

Roma,

Clirisli

vicario laigitione Cliristiaet

causa cos,

ab ipso ad Ecclesia;

nissinii principis Conslanlini

seiiuentium prin'

Greg

an. 1239.

Gnd.

in Aiioal.

hoc aoQO.

Rich. de

<

I.ill.

VHI.

E|l.

CLXVII.

S. Girui. iuChiuii.

GREGOIUI IX ANNUS
partes ilefenilciulas anlea vij^ente disiorclia Iraiis-

8.

CIIRISII

123'
I^lcclcsiiu

ercctiis cssel, Rdiiiaiue

pcrducllcs iiiipe-

fugeranl, infeslare
tuin
al)

liostili

aninio cceperat, coercioli

rialium arinoruui
iri

iiotenlia ad ofliciiim

adduclum

iinpcratoie, al(|ue in vincula


.

tcincraiios

at brevi

illiiis |iioiiiissa

evaiiiicrc; ciijus Irau-

ausus conjectuin

CiL'|ilani per^it naiiatioiiein


iii

Ce-

(les ita rctexit Vitie

Grcgorii auctor:

storuin Gregorii scri|)lor, ut gerendi


belli pioviiiciani ainbiverit
solitis

Romanos
eliiseiil
:

5. Licet
l^ropiiis,

autem negotium ipsum sumplibus


pricmissis
,

Fiiilericiis, ac (leiinini

siib

caiitidiiibiis
iiitcr ipsa

prumisciat
piiinordia

artibus

oiiiiiiiiiii

exspectalionein

excciiieiidiiiii

quia

taiiicii

8 Ecclesia)

causain, (|uain ut advocatus ex imperii

deliito, et vassalliis

e\ lioinmagio rcgni

Sicilia; gc-

mentita devotio decipientispropositum ccrtis indiciis ostcndcbat, per quoddubiie fulci diibius tiinebaliir eventiis,

miiio leiiebaliir

(lereiiilcre jiiranieiilo

cnni siippb(fccerat

venerabilem

|ialrciii

S.

MariLc

iii

catione suscipiens, domiiio


ipsiiis

papa, et fralribus de
profectiis

Cosiiiedin

diaconum

cardinaleiii

apud castrum
iiiili-

fide

(lubilantibus,

|)rose(|uciulam

Montis-FIasconis in eleclorum niultitudine

enim eoruin
lirndenter
inisit,

jiulicia fuluri
oirereiitis

incrcdula,

tum ad comprimendam

RoinaiKiruni

siiiicrliiaiii

mentiUc sa^pius

tidei

conjectura) (luod

cum

Ca>sare destinavit.

(Ilis

consentiunt Ponliliciai

tandem sumnii
(]iiani

Pontificis cautela per-

liltera;

ad i^roccrcs

',

inagistratus ac populos

Tu-

eligens potius fclicem


,

deesse ncgotio suc-

scia> exarata;, (|uibus ipsos imiieriis R....

diacoiii

cessuin
ipsius

recusare

debitnm

imperatoris
ex coiiditione

card. S. Mari;u

iii

obse^iuiuin,
et

per ([uod

cum

missumque ad

li.

Cosmcdin olitcmpcrare jubcl, Pctri patrimonium defcndenin


sigiiificat). Ubi de partus vcncnatos erumpeiis,

regni
sia;

impeiii teiieretur, grave poterat Ecclcgenerari. Qui post Iractatiis, et


posl

dum

adversus hostiuin coiiatus


et

pncjudiciuiii

concepta neiiuilia
Icgatus infidus,

coilocutiones

multiplices,

familiaru

coiivi-

corruptibilis

execiitor

dcfor-

vium, quod eadem mensa,


simiil utri(]ue priiicipi
ieret,

et scuteila
iil

communis
cautius
fal-

maiis praetoris solium eminens imperaloriam niajcstatem, violato prioris fulei foedere, mutaliis iii hostem, hostibus se conjunxit, recessus sui dicin
certis

miiiistrarat,

caiilionem

adjecil,

Coiiradum naluin pro-

prium obsidem ad suinmi Pontificis pedes exponeiis, regni et imperii junbus pro fide servaiida
frauduienler oblatis, sicut facla seiiuentia
feslant b
-i.
.

dcmiiitale pra'iiiissa in
tractans, venerabatur

niaiii-

cautionibus statiiens, oninimoda interim insiia; quidcin npertioris iiilidelitatis indicium, cos sccreta faiiiiliaritale periii
iii

publicuin, et iiiimeribus
lioc iiiisillaiiimitatis

De

inilo

cum

Friderico adversus

Romanos
lii-

honorabat, luui iiiinus

op-

excuticntes Aiiost.

Scdis
',

imperium

Itedcrc ad

prolirio quaiii inlldelilale


tis

nolaiidtis;

bic niajcsta-

subresscripsit Grcgorius

ut susiiicionem

omncm

titulum in officium venatura) commutans, non


sed caiiibiis et aviiiin

ex

eorum animis

deleret, ne in

suam

periiiciem

arniis dccoratus et legibiis,


garriilitate

illud vergere

pertimescereiit,
iii

aut auxilia e Ger:

manis

accersita adilu

Italiam arcerent

Gum

diversffi ac varia3 forent

contra Ecclesiam ini|uieila

deimperatore vciialor, excellenliam sccptri in ferarum venabula coniinutavit, ct bostium vindicta postposila, in capturam
factiis
aviiiiii sollicilabat

munilus,

tudines

Romanorum,

tiuod Sedes Aposlolica

aquilas triuiiipliales. Sic

igitiir

sine confusione siia noii [loterat, (|uin uteretur imperialis brachii ministerio evitare; dictus

decuiso temporis spatio, quo matris causam indevotus


illa,
filiiis

impera-

consecuturiis, accessit Romaiiis in die


idciii

nostram accedens ad Ecclesia) RomaucE defensionem et patriiiionii sui sponle se


tor ad praiscnliam
obtulit,

conditioiic castro

sicut

ad

id

specialiter tenebatur.

Unde

sibi prafixerat, excuntibus ex Raspanipani, quod a ruina sola ipsius piicservavit astutia obsidione rclicta illi-

quain

cum

auxilium militum iiecessarium esset eidem, vobis, ut liberum transitum darelis eisdeni, dirc-

centiato exercitu, et gladiis exposito Romaiioriiin,


faiiue

prodigus

et lioiioris,

fugitivus abcessit, pro-

ximus

scripla iioslra, super (luo (|ualiter

sit

pro-

ditionis

maculam

timoris meiulacio cupiciis coloIriiiiiiplialiliiis

cessum, plene novislis.


putal vos inembra cjus
ciales,

Verum

cuin non pojselis


spe-

rare. IIIasi(|uidem velocitate fugatis


aqiiilis veliebalur, iit

abs(|ue otlensa Apostolicai Sedis olTendi, qua; re-

dc dicto castro cadciii


petentibus,

die,

lionorabilia et
aIi(|uo

filios

quasi

hoslibus lerga

delatus in re-

non debetis
ciuo

in

niodo moveri, nec


patcriiiiiii affe-

gnuin, noii equitasse, sed volasse verius credcretur .


tj.

uii(|uam
ctuin,

dubitare potcstis,
sincera vos

(juod

deponere debeamus;
deperit, sed accrescit

complcctimur cbarilate, piopter quod nihil vobis


si

llebcllcs

prolUgati.

(|iii

Post

enarratain

Friderici in
giani

Romaiium Pontificem

perfidiam, egreiii

potius,

Uomana

Ecclesia

de bustibus Ecclcsiic,

Vitcrbiciisi;ni

mater vestra
vetur,
intiiiiis

libertate et boiiore dtbito coiiser-

agruiii irrupcrant, victoriam [icr (|uosdaiii nobiles

maxime cum

nos, vestris profcctibus ex cordis et animi adspirantcs, non cesseinus

(ierinanos diviiiitus concessam recenset


l'eriisiiim
adiil

Tiiiii

suiiinnis

patcr,

iibi

auditiim dcingeiiiinat
jiatrc

pro statu vcstro salubritcr conservando opportiina


consilia cogilare. Dat. Reate

ploiat

iiilidclitalis

eventum, dolons
fllio
|);itris,

V non.

Jul.

aii. viii .

miit('r Ecclesia,

de

dc

dclature

H;ec Iiisubribus Poiilifcx,

cum

in speiii a Fridciico

prodit

lotiis

orbis in fabulani,

altiini ncgutiuiii

Lil). VI'I.

lip. C.NLVlll.

'

K|).

CL^t.XIX,

!l-2

GREGORII IX AXXLS
coUu:

8.

CHRISTI 1234.

tanla sollicitudine iirocuratun], tani turpi

ione conclusum. Setl Dei filius sponsus Ecciesiae


resuinpsit contra draconis insidias sponte causani

dentes, omniiio libcrtatem Ecclesiasticam evertere ac subvertere moliantur, et Romanam Ecclesiam

nam,

i|ifiuss|>ons;c vicarius Ecclesiiu sollicitus

gu-

exenqilar modis
salis Ecclesiae
faciniis,

matrem suam, Ecclesiarum omnium s]ieculum et omnibus ancillare, ut exem]ilisui


libertatem. Qnia vero,
etsi

Lernator, cadeuti
Ecclesiasticae

negolio

nianum subventionis
nol)iles libertatis

pernicies soli provocent universos contia univer-

apponens, quosdam Tlieutonicos


zelatores

giave

sit

decrevit

apud

Vilerliiutn

tameii

cum

diu duraverit bujusmodi per-

pro defensione iiatrimonii retinere, qui

Romanos

secutio, gravius esl

exemplum, nos
sediilis

alligare

quod

de sua praesunienles viilute, ad ipsius civilatis incidendas vineas et arbores in gravi multitudine liroperantes, congressu audacissinio fugaverunt,

fractiim erat in eis jiastorali diligentia nisi suinus,


et

reducere (]uod abjectum,


eos, et

monitionibiis

apud

crebris
fuit

exhorlationibus laborando.
eis

non paucis caplis et interfeciis utrinque, victoriam tamen et liberalionem patrice de caelo, non ab lioniine consecuti. li postniodum per Urbis
usque ad Campum-Rotunduin, qui ab Urbe decem milliaribusdistat, discurrentes, totam Sabinam a Ronianis civibus occupatam absque contradiclionis obstaculo ad Ecclesiae doniinium reduxerunt, Romanis sic divina animadversione percussis, ut dum alienos lerminos qnajrereiit, suoruin defensione carerent . Ue Gregorio Peruconlinia

8.

Sed non

datum

desuiier,

quod

eorum

plaga,

pro qua sananda nuilto labore su-

davimus, salutarem adbuc reci])eret medicinam, ])ro])ter quod in eos censiiram curavimus Ecclesiasticam exercere. Et qiiia iiiiquitates eoruni ex-

creverunt
ceiisuram

in

tantum, ut nec

Ueum
quorum

timeant, n(c
te

Ecclesiasticam

vereantur,

ac alios

publica detrimenta grassantur, in eornni ullionem, licet


ipsi

Ecclesiae filios et devotos, in

inviti,

compellimur excitare fraternitatem

tiiain

Roinanis Pontiflcem apud Viterhium bello petentibus, et circumjacentes regiones flanimis vastare enitentibus, ac postremo
])rofecto, deqiie

sium

atTectuose rogantes et

hortantes attente per Apo-

stolica libi scri])tadisliicte praecipiendo

mandantes,
sit

quatenus
jiropria,

jirudenter atteiulens

cujus

causa

tusis fugatis(|ue

agit etiam
-,

Matllireus

Parisius

(juiB agitur,

cum

sit

publica,

non

privala,

non

sit

confirmat(|ue Ricliardus

sokila ab

im|ieratore

Raspampani obsidione Romanos


nivisse
Viterbii
,

id 0|)pidiim niii-

at(iue

inde

facta

eruptione

ad

portas

cum

e(|iiita!uoccurrisse, sed

cladem maxiTlieii-

communis, in (]ua tanto fortius te oportet in adjulorium nostrum exsurgere, quanto per hoc non tam specialiter aliquos, quain generaliter universos intendimus defensare, congruum
sed
bellatoriim seu sti])endiariorum subsidium nobis
iin])endas,
luis et

mam
que

a Tlienldiiicis interceptos accepisse, partim-

cffisos,

partim captos, nonnullos tameii

tam

liberaliter
fulti

quam

libenter, ita

quod
alii

tonicos in proelio cecidisse,


fecissel

cum

bosfi desperatio

aliorum

sul sidiis taliter auctore Do-

animos, irasiiueetlVrassel; hosporro Tlieuii,

nino adversum su])erbiam reiirimamus, quod


adversus
tate

tonicos non imperiales fuisse certumest, sed

de

Deum

quibus Acta meminere. 7. Praderea ad conflciendum contra liostis exercitiim Gregorius Transaljiinos |irsesules sollicitavit, ut luboranli Ecclesia;

extollant, et
;

Ecclesiam se de caetero non Ecclesia; filii debita gaudeant liberet


et ef-

nosque sinceritatem tuam ex aflectu


charius am]ilexemur.
an. viii o.

fectu liberalilalis exliibitae iileninscognoscentes in

rent,

qua de

re ad arcbiepiscoiium
scri|)sit

RonianK opem aflcrRotbomageninlia

Chrisli visceribus te

Datum

Perusii non.
9.

Decemb.

sem Epistolam

% cujus exemplum

Ad
'

elicienda e Galliis contra

Romanosauxisigillatim re-

scriptum est. Archiepiscopo Rotbomagensi.


a

lia caeteris

archiepiscopis scripsisse e RegestoPon-

tificio

patet,
:

Quia

filius

es Ecclesia?,

non potest

te

non

censenlur

ubi illorum nomina eodemque exemplo ad

Hisjianiaruni
,

comedere zelus ejus, nec potes opprobria exprobrantium iili, et usurpantium jura ejus a,>quanimiter sustinere. Adeo enim in timore divini nomiuis, et Ecclesia; dignitatis reverenlia te credimus
radicatum, ut de
te

archiepiscopos,

atque ad

Lusilaiiia,'

Aragoniie,

Ferrandum iiifantem, comiles Rossilioiiis, et DarcinonfE, et ducem Austria; in Germaiiia litteras misit. Ac saiie confecta
Navaritc, et Castellae reges,

nnllatenus dubitemus, (]uin

ab

iis

pecuniarum subsidia ad
viribus

belli

tolerandos
:

in suis angustiis doleas

vicem

ejus.

Sane

tacli sii-

sum])tus Gregorii Vitse auctor tradit hisce verbis

mus

dolore cordis iiitrinsecus

|iro eo,

quod cum

Ut mulli])licatis

eorum coUa
praelatis

vesligio

Romani
exbibent

esse debeant Ecclesia? Glii s]ieciales, degefiliis

premeret graviori, ultramontanis


]iro

omnibus
ne-

nerantes ex
el

in

jirivignos,

adeo se indevotos
in
eis

slipendiis coiigregaiid;c militiae])ecuiiiam sub-

ingratos, ut
vel

modica videatur
gratitudinis

ventionis indixit, qua2


golio

cum jam consummato


veniret,

devotionis

scintilla

remansisse.

non opportuna

eadem
est

liberalilate,

in tantum veliit ex adipe ])rodiit jam iniquieorumdeni, ut uon soluiii ad teinporalia, qua; ad eos non ]iertinent, verum etiani ad spiritualia,

Nam
tas

(]ua Ecclesiae

nuntio soluta

extitit,

solventibus

totaliter reslituta .

10.

De

no)i abalienandis Ecclesice bonis san-

laicis ]ienilus inlerdicta,

manus

tenurarias exten-

ctiones.

De

sojiili^

biscelumiiltibus agit Riciiai-

I'ar.

Uis!. Angl. liocaiiuo.

^liicli.m Cliioii.

"

Ep.cr.cxciv.

'

[ic!;.

pusl eauiii. Ep.

nREGOHIl IX ANNUS
diis

8,

CHRISTI 1234.

9;5

anno srquonli.

AntL'f|iinin

vrro

illi

pnlam

erimipeiu^nt, (lir^oiiiis iinniincnloni toiiipostiitom


praesagiong, ac

rcstituondam illi pristinam urbis ditionnm proliosito majoniin exiinio crga Ecclesias studio, Uecteie sliiduit.
a
((

Konianorum aniinos ad

roiiollio-

nem

inclinaie vidons, ad liiscutieiida illoriini conI'onli(ioinm

Gregorius,
Siciit

ctc.

silia, (|ui

banlur, ut in ruiiiis
excitarent,

imperinm overtiTe iiiolioEcclosia) novam remiinliiicain


A|iostolicani

narravorunt palres nostri, el per nos ipsos cognovimus, inolyta; recordationis progenilorcs
tui

Constitutionein

odidil

',

stabiliontos et

radicantos in dovolione

qiia sanxit nulla dilionis

Pontilici.x

loca alionari
illa

Ecclosix'

regnum suum,
el
taiii

libertatem Eociosiaslioain,
fervontiiis

posse, pliiraqno ipsoruni noniina exiirossit, ul


airectanliiiin
felicis

iiiter alios Catliolicos princi|)os tucruiit

cupidilalom
sulijioere

oxtint,'uoret

Saiie
qiio-

amplexati,
iiiducti

por eos,

(lui

zolo diviiKc

legis
iiijii-

recordationis
lei^i

Symmaclins papa volens


licentiam
interdixit,

partes transmarinas pro vindicanda

dainmodo
pra^diis
licere

iiolcslati^m, in Ecclesi;u

ria criioilixi personalitcr adieriiiit, i|uair. por ro^^ni


pra;ilicti

alienandi
expeilit,

non

licitum iion

quod puiotur. Nos aiiut

siibsidium

uoii

modiciis

Clirisliaiiilati

friiotus provenit in partibus

siipradiclis, et in iin-

tom

siiper lioc illius vestifiiis inli.orentos, uiianinii

porio
tiiiis,

Boinania;.

ClanT;

meinorite

(inoqiio

pater

fratrum dosiilerio, ot piilitione concordi, liac iii perpetnuin valitura Constitutione sancimus, ut de patrimonialibus siiie communi fratrum consilio,
el assensii alienalio

progonitornin siiorum

inluBrendo

vestigiis,

ad relevandain fidom, ciijus cxcidium in partibus Albigensibus Eoolosia deplorabat, ter illiic in propria persona
iiiavit;

nulla

fiat, sitiiue

uni facultas,

laborans dies suos


est,

foliciler
eis

consunipost glo-

quod

ex causa lo{,ntima obstaculuin libera; contra-

nnde sporandum
quain
sibi

(iiiod

(liclionis

opponal. Qiiod

si

forte fiiorit in alieiia-

riain

Dominus
saicula

contiilit tonipoialoiii,

tione processiim, facluin ipso jure

non tenoat

jior

noiiieii

oorum
prajclara

in

magniliciuitiiis

extol-

successorem, quatonus praidecossor de facto processerit, et eo ipso quod processuui sic fuerit rovocandiim, de alioiiantis
niero, et

lendo, aeternain boatitudinem largiatur. Haec igitur


et alia

illorum inerila,

iinlla

labontium

conscntientium nusoleinnitale scripturaj nulluin adininivila

tomporum
tatis

oblivio a corde nostro jiotorit (abolerc),

ac a generatione sequenti

culuin

tali susciitioiite

contraclu. Longani adjicit


scriem, qna^ sin-

non decidot
,

sod

memoria tantaj sinccrieam post nos nostri roco:

nominum locorum

ot castroruin

gnoscent

et

referent successoribiis

tibi

nimi-

gulari titnlo abalienari velat, ac jirajtermissa sunt


a nobis, cuin in l>iillario

rum dona

natura; ac gratia) dignalio divina con-

omniuin oculis pateant

Dat. Lat. XVII kal. Fob. aniio vii ,

cedens, sicut opinio nostra tonel, ac in desiderio gerimus, uberius conferet in futuriiin, cuin a
lenella
ffitate

M.

Pari

constantia Lucanos ad

restituendam

munere

benediotionis c;clestis
foliis,

imbu-

Ecclesia3 Carfagniaiiam,
pulit, ac reversos

quam

invaserant,
ot

com-

tus, et siciit lilium

albescentibus

per annos

ad olflcium,

censuris quibus
totain concilian'

gradiens pubortatis, non minus

deflxi

diu fuorant liberari tlagilantes, in gratiani


receiiit
',

benigne

atque ad

loiii

in dovotiono, qiiam rcgno sucoedas, pra;decessores tuos in bonis actibus iinitaturus aemulatione laudabili Domino
,

dam componendainquo
prolixiora

Petruin

Guaninum

scri-

larglente

t>.

Et

iiifra

plorein misit. Extant oa de re in Libro Censuuin''

rabilis sit tran(|iiillitas,

Cuin oinni regno desidequa et popiili profioiunt et

inonumentacoram Potro Lucs

confecta,

lionor regius custoditur, ad conconiiam

cnm

l!el-

qiiibus reipublica;

magistratus ad Ecclesia; excipienda iniperia se adstriiixere, arcesque duas pra'1'ontificis noinine muniondas traNec Romanae inodo, sod aliarum etiam Ecclesiarum jura defendit Grcgorius cum onim
:

vacenci Ecclesia faciendam, animi tui mansuotudinem inclinaro procures, per (|uo(l inisericordia,

sidiario milite

didere.

Aroliiii

loges Ecclesiastica;

libcrlati
'
;

adversas tu-

tecum coaluit, clarius et conspecliiis cnileNos enim diloctum fllium magislrum P. de Collomedio capellanum noslruni, pra'(iositiiin Ecolesifc S. Audomari virum nola; jiroibilatis et
(jua;

scat.

lissent,

rescindi

ipsas

jussil

Cortonensesqne

Aretini eiiiscopi imporia detrectantes analhemate perculit ^


12.

circumspectionis experta;, qiiem lionoris tui zelatorem libi fidelem novimus et (hivoliiui, et de sua
[irudeiilia et iiiduslria plenaiii
liahet nolitiain cel-

Gregorius regem Gallicp horlatiir adjurn

situdo regalis, mediatorem inter

Ecclesiastica tiienda, et

primendos.
episco[ii

Eodem liiendoruin jiirium Ecclosiasticorum zolo Pontifex susceiitam Bellovacensis


causam, qui Bellovaci

ad

infidos ministros re-

te et dictam Ecclesiam dnxiiniis deiiutandum, oujus consiliis ac-

(iniescens

jauuani bt;nevolentia' consiiela; paci


aiierias,

clementer

eam

et

libertatpm Ecclesiaslifirinilatis

dominio a rege

cam, quibus regni soliuin pUis


pliis siilondoris lan(|uaiii rex

acoipil,
aii -

Fraucorum deturbatus fuerat, est persecutus. Quo argumento tiimad roginam Blancam, tum ad Ludovicum scrijitis liltoris ' regiuin animiim ad

Cbristianissimiis

liloctendo,
clesiis
iiliis

ita

quod

in

te

paratiim vidoatnr Eoetc.

antidotuin studiiim

pietalis,

Dat.

Lalor.

VIII

April.

Poiitific.

nostri

anno

viii .

Non

absi-

'

l.ib.

VII. K|).i;iii..'iix. Kvlal


i:.Ki.iv.

'Ep.
'

iii

liull;in.i.

' tib. Cciis. Vat. Ulbl.

tli.

CL.XLIX.

>

iiiilo
^
l.ili.

pro Rotliomngonsi

arcliiepiscopo
rosli-

viii. K|i. Xf.vi.

t.ib. vii.

Ep. cd.\lviii.

atiiiie

episcopo Tornaconsi pristinis jnribiis

'

Lib. Vlll.

ICl)

.\i.\.

luendis ap|)licuit Giegorius.

GREGORII IX ANNUS
J3.

8.

CHRISTI

12 3 -'l.
ipsis

Plcriimiino accidit, ul |irinci|uim niinigiatiani, sive


ail

cendo, qiiod snpcr


inconsiiltis eoriini
siias litteras

stri, sive aci illornni coiligeiulaiii

capitulis

de staiido juri coram te coacti et involuntani

coinniocla aliqiia ex variis occasionibus ad se de-

concesseriint, c|iianmi occasione, prx-

rivanda, contra illornin incntein plura tenteiit, ac


facinora sna
officii

terjnris ordineni, et consuetudinem Ecclesiarum


provinciaj in tua litigare

iiraitexlu colorent

unde

fial

curia conipelluntiir, ve-

ut non levis inacnla iirinci|uim fania? ct existiinationi ex ministroruin soidibus aspergatur. Quod
in S. Lndovici administriscontigisseconspicimus
licet eniin iirinceps |iietate

iierabilibus fralribus nostris episco|iis


proviiiciic per le niliilominus in
stilutis, a

Narbonensis
coii-

amaritudiue

spectalissimns,

siii}^u-

quibus fidelitatis exigis juramenta, reluctaiido compositiones vel ordinationes observare,


(liias

lari Ecclesiam cultu ac benevolenlia proseqneretur, ab illo tamen praefecti populis magistratus, iii Albigensium receiis conversoriim parlibiis. regiffi

legati Sedis

Apostolicae ac bajuli tui super


et pacis

quibusdam querelis
graviora onera ab
siis

negotio deliberatione

provida statuerunl, etc.


ejiis

Proseipiilur plura alia

ulilitalis

tuendoruin(]ue jurium colore


,

iii

administris imiiressa EccleVieniiensi

Ecclesias

grassabantur
l'ontifex,

ac

viros

Ecclesiasticos

exponeie, rogatque, virum instructum aucto-

graviore jugo altriverant,

ut illorum

angustiis
'

ritate inittat, ut

una cum archiepiscopo

permotus
sit,

ad S. regem scribere coactus

A. S. L. controveisias, qua;

iiiter pra-iatos

regium-

nefarios viros coerceret.


M

Gregorius, etc. Miranles accepimus

et

referimus
et

contur-

que fiscum verluntur, deflnial. Uat. Later. VI non. Maii anno viiio. Ejusdem argumenti Iitteras ad ipsum paucis post diebiis exaravit' (|uem etiam
et ejiis consiliarios caeterosque Galliaruui

bati,

quod quidam
partibus

tui bajuli in praidictis

Albigenpersoiias

optimates

siiim

constituti

Ecclesias

ad

id iinpellere jussit'.
1 i.

Ecclesiasticas, quo; pro

ampliando

slatu fidei favo-

ns

tui

pra'sidio deberent assidue conimuniri,gra-

Quod ad Albigenses
goriiis

Albigeiisiiim hccresis ope


attiiiet,

Raymnndi excisa.
coustitucrat' Gre-

viter in

multis otreiuiere non verentur, liomiiies


talliis et collectis,

ad exsciiidendas mali fibras, legatum Sedis


,

ipsorum
et aliis

angariis et perangariis,
eis-

Apostolica;

arcbiepiscopum Viennensem

cui pro

mullis exactioiiibus affligendc), necnon

dem bominibus,
trium,

si excedanl in aliquo inferendo pcenam, quani suggerit propriffi voluntatis arbi-

ita ut ad ipsorum dominos nullam revcrentiam babeanl vel rcspectum. Ad feuda etiain, qucC plures clerici et laici obtinere ab eisdem Ecclesiis

Lugdunensem, Bituricensem et alios Galliarniu episcopos regem Aragonuin^ et Montisfortis comitem " praesto esse jussit, eidemque arcbiepiscopo Viemiensi in(|uireiidi in episcopum Arausicauum muUis crimiiiibus irretifide Catbolica laboranti,
'

luin' |n-ovinciam injunxit


qiii

tum

ut in liaireticos,

dignoscnntur,
sioiies et alia

manus

avidas exfendenles, posses-

in

Tolosano comitatu
'
;

delitescebant,

legum

bona Ecclesiarum ac liujusinodi personarum lanuliu occupata detinent, donec in foio ipsornm suas compiilsi exerceant actiones. PriBtereaiidem bujusmodi molestiarum frec|uentianoii contenti, Ecclesiarum bona, quibus quondam per
Albigeiises spoliala; fuerant, suis applicare usibus

severitatem distriiigeret

inquireret, an Baymuii-

dus senior poenitentiae Cbristiana; signa nioriturus edidisset, ut sepultune Ecclesiastica; ipsius corpus mandaretur, ejusque fllio iii gratiam EcclesitC recepto

moliuiitur

compositiones, transactioiies,
filiuin

tiones factas per dileclum

et donanobilem viruni

benevolentiam suam explicaret Raymundiim vero juniorem ad delendos lia?reticos operam contiilisse aiino superiori insinuavimus, tuin Pon:

tificiic

iitterae,

qnibus zelum
conflnnavit,

iii

ea iirofligaiida
ipso

comitemMontisfortis, ac sentenliaseditas per euni-

peste

commendat, legesqne ab
tiiin

superius a

dem

observare renuuiit,

et jiirare

pacem juxta To;

nobis adduclas

a regina Blaiica'
'*,

losani statuta Concilii

prcEtermittunt

plura

(jUiB

ac S. Ludovico ad Ponlificem exaratse eo contendere, ut sitas in

quibus ab
nltra

sunt de geiiere pietatis, pra;conis voce


fieri,

probibendo quasi peiiigerint divinam nolle gratiam pro-

Romano imperio

Rliodanuin terras
caiiti restitui

illi

jam strenue

profide dimi-

mereri, Ecclesiis quidein oiTerri primitias aut decimas, aul ipsis a fidelibus legari aliqua iii extrenuB articulo voluntalis, sive quod Ecclesiarum
feuda sine ipsorum liceiitia et conseusu recognosci valeant, iion permittunl; ad illicita celeres, et in

juberet.

gratia

exequendis
temiilui,

liciti-;

contumaces,

dum

excomiiiuni-

catos vilare negligunl, el i|isoruin

puniendo con-

inteiidiint: venerabiles fratres nostros


et et

prout institutuin fore digiioscitur, noii Biterrensem


episcopos, quos et vexant calumiiiis,

Domino, GregorioDei Ludovicns eadem gratia Francoruin rex, salutem et reverentiam in Domiiio lain debitam quain devotam, Super lerra quam ultra Rliodaiiuni in partibiis imiierii per voluntatem veslram lemiiore ali(|iio in maiiu noslra tenuimus et custodivimus,
15. Sanctissimo patri in

sumino

Pontifici,

cuin consilio nostro deliberatione babita, pateriiitatein

Agathensem

vestram

alias recoliinus logavisse, ut


et fideli

terram

turbant frcqueulibus nocnmeiitis per violentam

illam dilccto

consanguineo nostio Bay* Ep. 3 Ep. LXXIII ' Lill. VII. Ep. LXXVll. cdlsxi. \i\<. cccx.\xvi,

detentionem castrorumetaliorum bonorum Ecclesiarum suarum ad illam inconvenientiam dedu'

'

Ejj.

LXXII.

'

2 E|l.

LXIX, LX.M, LXXVl.


K|i.

cDLxri
Ciiii.

LXVII, LXXV. Kp. LXX.

Ep. cccxxiv

^
'

E|i.

GREGORII IX ANXUS
iiiiindo

8.

CHRISTI \Tii.
rigorem, qiiod non dissolvitur
cjiis

95
ner-

comili Tolosano reslilui laccrelis, qni ler[lossederunt


retroactis, coniiilentfs

dineiii, sic

ram

illam et antecessores ejus etiam

vus, sed prudenter attendit

non solum personas,


el

tuiii|ioiibus

(juod

per

lioc

sed

causas;

cum

qnibus videlicut,
sic

ex quibus

ad servaudaiu iiacem Ecclesiae in partiljus illis, et ad servitium nobis devoad quod pnccipue nos inducil, tius exiiibiuduni dictus couies lia^redem non babet nisi quod jani

multuiM

allici detieat

dispensare disponit, ne forte


pet,

dispenset ne dissi-

imo ne dissipel sic dispenset; ne propter mansueludinem subvertatur veritas, neque mansuetudo propter justitiam perimatur, ut misericordia et veritas sibi obvient, et se pax et justitia osculentur. Ciim
inter te, et
ila(]ue

unicam

iiliani,

quaj charissimo fralri nostro ex disest

pensalione vestra matrinionialiler

copnlanda

de matrimonio contrahendo
filiain

propter quod

gratiani

istani

tauqiiam ad nos

et

(iilectam
filii

nobilcm mulierem...
sil

nostros petimus proventuram. Idcirco benignita-

natam
tatis

dilecti
;

nobilisviri comilis Provincia;

tem vestram consilium babuimus iterum deposcendi, ul prsdictam terrani oblentu devotiouis, quam speramus ex boc concedente Domino secuturam, reslituere veiitis couiiti sa;pedicto , attendentes etiam quod, sicut ex pra-latorum illarum partium didicimus testimonio, iu haereticis perquirendis et iierquisilis, ad honorem Dei et S. Ecclesiie

traclatum

qua

dicta

nobilis quarta consanguini-

linea te contingit,
ipsius

summationem

non jirius duxisti ad conmatrimonii procedendum,


recurreres Ecclesiam

quam

super boc ad

Rom.
[ler

matrem tuam, nobis


plicans, ut cuiu
illius
niliil

nuntios liumiliter sup-

magis ad conservationem
tantus sanguis effusus
est,

terrae,

pro ([ua

ptmiendis vigilanter se habuit,


videtur talem

tideliter et

operetur, salubre consilium apponere digiiaremur.


Licet igitur nihil aliud amplius,

devote; unde nobis et consilio nostro bonuiu et


utile
ei
fleri

quam

necessitas

gratiam

quo Deo

et

fiat devotior ex devoto ; paternitatem vestram etiam ex affectu rogantes ut jam dictum

Ecclesia;

dispensantem ad disiiensationem inducat; attendentes tamen quod urgens necessitas, et evidens utilitas id exposcit, cum ex boc negotium pacis el
fidei,

comitem
nostro
Dat.

in

suis aliis

justis

petitionibus

amore

pro qno multo sudore laboratum

est, et

multo

velitis

benigne
in

et favorabiliter

exaudire.

labore

sudatum

proficeret, ac terra pradicta, qua;

apud Loiriacuin
16.

crastino S. Gregorii (l).

olim, velut deserta et invia luxit et languit, spinis

Oblenta dispensatione nuptias celehrat Pubescebat tum Ludovicus ad S. Ludovicus. ingenles spes, nec dubiam sui exspectationem fu-

eam

replentibus et urticis, et

nunc

a suis respi-

rasse videtur angustiis,

de cujus recidivo timetur,


,

melius valeat conservari

cum

fralribus nostris

turum

Ecclesiae strenuissiraum

defensorem atque
contrafilia

deliberalioue habita diiigenti, de ipsorum consilio


serenitati regiae auctoritale praesentium

ornamentum apud omnes Gregorius ontorum opera


hendi
dato

concitabat; cui adeo


flagitanti, ut

concedisi

mus,

dis[ionendo ut
,

cum

dicta

nobili,

velis,

cum

Margareta comitis Provinciae

ma-

contrabere vuleas

trimonii
lioc
a

canonicum impedimentumdissoiveretur,

impedimenlo hujusmodi noii obstante. Dalum Later. IV non. Januar. anno vii d,
17. Ex[iurgata (juidem fuit liaereseos labe Pro-

Diplomate annuit'. Ludovico illustri regi Francorum.

vincia,
liga-

non tamen ad regem Ludovicum, sed Carocomitis natii


filiam

Dixisse Petro

Dominus

Quodcumque
et
,

lum

ipsius fratrem, qui Beatricem

veris super terram, erit

ligatum

iu

cEelis; et

minimam
luta est
:

uxorem

duxil, illius dilio devo-

quodcumque
et in caelis
;

solveris super leriam


ei

solutum

erit

ac

claves legitur tradidisse, in altera

ut natu

ex quo magnffi postea lites, Margareta sibi maximae debitam paternam haereditatem
,

dans scientiam discernendi, et in altera plenitudinem potestatis, ne vel poteslas crutlelis existeret, si non esset discretionis sale condita, vel discretio esset inutilis, si non potestatis subsidio fuiciretur, quatenus et potestativa discretio, et potestas niliilominus sit discreta. Unde Rom. Pontifex qui
,

contendente
S.

exarserunt

de quibus suis

locis.

hoc anno cum Margareta comitis Provinciae filia natu maxima cele-

Ludovicum porro

nu[itias

brasse, tradil ejus

Gestorum auctorcum
effert
;

aliis,

Nan-

gius

',

qui ipsam ob praclaras animi dotes celubrat,

tum

ejus

patrem laudibus

illum Surila

claves in B. Petro discretionis et potestatis accepit,

nunc mansuetudine
ratis circumstaiitiis

derelinquens, et

nunc rigore, consideneutrum in allero interdum tlectit per mansuetuutitur,

Raymundum Berengarium vocat, nieminitque inili a Ludovico cum Margarela matrimonii ac


,

universis,

tum

S.

regem

e malris

tutela
ait,

exiisse, et liberas

regni habenas capessivisse

colligitque' conje-

Lib. VII. Ep.

CDSLi.

'

Nang.

(ie

Gesl. S. Ladov. reg.

' Surit.

I.

iii.

c.

19.

(1) Littene

regis ac

reginje Gallornm,

quibus Pontificem rogabant nt integram


suiit.

ditionem snam

Raymnndo

comiti restituerel; tam et

earumilem Epistolarum, qua iiitcgra in Spicilegio Dacherii tom. iii, nov. edit. pag. C04 etc. leguntur. Consignanlur enim Reate IV non. Martii, Pontilicatus Gregorii anno v rcgem tamen ac reginam ad Gicgorium bis ea de rc scripsisse pulo; semel quidem anno 1232, ilemm vero anno 1234. Lcgenda; sunt pariter in eodem SpiciJegio littera; Grcgorii scripta; Anagniffi XIV kal. Octobris, PontiOcatus ejusdem aono iv, id est anno 1230, quibus Pctruui de Collemedio mandatis onerat, ut inquirat an Rayiuuudus Tolosani comitis pater ex hac vila dccessurus signa poeniludinis e-vbibueril. yuanquam tamen hoc pariter anno eamdem provinciam imposilam fuisse Vienncnsi archie,"ijcopo non abnuo, cnm in Rcgislro Grcforii bujus
reddila
illis

a Gregorio responsio ad aniiiim 1232 referendiC

Id

enim

exigil subscriplio

aDDi litterx

eade

re exteut,

qaas .\nnuiista hic laudat.

Maxsi.

96

GREGORir IX ANNUS

8.

CHRI.STI 123'j.
sic attentius

cliira eam ob causam Jacobum Aiagoniffi regem Montempessulanum contendisse sed ex l'onlificiis
:

celsitudinem regiam, sicut iterum,

lilteris

Araf^onium
aliis

belli

consiiia
sua;

pro Carcassona
adjiciendis
belli

rogandam dnximus et liortandam, (luatenus ad eum, (lui est jiax nostra, conversus, cum regc pra;diclo concordiam reformarc procures. Etiiuiasine treugarum interpositione non possent commode
jiacis

nonnnlliscjue

locis

ditioni

nieditantem eo profectum constat, cujus


inter eos reges inflamniandi

cum

metus impenderet,

foedera procurari, eas, su|ier quibus et prae-

discutiendnm Pontifex conversis curis Provinciae comitem S. Ludovici socerum, utrumque adire regem atque ad pacem conciliandam, ac sopiendam liteni exortam, antequam gravius
,

ad illnd

dicto regi scripta nostra dirigimus, ns(|uead trien-

niuin studeas prorogare.

Datum

Later.

II id.

Fe-

bruar. anno

vii .

serperet,

operam dare

jussit'
,

Cum

sicnt est

res scribit Parisius


in

nobis pro certo relatum


illustres,

inter

cbarissimos in
reges

tum in grave discrimen IJenrici ', cum atrox civilis belli procella Anglia iniiorruisset, ad quam discutiendani i'oii19. .\dductas
,

Cliristo filios nostros Franciae et

Aragonum

tifex

super dominio ierraj Carcassonensis, et aliarum terrarum vicinarum, discordia; materia sit exorta, et ex lioc majora emergere guerrarum periculaformidentur, nobllilatem tuam rogandam

oinni studio incubuit litferisque Petrum Wintoniensem, B. Eadmundum Cantuariensem, Dunelmensem, Roffensem, Eliensem pra siilcs ac nonnullos alios ^ concilianda; concordi;c operam

navare pra;cepit

cnjns belli faces imprudentia


auctor,

inonendam, per Apostolica libi scripta manilaiites, qnatenus ob reverentiam Apostolica) Setlis et noslram personaliter ad prsfalos reges accedens, ipsorum animos ad pacem reducere, et ortam inter eos discordiam, juxta dalam tibi a Domino prudentiam, amicabili studeas compositione sopire. Cffiterum si forte, quod avertat Dominus, inter eos concordia neqneat reformari,
attonte et
lu nobis siiigulas negotii circumstanlias exiionere,
et regias

duximns

sua accendisse efferasseque in se Anglorum anl-

mos

scribit

memoratns

cum

exleros, niini|)iibli-

rum

Pictavienses, depulsis aliis, niuneribus

Connnendat vero ejusdem Ilenrici clementiam, qui cum Richardum comiteni liostem
cis prajfecisset.

infensissimum in Hibernia ca?sum audisset^ ejns

necem lacrymis

est

prosecutus, ac proilliusaninia

divina mysteria celebrari, atque eleeniosynas in

pauperes liberaliter elTundi imperavif.


20.

voluntates tuis non differas

litteris inti-

Eodem Henricus

benigiiitatisexe;i;pIo plu-

mare,
vincio!

etc.

Datum Spoleti III kal. Sept. At Procomitem operam feliciterin ea controversia


rei

res ab exilio revocavit, atque in gratiain delelis ex

exfingnenda collocasse

exitus docet,

cum

ii

animo prioribus injuriis adscivit, inlerqnec;i'teios Hubcrtum Cantiic comitem, qui accepti beneficii
gaudio delibufus
Salvator crucifixe,
in

motus

in

18.

apertum bellnm non eruperint (1). Gregnrius Fraiicos conciliat cum Anglis,

has voces erupit

Jesu

qnem
tua3

cruentatis in cruce vnl-

fjuorwn rex clementer agit


bus.

cum

inteslinis Iwsti-

neribus aliciuando conspexi, et in crastino secnn-

Ludovicum

prseterea Gregorius ad |)acis


invitavit

dum admonilum

peperci

effigiei,

eamdem

foedera

cum Anglo ineunda

rogavit(|ne

ut donec firma pax inter ipsos coalescere posset,

inducias in triennium produceret,cum id


Teriffi-Sanclffi
:

maxime

rebns conduceret o Serenitati tuai scripta nostra direximus, ut ad Deum habens cum omni devotione respeclum, qui cum ei placuerit, aspera in ])lana, et prava dirigit in directa, cogitare incipiens vius pacis, in qna sublimabit Doini-

nus regnum tnuin,*cum cliarissimo


filio

in

Christo

nostro illnslri rcge Anglia3 inire concordiam


,

venerando nunc mihi veslragratia tempore opportuno gratain rependisti vicissiludinem . Ad qua; illustranda verba, refert Parisius ', ardente sub Joanne rege civili bello Anglia, noctn Chrii-tum e cruce pendentem sese Huberlo videndum oblulisse, monuisseque, ut ea specie ipsius auxilium imploratnro opera non deesset. Sequenfi vero dic cnm miles furibundus in Ecclesiam ad eam spoliandam irrupisset, sacerdos correpta Crucifixi effigie in lacrymas effusus comiti occurrit, obtestans
iit

procurares

ad

quam

infendebanius

et

intendi-

Ecclesiam

a diiefilione atijue excidio vindicaret.

mus

efficaciter interponere

partes nostras.

Quia

Quo

spectaculo

vero cordi nostro est hoc negotinm, firniiterque speramus, quod duni atlenderissincernm exhortalionis afrectiim, monilit>iiibus nostiis,

iniaginem,

niilites sacrilegos

emoUitus, ac veneratus sacram omnia, qutc Ecclesiffi

eripuerant, restituere coegit

quas dileralio conii-

nus Iluberlus

in regis

ob quod piuin facigratiam admitti meruisse


:

ctionis integiitas et circiimspectionis

arbilrabatnr. Divinam

porro

opem Henrico ob

lantur, sicut devotionis filins huiniliter acquiesces,

Paris. Hisl. Aiifl


1.

Lib. Mii. E;). cc.Mii.

'^

Lib. vii. Ep.

dxlv.

TiLxviii. et

VIII.

^ Greg. I. vii. Ep. dxlviii, an. 1233 et 1234. ' Par. hoc ann. Ep. IX, xxiii.

(1)

Totiim

lumc

piira!;ra[jliiiiii

ita

legas in Annalibus eiintractis

n Prielerirc

hoc Inco

noii

possumus

silcnlio (o)

Grcgorium archi-

episcopis et episcopis G illuinim ileJisse imperia, ne patere ulla prostibula iialcreiitur, in quibus ludo, et coniinessationi, ae liceutiac apertus erat canipus, blaspiiemie fuudcbautur vocesj ae fuuesta fiebaut aiiiiuaruin naufiagia; eta;diuin ilominos, (jui eas meretriculis loeabant, censuris
Ecclesiasticis percelli jus=os .

M.vNsi.

(u)

Grcg. IX,

I.

8, ep. 235.

GREGORir IX ANNUS
eam
lem
in suos liosles mansuclmliiioni, ac

8.

CHRlSTf 123'i.

07
omniuin prcsbytcsc(|uestrarct.

libcralila-

Dci oinniiiolciitis ct sanclorum


riiin adjiiravil,
iii

in patii^ercs

non defuissc iudicat ciiehralnm


:

ut ii)suni el oiniies, quas habiiil


illa

Leolini principis Nortlnvallito dictiim

1'liis

timeo
;

campo

frn^cs, ab

scntentia

elecmosynas regis, quain tolain ejns niilitiam adeo potenlius expansoc ad caclum panpcruni

Addidit cliam quod

quam

inilitmn ferro armalne iiianns linstes saepe


in avaros et
1i<tc

altrivere.

bcne jdacuit sibi (|uid<|ui(l pauperes inedia compulsi de suis ccperant Irugibus, et quod rcsiduum cral Diiiniiiocomiiieiidavil. 23. Quid crgo? inslantibus iierlinaciter cxproposito suo,
scnteiiliain

21.

Divina

iiltio
si

pressores.

At
(|iii

patiperum opin

teris in stulto

cum

presbyter

com-

niiinen

pncmia
iii

benefi-

piilsns

ferre
iii

inchoassel,

tanta siibito

cum

princi|)cm contnlit, non iniiins


rei

avaros lioc

exorla est

aere tcmiiestas, tonitrui scilicct ac

ipso anno,
ca}leslis

fiumentariBe inopia laboravit,

fulininis, concussio
flatio,

indignatioiiis foriiMdanda

cxempla
est, vitio

expli-

ventorum, ac turbinum conpluviarnm ac grandinum inundatio, quod


et flatii

cuit, ul iiK^rtalcsa fiedissimoavaritia?, qu;e ex


stoli

Apo-

(juasi in nioincnto tiirbinc

diabnlico agi-

sententia

idolornni servilus

deter-

tata frugcs in agris,


caetcris

reantur. Intcrqna' Walteri cpiscopi avari liominis,


iiisigne
fiiil, qiii ciiiii

armenta cuni arboribns, ac (iuibusi|ue crcscentibus et avibus in camvclut in ciini-

fnimcnti
,

copiaiii

ingciitem,

pis ita opiiriiiiciido contrivil, qiiod

paupcriluis faine pereuiitibus

condidissct, taiita

bufonuin ac seritenlum
rint.

vis cx

scgetibns inalc serinjicicndac fue-

vatis einersit, ut faces ac {lamiiifc

bus et in eiiiiis coiiciilcata, ct in terram cnniminuta videbantur. Et quod admiratione dignum erat, nec porci, ncc avcs, nec aliiiiiod gcnus aiiiiiiaiis

Neiiuc absiinile cujusdain presbytcri exem(]ui

spicas vel grana, licet inatura esscnt, voliic-

plum,

ciim oliin sesc da.'moni ad opes cuiini-

riint

urgente tanicn famc gustare.


iii

Visi

suiil

au-

landas addixisset, ac moritunis male parlasdivilias


viiTKiuc frumcnti noniuiUis abliatibus reliquisscl, abeuntibns ad frumentuin colligendum da;mon aegrotantis specie sese objecit, jussit(|iie eos procul

lcin

aere, ingruente

cadein lempestate, Angeli

Salanac in
tes, et

modum

nigronim satyroruin volitan-

per agros cursitantes, qui acreac polcstafes

credcbantur, quibus concessum teri\T et fructibus

facessere,

cum

is

presbyter sese ipsius impcriis


perlatis,
is

noccre fuerat, aerem perturbanlcs. Sed


et piis stabilis
iilc

cum

juslis

inancipasset.

Quibus moribnndo

ad

semper

sit

inventa bciiignilas, vir


peracta teinpestate

divinam misericordiam confugiens, ita eam inflexit, nt vilani ctiam ad severiorem agendam pcEnitentiam a Deo obtineret. Addit Parisius exein-

simplex

et juslus,
siiis

cum

om-

nibus viciuis

niniis

damnosa

visitare pergeret

plum

caelestis irae in eos effusae,

qui indignati

fue-

agros suos, invenil priedia sua et jugera, licet terris aliorum permixla, ita ab omni tempestate intacta et illaesa, ut nulluin in eislffisionis vestigium

rant panperesscgetum spicas ad levandaiii


vellere, ac maiiibus atlritas devorare.

fanieiii

appareret
capitulis
vi-

unde oinni luce


gloria
terra

clarius coiistat, (luod

22. Licet in suprascriptis


sit

duobus

sicut
ita

Deo
in

in excelsis canitur

ab Angelis,
finibus

evidenter expressum, in quantum avaritiiB tium oinnibus Cliristianis dctestandiim existat, adjiciam adbuc et terliam ad audientium adificationem, nc res tam memorabilis diernm vetustate ab humaiia meinoria delcatur. Cum Iiicannus, de quo diximus, paiiperibus gravissimus usque ad Julium mensein processisset, illi, quos diulina
faines afllixeral, ad agros frugiferos |)roruunt ca-

et

pax est hominibus bona; volun-

tatis.

Inchoavit aulein ha;c tempestas in

Bedefordia; et sic per insulain Eliensem, et Hortfole

ad Orientem tendens
24. B. Dominicics

iii

iiiare

descendil .

SS. Catalngo achcriptns. Hoc anno Gregorius B. Doininicum Pnedicato-

ruin familiae conditorem, sanctitate ac miraculis

tcrvatim, ubi
car|)entes, et

fiugum spicas, manibus tremulis

licel

non maluras,

confricantes, mise-

ram

vitain, (jua vix coruin pectoribns [talpitabat,

protrahere satagebant. Sed rustici

quarumdam

vil-

orbe clarissimum, cffilitiim Calalogo adscricxtant qua de re iu Apostolico Regcslo liltcra; ad cunctos Ecclesiarum prxsules daliu, e quibus h;ec ad incendendum ad sanctissimi viri cultuin piiim lectorem decerpenda visa sunl.
tolo
psit;
'

larum

qui ex

avaritia

inopiani seniper Iiabent

Gregorius, etc.

suspectam, per agros suos transeuntes,

cum

hoc

Gerens a pueritia cor

senile, ac in mortifi-

pium
vilL-e,

et

miserabile furtum dcprclicndissenl, pervalde.

lurbati sunt

Unde

contigit

quod boinines
(|u;e

catione cariiis eligens vivcre, vila3 requisivil auctorein, et Dco dcditiis ac in Nazar;cuni snb B. Augustini regula consecratus,
piissiniuin
Daiiielis

qua; dicitur Alboldeslea, in Cantcbrugensi


sita,

sedulum

circa sancta,

provincia

cuni se(|uenti dic Doininica,

Samuelis imitatus obsequium,


siderii
justitia; seniitas, et

in castigatione de-

tunc
sent,

XVU kal. Aug. ad Ecclesiam convcnispresbyterum tiimultuosis clamoribus rogafuit

continuavit atrcctum,

sanctorum viasstrenuusatlileLa

bant, ut in conliiicnti

omnes

illos,

qui

spicas

iii

cuslodicns, et velut ad

momentuin de taberuaculo
spirilui, et sensua-

agro carpentes bladuin furati fuerant, anathematis scntentia innodaret. El cum ad hoc rustici oinnes

Domiiii, de mililaiitis Ecclcsiie magisterio ac ministerio

nou disccdens, carnein


;

vehementer

instarent, vir

quidam ex eadem

villa

litalemsubjiciens rationi

et factus

unus cuin Deo

religiosus et pius, cuin videret presbyleruin ad fe-

rendam sententiam paratum,


Ann.

surrexil, et ex parle

Lib. viii. Ep. cxLi.

Tojius

XXL

Rayn.

II.

13

1)8

GREGORII IX ANXUS
i)er

8.

CHRISTI 1'i34.

spirilus, tolus in euiii

excessuin incnlis

jier-

tii

Decretales conficit.
videlur,

gere sluduit,
rilalc iiro.ximi

el sobriae

coiupassionis sUuliis a cha-

cundum
affectum

Neque silentio praternon vulgari a divina providentia

non

recessil.

Quo

sayillante deiicias

munere Gregoriuin, cum sanctissiniorum

carniuni,

et

fulyuranle nieiileslapideas inipioiuui,

oninis li^erelicoruni secla contremuit, oiunis Ectlesia fidelium exultavit.


et gratia
:

M[ale cresceule, crevit


aii

virorum, qui ilfius sa^culi clarissima lumina extitere, ut Dominici, Francisci, Anlonii dicti Pataquibus vini, familiari consuetudine est potilus
;

quandoiiuideui inexplicabile gaudiuni


eloquia Dei dedit
et

annumerandus
tentiarius,

S.

Rayniuudus
litteris

Penniafortius e

de zelo concijiiens aniuiaruni

Priedicatorum familia,
vir sacris

capellanus ipsius ac poeniegregie excultus, ac


litti.ras, variis

auimum,
rans, in

per Evangeliimi Cliriili niultos gene-

conversione lam strenua; multitudiuis

divini et

bumani

juris consultissinuis, cujusopera

Evangelica} diguilatis officiuni profiteutis,


et ojHis in terra ineruit oblinere,

uomen
pastor,

Decretales
consiliis

Romanorum

Pontificum

majorum
: ,

atque libris sparsas, in

et

dux inclytus

dicatoruui

novum Pr;r:iu populo Dei factus ordinavit Ordiueni inslituit meritis

pluribus addilis collegit,

volumen ununi quoe Gregoiius hoc anno

liromulgavit, et in judiciis servari, ac in


siis

gymna-

e.vemplis, nec miraculis conflrmare desiit eviden-

iiublice

doceri jussit

'

(1)

qiio

argumento

tibus el probalis.

Nam

pra-ter

opera

sanctitatis, et

extant ad Parisiensis Academise doctores non. Sept.

signa virtutis, (juibus iu carne positus claruit, di-

bujus anni Spoleti

exarala?

ad

i|uam urbem,

versorum curalis languoribus,


cfficis,

loijuela mutis, visu

Reate discedens, se contulerat, ut

cum

Friderico

surdisaudilu, gressu paralylicis, et sanitate

imperatore, ac praesulibus de couiparando in Sar-

pristina
stitutis,

multarum geueribus invalitudiuum

re-

racenos bello consilia agitaret

*.

apeite patuit, (jualis spiritus in ejusdem

27. Gref/orius Spoleti expeditioiiem indicit in

sanctisssimi gleba corpons babitavit.

Terram-Sanctam
item ad episcopos

datis

ad Ludovicum regem
litteris.

Cuiu igitur ex mulla familiaritate^quam iiobiscum iu minori conslitutis officio balniit, ar23.
a

et

populos

ludixisse
'
:

gumenta

sanctilatis ipsius ex insignis vitse tesli-

Gregorium Spoleti universo orbi Christiano sacram adversus infideles Asiaticos expeditionem
tradit Vitae Pontificia;

moiiio constitisseiit, essetque postmoduni de mi-

scriptor his verbis

Ibi-

raculoruni veritate dictorum facla nobis per testes


idoneos
plena fides;
nos

dein primo crucis veibuin in Terrtc-Sanctse subsi-

cum commisso

nobis per

dium

in

majori platea

civitatis,

uti

iusque sexus
jiro-

gregeDomiuijConfldenles ejus

jiosse suffragiis

popiilo congregato,

lacrymabiliter et devote

Dei niisericordiam adjuvari, ut cujus in terris solatium gratiosaj famiiiantatis liabere meruiinus,
ejus in ca?lis polenti patrocinio

ponens,

eorum turbam non modicam cum

lacry-

marum

profluvio ciucis characfere insignivit, per

gaudeamus,
et

i|isuni

de fratrum noslrorum consilio

assensu, ac

om-

niundi climata crucis [ira-dicatoribus |iassim destinatis. lllum porro magna consilii maturitate
crucis

nium tunc apud


tiuiu

Sedeiii

Apostolicam consisienadsciibi
firmiter,

signa ad recuperanda
cui

alia

ab infidebbiis

iirslatorum,

Catalogo sanctorum
ac

occupata loca attoflemla delifierasse, atque antisti-

decrevimus,
ante diem

statuentes

universitati

lum couventum,

iiatriarclia!

Constautino|ioli-

vestra; praiEenlibus injungentes, ut non.

Augusti

tanus Anlioclienus atque

quo

posita carnis sarcina dives meritis

cum

Hierosolymilanus una im|ieratore arniorum potentiam vertere iii

penelravit in sancta, similis sanctorum factus in


gloria, ejus nalalitia celebretis,
el faciatis

solem-

Sarracenos spondente inlerfuerunt, coegisse lestatur Pontifex in litteris ad Syros scriptis *.


28. Peilicere sane
lilleris

niter celebrari, etc. Dat. Reate


VIII B.

Yilaj

V nonas Jiilii,auno Ex quibus corrigendus videtur Gregorii IX anonymus auctor, qui relatum inter sanclos
annum
asserit,
sexti

ad

Cliristi

anuo superiori Aposlolicis cultum sultanum Daniascenum,

cafi|ihum Bafdacensem, ac

Miramolinum

Africa-

ante liunc

memoria

forte lajisus,

num

pertentarat

sed

cum eorum

durilia

non
glo-

quod cum partem


anni Reate egerit, id
maril.

tum

etiam sui Pontificatus ab ipso gestum existi-

verbis, sed ferro

perrumpenda videretur, ad

'

Greg.
Vil.

I.

vin. Ep,

cr,.iLViii

20. Gregorius opera S.

Raymundi Pennia/or-

nyiii.

Grtg.

Ep. cl.^xxiii.

'

Auct. ano-

Ep. CLXSSiil, ccciv.

Hoc anno edits sunt celebres Gregorii IX Decretales, seu libri v Deeretalium, qui juris canonici modo obtinenlis non minimam Oua ilie iitilissiuuis isle liber prodierit non satis delluilum est, sed anonyinus Erfordieiisis adnotat cvca feslitm S. Micliaelis novum illud Decreiulium corpus veieribus reprolmtis a Gregorio aulheuticatum, idest, auctoritale sua munitum fuit. Quid sint veteres ilUc DecretaUuin collectiones modo diligeQtius explicandum est. Ne vero morcuiur vetustissimas canonuin collcctiiuies, dc quibus consulendus est Doiijat (in pricnot. canon. lib. iv, cap. l(i;.Non longe ab liis tcinporibus lunocentius III collectioneui suam edidit, .vii priornni annorum suorum Epistolas couiplectentem. Hanc tamcn non ipse per se lunocentius, sed Beruardus Jlajor arcliidiacunus Compostellanus privata auctoritate composuit. Sed cum illa ininus placeret lionianis, ideolnnocentiijussu Petrus Bcneventanus diaconus, Innocentii ejusdeiu tabellio, Collectionem aliam dedit, qu.e omniuiii prima est, Pontiticum auctoritate edita canonum Collectio, ut uotat ,\utonius ,\ugustinus apud Doujat ibid. num. ~i. Post Laterauense Concilmm ex solis Coiistitulionibiis lunocentii post anuuni duodecimum Pontilicatiis sui editis coaluit alia Colleclio canonuni, qua; una cum duabus prioribus, .\nlonio Augustino curaute, typis demaudata fuit. Post Innocenlium Honorius III e\ suis tanlummodo (^oiistitutionibus peperit Collectioiiein abam Decretalium, quam liinocentius Cirouius Ecclesia; et Academiic Tolosana; cancellarius
(1)

partem

conliciuiit.

puhUci juris fecit aiino l(i4'i. Has igitur Decretaliuin cullcctiones Gregorius, suaiu hanc edeus, abnigavit, cuin ea lUiuia, qua; in illis laliiis expandebanlur, compendio redacta, conlioeiet. Operam in ea colligenda suain contulit S, Rayuiuttdus de Pennalort, qiicm Joanues Sabiucusis "
episcopus ab Hispauia legalione redieus circa annuin 1230

Romam

deduxit,

Ma^si.

GREGOKII IX ANNUS
riosissimnm
vocavit.
a Grepjorins, otc.

8.

CIIRISTI

1234.
pra^figcndum,
|ior te vel
illi

U'J

et ariliinm

at(|ni! inler cjctcros S.

opnsChristianos itrincipos, LuLlovicnm liis lillcris [iro-

EccIi^^Jia diixcrit

tuos ma)>

gnaiiimilor siicciirroio valcas


dit alias

lcrra), clc.

Ad-

preces, ut inducias longiores vel paceni


ine;it,

cum

roge Angli;c
;

de quo jani a

iiobis |)auIo

Zelus liomirii exercitiium de tanto discri-

ante dictum ost


slianos

se paritor omiios |iriiici|ies Ciiii-

quod adversus Tcrram-Sanct;nn nostris , temporibus accidit, anxic cofjitantcs velicmentissime iios alfligit, propter qnod ad vindicandas
iniiie

ad

ex|)edilio, adstrinxissc.

colondam pacein, diim sacra tonchit a Dal. Perusii Vill id. Noviii

vemb.
tonc
'

Pontificatiis nostri an.

Eodem

lit-

ejus

injurias

tani

atroces

ex

intimis

incdiillis

ad rogcni Aiigliio a Crcgorio miss;e,


Gallis coiret
:

iit |);i-

animi provocamur.
dedecus, quod
ea quae
ille

qnanttim
conlincntur,

Cliristianornm

ccm cum
uuilua

tum

adjocta; alia; ad s|ie-

rex re;;um, qui fecit


jiro

omnia

et

ctatissimos utriusque regni i)ra;sules, ut roges ad


f(Tilora,

c;eli aiiibitn

noptris faci-

inslrnoiidasquc in Syriam

aiixilia-

noribus a propria Sede pulsus,


sil,

terrani illam
sua;
dicitur,

ami-

ros co[)ias monitis addiicoroiit.

qua) funiculns liajredilatis


corriiptibilibus auro

qnam

30. Christianam iiraelerea

juvenlutom arinolittoris
;id

non
tioso

et ar^ciito, scd

sanguine comparavitl briiim nniversis, qni snb Christo principe glorian-

suo prc(luantnm oppro-

rniiiquo nsii exercitatos Kiuycliois

sa-

crum bollum
bilibus verbis

iiitlamm;ivil

-,

in

i|uibiis,

ubi

Ho-

exposuit

tcrram

tot

rodeinpiionis

tur,

quod prince[)S noster amisit sui tcrrcni ^loriam principatus, et s\ix terram nativilatis, iii qua corporaliter visusest, cuin hominibusconversatus, et in qua nniversa Redem[)tionis nostrie sacramenta [latravit lu ea enim fuit concc[)tus, et na!

Cbristiaiiae mystoriis

consocratam jngo infideliuin


rcslitiita, ailliiic

|)remi, ac toinpliim Doiiiini,(|iiaiiivis lliorosolyina

Friderico antoa fucrit

Maliumetica
iii-

su[)erstitione pollui, initarumijiic ciim sullaiio

dnciarum tem[)us
providentiffi

otfliierc,

snbdit Altissimi diviiia;


permisisse Sarracono[iliircs

tus,

nutritus et

baptizatns, capliis

et

alli;,Mtus,

consilii fuisse

irrisus et
cifixns

exprobratus, caesus et tlagellatus, cru-

rnm
vita,
silii

potentiam ingravcscore, ut

criminum
gloria

et lanceatus, et

mortuus
Patris

et se|)uitus,

susci-

noxis obrnti, objecta poriciilis

[iro

diviiia

tatus

dexleram exaltatus. Qnis autein adco duri cordis, ct obstinat;c mentis exislat, qui non in fletum erum|)at, et non in la-

tandem ad

quodam

folici

coin[iarareiit.

compoiidio aeternam salutcm a Licet [)er gratiam adoplati

quotidie caiisas iiigratitudinis


taiiien aliundat in
divitiis

cumulemus,
diim

i[)so

crymas resolvatiir? Illud diebus istis aiidiens innovatum, quod olim Propheta lacrymosis vocibiis Dens, inquiens, venerunt gentes iii (ic|)lorabat
:

boiiitatis;

[iro|itcr

ctuin tuuin.

[lollnerunt tem|)lum saii, quantuin progenitores tui [iro illiiis terra; subsidio laborarunt, qnot jiro recu[)eralione ipsiiis cx|iensas, quot labores et periciila subieriiiit! Nonne clarae memoriae pater tuus pro fule Caliiolica, iino in defensione fidei diem clansit ex-

ha;rcditatem

tuam

diversitatom voluntatuin, viriuin, faciiltatum, delinquentibus diversa protempore satisfaciendi gcnera contulil, varia modeiidi langiieiilibiis romodia suscitavit,
el

dum

tcrrain,

in

(jua

ii;isci,

mori
fide-

resnrgere volnit, taindiuad exercitationom

tremum

lium ab infidelibus dotinori permiltit, cum non sil abbreviala manns Domini, iiec virtus ojus iii aliquo diminuta, quin eam, sicut fecit cuncta de iiihilo, liberare valoat in niomonto sod illascoiii:

29.

Tiium crgo

expctit, ctexspcctatauxiliuiii
et

negotium Jesu

Christi,

expertain

domus

tiia;

ab lioinino, quibus ad omnis consiimmalionis finom logisque


passioiiis ct dilectionis caiisas oxiiiiirit

potentiam, qnasi jure succcssorio desidcrat TcrraSaiicta, ut [uopagata devotione |)areiitnin iii filios,
per te velut devolionis ha>redein subveniatur in
tantic necessitatis
illius vices

pleiiitndinom ostcndeiulam, ipso


dito el

[irior

liomini per-

damnato

voluit misoralns

aii(;sse, ([ui niil-

latonus

permisisset

maniis
iiisi

impias contra pios


siiain

articulo Criicifixo.

Ciini igilur
qiii

usque adoo roborari,


iioslra confiisiono

et

viiidicari

de
occri-

geramus

in terris, licet imiiiorili,

[irovidisset

iiijiiiiam, ot sorvari

peccata nostra pro nobis portulit super lignum, et

nostram de sna vicloria

disci|iliiiaiii.

Sub
in

liac

perhocnoliis incuinbat excitaro fidelosad [irirliiun


Domiiii pradianduiii, et trcugae intercliarissimnm
in Cliristofilium

cnsione dolicati plurimi salisfacerc pro

modo

minum

aliter

non valontos, velnt

[irofundo

inila^in

nostrnm Fridericum, etsoldanum proxinio coiiijileantur, ac|iorh()C, ne invetantie fo-

malornm ponitus
hsec tabula,
iiisi

dcsporassent, nisi occurrisset eis pcr lioc comiicndium suis pro


spatia coni[ilovis3ont.

niatiir [)0[)ulus Chrislianiis im|)aralus, iibiqiio prse-

Christo

positis

animabus, coiisiimmati breviter,


.Miilti

dicaiimandaverimus verbiimcrncis, utad


et sc(|iiatur vexilluin gloriae

multorum
cu[iionlos

tcm[ioruiii

licitatisbravium tolat fidolis (jnilibetcruccm suam,

cti.im invoiiirc lociiin iibi stcterunt [jciIcs

Domini,
vel post

summi

regis,

regalcm
ac
iii

prius ad
siiio

bravium sine cursu,


[icrveiiorunt,
(|iii

exceilciitiam

moiiemus

ot

hoitamur

attciito,

ad coronaiii
roiiuineraiilc

gkidio

illo suiiiii
iii

remissionem iiijungimus [loccatoriim, obsecraiiles


per Patrein, et Filiiim, ct S|Hriluin
ciscendas injiirias Cliri^ti
el potentor, ul
iii

militcin,

solam considorat

sanctiim,

ct
iil-

oblatis voluiitatom .

Pluribns A[iostolicis

beiiefi-

as[)('rsi()iiom sanguiiiis JosiiClirisli (|iialoiiiis


tiii

ad

accingas

to

virilitor,

'

Reg. posl camil.

K(i.

* l.ib.

vni.

Ep. cci:.\v.

Exl.iul

cliuin

goiiorali

passagio,

(|uod

Hom.

aiiud Paris. Ilist. Ansl.

aii.

1234.

100
ciis

GREGORII IX ANNUS
eos compleclilur,
(nii anna sacra capessivequi miliUim pccnnianunve siibsidia couiii

8.

CimiSTI

1'234.

das Insnbriaj foederatarumque urbium dissensiones,

rint, vel
tiilorinl;

ne

illic

Fridericum a gerendo beilo sacro

(jnos ctiam

e sacro

Cliristi

meritorum

distrahereiit; ac priinum, antei]uam expeditionem

;erario indulgentiartnn
reli(]niis

pro cxpiandis crimiiuuu


i

opes

eiludit.

Dat.

Perus.

XV

kal. De-

Asiaticam indiceret, miserat ad imiieratorem episco|ium Sabinensem , ac Petrum S. Georgii in

ceml). Pont. nost. an. vui . Qu;e littene etiam ad omnes Cluistiaui orliis prcTsules transmissijc, ut
fideles

Velo-Aureo diaconum cardinales legatos, ut quai


a suis contra snjierioris tiactatus leges gesta eraiit,

adsignum crucisinduendum accenderenl'.

emendareiil, at^iue ad
ille

pacem

inflecterent

(luibus

31. Excitati iiariter plures Ecclesiastici, proce-

benevolum

se impertitus est, admissisque pla-

res iu';cpolentes, ])atriarelia nimiriun Aiiuileieiisis,

cide
ipsi

eorum

consiliis,

omnes
litteris
'

conlroversias, quae
interccdebaiit,

Maguntinus, Treverensis, Salisburgensis, PragenLeodiensis, Patavieiisis, Metensis, Constautiensis , Monasterieiisis , liasiliensis , alii(ine plures episcopi et abbates : tum alii sa^culares imperii
sis,

cum Longobardis
ai bitrio
Iiis

sociisque

PonUficis
:

dirimendas iiermisit Admoniti per honorabiles viios Joannem venerabilem Sabinensem episcopum, et magistrum

piiiicipes,

re.x

BohemiiP, lantgravius Thuriiigiie,

Auslria!, etStiria', Davariic, Saxonise, Lotliaringiic,

Limburgi, Drabaiitiaj duccs, pluresque marcliioncs comitesque soUicitati *, ut proximo fuluro Martio
egregiis inslructi copiis iter susciperent.
32.

Petrum de Capua S. Georgii ad Velum-Aureum diaconum card. pro parte reverendissiini jiatris domini Gregorii suninii Ponlificis et fratrum suoruiii, super negotio illorum de Lombardia, marchia Trevisii, et Romaniola, qui videntur nobis et imperio adversari, ex iiinata mansuetudine, qua
uiiiversos imperio Roni. subjectos ad
,

Syros

et

Insiibrcs Fridcrico conciliandos

curat.

At neniuluffiOrientaliumdiscordia;, quiGregorius ad cas comarcliiepisco-

fidein et de-

bus antea a Friderico dissenserant, expeditionis


sacrce consilia dissiparent,

|ioneiidas Tlieodoricum

Ravennatem

puiu. Sedis Apostolica; creatum legatum, inSyriam


traiismisit
',

regni^iue Hierosolymitani praesules,

votionem imperii revocamus totuin negotiuin prffidictorum de Lombardia, marchia Trevisii et Romaniola, tain super detentione nostrorum regalium, et aliorum jurium noslrorum quam de pr;eleritis excessibus, quos pridem, et hactenus

liroceres .\cconilanos,

Templarios, aIios(|ue
ubi

reli-

quocumque modo erga

nos et iinperium

commi-

giosos equites scrvare pacem, legalumque lionorifice

serunt, consilio, provisioni, compositioni et laudationi praidicti suinini Pontificis,

excipere

jussit,

prinium nonnuUa de
tres Orientis palriarcha3

etsanclffiRomaine
id in

Synodo una cum imperatore, utsupra insinuavimus, prao Pacem quam jamdusentes affuer^!, pra;lusit '
celebri
liabita, ciii
:

matris
imperii
et

Ecclesiffi,

pro reformatione pacis et status


voluntate

duximus committeiidum,

ordinalione Apostulica firmiter exponentes, quod


ratuni et firmuin teiiere vohabere. Datuin Capuae, anno Dominicaj

Antiochenus patriarcha, et dilectus domus Thentonicorum, inter imperatorem ipsum ex una jiarte, et vos cx altera facere curaverunt, qua; cuiu littera; super hoc nobis
duiu
pr;edicli
filius

quidiinid ex hoc coiisuluerit, providerit, composuerit, et laudaverit,

magister

lumus

et

Incarnationis mccxxxiv,
Indictionis .
34.

mense
rei

Aprilis,

septirnae

congruo tempore
tilit

priEsentata;

non

fuerint,

non

ex-

per

Sedem Aposlolicam confirmata,


ita

sine

diffi-

Mox Gregorius

totius

cum

Friderico a

cuitate qualibet acceptantes, inviolabiliter observetis

legatis cardinalibus gesta; Insubres certiores fecit*

eanidem.

(^uod propitiante
obsistat,

Domino, nulluni

adjecitque, viderent ipsi imjjeratoris suas coiitroversias in Sedis Apostolica)

impedimentum

quin ad subsidium vestruin Ecclesia valeat, sicut disposuit, Christianum populum advocare. Alioqiiincum ne(|ueamus pra;dicto imperatori deesse in justitia, quein velut Ecclesia!

arbitrium conferentis

exemplo, num stare Pontificio judicio parati esc;eterum ne militares turmas, qua} ex Gerseiit
:

maiiia ad iinperalorem accedere parabant, infestarent,

brachium

speciale in rationibus suis


affectu

abun-

cum Fridericuscaveret
Novemb.

ipsis

nullam injuriam

danliori

teneniur

fovere,

archiepiscopo

damnuinve
ras

a suis infliclum iri; deiii(]ue

cum

Pe-

ilisi, quein tan^iuam Ecclesiai Rom. legalum debito suscipialis honore, etipsius pareatis humiliter monitis et mandatis, per litteras noslras injuiigi-

rusiiVI kalend.

ageret, monuit', utlitte-

omnibus numeris absohitas de admittenda


(lirimentis
seiitentia

Sedis Apost. conlroversiam

mus, ut oinnia quod ad jus


prietatis

possessionis et pro-

transmittereut, ad (luos etiam capellanum,

ulrem

eum statum
fuisse

auctoritate nostra reduciit,

iu (luo

noscuntur ante discordiam, inter

promoveret, legavit. Obsecundarunt illi Apostolicis nulibus, ac litteras edidere *, quibus Sedi A|)0stolico! prasteiita! cuiiiFiiderico

inarescalhim iinperatoris ejusdem et vos, inimico pacis facieute, subortam, etc. Dat. Spolet. VI id.

dissensioniscausas

decidendas commendarunt.
35.

Aug. Pont. an.

viii .

33. Simili studio incubuit Pontifex ad sopien-

tatum

societatis

Nos rectores, potestates et consilia civiLnmbardia! ex debito, quo tenefilii

mur

tan(]uain

devotiunis eflicere

qua;

ad

E|i

cccxvi.
Kp.

pofl
liuli.

eniiKl.

('tRo!-'.

pofl eaiiid.

Ep.

SEp. cccxx.\m.
et

cl

Rcg.
'

'

Ep. CLXXXII, cLXX.^nr.

Re^v

Ilbl.

llavfii.

I.

VI.

post eaind.
-

AliUil
'

Gll'g.

I.

'

Lib. VIII. liu. cLXXXiii.

Ep. cc.\cii.

MI'.
4

E|l.

XLVII.

-'

Lib

VIII.

Ep. LViii el xc.

Ep. ccxcui.

GREOOIUI IX ANNIIS
honorcni S. Rom. Ecclcsirr malris nostire possint merilo redumliuv, juxta oonsiliuMi cl suliniouitionem ipsius omnes querelas, quas lialjeiuus adversusserenissinuim priiicipem (lominuiii Friilericiim imp. seiniJtr Ang. Hiernsalem et Sicilia) rcgem provisioni, compositioni cl illuslrem, consilio
,

8.
sit

CIIRISTI

l"23'l.

1(11

cxcommiinicationis adstriclus,

Romana
Giim

Ecclesia
oliiii

coiisueveril scribere

cum

salule.

eiiiiii

super niuitis aliiisionibus, enorinilatibus abusivis, (|u;e liebant in regno Ungariae conlra Ecclesiasticaiii

libertatem, qua; vergebant in derogationcin


et igiiomiiiiam et confusionein regiu; digni-

fiilei,

laudationiclomiiii Giejiorii, Dei gratia sunimi Pontificis, et

tatis,

validus et stupendus clamor frequenter ad


ascendisset, nos quoruin in-

ejusdem
iios

EcclesicB, pro

reformatione pa-

Sedem Apostolicam
stanlia
cst

cis,

et statu

Loml)ardi;p, connnillimus. Si (]uid


in

siiciindiiiii

Aposlolum

Ecclesiarum
dilectum

etiam per
loris

kcsionem vel injuriani imperatotum provisioni et ejusdem faclum est


,

Oiunium
Ecclesiae

sollicitudo conlinna, de regno mililantis

colligere

scaiidabi cupientes

pra'dicla! Kcclesia; liliere diixiniiis committendum; niliilominus generaliter onuiia, ex

arhilrio

quibus, vel propter quajinter nos

et

imperatoreni

enmdem
nentes,
daverit,

aliiiua discordia hacteniis cst cxorla, in

voluntate el ordinatione Apostolica firmiter expo-

quod ([uidquid ex
ratiini

lioc

consuluerit

et lau-

nostrum Jacobum Prajiieslinum electuiii, viruni utique secundiim (or nostrum, (luem lu;e serenitati credebamus acceptum, ad partes ijjsas commisso sibi iilene legationis officio providimiis destinandum. Cum auleiii ideiii electus apud celsitiidinem regiam super ipsis abusionibus emenlilium

et

firmiim tenere volumus


et

et

ha,

dandis, et salisfactione
crebris nionilionibus,
institisset,

lacsis Ecclesiis ini[ienden(la

bere

nioduni etiain cautionum

formam

si

et

sedulis exliortatiniiibiis

quae necessariae videbuntur, pr.Tstandae nobis ab eo, vel ipsi per nos pro eorum observatione, qna^
inter nos et pra?fatum iniperatoreni Ecclesia duxe-

tandcin saiio usus consilio, proiit regalem decebat excellentiam, monitis ejus obtemperans, satisfactioiiem de pra^missis plenariam jiromisisti te

riislatuenda de omnibus supradictis, similiter

in

ad
:

id i|isius eiecli arbilrio principaliter

totiim committinnis provisioni et arbitrio pra^fati

obligando

et

ne

irrita

fierent

qua;

tuis

labiis

siimmi

Pontificis

patris

nostri

ita

ut nos caiitiopra;standas,
:

processerunt, sed tactis dicta melius coinpensares,

nibus, qiias proinde providerit esse

debeamus proparte nostra


et ipse nobis

esse contenti

ut tainen

pro parle

societatis

nostr;c eas prae-

quosdam consiliarios tuos, iiisi infra ;ib eodem electo de volunlate tiia terminum, juxta quod tractatum et ordiualuin
ferri in te et

praefixum

libi

stare debeat cautiones,


rit

quas nobis Ecclesia vide-

fiierat, pra;dictis Ecclesiis salisfaceres,

et im|ileres

esse efficaces.

Ad
,

ciijus rei

niemoriam

et sta,

bilem
niri .

firmitatem

prajsens

sigillorum

nostrorum Succedere e sententia


postea

et scriptum fieri fecimus appensione muis

omnia, qua; in tuis lilteris couliiientur, et generaliter in omnes, qui consulendo, vel suggerendo,
aut
alio

modo

pacis Iractatus viexcitati

liraestarent, (ler jain

debalur, sed illum

novi

motus

cationis, et in

impediiuentum diclum electum excoinmunicuriam tuam interdicti sentenlias,


scienler in lioc

abrupere, ac pariter expeditionis sacrai in Sarracenos consilia Pontiflcia everterunt, dc quibus suo
loco;

relaxata [irius in te lata interdicti sententia, con-

jam

ex Insubricis rebiis ad Ungaricas digrc-

diamur.
36.

nostroepiscopoBosnensi, etcoUegissuissententiarum ipsarum, posteumdem terminum denuntiatoribus deputatis, prout evisensisti, venerabili fratre

Andream

refjem Ungarios de
ejus filios

non servato

denter serenitatis lurc


electus ipse

liltera;

manifestanl. Et
te

licet

juramento argnit;
ribus

de zelo fidei laudat.

Belam et Colomanum Desudatum annis superio-

hujusmodi sententias

prcesente et

adstante multitudine copiosa solcmniter


gasset, tu
liis,

magno studio et contentione fuerat, ad restituendam pristino splendori dignitatem Ecclesiasticam, vindicanda jura et comprimendos infideles, qui in

promul(juoruindam inductus el seducliis (Oiisiveniens contra propriam sponsionem, nullam,


propter quoddenuntiatores easdem sentcntias piiblice coruni litleris pcrspeximus

vel modicamsatisfactionem diutius exspectalns post

Christianos

grassabantur.. Cuinqne

leniiinnm impendisti
nuntiarunt, proiit in
plenius contiiieri.
37.
a

post mnltos tractatus Andreas rex ad Ecclesiarum

pracdicti te incidisse in

jura asserenda

damnaque

iis

illata

resarcienda

sacraniento se adstrinxisset, promissaet exspectatio-

nem
ral
:

fefellerat,

quem

seque anallieiuatis vinculis irretio Pontifex ad damnanda nefaria eonim,


et
qiia;

Cuni igitur nos super qiiibusdam


tuos nuntios videamus
et

arti-

culis per nuntios tiios duxeris consulendis, et nos


hilariter

qni a coeptis iiisum avocarant, consilia,

recipiamus

magna laude promiserat majori


soUicitavit',
Grcgorius etc, Andreae spiritum consilii saniori s. a

gloria perficienda

illustri regi UnLiaria;,

iamen ferre non debet regia magnitudo, quod quamdiu scnteutiarum nexibus subjacet praemissaruin, suis non |iossumus consultagralanter, aegre

Non
iiulli

alis(|ue

nientis amariludiiic serenitali

lionibus respondere, quia (pio uiiiversalis Ecclesiae eo de soUicitudo priiicipalius nohis immiiiet
,

regiae salulationis alloquiuin


cuiii

cogimur dcnegare,

honestate ipsius

tenemur

soUicitiiis

cogitare,

ne

unquani iirincipum, (luanuliu vinculo

per injnriam, vil ncgligentiam nostram, notam alicujus detr;Actioiiis incnrral; et (iii;iii(|iiaiii lui

'

Kp. cxcviii.

nuntiinisifucrinlprobaresatisfaclionemplenariam

102

GREGORII IX ANNUS
niliil

8.

CHRISTI 123't.
sufficientes redditus et

coram nobi?,

exinde ostcnderc

poliicnint.

pcrcipis,

honestos,

sicul

magnificcniiam regiam et horlamiir, obsecrantes |icr Patrcm, ct Filium, et Siiiritiim sanctum, et per aspcrsionem sanyuinis Cruitnqiie
cifixi,

Monemus

proiicst liomini,

qualenus priulenter attendens quoil nil si muiidiim uiiivcrsum lucietur,


, ;

idcm elccfns nobis cxposiiil, rcgalem excellentiam rogamus monemiis ct liortamnr altentc, ac in remissionem tibi iiijimgimus i)CCcatorum, quatcII us cuni te non deceat in rcgno tiio iiujusmodi scliismaficos sustincre, ac ca qu;e iiromisisti Deo
,

anima; vero su;c sustineat detrimcntum et (|uod noii debet ustjue adeo praeferri caro sjiiritui, et scnsualitas ralioni, ut pr;cponaliir utilitati volupt;is;

hominibiis sinf accepta, ne facias irrita quae de tuis labiis tam laudabiliter processerunt,
grafa, et ea(|uc studeas efficacitcr adim|)lere,
ifa

quod ex

(]uodque gralum

tibi

essc dcbiiit ct ;icceptiim,

quod ad composilionem cum


siis deveiiisti,

|>ra}nominatis Ecclcsiiie difficultatc qiia-

hoc |)laceas Regi regum et nossiiiccrit;Uis tuiczclum possimus digiiis in Doniino laiidibuscommendare.
Dat. Pcrusii

qu?e i^romisisti

XVIH

kal.

Deceinb. Pontific. noslri

libet,

juxfa compositionem

eamdcm
viii .

exsolvas, etc.

an.

viii B.

Spoponderat praeterca sacramcnto Bela

Dat. Rcate

lial.

Aug. anno

rex

legato cardinali in

Cumana

provincia Eccle-

38. Andrea; etiam


scilicet

niajorem natu filium, Bclain


liortatus est
',

regem, Pontifcx
in

Walachos

siam excitaturum, bonisque ornaturum, nec tamcn promissa niandarat ojicri, (|uem adeo ut proinissis
staret coinplerctque, Gregorius

Cumaiiorum cpiscopatu agcntes comprimcret, uti se facturum jam ante Jacobo


scliismaticos
cardinali Prasnestino electo Apostolicce Sedis legato

admonuit

'.

40. Caeterum extat in Libro


sa^pius laudato

Censuum

a nobis

fonna jurisjurandi, quo Bcla rex


hostes,
et

fuerat polliciliis.

Catholicai fidei
etc. Belaj

eos qui
e

Roin. Eccleditione

Gregorius,
UngariaB.
n

regi primogenilo rcgis

siae

imperiis

sese

subducerent,

sua

vel exstirpandos et eijciendos, vel ad


clesiac

ejusdem Ec-

In Cuiiianoriime|)iscopatn, sicut accepimus,


pojiuli, (jui

quidam

existunt, qui etsi

Walathi (Walachi) vocantur, censeantur nomine Chrisliano,

pollicitus

tus

obsequium compulsiirum jurejurando est Nos Bela, Dei gratia rex, primogenidomini Andre;B regis Ungariae illustris, uni:

sub una tamen fide varios rifushabenleset mores, illa commiftunt, qux huic sunt nomini inimica.
Ecclesiam contemnentes, non a venenostro episcopo Cumanoruin, qui loci dioecesanus exislit, sed a quibiisdam pseudocpiscopis Grfficorum ritum tenentibus universa recirabili fratre

versis praesentes litteras inspccturis, facimus

ma-

nifestum, qnod ad petitionem

venerabilis patris
clecti

Nam Rom.

domini Jacobi Prjinestinensis


ipsius

A. S. L. in

praesentia et

musad

sancta Dei

plurimorum aliorum juraviEvangelia, quodde terris nostraj

jiirisdictioni

piunt Ecclesia; sacramcnta,


Ungaria;,

et

nonnulli de regno
Tlieutonici,
ipsis
et
alii

tam Ungari, quam

subjectis, et qua" in futnrum, dante Doinino, subjicienfur, universos liBerelicos etalios Cliristianos qui relicla fide Cbrishanifatis ad
,

orthodoxi morandi causa

cum

transeunt ad

superstitionem

Ismaelitarum

vel

Judaeorum
et

eosdem, et sic cum cis quasi poimlus unus factiis, ciim eisdem Walachis, eo contcmpto, [ira^missa rccipiunt sacramenta in grave orthodoxorumscandalum, et derogationem non modicam fidei Christianffi.

pervcrtunfur, quocuinque nomine censeantur,


fictos filios Christianos

de tcrris nostris bona fide


et eos

studebimus pro viribus exstirpare,


Ecclesire in terra nostra sunt

qui

Rom.

inobedientes jnxta

Ne

igitiir

cx divcrsitate

ritiiuni

pcricula

proveniant animarum,
periculis obviare,

nos volentes hujusmodi

ne

pra;fati

Walachii matcriani

uniuscnjusquc nationis, (|ui non sit contra Catholicam, compcUemus obedire Rom. Ecclesiae. lu cujus rei testimonium praesentes litritiim

fidem

liabcant pro delectu sacramentoriim ad schisiiiaticos c|iiscopos accedendi, eidem cpiscopo nostris

tcras noslri sigilli

iiuinimine jussimus roborari.

Datiim Strigoniae VII kalend. Martii, anno gratiae

danius

lifteris in
illi

mandatis, ut Catliolicnm

eis epi-

scopum
cilii,

nationi

conformem provida
piseiictis,

delibera-

tione constifuat sibi, jiixta gencralis statuta

Consit

vicarium
et

in

qui
:

ei |ier

omnia

obediens
39.
licus ad

snbjectus . El infra

Cum

aiitem tu tanqiiam i^rinceiis Cathodilecfi


filii

commonifidnem

noslri Jacobi

Pra?nestini elech, tunc A. S. L. piaestifo jurainenfo

promiseris
in tcrra

te omnes inobcdientes Rom. Ecclcsla3 tua ad obedicndum eidem Ecclesi;e coinpnlsiirum, |)rout confectae super hoe tua; litteraj

MCCXXXIV . 41. Navabat tum egregiam operain ad exscindendos e Dalmatia haereticos Be\x frater(]oIomanus rex, cui ^ aliisque ^ sub ejus signis in eo bello sacro certanfibus Grcgorius papa .\|)ostolicam clientelam esf pollicitus, atque ad coepfa nrgenda accedere est conafus *. Ad dclcndam dcniquc ha;reticani lucm, quae Sclavoniam infecerat, malaque ingenti;i,quLC iii iis rcgionibusexcrever;iiit, cxtingnenda,
Icgatuin Aposlolicuin religiosi Carthiisiani Ordinis
niisit,

euque de re ad Carniolae,
prassules
litteras

Istriae,

Dalmatiae,

contiiicbaiit, ac eiilcin clecto viva

voce promiseris, (|Uod praefatos WaLiclios compclleres ad lecipiendum e|)iscopum, quem eis Ecclesia ipsa concesserit,

Bosiiae, Croafi;p, Servi, et ali;iriim

provinciarnni
'.

finitiinarum

niisit

Cunique

Bosnensis e|)iscopus adversus Laereticos pro con-

etassignasse

sibi

de redditibustuis, quos abeis


'

\l\>.

'

E|).

ctcxiii.

E;!.

' liod. I. V II. Ep CCLXXMl. s ccLv Lib. vn. E|i. dxlii.

CLV.

Ep. CCCLI.

GREGORll IX ANXU.S
cioiio fiilniiiiarct, illius roiililc.\ L\iiiiiuiii bludimii

8.

CURISTF

123/1.

103
lit-

Aposlolica Scdc absolvi postulassc Pontifici;c


lera:

comiiiciidavit,

coiicessitque,

ul ciiiniiium

rcli-

anno

inse(|uenti dal;e iiatcfaciunl

',

quibiis

quias

coiilritis lioniiiiiljiis,
'.

iiui

ad ejus concioncs

Grcgorius
iis,

archicpiscopo

Breiiiciisi

imperticiul;e

accedercnl, coiuioiiarct

cxpiato ritc crimine,

absolutioiiis potcstalcm

42. Stedinghi hmretici


ccesi.

ad sex millia in prmlio


tcm|iore in Gcriiiaiiia

facit.

Dcccrtabal
luiMeticos

eoilciii

4i.

Debellatis Stcdiiigliis in Prutlicnos infifacilius Gre-

advcrsus

alios,

oinnium dclcrrimos

deles arina cruccsigii;ituruin vertere

Slcdiiiglios niniirum,
qiii Ileiirico

aichicpiscopus Bremensis,

gorio fuit, universosque lideles

iii

castris Prussia;
fidci lio.-tes
iii-

UrabantiiC duce, ac Florciitio coniite

agentes Apostolicis

littcris

coiitra

llollaiulia;, aliisquc iiobilissimis cruccsigiiatis suc-

cendil, et caruiii rcgionuni ncopliytus ad piaiccpLa

ciiictus, nefarios

daemonum
gcstam

cullores bello fclicitcr

profligavit.

Hcm
ciui

iiariat

Alberlus abhas
illis

Stadciisis

',

ea tcmpcslalc in

rcyioiiibus

divina religiosissime coleiula % atque ad servandani in advcrsis rebus bcllicisque laboribussubeiiuciis constanliam cxcitavit ' Cuiii iiiliil nobis hit
:

viguil

Ilaque Bremensis archicpiscopus, dux


ct

meinoralus

comcs, pcrcgriiioriimquc non ino.Iiil. tlie

aniniarum salute charius, niliilque pretiosiusreputandum, eo quod animain suani pro illarum icdemjitionc pusucrit Patris aitcrni
l-ilius,

dica imiltitudo VI kal.


niiit uiiaiiiiiiiter
teiitia;, et

sabbati, proccjsc-

natiis

de

contra ipsos, laiiqiiam diviiue po-

Virgme

patientia3 abiisores, parati

occumbcre,

gaudiurum irnmeiisitate pcrfundimur, quod idem ciui tcnebras c;cci nati luinigloriusus,
nis claritate perfudil, super vos, sicut cxult;iiites accepimus, suain illustrando faciein, dedit vobis aguosccre fldei Catbolic;e puritatcm ; quoe cum

vel ipsos cuni eoruiii nefandis operibus, ad lioiio-

rein et gloriain

Jesu

Cliristi

et Eccli'si;e

pemtus
in

abolere.

Illi

converso tanquain

ferinis

ubcribiis
ct

enutriti, ad

hoc crudelius sa;viebant,


nuii

suo
se

proculdubio perducat ad
iii

ca;li

(latriani,

babeiitcs

Asmodet ponentes fiduciam,


tantae multiludini

diffidcbant

tiinore Domiiii pcrsevcrantiam expeditaiii, de-

posse resistcre potcnti bracbio Ucimini Sabaoth, et

signatorum. Et mira
iion
tiirpilcr

et

mise-

raiuia pcrtinacia obstiiiali,

ccssabant adliuc
blasplie:

claves Ecclcsia; scclcstis labiis

votionem vestram rogamus et obsecrainus in DominoJesu Christo, iii remissionem vobis peccaininum injuiigcntes, (|uateiius pcnsato prudenlcr, quod quicUs obtcntu perpctua; labor niomentaneus
sit

mare

nonnullisque interjcctis addit auclor


Steiiinglii,

cum

laetitiaj

cuilibet

assumendus,

in

obscrita

A'J.

ut ameiites effccli, ac qua-

vantia

mandatorum
modico

Dei virilitcr

persistatis,

non tiniuerunt signatorum muUitiidineiii, nec spiritualem, nec materialem


iiii.aiiia

dam

ventilati,

(|Uod nulli cedatis teiitationis iiiipulsui, per


vel in

quam

possetis a statu rectiludiiiis elon-

gladii potestatein, sed ordinata qiiidem acie, inordiiiata

gari, etc.

autcm mente, taiKjuam

furibuiidi caiies

DatuniSpol. Vid. Septcmbris,aniio viii. 43. Wdlelmus episcopus Mutitie7isis in Priismittiticr.

processerunt obviam peregrinis.


et coiiics

Dux

Brabantife,

siam legatus

Ad contirmandos

in

Hollandi;e priino coiigressu pcstileiites

illossiiper

agrum

Oldenesclie,
:

ubi convenerant,
se

suscepta lideChristiana eosdem |iopulos Willeliiiuiu episcopuin Mutiiiensein in eas regiones iiiisit,

virilitcr iiivascrunt

sed ipsi

summo conamine

dcfciulcrnnl. Statim

comes de

clivo ciim suis a

atque in eum legati Apostolici in Livonia, Prussi;i, Gothlandia, Winlandia, Estonia, Scmigallia, Ciirlandia,

latere irrucns super illos,


vit.

jpsorum aciem dissipaClerusquieminus adstans reiexitum exspecta-

aliisque circuniposilis conliiiciitis

iiisiil;i-

bat uiedia via, et alia miserationis carniina

cum

ruinque provinciis, antea episcopo Semigalli;e impositum niunus transfudil', instruxiti]ue^ auctuiitate
,

moerere

ccciiiil, et
illi

pro crucis victoria supplicabat.

ut

episcopatiis

coiijuiigere,

vel

dividere

Nec mora,
primunliir,
ruiii

insipientes et maligiii

in cogitatioiiiluis suis,

evanucrunt quia ab exercitu Domini oppercussi, e(|uoita

pra'ficere episcopos ac consecrare,

veljam

initialos

in alias Ecclesias traducere possct. Scripsit

liastis perfossi, gladiis

ca lcgatione

pedibus coiiculcati, et
iii

valuit super cos, ut


lia

brevi spalio
eis

manus Domiiii ineorum vi milfug;B

veiodc Willclmo iin|iusita ad Scplciitriunalium plagarum fldclcs, quos lionorillceepiscopum

suscipere jussif^, (luiiMiitiiicnsisede relicta, lucniii-

intericrint.

Plurimi ex
qui

pra?sidium

daruin Christo animarum zclo acceiisus, objccta

postulantes, in

proxima fovea,
dispersi.

et in
,

nierserunt

si

evaseruiit
Sic

Wiserase subsub caili veiitis

omnia pericula
dere,

si

pciieliarc,

sanguinemquc

prufuii-

ojius forel, paralus crat.

quatuor
facta est

sunt

iieitiiiacia
iii

eorum

Uiiivcrsis Clirisli fldelibus,


,

per Livoniam,

coram

ipsis in laqueiiin, et

relribiitio-

Prussiani

Gullilaiuli;iiii,
,

Wiiilandiani,

Estoniam,

nein, et in scandalum.

Comes Hcnricus de Olden-

borg ibidem
circiter

cecidit, et
:

cum

eo peregrini aliqui

Curlandiam , et ca;teras neoiihySemigalliam torum et paganoruin proviiicias et insulas constitutis.

comes Hollaiidia) doiuum veniens iii tornamento apud Novimagium csl occisus . Hujus etiam victori;c Parisius ' aliique meminere. Stedinghos porro qui superfuerc, ab
sed
1

novem

Uuoniam

ul

ail

Ajiostolus

Quomodo

<

Exlanl inlor
VIII. E(i.

piivil.

EccliS

Lib.
"

tcxx.M.

lip.

CCLVI.

firemensii.
Lib.

'

E|i.

Mi. Ep. cclvii.

cccxxii.
s

Stad. in Cliron. aa. praced.

' l'ar.

llisl.

Angl,

i.p.

dlv.

Ep. dlviii.

(M
invocabunt, in

GREGORir IX ANNUS

8.

In

CHRISTI r23'i.
a Lubecensibus portum
'.

niodo credent iiiodo audiont

ei,

quem non creditieiunt, quem non audierunt ?


?

vei

quo-

tum vero
Crantzius

fuisse scribit

aut quo-

siiiu

pnvdicanle, et quonioiio prieSuscitavit olini Doininus

Norwegia Amerensis episcopus adeo atroinjuriis

dicabunl, nisi iiiiltantur


scopi

cibiis

a rege est aOeclus, ut ad


sit

Sedem
regem,

spirituin venerabilis fratris noslri

WiUelmi

epi-

Apostolicam confugere
patrocinio Gregorius,

coactus, cujus arrepto


litteris

quondam

Miiiinensis, qui de niandato Sedis


illos

gravioribus

Aposlolicae

ad paganos

accedens, qui circa

ut lajso faceret satis, adducere mixtis precibus imperiis couatus est, recensitisque inustis episcopo damnis, utin ejus agro arcein exstruxisset, qiiibusdam terris spoliasset, fidelium commuiiioiie ab-

regiones vestras existunt, non


nniitoruin in eis erroruin

modicam

inultitu-

dinein eorunidum ad agnilionem veritatisadduxit,

generibus exslirpatis,

quibus

ita

miseri tenebantur impliciti, ut cultuin

actos

tueretur

ejus

administris iiilerre
li

necem
ic ad-

Cliristiani

non habenles, omnom intentionem suam cnlliii tantum visibilium applicarent. Verum idem episcopus elevatis oculis, videns quod regiones vestne alba; suntjam ad messem,
nominis
Jesus Cliristus Deiis noster, sicut accipimus,
aperire, ac ad spiri-

molitus esset, aliaque patrasset facinora,


jecit
'
:

47. K Serenitatem

attentius et

regiam rogandam duxinuis monendam, quatenus diclo eiiiscopo de


tiiis

cum

damnis etinjuriis debitam satisfactionem impendens, el a


faciens boininibus exbiberi, sibi
;

super gentem vestram clementer respiciens ostiuin


ejus salvationis dignalus
sit

ablata pnedicta restituas, ul teneris

ac relaxato
\w-

tuales delicias, conversionem videlicet gentisejusdeiii, totis desideriis,

interdicto iira^fato, de ca;tero ab ejus molestatioiie


desistas, el tiios

totisque aniiiii meduliis suillius,

homines

desistere tradila tibi


,

spirans nobis, qui

locuin

licet

immeriti,
:

testate

com[ieIlas.

Alioquiu

(]iiantnmcuiiuiiie
,

tenemus
suain
;

in terris, qui discipulis

suis ait

Rogate

tnam excellentiam diligamus


tuuin affectemus
taiiien delerre

quautuincumque
honorein
;

Dominum
rum

messis, ut niitlat operarios in

messem

commodum

et

(|uia

cuin multa precum instantia, et lacryma-

nou possumus liomini contra Deum,


et

affluentia supplicavil, ut cuui expertus cura;

venerabili fratri nostro archiepiscopo, et dilectis


filiis
,

laboriosa certamina pastoralis,


dicere

quanquam

possit
;

archidiacono Lundensi
te

abbati de

Her-

Bouuin certamen ceitavi cursuin cupiat perlectioris operis consuinmare, ut


Aposlolo
:

cum

viado Lundensis dioecesis, nostris dainus

litteris in

mandatis, ut

ad

id

ei

corona

justitia^

de reliquo reponatur, ipsuin

suram Ecclesiasticam
hoc,
si

monitione prEemissa percenappellatione, remota projvia


sacularis auxilio ad
invocato. Dat.

episcopatu propter vos Mutinensi dimisso, para-

ratione, compellant, brachii

opus fuerit, etiam caiicem bibere passionis, iii inessem Domini mittere dignaremur. Nos igitur pium ejus, el sanclum proposilum in Doinino commendantes, ac revocantes
vobis,
si

tum pro

opus

fuerit,

nilnlominus

I^erusii III

non. Octob. Pontif. nostr. an. viii.

legationis oflicium, et universas litteras, et indul-

48. Agnes Venceslai regis soror virginitatem Deo vovet. In Bohemia explicuit egregium virtutis exemplum Agues soror Wenceslai regis, exi-

gentias venerabiii fratri nostro episcopo Semigalliensi concessas,


iioiiien

miis inoribus ornata virgo,

quas coenobio nobili

eum

ad evangelizandum gentibus

Praga; condito, ut vitam religiosam ex institnta a


recejiit, cujus conatque regisBohemi, et episcopi Pragensis precibus adductus, illud monasterium in Poutificiam fidem accepit ', ac Wenceslai edictuni in eos, qui nionasterii res invade-

Domini

nostri Jesu Chrisli,

commisso

sibi

S. Clara

formula excoleret, se

plene legationis olhcio, ad jiartesipsas providimus

siliuin collaudavit Gregorius,

destinandum, ut auctore Domino, tanqnam gens cultor agri Dominici evellat et destruat,
sipet et disperdat,
cedificet
et

dili-

dis-

plantet, prout sibi

Dominus
tein

minislrabit.
utc.

Monemus
Hortatur,

itaque universita-

rent, latuin sua auctoritate corroboravit

in

quo

vestram,

ut ejus imperiis

videtur imitata regia virgo Elisabetham reginam,

pareant,
tenlias

ni fecerint, latas ab illo in rebelles senab A|)oslolica Sede ratas habitum iri. Dat.

de cujus ingentibus iniraculis cum publica? Tabula; confectffi essent, Gregorius lldesemeusi episcopo, ut eas ad se transmitleret,

Lat. IX kal. Mart.

46.

Rex Danice

cal Pontifex.

Gerebat tum Waldemarus


cum

amio vii . et Norwegice ad meliora revoDania;

factainque Marpurgensis xenodochii, in


illius

hocannojussit% quo sacrum

inagno fidelium damno cuin Lubecensibus bellum portumque crucesignatis in Livoniain contendentibus, mersis in illius faucibus navibus,
rex
,

S.

Maria;,
;

corpus servabatur, Germanicis Hospitalariis donationem confirmavil ". Sed de liis

obstruxeiat

qu; res

neopliylis

cffilesti

lavaillis

cro nuper ex|iiatis


certior
factns

maguo detrimeuto

esset,

ab

Borealium regnorum rebus ad Auconvertamus. 49. Ileges Lusitania; et Bispanice in Sarracenos Pugnatum acerrime est in Ilispania pngnant.
satis

jam

strales nos

Gregorius, j)r;t'posito, decauo et cantori Halberstadensibus, NValdeinarum monere


Pontificio

cum

Sarracenis, parta>que a fidelibus illustres vi;

nomine

jussit

',

coeptis absisteret.

Aper-

quibus acceptis Gregorius, inagiio gaudio delibutus, gratiis ingentibus Deo actis, illos vehectoria;

Cranlz.
I.

[laii.

I.

Ep. cciv.

Ep. CCVI

CCIX.

vii.
*

Ep. xs.

Ep. CCXL.

Gre?. Ep. Ep. CCXLlV.


2
I.

vili,

"

CCLXIV Ep. CXLV.

GREnoHrr
iiKintius accendil
',

ix

annus

8.

ciiRiSTr

123-'i,

105

ul regi Lusitnno gravissinium


lidei hoslcs paranti
si;

fides snscipiat

bollnm advcrsus crndelissimos


oporaiii |)orrij,'eront
:

in civilalibus

lu;i'

incrcmcntum, m.indimiis quatenus piovincia;, qujc scdem episcoprel apl;^ nuiic esse

ciinctis en |irofectnris, cas

lein ;intiiiuitiis li;ii)U('iunl,

no-

iiidnlgcnlias clargiri, (|iuc a Concilio

Olxumcnico

sciinlnr
ritale

;iil

pontilicalem bonorem, studeas aiicto-

Terra;-Sanct<E

opem

ferenlibus tribuercntnr.
fidelibus,

noslra viros idoneos in episcopos promovere,


discretio
Jiilii,

Universis

Clirisli

perregnumPor-

sicut

tua viderit exiicdire.


Poiitif.

Dat.

IJeate

tugalliai conslitntis.

VI kal.

noslri

anno vnin.Cumqiie

ad Cbrisli obsequinm possumus, animare, quasi ccrta piicmia i|)sis gratanter ollciiiniis, rcmissionem videlicet peccatorum, qux super aurum et topazion universis et singnlis cbarior esse debet. Sane gandemns in Domino, et in ejus laiidilnis dclcctaniur,
Ciipientes Cbristicolas
(|iiibns

S. Jacobi militio! fratres

adversus Sarracenos strcIlispaniarum episcopis,

modis,

nne deccrlarent,
tati,

1'oiitifex

caeterisqiie pnisnlibiis

bonisve ali(|uid
oi.

pncepit' ne eoriim digiiidamni imprimi patereiitur.


taciti,

Neque piicterimus

insertas Gregoregis

riano Regesto' ac Libro


litteras, boc aniio ad

Censuum sequentes

qnod in parlibus Hispani.-c, pioseciucns causam suam, fugavil el fugat afacie lidelinm Sarraceiios,
ut cultus divini nominis amplietur, ct taiuleiii Ecclesia gentes
tates
:

l*oiililiceiii

dalas de reddeiido

castro Toraf, ac noininc lUnnana) Ecclesiaiabcqni-

tibus sacra; militia; S. Jacobi retinendo.

ba;reditet,

et descrtas iiibabitet civi-

Sanctissimo p;Uriet(loniiiio (iregorio, divina


sacrosanct;e

quasi

vernm qnia necesse est in parlibns iilis, jngem continuari succnrsum ad retinendas
ut

providentia

Kom.

Ecciesiae

sumino

terras noviler acquisitas, et alias acquirendas,


exercitalis in eo sit causa salutis a'tern;e,

quod

i|)se

Eerdinandns Dei gratia rexCastella; et Toleti, Legioiiis el Galitix', salutem ob oinnia tam debita quam devota.
Pontifici Noiio,

considerans, cbarissimus in Clirislo

filiiis

noster

Notum

sit sanctitati vestrae et

omnibus

aliis

Portugailia; rex illustris adid, prout decet, magnifice se accingil,

praesentem paginam
et Galitiae,

inspectiiris, qiiod

ego Ferdi-

bortamur

in

universitatem vestiam rogamus et Domino, adjurantes per Dominum

iiandus, Dei gratia rex CastelUc et Toleti, Legionis

Jcsuni Cbristnni, quatenusilbic nniversi etsinguli


succurratis, ut per boec ct alia bona, quae Duinino

recognosco et promitto, quod decedentibus sororibus meis doinin;i Sanctia, et doinina Dulcia, vel intraiitibus religionem, ant uubeiilibus
militia; S. Jacobi
in pristino

inspirante feceritis, incoinparabilem vobisgloriam


et

seu recompensalionem aliquam accipientibus, ca-

gratiam comparetis. Nos enim de Omnipoten-

strum Toraf fralribus


statu

tis etc.

Ex

illa

quoque quam

nobis, licel iiidignis,

nomine

Ecclesia;

Romaiue tenenlibus

libere

ligandi atque soWendi contulit potestatem, omni-

bns

cum

rege pradicto, vel exercilu suo personacontra eos, illam remisConciliogenerali

restituam sub omni condilione. Confiteor etc. el recognosco, quod non fuit intentionis mea;, necest,
per verba donationis et concessionis posila in
Iii-

liter illuc proficiscentibus

sionem peccaminum indulgemus, quae succurrentibnsTernc-Sanctae concessa


Dat. Perusii
iiO.

estiii

praesentibus post quatrieiinium miiiime valiluris.


III

Octob.

strumento facto inter me et sorores meas prrediclas, super regno Legionensi ali(|uod Sedi Apostolica; inatri mea; pra^judicium generare, et ideo volo , quod illa verba in prajdicto Instrumento
compositionis inter ine et sorores meas
posita
:

Nec Lusitanus modo, verum Ferdinandus


Castella; ac Legionis rex, bello

quoque
rabat
,

cuin Sarraac

cenis certabat, iis(|ue profligatis pluraloca recupeuti

reriim Hispanicarum
litteric
*

scriptores

'

concedimus, quantum ad boc pro non appositis babeaiitur. 1'rotestor tamen, quod per boc nuUum juri regio pnejiuliciiim geiierctur,

Damus

et

sequentes Gregorii

ad arcbicpiscopum Tole:

quod

ei

in pra^iliclo castro compelit, vel coinjie(iiiiiiini sil et ;iiitbeii-

tanum boc anno datae testantur Misericors et miserator Dominus cujus miseraliones siiper omnia opera simt ipsius, misertus fidei CbrisliansB, quam a quibusdam [^arlibus Hispania; Sarraceno,

tere debet, et ut hoc scriptuni

ticum,

meo

sigillo

ipsum

niuiiio,

ruboro,

et

con-

firmo. Fucta cst Cbarta

propria, et

apud rcgein
.

expressa IV die Ocb)bris, yEia mcclxxii

(juoniam

rum

infidelitas a

longe relro tein|)oribus exulare


noslri illustris regis Casteil;eet
j^alris

vcro dicta; militia; magister,


niatis

sententiam aiiatbe-

coegit, per ministerium, ut intelleximus, cliarissiini in

ob

id

castrum

aliis

tradilum contraxerat,

Cbrislo

filii

Gregorius regis postulatis annuens, absolvi poslea


jussit

Legionis, et clara; memoria!

sui,

inagnam

partem regionis illins de manibiiseripiens eorunidem paganorum, inde abominatione depnlsa, rcduxit eamdem ad nominis sui cnltum, iiinumcra ibidem Cbristianorum multitudine introducta. Ijt igitiir grcgi Dominico non desit ciira i)astoiis, sed
potius per pastoralcm sollicitudinem

Conlrooersiam de sttccessmie in regno NavarrcB sopire studet Gregorius.Excessiie vivis VII id. Aprilis bujus anni Sauctius, rex Navarra;, a
5-2.

(luo

Jacobus

Aragonum

rex in
ita

filium

cooplatus

fiicrat.

Celebrata niutiio
arclissimo

fuerat ca adoptio, san-

numero
et

et

citaiiue

ficdcre,

ut

(lui

prior

obiret,

merito credentium populus augeatur,

Clirisli

allcrum b;ercdem sceptri rclinciueret, niagiio, ait Mariana, ludibrio, cuin Jacobus a;latc florciis
Lib. Viii. Ep.cccLiii.

'

Lud. Tuden.

Hist. Hisp.

XII. c.

n.

el alii.

Rnd. Tol.
I.

1.

IX. c. 15,

Ifl.

Jo.

Marian.
'

Greg.

viii.

Ep. cxxxvii.

'

Ep. cccLXxiv.

'

Ep. dis.

Ann.

TosiLS XXI.

IUyn. H.

14

or.

OREnORII IX ANNnS

0.

criRisTi

1'235.

proleque aiictus, allor nioibo annisque gravis liberis careref, quae lamen ralio excogilata cxclndendi
rojini

successione Tlieobakli optinia

tuiii visa est.

ad sc perlinere proponit, discordia; materia sil cxorta , ct cx lioc majora emergere guerrarum pcricula forniidcnlur, devotionem vestram rogandain duxiinus atteiitius et
lica

At Tlieobaldus Cainpania! conies, e Blanca Sanclii sorore filius, ad quem regni successio jure speclal)al, mox audita avunculi inorte, in Navarram provolavit, regiisque insignibus Pompeiopoli est insignitus, in quem Aragoniai rex cum bellum
medilarelur, ne discordia
])eret,

monendam,

per Aposto-

vobis scripta mandantes, quatenus ob reveren-

tiam Apostolica; Sedis et nostiam, itcrsonaliter ad piffilatos reges accedentes, ipsorum animos ad
juxta

in

aperta praiia crunie

pacem reducere, datam vobis

et
a

ortam

inter eos discordiam,

Dmnino prudentiam,
so|iire
,

amicabili
Adiiit
si

Grcgorius
ac
ct

'

Calagurilano et Calvatensi epi-

studeatis

com|iosilione

etc.

scopis,

duobus Cisterciensibus abbatibus


:

Bcrola

Oliva jiartes imposuit, Pontificio noniine

discordiam conciliare non potiierint, regum voluntates Apostolica? Sedi significent (|uo nascens
,

dissenlientes reges conciliarent


est \n'o cerlo
filios

aCam

sicut nobis

malum comprimi
Sept. Pont. nostri (Jrcgorius sua

possit

relatum, inler cliarissimos in Cluisto

Uatum Spolct. V kal. anno vin b. Ex quibus videtiir


:

nostros,Aragoniim etNavarraeregesillustres,

diligentia illiid

einergens bcllum

super regno Navarra;, quod idem rex


posl Ep. ccxii'.

Aragonum

sustulisse, regem(|iie

Aragonum ab infestandaNa-

varra abduxisse.
'

Lib. VIII

GREGORII IX ANNUS

9.

CHRISTI

1235.

\.Romanoni7n rcbcUio
/lus

pactis ct juratis

comjuiescit.
inciinte

Excitarunt ingentes seditionnm

le/fi-

tentes, moliuntur

patrimonio spoiiare,
illosiiue

iiiotus,

iiiillcsimo

redempti liumani generis anno duccntesimo trigesimo quinto, Indiut cos sua> snhjicerent serviluti, atro-

libertatc ac proprio suos perdere ac fideles, cuni ipsa subjiccrc serviluti. Super (luo
lilios

eanidem

tanto dolemiis amplius et tristamur, (|uanto magis


ex lioc attendimus periculum imminere,
soliim

clione octava, Roinani, at(|ue in fidissimos Ecclesia; clicntcs,

cum non

Romana,

sed eliam generaiis Ecclesia coii-

ccsiras excrcucrunt: inter (luos Velletrenses sa;vos

culiatur propter exempli pcrniciem in liac parte,

eorum impelus ob egregiam in Pontificem servatani fidem aUjue constantiam exceperunt, ut Gregorii ad ipsos data;

pro eo quod lioc est in exemplar aliarum et speculum constituta, etc. Hortatur, ut in adversis

ostcndunt

litterffi,

qnibiis de

insolcntia

Homanorum

questusest, acccptumiiuccx
:

rcbus generosos se ])ra;beaiit, brevi enim concilatam in ipsos illam procellam disjectum iri Dat.
:

iiiflictis illis injiiriis

Ainarissinie

dolorem conatus est delinlre clamare compellimur, quod ciini

Perusii

iv

Januar. ann.

viii

Aliisijue

litferis'
ijisos

eoriim fortitudine ac lide commendata, tuni


pulos' sacramenti contra
jiis

quiescere crederemus, gravis et sa;va perturbatio supervenit, quam cum facilc prajvisam iiotuerimus
evitare,

ac Viterbienscs^Tuscanenses^ iiluresque alios poreligione,


si

(juo sese

conatus

contrarios reprimendo,

forsan

Pontificium adstrinxissent, liberavit.

Romanis Ad

arguimur, quod adeo solitam Apostolica; Sedis patientiam observare voluimus, ut videamur aliis intoleiabi;is insolentia; matcriam pncstitisse. Ko-

coercendos demuin rebclles Conslitutionem edidit, qua cautum ne castrum ulluin in Salina Rom.
,

Ecclesife vectigali
fcxcitari

',

nisi polestate a Pontiflce facta,


,

mani enim,crescentibus eorum iniiiuitatibns, quibus nniltiplicatis sanguis sanguinem tetigisse videtur, ad eain tyrannidem devenerunt, ut ingrati beneficiorum innumerabilium , qnibus est eos
niater Ecclesia

posset. Atiiue

ut

improboruin audacia;

frena injiceret, caslrum, cui Gualdi


Sjioletano

nomen

est, in

ducaiu pretio ingenti comparavit, ac

prosccula,

facti ei liostcs

in capite
''

'

Lib. VIII. Ep. f.rxcii.


c.:iiid.

dignoscantur, ad cujus dcsiderabilia

maniim mit-

Rcg. posl

Ep.

'"

Ep, cnuii.
iii

"

Kp- rnL\'vnf.
.

Exlaiil

Biillar.

Ii/'ii.

iii

(jivj,'.

IX.

GREGORII IX ANNUS
Radicofaniiin et raliscorum moiiteni arccs firmis-

9.

CHRISTl 1235.
:

107

simis moenil)iis

ct i^roini-^qiacnlis cinxil' (1).

2. Taiiilem vero illa seditioniiin

lempestas se-

cire jussit tum scnator curit-cquc proceres simiii jureJuraiKio sese obstrinx(;re. Cardinalcsergo (|U0rum opera res ad fclicem statuiu penlucta cral,
gesta; rei

dafa

est,

dciiue pace aj,ntari cceptum, ad (|uam conPontifice rioiiiaiiis propo-

seriem

litlcris' Pontilici
al)

cx|.osuerc, prcV(;laret,

ciliaiulam luc lcges a


sita;.

cibus(]ue siimmis

eo conteiiderunt, suis
iiacis

tos

Ut ob excitatum Montis-Alti castrum, postulaobsides, lidei sacrameiita ub indigeiiis exlorta,

ne Romanis contra

leges molestiain ullain iiifligcrenl, eosve ulla ralione lacesserent, iic nova

certos limitesimpositos, adaclos nonnullosTuscos,

ac Sabinos in verha iiraMCctdrum jusliti;c, iiivasa


Ecclcsiic eique

bcllorum incendia crumpercnt, i)acati(|ue jam animi asperarcntur tuni eliam,ut P.omaiios bclio
;

obnoxiorum bona, lacessitum


(|uasilani cardiiialium

bello

captos viiiculis laxaret, pcrfcctis^iue

jam

ex paite

Raynerium

cardinalem, spoliatum

Lateranense
do-

palatium, ac direptas
nios, illatas Ecclesiis

ad pacem sanciendam necessariis, grave dedecus Ecclesiam susccptuiatn,


si

Romanorum omnibus

nonnullis clades, at(|ue ob

editam sanctionem, ne Poiilifex in Urbem admitteretur, ni prius intlicla Roinanis damna rcfudisset,
Sedi A|>ostolic;c
satislieret.

in aliqiio fldein violaret quo porro omiiis ab animis Romanoruin abstergi suspicio possit, Joannein Columiiam Reale profcctum, ut ibi Poiilificia
:

Subjimcta
,

siint

noii-

imperia excipiat,

ct ca|ilivos

vinculis solulos

Ro-

nulia

alia

posiulata

Ecclesite

quibus Romani

mam

annuere jubebantur, ne clcrici, atque ii, qui e 1'ontilicia vcl cardinalium familia esscnt, ad tribunal saeculare raperentur, ullisve poenis sistere se compellerentur: ne pariter, qui ad Sedem Apostolicam, ad luslrandaApostolorum limina Romain accederent, ad judicem sajcuiarem traherentur
:

adducere, patria;que restituere possit. 4. Extat quo(jue iii eodem Regesto iiiincupati
(|uo Malabranca scnator ad -, implenda, et capita pacis propo-

sacramenti forma
petila a Pontifice
sita religlose

scrvanda se ol)slrinxit, Annalibus noslris insinuare visum cst

quam
:

nobis

1 1ii

iiomine

Domini

nostri Jesu CUristi ad

honorem oninipoVirginis, ct bcato"


et

nuUum

vectigal

Ecclesiis

virisque
:

Ecclesiasticis

tentis Uei, et B. Mari;e

semper

sive iu Url)e, sive in agro infligerent

pacem cum
qui Ponli:

rum

Petri et Pauli
;

Apostolorum,

omiiium

saii-

imperatore
llcias

tum Anagninis,
,

Signinis, Velletrensialiis,

ctorum

ad

honorem quoque

sacrosancta;

Rom.

bus, Viterbiensibus, Campanis, et


partes fovissent
religiose

Ecclesia; nialris nostrtc, etsanctissimi palris no;-lri

colerent

qui e

patrimonio forent, am|ilius ad Capitolium non raperentur. Hisa(ijicitur Ecclesiam profiteri aperte,

doniini Grcgorii, Dei gratia sumnii 1'oiililiLis, iios Angelus Malabranca Dei gratia alnia; Urbis illuslris
senator, dccrelo et auctoritatc sacri scnatiis, maiidato quoqueetinstanti acclamatione inclyli popiili

ipsam certissime ipsorum patrocinium suscepturam, inflisi

in

patrimonio constitutos

afflixeriiit,

Rom. aJ sonum
et

ctasque injurias vindicaluram.


3. Aimuere Pontiflcis postulatis Romani, imperataque facturos se admisere soiemni enim ritu populus ad Capitolium congregatus, tolera:

cami^aiia; et buccinarum publice plenissime in Capitolio congregati, ad jiioposi-

tioncm vencrabilium patrum dominorum R. Portuensis, et S. Ruffina; cpiscopi


I,

de

Columna

tit.

tisque belli inconimodis defessus,

|)acis

propositas
po|)uli

S.Praxedis,et Sancta;-Maria;Trans-Tyberini prcsbyterorum cardinalium, supcr discordia iiilcr sacrosaiictam Roin. Ecclcsiam matrcni iiostiaiucl

leges accepit, atque

ita

pivxtorcm

totius

noniine sacramento se ad i^acem coieudam deviu-

dem sauclissimum
'

palrciii

cumnostrum suiiiinum Pon-

'

Vit

Greg. auct. aiiOLyiii.

E.\t.

Grcs;.

I.

l.\.

lljid.

(1)

buUim iiuoddam .Moguutinum,


liuiic

Labboi in Collectiono Concilionim adjuloc Cossarlius Collcct. I.ahbeanK Vcncf. edit. loni. xin, pag. I.'il7, Imc anno vcciiatconciliaiii (juo causa illoruui, (|(ios Conradus MariJiirgcnsis damuaverat, ilcruin di.scussa absoluti siint. Convciilum

Cisterc. ad

Salisburgcnscin, (luani rccilat Angclus .Maniique in toin. iv .\nnal. 1233. In ea Ponlifi-x mcmiiiit Concilii ciijusdam, quopluresV.(;e\ef.\imMpra'lati,etpri?iaites i'c/i e.s convencrunt ubi inteifectores Conradi Murpnrgii absohitionis graliam ohtiniierunt ; id autcin pra-postere ab illis factuin Scdc Apostolica inconsiilta (jueritur : tuni suhdil : iNos igitiir elsi liacicnus ista dissimulationi dedcrimus, supcr eisdciii tauicii in posteriiin proccdcmus . Data cst lia;(;

rescisse se professus cst cx Epistola Gregorii IX ad arcliiepiscopuiu

annnm

Epistola

11 kul.

Aurjusti, Pontificutus

ncm

liie

essc de Concilio (piodain, aiilc

anno ix, id est, anno 12l!o. Ex poslrcmis bis vcrbis non bunc forlasse annuin, scd post neceni Coniado illatani

iiiaui

aiino

li;.'i;t

conjcctura suspicatur Cossarlius, scruiobabito. Ncc falsiis csl vir clarissi-

in eo enat, ([uod Concilium lioc Moguntmum inscrihit, cuni Fraucofonliense appcllaniluin esset. Sublato enim Conrado, lii, pro ba'reticiB totonderat ((piod erat signum accc;)lic post barcsim cjuratam pa;nitiidinis) rcre quiuquaginta viri oinncsque sine qualibet contradictioiic suhjcccrunt se, ac oinnia siia, tam spirituali quain sscculari potcstati. Scx cnini cx istis, qui occisioni Coiiradi intcr-

mus, quan^iuain
quns
ille

fucrunt, quantuni ad causain barcseos Ecclcsiaslico,

qnautuin vcro ad causam intcrfcctionis, sa^culari se jndicio sponlancc tiadidcrunt pr.Tscnlandos piiblico examini in curia soleiuni Franckenevurt in 1'iirilicatione celchianda . Vcrha sunt Ii.tc anonymi Erfordiensis, qiii dcin annum MCi xxxiv ita exoiditur: licx Hcnricus curiam solcnmcm Francliencvurt in Pnrilicationc celebravil . hi co conveutu stclisse narral illos infaiuatiis, qui auno pra'tcrito se Ecclcsia; cxamini dcdidcrant, atipie cruccni ante sc lcrcntibus illis, insuperde dcfiinctiCnnradi
faclis claiuiisis

teraut, sc

oriri tumultus ct turhalio, ut lii qui ex parte magistri Cuuradi exliDenique anonymus idcui uarrat comitcm de Sjene absolutum fuisse, et de c;eleris ut omnes ad infamia; e.vpurgationcin admitti juie delicrcnt . Hoc ergo, et non aliud .Mogunti;c liabitum Conciliiim 1'onlifex designat et rcprobat ; idcoque iu nova, si qua; bet, Concilioruni Collcctione duo isla corrigcnda sunt. Expiinclo eniui anno 123") conciliabulo .Moguntino, an. 1234 conciliabulum Francofordiensc adscribciidum est, cni subjicicnda duplcx illa Grcgorii Epistola, qu;e inodo suh litulo conciin editiouc Lahhcana datur. Caiisa crioris hnjus ex eo dcducta, quod conciliabulum coacluin fuissc eo auno crcderetur, quo li;ihuli Moguntini Oregorii Epistola dala est, nempc anno 1235, codem vero Moguuti;c solemnis curia coivit. Sed cuin Jlognntinus bujus anni convcntus nonnisi incdio Auguslo inciise C0'perit, tcste anonyino Erfoniicnsi aliisquc, ct Grcgorii litter;c dieiii xxxi Julii signent qucui illc commenioral

vucihus niiscrablliter qucrelanlihus, tantus snbito coepit

niauus advcrsariorum dcspcrarent evadcrc .

couvculus, a .Moguntino hujus juui plaue diversus cst.

Mi}<si.

1U8

GREGORII IX ANNUS

9.

CIIRISTI

1235.

lifia'm,el senatiim popiilumqiie

Romaimm exorta,

nomine
facfo

senatiis

et popiili

proniitlimus, nos satis-

mus praiterea perpetuam pacem iierpetuo servandam domiiio imperalorietsuis. Iteiti Anagnieiisibus
Signiensibns, Velletrensibus, Viterbiensibiis,
jianis
,

facturos ad

mandatum

ipsius

ffidificii,

et oljsidilms Montis-Alti,

domini papae super juramentis

CamGuil-

Maritimanis,

Sabinensibus,
bomiuibiis
et

comiti

cxactis
niinis

tempore senatus Lucx^ de Sabellis, et terpositis tempore senatus ejusdem in patriet terris

leliiio, et

omnibus
et

aliis

de patriinonio,

oninibus adjutoribus

fauloribus Ecclesiae. Prte-

monio,
liaiii
iii

fulelium Ecclesiae. Et qiiia justiel

Tusciam tempore eiiisdem senatus iverunt ad exigenda juramenta prffidicla,


Siibiiiiam
et possessiones Ecclesia^ et

fidelium suoriim occu-

pandas,
S. Maii;e

et
iii

domini Raynerii Cosmedin venerahilis diaconi card. et


super
diffidatione

magislri Uarllioloma;i notarii, et super spoliatione


sacri Later. palatii, et

occupatione

iliius, et

super

sancimus, senatorum, iinus vel plures, (|ui per tempora erunt, qiiolibet inodo vel ingenio contra lioc iiostruin privilegium venire, vel facere praesuinant. Si quis vero contra facere tentaverit, iram senatiis graviler inciirrat et odium, et msupersolvere teiieatur centuni libras auri pro muris Urbis, et pcena soluta hoc privilegium semper firmum
prffisente auctoritale
(]iiod iiiilliis

cipimus itaque,

spoliatione
et

domorum quoriimdam
damnis,
super

cardinalium,

perdiiret .
(|ua uibaiii

Adjecta quoque juiisjuraiuii fornia,


forensesve magistratus sese ad
:

super

privilej,nis factis liainuciOj etaliis

Uomanis

pacis

pro

eorum

bonis Ecclesiariiin

conditiones observandasadstrinxere
seiialoris decreta,

tum nonnulla

Osliensis, et Tusculana?, et Prainestrina; episcopa-

qua; ad

majiis

)n'omissi5 ser-

tuum, et aliarum Ecclesiarum, et aliis possessionibus, et terris fidelium in patrimonio B. Petri, et


super slatuto facto, vel privilegiis,
tifex

vaiulis capitibus, ac petitis ad Ecclesia; iiberlatem,

qnod Rom. Ponnon regrediatur ad Urbem, seu quod non

dendiim robur promulgavit


7.

Ecclesiaslicorumque dignitatem spectantibus, adqua; cum a superio:

ribus paruin dilTerant, pra3termittere visum

est.

faceremus pacein cum i|)S0, nisi prius reslitueret quinque millia librarum, recepta nuituo super Rocba-de-Papa, et omnes expensas et damna iilata

Gregorius

Friderico

contumacem.
belli ciirain

favet contra
lianc

Dum

pacem

fiUum cuin Romanis


illius

tractaret Poiitifux, Fridericum, qui gerendi

Romanis cujuscumque conditionis, \el ordinis. Quas ditlidaliones et privilegia su|iradicta auctoritate sacri senatus, et mandato populi evacuamus,
et in irritum penitus

admiserat, turpissimeque, ut vidimus,


deseruerat,
Ecclesia;
:

cum

Ris|)ampani obsidionem solvit,


fecit
,

certiorem

cui

ille

delendendic

revocamus.

5. Ut auteni inter nos et S.

Rom.

Ecclesiam, et

eumdemsanctissimum
nostrum

et

reverendissimumpatrem

, et successores ipsius de caetero cesset maleria qua^stionis, quem ob reverentiam Jesu Cbristi, cujus vicem gerit in terris, et B. Petri Apostolorum principis, cujus successor existit, inten-

studium prae se ferens, haec rescripsil' Licet multa reriim dispendia, et gravia damna [lassi fuerimus magnarum et nobilium personarum, de quibus non potuimus non dolere, singula tamen credimus commode successisse, si rei exilus ad niituiii vestrum, et fratrum vestrorum pacem, et
lionorem respiciat Ecclesiasticae
libertatis.

Nani

si,

dimus ianquam devotissimi


viribus

fllii

venerari, et totis
et

bonorare
sacri

maxime quia bonori


consensu
et

fama^

bujus almiB
auctoritate

et inclyta;

Urbis expedire videmus,

quod absit, aliter sequeretur, et vestram exinde non prosequeremini voluntatem, tunc reputaremus incommodum geminatum. Qiiia vero deten^
sioneni Ecclesia; sollicitudini nostra; placuit com-r
misisse, |>aternitalis vestrae providenti.e ac fratruin

senatus,

mandato

ipsius populi ordinamus, sancimus, statuimus et firmiter stabilimus, quod omnes clerici et Ecclesiasticae

duximuscoiiiinittenduin
et

quod

si

pax ad lioiiorein
ut optatur,

person;e, qui

sunt in Urbe

el extra, et

exaltationem Ecclesia; provenerit,

domini papie et cardinalium conveniantur tantum sub jiulice Ecclesiastico, nec ad sa!culareiii trabantur, nec ad lioc cogantur per fossiones doinorum, aut alio compulsionis genere, nec ali(jua occasioiie inquietentiir. Qiiod auteiii diclum est de
familia;
fainiliis doiniiii

qiiod in oculis vestris gratius fueril, faciatis.

Nec

pro eo, qiiod necessitas ad reinotiora provocat iler


nostriim, inclinetis ad
iiacein inutileiii iniiius lio-

norifice iiiolus vestros, pro


etsi

firmo gerentes, quod,

piffisente

itinere

desistere

non

|)Ossiiiiiis,

papte et cardinaliiim, noii intellilaicis,

niliilomiiius per exhibitioiiein operis osteiuleiiius,

gimusdecivibusRomanis
et familias in

qui habent

domos

quod non dimittamus Ecclesiam indefensam


8.

Urbe,

licet familiares

dicerentur, vel

Adornabat

tuiii

essent.
6.

tionem in filium
Item qiiod

temporis Fridericus expediIleiiricum regem, qiii paieiiti


eripere

amodo

niiUi clerici,

vel reli-

Germanicum diadema

moliebatnr
bistorici

uti

giosi, vul laici cujiisciimque conditionis vel ordinis, qui veiiiiint ad A|iostolicaiiiSedein, velliinina

Albertus Stadensis% Fragmenti


papae

incertus

auctor', aliiijue recenliores aflirmant, ac Giegorii


Gesta
litleraeque

beatorum redeundo trabantur ad judicem saicularem, nec


potius defendantur; et
exactio
fial

Petri et Pauii, in veniendo,

morando

et

teslantur

quamobrem

Ponlifex contumaceni principein censiuis coiiipriniere


nisus,

aliquo motlo cogaiitur, sed a senatore et seiiatii quod nulla coUecta, vel

arcbiepiscopi

Salisburgensis opera.

ab aliquibus Ecclesiis, clericis vel

[)er1

A|iucl Oiei;.
iiisl.

I.

ix.

I|i.

Xlll,

Slud.

iii

Cliroii

iioc aiino.

sonis rcligiosis

tam

in

Urbe quam

extra. Reslitui-

KraL'.

auct. eod. ann.

GREOORJI IX ANNUS
aMathciiialis
liis

!).

CIIKl.STI

1235.
dissoniim, el aclori
geiinuis, et
jiistitia;

109
peiiilus

Pciitciitia

perculil

'.

Scd ad

liiccin

vcliit a ratione

alluiidciulain ejiis Vitx' aiioiijiiiiim aiicttircin


:

inimiciim
baniiis,

inilij:iie

omniniode reprosublato
tardilatis

aiidiamus
rc{,f|ii

Prredictus inlcrini im|icrator coiitra


ic^a-bat
iialiciias,

dc

iiivio

discriminis prudenter et efflca-

Ilciiricimicjiis filium, {jui |)atris cxcluso domiiiio,


Tliciitoiiiic

citer

ad

rectitiidiiiis

scmitam,
solcrti

disponciis

iii

obstaculo, reducatis,
(|iiod
riiis

studio procuraiites,

Theuloniain
impioravit
piccdictae
:

proficisci, SedisAposlolicoe suhsidiimi

ab incepta leineritate desistens,


protendi nolumus,sed
siiccidi,

quam

ulte-

scd pia mater

inj,'ratitudiiiis

oblita
fiiiiim

pra;serliincum
Terra;-

conipassionis visccra
,

rcsumcns,

his

potissime

teiiipoiibus

pro succursu

quem
liiin,

ediicavit infanlem

defendit inulto lal)ore

pupillum.ct provcxit ad ciilmen imperii jain adulnc planta


tol
ciilta

Sanctae debeat in pace constitui nniversitas fidefestinus ad obtineiidam patris liuni nationum
,

sudoribiis pcrciitcretur

benedictionem,
iigatioiiibus,

urcdine, sed nianu subdita rigaiilis fruclus alTerict

gratiam accingalur, inipiis colquas coiitra ipsiim damiiabiliter feet

ubcres,

falsa

licet

opinione scrvata, eidcm

cisse dignoscitur, dissolutis.

Vcrum,

iit

contra filiuin et ejus compliccs concessit Apostt)licas litteras juxta petentis arbilrium,
tioiiis ct
cicsiffi
tiis,

mus, eo

facilius coiise(|uatur efrectuiii,

quod petiquo vacuis

niodum

peti-

aIi(jUorum exceptionibiis non


imperatori pr;estiliiin,
lirfeslitis

extiteril iiiipedituin,

formain. Proccdit itaque quasi iiovusEclitteris pa|ialibus iira>muni-

omiies, qui coiitra jiiiaiiienliiiii fidelitatis pncdicto


picfilato

Homana; legatus

nobili juramentis

iiuarum censuram Tbeutoniic principes tutores Cathoiica; fidei formidantcs, patris resumpto dominio,

adha^seruiit,

duximus
1'erusii

absolveiidos,
111

illa

irrita
aii.

decerncntes. Dat.
.

idus

Marlii,

dc
9.

filii

consortio recesserunt .

VIII

Eademque
et

die episcopo Ratis|)0Deiisi

Exlant Apostolica; liltcric^ quibus Gregodivinae legis

curia; imperialis sigilli pra;fecto

mandavit'

in

Her-

rius episcopos ca;terosque impeiii principes, rebel-

iem

filium,

immemorem,

liostem

Augustensem episcopos, ac Waltuensem abbatem inquireret, quos faina erat Henbipolensem


rici

natura^ patcrnique amoriscontemptorem, consilio


aliave ratione juvare vetat, ipsisque vitio tribuit,

regis

partibus

implicitos,

et

si

culpa; reos

inveniret, Apostolico pro imperio injungciet, ut

tantumfacinus permisissetum hortatur effrenatum juvenem coejitis avocare studeant postrcmo juranientum resciiidere, quo sese illi adversus Fridcri:

Sedi Apostohca;, intra


se sistereiit
:

duorum mensiuni

spalium,

eamdciii sentcntiani continent alia;ad


Epistolis porro a

ipsuin Ratispoiiensem ct lldesemeiisem episcopos


dala;
'.

cum

devinxissent.
Arcliiepiscopis, episcopis, cffiterisque princi-

De

Rom.

Pontifice ad-

veisus Ilenricum, in gratiam Fridcrici ad Gerinaiiia;

pibus, tain Ecclesiasticis

quam

muiidanis per im-

perium

constitutis,

praisentes lilleras inspecturis.

in

principes missis, nunnuUi hunc annum meminere*.


10. [lenrici

receutiores historici

Rem

multiplici ratione placitam, et cvidenfccto

infelix exitus.

Cojterum pro-

libus indiciis fructuosam qui diligit, iiivitus KxHJi


patitur, et studiosus

in

Germaniam

Friderico,

cuin vires suas

prxtuetur.
Christo

llinc

est

eamdein opportuno tempore quod cum charissimus iii


iiotis-

Ilenricus paternis impares cernerct, velle se parenti

submittere pra; se
cst,

tulit,

receptusque a Fri*

filius

noster Fredericus, ex eo nobis


et

derico in gratiam

ul Ricbardus

et

Godefri-

sime dilcctus

diligendus existat, quod ad tuen-

dum
perti

saccrdotium
;

dcimlatum

ct

i|)suni noverimus a Doinino quia devotionem ejus diversis ex-

dus'docent, Iittera;qucGrcgoriio^tenduiil *,quibus pnedicto Ratisponensi impcrialis sigilii pr;efccto Henricum, anathematis vinculis irretituni, ex caiioiium pra;scripto solveret,
B

temporibus,

illam

ferventem in devotione
pati

iiioviiiciam iujiinxit:
in

seiiserimus Ecclesiastica; liberlalis,

nolcntes,

Cum

nobiiis vir Ilenricus iialus charissimi


filii

sicut ctiam nec tlebemus, (|Uod a (jiUKiuam sibi

Chiisto
toris,

nostri Friderici

Romanorum
se

iiupera-

aliqua iiiferatur injuria vcl jactura, uiiiversilatcm

pro perjurio quod

iiiciirrit,

patri

temeie

vestram rogamus
Cliristo, quateiuis

et

obsecranius in

Domino

Jesu

o|)poiiendo, sit per venerabilem fratrem

nostrum
prai-

[irovida

mcditatioiie pensantes,

Salzeburgensein arcliiepiscopum, auctoritate nostra,

quain indecens
filius

existat, ut patrem benemerituin <|uisquam , gratis offendere moliatur dilecto filio Henrico nato imperatoris ejusdem, qui taii(|uaiii nec visii, nec audilu perceperit qua; geiiiloribus a filiis et

probrosum
,

excoinmunicationis viiiculo

iiiiiodalu.-;,
,

scu

quemquam

revercntia dcbeatur
ancctioiiis hiiiiiana;

divina;

legis

immemor,

et

sentium tibi auctoritate iiiaudanius (luateims eidem, cum sit ad ijisius imperatoris gratiam jam reversus, jiixla formain Ecclesi;e, bencficium abs^olulionis iiiiiieiidas, sullicieiiti ab eo priiis cautioiie recepta, quod militibus Danis, ab obsequio

contemptor, dicto impeiatori

Romana;
quos
fecil

Ecclcsia;

redcuiilibus
et

iiecnoii

clericis
e;ulciii,

se

petram opposuisse scandali perhibclur, nulliim


sed ipsum polius,

accedLiitibus ad illam,

redeuiilibiis

ab

in concepta prosecutione neciuitia; pra;stelis consiliuni, auxiliiim, vel favorein


:

bonis suis, nonabsque divina, et Aposto-

queni noii absijue gravi nota proccdcre ad cxcessuni

tam

detestabilis inconvenienticc

permisistis,

quod

Re?. VIII. p. 36.


IV.

1.

' Lib.
llist.

ix.

Ep. ccxxxii.
I.

Naucl. io

Cliroii.
Ilal.
I.

l'ariilulph. Colleiml.

Ncap.
iii

iv. Sigon.

'liret;.

I.

is. Ep. clx.mi. >.- Lib. viu.

liii.

culxi.

Iioc

anuo.

* Iticli. ^

Je S. Gcnii.

Cliroii.

Ilisl.
iii

de reg.
.^mial.

'

Godef.

Grei;.

u.

tp. cl.\xu.

10
liccc

GREGORII IX AXN-US
Sedis injiiria spolinri satisfacial compelenlcr.
i\al.

9.

CHRISTI r235.

moiiitis cl maiidatis intendatis, et obedialis huniililer

Dal. Periisii
d I.

Angiisli .

ac

devote, statuta',

qiur;

pro '"eformatione
et saliile

Non

ita

Fridericus acceptam injuriam


iinpia
iii

fiiio

pacis, ac negotio fidei, conservatione Ecclesiastica;


libertalis,

tare

patrem consiiia agisine cansa ile lilio jniter opinionem concepisset, sive alia de causa iilum regno oxuit, carcerique mancipandum in Italiam non a|iU(i IJrulios, uli Slailensis asserit ', sed potius apud Apulos, ut alfirmantRicliardus ' et alii ', cuslodientlum misit, qua de re lia!C in Gregorii
remisit, sive

enim

correctione

morum

animaiioslri

coepisset,

sive

sinislram

rum
anno

duxerit facienda, inviolabililer scrvaturi, etc.

Dat. Perusii XII kalend. Junii, Pontificatus


ix .

Fridericum ad concorquamvis antea, ut dictum est, controversiam Ponlificis judicio dirimendam jier13. Institit etiam, ut
flecteret, qui

diam

ad ejus gremium, redeunlem non induit slola prima, non occidit vitulum saginatum, sed proscriptum in Apuliam, regionem longin(|uam,
Gestis addila
:

Quem landem
,

misisset, recrudescentibus novis dissensioiiibus a


coeptis rcsilierat
kal.
et
:

cuni supplicatione veni;t

quare Ponlifex

datis Perusii

Aug.
iii

litteris

proceres Ecclesiasticos ac laicos,

qui

imperiali aula auctoritate tlorebanl, sol-

pater hoste crudelior custodiffi mancipavit . Id

licilavit',

urgerent Fridericum, ut
tolani

quemadmoduni

vero anno sequenti


Ricliardus*
filium
:

incunte

contigisse

testatnr

amccxxxvi, mense Januarii, imjierator


fida

controversiam, in Pontificis arbitrinm conferret non enini expeditionem sacram


cceperat
:

suum Henricum snb


in

custodia,
et in

per

adversus
concordia

iiifideles
[lOi^uli

comparari posse,
esseiit.

nisi

mutua
Gre-

marcliionem Lancea; mittit


lia

regnum,
Felix,

Apu-

conjuncti

Asseusit

in

Rocca, qua' dicitur


.

S.

servandus traincerti

gorio imperator, ac ne res diutius tralieretur,

eam

dilur

Ubi Ilenricum etiam anno proxinio morin

tem

oppetiisse legilur
:

Fragmento

bi-

legem adjecit, ut controversia (^roxiino Natalis Christi die, adjecta iii compromisso trigiiila milliuiii

nec defuere, qui neci a patre tradilnm exislimarent, de qnibus fusius laudali auclores .
storici

marcarum mulcla, dirimeretur;

et si

In-

subres Pontificia; sententia; stare respuerenl, ana-

In

locum

i)orro Ileniici

cui Conrado

nomen

erat

Fridericum alium filium, ad Germanici regni api,

themate deflgerentur, visum


|ionendani

est Poiitifici, adcomrem arduam datum angustum tempus


;

cem

postea extulit.
12. Lonfjobardos ciim Friderico, et Italice po-

Nec Gerpidos inter se conciliare stiidet papa. mauos modo perduellioiiem Henrici secutos ad obsequium adducere studuit Pontilex verum operam etiam omnem, ut Insubriae tumuleo enim spectabant Ponlus sedaret, collocavit
Friderici
:

ue tamen susceptse provincia; deesset, [latriarchae Auliocheno iiijunxit ^ Insubres moneret, ut oratores ad permittendam ipsius Pontificis niaximi judicio controversiam summa instrnctos auctoritate milterent,

Gregorius, etc.

Mandamus quatenns
proximo nunc

praefigas rectoribus so-

tificia consilia,

ul pace inler clientes imperii revo(lua de re

cietatis ejiisdem,

ac ipsis Lombardis pro termino


futiiras,

cata,

arma

in Sarracenos verlerentur,

kal. Dec.

inquapersyntotuin

ad

Insubria;,

Flaminia;,
"

et

marcliis

Tarvisinae

dicos, seu per procuratores sufficieiites et idoneos,

prffisules scri[)sil

ac |>atriarcbain Antioclienuiii,

plenum mandatum babentes, ad ponendum


negotium sub pnescripta forina
et

cui legati Sedis Apostolica' nuinus, ad exlinguen-

in

manu

Ecclesiae,

dam

discordiam imiiosuerat, bonorifice excijiere,


consiliis obsecuiidare jussit
:

ejusque

Ecce vene-

rabilem fratrem noslrum, patriarcbam Anlioclicnum, virum uticjue providum,et(liscretum, quem

parendum siiper eo praecise mandatis nostris, et ad prorogandum ipsuin termiiium, si viderimus expedire, omni dilatione ac excusatione cessantibus,

ob

suae devotionis fervoreiii, et


exigentiaiii

tonini

nos, et
el

propriorum inerifratres nostri cliarum


concesso
sibi
i|isas

babemus adiiiodum

acceptuni,

compareant corani nobis. .\liuquin sibi si quod eis periculum exinde coiitigerit imminere. Dat. Assisii VI kal. Octob. aniio IX . Eodemque argumento Insubritc foedepoleruiit iniputare,

plene legationis officio, ad partes


destruat,

de fratrum
iit

ratarumiiue urbiuni
discordia in
apertuiii

praefeclis

scripsit
,

'

ut vcro

nostiorum consilio providimus destinandum,


evellat
et
et

belliim

fruslra

exorlam

aidificet et

plaiitet,

qua;

(ic-

flammam
rit,

e.vtinguere satagente Poiitifice, eruiie-

struenda

evellenda, ajdificanda noveiit et plaii-

sequenti anno dicetur.


1-i.

tanda. Moneimis ilatiue imiversitatem vestrain allenlius, et liortamur pra'cipiendo

Ad conciliandos
Flaniinite
,

eliain

mutnis

in se odiis

mandanles,

(|ua-

efferatos

Piceni

ac

Uiiibri;e

populos

tenus pra;fatuiii patriarcbam


Apo!-t(dic;x;

tantiuain legatuin
iii

Sedis, et

magiuim
tractantes

Ecclesia Dei lo-

ejiisdem [latriarchae opera usus est Gregorius, ut lilterie ad praetorem popiilumiiue Biitenorensem
edocent. Miserandas enim clades
liiiic

cum

liabentem, imo nos in ipso potius recipientes


et

Ravennates

hilariter

lioneste

ejus salubribus

Rreteiiorii, Forojulienses, Ariminenses, ac Foriinde Faventini, Caepoiiipiliani siiiiul conjurati


;

SUii. in

('.liron.

Hicli. de S.

German.

iii

Cliron.

'

Fraf;-

senatcs, Urbinates, Cervienses,

mutuo

sibi iiifere-

inen.
alii.

Iiist.

incer. aHclor. Naucler. loc.


Ricli. ibid.

I.

ciliilis. Panilul|)li.

Collenut. et
Ilist.

baut, ut pluribus

prosequitur

Hieronymus RuEp.

Stadens. Godef.

.Mallli.

Paris.

Anul.
1

Elvag. Chr. Frac;.


alii

liist.

receut.

incer. auct. Nanc!er. Paiidiiliili. Sigonius, et

Eod.

IX. Ep. LX.\iii.

[).

CLXiX.

Ep. CCXXXVll

CCXXXV

11.

GREOOUII IX ANNIIS
beus'. Tiim ijaternascurasapplicuit", ulsubortam inter Assisinates cives disconliam sedaret; (juilius

!.

CIIRISTl

\2:i'y.

est

hoc anno

infelix

piclate

conspicuum
macnla

Mantua,qua; episcopum siium a netariis ac sceiestis homini,

etiam noiuiulla servanda


contulissc, ubi ultra

injunxit,

aliiue ad

ea

bus, lia'reticormn fautoribus

vel lia^reseos igno-

perficien<la, eonjectura e?t {;rej,'(U-iuui Assisiiuu so

mini;c

iiKiuinatis, crudelissime obtrtinca-

mensem commoratum
Pra>terea

testan-

lum
nos

luxit,

Quo

audito

tristi

nuntio Pontifex,ut

tur ejus Epistolfc

stinum in

episcopum Pra;neTuscix' proviuciam legatum misit', (luo


'.
;

similia imminentia facinoia aveiterct ad Mantualilteras

scripsit

',

quibus meritis poenis comet

Fiorentinos, Senenses, et rrbevetanos, perlidorum

missi

sceleris

auctores ac parlicipes percutit,

cuuopera alienatos, in concordiam addnceret Ctosque Sedis Apostolicae iuTuscia fideles monuit',
dissensiones ac beiia

consenlaneas Mantuanis leges

dixit, qiio in poste-

rum
alii

tantuiu llagitium, ac scelus in suos e|)iscopos

emert,Tntia

compescereiit,

pupuli non
auiierent,

modo

tentare, sed ne cogitare qui-

unde damna ingentia Ecciesiis inferrentur. Tinu Rolaiidum subdiaconum, et capellanum suum, ad
consilia et foedera in
siaj

dem

Gregorins, etc.

populorum Rouianiu Eecle-

Cum

nuper

|)rim() die

Rogationum, episco-

obnoxiorum perniciem, at(jueAposlolic;c Sedis

pus ipse ad monasleriuiu S. Andrea; Mantuanum


aecedens ingressus fuisset, capellanum monachoruiii pio refiirm itione i|isius inonasterii tunc vacantis, superveiieriint antiehristi satellites, a qui-

jussil ";

contemptum eruptura , dissolvenda incumbere eodeuKiue argumento Viterbiensilius litteras misit', ex (luibus aliis(]ue colligitur lia;re;im
ibi

pullulasse
15,

".

bus
haretici'! intcrfi-

fuit

tam crudeliter

inlerfeclus, ut ex ipsa atro-

vero serpisse latms, ac priunol)des infecisse didicisset, mox eo ad eam ex agro Dominico exstir|iandam radicitus accurrit, ac latam
eitiir.

Cum

Episcopus Pataviwis ah

citate

sceleris et s;evitia

manifeste appareat, eos

velut hffiretica sorde inlectos Ecclesiie Dei et CatlioIica;

Udei

voluisse injuriam irrogare,

Nam cum
cum
in

|)rimo ejus faciemgladiisim|)ctiissent,

postmodum

Ronne

ali^iuot aute annis adversus luereticos senlentiam renovavit % quibus consentiunt ea, quae ejus Vitffi anctor Viterbii gesta monumentis consi-

ambas manus

i[)sius

Domiiio consecratas,

modum
cifixi

crucis brachia cancellasset, despecta Cru-

reverentia, impie amputanles,

eumdem

(jua-

gnavit

Ibi

multos

lia?relicos,

Joannes Beneventi papa dicebatur,


assertione fideli,

quorum unus tum ex testium


et turres

draginta et pluribus sibi

plagis impositis, quasi

tum

ex confessione propria, poet

totum scindere pra?sumpserunt, saturari de morte et laniatione Christi Domini non valentes.
17, Porro licet ad
civitate
et

pulo assistente damnavit,

eorum domos

de nobilioribuscivitatis ipsius funditus faciens denioliri . Denique ne qua mali labes in ea provincia btereret,

elamorem sanguinis tota commola, quia iniquitatem caeli revelant,


terra

adversus pestilentcs

consurgit,

potestas

Viterbiensem ac Tuscanensem episco'".

vestra, ad

pos, in dioecesibus suis, in eos inquirere jussit

Priori vero et

Radulpho Ordinis

sacri Pr;cdicato-

rum
ses,

ba;reseos labe et infamia aspersos, Viterbien-

hoc vindieanduin negligens fuerit et remissa, ex quo non levem suspicionis notam noscitur incurrisse, vos tamen deplorantes et gemenparentis occasiim, et niinium tes miserabilem
exinde conturbati, zelo vos cxcitante divino, insurrexistis unaniniiter

Tuscanenses, Ortanos, Balneoregicnses, Castrenses, Suanenses, Amerinos, ac Narnienses, in


gratiauiEeclesia; reciidendi provinciam imposuit ", cpiscopumque Ortanum ea in re ferre illi opem
jussit ".

per vosipsos in parricidii ultiopersonas, quae

nem, quamvis
iilis

in

aufugerant, se

favorabilem exhibente
vindicare
:

potestate pra^dicla, ne(juod, etsi ad

Stndioquoque episcopi Patavini


"
:

in biere-

(|uiveritis

pro|iter

tam

ticos inquirendi collaudato, ut in re suscepta perstaret, liorlaliis est

grande maluui noster expaverit animus, cor contremuerit, et aurcs tinnierint


exposita nobis
tiorriliilitate pcccati
;

pari(|ue zelo inflaminavit''


Cliristi,

Paiinenses religiosos equites Jesu

qui ad

tamen vestra devotio, imniensiim


inaleficii, in
qiii

exseindendam hajresim contiindendamqueoperam


navabanl, atque in Apostolicc Sedis tidcm etclientelam acceptos'%ac privilegiis munitos ",a Jordano
sacrae Pra)dicatorum
fainilice

dolorem, (juem intulerat enormitas


parte aliqua mitigavit,
inoti

contra vos non

immcrito fuissemus,

si

aliter fecissetis.

generali magistro,
florebat,

Et

quidem cum

pro causis praedictis biberit

qui sanctilalis

et doctrinaj

fama tum

ad

ei)iscopus

pietatem institni praecepit ".


16. Atqui jure merito Pontifex

sacro

die

memoratus calicem passionis, passus et in kuo sacro, videlicet in capitulo


cujus fide ac libertate cer-

tantam operam
quantas

ipsius raonasterii, j^ro


tabat, et ibi

ac diligentiam in

hffiresi

extinguenda, exscinden-

mortem

recipiens, ubi vit;r requirebat

daqne consumpsit,

cum

probe nosset

calamitates in civitates ac populos inveheret. Testis

auetorem, patientis tilulus conciirrentibus singulis circumstantiis clarius enilescit; dum quasi novus
Zacharias est in templo pro
clesia immolalus, et
fide, ac libertate

Ec-

1 Rub. Hisl. Raven. 1. vi.Sijjon. deregn. Ilal. 1. xvii.-^ 2 Lib. ix, i Ep. xlv. ' Ep. ccxxt el ccliv. ' Ep. cLxxviii. Ep. cxii. > Ep. cLSXix. 8 Ep. cxcii. 9 Exlat ia Ep. CLXxvii. ' Eod. I. ix. Ep. >' Ep. direct. inquisit. cxci. CLXXXVil.

" Ep. cLxxxviii, " Ep. cxiv. Ep. lxiv. Ep. Ep. Lxvi. " Ep. Lxii.
'*

nequissimorum am|)lius revelatur nequitia, nomenqiie ipsorum sempiterno


parricidialis rcatus opi^robrio maciilatur.

's

lxiii,
'

'

Eod

I.

IX.

Ep. xcvii.

il2
\S. d

GREGORII IX AXXUS

0.

CHRISTI 12:?5.

n igitur magis vindicla,


])roi)agetiir,

fiiiam excessiis

Jim. an. i\. Adjicitur in Regesto, episcopo Mutincnsi


sina;,

memoria

cum

lictores flagitiosissimi,

ac ]ira)sulibus

Insubriai, Marcliiaj, Tarvi,

ct sceleralissimi

parriciiim in acorba et Sipva nece

Romandiola}, duci Venelornni

aUiue impeid.

parentis ciiiscopi ct pastoriscontrase provocaverint

raloii Kriderico scriptuin ad

coniprimendam perJun. case

CKlum etterram, et gravissime offenderint non soium Romanam Ecclesiam,a qua pra^fatus episcopus luit ail Mantnam nssuniptus, \erum etiam niniis
exacerbaverint Ecclesiam generalem, nos de fra-

ditorum improbitatem
pitulo

quinto vero

Manluano eadem de

re scripsit',

magno

dolore