Vous êtes sur la page 1sur 614

A

C/tSARIS BARONII

ANNALES ECCLESIASTICI
TOMUS VIGESIMUS SECUNDUS

Cet oLiviayc. par lus oonections ct les additions

Hoc

iii

opeiv taiu niulta sunt aut conecta aul

considerables qui y ont ele operees, est devenu la


propriete des Editeurs,
droits.
soit la
i[ui

addita, nl id suuni Editorcs icildiderint.et (|uidcjnid

se reservent tous leurs


,

snorum juriuni
idem aut

sit

sibi vindicent.

Itaciue.

si

quis

Toute contrefacon ou iniitation

qnelle iinc

lurto ediderit aut (luoquo niodo erit imi-

ionne sous laquelle


,

elle se presente, scra

pour-

tatus, in criniine crit et

de injuria poitulabitur.

suivie rigoureusement

conformcment au\

lois.

r
C^SARIS
S.

R.

E.

CARD. BARONU
J.AG.

OD. R.\YN.\LD[ ET

LADERCIIII

CONUltOATIONIS OKATOHU IMtESBYTKRORU.M

ANN ALE S
ECCLESIASTICI
DENUO
EXCUSI ET AD NOSTRA USQUE TEMPORA PERDUCT

AB AUGUSTINO THEINER
KJUSDEM CONGREGATIONIS PRESBYTCRO, SANCTIORUM TABULARIORUM VATICAM PR.FECTO, ETC, ETC.

TOMUS VIGESIMUS SECUNDUS


257-1285

^"

BARRI-DUCIS, LUDOVICUS GUERIN, EQUES ORDINIS


TYPOGRAPHUS EDITOR
DCCC LKX

*?.

SILVESTHI,

.W

SUMMARIUM
TOMI
XXII.

MCCLVII

1,

2.

Dissidentibus

inter se

'cornubiaj comes et Alphonsus CaslellK argumenta illi secunda, huic contraria.


in

electoribus, reges, Villelmo inlerfecto, designantur Richardus et Legionisrex. 3-5. Exponuntur dissidii causa) el
6-8.

archippiscopo Aquisgrani Controversia necdum sedata, reges aemuli gratiam ambiunl Pontificis. 9. Pbilippo Saiisbur10-42. Apostolicam Constitugensi archiepiscopo exauctorato Ulricum sufficit Alexander. antistitum consecratione contemnens Philippus contumax anathemate tionem de eleclorum et canonizalio; felix Primislai percellilur. 13-16. S. Hyacinlhi Poloui pia mors, miracula cederet, sacrum bellum indici ducis obiius. 17-20. In Boleslaum Scevuni, si moniiis non Lituauos, Jaczvingos aliosque comjubet Pontifex. 21-23. Religiosam militiam in barbaros commiUenles analhemale ad officium et obeet tutatur ; mililes facinora crudelia

Romanum regem

Per oralores Germanise salulatus et Colonieusi inauguralus Richardus pias leges sancit.

mendat

'

et Ponlificis de eo omnigena dientiam revocat. 26-28. Danielis regis Russiae a fide defectio, 30. Daniee episcoporum Concilium latas ibi leges Apostolica raunitauctoritate sollicitudo. 29, martyris Alexander. 31-33. Bellura Danos inter el Norvegos. 34-36. Sepulchrum S. Albani rex pie adit. 37. Mira de sorore D. Edmundi, et Valteri sanctltas. repertum Ilenricus Anglia; re Sicula millenti et Heurico patri 38-42. Edmuudo regis Anglia; filio oratores cum lilteris de
;

Archiepiscopus Eboracensis suo Siciliam comparare molienli papa per legalos respondel. 43. 44-47. Manfredus, Henrico moras trahente, moriturus absolutionem ab anathemate petit. fide persistunt, dislincti idcirco Siculos in suiobsequium adigit Aquilani tameu in Ecclesia
;

a Pontifice. 48-S3.

maximus

deque favoribus Alexandri in religiosos. 54-57. Ponlifex Ecclesis adsertor ipse, Galliarum praesules ad eam tutandam excitat. Tartarorum Episcopis Pampelonensibus privilegium confert coronandi Navarrae reges. 58, 59. Assasinis et de Perside victori. 60-62. De Assasinorum in Phffinicis provincia de Saracenis sibi constituunt sede et religione. 63-74. Tartari proditorie vincunt Turcos et tribularium Aladino Iconii soldano superstitonisMahometanicae contemptori principem. Pontifex

De rebus

Italicis,

libertatis

eorum

fidei Christianae principaliora

mysteria per litteras egregie exponil.

MCCLVIII

1-12. In

turbis crudeles Ezelinus et Albericus anathemate percutiuntur, Italiffi variam sortem experiuntur ; seditione Romae excitata Pontifex Viterbium suarum defectionera auclore Manfredo, qucm fugit, expertus quarumdam provinciarum in Siculi regem eligunt. 13-ie. Alexander curis de Siciliaj rebus intentus astulia sua decepti

ingentibus

diversffi civitates

postposito Alphonso Caslellae rege, Richardum regis Romanorum regem ob iUustria sanclilalis specimina binis titulo ornat. 16-19. Ludovicum Galliarum optime 20-22. Discordiae inter Galliarum et Aragonias reges a S. Ludovico litleris dignatur. quibusdam de hajreticis latis Calharorum composityc ; S. Saturnini miracula. 23-28. Statutis 29-39. In conciliandis Januensibus et Venelis domi el

Angliam nuntium

mitlil

elValdensiumerroresdescribunlur.

paterna sludia. 40-42. De turbis Saracenos in Oriente contra Pisanos bellantibus Pontificis cajso succedit Ilechi filius Constantinus. inter etTartaros. 43,44. Michaeli Bulgarorum regi

Ann.

TOMUS

XXli.

P.AVN.

11

II

SUMMARIUM.
1-0. Ezelino
3.

MCCLIX.

tyranno impie mortuo, el Alljerico fratre ejus depulso Ecclesia recreari coepit. Provida Ale.xandri de misero Insubriae slalu decrela, quse spernens ambitiosus Manfredus censuris punitur. 14-17. Pontifex precibus Theobaldi Navarrae regis ut coroneiur annuit,
ejus pietalem insigniaque studia per litleras laudat. 18-20. Pro Aragoniae et CastellaB regnis quajdam decernit et Valdemaro Suecise regi ob graves rationes uxorem nepiem ducere

concedit Pontifex. 21-26. Pontifex coUapsis moribus disciplinaeque Ecclesiasiicae instaurandae incumbil, praesulibus grave eorum munusinculcat. 27-30. Parisienses academicos et perlinacem Guillelmum e S. Amore litteris corripit. 31-44. Tartaris Occidenteui sibi subjicere,

Uiigariam adjungere meditantibus, Alexauder horum regem Belam literis solatur eique siibsidia l)ollicetur. 43, 46. De Anglorum lurbis deque frustrata pace S. Ludovicum inter ct Henricum.
47-51. Lugenti S. vegi de morte
lilii

Ludovici consolatoria

Pontificis Epistola.

S2-60.

Grae-

corum imperii stalus delecto Michaele Palaeologo, et Balduini cum eodem pacis studium optato destitutum successu describitur. Cl-63. Qusdam de Hospitaliorum et Templariorum
ordinibus.

WCCLX.

1-5.

Pace ab Alexandro ohlata repulsa, Manfredus varios motus excital, Florentinos in Senenses iufauste pugnantes subjugat. 6-12. De Flagellantium haeresis origine, dilatalione eterroribus. 13. Alexander conlroversiam in clero Urbis natam componit. 14. Edicta Pontificis in defendendo jure Ecclesiaslico in Scotia. 15, 16. De Alberto magno deque magicae artis in Germania funeslo exilu. 17-21. GermauiK imperium Primislao Boheinorura regi oQertur; Alexaudri de

rum

ejus inuuctioue inslruclio Prageusi et Olouiuceusi episcopis. 22, 23. Pontifex de Christianoin Prussia strage agit. 24. Pax inter Un^^aros et Bohemos de Styria prceliantes. 25-28.

Tartari devastala Polonia in Asia late progrediuntur. 29, 30. Olaoni eorum regi baptisari cupienli gratulalur Pontifex. 34, 35. Coucihum in Galliis de parandis auxiliis Palestinae

Christianis. 36-bO. Pontifex Epistola amplissima de controversiis inler episcopos Graecos et

Lutinos iu Cypro decermt. 51-54. Trium principum bellum adversus Palaeologum.

MC.CLXI.

1-3.

Adversus haereticosel infideles Pontificis decretaet studia. 4-6. Coucilium llomae indictum differtur ob Tarlaros in plures provincias irruentes. 7-15. Poutiftce post indiclum Viterbii Coucilium mortuo, Urbauus IV papa eligitur; Encyclicae ejus litterae. 16-21. Scribil sorori de sua eleclione, ilem S. Ludovico et lilio ejus Philippo. 22. De Manfredi tyranuide. 23-23. Poutifex discordias Ecclesiae Salisburgeusis componit. 26-33. Constanlinopolis a Gra3cis expuguata variis turbis vexatur ; Palsologus ab Arseuio anathemate leritur. 36. Pontifex
iustituit

Ordiuem equestrem

B. M., eique

formulam

disciplinee praescribit.

AICCLXIL

1-8.

Ad Alphonsum imperialia insiguia postulantem, ad regem Bohemiae super Germaniae eleciorum consilio Couradinum Cajsarem creandi Pontilicis Epistolae. 9-15. Ad Jacobum AragoniaJ regem, cujus alUuilatem aUectabat Manfredus, scribit Urbanus eum ab istiusmodi opprobrio dehortans. 16-21. Heui ad S. Ludovicum gnuulaudo ipsuiu affinitalem Aragoniaa 23-26. De legis respuisse. 22. Moniia Poutificis ad fidei ceusores creaios iu Ligurid el Insubna.
Richardi Cicestreusis iu .^iiglia episcopi sauctis adscripii vita et n;iraculis. 27. Eximias virtutes Ulnci Uaceiuburgeusis lu Germauia episcopi. 28. B. J2gidii mors ei qusdam gesla. 29-32. Quid jam papa Alexauder adversus Tartaros constitueral, et qualiter Urbanus super consilio Seplenirionalium respouderil. 33-43. luvalesceute schismaiicorum potentia, Urbauus per lilteras boilalur fideleset S. Ludovicum ut Balduiuo aiiua comparauti opem ieraul. 44-51.

Siudium PontiUcis m compoueuda conlroversia MargarUam reginam inter comitem. 52. Cardinalium crealio.

et

Audegaviae

MCCLXin.

1-15. Pontifex

ob clades Christianis in Terra-Sancta et maxime iis in Syria inflictas ingenti dolore affectus, lugubribus litteris S. Ludovicum acpereum fidelesad auxilia paranda inciiat, obsecratur. 16-21. Pontifex curans recuperare Constautinopolitanum imperium intcr alia Ecclesiasticos ad bellicos sumptus tolerandos obstriugit, detreclantes objurgat. 22-36. Palaeo-

logo gratiam Poutificis ambieuti, schisma abjurare Giaicosque iu gremium Romanae Ecclesiae reducere promittenti Urbauus respoudei amplissimis et Pontifice dignissimis lilteris, et apocrisiarios ad id exequendum miitil. 37-42. Litigium super imperio Occidentali inter

componere nititur, utrumque Richardum propterea iratum paterne instruit, ulrumque ad mutuam concordiam eodem litterarum exemplo iegatis ad eos missis concredito ievocat. 64-72. Pontifex Manfredum llaliai dominium aUectantem ad diluendam causam vocat; litieris ad Cbristi fideles directis ejus tyrannidem exponit. 73-80. Duabus lilteris Seneusium crudelitates exprobrat , ad officia eos revocat , sed incassum ad auxilia externa coulugit, in primis Fraucorum et Auglorum. 81-86. De exorto in Anglia bello ciPontifex sollicilus S. Ludovicum ad illud sopiendum iucitat, legatum miltit. 87-90. De

Alpbousum

et

Richardum enatum Urbanus

edita Constitutioue

Romauorum

regis titulo decoraudo. 43-63.

Ruleuis.et Lilhuauis^ de S. Aulonio, Clarissis et Servitis.

SUMMARIUM.
MCCLXIV.
I.

itl

Ponlifex quos ad officium fruslra censuris, armis

pacem Fnincorum reginara


S.

inler et

hocce de Siciliffi regno tractal. Ludovico significat, et Alphonsum Piclaviae coniiiem ad suppeiias Carolo ferendas sol10-26. .Manlredi cum Peiro e Vico Ijcital. 16-18. In .Manfredum sacra miliiia indicitur. conjuratio ad redigendum iii servitulem B. Petri patrimonium Urbemque Ponlifici eripiendam. 27-28. Institutum ab Urbano feslum Corporis Domiiii. 29. Ciiiae Ponlincis de Sardinia et Corsica. 30-31. Uibaniclemeutia in hostes describitur. 32-34. S. Ludovici in pacanda Anglia, Pontificis in Navarrae rege tuendo studium. 33-36. Maurorum in Hispania irruplio el clades.
Ponllficis lilterae. 40.

nunc adifrere mcditalur. 2-12. Ac primo Caroium Andegavito comilem restiluere adnisus cum 13-13. Novos propierea Manlredi insultus Pontife.x liiteris

Hispalensis. archiepiscopi privilegium. 37-39. De conlroversia inter Alfonsum et Richardum RodolphusHabspiirgensis imperio polilur. 41-43. Archiepiscopum Colo-

Uilalur, Lundensem sede dejicit Honorius. 44-47. Liiteris Ponilliciis monitus in RutheDos, Lithuauos aliosquehostesarma suscipilOihocariusBoheinia) rex, in Jaczingos Boleslaus Cracovia3 diix. 48-51. Ungariae rex a foedere cum Tarlaris ineundo per Pontificem dehortalus arma in eos comparat. 32-33. Dissidium inier Belam et filium Siephanum Pontifex duabus

niensem

componerestudei. 56,37. In Grajcos miiitiam religiosain insirui cural. 38-63. Palaeoiogi Ecclesiae aggregari cupieniis liitene ad papam, a quo ad propositum exscquendum per Episiolam gratulatoriam adhorlaiur. 66. Pontifex componendis Graecos inter et Latiuos
litteris

Romanae

Gyprios discordiis intentus. 67, 68. Ponlilicis sludia pro Palesliiia et Syria, item pro Sarracenorum conversione. 69-71. Ponliflcis mors, et Seneusium hoslilis ia S. Sedis pairimonium

animus.

MCCLXV.

1-5.

riae et

Clementis FV electio, primordia et litterap ad omnes praesules. 6. Gratnlatoriae regis Hungaaliorum. 7-10. Clementis ad varios principes etad suos cognatos Epistolae. II. Tiistis

orbis Chrisliani hoc lempore slatus. 12, 13. Ponlifex increpat Carolum Andegavis comitem. 14-16. Decernit deficiente harede legiiimoregni successorem esse Ecclesiara. 17-20. Qua;dam siatuia Carolo nolificat. 21. Caiolo de acccplo regio nominegraiulauir. 22-23. S. Ludovlci

contra Manfredum
in Galliis contra
zelus. 32-36.

opem

eumdem tyrannum

ClemenUs

cnm eodem cerlare viiat. 26-29, Sacrum bellum promulgiit. 30, 31. Pontificis in tuendo jure Ecclesiastico validissimae liUeiaj conlia Saracenos ex Hispaniae regno pellendos.
implorat, Carolum

37-39.

staiu, lugubres PonUliels liller;e. 40-47. Ponlifex Armeni regem Ayionum, Palaeologum, S. Ludovicum, item Franciee fideles totidem Episiolis horialur ad ferendum Christianis auxilium. 48-30. In Ungaria regnisque finitiniis contra Tartaros invasores sacram mililiam indicit. 51-57. De sedaudis in Dania tumulilbus Pontificis et praedecessoris palernae curae. 58-60. Tragica Agnelis monialis historia. 01-68. Clemens ad medendum trisU sorii Augliae in hoc regnum miUit legatum opiinie instrucium, horlatur ad idem Ludovicum. qui ipsi obsequilur. 69-73. LegaUis perduelles devincil anathemale, regem libertaU restiluiu 74. lu S. Bonaveiituram elogia. 73. De S. Thoma Aquinate ; de Tempiariis.

De Cdelium in Asia funesto

MCCLXVI.

1-4.

De Caroli

et Beatiicls

solemni inunctione
8-11.

litterae Pontificiae.

5-7. Caroli liberalitas, Ponli-

ficis

quereiae et consilia.

Clemens

lilteris

gravissime

refringit

minas

.Manfredi, in

quem expediUo
\

Clemens

sacra instauratur. 12-21. Parla victoiia sibi per litteras gratulanlur Carolus et describunlur eliam .Manfredi hac occasione exstincti vilia. 22. Plures llalis nonuli

Ecclesiae reconciliati. 23, 24.

PonUfex de

felicibus e victoria Illa successibus,

deque Balduino

auxilia conlra Gisecos anhelanie. 23,26. Mauri Hispaniam infeslanlesprcBlio funduntur. 27-33. Poniificis ad regem Aragonum litterae de secundisuupUis, el de Saiacenis a regno exscin-

dendis ; et de Judais coercendis. 34. Feiicia Alfousi Castellaj in Mauros gesla. 35, 36. An"lia a perduellibus aulea oppressa Poniiflcis cura erigilur. 37. Jus Ecclesis luetur Ponlifex. 38-39. De eadem materia, item de pace litterce Clementis ad Hungariae regem. 40. Polonia de Ruthenis victrix. 41-47. Rebus Christianis in Terra-Sancta in maxima discrimina adduclis
Pontificis ileratae soUicitudines.

MCCLXVIl.

1-4.

Couradinus contra Carolum ejusque regnum conjurat, a Pontifice ideo anathemale percel. Saluberrima instrucUo a papa Carolo data. 6-9. Carolus de susceplo paciarii olficio scribit ad Pontificem, qui de eodem certiorem reddit Richardum. 10, II. Pontificis ad Pisanos
lilur. 5.

objurgatoriaelitterae. 12. Sicllia a Saracenisluibata. 13-16. Heniici Urbissenatorisconjurantis in Caioluramores. 17. LiUer Pontificisad JacobumAragonium Saidiniam affectanlem. 18-21.

De proditione in papam conllata dcque Guelfis et Gibellinis. 22-30. Clemens diulurna; de imperio controveisiae definiendae iutenius. 31, 32. Vicloria de Saracenis. 33. Ponlificis ad Jacobum Aiagonium liierae. 34. De Angliae regno cura;. 35-38. archiepiscopusiNarbonensis de haeresi accusalus apologeticum libellum miiiit Pontifici. 39, 40. Ad archiepiscopnm Bremensem Epistola de erroribus circa Eucharisliani. 41-43. B. Hedvigem sanclis adsciibit et encomiis celebrat Pontifex. 46, 47. Scribit ad Bohemise regem Ollocharum arnia sacra in Lituanos parantem. 48-60. Expediiiouem conlra Saracenos vovel S. Ludovicus cum iribus

F
filiis,

SUMMARIUM.
a Pontifice per Epislolam laudalus, a pluribus principibus imitatus. Clementis de hoc opere soUicitudines. 61-6S. Regis zelus restituendo pietatem, raores el concordiam inler dissidentes.
excitat, Armeniae regem Apuchae Tartarorum principi arraa Christianis ofTerenti Ponlificis litter8e.72-8I.Pontifexdatisdoctissiniisacamplissimisad Paiffiologum Gitecorumque patriarcham Epislolis agit de redintegranda Ecclesiarum conjunctione. 82-84. Clenientis in religiosos favor et pietatis promovendaj studium. 85. Mors Parisii Camaldulensis pielate eximii.

66-69.

Clemens Paiaeologum ad Ludovicum sequendum

moerenlem

solatur. 70, 71.

MCCLXVllI.

1-3.

Clemenshorlando Carolumad redeundum in Sici]iamprodilionemmolientem,in Saracenos sacrum bellum indirit. 4-20. Memoriale Pontificis de Conradini Sicilia; regni invasoris cri-

minibus. 21-24. Queritur Pontifex Ronianos Conradini vexilla solemniler excepisse. 23,26. et sacrilegia ab Henrico Romano senaiore patrata. 27-31. Quaerimoniis Pontificiisexpositis in iitteris ad Annibaldum Urbis procorisulem spretis, Carolus de Conradini et Henrici peiduellium aciebus insignem victoriara divina ope repoTtat. 32, 33. De hoc triurapho Caroli ad Pontificem laureatae litleree. 34, 35. Friderici stirpe lugubii raodo exstincta, Sicilias insula ad Caroli obsequia revocatur. 36. Poulillcis ad Carolum giavia raonita. 37. S. Ludovicus jurisEcclesioe tutor. 38-41. De variis abusibus AUonsus Portugaliaj rex a ClePerstringuntur scelera

menie

arguitur. 42-46. Agit Ponlifex de imperii controversia inler


regis Bohemiae insignes virlutes. 48.

47. Olochari

Alfonsum et Richardum. De Augusliui archiepiscopi Nidrosiensis

S. Eduardi de feslo S. Januarii in terapus vernum errorem circa S. Pauli caput. 51-53. Apparatus sacri belli a S. Ludovico ornati qui socii. 54-56. Clementis papa, Salomce reginae, Agnetis marchion. Misnensis et Svatopluki ducis mors.

miraculis inquiritur. 49. De reliquiis

translalo. 50. Poniifex discutit

MCCL.\1.X.

Sede vacante. 1. Saracenorum a Carolo subjectorum plures baptisantur. 2, 3. Bellum contra Guelphos. 4-6. Dimicante cum Grsecis Carolo, S. Ludovicus Francos in sacrum bellum concitat, varios nactus socios. 7, 8. Rudolfus cardinalis legalus in Oriente. 9-11. Dauiae rex jura
Ecclesiae restituit.

MCCLXX.

Sede vacante. 1-b. S. Ludovicus a Palsologo de Graecorum controversia arbiter electus, a cardinalibus super eo inslruitur. 6-9. S. regis ad Saracenos debellandos discessuri monita filiis data, et zelus iu Tunelano rege convertendo. 10-21. Durante expeditione, pius rex lcelhali morbo corripitur, et sanclissime moritur, relinquens haeredibus suis testamenti vice Christianissimam instructionem. 22. Philippi regis de raorte patris sui ad clerum litterae. 23. Tunetani a Carolo strage funduniur. 24.Terribile naufragium classis ex Africa redeuntis. 25-28. Infelici Terrai S. slalui raedclur Angliffi rex Eduardus. 29, 30. Belae Ungarise regi succedit filius Stephanus. 31. Vladislai Salisburgensis archiepiscopi lugubris nex. 32. Margaretae filiae regis Bete pia mors. 33. Fames in Germania, haereses in Galliis. 34. S. Bennonis translatio.

MCCLXXI.

Sede vacante.

1, 2.

Reliquiarum

S.

Ludovici cultus.

3.

Philippus et Carolus urgent Pontificis

electionera. 4-6. Reliquiae S. Ludovici in Gallia rairaculis tulgent. 7-14. Gregorius

creatus. 15-19. Diversae ad

eum

graiulatori;e littene. 20. Sollicitudo Pontificis in Tartaris

verlendis. 21. Discrimen

rerum Christianarura in mentura de fcedere Ungaros inier et Bohemos inito a Poutifice corroborato.
electi regis

X Pontifex conSeptenirione. 22-31. Araplissimum docu32.

Richardi

Romanorum,

et Eotii Sardiui;e

tyranni mors.

MCCLXXH.

1-6. Gregorius reversus in Italiam,


et Franciae reges. 7, 8. Hic tifex esset initiandus et

etde rebus Syriae instaurandis sollicitus scribit ad Anglia' annuit Pontificis desiderio. 9-11. Describuntur ritus quibus Ponin Pontificalium possessionem inducendus. 12-16. In litleris adcom-

munitatem Januensium datis de Saracenis agit. 17. De .^ntiochi excidii causis. 18-20. Litis de regno Hierosolymitano Nazarenusarchiepiscopus judex designatur. 21-30.! Litterae Encyclicae de Concilio in Saracenorum et schisraalicorum causa celebrando. 31. Papx' ad Venetos litters. 32-39. Mortuo Balduino II Gregorius ad Alphonsum Castellfe regem iraperium anhelantem scribit. 40-46. De componendis discordiisinllaliaexortis Ponlificis curae. 47. Siudium Pontificis in sopienda veteri de Provincia controversia. 48-30. Defuncto Ungaria; rege Stephano Gregorius regem Boherai ad pacem cura Ungaris excitat. 51-54. Ladislaum defuncti filium saluberrimis prceptis instruit. 55-57. Seconianum oppidura repentino incendio deletur. 58-60. Gregorii palernffi lilterae ad Philippura Franci;e regem. 61-67. Henrico regi Angliae mortuo succedit filius Eduardus. 68. Cardinalium creatio.

MCCLXXIII.

1-5.

De loco celebrandi

Concilii, de personis ad

idem invitandis, deque rebus ibidem delibe-

randis. 6-18. Relatio episcopi Olomuceusis super rebus Germaniaj et provinciarum vicinarum.

SUMMAHIUM
quibus a Concilio proviiieiidum
Anglia;

esset. 19, 20. De corona Norvegiana. 21. Ponlilox Eduanlum regem consolatiir tle parentis morte. 22, 23. Gregorius Guidouem- occisi llenrici auctorem censuris gravissimis mulctat. 24-34. Papaj in tuonda libertatn Ecclesiastica, in comet

pon(!udis conlroversiis
['rancia; et liuliemiai

conciliandis inter se discordil)us per Italiam zelus. 3o-37. Gregorius

regcs ad hellum sacrum excitat. Alfonso hac do ro medilanti respondel. 40-43. 1.ugduno significat Kiluardo regi Guidonis pceuilentiam. 44-.'>0. PaUeologum per lilteras
Ecclesia: Romanaj aggregari petenlem ad conslanliam pro comitalu Yenusino Ecclesiie donato.
iiorlatur.
lil.

Grates agit Francia; regi

MCCL.X.XIV.

1-27.

Concilium Lugdunense II ejusque Acta. 28-31. SS. Bonaventurs! et Thoma^ Aquinatis mors, virtutes et canonizatio. 32-43. Alia i;oncilii decreta l)elhjm sacrum pr;e priniis altinen44-^4. 1'onlilicis controversiam

inter Undolphum el Alphonsum componere studentis Papa Uudolphnm Uonidnorum regem agnoscil. tiU-CI. Haiic rem notificat archiepiscopo Salisburgensi el regi Bohemiaj Olhocaro quem cum aliis principibus, pra;cipue cum Francorum rege conciliare nililur. 62. Censuraj in rebelles populos.
tia.

varia;

ad eosdem

lillera). 53.

MCCLXXV.

1-4. Gregorii pro copi>is in Ilaliam mitlendis lillerae. B-12.


Siciliae

regem Carolum,
studel Pontifex.

et Bavariiu

ducem

gratnlatur; Bohemia;

De lcedere juncto inler Rudolphum, regem denuo imperatori con-

clari. 14, 13.

13. Belliquadri interest morti B. Raymundi Penafortii niiraculis Ibidem cum Ponlilice agit Castells rex Alfonsus, demum juribus iraperii cedens. 16, 17. Bellum sacium contra Africauos in Hispaniam irruenles. 18-20. De regno Navarra; lis inler Pelrum regis Aragonum filium natu majorem et regem Francorum. 21-27. Lusitaiii praesules ab Alfonso oppressos tuetur Pontifex. 28-3S. Regem Aragonum adulterum graviter

ciliare

binislitleris increpat. 36-41. Lausanae inter Pontificem el

Rudolphum colloquium, quo

fuiito,

Constitutio editursuper ditione Ecclesiastica ab imperalore integerrime luenda. 42-48. Expeditionis Orientalis a Rudolpbo et diversis principibus suscepla; sumptibus providet papa,
varias
Italia;

civitates invisens. 49.

Graecorum

res.

50-S4.

Boamundo

Anliochiae

principe

defuncto turbisque in Oriente exorlis, Pontifex Carolum

Siciliee

regem adcopias

in Palesti-

nam
MCCLXXVI.

mittendas excitat.

l-14Gregorii obitus, encomia

et

multiplicia miracula.

IS,
et

16.

Innocentius
litlerae

vix

electus

Genuenses ad concordiam
ritur.

allicit. 17, 18.

Ejus ad fideles

praesules

Encyclicae. 19-22.
pie

Curae Pontificis de auxiliis adversus Sarracenos ferendis. 23.


24.

Rex Aragonum Jacobus

mo-

Palaeologum ad constantiam horiatur, Lucanos et Pisanos ad pacem reducit Pontifex. 23. Ejus mors. 26-28. Adrianus V eligitur et quadraginla dios post moritur, 29-37. Joannes XXI crealus papa, Gregorii Constitutione de Pontificis electione ut rigidiore remissa, Encyclicis litteris fideles principesque salutat. 38-44. Carolus Sicilia; rexclientelare officium novo Pontifici Diplomate amplissimo defert. 43. Ponlifex per litteras ad Graecae Ecclesiae
praesules

Lugdunensia decrela inculcat. 46-50. Philippum Francia;, expeditionis

Ilieroso-

lymitanae principem, el Alfonsum Caslella; reges discordes paciQcare studet Pontifex.

MCCLXXVII.

1-6.

Subsidium Terrae-Sancl bello inter Franciae et Caslell reges disturbatum deplorat Joannes, legatisque utrosque ad concordiam adducere adnilitur. 7, 8. Curae Pontificis in retundendis Sarracenis in Aragoniae terras irrumpentihus. 9-11. Pontifex contra errores Parisiensis Academia} statuit.M2, 13. Defendit libertates Ecclesia; contra Lusilanice regem. 14.
Pontificis liberalitas et zelus sacer. 15. De

Sarracenorum rebus. 16-18. Carolo

Siciliaj regi

ceditur jus in Syriam

Sarraceni inter se dissident. 19,20. Joannis inopina inors, et qua;dam

de ejus vita. 21-28. Sede vacante, Pala^ologi oratores ad cardinales


29-33. Andronicus Ecclesiarum reconciliationem
lilteris

cum

liilerisaccedunt.

ad papam dalis ratam habet, 34-39.

Constantinopoli ex frequenti episcoporum conventu de Hde orthodoxa stabilita ad Pontificem littera;. 40-42. Adversus perduelles schismaticos synodus Constaniinopoli adunata. 43-43. Venetos Anconam oppugnanles cardinales a coeplis abducere nituntur. 46. Esculani et

Parmenses a canlinalium coetu corripiuntur. 47. Cardinales student principes dissidentes Rodulpho expedilionem in Italiam ante slabilitam cum Carolo concordiam paranti cardinales coulrarii. 33. Praemissis solemnibus supplicationibus pro obtiuendo probo
pacificare. 48-52.

Pontifice compositisque inter cardinales discordiis Nicolaus

III

eligitur Pontifex. 34, 35.

Prffidecessorum exemplo

Rudolphum ab ingressu

in

Italiam revocat

mouendo eum,
iiiter

ut

oratores milleret. 36, 37. Stiuiinm Nicolai conficiendte pacis Philippuin

58-60. Nicolai tiara redimiti Encyclica; ad praesules et principes littene. 61, 62.

Allonsum. GrKCorura ad
el

Nicolaum gratulationes.

63.

Valderaarus Suecia; rex a Magno fratre suo victus.

MCCLXXVIII.

1, 5.

Palaeologo decretum Lugdunense confirraanti

per litteras graiulatur Pontifex. 6-12. Alia

Pontiflcis de Ecclesiarum conjunclione sludia et statula. 13, 14.

Paheologus de turbis in

eum

13

SUMMARIUM.
ob schisma abjuraUim concitatis graviier apud Ponlificem conqueritur. 15, 16. Nicolai dehac re responsum PaKTologo datiim. 17-22. De religione inter Tarlaros propaganda Poiitificis
Apostolica; cura;. 23. Legalus Aposlolicus in Ungaria. 24-30. Poniilex bellum Gallos inter et
31, 32. Nicolai querelae de oppressa ab Alfouso ComposteliaDa Ecclesia. Petrum episcopum Bajocensem, postliabita Galliaruni regis gratia, tuitur, reginam criniinis nccusalam solatur. 38. S. Ludovici mira gesia in Acia redigunlur. 39. Philippi in sanclam Sedem pietas. 40. Eduardi pro Pontificis clientela Iribulum. 4) -44. Bellum inter Rudolphtim et Othocarum. 4o-50. Rudolphus Roniana! Ecclesise jura edito Diplomate

Hispanos sopire sludel.


33-37. Pontifex

de qua re publicfe conficiuntur Tabulae. 51, 52. Haec promissa ab ejus ministris ; violanlur Rudolpho conscio. 53. Gotifridus restituit pristina Ecclesiae jura. 54-56. .^milii et Bononienses recuperali. 57-62. Poscil Nicolaus a Rudolpho, ut jura ab anliquis imperato-

contirmat

ribus concessa confirmet, Siciliam, Sardiniani et Corsicaii! Sedi Aposlolics agnoscat. 63-64. Conciliare admitlilur Rudoliihum et Carolum. 63-72. Dc pace ejusque conditionibus. 73-76. Urbis adminisiraiio Pontilici a Carolo restituta. 77, 78. Pace in diversis Itali urbibus revocala, de

convertendis Judaeis agit Pontifex. 79. Basilicam S. Petri aniplioribus redditibus eadem observandis fert. 80, 81. Joannes Ordinis Praedicatorum magisler pairiarcha Hierosolymitanus. 82-84. Eduardo postulanli decimas pro inslaurando
instruit, leges de rilibus in

bello sacro respondel Ponlilex.

MCCL.X.\IX.

1-8.

Monumentum imperiale, quo jura Ecclesiae Romanae a Rudolpho asseruntur, et litleris ab ipso eltctoribusque conCrmantur. 9-11. Qualiter Nicolaus pacem Rudolphum inter et Siciliae regem Carolum promovere studebal. 12-U. Divs xMagdalens corporis incorrupti trans13. De regno Hierosolymiiano lis. 12-20. De hasiiludiorum celebiatione Apostolicee latio.
21-26. Solliciludo
litteris

litlerae.

Roman. Pontificum
30-33.

in conciliandis

Alfonso

et

Philippo regibus. 27,28.


III

Nicolaus

Alfonsum horlalur

ul ministros Dei pristinae restituat liberlati. 29. Alfonsi

Lusitanice

regis obiius.

Ladislai Ungariae

regis in

Cumanis rerum Christianarum


litterae.

inimicis convertendis curae. 34. Synodus Budensis; ejus Acta habentur ad calcem hujus volii-

minis.

35-41.

Ponlilicis

ad

Ladislaum deficientem ad

Cumanorum mores

42,

43.

Ciadem a Lituanis

in Polonia illatam deplorat Poniifex. 44-48. Nicolai de

Ecclesiarum pasto-

ribus orbaiarum providcE Consiitutiones. 49-31. Poniificis litteis ad Boamundum Antiochiae principem. 52. Confirmanlur lilterae de stigmalibus S. Francisco impressis.

MCCLXXX.

1-4

Ad pacem inlcr principes Christianos firmandam incumbenli pactionemque proponenti Nicolao asseniiuntur Rudolphus et Carolus. 5. Carolus moiietur ut conlroversiam de Vullurni ditioneapud Sedrm Aposiolicam dirimai. 6, 7. Poniifex Bononienses dissidenies conciliare sludet. 8-10. Ladislaus facinus in pellendo legato Apostolico patratum damnat, leges

Pontificias conira hcereticos regio edicto validas

una cum Elisabetha regina

declarat. 11.

Reges praedicti Andronicus per lilieras denuo orlhodoxan fidem protitetur. 23-27. De Nicolai repente mortui, el de quibusdam in Urbe gestis. 28. Romae graves seditones exorlae.
et

Hugonis Francorum
S.

iranslatio. 12-17. Ut lugubri

Christianorum in Syria

sorii inimicae discordiae inter

Castellae reges lollantur, publicas prects indicit Poniifex. 18.

traclani de concordia. 19-22.

MCCLXXXL

1, 2.

Tumulius
Ijtteroe.

interpontificii tcmpore. 3-10. Martini IV eleciio, dotes et Encyclicae ad praesu-

les

11-13. Aucto cardinalium senatu

dilioueni

Ecclesiasticam contra Guidonera e

Monteferctro

luetur. 14. Scditio nata in Urbevetere comprimitur. 13, 16.

De senatoria Urbis
18.

dignitate Constitulio Ponlilicis. 17. Etruscos

depellendos hajrelicos

el

Rudolpho parere jubet Judaeos ab Ecclesiarum asylb. 19-21. De

Marliiius.
S.

Deceruit

Ludovici miraculis
27, 28.

novum examen.
23, 26.

22, 23. Martini benevolentia in reges. 24. FidelibusresSyriacae


lert.

Ponlifex in Palaeologum ab Ecclesia deficientem senieniiam


Siciliae

iu

Carolum

regem concilaius.

29. S.

Thomae

translalio

commendatae. Palsologus .\nnae regiuae pia mors. 30.

Ladislaus Ungaria; rex in libidines elTusus.

MCCLXXXIL

1-4. Belli

inler Tartaros el Saracenos exitus. 5-7. Carolo de sacra expeditione instauranda meditanle Poiiiilex decimas pro eadem decerntl. 8-)0. Palaeologus anathemate plectitur. H, 12. Siculffi in Gallos conjurationis tyrannides; Vesper Siculus. 13-23. Ad Panormitanos imperia Ponlificis et anaUiema spcrnentes mitiilur legatus, qui in Pelrum Arugoniae regem ftrt sen-

tenliam. 24, 25. Palaeologus ob toedus cum Petio iiiiium eadem pceoa devinciiur. 26. Conradus Carolo infensus. 27. Poniificis de Calabris rebellionem in Carolum meditantibus dispositio. 28-31. Coorlis in Urbe turbis, Guido qusdam ditionis Ecclesiasticae locaoccupat; posnis ideo

mulctatus. 32. Martinus Ecclesiasticorum a magistralibus oppressorum defensor. 33. Leoiino Vallensium principi iii Lello auversus Eduaidiim caput amputatur. 34, 33. Alfonsi in Sanc-

lium lilium peiduellem sentenlia. 36-38. Ladislaum Ungariae regem lurpiier viventem ad melius horlalur Ponlifex. 39-41. Jariges et Lituiuii a Leslioue Nigro magna clade delealur.

SUMMARIUM.
MCCLXXXIII.
1-4. Martini cura? in Siculis

VII

ad officium revocandis. 5-13. Pelrus Aragonius Carolum astute provocat ad siogulare certamen , quod disculere adnilitur Pontifex , sed perperam. 14-24. Instrumenlo amplissimo describilur liistoriEe series in lerenda a Pontiflce adversus Pelrum

sententia. 23-31.

Diploma quo
etiiiiii

I'onlificis

nomine

stalula feruntur pro

novo Aragonum rege

instituendo. 33. Pelrus

Yalentia;

regno a Pontifice exuitur. 36-38. Martinus Angliee

a contralienda cuni Pelro affinilale revocat. 39-41. A Pontifice Carolo pro regni defensione subsidium pecuniarium mutuatur. 42-46. Principis Salernitani eximiae pro Siculis leges, quarum quaedam ad rern Ecclesiasticam spectantes ab Hooorio IV confirmantur. 47. Carolo

regem

flagiianii prorogationem peusionis census annuii Pontifex. 48. Hosles ditionis Pontiflciae a Guidone ducti vineunlur. 49, 50. Martini pro .-Eniilia popuiisque ievandis sollicitudo. 51, 32. Egregium liberalilaiis et amoris Ponlilicis in Romanos documentum. 53. Agit Ponlifei de Pisanis et Januensibus conciliandis. 54. De auxilio Allonso praBstando agil. 57. Sancius nuptias vetitas jubelur dissolvere. 38, 59. De iiicursiune Lituanorum in Poloniam Pontificis ad duos prEBsules litlerae. 60, 61. Rudolphus Ecclesiasticorum privilegia confirmat. 62-69. Mariini ad Eduardum Anglorum regem de expedilione Syriaca deque decimis ab ipso occupatis littera;. 70. Tartarorum regis in Christiauos persecutio. 71-74. Palaeologo morluo a schis-

malicis denegatur EcclesiasticcB sepulturae honor.

MCCLXXXIV.

1-3. In

Siculos sacram mililiam ordinat Martinus. 4-9. Legatus Apostolicus Gallos ad eamdem expeditionem concitans gesta in hac re Pontifici refert. 10-12. Karbonensi archiepiscopo imponit Ponlifex, ut de censuris iu Aragouios latis diligenter exploraret. 13-14. Carolus Salerni piinceps insulum Sicilia; invadens captus. 13-19. De componendis discordiis in ditione Pontiucia exorlis Martini paterna sollicitudo. 20. Pisanos inter et Genuensesbellum.2). Impostor in Germania. 22, 23. De Magno Sueciae et Gothorum rege. 24. Belluni Ericum inter et Magnum affinitale componitur. 25. Liberlas Ecclesiae in Polonia labefactaia. 26-29. Leges concordicB inier clerum et Lusitaniae regem. 30, 31. Diviua justitia in Tartarorum regem. 32-43. Eduardo Syriae opem ferre meditanti decimasque in hanc rem petenli Poatifex scribit. 44-53. De Becco patriarcha Conslantinopolitano deque Graecis schismalicis.

MCCLXXXV.

1, 2.

Caroli Siculi pia mors. 3-8. Pontificis sollicitudo pro Siciliae regno. 9. Conradus de Antiochia

Aprulium irrumpit. 10. Expeditio in Urbinates.il. Lesko Niger in Hungariam confugit. Marlinus moriuus miraculis inclarescit. 14-21. Honorii IV electi exordia, consecratio et Encyclitae litlerae. 22-24. Ad Rudolphum imperialem consecrationem petentem Pontificis lilleiae. 23, 26. Belli in Aragoniam a Francorum rege suscepti exitus. 27. Philippi regis defuucti elogium. 28-36. De Siciliae stalu Ponlilicis uberior expositio et Conslitutiones abhinc servandae. 57-62. Qualiter Honorii isliusmodi leges, posl Mcolai IV tempora viguerint et violaiae luerint. 63-65. Veneti sacris interdicti implorant Sedis Apostolicae clementiam. 66.
in
12, 13.

M:igistralus Florentini iniquae leges in jus Ecclesiasticum. 67-69. Guillelmus Montisferrati Maichio a Pontifice judicatur. 70, 71. Senlentiam fert Honorius in Viterbiensium causa. 72. Stiiiendium S. Petri a Polonis et Pomeranis exigil Pontifex. 73. Tarlari in Ungaria. 74. Waldemarus Sueciae rcx regno orbatus. 73. Instituli in Sardiana fidei censores. 76, 77. .-Egidius Auguslini.inus Romaiius sua scripta Pontificio decreto submitlit. 78. Argon Persidis rex principes Christianos conlra Saracenos sollicilat. 79. De imperio Tartarico. 80, 81. Honorii

ad reges Augliae

et Scoliae

litterce.

82-84.

B.

Philippi Serviiae pia

mors, egregia opera

et

miracula. 83. S. Odilia; V. M. reliquiae divinitus reperla;.

Concilii Budensis Constituliones

de quo ad 1279, nura. 34.

iAiil.r,

i.rr'';,;.J

.'iW'

.;.

--

C'j,;

A'

>M

*v .,.-

mr:;! trr^:>

>

:::

.:'!

'.r;-

;..

ANNALES ECCLESIASTICl.

ALEXANDRJ

IV

ANNUS

3.

CHRISTl

1257.

1. Dissidentibus iuter se electoribiis, reges, Willelmo intcrfecto, desiijnantnr liichnrdtis Cornubice comes, et Al/tiioiisius Castella et I.cgionis rex.

sima fretus

litteris

et auctoritate

regis Boiiemia',
ct

diicis Saxonia;,

niarchioniim de Brandcburch,

imiltoruiu priiicipum, elcgit

domiiium

Alfoiisuiii

Aiino salutis

(iiiiii(|uajj;esinio se|>tiiJio su|iia

iiiillo-

rcgem
3.

IIis|iaiiia\

((iii

clictioni consciisit, persuasus

simum ducentesimuin Iiidictione (iniiitadecima,


humani
{,^eriei'is

a regibiis, et priiicipibiis, et amicis .

liosle

scindente princiiium animos,


majeslafe
est disccptatiim. A.!-

Expoiuijitnr difsidii causa;


liuic

atiox cxarsit disseiisio, (le(|ue imiieiii


intcr electos

secunda,
trariis

contraria.
stiidiis

Ad

et

argumenta

illi

rci

liistiniam con-

duos principes

homiiium

obscurat.iin

involutamque
pctcre opera;
in

moniti jussi^iue erant, ut antea vidiinus, principes elcctores, iie in locum Willelmi interfecti Conra-

tencbris illiistrandam, vcritatem ex


lirelium duximus, (|u;c
c.irdiiialiuiii

iis

coram Sede Apostoiica


a

diiium Friderici Secundi ex


generis,

(ilio

ncpotem, lum oh

coiiscssu,

Richardi

Alphonsiijue

tum ictalis vitium rcipiib. yubcriiaciilis admovererit, parucrantque ii dictis Apostolicis:


sed
iii

oratoribus, iitraiiKHie in partein jactata fuere, (|u;u(]ue Ponlifex siiis lilteiis


'

ad clcctos, et imperii

contrarias imrlcs dislr.icti,

alii

Iliclianlo

jcmuios, ut de tota disceplali ipsoriiin juris scrie


facerct

CornubiiE comili llcnrici An;:lonin] rcgis fralii, alii Alplionso Castella; et Legionis regi impcrium
detulere, diyiiissimi

certiorcs

coiisrripsit.

Efllnciial

anniis
erat

intra

qucm,

exstincto

Wilbimo, cligcndus

ambo

priiicipcs iiii|M!rio,

ob

Fraiicofuili Iiiimanoruin rcx, octaviisiiiic ab


pliaiiia (lies tractaiido

Episaiie,

eyrcgias virtutes, (]uiiius oriiati crant, pr;cclaiai|iie


facinora edita,
(|uuruiii
si

nc^otio constilutus, ac

fama ad
concordia

remotissimas
iii

ut Richardus cuin suis coiitcndebat, nt rexcrearetiir piicfixus,

orbis oras |ienelrarat,

alteiutrum
liisce

ulvcro eciuitia Alplioiisus,

ijisiiis(|iie

suflra^ia priiicipum cecidissent.

Rem

vcrbis

sludiosi, iion ut dc eo cligcudo, scd ut dc

iis,

qu.x

perslringit Hcnricus Stero'


2. liabitis

ad eligendum speclarent, agitarelur. Primi accesscre Fraiicofurliim diix Savoiiiic, aUjiie episcopus
Ticvirtiisis
;

l'rincipes

refj;iii

pro elifj;cndo rc^'c tamdiu


ditliiiilivmii
iiiil
iii

divcrsis con\eiilibus taiulcm

iiitcifui^sc ctiaiii procuratdreiii

rcgis

diem in octava Epiphaniic statiici Fraiikifiiit celebrandum, iibidum (|iiiilaiii


elcctionis
el

((iiivc-

BohemicE, ac diicein Saxonia-, iii.ircliiniiis Brandebnr^cnsis \iccs tjcssissc asscrcbal Alplioiisiis, iic^abal Ricliardus.
guiitiiiiis, lciitiis
lis

nisscnt, iMo^';untiims, ctColoiiiciisis ai( liirpi>C(ipus,

vcro in uibcagcotibus vcncrc


ciii

Ludoviciiscomes Palatiiius

Kliciii, ct
iii

fralersuus

archiepiscopiis Coloiiicnsis,

archiepiscopusMaiii

doiiiiiius Ileiiiicus

trem ngis

Aiigliic
iii

Uichar.lum fraconvcneriml, cl electus ab ipsis


Bav.iriic

dux

lunc ab hosle
,

viiiculis,

siias
iii

viccs ilciiiaiid.uiit

cl coiius

P.ilaliiius,

(jiiibns

subscijuenter

die

A^censionis
ungitiir,

Doiiiini ct

apud
iii

iiriicm |ir.ccliiMiiii adiluiii coiitendcbat Riciiardiis;


c cuiitra Alpliiiiisus
ita

Aquist;ranuin

iii

rcj^f<in

potciitcr

iiigre-sum vclilum, (juod


veiiisscnt,

rcgni solio collocaiur. Domiiius aulem Trcvireiisis episcopuscum aliis i|uibiisdam priiicipibiiscoiisi;iilire

magiio aini.iloriim iiumcio succincti


viiiKiiie elcctoribiis aliis infcrre

moliiciilur; ipsis

nolcns elcctioni piicdicke, in mcdiaUuadra^^eSlero apud Caiiis. anliq. lect. lom.

vcio dcnimtiatiim urbis

jiorlas

palefactum

iri,

si

'

i.

pag. 27C.

'

Exl.

iii

Cod.

Vall.

Ms. sign. c.

-40.

pog. 9.

ANN.

TOMIJS XXll.

R.VYN.

111.

ALEXANDRI
honesto lantuni comitalu
gredi digiiarentur.
4. Exulceratisitaprincipuni
stipati

IV ANNIIS 3.

CHRISTI 1257.

nd Iractandas ini-

quilur recensctqiie, ut archiepisco])US Colpniensis


imjicrii

perii res, reniota iila arinaturuni niulliludinej in-

protocancellarius

])lures(]ue

Germanise

electorum animis,

inviceni(|ne dissentientil)us, niios contraria age-

Angliam solemnes oratores, ac lilleras iniseriiitRicliardo, (]uibus ad capescendum Gennaiiiffiregnumliorlabantur. Versabatiirtumcumrege


])roceres in
nobililatis Aiiglicaiue tlore circiiinfuso,

bant studia, arcliieiiiscopus Coloiiiensis, el comes Palatinus, captalo consilio, Hicliarduin in lioina-

ciim

ab

oratoribus
iii

illi

sigiiiticatum est electorum suHVagia


:

norum
ret,

rcgein elegeriint,

ita

utCoIoniensis arcliiecoiifer-

eum

coiifliixisse

binc perstringebat oculosdiallenrici, et

piscopiis etiam pro Ma^unliiio sufTiagium

dematis oblali

fiilgor,

cujus

facti

illam ratioiiem proposuere, quod


de-

rcgum
etiaiii

laiilgravii,
iiifelix

hinc ultiinorum Gennaniae Willelini comitis

cum

pauciores dies excurrentis aiini, intra (]uein


iiitra

Hollandia'

neccssitas regis eligendi iiicumlieret, nec

Ricbardi

]ii(Tcseiitia

casus terrorem iiicutiebat: tiim Anglijc oinniiio necessalior-

finitum illumextremum teriiiiniim priiicipes electores cohvenire facile i)0sse viderentur, siia inlerfuisse,

ria videbatur.

Al rex Angliic, cuiiisuspeiisosexspec-

lalione

oinnium aniinos cerneret, Ricliarduin


si

electionem celebiare
regis

alios

vero

jiriiicipes

lalus est, lionorem divinitiis atqiie hiimanitus ob-

eligendi

munere

excidisse, sive (|uod ad

lo-

latiim acci])('rel:

resiiucrel digiiilalcm, divinaB

cum
sis
,

attinebat,

nec prcesentes, nec procuratoniin


sive ad

reiiiignatiirum voluntati:
iii

maximain inde gloriam


iri.

opera, ut rex Bolieinia;, et m;ircIiio Brandebuiyen-

Aiiglos redundare, alque Anj;Iis Germanisque

non

pervenisseiit,

comitia ageiida,
atiiiie

fretuni nullo ])ericuIo a]>petituni

urbis^iue portas pandere, ut

dux Saxonise

Prccclaram Riclianli
voceni addiicit Parisiiis,

iii

archiepiscopus Trevirensis, noliiissent.


5. llis (ippoiiebat Alplioiisus noii fiiisse

sibi

admiltendo imperio mortem repentinam

iiiino-

ris eIectoi'uiii

niendam

electioiiis

numeri majorem numerum ad deficelebranda; diem cogere, ante,

flammasi]ue interoium iinprecari, si vel amliitione intlaliis, vel avaritia adductus sceptrum accijieret: sed tantunimodo illius regni suo sjilendori restituendi desiderio coinmoveri,
gnilate regeret. Ciir vero
iitiiue eos, (]ui
,i

quani ultinia evolventis sese amii dies laberelur. i]ui Interea dum Bichardi celeliraretur electio
Francofurli
gere, sed
]>rinci|ies siibsliterant,

ipsum
ac di-

elegerant, suninia moderatione,

(juitate,

neminem
i'ex

ele-

jiost

evolnlum

a iiioite Willelini aiiniim

gem Romaiioruni
iiividiani
])i;pterea

adsciscerent, ad

GermaiM exlerum in remuliiam illorum

arcIiie]iisco]ius

Trevirensis,

cui

Bohemi;e,

ac

Brandebiirgensis marcliio, ac Saxoniae dux vices


suas iin])Osuere, ut AI|dioiisus affiimabat (instabat
eniin coiilra Bicliardus, uldemaiidalam
ijisi

ad

discordiam auctor cau.^^am derivat; iminensas opes, quibus Richardus

circunifliiebat.

Tum

])rincipeseiiuinerat, e
:

qiiorum
maxinii

eam

nutu
iu

provinciam

lilteris

ostenderet) cuin se Fiancofiir-

Hi Alemaniiia, ad quoruin
electio ])en(iebat

suiit, iii(]uit,

iiutuiii iiendet eleclio

tum

contulisset, evocatis arcliiepiscojiis Colonieiisi


(]ui

i])sius regiii,

quod

est quasi arrlia imperii

Roma-

et Magnntiiio,

jain vinciilis

laxatus eiat, et

norum

archiejiiscopus
inqierii
:

Coloniic

cujus titulus

comite Palalino, nec iis vemeniibus, Uominica Palmariim in Francofordiensi palatio Alphonsnm Caslella' et Legionis regeni, suoet aliorum priiici-

est sacri

piotocancellariiis posl lionorein


archiepisco])iis
,

arcliipra^sulatiis

Magnntinus, arcoines

chiepisco|)us

Treverensis

rex Bohemia;,

puin noinine, in

Roinanorum regein
illius
lilteris

elegit.

Ibec

Palatinus de Rlieno, dux Austria', diix Suavia', qui


et

nos ad controversiic

nobilissimai lucem affuiisuis locis adduceiulis,

conies

Bavariai,

dendam

ex Urbaiii

Miclia;, inarciiisiiis

dux Polonia} marcbisius de Rrandeborg, dux Sa\oiii;p, diix


,

interim decer])ere voliiiiiius. Quis vero meiiori jure an Richardus, cujus electio prior erat, an AI-

de Brunesvvic, dux de Carentene, dux de Melai, dux Brabantiffi, qui et Lovaniae, landegravius Duringiae,
marcliio Misni;c. Inler

phonsus, inquem major deinuni electorum nunierus conciurerat, polirelur: utque ea causa co-

omneshos magnates super-

emiuens

est arcbie[)isco|)us Coloniensis, qui coro-

ram

Ajiostolica

Sede diutius

venlilata,

tandem

Richardo niortuo, Gregorius X Alphonsum coegerit, utsuo jiiri ad imperinm renuiitiaret, ni suain ab Apostolica Sede causam (lamnari vellet, quo
vita fuucto exslincto(]uc imiiendeiitis belli iiericiilo,

nare tenetur regem Allemaniac apud A^iuisgianum, ab antiqua et a])]irobala consuetudine , Non leviter tanien aiiclor aberravit a rei veritate, cuin de ea controversiaagentes se])tem tantum electores enunierent, nimirum arcIiie[)isco].os Coloniensem, Maguntinum, TrevirenPontifices iu
siiis litleris

RoduI]ibus ad imperium

est eveclus,

inferius ex-

ponemns.
C. Per oratores Germania; sahitaliis, et a Colo-

sem; regeni Buliemia', duceni Saxohi;e, comilem Palatinum, ;ic marchionem Brandeburgensein.
7.

niensi archiepiscopo in

Uomannm regem
lcf/cs

inaiuju-

Quo

vero Bichardus de

ratus Hichardus pias

sancit

coyitrovcrsia

ciiiuin voiuiilale certior fieret, in

Germanorum [DrinGermaniam ora-

necdum
tificis.

scdata, rerjes amiuli rjratiam ambiunt PonI'ra;terniissis his

tores ad ex])Ioranda

corum

studia misil, quoruin

silenlio Parisius, quae


'

plures

oplime erga

eum

se atrectos ostentarunt.

Richardi causam tantuni fulciunt, fusius


lioc an.

prose-

>

I'ar.

llisl. Aiiul.

Quinetiam Coiiradiis Colonieiisis arcIiiepisco])US magno procenini iiumero sli])atns in Angliain venit, ut Richardum ad petendain Gerinaniam,

, :

ALEXANDRI
capessenda(ine
ipsi

IV'

ANNUS
omnia

3.

CIIRISTI

1257.

gubernacnla incenderet

quisitores bmreticai pravitatis ac alios Catholicos

cefsnra

feliciter,

populosqiie ac principes ejns


iiublico ac so-

sacerdotes pastorali morecommonitils, tenebricosi


(liaboli relictls

iniperia exceplnros. Loniiini etiani

insidiis,

viam

verilatis

agnoscere

lemni

ritu

fidem

snam
alii

sacraniento ailstrinxit

noluerit, sed in erroris concepta neqnitia perseveret


;

ejusi)ue exemiilo

iiroceres in ipsius verba ju-

pra'sentis

nostra;

legis ediclo

damnandum
fiscuiii,

rejurando adacti. Explicuit in eos regiam ninfjnificeiitiani Ricbanlns, at(iue inler alia niitiiiani egregio opere laniiiiis aureis teclam, ac lapillis
pretiosis distinctam
capiti
pili
iii

eiim foredecernimns, nt bonis ejns in

cor-

pns

nltiiiio

siippllcio afficiatiir.

Cumque

per hor-

icndaiu blaspbemandi consuetudiiieiii diviiKcmajestatis

Conrado contulit (|uam cum iniposuisset, nibane sulijfcil, se ipsius cagrati animi sij,Mium regiam coronam inipo:

ira

haclenus

in

sacrnm

Romanum

impc-

riuiii et liileilum (|nietein

provocata essc notescat,

et Ciiristlanus

piqiulus iniserrime scandalizetur;

siturum.
8. Conveitit mox curas Ricbardus in adornanda profectione, contlalaqne validissima classi-, vula iii ac magnis opibus in naves adsportatis nermaniain fetit, filiciiine in tfiram exsceiisinne
,

ad placandam Dei iram et populi impietutem refreiianiiaiii voluimis ac staliiimus, si (luis data
iiidiistiia,

et

deliberato

aninio

per

Dei

nomen,

potriitlam, iiiiserlcordiam,
ttiin,

baptismum, sacramen-

facla,

summo

a|ipl

lusu ab iimuniera lioiiiinum


sese

et

slmiles blispliemos
iit

marlyrium, passionem, viilnera, virtntem, sermones juraverit, iii priilamiialte


blasplieiiilfc
:

multitudine, quse
ceptiis,

ipsi

obviam

eftiiderat, ex-

mls

delictiim iiiler pii-

addnctusiine A(iuisgrauuni, a Coloniensi arcbiepiscopo iii rcgi-m Romanoriun inangiiiatus


esl,

blica criinlna niiiiientur

deiiule in

ipsnm

reiiin

simihterque ipsius uxor Saiicia regio diademate redimita. Ha;c de Ricbardo Parisins, cnjus
partibus pro innalo
iii

seritque
electo

nnnquam Germaiiosoratores

patiiam aiiiore studnit, asde Alpbonso


legatos a Ricbardo

vero ex ira aut prava consuetudine deliiiuerit quoties dejerasse ant blasidiemasse aiiditus fnerit, toties pro nnO(iuo(ine blaspiiemo dlclo vel juraiuento
(iiils
;

debllae nltionls glaillo anlmadverlatiir. Sl

slngnlos solidos
judicetur

jiidici,

m
ita

cujus districlu crimea


solvere culpabilis

mentionem edidisse aut missos iii Alemaimiam, iiullo


flatus,

commisisse deprebensus
(nisi

fiierit,

ijus rei

rumore

af-

tainen

graviter bla^phiinasse

ac nec teiiuissimam

rei

famam

ad Anglo-

convincatur, quod morte dignus existimelur) de-

rum

regis aut Ricbardi aiires affluxisse,

cum

ipsi

Germani detulere. Quod saiie ab oinni verisimilitudine ablioriet num enim principum
imperiuiii
:

cernimus, ut secundnm criininis circnmstantias pro jndicls arbitrio atrocius iii corpore et \ita puniatur; blasphematores autein cujiiscumqne sint
dlgnltatis ant

aperta dissensio latere Anglos potnil ? nuiii acceptis

conditionis

vestigio adjuiiicem

(inorumdam lantummodo

litteris,

delatisque
fu-

deferantur

quod qui non


vel

fecerit, etanditi criini-

studiis alios a se abalienatos esse

Ricbardum

nis celator extiterit,

ipse jndex in execiitione

gere potuit? lUud vero probabilius, ipsum

allis-

sima dissiniulatione rem snppressisse, atqne ad occupaiidam coroiiam provocasse, ut a?mulo aditns prajcluderet , ejusque consilia elideret. In quam sane sententiam ha:c monachus Palavinus Comes anlem Ricbardus ascendit in Aleiiianniam festinanter, et de assensu quorumdani iirincipuni capiti suo rcgui Alemanniee diadenia im'

negligens et remissus foret, coram Deo et in conspectu nostro poterit merito culpabilis apparere. Dal. in villa Solodoro XVII kal. Angusti . Interea Alplionsus Castelke ac Legionis rex

delatum ab
admiserat,

aliis

principibus Germaniae

regnnm
aliis

certiorque factus Rlcliardum ab

procetibus regem

salntatum, atijue etiam Aqiiisgrani corona ciiictum, imperii maxi-

Romanorum

poni curavit

mam
Germania Richardus
pietatis suce

partem

in

Reliquit in

Navarroe, Aragoni;c

suam potestatein redeglsse; Galliffi, regum gratia fretns, fulttisiine

monumenta, dnni ad comprimendam procacium


lingnarnin
iii

eorum

promissis, a quibus electus fuerat, totius

laxandis blaspbemis vocibus liccn-

liam, bajreticorumqne elidendam nequiliam banc

legem sanxit
a

*.

Germaniam intuuRichardum depellere meditabatur; altcque jus suum ad imperium, virium poteutiam,
Hispania} et Galliarum vires in

dere, ac

Ricbardi

Romanorum

regis Constitntio de

haereticis et
Si

blaspbemis.

fiEderatorumque copias efferebat. Et quidein niul. toruni faina circumferebatur, Francos ob inveterata

quis aliam fidem,

quam

quae in duode-

cim

articulis sacrosancti Apostolici

symboli Chri-

stianae nostra) Catbolica' fidei tradita est, aiinuiitiat,

Anglis odia ac bella veritos, ne si Riad iinperii fastigium perveniret, maxinia chardus regno pericnla conflatuiii iri, ciim liinc Anglia,ad repetendas ereptas pncteritis bellis provincias, tolos impetns impressura esset, binc Germania tot

cum

sequitur, docet, vel prasdicat, aut naturariiiii in


RediMiiptore nostro Jesu Cbristo coiifusionem profitftur,

anl divinitatem ejus vel bnmaiiitalem


vel

iie-

gat,
et

blaspbemalve, aut sdntifurain ejus passiouem

mortem coutemnit
Ril. Cliron.
lli.

blasphemat

et per in-

bellicosarnm geiitium arma in eam subrilchanlo, qni inter caeteros titulos Pictaviai etiam comitatuin sibi arrogabat, conversura videretur. Cnin
vero utertjiie priiiceps ad suas corroborandas partes Pontificis gratiam colligerc maximi iiiteresse

Moiiacli.

1.

ii.

hoc an.
404.

Eit. apud Melchiorcm

Golilast.

tum.

et ult. pag.

probe nosset, eumque

demum

politurum imperio.

ALEXANDRI
ad cnjiis parles
ille

IV

ANNUS

3.

CHRISTI 1257.
consecrationis reciperent
:

scse

dciorsisset,

mngnis apml
illius fjraliam

munus

alioquin,

nisi

enni sUuliis
prolicerent
:

officiis(|ne

ccrtavem, nt

essent lepilimo impediniento detenti,


sfrafione s|)irilualiuni et

ab adinini-

niissiscjne oratoribns

singnli (ledcre
,

operani,

iit

se ad innnctioneni

conferendam

ini-

rent se snspensos. Ef
sua)

si

temporalium cognosceiiltra praidicfum tempus


detiiierent Ecclesias

|)onendnnK]ue diadema, rejecto ffimnlo nt illej,'itime eleclo, vocaret. Contendebant (jnoque alii
principes, nt qnis(|ne Alphonso, aut Ilichardo fa-

consecralionis

munere
iiosfra

aliis sex

meiifibus viduatas, ex tunc ipsis Ecclesiis


se

scirent

auctorifate

privatos; et

iis,

ad

vebat,

lilteris

atque oraloribns cansam


,

qnam

qnos talinin specfal


indnlf;entia eis

electio,

providendi

sibi dealiis

erant

aniplexi

Pontilici

commendare. Et sane
'

habereiit liberani facultateni,

ntrumque eleconfirmat monaclius Palavinns suos (Uimam oratores ad Ponlificem misisse, clum
uf ab ipso coiirirmari in iiii|ierio obtinerent, aliine

concessa,

jier

non obstante aliiiua snb quacumque foriiia verbornm (|uam adversus statutum hujusmodi
fiieri.
filii

possent in ali(|uo se

ad accipienda insignia excireiilur


iie

sed Pontificem,

H.

Llnde dilecfi

prKpositus

et

Heidin-

pax abrunii^ercfur, loiigiores ex cardinalinm

ricus canonicus Salzburgensis Ecclesiae ad

moras iirolraxisse, ne in tanla tani(|ne iinplicala tanlorum principum controversia rem


consilio
definiret.
9. Pltilippo Solisburriensi a}'chiepiscopo

Aiiostolicam

accedeiites

ex parfe capifiili

Sedem tam ex parte sua, (|iiam ejusdem Ecclesiae coram nobis,


electus
ipsiiis

non
exauqiiod

sine

mulfa cordis amarifudine retulerunt,

Philippns

clorato

Ulricinn sufficit Alexander.

tnrbarum Germanicarum finis, scliisma in eariim regionum Ecclesia nobilissima cmersit, ex quo bella ingentesque calamitateserupere. Cum nanique Pliilippus Carintbiffi dux Salisburgensis arcliiepiscopns (declus,
clej-iain
(|ui

Nec liis verum non leve

qnondam
iioii

prisca

sanctorum Patruin
tuta conteirinens,

moderna staeamdem Eeclesiam non tanmelueiis, et


:

quam S|)onsus, sed adulter potiiis, feiiuit per iiovem annos ef amplius occupafam cum nec infra
tempus pra?finitum a canoue, nec post hujusmodi consfilufionem nostram super lioc edilam, et in illis parlibus promulj^atam, ab eodem etiam capitulo pluries
crari
;

eain Ec-

annis noveiii adminisfrarat,

sacris Ponfi,

ficalibus

mmqnam
Alexaiider

inifiari

voluisset

ut refert

re^iuisitns,

se procuraverit coiise|)ro-

Slero

",

contumacem

prffisulem exau:

qnan(|uam
ef
iii

in

vocem appeUationis
in

ctoravil,

al(|ue episcopali dignitafe dcjecit


iii

qua

ruperif,

ipsa

Ecclesia

s|)irilualibus

ef

de re extat

hnjus aimi

IJugesto

Ap(is((dicum

temporalibus nililbimiims lemere ministrarit. Propfer qnod ipso Phili|ipo posf |)rimos sex menses ab administrafione suspeiiso, et demum post sex alios eadeni Eeclesia juxta tenorem ipsins consfiInfioiiis privato, dicti pra^posilus et capifiilum pro-

Diploma ', (juo Alexander Chiinensi cjiiscopo provinciam imposnit, ut Pliili|)pum, iiui lanto teinpore sumnio fidelinm damno el scandalo Eccl'^siam illam sine
ad restituendas
prffi^ule
illiiis

viduam gemere coegerat,


oppidaque vero archiUlrico Secconiiiiiruin

arces,
,

videndi Ecclesia?
ra n iiotestatem
;

iji^i

de alio habenfes ex hoc libevolenfes Ecclesi;c


siiib

eiiiscopo Salisliurycnsi

et

coiisu-

viensi antea episco|io, a canoiiicornni Salisbiirgen-

lere

de

pasfore, vocalis

omnihns qui voluerunt,

sium

collcgio snbrogato,
ratain esse jusserat
,

cujus Alexander elecfio*

nem

censuris Ecclesiasticis
aulie

poluerunl et debneruiit commode iiiferesse, tandeni in veneraliilem riatrem iiostrum episcopum


CliinKMisem,
cniii ac

conipelleret

et

arcliii qiiscopali

fiduciaiio

praf.itiim piiTpositnm, el seholasfi-

jiin; oliiioMos, inciissa

bonoiiim ninlcfa, ad exci-

pienda
10.

Lllrici

iiiqKuia aiislrin^eref.

lleiinamiiim (anoiiicus Snlzburgenses providendi eideiii Ecclesiic de pastore conluleiuut


uiiaiiimilei'

Apdstolicam Cons/itulionein de eleclorum antistilnm consecratione conlemnens, Plnlippus Oiiiii conlnniiix anotlumate percellitur. Ecclesianim calliedrahum spoiisis, conlractnm hiijc

polesfatem

qni veneiabilem
in

frafiem

nostrum Secowen. episeopiim


coiicordiler pdstiilaruiit, elc.
o

Salzburgensem
Alexau-

arcliieiiiscopum jiixta forniam sibi tniditam conCoiiliiinat

iiide

spiritnale

conjn^iium

passiin,

noii

absiiue

der Siccoviensis archiepiscopi electioiiem, ac Philipptim archiepiscoiiali gradu defurbal.


terbli
iiiiii.

ulroruiiKine pericnlo, neylijJieiilibus consuinmaie,


diflereiido

a Daf. Vi-

tenipora in

miinus consecrationis reciiiere ullia aiitiquis canonibus difllnita, nos qninoliis

Sepl(Mii. aiiiio

iii

1^2.

At Philippus

Ponlificia

nionifa

sprevit

bus ex injnncto omniuni Ecclesiarnm iiicumbif, pncdicfis Ecclesiis

Aposfolatns officio cura


licet

quare anatliemate

detixiis esl. Rei

gesbe seriem

legalus ad Pataviensem siin^raganeum scripsit, ut

taliter

vidiiatis,

qn;c (|ni(lein

S|)onsos
solafio

habereiit, deslifula;

tamen

eraiit

ipsorum

suam ad depellendam Philippi ram conferret. Successisse jam


debalur, afiiue excussum

fyraiiiiiilem

ope-

e sententia res vi:

quoad
runi

(pia-dain,

disiieiidiis

providere salnbriler ac mnlloobviare volenles, de consilio fra-

tyranni jnguin

cum

Pliili|il)ns,Bolieniitcregeaf(|ueAustii;e
iii

dnce

accitis

Ecclesiis semestre

trum nostroruni universis elecfis in pr.xmissis tempus sfatuimus, infra quod

praesidiario firmat, adversanlesque sibi


egit
:

anxilium, Salisburguiii,arces, oiipidiique milite iii exilium


d(!

qiiibiis

iilnribns
,

ancfores.

Succincfus
flore,

'

Monach.
I.

Piit.

C.hron.

I.

lom.

[lag.

27T.

u.
I.

iii.

Slero apinl Canis. anliq.

'

Alex.

Ep. DCXIX.

lect.

etiam tofius BohemiaB


Austriai

Ausfria;,

Moravia?
:

Ep. DCXXV.

dux

in

Bavariam irrupit

sed Bavarus

ALEXANDRI
fratris auxiliis
fiiltus

IV

ANNUS

3.

CHRISTI 1257.
1.^.

hostcjm delevit, atque edita

magna

strat,'e in fiiiram avcrtit.

Eciiditvcro Preiiiislaiis rexl5oiiemiic egre^iniii


relifjinnis exemiiluii),
(jiii

ciim accepisset haeresim


ad

Ncc dispar virgini Deo dicatce sanctissimjE Dinparam sanctnrum ingenti miilliliidinc circumfusam, quos oiiines ciclestis splendor obibat, vidcndam sese prajbuissc verba
olijc(

lum visum

in nohcMiiai

et 1'oloniic conliniis inilliilarc,

cam

aucloris
coviic

'

affcro

In coenobio S. Trinilatis Cra-

exscindendani pestem Alcxandrmn sollicilavil', ul strenuos censores fldei pra>ficeret. Commissa est ea provincia [iarlliolonirco et nroiina et Lamberto

rcligiosissimc

devotissiiiKMiue

vit;i

excedit

ad {.'atriam claritalis aiternae a Matre miscricordiic

canente
lico

Ibo mibi ad moiitcm iiiyiih;e; et aiigeprosc(iuciile

Theoronico MiiKuitis, qiios

pietalis

professio iu

ccetu

((luemadmodum
[ler

virgini

illius hosles zelo infl.iinmabat.

devota; religiosBe(|iie sanctimoniali Stroncslava; in

13. 5. Uyacinthi pia mors,


iii.atio
:

miraada

e.t

cann-

Ziiierzinicconsi

monasterio professa;

visiim in

fdix 1'remislai ducis

obitiis.

Exsliiictiim
sive Jaciciis,

mortis

i)ia;f;iti

Jaczkoiiis arliciilo moiislr;iliim est)

est

hoc aiino

XV

Angnsti pulcherrimuin totius

Polonia; luiiien, Hyacintims

nimirnm,
ab

dcductus, et a Prandotha Cracovieiisi episcopo, et populi multitudine in eodem ccenobio S. Tiiiiitatis


sepelitur.

aut Jaczko,

iis eniiii

iioniinilius

liistoricis

Polo-

Tanlis

et

tam

freciuculibiis

prodigiis

nis appellatur, Dominicana; faniili;c vir sanctissimiis, qui ad Polonos ac lUissosClnistiana pietate

illum et in vita
ficare

et post

mortem
si

insignire el glori-

dignatus esl Altissimus, ut iion solum diipsa prodigia (per)

imliucndos, c^Tcgiani opcrani navavil

ctrulsit(|ue

gniis, scd etiaiu digiiissimus,

maximis miracnlis, e qiiibus


sociis,

illud recensel Loti-

ginus^, injecla ipsiini fliimini veste, ciim tribus


inspectantibus
alijue

adiniratiune

defixis

Vissegradeiisibus, sicco pcde trajecisse.

Nec minus insigne innnmera

iiopuli multitn-

neglectum aPolonis et a notitia Poiilificis maximi suppressiim iri non contigisset canoniz;itione vidc;iliir. Ita Longinus, cui Michovi;is* et Cliromcrus' consonant. Ca;teium comprobala signis iimiimeris illins sanctilate Clemciis VH anno
,

dine teste comprobaliim aliud iiiiiaculum,

cum

MDXxvii concessit, ut Ecclesiasticnm in recolenda


ejiis
])ost

a Clementia nobili fcmina ad relaxaiidas curas in

memoria
tribiis
:

officium
iit

instiliicretiir,
fesliis

I;ipsis(|ue

agrum
se;:etes,

invitatus fiiissct, paulo aiite qiiam accede-

annis,

cjiis
,

dics in Polonia

ret, sjEvissima

grandinc circunijaccntium agrorum

cclcbraretur
rcligiosa

pra;tcrea
iii

ut

supplicalio solemnis
instriieretnr.

qua;

jam

fl.ivesccbant,

attritm
cjiis

omiiiuo

ponipa

ipsius Iionorcm

fuiTunt. Venienti ergo

populns
eiiin

sanclitalis

opinione inibulus, ad

confliiit,

crebiisi|ue
|)ro le-

suspiriis abscissis vocilius cxorat, ut

Deum

Deniuni posl diligcnti examine discussa ejus precibiis collata a Dco bcncficia, sacro ritu in sanctoriini Albo a Clcmente VIII anno mcxciv rcpositus est.
16. D. Hyacintlii

vanda accepta calamilale,


deprecaretur
:

st

gciibusque restitiiendis
spes, affulgente

iicc

irritaj

eorum

sacro fiineri felicem Poloni

enini die poslero, integra' scgctes

summa

omiiiiim

priiicipis, iiiiiiiiUMi l*iz(Miiisl;ivi

ducis PosMaiiieiisis,

admiratione coii>pect;c
Edidit

siint.

ubiliiiii coiijuiig;iiiius, (|iicm voIiipt;ituin illeccbrifi

innumera
:

alia

vivus mirnciila^

qiiie

iion

|)ra>tcrimiis lacili

iiec

Icviora post nioiicm cxplisiii

an.bitio

coirnpcre, non opiim fiilgor perstrinxit, non posliM piiccipitcm (lejcclur;i cxtuht vir
:

cuit.

Elquidcm
(jiii

Dcusi-ervi

saiictitatcm illiistra-

eral

siiiiiiiiie

iii

lciiiiicr.indis v(du|il;ilibiis
jiistili;i

ausleri-

turus, eo ipso die qiio e vivis subl.itiis esl, adulcsceiilcm,


iin|)ctu

latis, atipic

iii

adiiiiiiisliMnda

iiitegrilalis,

dnm

e'|iium

.igitarcl,

(|u;idriipcdis
allisiis
ii

cilicio

c.irniMii

sicpids

iiKic^Miirc

soliliis.

Sciuil-

e sedc

cxcusmis, ac tcna;

oiii

clir;dis v(M'o(dugii

locucx Loiigino' cgregi:iin ipsius


:

occubuerat,

i|isius iiaiciilibns

sancti viri suffragia

coiiiiiicniLilioiiciii atVeieiiius

llic iiibM' 1'olonia;

iniploranlibiis ad vilain rcvncivil.


\A. Cadcslibus eliam visis adc|itan! a^tcrn.im
illius

principcs

iiiit

sfimiis sui tempuris el su|ii;i a;l;itcm


viiiiilcs, coiiliiu iili;iin et

priidiMis, diias pifccipiie

felicitatem

pntefccil.
illi

Jo.miirs

Praiidollias

justiti;iui, siinim;iciir;i, suiiiinoi|ii(! studio sc(i;ilus,


ciliciiia

cpiscopns, |icrsolutis

jiistis

aiitc arain b. Vir-

vcsle iu dicbus

Qiiadr;igcsim;i',

iit

c;iro

ginis provolutus in gciiua, scse clfiulcrat in prcccs,

servirct spiritui, ct ccrvisi;! p;iiuni sapida, aut vino


lynipli;it()

cum
alios

chorum duos

suavissimo soiiino correptus ingredientes in eleganti forma juvenes, ac inox

ulebalur.
pais

Iii

|irununtianda
laiii

vero sen-

tciiti;i, el Iite

diriniciida
cjiis

mudcstiis, tain jiistus,

conspicalur, allcruin

duos majcitate hiimaiia aiigustiore ilccoros poiitificali habitu oruatum, altcriim Dominic.inorum veste miri candoris insigncm ac gemina co'ona redimilum sciscitanti (|iiis esset, responsum, Stanislaum, sociuin suiim Hyacinihnm ad ciclos |)erducere, (|ui docto:

ratns ac servataj virginilatis duplice laureola lulgebat.

dccrctum. Ncnio ebrium, aut iralum, aut gcstii, indiimciitu, sim inone, aiit opere supcrbnm. Siicro CuMKC die diiudccim paupcriim abliitiset osculatis pedibus, (iU(Miilibet novo panno vesticbat: media iioctc quod illi cerimoiiialc jam, et qiiasi ex dcbiti iiecessil;ite consiietudiiiariiim faclum
ut utr;ique
illuiii vidit

proI);iret

iiiiqiuun ;iut

fuerat,

dum

a f;uiiili;uil)us ijiiicsccre

put;iretur.

'

.Vex. Ep. cccL.w.


c.

Lon?iii.

ni.

54. Cliroin.

I.

ix.

Ili.t. I'ol.l.

vii. lioc an. .Michov.

'

Longin. ubi
llisi.

?iip.
I.

VII.

Mich.

I.

lii.

c.

o4.

Chr.

I.

ix.

lisl.

apud Sur.

die

xvAiig.

Long.

Pol.

hoc an.

ALEXANDRI

IV

ANNUS

3.
in

CHRISTI 1257.
tam cnormi cxcessu
palicntia nostra, ut et neet

consurgens cursuni liomruni Virginis glorios?c, quihus finitis, psalnios aliquos et orationes, quas
(lidicurat, iic|inniiciiat. Coiiluiil Ecclcsinj r.iicsriensi

gligentiae

nomen assumat,

vers

patientije

nomen

peidat? El quidem (luaiitumcuiiKjueob gcnerosita-

vilianiC/inieliii, 1'osnaviciifi

liiir,

practer lilicrlatcs,

tcm
iius

ijisiiis et

^uoriim iirngcnitoruin nieiila hacte-

quibus

utraiiu|iic l)ar(iiiibus ci

adversanlibus, nia-

dcliilisscmus

eidcm,

id

tamcn
:

ulteriiis

uon

gnis |)r[crogalivis cxtulerat.


l". 1)1 /lii/cs/fiNi/i StiTioii, si mo)i>lis nn)i ccdcret, siic)-iun belltim indici Jiidet

palitur |ir;vdicli crimiiiis magiiitudo

accusat cniin

Pontifex.

Longe

ipsum c;ircer, arguunt vincula, et coiitr;i ipsum Deuni ac bomines [)rovoc;iiit ;id vindiclam.
19.
tiaiii

a tanti viri |irobilatc abcrat


cciisis (lux,
(|iii

iiii|iiiis

Bulcslaiis Lcgiii-

Cffilcrnm

morc

[ni

patris,

(jiii

senten-

oli ca|itiini

iiibiiiiiaiiitcr Tlioiiiani

cito converlit in

vciiiam,et rcdirc iion [lerire


si

Wratislaviensein episcopum, SiEvi nonien traxerat,


ati|nc adliuc euiiidein pr;csulcin carccre incliisuiu

cu[)it fllium,

adliuc ex[)eriri volentes,


sii;c,

dc fra-

gmentis, conscieiili;c
maiiserit devotionis

qux

vcliit
,

bigena figuli

Gucsncnsi ct Mai;ileburgcnsi archicpiscopis dcdit imperia, ut crucis signa infesta advcisus Bolcslauin pro rcstitucndo libertcnchal
;

cuni Pontilex

est graiuli Cdiitritioiie cnnfi;icta

aliqiia tcsta per-

igniculi

retentiva, uiiiversiet

tatem vcstram rogamus, monenius


[iitecipicndo maiiilamus
qnateiiiis

horlamur

tati

cpiscopo attnlleient
in

|iopiilos(|ue

ad sacram
r|uo ita

attcnle, in virtute saiicta; obcdieiitiic vobis distiicte


,

expcdilionrm

tyrannum,

Ecclcsiasticas spernen-

[incfatnm dunioncalis, et

tem censuras, accingcndos curarenl. De


Pontifex C(ini|ueritur
:

ccm

siqicr lilicralione ijisius episcopi et aliorum,


et

Idem dux, EcclesiK malsua persua2

necnon
iiitis

siqier

[iraMiiissis

omnibus
;

lcum velut slipnlam


scveral
Ecclesiiu
obliriiiatus

rc|iiitans. adliiic in

moiieri ct iiiduci clficaciter faciatis


vestris,

([uod

si

mo-

malilia,
et

omiiiiio

coiitcm|ita

quod

absit, |ieitinacitcr

aures obdu-

disciplina,

(juod

ad

cumuliim
:

ravcrit cordis sui, ex tunc siiigiili

(laimiatioiiis iiiagis accedit, cos iiuiic valiiliorilnis

civilalibiis, ct dioeccsibus [iro libcrationc


c[iiscii|ii

vcflrum in suis cjnsdcm

quam

priiis aflicit piwiis et tormeiilis

pcdcs

eiiiin

coiitra

ducein ijisum juxta d;itam vobis a


[icr te vel alios

ipsius episcopi, (|ui calccali esse debeiit iu

Evanet
(|iii

Dco [irudcntiam
iicos,

viros ad boc ido

gclium

jiacis,

fcrieis

nexibus

alligiuitur,

|ira'dicclis

verbum

ciucis, etc.

Proponit

gregem suiim
interdicto sibi

saciie |ira'(licationis

ubere deburct
con-

Pontifcx iiidulgenliarum [)r;cmia

iis, qiii

advcrsus

reficere, nuiic in diii carccris ergastulo delinetur,


capcllaiii sui sulfragio, cui
iii

Bnleslaum

Savnm

accc[ito crucis synibolo rcligio[irofcssi. Dat. Lat. III kal.

sam

iiiiliti;im

fiieriiit
;iiiiio
'

fcssione consciciiliaiii

suam

iiaiidere valeat,

etcum

A[)r. Pont. iio^tri

ni.
bcllo est, cuni Boleslausa(i

(|uo possit inlcrdiim saltem

missarum
talis

officia cele-

20. Tcm[)eraluin

brarc.
et

Equidem
in

cuiii ct

nos

iiijiiria
,

vulncrat

eludendam immincntcm ultionem


sco[ium
viiiculis laxasset
:

Tlioiiiam epi-

non levcm

prcssura

iiioeslitiain

ad pioce-

sed ad iiidignas pactiocst

dendum contra duccm ipsum acrius nos invitat nam verisiniilitudo non tolerat, ut paliente tanto
Ecclcsiffi

nes adactuin,
[)ra!siililiiis, ([ui

ob quas incrc[iitus

Tliomas a

se bcllo sacroaccinxeranl, tyranni

dolnris existat. Si ergo


indignis,

rerc, et

membro, caput non langiieat, aut cxjicrs commissum est nobis licet et curam grcgis Doniinici sollicilani gemcdelam saiiciali viilneribiis adbibcre,

niiiiis

ac tcrroribiis de gradu coustantia! dejici se


essc,

passuni

su;c(|ue

causae
:

a'(juitatcm
ctiani

atque
caileris

Ecclcsiie jura

prodidisse

ansam

[iriiiciiiibus [ir;cbuisse,

ut similia ac Bolcslaus in
S[i()[ioiiderat

(|uomodo diicem ipsuni pcr morlalcs campos, per


itcr

C[iisco|)os

scelera

iieiteiitareiil.

ni-

mortis ultra patiemur discurrere, qiiin ipsum

ad pascua salutis reducamus? Cumque infirmus salularia respuat, (|iia!rat noxia, ct plcruiinpie
desideriis

contrariis

urgcatur,

(|iioiiioilo

lucem
reliii-

ipsum tanquam laboraiitem

plirenesi

impia

niiium duo marcharuiii inillia Boleslao, ac decimarum manipuliaruni, juri, iniprobissimo exem[ilo, cesserat. Ubi Longmus, qui haec iiarrat, excla. mat, non jaiii miniiii videri debere Silesia duces, quibus Polonia jure dcbcbatur, regno deturbatos,

(|iicmiisarl)itrii),(|uiiii|isi,i|uaiitumcum(|ucinvil(i,

cum

s[ioliatis

sa!|iius

Ecclesiis

maiiibiis([ue
scse

in

amara

salulis pocula proiiiiiemus? ut id ad curaiu


iiolcrat

Cbristos

Doniini
Laetus

iiijectis,

tantis

criminibus

sanus fuisse cognoscat, quod iufirmus non


[)ra.'scntire.

obligarint.
su;ivitate

ca

praeda

Boleslaus,

ejnsque

ad

siinile

audendum

faciiius illcclus,

idem obstinalusspiritualem me(iicinam respuit, postqiiain Petri gladium, prout congruit, non attendit, (|iii(l supcrest, iiisi
18.

Sane

|)Ost(|uam

fratieiii

blaiidis
officiis

Glogovicnsi ducatu exuerc nieditatur : illum vocibus ac simulalis bumanitatis ad se vocat at ille, cuin sibi insidias com:

ut extrabatur nialerialis gladius contra i|isuin, et

[laraii audissct, aliisartibiis i[)siiis

fiaudcs eludere

ad quod
poluit,

niedicamine voluntarius iiiduci non pocna; sallcm formidine iiertrabatur iiivilevi

iiggrcditur

lectissiiiKuu milituni

niaiium

arri|)it,

tus

Aii babitalorcs Poloiii;c filios s|)cciales reliii-

cujns [larlem in silvis [iroxiniis laterc jubet, ipse cum rcli([ua ad Boleslaum [icrgil, ([ui cum armatos

quenius

ex[)Osilos

illi

discrimiiii,

detestabili

facto i[isorum

quod ex tain imminet regioni? erilne


Hist. ['ol.
I.

egicgie inslruxisset

at([ue

pro

turribus et

nniris colloc;(Ssct, ut facilius pelliceret in iiisidias.

Ext. Ponlilida;

litlerji;

apud Long.

vii.

>

Mich. L

lii.

cap. Loiig.

nlii su|i.

ALEXAXnRI
ad fratrem descenderat
abdiicitur,
:

IV
illo

AXXUS
captus

3.

CHRISTI 1257.

at

mox

ab

ab opiscopo extorserat, divino judicio pro sc liberando refundere coactus est. Al dc iiii s.ili-;.
iniilia, qu.Tc

acduo marcharum

eisdem indulgentiis et immunitatibus gaudeatis, quibus gaudentcrucesignati in Terrae-Sancla; subsidiiiin

accedentes. Nulli ergo, etc. Dat. L;iteraiii


iii

non. Janiiaiii anno


23.

d.

21. Religiosam mililiam in barbaros Lithuanos, Jaczvingos,

Excepit

egregius

princeps de Ecclesia

aiiosque

commendat

et

tutatnr

optime meritus
siis

clientela; Apostolica;
eqiiites.

favoresadver-

milites facinora

crudclia
et

committentes anatlie-

mate ad officium

obedientiam revocat.
alioriini(|iic

Ad

comprimcndam
clesiffi,

aiidaciam ct crudelitiitem Litiia-

Innocentius (^asimirum LanciticB et Cnjavia; ducem nonnullarum lerrarum, quibiis Golens et Polexici

crucigeros
in

Cunlulcrat

papa

norun), Jaczvingoruin,

bostium KcBarlboloniico
niilili;c

quos
pios

vcl scbismatis, vcl iiifidelitatis ne(|ui-

tia

in

efTerarat,

Alexander

'

nomen erat duminiuin niodo etbnici sponte Cbristiana sacra amplectcrcntiir, etiamsi religionis S. Maria; Tlieutonicis equitibus concessisset, ut
,
,

Minorila;

Hobemo

promul^'aiid;c religiosae

quas

iii

Prussia terras ferro ctlinicis eripiiissent,

proviiiciam (iumandavit, (luem Boiiemite, Austrio;,


Poloiiia;,

Moravi;c(|iie
illa

pra;sulibus,

ut in pronio-

venda sacra

expeditione
ille

operam conferrenl,
ingentium virtutiim

ipsorum ditioiii ol)noxi;E censerentnr. Ciiinque superiorum regionum pagani imbiii nligione sacra Cbristiana cuperent, atque adeo sub diicis
avaritia,

commendavit ^ Floruit
miria;
qiia;

opinionc, niagnaiiKjuc apud Cracovia; et Sando-

imperio cadcrent, iidem religiosi equitcs, furenles re[)entinas excursiones in neopliylos

ducem, ac Salomem olim GallicifEreginam, monasticam (iisci|iliiiain iii S. [lamiani Oriline


gratiam
colifiiit
:

egere,

multum

fudere

humanum
erat

saiiguinem, eose

que sno snhjiLiendos imperio contendebant. Al


lcg.itiis

colebat,

a (luibus

sullicitalus

Apostolicus

(is

abbas

Mczzano)

ciii

Alexander, ut in oppido Lacoii Cracoviensis dioecesis

Pontifice

servandorum Casimiri jiirium provincia


inotus, anatbeinatis

sedem

e|iisci>palcm excilaret.

|)i;Eficeret(|ue

erat deinandala, rci a;(|iiilale

Bartbolom;cuiii,
ut qiiod

rcni in Giiesiieiisis arcliie|iisc(i|ii


',

in eos seiitenti;im jacnlatus est


tior faclus .Xlexander, scriplis

atque epi-copi Ciacoviensis arbilrium contulit


deceriierent.
Acceiisi
poi ro ita
suiit

deqiie ea re cerad religiosos Domi:

Ecdesia; digiiititi coiidiuere VKlureliir,

nic;in(irnni et .Minoriini f;miili;e

viros, (|ui ea;leris

Gnesncnsis

arcbiepiscopi, tiim Birtlioloma-i, nliuruiiu|ue concionatoiuin opeia |00 ardore fideles, ut Ca-imirns
Lanciti;e el (^nj :vife diix,

eariim fiiniliarum in Pru-si;i sodalibus pra^erant, litleris', senlentiam, c|u;iiii legatus lulerat, confirniare
imper;ivit,

ut

ccfiitis

censurarum terrore
et

aliique pliires Poloni;c,

submuverciitiir.
2i. PiioribusOrd. Pra;dicaloruni, dianu fraliiim Miiiornin.
((

Auslria;, et Moravia; pruceri-s

acceptu crucis syinbolo bello sacro adversus Litiianos se devoveriiit


:

gnar-

quos Alexander
22.
B

A|ioslolic()
'.

palrocinio pra;m;isque
titio

((

E.xbibita iiobis dilecti

filii

noI,i!is \\vi Kasi-

indulijrenli;iruin doiiavit

miri ducis Lancitiae


(Linciti;p) et

et Ciijavia;,

devoti nostri, peei


fel.

Nobilibns viris Casimiro

contincbat,

quod cum

oliiii

record.

Cujaviae duci, ac aliis ducibus, baronibus, et iiiiicrncesignatis |ier Poloniain, Moraviam et Austriam
versis constitutis.
a

Innocentius papa prx'decessor noster lerras paganoriiin, qu;E Goleas et Polexici vulgariter ajipellantur,

duxerit concedendas,

duinmodo

i);igani

Digiium

est

ut

ca;lestis

regis

obsequiis

inba;rcntes spcciali debeant pra;rogativa gaudere.

terraruin illarum sponte sine gladio fidcin Cliristi susciperent per baptismum, dilecto filio abbatede

Curn

igitur, siciit ex parte vestra fuit projiosilum corani nobis, vos zelo fidei el devotionis accensi ad

Mezzano Placentina;

dioecesis,

tuncin

pariibiisillis

exbortationem venerabilium fratrum nostrorum


arcbiepiscopi Gnesnensis et sutfragancorum ejus, ac dilecti filii fratris Barllioloma;i de Ordine fra-

A. S. L. sibi super boc conscrvatore concesso, iion obstante quod tota terra Prussi;c concessa fuit a

Sede Apostolica magistro


ri;e

et fratribus

domus S. Ma-

Tlieutonicorum,
et

quam
ipsis

possent sibi per glain

trum Minorum contra Liowanuos


Jacintiones
terris
et alios

(Lictuauos),

diiim sulijiigare; idem abbas

(liclum magi-

paganos et scbismaticos qui Cbristianorum confines cxistunt, de man-

strum

quosdam de

fratribus,
diici

quia
lioc

ipsi,

ut

evacuarent graliam cidem

supcr

laclam

dato

nostro prajdic^intiiim

verbum
c.intra

Dei, vivifica;

a pra;decessore pncdicto, terras easdcm, ipsis paganis paratis et voleiitibus sponte unda rcnasci baptismalis, intrantcs, in gladio eam sibi non sine
ter

crncis

assumpto signaculu,

eosdem

pcrfi-

dos

velitis viriliter cum Dei adjutorio pruficisci, nos [iropter boc vos benigno favore iirnsequi dele-

clanles, vestris supplicalioiiibus inclinali, persunas

vestras

cum

familia, et oinnibus bonis, qua;

iii

praesentiarum rationabiliter possidetis, snb bcati Petri, el nostra prutectione suscipimus vubis au;

sanguinissubjunanml; et diligenab ipso abbate monili, ab ijisa subjugatione resipiscere coutumaciter denegarunt, cuin hoc essel adeo notarium, quod nulla poterat tergiversatione celari, excommunicationis senlentiain, exi-

inulla cffusione

ctoritale pra;seutium

nihilominus concedentes, ut

genle juslitia, promulgavit


ipsiiis

quare

fuit ex parte

ducis nobis liuniiliter supplicalum,

ulcam-

'

Alei.

1.

ni. Ep. cccx.

Ep. cccvin.

Ep. cccxi.
'

'

Ep. VI.

Ep. IV.

ALEXAXDRI
deiii

IV

ANNUS

3.

CHRISTI 1257.
Danieli regi Rnssife.
noliis ex iiijuncto Apostolatus aiiim;irum nos coiiveint iirajci-

seiilentiam robur faceremus firniitalis delii(ilitiiiere. l(ieo(|ne (liscrelioni

tiun

vestra> iKlinstar

B liilei;ili;i, qii;e

prajdecessoiis ejnsdem

|u'r A|iost(dica scri|ita

inan-

incnmliimt

otficlo,

daimis, qnateniissenlentiam ipsam, sicnt ralioiiabililer est prolala, lacialis anclorilate noslra ns(|ue

piie iiivigil;ire s.ilnti,

ut

e:is

reguin Kegi,

qm

nos

illarum, licet immeriti, volnil piaeesse regimini,


Incrilacrre, sua
iniis.

ad s:ili-faclionem condif^nam, appellalione leiiKda,


invioiahiiiler cbservari, elc. Dat. Lat. iion. Januarii

iiobis

coopeiante gralia, valeaest

Veriim

(|iiia

non

Deo acceplum obsenec


peiveiiitur

amio

iii

.
siiis

(|iiiiiiii (|iioil

siiie

fide (irajslaliir,

23. I',iiucre Poiitifici Prullicni C(|nites, nc


obse(|iiiis iiromeriierc,
iil

opernm
tciii tidei

[cdifieio

:id

salulem, qiiod snpra firmila;id

Aicxinder

'

Ciielmeiisi.; |)rincipatiis a Coiirado

M.izoviic el

donationem CuQnilnis

iion consiirgil,

pnipagandam

eaiii et

coridborandam
liler regiiin et

in

ineiilibiis

ouiiiinm, et specia-

javia?
lilteris

factaiii
-

Vil

kal.

Aiij,'.

coiifirmaret.

principiim, inlentione lola oiiiniqiie


ac verbi et operis
effic^icia

iiisiMtic siiiit

pnblic;c Taluiiic a Cuiiraiio


iii,

sollieitiidme,
delieiiius,
iit

biborare

anno mccxxx, Indiclione

mense

Jiinii
filiis

edike,

Clirisli:ina religioiie biliusditrusa


a}leriii Filius

per

qiiibns Conradiis, uxore Acsapliia et

Boleslao

oibeiii, Palris

mulliidicatis servito-

acSemovito, tum proceribns asseiitienlibus, Cliclmensis ditionis jura in e(|uites Iransfuilit, P(doniaiii adversus Sirracenorum aliorunique inlldelinni

ribus pleiiius boiiorelur.


27. Sane tu
oliiii

cupiens de
nientis

infidelitalis te-

nebris. qii;c iioslquam etiam reiialus fnisli fonte

im|)etus

tuerentur,

alqiie

bisce
:

limilibus

baptismatis

oculos

tiia!

involverant ad

Contuli Clielmensem tractum ciicnmscribil hospilali S. Maria; domus Tbeutonicorum et fratribus ejusdum domus totiiin et ex integro Cliel-

qua nemo salvatur, et ad obedienliam Ecclesia; Romaiiae non sine divina iiispiratione redire, juramenlo prajstilo promisisti
luinen Catholica;
fidei, sine

omiiibus suis altinentiis ab eo loco, ubi I)r awantica cgreditur, terminos Prussia?, et per dcscensuin ejusdem tluminis in \Vimeii. terrilorium
sclain, et in decessu

cum

Ecclesiie praedictcB taniiuam fidelis cjiis filius obe-

dire,

ac fidem Catliolicam,
:

sicut alii

oilhodoxi

iiiundi ]irincipes observare

propterqiiod Ecclesia

per asccnsum

Os;r!

WiscliE usque ad Osam, usque ad terminos Prussiae,

et

eadcm, volens
f avoribiis,

te in sui

devotione congruis firmare

in
.

et

condignis graliis confovere, persoregalis dignilalisapicein sublimavit,

veram
legalo

ct

perpctiiam proprietatem possideiidam


'

naiii

tuam ad

Coiifirmata

eliani

Poiilifice est alia


iis

doiiatio a

Sedis AposloliciC

facta.

tat,

Quod vero ad bellum sacrum Liluanicum jam sacrum in Lillmaiios ac Jaczvingos


Miiiorita;,

specclas-

sicum cecinerant
|ihalia crucis signa

ac plures ad trium-

sacri clirismatis oleo, tuoque imponi capili regium diadema. Sed tu, sicut ad audientiam nostram iion sine cordis tiirbatione pervciut, laiii siiiritualiiim quani temporalium beneficiorum ipsiiis Ecclesi;c immemor, tantajque

f:iciendo te inungi

pellexeranl, (|uos

cum

postea

g.-alia;

prorsiis ingratus,

inffisliti

jiiramenti reli-

ob

rei susceiitfe difficiillates poeniteret,


(|ui

noimnllns,

gioiie
deiii

contempta,
EccIesi;E,

id (|uoil circa

obedientiain ejus-

adibant,
voti

ad

emungendas

|iecunias iin|)lendi

ac

praidicta;

observationein lidei

oiiere

liberabant,

eaque a Sede Apostolica

promisisse dignosceris, observare


cur;isti in aiiim;c tus!
fidei,

postmodum non

auctorilatc munilos praj se lerebant. Qiia? res,

cum

periculiim, ipsius injuriain

expedilionem iiistrueiuhim dislurbare videretur, certior factus Alexander dato ad Miiioritas diplo-

Kcclesia} prtcdicla! coiilem|)tiiiii, et o|)[iro-

briiim Jesu Cbri-ti. Siqier (|uo taito veliementius

mate
nicos

cdixit

',

iie

(inis,

iiisi

facla

sibi siiigiilari a
iii

conlristamur
cordis
nnslri
fliiei

(juaiito

ferveiitiiis

super
,

oinnia
cultiis

Poiitilicelacullale, iiuiiciipato

gereiidorum

eth-

ilesiilei:ibilia

cupimus

ut

armornm

voto, illins reos lilieraret.


defcctio, ct

ejiisdem

per

oibem longius

latiiisijue

diffu-

2U. Daniclis rcrjis Russla; a fide

Ponlificis

de en unutifjcna sollicitudo.

sus eonlinuum, aucture Doniino, suscipial iiicre-

Nec ad

mentiim.
28. Volentes igiturApostolicis

Lithuanos
iion levia

modo
damiia

fraiigendos, qiii lei Clirislianai


iiiliilerant,

apud tesuper
Cliri;

incubuil Alex;iiider,
offi-

hoc

iiisistere

monilis, et ad veritatem, qiuE

vcruin eliani ad
ciiim

liiissuc

regem Daiiidem ad
antca sese Clirislo,
fiiei;il,

stus cst, p:iteriiis le

persuasionibus rcvoc;irc

ac

revocanduin,

A|ioslolicain
ille

soUicitudineni
al()iic

speraiites (|uod te graviler contra

Deum,

et

ejus

delixit. .\i;greg;irat
ctiaiii

posl b;iptisnii sacra imniclus


l'onlifi(io

regio:

Ecclesiam deliqiiisse considerans, condigne poeniteas, et eiroieiu tuum corrigere stmleiis per le
i])sum
;

que diademale
loeilissime

jussu redimilus

scd

magiiiludiiiem tuaiii moneiidam dnxiinus

poslea siiadeiite buiiiani geiieris


de.-civer;it.
;id

linste, :ib Eccli sia

allenlius, et hort;indani, qiMtenu-; ad tiiam


riain revoc:ins qiMnto studio,
(liiie

memo-

Qiieiii

Alex;iiider mollilnis
:

qnanlaque

sollicitu-

primuin veibis

piet;ilem addiicere cst conaliis

circ;i
;

exalialionem

tiiam

Sedes Apostolica

tnm

iii

s;iliibribiis

monilis pareret, gravioies miijisi iiiteiitavit


'\

laborarit

coiisideiaiis etiam (|uod iion Ecclesiam,

nas armoi uiiique terroreiii

sed leipsmn decipis,

tuum

in

hac parte[iromissuin
et id

damtiabiliter
'

non

servainlo, (icrditioiiis viaiii, ([ua


alijiir;ire,

Longin. Hisl. Pol.

1.

vii.

Ep. Dccxxiv.

'

Ep. cccx.

'

.\lex.

I.

iii.

Ep. Dr.cwiii.

graderis, iion dilleras


ilisius

(juod

de

Ep.

c.\.

observatione

fidei,

et

pra3dicla

Ecclesiae

ALEXANDRI

IV

ANNUS

3.
sive

CHRISTJ 1257.
nobilinm regni
sile;iiit

oberlienlia jiirninento prreslilo iiniinisisli, iiivinlabilitiT


()l)Si'ivai'(;

Daci.ne consilio

provenisse, eo

procnrcs

ita (jiioij

iios,

liioriim

ipso cjiisdcm epijcopi diiTcesis a cclebrationc

my-

lautialiiliuni 0|K'riiin oilorc percciito, inulli cxiiido

slcrioriim

divinoruin. Et

si

rex admonitns
clericos suae

perfusi

icclitia,

dulcia
in

ipsiiis Ecclcsi.e

iibera,

t\\\:ii

pcr diios episcopos, vel

quoscumque

copiosc

(liidiiui

iniiltiiriiin

bciicfu ioriiiu

pcralle-

diieccsis distulcrit, vel noii

ciiravcrit taliter lacso

ceplionc

siixisti, tihi liiis cxiucntiliiis inciitis

ctuosius porrif,^amus. Alioijiiin vencrabilibus fratribiis

nostris

Oloinomiiccnsi,

ct

Wratislaviensi
te

iiifia menscm jiistiliam cxliibere, regnuni ipsum usque ad condignam satisfaclionem habeatur adivinis suspcnsnm.

episcopis litlcris noslris injnngiiniis, ut

ad id

Prohibemiis etiam siib excommunicationis

perccnsuram Ecclcsiaslicam, appcllatione remota,


compcllani, invocato iiiliilominus cnntra
lio lc

poena, ne ajiqiiis presbyter, seu capellanus alicujiis

aiixi-

nobilis,

duranlibus pra-dicforiim intcrdictoipsis

brachii sa?cularis.
apostolicis

Non

obslantibiis alitjnibiis

riiin

sententiis,

nobilibus pijcsentibus, aui


vcl
alias
:

liltcris

cnjnscum(|ue fenoris cxistant,


(lictis

aliqiio alio in curiis

dictorum nobiliiim,
(liviiia

pcr qnas eflcctns pr;uscntiiiiu impediri valcat, vel


(lifTerri, cl

pnblice, vel private

celebrare pra^sumat

constitutione de (Inabns

cdila in

quod qui
les

fcccrit, sciat se

cxcommiinicafionis sen-

concilio generali. Datiim Latcran. id. Feb.


III

anno

. Data

'

snnt Olonuiccnsi,

el

aliis

priesnlibus

lentiam incnrrissc, etc. Flagitarunt Dani prajsuab Alcxandro, ut ha3c edicla synodalia A|)osto-

imperia, ut Danielcm censuris armisque ridclinm

lica

mnnirct

aiictoritate,

(iii;c

Ponlifex, ut .xqiiilali

ad officium rcdigereiit.
29.

DanicB episcoporinn concilinm

latas ibi

leges Apostolica

nmnil

aitctoritate Alexander.

consentanea, corroboravit adjecta solita formula. Nulli nostra; confirmafionis, etc. Dat. Vitcrbii V non. Ocfobr. aniio in .
31.

In Dania liliertate

Ecclcsiastica
{]uibiis

obsolesccnle ob
quassatafucrat,

niaximos bellorum inotus,


rannide, ut

qiicre

cliam

Bellnm Danosinler et Norweffos. Reliliuc anno praiclarnm sollicitudinis

ac nomiullorum procerum ingravescente adeo ty-

pastoralis

exemplum
'
:

orbi Cliristiano Dani;cetNorciini

non rcprimerentur, earum regioniim cpiscopi, ad tuendam


rcf^ia cliani aiicloritate

wcgiae antistites

enim regni ufriusque


ali-

reges ad bclluin conciiatos videreni, jamqiie

dignilateni coacto Goncilio, subjcctas legcs san-

qua

prfclia

niari

commissa
a

essent,

vcrgcieiitqne
aiiinii

xere

(I).

ad iTMitiiam intcrnccionem
Ecclesia Daciana adco gravi

po|iuloruni

Ciiin

persecu-

coniinissariim
zclo

lioni sit cxposita

iyrannoriim, quod episcopis, qni


olijiciiint

Deo oviuiii scrvand^irum accensi lantum adhibuere stndium, ui paulo


sibi

sc

pro doino Dei miiriim


iii

(lcfcnsionis,

post

crnmpcns
32.
Iii
iii

belli

fl

inmia reslincla
S. Aiidrca;

sit.

cliam

pnesentia domini rcgis in

i|isorii!n

pcr(|nic
srccii-

Scolia KccUsiaslica libcrtas


(;;iinclino

non parum

souas noii vcrcnlnr niinas injuriosas infcrre,


safis |iroi)aliiIif(M- siint tiinciida),

tesa erat

episcopo pcr

cuin clcrus

siiminam
jiivcntiiti

iiijiiri;ini ;ib
111

iaris

dcfcnsione

viilealiir

carcrc

peiiitiis polestatis,

ficilc

;ib

Alcxandro III rege, (|iii ob iniprobis circiiniveniii po:

ac illorum su[)i'rbia a
in

nictii re^iio libcra, ct scciiia

tiicraf, c siia S(;de dcpiilx)

ad

(|iieiii

prislin;c re' *

maliim

possit asc^jiidcrc, (|uaiiliiiii vclit, sanxil


iii

sliliicndiim dignit;ili Ponlifcx

sanctioncm cdidit
in

pr;('scnlis Concilli auctoiit;ilc,

(|Miciiinqiie

epi-

ac GoilclVidiiin,
lcgavil.

scoporiim infra tcrminosregni DacicC malaciplioiu;

rcm prrliccrrt, Non minorem vcro injiiri;im


iil

Scofiani

lioc aiino

de mandalo domini rcgis sivc ejiis connivcnfia, vel consensu, vcl aliciijns noliilis qiii in;inet infra
fiiies pifcdicti regiii, captiis fuerit,

snis accepisse Scofiim rcgciii, qii;mi antci

inllixe-

ratGamclmo,

vel

iiiembriim
siia

rclcrt Parisiiis ', diim ait proceres ob exteros ad lionores adscitos, ab Alexandro abaliciiaii)S, inita

amiscrii,

aut atroceni injiiriam in persona

conspiralione

iiic;uituiii

in

icia

passus fuerit, ipso facfo,


ac dubiiim uon

diimmodo
sit

prob;ibilitcr

oppressisse, ac vinculis
33.

fradiilissi;.

pracsiimi |)ossit lioc de voluiilate


cessisse,

domini rcgis proipsum hoc faciliter

ducii

*,

Aliam Boclliius conjnrationis causam adcum male in puerilia siia administniii

corrigere posse, iu toto regno divina sini officia


interdicta.

regni rationcs exigere, ac popiihim ab illafis injuriis vindicare mcdilaretur, proceres quibus adininisiratio credita fiicrat,
iii

30. Si vero aliquid

pnedictorum

alicni epis-

jiis

vocasse,

liostesque,

coporuin iliorum fuerit per aliiiuem potentem, qui nianct cxtra regnuin Daciaj, et cx conjcctnris
conjici aliqiio

cum non
familia

comparuisscni, declarasse. IIos vero ex


et

Cumenia opibus,
lincan.
Ilist.

viroruni

numero

ac

modo hoc

ex rcgis, vcl principum,


>

Reg. post camii. Ep.

Pjr. nist. Angl.

'-

Eit.

apud

Ale.f.

1.

iii.

Ep. dcl.xxiv.

eaiiiJ.

Ep.

Lib. iii. Ep.

Far.

Augl. liuc

m.

dcxl.

Heg, pggt
.\iii.

'^

lioel. llht.

Scot.t

lncusipie nos

illuil, qund anno liiiic annalista et cum iUo pariter Conciiorum collecfores assiynanl, uno antioipanJum e.<t quod paucis ahliinc annis taiidem coiiipertum f.ictum est, cum opera Cl. Ludewig lielii|iiiarura tom. ix, pa.;. 7S,'prodiit Chionolosi.i qua^ilam anonymi scriplons Danici, a iiuo suli anno Mcci.vi jwec postoriialis memori;c cominissa sunt : Jacobus archiepiscopus celebrauit Conciliuiu provinciale apiid Weile, et Christuphorus celebravit Conciliiini suum (quod alio nomine ejus ;olalis scriplorcs curiam appellaul) apud Niborigh . Iijitur Concilium Danicum, cujiis iiucusque locus ii:nolus fuit, jam tamlem conslatappellandum esse Weilacense ' atque ab anno mcclvii ad annum mcclvi revocandum. Anclor iste anonymus Chronicon suum cum anno mcd.x absolvit.

(I)

nanii Concilium
latuit,

et

.Ma?;si.

Ann.

ToMus XXII

Uayn.

III.

fO

ALEXAXDRT

IV AXXITS 3.

CHRISTT 1257.
Deporlalo
illo

polftntia floreiitissima salos,

duce Wallero, sceleris


Correpta

sacro feretro in soleinni siippli-

pcBiias inajori scelere efTiifrere nieditalos.


ita(|ue niiiilniii dclecla inanii,

calione, oiilentam a

Deo

aeris serenitateih narrat


:

regeni cepisse,

agentem Kynros?a3 alqne ad Slerlingum perduclnm


:

idem auclor
S.

liis

verbis

Abbas

et conveiitus

cuslodiae tradidisse

ac tuin abjecto regio

metu

Albani perpendenles de inuiulatioiie pliiviariim Iinmoderata tam foeiiis quam segetibus suffocatio-

regnum
putabat,

gerere aggressos.

Verum
:

conjuralionis
evasisse

nem

gener.ilem iinminere, proul consuevit in


coiislituerunt,
iit

tali

auctor NYalterus qui

liumanum judicium
effugit

lieri periciilo,

indicto jejunio per

divinum nou

veneno enim ab
iiifimai

arcliidiaconum

tam

in jiopulo qiiain

conventu,

uxore necatiir, quns amoribus cujusdain


sortis liominis se irretiri passa,

cum

processione solemiii lerctrum S. Albani ad

amissis,

fortunis omnibus Angliam fugere coacla est. Sublato ilaque factionis duce ca>teri ab rege tento in vinculis non a'gre veniam impetrarunt. Hactenns
in

de pratis dicitiir, deporconventn et populo nudis pedibus subse(|uo faclo quenlibns cum oralione devotissima
S. Maria; Ecclesiain, ({uoe
taretiir,
:

de Scoticis rebus, jam ad Anglicanas digredimur. 34. Sepidchrum sancU Albani marty7'is repertum. Repertum lioc anno, duin Ecclesia S. Al-

bani

reficiebafur,
'

refert Parisius

his verbis

ejusdem marlyris sepuJcbrum a Diim ligonibus in


:

eadem die merilis beatimartyriscessavitinundatio tam damnosa . 37. Mira cle sorore B. Edmundi ; Walteri sanctitas. Tradit idein auclor lioc aiino diem obiisse B. Edmundi sororem, adcujus sepulchrum edita niiracula inagnos populorum concursus ad

pavimento cffimenlariorum ministri insislerent, per tinnilum inslrumentorum, et pedum strepitum perpendebaul aliquid ibi insolitum et incognituni latilare. Proiundius igitur perscrutantes, inveneriint sub lerra, sed non profunde, unam

ejus suffragia
Siniillinia

apud Deum iniploranda pellexerunt. quoque de Waltero scribit, nuiltis post


a

mortem miraculis

numine

illustrato:

eum

vero

cum

in vivis versaretur, singulari

amore pauperes

tumbam
localum

la[iideain satis eleganler


:

compositam

in

loco, qui fuit inter altare Uistani


fiierat

ubi(|uoquecolferetrum piclum, et qua:'dam tumba marmorea cum columnis marmoreis, qui locus et tumba dicebaturvetustumba

prosecutum, ac fame ingravescente, ad sustentaneoruin inopiam tliesaurum sacrum ac vasa aurea argenteaque, ut viva Dei templa servaret,

dam

anliquum

distraxisse.

38.
litteris

Edmimclo

recjis

Anglioe fdio oratores


et

cum

S. Albani.

Eenrico patri suo Siciliam comparare molienti papa per legatos


de re Sicida mitleiiti,
respondet.

tumulabatur beatus Albanus die qua decoUatus esl, ab aniicis et parentibus suis et iieopbylis, occulle tamen et bonorilice de nocte projiler metiiin iKiganorum ubi lux ca^leslis descendit, ct apparuerunl angeli descendenles, et cancnles liunc iiyinuin Albanus
35.

:
:

In ipso igilur mausoleo

Decrevit ad Sedem Aiiostolicam oraEdmundus

tores amplissimos

Henrici regis secun-

dus natu

filius,

qui regiosSicilia; tilulos Aposlolicae


referret,

Sedis beneficio acceperat, ut de im|ietrato regiio

pactiones sibi aquiores

de quo extant
in

ejusdeni

littcra? in

M. S. Vaticani arcliivi iuscripto


'

egregins niarlyr

extat

glorii'Sus.

In

(luo

eliam

libro privilegiorum Roniaiia' Ecclesi;c


tres iiigentes diviso, in
et

tomos

mausoleo invenla esl (luiedam lainiiia plumbea, anti(|uoium consuetiidintni in qua secuiidnm iii Iioc mausoleo invenEcri|itus esl liic titiiliis tuni est venerabile corpus S. Albani protoniartyris Anglorum. Hoc evenit in octa\is S. Sle|iliaiii in Et coiipra'seiitia domini e|iiscoi)i . El iiifra cessit episcopus veniam quindecim dierum oninibns ipsam inventionem praseiilialiler veiieranti: :

quibus

illu^ti issiina

regum
Ale-

Pontificimi nioiiumeiita coiilinentur.

Saiictissimo in Chrislo

palri

(loiiiiiio

xandro, Dei gratia sanctse Romana; Ecclesiae


Ponlifici,

summo

Edmundus eadem

gratia rex Sicilioe, de-

vota peduiii osciila liealonim.

Noverit vestra paternitas reverenda, quod


nostros venerabilcm [latrem R. Taranlasienscm aicliie|)isco|)um, ac Balhoniensem
iios, dilectos

bus

. El interjeclis

noiinullis subjicit

H^nricum

regem loci religione pellectuin eo accessisse, ac niagnodelibutum pietalis sensu niunera obtulisse. Oblulit, inquit, majori altari monile 30. nobilissimum habens duas liiigubis et tran,

el Roffensem episco[)os, ct discretuiii virum magistrum Nicolaum de Pluncon capellanum vestrura quenilibct eoriim iii solidum, de mandato et au-

ctorilate doniini [latris iioslri, Dei giatia regis

An-

slruin

et

annulos nobiles

t.un

ipsi

allari
;

vi-

gloriim
a vestra!

illustris,

procuralores nostros coiistituividelicet

quam S. Ani|iliibali et uiiam argeuteam deaiiralain ad re|)onen(liim |)Ulverem nuper iiiventum iii mausoleo, de (|iio
delicet S. Albaiii,

musctnuntios
reformationem
lico
Siciliffi

speciales,

ad [^etendum
Ajiosto-

cuppain

clcmeiilia

saiictitatis
iii

meliorationein et
[irivilegio

coiulilioiiuiii
r

liraedictum

est,

et

sex paniios sericos,

quornm

conteiilarum suju
nobis facti,
et

conccssioiie

[ira^fati

regni
ad ob|)actis,

uiium

assigiiavil ad coo|ierienduiii (iictiiin iiiaiiso-

ad traclandum de iiovis coniios

leiim, el alium ad cooiierieiiilum tiiii.bas Rogeri


et Sigari

dilionibus ai^poneinlis, obligan.liimque

emeritarum, etdenahosademeudandum
.

servandaseasdem subquibiiscumque modis,


aul
etiaiii

feretrum

juramentis, [irout

i|)si,

vel alter

eorum

1'ar.

ubi sup.

'

Lib. privileg.

Rom.

Eccl. tom.

ii.

pag. 102.

ALEXANDRl
viderint cxppfliro
:

IV

AXMUS

3.

CHRISTI 1257.
non conlingat

n
ad

rafnm iiromitlentes nos Imbiqniiiiinid


in
rci

(|iio(i

illud in grave dispcndiuni Kc-

tnros

ct firnmiii,

per

ippos, vel cnin


fiicrit

clcsiiC,

ac ipsius rcgni pcriiicicm protclaii, prcnas


in prtcdicto contcnlas privilcgio iisque

ipsis seii (|iiolil)et


iii

oornm
cujiis

polidnm factiim

omncs

prscmissis.

Iii

tcstimoiiiiim, P.iillam

pia)ilictas kiilendas

prrescnlium aucloritatcsnspenintciim occasioiiciiuocodein negotio com-

noslram Aiiream pr.Tscntitnis duximus appoueii-

(linuis, ila pricscrtim, (|uod

apud Wiiidesc.ros xxvi, dic Juiiii, anno regiii nostri scciindo, anno etiain Domiiii mcclvu . 39. At Pontifcx cxtrcmoanno in An^^liam misit lcgatum Apostoliciim Arlotum nomine, quem cum Parisius ob arcana consilia venisse asserat, ex

dam.

Dat.

rumcum(|iic dcfccluum a

te in

missorum lu excoinmunicationis sententiam vcl rcatiini, aut notaiii pcrjiirii nnn iiiciirras, nec re-

gnum

tuuni snbjaccal Ecclcsiaslico intcrdicto; nec


et

nos prBedictas innovationem, concessionem

con-

Aposlolicis

littcris'

colligilur ad

(]u.t

tractanda

firniationem casscmiis, irrilcmiis, aut cassas vcl


irritas nunlicmus, iiec dc ipso rcgno inlcrim aliler quomodolibet disponamus, ?ed jiis, (iiiod prffifato

negotiaeaproviiicia ipsifuciitcomincndala,ncmi)e

rege AnglicC de vindicanda e manibns Manfredi Sicilia agitaret tnm etiam, cum ad id
nt
;

cum

regi SicilicB cx innovalioiic, conccssioiie, et conflr-

regnum

e tyranni

scrvilute

eripiendum giavis-

matione
titit

sibi

super codem regiio


ct

factis a

nobis ex-

simis pcenis incurrendse anatliematis sententia>,


interdiclo siibjiciendre sna; ditionis, rescindeiulfc
editse

acquisitum, eidein
ct

liiBredibus suis

usque

tunc salvum maneat

illa?sum, sicnt crat posl-

donationis, suscipienda;

perjurii

infamirc,

poenis se obligasset, nec leges


l)Iereposse praefixo
nigiiilate ex

tamen admissas imbe-

(luam eJEdeni innovatio, concessio, et confirinatio fuerunt eidem iii meniorato privilegio per nos
factae.

tempore videretur, Apostolica


in eas poenas

A'd

ciijus

suspcnsionis irrefragabile

testi-

earum lcgum
ne

severitale rcmitlcrct, con-

sulerefque

ipsi,

summo

dedecore ac
angustias

damno
sese

laberetur:
,

quareutad promissa exequenda


praescripti

accingeret

tcmporis

sustulit, prodnxilqnc, ac donationis collata; in

Ed-

dccernimus efllcaces. Dat. Viterbii II id. Decembris anno iii . 42. Misit etiam in Angliam Alexander arcliicpiscopum Messancnsem legationis munere insignitum ', siiminaiiue auctoritale progcrenda compricsentes littcras forc

monium

muiulum
40.
a

jura rcdintegravit.

missa provincia instruclMin

ciijus

obcund;c cau-

Regi Anglorum

illustri.

Ad reformandum negotium

regni

Siciliic,

nostro

et cum charissiino in Christo filio Edmundo nalo tuo Sicili;c rege illnstri Ecclesia Romana sii?cepit, et ad reparandiini illud

quod tecum,

rcm Siciliac promovcndani inissum conjcctura est. Ilabitis cerfe solemnibus regni coniiliis rcx Edmundum lilium Appulo cultu indutum in publico consessu prodicat Parisius, ad

sam cum arcanam

duxit, adslantes(ine obsecravil,


suis ad

iit

opera forlunisqiic
partre-

in proseculionis statiim,
ct

aquo propter omissioncs


et

regiium

Siciliic

adolcscenli regio, jani ad

procurationes diversas cadere videbatur, dilecfilium

spes

maximas pubescenli, comparandum non


a(ijccit(|iie sc

tum

magislrum Arlotiim siibdiaconum,

cercnt:

Aposfolicic Sedis gratia

notarium nostruni, decujustide pleneconlidiinus, duximus de fratrum nostrorum consilio transmiltendum, conccssa sibi expressius snb ccrta forma rcformatione ipsius iiegolii usque ad kal. Junii proximas per alias noslras litteras facultale. Qiioniaiii

tum

fiillunuiue, Anglicana; Ecclcsiic (luod spcra-

bat siibsidio, ad florentissimum illiid rcgnum ex tyranni maiiihus cripiciiduin obstrinxissc.Eo vero

tcmporc Riistannuiii
latum,
in

aiilca iii Anglia Icgationis dignilato oriKiliiin, jiulicio apiid Pontificcm poslu-

aiilcm aiite oiniiia


iiislaiiliam, el alias

tibi

ad nuntiorum
iier

tiio-

adminislraiulo

inimere imiirobese ges-

rum

ctiam

no^^tijc sollici-

sisse, coll(cla(|uc apiul

tndinis studiuiii sic diixiiiiiis providciuliiin,


lu cxcoiniiiuiiicalioiiis scntiutain,
poeiiis, (iiiic
iii

quod
cx

ad cuiiiulaiulas

iii

rcgcm principcsquc gratia Anylia ojies pcr suininam ava.il(|iic

scii

alii|iias

riliam iibusum essc,


dignitiile cxutiim,

idco a Pontificc oinni

piiviligio cdiiccssionis, innovalioiiis,


iiuas
pra^fato

rclcit ideiii auclor.

Vcriim ufut

et coiifirnialionis,
prffidiclo rcLjiio

Edinuiulo

sii|)cr

rcs fncrit,
tafciii

is

ccrie postca, abjectis opibiis paiiperin Fianciscaiia

fcciiuus, conlincnliir, proplcr dciie-

evangclicam

fainilia cst sc-

feclus ali(|iuis a te circa pi;cdirtiim coiumissos

ctaliis.

golinin, niillalcniis
iion snbjaccal

iiiciirrisli,

cl

rcgniiin

luiiiii

43. Archiepiscopits Ehoracensis


solutidiiein

Ecclisiaslico iiilcrdiclo, :?iipcr prolihi,

ab uiuUlicmalc pctit.
Scxvaliiin
liiiiii

Durioii

morilurus ab(|uo-

visionc liujiisinodi coutra picnas casdciii

ct

qiie cciisnra

pcrcussil Alcxiiiulcr aicliicpiscopum

rcgno

ipsi

iiobis

facta

plena

libi

dcccrniiuiis

Eboracciisciii,

noiuinc, (|iicm solemni


in

auctorilate pricsentliim csse caiitiiin,

tam ad

cnii-

ritu e consorlio tidi


riqiie
titiciis

Anglia scgregari,

fcri-

scientiam, qiiani ad ftinam,

iit

piasci tim niacii-

latus rcalu, vcl iiota pcjurii (perjurii)


senliaris.

nuUaleiuis

anatlicmale jnssit, qnod pcrvicacitcr Poiiimperlis advcrsaretur. Inflicta; pocnae, atiiue

ignoniiniic
aiilcin
siiiicr

41. Ul

eisdem

pceiiis sic

tibi

slantiam, qiia

causam rcfcrl Parisiiis ' in ejus conKomanaj curiaj minisfris Ecclesice


opposiiit.

proppicialur in postcriim, ct prKdicti retormalioni


negutii
sic

Anglicanic opcs diripieiitiltus scsc


falso

Scd

cpportunilas tcniporis commodclur,

pcrtinaciam

illius constanlia!

noinine exor-

'

I.ib.

ni. Kp. LiccLxi.

'

l'ar.

ubi sup.

Iliid.

12
iiat,

ALEXANDRI
ciim
jiiste

IV

ANNUS
ty-

3.
46.

CHRISTI 1257.
Attendcntes igitur sinceras
fidei

Pontifox pro

Sicilia, ilc|iul^o

devotionis

ranno, in Edrniinilum transfercmla a clero Angli-

constantiam,et indeficiontis
biis t(^rra

firmilatem, quiple-

cano iiecuiiiaruni subsidia exif;;oret. Adiiil Se-\valuni, |)Ost uiulla adversa lolerata, niorlio ^raviore inipiicilum absolutionis beneficinm supiilicem tlagitasse: (juanivis eniiii injiistc
(.1)

eadeni erga Roinanam Ecclosiam pollere

dignoscitur, ac voleiites ex lioc affoelus noslri

niludinem,
por
ofrccliini

quom liabemus
;

defensa Eeclesia^

ad illam, ostendere ponsantos eliain (]iiod omiies fere

sua" jura anatlieniate |irrculsuni se iiutaret, veniani

lialiilatoros

Fiirconon.ot Ainitorni inoolatiim

suum

tamen

liuniilliiue poscere,

ne ex suiniiii
jiista

I'iintirieis

ad

pi'a'diolaiii

torram

tiansliilisso dictiiilur; cotisi-

conteinptii, spietaiiue auetorilate, ipsiiis seiitentia

doranlos

iiisii|ier (|U0il

vo?

t:uiiiuani

ortliodoxa;

advcisus se vibiata cx injusta


i'i.

evaderel.

culliiros ot auiatoros

fiilei,

Koclosiam saiictoium

in

sti!

Majifredus Uenrico moras trahenteSicidos ohscqidum adifjil: Aquilani tamen in Ecclepasisttiut, dislincti idcirco a Po)itifice.

Maximi lem

et Georgii

de Aquila,

quam
,

de novo con-

sicE fidc

struitis, el

quain

cum

inslantia pidilis incatbedra-

Non

potuit porro Hcnricuo

Siculam expedilioneni

toties

promissam
(jui

conficere,

cum

liiiic

Wallenses,

aiiclorilalo Aposlolica origi bonis vistris temporalibus secundum facultates vestras jnm laudabiliter dotare coepistis, ci unum moleiidinum,
et

Leolinoduce,

Nurllnvalli et Scwaili se coiijun-

dimiilium, ac duo
aliis

alia sedilia

pro conslruendis

xerant, lioslcs cxperiretur, a quilius ref;iiim exer-

duobiis

moleiidiiiis liberalitor

citum concisum
fratrem ad
tenderet;

refert Parisius*; liinc iSicliardum

protit iu inslriimeiito publico confecto

concodendo, exindo ple-

Germanicum imperium iirovelierccontum amissas a Joannerei^e inC.alliis promolirctur, atque in spem in-

nius perspeximus coiitineri


biis inclinali

vestris stipplicationi-

pi<xdiclam torram Aquila;,qtiam sub


susci|)tmus, de fra-

vincias reciiperare

B. Polri et iiostra proteclione

gentem

elatus esset, conjuncto sibi

ob affinitatem
illi

triim

noslrorum

<;onsiIio, et

plenitudine poteslatis

Scotia^ rej;e, flliam

enim

iixoreni

tradiderat,

statiiimus csse de Ccctero civitatem, opiscopalom

ac Ricbardo,

Piclaviam sibi vendicabal, Germanico sceplro potito, Francos potentiee suce pares non futuros. Sed illos adversus liostiles irru|itioiies
cjui
ideiii

dignitatem

concedenles eidom,

et

Furconeiisem
et

sedem ctim omnibus


lionoribtis, iirresortim

suis juribtis, dignitatibiis

cum

ad

id voneraliilis fratris

Nortiiiatiniam cominunisse reiert

Parisius,

noslri Borardi episcopi, ot diloclorumfiliorum


gistri

ma-

ac parta; de Olbone imperatore


ctorite

Joanno rcge vimemoria animos confiriiiassc domunKjiie


ct
:

Angeli cappellani nostri, arcbipresbyteri, et capituli (|iion(lam Furconensis vota concurrant,


ad

accedit, ut alla illa Ilenrici consilia irrita

cecide-

pradiclam Ecclesiam sanctorum


de Aquila,
loci pra3sul

Maxiini

et

rint:

dumque

in

Siciliam

traducerc

oxercilum
latins cir-

Goorgii

quam

deinceps cathedralem
;

ditTerret,

Manfredus tyrannidem suam

csse doceriiiuuis,

transforentes

constitiiendo ut

cumfereliat, ac populos qua \i qua

melu

in sui

de ca^tero
47.

non Fiirconensis, sed Aquietc.

cbsequium adigebat. 45. Perstitere tamen Aquilani in Ecclesia) fide, suoque studio promcruere, ut Alexander sedein episcopalem Furconiensem incorum urbem traiisalque in Ecclcsia S. Georgii, quam bonis amplissimis donarant, collocaret (pio argumento
ferret,
:

lensis episcopus

nominetur. Nulli,

Idem Diploma ex Af|uilaita; Ecclesiae sacro Tabulario decerptuiu apud iios oxtat, in quo cardinalium nomiiia apposita sunt: t Ego Alexandor Catbolio Ecclesia; episcopus.

. hae litteraj ad i|isos dats a Aquilensibus lidelibus nostris.

Piiite fidoi claritale

conspieua terra vestra,

t Ego Odo Tusculanus opicopus. t Ego Slepliantis Peneslrinus episcopus. B t Ego Irater Joanncs tituli S. Laurentii

in

et lucidis in se ac magnificis profieit aclibus, et aliis civitatibus regni Sicilite, speclabili sectanda;

Lucina prcsbyter card. t Kgo RicbardusSancti-Angeli diaconus cardinalis.

probilalis

oxemplo,

libertatis
:

am|)leclendai
iiroptor

protorra

foctum

manifoste
qua; a

propinat

(juod

t Kgo Octavianus Sancla;-Maria; in Via-Lala

eadcm,

mccnium fundationo suuriim

go'sto-

(liaconus cardinalis.

runi nobilis ingonuitate conspicitiir, sic apiid jiroximos ct remotos multipliciter roddilur suorum

t Ego Petrus S. Georgii ad Veluni-Aureum


Lateraui por maiiuin magislri Rollaiidi X kalon, Martii, Iiulict. xv,
Ponlilicalus voro do-

diacoiiiis card.
lat.

|)rocossuum strcnnitato laudabilis, cl poiies iios et Apostolicam Sedem praHipuis atlollenda favoribus,
lionoraiida. Qiiod iion solum et gratii:^ iiotioribus per singulas ojiisiloin regiii uibos clare resonat

S.

R. E. vicocancell-trii

Incariiat Dominio;e mcci.vii,


iniiii
liis

Alox;indii papic Unarli aniio lortio . Agil de


t.

scd et longius tiiba iiisua; prscconium bonitatis, tonat laudis ejus, suaquo reinotius acla volantis

l^^erdiiiandus abb. Ugliolltis Ital. sacr.

i.

in

episcop. Ai|uilanis. Succtibuere deuiuiii sub

Man-

fama; dovotione notescuiit,


totis affectibus

el
iil

nos dictaijue Sodos, congruis cani subli-

fiodi tyrannide oiiiniuni ultimi Aquilani, qui pni;-

ducuntur;

claruin sed lugubre lidei et constantiee


extitero. At

exomplum

mcinus lionoribus, el condignis gratiis cxalteiiius.


rar.
iilii

de his annosequenli
Italicis

jain roliquas ros

Ilalicas piosotjiianmr,
sup.

I-ili.

ni. Ep. xxviii. et

lip.

ci.xxxvii.

48.

De rebus

deque favoribus Alexan-

ALEXAXDRI
dri inreltQiosos.
sliiim

IV

ANNUS

3.

CHRISTl 1257.

13

Depressa

est in

Insiibria lio-

dinariaj potestatis obtinet princi[iatum, congruis

EcdesiK poleiiUa: Biixiani cnim, iiberlali restiliitis iis omnibus, (|iios ob liefLiisas EccUsia;
partes inclusos carcere tenuerant, Heimerartii l)o-

honoribus trequentari; pra^sertim cum non sit f;icile reteilendiim ab eo, (|iioil a |)nEdecessoribus nostris siiper hoc diu excogitatum extitil, et ol)ten-

niiniianx' familia; viri insigiiis industria, ac legati

tum; de fnitrum nostroriim


et concessioiies liiijusmodi
sco[)is,
pra.'latis

consilio indulgentias
[lalriarcliis,
aicliie|)i-

Apostolici opi ra,

pienses etiam ct

Kcclesiam lranst'uj;ere Placenlini durissiimim Palaviciaii


'.

Ta-

e[iiscopi>,

abb/itibus,

el aliis

Eccle--iarum
revoca-

na> scrvitutis jnf.Mim e sui? cervicibiis

de|>ulerunl.
ila

concessas aucloi
III

ilate i)ia;senliiim
iii

Ul enini in maicbia Tarvisina Eztlinns,


siibiia

in

In-

mus.

Dat. Vilerbii

non. Aug. aiino

d.

Palaviciniis lyraiinidem

iii

[topulos exer-

31.

Cielerum
:

simiii b.-nignilalem in

religiosas

cuerat. Nonnulla; etiam arcesereptic Ezelino, (luas


iu Palavino agro oblinel)at.

famili.is ex[ilicuit

Rlcliardi eiiim S. Angcli diac.

Secundum

illiim

re-

card. Augustinianos eremitas clienlela;


davil, iiartesi[ue' iiijuiixil, ut
[)ite

commencaratione

rum successum
fratris

noniiibil confiulil Alberici Ezeliiii


dileclio, qui cuni

omnes sub uno


siiiiili

ab Ecclcsia

inimicitias

viticijue

religiosa; excolendaj

cum

fratre aliquandiu gessisset,

cum

ipso

tandem

conjungeret.
Calliolicoruiu
faiiiiliam

Sacrumquoque Ordinem, Pauperum


iiiiiieii[);itiim, jaiii

fcedus coivit, ac Tarvisinos ab Ecclesiae obsequio


divulsit.

ante in

eamdem

redactum, in susceptis
:

religiosfe disci-

49. Inter heec

cum
iis

sanxissent Mantiiani non-

pliiia;

institutis perslare jussit*

adscivilque' in

nulla decreta, qua; liaueticis faverc, ncdilii;entiam


fidei

patrociiiium A[)Ostolicum

Vallisumbrosae religio-

ccnsorum

in

peiscrulandis infringere viManliianis conveili

sum Onlinem.
32.

debantur, Mutinensi episc. Alexander partes imposuil,

Gerebat

lioc

tempore supremiim
S.

apud

ut ea edicla ab eisdem

Franciscanos niunus
specta

Boiiaventura, cujiis per-

juberet.
tiori

Ne porro interdum

zelo pliis

aquo

ardeiisonti-

explorata(|ue

virtute

Alexander (florebat
abditioris scientijp,

insons aliquis immerito supplicio

cum

enim apud omnes non modo


sed

bus involverelur, leligiosis Ordinis Pra^dicalorum virisqui inliisubria etLiguria exsciudtMida} ha;resi
prffitecti

etiam summa! sanctitatis ac priidcntia; opinione) ad ejus aniplificaiulam coiifirmandamque


stolica
*, ut nullus concessis ab ApoSede privilegiis sineejus facnltateuteretur periculnm eiiiiii erat, nealiqiii, iitse prjppositorum
:

erant, prEScripsit% ne in

quempiam,

nisi

auctoritatem, sanxit

praesente loci episcopo ejusve vicario senlenliam

ferrent

si

vero

rei publica;

adminislri de religione

calholica male sentire faterentur,


tentia ulla ratione vellenl dimoveri,

neque de senetiam non adaf-

monitis excitisve dioecesanis, merilis sup[iliciis


ficerent.

imperiis subducerent, Diplomata ac pra?rogativas imiiortune surriperent: tum ad arcendam ambitionem ne (luis eleclus ad Ecclesiam admi,

50.
tutio,

Nec prBetcreunda videtiir Pontificia constiqua Alexander digiiitati ac veneralioni Ro-

niauic Ecclesise nesensimdefloresceret, consuluit:

nistrandam oblatum munus, nisi eo consulto, admilteret; pliiraque alia probe ad moderandam eam familiam religiosam conslituit. Hic vero non omiltimus, ad augendum dlvini nuininis cultum
Miiioritis Neapolitaiiis concessisse, ut soliitis Fran-

concessa enim
tuiiitate
diti,

omnia

privilegia, t\usi alii


alii

im[ior-

suaextorserant,

[^recibus erant eblan-

ciscaui sodalilii legibus, sericis

veslibus

in Missa;

ut Aposlolic;e Sedis
'.

adeundae onere exsolveinstantia,

perageiulo sacrilicio uterentur*.


33. Eluxit etiam singulare erga ipsos ac

rentur, abrogavit

Domi-

Importuna multorum
tionis Iniiocentium

quam

ne-

nicaiios

studium

in

defeiideiuia adversus invidos

quit iiiterdum re[iulsa repellere, felicis recorda-

papam [)ra;decessoremnostrum, et nos aliquando coarctavit, ut cum votis eorum beiiignitas Sedis Apostolica; quodamniodo tracta
conctirreret,

illorum causa. Nondum enim inter Parisienses doclores ac religiosos viros Mendicanles concordia
coaluerat, recrudescentibusque odiis, ab Ac;ideiiiice

non ex

voto. Sane noniuilli Ecclesiasibi [ler

consortio religiosos depellere moliebantur, at(|ue ad color;ui(lam facti rationem, nonnuUa atrerebant

ruin

[ira^lati

oblinuerunt

Sedem

Aposloli-

arguuienta', invitum
tatein adslriiigi
t;itis

usque ad certa teiii[)0ia visitare, contra formam praestiti juramenti ex quo illud
eaintlem
:

cam dem

im[)orlune concedi,

ut non

teneaiitiir

Se-

debeie
[lati,

neminem ad alterius societum nunciipatum [taiqier:

votum non

ut quiEstiim, qiii ex eo deri-

evenit iiiconveiiieiis,(|uoii A[)Ostolica!Sedi<(iigiiitas


rarius visitatur in derogalionem reverenli;e, (|iiae ab omnibus debetur eidem, utpote quaj maler existit Ecelesiaiiim omiiium, et magistra. Nos igitur voleiiles super boc s^ilubri remedio [irovitlert;, ac

vabatur, colligeient, i[)SOS([ue ea ratione a vikc sanclimonia; [irofessioiic discessiiios. At Alexaiider


susce[)lo religiosorum [)atrociiiio,

tum

lalas aiitea

iu

eorum graliam

sententias corroboravit,

lum

conventioiies, (jiiibus Apostoljcis privilegiis se non usuros Sjioponderaiit. rescidit, proqiie sua auctoritalesanxit, utreligiosi [lari libertate ac saxulares

Romanam
'

Ecclesiam,

([uae su[)er

omues aUas

or-

Monacli. Paduan. Clir.

c. 15.

1.

ii.

Plnleni. Lii-en.

tlist.

Ejt. Apost.

lit.

Bullar.

iii

Alex. IV.

Eccl.
s

I.

xxii.

'

Ep. r.CLXV.

Ep. Dccir.

Lib. ili.

Ep. DCXV.

apud Wa(J. hoc an. nutu. 9. Apostol. Diploma apnd Wadiog. hoc an.
Ext.

* Ep. dclxx. Ep. dxciii. Ep. cdxviii. s Ej(_

14

ALEXANDRI

IV

ANXUS

3.

CHRISTI 1257.

ad Fcholas adeiinda?, frecjiiRiilandas coiiccrtationes pnblicas, lanreainque docloratns adipisccndam polirentnr; argnnienla(]ne cansae adversanlium
doctoriini nt futilia et iiiania repndiavit.
54. Ponlifex

quod ijisi excommnnicari, vel eoriim terroe nequeant subjici Ecclesiastico iiiterdicto. Ita tamen, qnod si qiiis iii laqneiim piredicta? excommunicationis inciderit,

nemine
et si secus

absijne speciali

man-

sertor ipse,
excitat
,

maxirmis Ubertalk Ecclesia adGnlliarum prcesides ad eriyn tulandam

dato, Sedis ApostoIicrE, nisi forsan in

inortis arli-

cnlo, ab-olvatiir
id

prffisumptum fuerit,

cpiscopis

Pampelonemibus pricilegitim

volnmiis noii teiiere.


56.

confert coronandi Navarrce reges.

Pro asserenda
et

Qnod
iiisi

si

forsan super hoc inventi fuerint

vero iiiGalliis suo

s|ileniiori dignilate Ecciesiastica,

ali(|iii

]ierlinaces, eis
i]isi,

denuntiare curetis expresse,


si

atiinetjiis jnrilnisservandis,

nonnulla ab Alexandro
anatiiema in eos
cpii

iniod

resipueriiit, teudis,

qua lenent
el

decrela snnt: scriptis

enim ad arciiiepiscopos
Ecclesiaslicam
'.

ab Ecclesiis, merito ingratiludinis privabnntur,


eoriim
ciis,

episcopos Galiiarum
leges

litteris,

]iroles

a clericatii et Ecclesiasticis benefiiii

contra

liberlalem

ferrcnt,

pra}serlim

catlieclralibus Ecclesiis exclii-

easve servarent, fulniinavit


a

Arcliiepiscopis

et

episcopis

per

regmmi

Franciac conslilutis.
Improbis c]uorumdam volentes, prout cum Deo possumus, refragari conatibus, qui Ecclesias

sit talium posteros ab ubepiK malris avelli penilus el arceri, qui eam vipereis audent morsibus lacerare, retribntione maligna ]iro dilectione odium impendenles. Gle-

dentur, ciim

dignum

ribiis

rici

et

personas Ecclesiasticas, iiisarum, quantum in


subversa, dejiccrein divini nomifel.

eis est, libertale

quoque, qui cuin talia cominittentibus jiermanent, iiisi ]iost proposilam ant saltem publicatain eis siiper bocmonitionem vestram ab ipsorum

nis injuriam

moliuntur,

recor.

Ilonorii

et

obsequiis

omnino
:

recesserint,

omnibus

Ecclesia-

Innocentii

Romanorum

Pontificum pracdecessorum

slicis beneficiis et

clericatus privilegio noverint se

nostrum

vestigiis inlia;rendo,

excommunicamiis

privandos

cnm

qui propria^ ]irofessionis et ordi-

omues

illos,

qui de cajlero servari fecerint slatnla

nis insectatores ampleclitur, et

benedicens inique
desideriis pecca-

edita, usus et consuetudines inlroductas contra

agentes favore ap]irol)at,


probari. Dat. Vilerbii nou.
Datis

iii

siiis

Ecclesiaslicam libertatem, nisi ea de capitiilaribns


suis infra duos nienses post

lores merito debeat a friictibns siiis cognilus re.lulii

bujusmodi

])ublicafe-

aniio ui .

tionem edicti, nullatenus ulterius resumenda,

eliam
iit

aliis

litteris episc.

Cameracensi

cerint anioveri. ExcoHiniunicainus quoque stalutarios et scriiitores slatutorum ijisorum, neciion

dccrevil

',

])rivilegia

qiuB Ecclesia^ Gallicaiife


violatores defendenda

adsuajura

coiitra

eorum

dominos,
usus
el

[lotestates, consules,

rectoreS;

el

coiisi-

concessa essent, ad Ecclesiam Cameracensem sese


porrigere censerenlur.

liarios locornni, iibi de cajlero liujiisniodi slalnta,

Tum

concesso
et

ei)isco])is

con^ueludines edila fnerint vel servata:


et illos,

miiioris Britanni;e Di|iIoiiiate, coiistitutionem inter


niffi

necnon
dicata.

qui

secimdum

ea ]ira;sumpserint

episcopum Trecarensem,

comitem Britan-

judicare, vel in

]iublicam

forniam

scribere ju-

pro Ecclesiastica libertate editam confirma-

vilMt).

55.
diclae

Cum

igitur vobis

pra>cii)ue,

quos

prae-

liliertalis

iiropugnatores Ojiortet esse


iiniiosilac

con-

57. Postulavit per idem tempus ab Apostolica Sede Tlieobaldus Cam])aniiC comes, ac Navarrae
rex, innala ])ietate addiictus,
videiitia
clioiiis
iit

staiites,

ex oflicio

necessitalis

incnmliat

cum

divina ]iro-

pro sancluario

domus

Doniiiii,

ne in conciilcalioascendeiilibus e\

ad regiuni solinin ipsumextiilisset, iiiunilli

nem

venial,
iil

rcsisteie vinliler,

beneflcium

coiiferret. Cujiis

]iiis

])reci-

adverso

Ecclesia Dei adversusexteriorcis iiisultus

biis obsecnliis

Alexander
'

Pani]iiloiiensi

episc.ipo

inuros forliludinis liabere ]irubelur, non ]iarietes inclinatos, Iraleriiitati vestriC per A]iostuIica scrijila
in virtnte obedieiitia! dislricte

]irovin(iam
coiisecrarel,
i|isi

coniiiiisit
atiiiie

ut regein

inungeret, et
anctoritate
iiii])onendi
Saiie

eliam
jiis

A]ioslolica

pra3ci|)iendo inaniii

ac successoribiis

ac

iiinnus
:

daiiius, quateiins edicliiin biijusiiiodi tain

pro-

regibus Navair;e diadeniatis contulit


rissinius in

cha-

viiicialibnsGonciliiset e|iisco|ialiliusSyiiodis,
alilii

quam

Gbrislo
,

lilius

iioster

Tlieobaldus rex
lilins,

iier

veslras civilates et diceceses soleniiiiter

Navariac
|ial;itinns,

illustris

et

coiiies

Gaiiqianiai ac Biiae
s]ienins

|iulilicaiites ijisuin

contra eos,

(jiii

iii

illiid

coniini-

devcdissimiis

EcclcsiiE

seriiit, inviolabililer

observelis, et ficialis usi|iie ad

per bujnsnioiii iiiicluiiiem perfundi,


i]ise

spiritiialis gr;iti;e
su]i])lic;ivit,

rore

satislactionem iileiiariain observari. Contradictores elc. Non olislante si eornin aliijuibus sit indiiltum,

iiobis

Iiuiiiililer

ut

ciim

per

A]iostoIicain

providentiam

in

regLin

Lib.

III.

Ep. CDXCvi

E|i.

DXiv.

E|i.

Dxr.vii.

Ep. DCLSXXVIII.

fralcr ad 1i.tc iisquc tcmpora Efclcsia; partes coiitra fiaticm (lefenderat ; miiic vcro ad fratrem dcfccisse annalista (1) Albericus EzeUni diflilcor occiille illiun fratn colucsisse, iiuiii ct iiuilla cliaiii In spcrto gessisse, qna; arcaniiiii cjiis bic ex Qionacho 1'alavino sciibit. IScc pro Ei clesia staie se uleiii Allieiicus palain pinlitelKitur, c.iusationc aliiiiia ea ipia; i;erelial excuconsiliiim proJcbant. Scd aiJliuc iiiliiloiiiinus

sans.

Cum

eiiiiii

Ecclcsi.x fautnres c

mcdio

lollerct,

id se pr;c^tare
lib.

diclitaliat,

ad Iwnorem
qui tunc

S. licclcxiie
iis

gnuium

a pnleis,

seijjeiiles

a vir-

gulio rejkiens. Liiscimus lia-c a Rulandino llist. Tarvisin. Holandino Albericus in apertam defectiouem erupit, eodcni

xi,

cap.

1,

locis

agebat.

Verum anno sequenli exordieule


Mainsi,

ibid. cap. 4 tcsle.

ALEXANDRI
inunfri, el repr.ile siio

IV AXNTUS 3.

CIIRTSTI

1257.
Ciiristi

15
ad (Jefensic-

imponi

ca|iiti (ii.nliina...

Nos

da^moiies Tartarei, et scrvos neni lcgis


iiieiit

igilur

(lic-ti

rcyis (levotioiicni

nuilliiiKnlani altcn-

(llirisliaiia'

in (am()uiii coiilra eos iiive.

(]ent('s, cl
(Iiii

consideranles

(luoil |iro^'eniloriljus suis,

ad proclia prwparatos
fiiisse

Excisos ab iisdem

tuerunt

ardenlesCatliolicoe fidei

amatores non

Tartaris Assasinos

tradit

idem

aiiclor

liis

soluni dcrivatione sangiiinis,

sed el puritafis ac

verbis

(-irculo

ejiisdcm anni Tartari detesta(^uos Cnltelliferos

bonilatis imitalione succedil; ac volenles

ob

lioc

biles Assasiiios

det(;stabiliores,

cum
tna;

in

iis

specialiter lionorare, ipsins supplica-

tionilius grato

concurrentes asseiisu, fratiM-nitali de fratruin iiostrorum consilio per Apostolica

appellamus, destruxerunl . Describit paulo ampliiis Afsasinoriim excidiuni (I) Aytoiius Curcbi
priiiceps, rcgia Armciioruiii
liisce

stirpe oiiiindus, (|ui


:

scripta

mandamus,

(jualenns adliibito tecum

(le-

temporibus

vixit,

ut ipse testatur

ac dein

centi

episcoponim nuniero, cuin

|)ropter ojusd(!iii

a;tatc

provectior reriim Oiiciitaliuiii, ac pnccipue


liisloriani

regis iionoriliceiitiani,

tum

piopler revercntiam

Tarlarorum

ad

Clciiieiitis

V gratiam,

sacramenti,

sibi auctoritate

nostra liiijusmodi un('jiis

ctionein iiiipendas, et capiti

inipdnas regiiim

(luem ad inslaurandaiii in Syria religionem expedilionemiiiic sacram ornandam urgebat, cornposuit


:

diadema. Nos eiiim

lil)i

et

tuis successoribus ad

ac

iibi pliiribiis

rccensuit, ut Tartari adver-

ejusdem
in

regis

instantiam ungendi et coronandi

sus Sarracenos ab Aytono Armenice rege concilati


fiierint,

auctoritate Aj^ostolica
(levolione

eum, suos(iue succcssores


Eccle^iDC
persistenles,
in

ac

Mango

Clian im|ierator fratrcm Haoloiii

Romana;

num

ilorenlissimo iiistriictum exercitu


'

Sarracecopioso

reges juxta

morem,

qui servatur in talibus circa


iiislituta

iios efluderit, subjicit

reges alios Catbolicos, et sicut canonica


edocent, liberam per prfesentes
litteras

39.

Haoionus

ciini

suo

exercilu
:

concedi-

invasit regiones, et terras

undique

et anteiiuani

mus
anno

facuitatem. Dat. Viterbii

III

non. Novemb.

sex

mensium

spatitim

laberetur, totuiii

regnum

ui . Petierat etiam ab A[)oslolica Sede rex


facilitatL',

NavarrEE, ut cuin piierili

duin

annis

quia carebat domino et rectore, fuit iaciliter subjugaluni cepitque Haolonus absiiue
Persaruni,
:

teneris versabatur, pluribus sacramentis se devinxisset, qua; graviori

resistentia oniiies ti;rras

usque ad

terraiii Assasi-

danino
,

iiisiiis

jura iiifringe-

noruin.

Isli

vero Assasini suiit bomines infideles,

rent ac labefaclarent

eoruin religione liberarePanipilonensi episcopo


re-

tur
iis

ctijnsrei a;quitate perniotiisPonlifexrelaxandi

vinculis

regis
'.

eideni

nullain babenles iegem, vel lidein, nisi sicut eoruiu priiiceps, et doiniiius instriiebat, (jui sex iiioutiuiii vulgariter tiiccbatur ad cujiis beiiepla:

partes injunxit

Hactenus de Occidentalium

citum
daiii

et

mandatum

iiiorti

se sponte et faciliter
pr;t'fali

bus;jam ad

Orieiitales sernioiiem

convertaimis.
in Oriente

otlcrebant. Ilabebant enini

Assasini ijuod-

58. Tartai'oruni de Sarraccnis Assasinis et de

Perside victoria>.
Tartaris per ea
cipites victorias
<i

Attriti

fuere

tempora Sarraceni, qiiornm


liis

pr;c:

Tigado dicebatur. Erat auteiii illud castiiim oinnibus necessariis prffinimitum, el ita fortc, qiiod a uulhi parte
(iiiod

inexpugnabile castriini,

verbis Parisius persliingit

liiiiebal iiisulluin,

Priecepit
deceiii

ita(|iie

Ilaolonus cui-

Facti sunt,

inquit, eisdeui

Tartaris multitudo
videlicct adniirat>
;

dain
(jntB

diici,

assumeret
iii

niillia

Tartarorum,

genliiim in

tribiitum, Snldani

dimisit

ciistodia

biles, et priiicipcs etiaiii cali|dii

siibditiine eo

sulijugaveiat,

iit

rcgni Peisarnm, (juod cst dicttmi; qiii caslrum illud


illiid

successu
ditalos
'

elatos

jugum

Clirislianis iinpoiien; uie-

obsideret, et

(|uoiisi|iic.

caperet, iion

disceobsi-

missisijue ea de causa oratoribiis,


llospitalarios coiisiiiiiiii

Temiii

dcrel ullo niodo.


dioiio
illiiis

lliide

piirdieti

Tai

tari

in

plarios atiiue

iiilcr se

castri sletcriuil |)er vigiiiti septeni


tain livc nie
(iiiaiii

an-

re

gravissinia

conluiisse,

ac

(iciiiiim

dato

lioc
:

noruiii

spatinm

astate. Finaliler

refpoiiso, (piod rclert aiiclor,

Taitaros repiilisse
IJei obsci|iiio

Responderniit (juod non se


iit

niulato
iit

vcro Assasini rcddidcriiiit caslrum proj^ter dcfectiim vcstium, et iion propter penuriani victtialitiin, vcl ali.i
(iO.

liabitu

deliciose yiverent,

manciparunt, scd
iii

ratione .

polius pro Cliristo morerentur, qui

ipsa tcria
siippli-

pro

liuniani generis repaialione mortis

sede

cium non renuit

tolerare. Veniant igitur Tartari

Phanicis provincia etiaiii alii ab iisdem Tarlaris fnisse deletos, sed de expugnatae illorum principis aicis firmissiina;, Tigado dicta;,
l)e
et

Assasinontm

religione.

in

Consenlitinl

'

Ep. ccxcviii.

^ Par. llist. Ai.l,1. lioc an. Marin. Saiiut.

1.

iii.
'

par. XIII. c. 7.

.^ytOD. Hist.Oricu. c. 24.

(I) (}uod Iioc

annum mcclvhi

lia^c

annn coUocat annalisla Assassinoriim per Tarlaros excidium, ad sequentcm annum ineunlem pcrtinere siispicor. Nara ad non ambigne rifert (iernarJiis thesaurariiis, seu aucior cimtinualionis Gillioa: ad liis oriam Tyrii, nec dissentire arbilror
24 Hi?t. Orienlal. arcis Assas^inorum expuiiiiatioue desciipta, s'(|ui'nti capite 2ii, liisiuiia; serie'ii iiroseqnens, uarr.*!, Iiis provinciam transisse, ulii ;c-latem quiclus exe;;it. Sequenli liyeme urliem Baldacli, ubi agebal caliplias

AyloiiiiMi, qui cap.

gestis llaoiium in Snrlocli Arineni:c

qui Maliomelauis sacris prffierat, obsedisse, obsessanitpie expuguasse,


Chrisli

aiino

caliplia in capliviiatem adducto. Ha;c aulein conligisse nolal anno McCLvui. lix liis conticitur Parisii couliiiualorem in unum aunum congessis^e ea, qua; non uno anno accideranl, cum calipham hoc capuim scribat. Insuper es Aylouo non male inferietur expugiiatioiiem niuuimeuli As^a^sinorum conti^isse iueuute auno MCCLViii, cum
;

stylo vetcri

nondum annus ille (quein a Martio plurcs exordiebautur) ccepisset MCCLvii hsc omnia reterrentur.

atque

hiuc forte accidit ut a Parisii conlinuatore ad

annum

Mansi.

16

ALEXANDRl

IV

AKXUS

3.

CHRISTI 1257,

tempore dissentinnt, dum viginti septeni annis olisidione cinctam Aylonns et Suintus scril)iint, alii tribusannis tanlum opi)n!;nnt:un tradnnt. Non alienum vcro liic fuerit nonnulia de illo ])opulo,
'

lim persolventes pro securitale cuju?dam terrse sua\ qu;e in confinio terra; prfEdiclonim fralrum
sita erat, (jui

multas

eis

molcslias occasione vici-

nitalis inferre

consueveranl. Prafatus autem As-

ob crimina ingentia
dignissima, cx
bit in
'

lerra

exciso,

memoria
:

Jacobo Vitriacodecerpere
liis

dcscri-

primis illoruni sedes

verbis

in i)ro-

sasinorum magister unum de familiaribus suis, virum eloquentem prudentem et streniium, de qiio plurimum conDdcbat, misit ad rcgem Iliero,

vincia Piioeiiicis circa flnes civitatis Enleradensis,


qiiffi

solymitanuni. Rex autcm intellecta causa legationi-, [iro tanti

ho.lie vnlgariter appeliatur Torlosa,


sco|iulis,

quidam

popiili

visitatione. el tot

animarum

populus
ct

et

montibus undique circumet

a laqueis diaboli liberalione,

clusus inliabilat, liabenscaslelladecem fortissima,


iiropter

nuntium Senis cum summo

Oeo gratias agens, gaudio et honore

viarum

angustias

ru|)es inacccssi-

magno

recepit, ct ipsiim ad

propria rcvertentem,

liiles

incxpngnaiiilia,
et

cum

su!)uriianis et vallibus
fertililate foecundis-

ut doniino suo

bonam

regis et Christianorum vo-

omniuni Iructuum

frugum

luntatem, et

magnum

desiderium nuntiaret, usdeduci


pr;a?cepil
:

simis el amoeiiilate jucundis.

Hornm antem

ho-

que ad
isset,

fines terrre suae

qui

dum

minum,
millium
sione

qiii

Assasini

nuncupanlur, qnadraginta
capitanenm, non succesnicriloruni
iirirrogativa,

fiiies siios

jam

fere ingiessiirus Tripolim pertrans-

numerum

excedere dicitur multiludo.


sed

Pnrficiunt autem
ha^redilaria,
i|isi

sibi

quidain ex noslris, vir Belial iniquus, Dei tiniorcm ante oculos suos non proponens, liomiiiem de rcgio ducatu et hdei Christianorum since-

queni
;elalis

Vetercm, seu Senem appellant, non


a;talis

tam provect;e

ralione,

quam

(irudenlioe

et

Primus autein et summus religionis eorum abbas, et locus, unde infaust principiuni h:'.bueruiit, a quoin Syriam venerunt,
pra^emiiientia.
in parlibus est Oricntalibus valde

couUdentem, improvisum, et nil tale sibi metuentem. in detrinientum Chrisliani nominis, et inaxinie Ecclesia; Oricnlalis, occidit unde porilule
:

piilus ille,

qui tanquam plaiita novella

nondum
et

plene rudicatus erat in fide,

cum

ira

magiia

remotis versns

indignatione fidein nostram respuens, et noslro-

Baldacensem, ct partes Pcrsidis jirovin Subdit quanlo piincipem honore et obscquio |)rosequantur, utque ille pueros in locis amoenissimis, et omni deliciarum genere affliienlibus educandos curet, quos ea opinione imbiiit, longe majoribus duliciis in allera vila potitnios, siin cxeiiucndis principis imperiisoccubnerinl ila
civilalein

rum consortium suspectum


et

habens, a tam saiicto


et

c\x,

ctc.

honesto proposito

resiliit,

usijue ad teinpus

prffisens Cliristianos, et Dt!i Ecclesi;iin persequi, et


iafest;u'e

non

prffiterniisit. In uiio igitur


ille [iroditor

corjiondi

homicidio praidictus
ras inlerrecit .
Sollicilati

animas iiiiiume-

postea s;rpius m\ Clirisliana sacra

vero instrnclos ad dos submitlat.

C'iri>tiancis

priiicipcs Irucidan-

an)|)lcclen(la fuere, ac
cis

dcmum

S.

Ludovicus pau-

De eorum

vero

religioiie

liacc

ante annis,
scd

dum
',

in

Terra-Sancta versabatra'
;id

habet

operani

colloc;ir;it
:

ut ipsos

Chri^ti fiilem adiiivin;iiii

61.

Hi Piipfr onines alios Sarracenos legeni


et ejus inslilula

iliiccret

illi,

cuiii

li;icleiiiis

iuccm
cii-

Mahomili, sime servavciunt nsi|ue ad leinpora cnjusdain


magistfi
siii,

diligenter et aiclis-

adiiMtlere rc^spucrent

ct ciiiniiia

crimiiiibns

miilareiit, a divjna justitia peiiiUis cxstiiKli cxcisi-

qiii

nalurali

pnedilus

ini;eiiio,

di-

qiie fucre
({iii

al(|iie

oihis iRfiiiida lioniiinim

pcste,

versarum sciiplniarum exeicitatus sludin, Christianoruin


onini
legciii

tiiumpho duc ebant

reguiii ac iirinci[)Uiii carliitc

ct Cliristi

Evangelia coepit

cuiii

nificcs

agere, liberatiis est. At dc Assasiiiis


:

diiigcnlid legere et iicrsecrulari,

admirans
:

siiUeceriut
profligalos
6:2.

ad alios Sarraceuos [lopulos aTartaris


ct Iri-

miraculnruni virtutem et doctrina; sanclilatem ox quorum comparatione frivolam et irrationabilein coepit abominari Maliometi doctrinam, el lan-

stylum vertamus.

Tnrlari proditorie vinciint Tiircos

dem

ledictffi

cognita veritate subditos suos a ritibus maunde legis sluduit paulatim revocare
;

butarium sibi conslituunt eorum principeni : Pontifex Aladino Iconii soldano superslitionis Mahometanica; co)itcmplori fidei Christiance principalioria ?ni/steria per lilteras egregie exponit.

exhorlalus est eos et mandavit, quod vinum cum modeslia biberent et carnes porcinas manducarent.

Subaclam ab Iloalono pneterea Turquiam docet


.Aytonus, cui consenliunt ea, qua; narrat Georgius

Tandem vero
doctoris
sui

post multas admonitiones, et

varias

pra;dicationes in hoc

omnes

Logolhela
Tiircos
tigalcs

-.

Irrupisse

(ler

ea tempora Tartaros in

concorditer

consenscrunt, quod relicla Maliometi

perfidia |ierccpli baplismi gralia.efficerentur Christiani, ita

Gnecorum Asialicorum finilimos, ac vecellecisse lum addit Michaelcm Pala;olo:

tamen, quod ejusdem essent conditionis


ut
alii

et liberlatis,

Clirislianorum legi subjecli

ob jactatas a Theodoro imperatore minas apiid Barbarus proftigum co|iiarum parti piafe;

gum

erant enim tunc teniporis IVatriLiis militia; Teinpli tribularii, duo millia Byzantiorum eisdeni annua-

ctum

0|)posilam Taitaroruni aciem frcgisse; sed

Persai principis pioditione Tarlaros

demum
*

victo-

.\yl. el

Sauul. ubi sup.

'

Jacob. Vilr. Hist. Oiien!.

c.

U.

'

Tom.

XIII. an Clirisli

1231.

num. 50.

Georg. Logolh. in

Eod. cap,

Uisl.

Coasluutinop. Leon. Allat. iuterp.

ALEXAXDRI
riani retulisse
:

IV

AXXUS

^.

CHRISTI 1257.

17

Ciim ia exlremo discrimine res


novacuia} acie versare-

coaluit; sed ad

Georgium Logothetam redeamus,

beilica et, (iiuhI aiiint, in

qui ubi noimulla de turbis, quas .Michael .^tolia;


[)rinceps concitarat, nos^iue siiiierius leviter atli-

tur

Tacliarii

quiipe

plerunique MusulmauiciB

dilionis

occupalum
;

ex[iilaverant, et

apud Axara

caslra locaveraiil

iin|iellentctiue necessitate Persaj

ad |)Ugnam
tur,

cum Tacliariis instaurandam urgerenMicliaelem Comnenum Chrislianis cohortit)us


extorris et in

gimus, disseruit, subjicit sullanum ex regno profugiim ejeclum a Tartaris ad Theodorum, qui in Orientem procurrerat, ut im[)erio, cui Tarlaricus
terror iinpendebat, consuleret, se contulisse.
65.

prajjidere decreverant. Ilie

aliena

Persarum

inqnit

princeps sultanus

terra olierrans, aiixilio suo Musulinanis snbveiiire

nudi cervi cor habens, ut


erat,

[louta eiiuntiavil,
illius

terram

nefas esse ducebat,

ne iuter pugnandum, ut

ille

propriam deserens, quando


fiigitivus

exercitus altritns
Ille

asseverabat, Cliristianus santruis impiis ac consce-

im[)eratorem convenit.

virum
socios

sanguinibus immisceretur fcd eiiiin divino praesidio fretus, et mentem induens generosam, pugnam conmiittit. Parsitaque exercilus (ini
leratis
:

am(lexatus,

muneribustiue

eumdem

et

donatos, honoriQce ac humanissime perlractavit,


et in

sub Micliaile Comneno arina movebat. adversos sibiipsi Tacharios impulsos devicit, a .Micliaele ipso primimi exercitus hostilis ductore ad mnmqiii

regionem pro[iriam remisit, pusilla etiam mililum manu concessa, (nam ([uadringenti nu-

mero erant onines,) et exercitus ducem Isacium Ducam, cui Murlzu|)hlo cognomen eral. Tunc imperatoriiE auL-e [)iimicerius

mas vulnerato. Qui,


vit.

ut

earum reruni

periti aftir-

marunt, ex eo vnlnere non diu post animam afQaDebellati itatiue ex ea paite, cui

Persaruni par pari dare cupiens, imperatori Laodiceam urbemdona,

Comnenus

vit

ingressaque est

in

eam Romaiiorum,
fieri

qute

jam fuga terga verterc. 63. .\t vir quidam inter Persas celebris dignitate Ampachures, niaxinijc apud Persas existimationis, quam mullo abliiiic tempore in suam gentem parum fidus proditioneni conceperat, lunc
praeerat, T^icharii
cxcltisit, et

pauluin [lerduravit, custodia, urbe rursus a Musiilmanis occupata, neque eniin


poterat, ut
re-

non

Mnsulmanis occuparetur, Sultanus ad

sistendum Tachariis im|)ar, cum proceiibus consilio inito pacem, et fcetlus a Tachariisaccipit sese-

ciim universo milite suo Tachariis ad:

que

illis

siibdit, et ex eo

tributa

Musulmani Tasive Azatinc


',

ha:sit.

Hinc contraria ceini

nam(|ue

paiilo ante

chariis persolvnnt b.

victores sese iu pedes conjicere, tergaqiie hostibus

De Turcarum principe Aladine


pulso a Tartaris

ad lacerandum dare. Itaque Persaj Tacliariorum


jaculis dilaiiiati fretiuentes caedere,

memiiRre Annales

Turcici

Ay-

quos per longa

spatia victores subsecuti sunt. Michael

Comnenus,
exerci-

cum

ila

sors tuli^set,

maximo Persicorum

tonus in historia Orienlali % qui addit illum duo millia Latiuorum sub signis habuisse; tum Nice|)horus Grcgoras', qni illum fuisse Iconii solda-

tuum Soralopedancha; socins itinerisconjungitur, qucm Pelarpacium Persaj vocant. Sic per plurimos dies procedentes cum adversariis conlinuo stibsequentibus, siugulis horis pugnam conserebanl etcum Gelarpacis habifatio CaslaiiioiuL' essel, in eam gressuiii accelerarunt. Tunc Tacharii uni:

num

designat

insigni, qui in

victumque cognati sui perfidia medio [)ioelii ardore una cum suis

ad Tartaros descivit. Porro soblanuin Iconii per ea tempora superstitionis Mahometica! errorcs contem[)sisse,
et
in

[)ro[)helarum

et

Evangeliorum
Pontilicemitti
iiistitiitis

lectione veisatum, at(|ue a

Romano

versam Musiilmanorum regionein i)ercurrunt . Gi. Subilit aiictor Tartarorum de Turcis fiaila! victoriae nunlio exlerrilum Theoilorum iniperatorein, ad fiaenandos eorum impetus in Orientem advdlasse cum exercltu, seque ab co lem in Occidcnlalibus parlibus ad nonnullas res com|ioneii-

internuntium,

([iii

i[)sum Chri^tianis

im-

bueret, ex[)etiisfe conslat cx Alexandri IV ad eum dalis Iitteris , ([uas ex Ms. Vaticaiio ' ob rerum

quas conlinent majestatem afferemus.


.\le.\ander episcopus, scrvus servorum Dei, magnilico viro soldano lconii, verilatem agnoscere,

das relictum, deque legatis Alexandri Ponlificis a Egressus ipse Tln ssalose dimissis hfec adjieit
:

et

agnitam custodire.

Ex

litteris tuis el

Berrocam proficiscor, ubi et sunimi Pontificis legali immorabantur, quos imperalorio niandato dimissurus eram ibi propter IcLiatorum
nicaiii
,

relatione

cognoviiuus,
:

nunfiorum tuorum fideli quod in votis liabeas ad

Christum converti

cumquejam rcceperis, ut audivimus, Peiitateiichiim .Moy<i; prophetiam eliam

ctatus .

dimissionem aliaque nonnulla negolia paruin ciinMissum ad Theodorum ab Alexandroepiscopum Urbevetanum, ul de Gra^corum Ecrlesiaj cum Roinana conjiinctione agitaret , superius vidimus ubi concilianda! illius cajiita Grwcis Pontificio noniine proponenda attnlimus sed niinia schismalicorum pertiiiacia ccEpla concordia perduci ad exilum non potnit, quaj demum cum Tbeodori successore falsologo, etsi paruni firma,
'

Isaia) et Hicremiie, Pauli eliain Epistolas, atque Joannis Evangelium et MittlKPi, postulas libi virum mitti ortliodoxum ahquem, a quo in lege

Chrisli qiiasi vice nostia [)Ienins instruaris.

autem
tiaj

petitioni

tuae,

|durimum

in

Xos Deo commenfc

dabili, gralo
luai

concurrentes assensu, tales e.xcellenin

priicuravlnius destinare, qui a|)ud

docfrina sana, et salutaribus monitis viccs Aposlo-

'
'

Annal. Turc.
I.

c.
iil.

I.

An

123G.

'

Nicepli. Greg.

'

Aylon.

* .^!f.

Bist. Orien. lom. xvii. bibl.Val. sign. naai. 3977. paj. Sl.

Ann.

Toiits XXII.

r..VYN.

II

: ,

18
licac aiiclorilalis

ALEXANDRI
sup|ilcnnt, (|iioruin
ct

IV

ANXUS
inores

3.

CHRISTI 1257,
Vides, (]Uod ad
dirigi-

ctiain

suiit, et siiie i|)FO factnni cst iiiliil.

et

incrita

ab lioncstalc
iioii

imimlitia ermlilionis
supplicas apc-

Filiuni et Siiiritum
tur,

sanctum Patris sermo


iiluraliter
dicil
cl
:

Evangciica^

discordcnt. Oiioniani vcro nostrx


litlcris
tilii

cum
:

Iktc
])er

duo

Ddci scriem et tcnorcm


riri,

noslram

Vcrbuni eiiim

Faciamus et S])iritum sacclum

nos tnis congratulan!es dcsideriis, illam snb quodain compcmlio ct dii;itotcmis intimamns.
lllnd

Dominus Deus operatus est universa, sicut David jiropliela dicit Verbo Domini coeli finnati sunt,
:

igilnr
est

])ic
;

crcdas

ct

fidclilcr

teneas, iinod

ct

Sjiiiitu

oris

ejiis

oinnis virtiis

coruin.

Idein

unus
Est

Deus

sic

tamcn, ut

in assignatione dei-

etiam prophela mysterium Trinitatis eleganler insinual, ubi tcr

tatis sil

unilas in subslantia, cl Trinilas in personis.


Taler, Deus Filiiis,
Dciis Spiritiis

hoc nomeii,

Dctis,
:

iii

eodem

versi-

enim Ucus
:

culo

repclit

et

includit dicens

Denedicat nos

sanctus
et
ii

scd Paler, et Filius, et Spiritiis sanctus,

Ires

uiuim sunt. E?t anlcm discrctio


sit

in

pcr-

sonis,

ul ncc Patcr

Filins,

tus sanctus,
Filius.

ncc

Sjiiritus

nec Filius sit Spirisanctus sit Pater aut


,

Dcus, Deus noster, benedicat nos Deiis, et metnant euin onines fmes tcrra?. Et pia?nominatus Jnannes in Epistola sua canonica dicit Trcs sunt
:

qni t(;slimonium dant iu coelo


Spiritus

Pater,

Verbnm,

et

ct Rcs c(iuidcm difficilis cst intcllcctu sed tanto acicm rationis liumana? transcendit elcganlius habet fidcs nieritum, quanto cst diffi:

sanctus

et

hi

trcs

unum

sunt. Isaias

etiam

])ro|ibeta,

Inr Seraphim clamantia


ctiis

qiicm recipis, se audivisse testaSanctus, Sanclus, Sau:

cilior ad

crcdcndum.
J

Dominus Deus

sabaoth. Quare tcrtio re]ilicat

CG.

PcaTO

licet

invcnirc(non) possimus quod

exprcssain habcat nnilatis, (|iwin Deo cst suinmse

imaginem, ncc vcrba invenianlur, quibus possimus de illa sunnna essentia digne loqui, quod possiimus faciinus, et (|uasi balbiiticnles [icr vcrba rcbns accommodala Iransitoriis rcm tibi incffabilem aperimus. Paulus dicit Apostolns, quod
Trinitalis
iiivisibilia

Sanctus, nisi ut in Domino Deo exercituum Trinitatem insinuet pcrsonarum ? Est ita^jue in suinina ct beatissima Trinitate, Pater qui Filium genuit,
Filius qni gcnitus est a Patre, S]viritus sanctus qui

Iirogreditur ab utroi]ue
])rocessionc

nec in

iilla

gcnitura

aiit

damnuni

rcsccationis vcl iinmutalioFilio divina substantia.

nis passa est in Palre vel


Siciit

Dci per ca, <]usi facla sunt, intcllccta


;

liimcn a Inmine sumitur sine diminnlione


:

coiispiciuiitnr
divinitas.

scinpiterna quO(|ne virlns cjus et


:

hnmiiis a qiio sumilur

sic a'qiialis a

Palre Filius,

Vide homines

corpusqne solarc consitcniiiler,

dcra;

cl

vidcbis qnalilcrcninque, licct

et utri^jue coaequalis Siiiritns sanctus ab utioque imiccdit. Modiini autein genitnra' ant processioiiis
isliiis

ctqnasi oculo conniv^mli (jnamdam siinililndiiicm

huniana

ralio

non allmgit. Uiide

cum

Isaise

menle hominis intclligcntia, memoria et v(_duntas. Mcntem autem vocainus memoriam, incntem dicinuis intelligeiiliam, menteni dicinuis volnnlatcm. Wemoria, intcUigenlia, et voluntas suiit una mens, sed ncc mcm(U'ia cst
Trinitatis. Esl eiiim in
iiitclligcntia, vcl voluntas. In

(le Filii
iiis

geneialione coiistarcl,

modum
David

generatioin

tameii iiienariabileni essesciens: Generationem


])io]iheta
:

cjus, in(|nit, (]nis enarrabil ?

perspnaFilii de hac generalione sic loquitur


iiiinus dixit

Do-

ad

me

Filiiis

meus

es tu,

ego hodie

codem corpore
:

S(dis

geiiui tc. Filius etiam David

Salomon, (]uem Deus


dicit)
(si

radiuin video, sentio calorem, et agnosco splcn-

scientia et intellectu mirabiliterillnslravit, in per-

dorem. Ha;c

Iria

unins sunt esscntiaj

nullnm

taet

sona Chrisli, qui


el Dei sa]iicntia,

est (siciit

Paulus

Dei virtus, tanicn


in

mcn

illorum est allcrum. Sic in


sanctus ab

illa incffabili

in libro Sa]iienti,c
:

eum
iiiitio

incircumscriidibili deitalis
trc, et Spiritiis
Filiiis,

gloria cst Filiiis a Pa-

utroque.

Cum

Pater, ct

Dominus possedit me viaruin suarum, anteqnam quidqnain


recipis)
ila dicit

faceret a

et

Spiritiis

sanctus, ejnsdem

siibslantiai

]irinci|iio

ab

ffilerno ordinata
tieret
: :

cjusdem

potentiai el gloriaj sint;

non sunt tamen


tres pcrsoikne.

anlequam
aderam

terra

sum et ex antiquis, necdum erant abyssi, et


i^ra^parabat coelos

trcs dii, sed in tribus

pcrsonis cst una substantia,

cgo conceiita eram


;

et qiiando

etuna

iiotenlia, et in
((

una substantia
traxit

07.

IKtc

fidei

nostne professio non lantum a

Chrislo et ejns

scquacibus
libro

exordium, sed

Moyse

et patriarchis
Iii

atque proplietis

suum

habuit

quando aiii^endebat fundamenta lerra?, eo eram cuncla dispoiiens. Apostolus eliam cnm Pauliis Siiiritui sancto, imo toli Trimtati tcstimoMisit Deus Spiritum Filii iiiiim ])erhibet dicens
:

fundamcntum.

Moysi
:

divinrc

esscntitc
:

sui in corda nostia; et

alilii

Si Spiritus

ejus. qui

unitas declaratur,

ubi dicilur

Audi, Israel
:

Do-

Jcsum
talia

suscitavit, habitat in vobis, vivilicabit


jiroi^ter

mor-

minus Deus tuus unus est. Et iterum Ego sum Dominus Dens tuus, (jui eduxi te deterra ^gypli non erunt tibi dii alieni pra;ler me. Pluralitatcm vero personarum ibi palenter insinuat, ubi dicit Faciamus homineni ad imaginem el simililudiiiem nostrani. Cum cnim Verbum Dci sit Filiiis Dei, sicut Joannes, cujus Evangelium recipis, protesta:

corpora vestra,
ejus in vobis. Si

tum

inhabitantem SpiriClnisli testimonium de uni-

tate csscnlia; et
i]ise in

iiersonaruiu Trinilate dcsideras,


:

Evangclio dicit

Ego

et

Pater

unum
:

su-

inns. Cbristus etiani disci]iulis suis dicit


]ilizate

Itc,

ba-

onines gcntes in nomine Patris, et

Filii, et

S])iritus sancti.

In jirincipio erat Verbiim, et Verbuin lioc erat apud Deiim, et Dciis erat Verbum in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta

tur dicens
crat

08.

aCum

autcm homo perdidisset propter

inobcdientiam iiaradisum, ct infernalcs miserias perpetuo meruisset, missus est a Pafre Filius, di-

ALEXANDRI

IV

AXNUS
:

3.

CHRISTI

12 57.
olei

19
de terra
etiaiii

gnumque fnit, ut mitterctur Filius, el non Pator cum enim a niillo esset Patcr, Filius erat al) aliquo
;

lcstimonio,

Romae fons
:

flnxit in Ti-

bcrim

Et infra

Prohatica

Piscina, qiuc

crat(]ue convenientius,

ut liaberct in teiu-

Jcrosolyniis erat, advcntii aiigcli moveri, et sanitates conferre cccpit.

pore matrem,

qui ab ffitcrno liabueiat eliam Paiii

Vehementissime nobis nocuit


[irofuit

trern. Ciini enini scri|itum essct


esl qui rciiimat,

Psalino
:

Non

vclus
[ilius

Adam,

sed

[ilns

nobis novus. Ain((iiain

qui
csl

facial
(lui

ncque qui salviini licial non cst bonum, non est usque ad ununi noii
;

nobis contulil hiijus huinilitas,

snperteste
:

hia illius abstulerit.

(lct

iil.icationcin

pro aninia Palre rilius,

siia,
iil

uiMiiini

Non

sicut

Nam, Paulo Apostolo damni dclictiim, ita ct donum


;

enitn

(iro alicna, niissus cst a

liiiiiio

pro

a,'stiinali(incm

beiicficii

magniludo

traiisccndit.
et cl

homine morerelur; et prii iioinine captivo tribuluni iiiorlis tanqiiamDeus lioino cxsolvcr(t, ciiniqiie
taii(|iiain Deus coelcsti [lolcstatc rciiimcrct. Hujus adventum desideraverunt patriarcbse, pree-

Queni prius liabuimus terribilcm

Dcum
fralrcin

judipro-

ccm, nunc habcmus humilcm


xinuini.
70.
lalis

Christus itaque
iii

cursum

iiostnc mortaiiin lassitudine et


vitoe,

dixerunt

proiilicta-, at(]ue

illius (lilation(;iii iinpa:

transieiis,
iii

fainc et siti,

tientius suslincntes qucrcla coiitinuata dicchant

dolorc, el

universis miscriis hujus

demuin

Quando veniet? Quando videbimus? Da, Domine, mercedem sustincntibiis tc, ut pro|)lictn> tui tideles

traditus a discipulo, et

tanquam

vilc

inancipiuin

venditus, flagcllatiis, consputus, spinis coronatus,


illusus, clavis afflxus slipiti, et niorte turpissima

invenianlur. Utinani, Uomine,


coelos et

dicit Isaias, dis:

rum|ieres

vcnircs; et David
;

Domine,

in-

coiideninalus, qu;c non rapiiit solvit


inorti offerens oinnia
Isaias
iii

et s[)onle se

clina ccelos tuos, et desccnde


an|.'cli

sed ct tcsle Isaia,

huinilitalc suslinuit, sicut

pacis

i^raj

dilalione noslrtc salutis


Isaias,
:

amare

commemorat
csl, et

In huinilitate, iiiquit, judi-

tlcbant.

Idem vero
loquens

de

Cliristi

nativilatc

cium
neiii
sic

ejus sublatum cst. Sicut agniis ad occisio-

inaiiifestius
piet,

Ecce, inquit, vir^'o conci:

duclus

sicut ovis corain tondente se,

ct jiarict

Filium

et

vocabilur

nomen

cjus

noii

Emmanuel. Cuni
traxcrit,

auteni Siaria de Jcsse originciii


Maria), et per

jiislo

suum. Qui ergo [luerulus a Simeone scmel ohlalus iii tcm|ilo fuerat, in
a[icruil os
et

idem [jropheta nalivitalcm


Cliristi,

Mariam,

atque [ilenitudinem graticc spiri:

tualis in Christo, manifcste declarat diccns

Egrc-

dietur virga de radice Jcssc, et flos dc radicc ejus

asceudet

et requicscet

super
et

eum

Siiiritus

Do-

mini, Spiritus
et reciuiescet

saiiientia)

intcllectus,

Spirilus

ccrcmoniaruni [no rcdeniiii cruce levavit ad Palrem, juxta illud Davidicum Elcvatio manuuiu mearum sacrificium vcspcrtinum. Sic rcatus quem Adam per superbiam ligni deleclatione contraxcrat, mortis ainariludine pcr humililatem
vcspcra lcgis
[itione

fine

noslra iiianus suas

consilii cl foititudinis, Siiiritusscicntia? ct pietatis,

Chrisli sublatus cst

fiiso(|Uc sangiiinc, sine

culpa
po-

super

cum

Spiriliis

limoris Domini.

Natus

est itaque Filius

Dci de Virj^Miic incorrupta,

omnium culparum chirographa sunt 3 Alium siiiiiidem rcdcinplionis


tcrat

dcleta.

modum

Siiiritu sancto in ca

cooperaute, nostric(|ue salutis


iirocuranle.

Dominiis procurasse

sed nulliis sua; bcni-

ncgotium

inetlabiliter
est

Abyssus enim
sacraiialribus acci-

gnitati nostricque saluti congruentior apparebat.

inscrutabilis

incarnatioiiis

Dnniinica;

Cum enim homo


gcnliam
slitia,
[icr

juxla pr;cvaricationis siuc cxi-

mentum

iduriina

tamen antiquis

ca|ilus a diabolo tcneretiir, poslulabat ju;

derunt, in quibns hnjus figura nativitatis prajcessit. Qiiod cnim vcUus Gedconis rore coclesli coinpluluni
est,

ut non cripcretur pcr violciitiam


cst,

scd qui
scd ([uia

su[)crbiam lapsus

sua

si

[lossct,

arca circumquaqne arida rcniancnlc,

non
Ila

potcrat, alicna saltcm

humililalc rcsurgcrct.

ros Spiritus sancti et gratia designatur in Vii vinc,


qiiic

ad hoc pro[)ter huniilitatcm suain s|iccialitcr


cst a

Chrislus innocens, qiicni agnus pasclialis in lege siguavcrat, se pro nobis liostiam obtiilit salu-

ct singiilaritcr

Doinino praiclecta. Cui


:

[isal-

inisla

concoidat dicens

Descendet sicut |iluvia iu

tarem. Cuiii lcx Muysi ca[)!ani vcl ovcm conslituisset pretium ad redeinplioncm hominis a peccato, Christus, pcr

vellns.

Quod Moysi

ignis in

rubo

a[i|iaiuit, el iion

qucm

gratia et veritas facta cst,

est riibns corru[)lus ignc, virginitalis intcgiitas in

Maria demonstratur. Qiiod

virgis

aliarum

Iri-

altcndens umbratiles lcgis ceremonias non sufficere ad salutem hominis, (jncm ajstimationc pluris
faciens quain

buum
stirjie

rcmancntibus

siccis,

virga Aaroii, de ciijus

sanguinem

ovis, hirci ac vituli, san-

Virgo bcatissima traxit origincm, fiomluitct

guiiicm
lit
:

et

inorlcm suain pro nostra salute obtu-

floruit,

florem de virga Jesse, qucin valicinavcrat


[lartum
scilicct incorru[)la;

et sic

semel inlroivit

in sancta

sumnius

et

Isaias,

virginis iiidi-

vcrus Pontifex a;tcrna rcdcm[)lioiie invenla. Aperuit itaiiuc libruin,


ct solvil sigiiacula

cavit.

ejns leo de

G9.

Cum

inimici Dei esscmus, pcr adventuni

Christi reconciliali sunius, sicul pro|)heta [inedixcral


:

Et

[lax,

inquit,

erit

in

lerra,

cum

vciicrit.
[lacis

ct (([uod liosti;e lcgalcs inininie [lOtribii Juda tucrunl) gladium amovil \ersatilem; et paradisuni, qui oninibus antiquis clausus fuerat, resera:

Idco(|ue aiigcli in

i[isiiis
:

nativilate

gloriosic

vil

sicut oliin in niurte snmiiii Puiitificis sulebat

canlicum cantavcrunt
in terra
[lax

Gloria in excelsis Dco, et

illis, qiii

adcivitatcm rcfugii confugcraiit, sccurus


et di-

hoininibus bona" 'olunlatis. Nova

etiam

stclla

magis apparuil,

al^iuc

historiarum

ad propria rcditiis iiidulgcri. 71. Ulini consueverat honio causari

20
cere
:

ALEXAXDRl
Cur
exigit a

IV

AXNUS

3.

CHRISTI 1257.
iu

cseleris creaturis ?

lal)oravit. Dixit,

iiie Domiiuis aiii|iliu5, quani a Quid pro me fecit? Quid i)ro iiio ct factus sum. Sicut jumenta et

noslrum,

omnibus
est

et singulis

civitatibus suis,

quarum numerus
ckricis,
(|ui in eis

quasi infinilus, coiistrui et


:

aedificari faciet Ecclesias Christianas

et

omnibus
el

arbores

et ca?tera

universa,

sic sua; iioteiiticC

nutu,

deservire voluerinl, coinpeten-

soloque jussionis

obstruclum
niini

arbitrio nie creavit. Sed jain loquenlium iniqua et jam hodissimulare non licet, quanla pro eo Domiest os
:

tes redditus assigiiabit.

Item omnes episcopalus


et

archiepiscopatus totius terrae sua? tam Graicorum,

nus non
esl,

fecerit,

qui ut servum redimeret, proprio Filio

quam Armeniorum, Iberoruin, omuium linguaruin , et infra


:

Uossorum, ac

Faciet esse sub-

ijepercit.

Porro in hac

iioslrae salutis

dispen-

jecto

et

obedienles

patriarclia; Constantiiiopoli-

satione dilectio Cbrisli

iioljis

medullitus inlimala
el

tauo, qui in lege Ecclisiaj


etfidelis. Adjuiixerat

qui cuiii lege Moysi dileclioneni Dei


disciplina) frequenlius

proximi
et

Romanae est catholicus eximiam speiii sibi inje-

dederit iu mandatis, eamdeni in schola evangelicte

et

forlius
:

verbis,

tam, ut a sponsa Chrisliana ad Chrislianam fidem traduceretur. At post hcec variis reruin conversionibus obortis
ejectis,
7-4.
,

tandem exhibilione operis inculcavit


poiiat quis pro amicis suis. Dedit itaque

Majorem
materiam
diliga-

ac

Latinis

Constantinoiioli

eiiim charitalem nenio habel, ut aiiimam suain


diligendi se qui in suis dileclionibus nos praevenit
:

ad Griccorum loedera barbarus secontulit.

extremam ad Gnecos
confugisset, ut vel
laret,

Cuin vcro post acceptam a Tartaris cladem Aziiiates soldanus Iconii

nec aliud a nobis

exigit, uisi ul

ipsum

mus ex corde. Saue iubumanus est et crudelis, (]ui Dominum lani elenientem ex affeclu non diligit,

qui se

iiro

eo

(si

ojius esl)

inortis periculo de-

eorum armis regniiiu recupelanquam in tuto asylo delitesceret , Gra>ci, qui si damnalo schismate se Latinis coujiiuxissenl, Clirisliano imperio Turcicum adjicere
vel

siderabililer
7"2.

uon exponit. Clirislus aulem

poleraul, soldaiium ipsuin


niortiius elsepultiis, ter-

nou
;

uli

par eral, orlho-

doxis iuslilulis informarunt

et

Arsenius schisma-

tia

die resurgeus a morluis, sicut discipulis vipra-dixerat,

ticorum iiatriarcha
rus
',

et

coecorum dux non pura

vendo

ruit, et

cuiu

ii^^is

eisdem postea frequenler appaloqiiens et comedens, oslensis


el

Evangelii luce coUustravit, ul indicat


illius filios

Pachyme*,

diviiiorum mysteriorum factos

vidneribus maiiuum

pedum

ac laleris, iu quo-

fuisse parlicipes, el Nicepliorus

Gregoras narrat

rumdam,

(lui

adbuc

hsesitabaut in fide, ostensione

plurimos
Chrislo
tigit,

illius

salraiias sacro

bapUsmo

lustratos

vulnerum vulnusdubitalionisamovit. Quadragiiita autem diebiis ciim eis vis;biliter coiivers;itus, eis-

nomen

dedisse. Postea vero id iniruin cou-

ul cuni Graeci Turcas, ad

Ronianai Ecclesiae

dem comedentibus, venit iu montem Oliveti, el videnlibus illis, in cadum elevalus est, et ascendit ad Patreni, ut eum esse in Palris coxqualitatecredamus, atque
et
iii

gremium

accedenles, in schisniatis invia averlis-

sent, nec illius populi salutem curari a

Romana
Maliome-

Ecclesia passi esseiit, ipsi postea ab

iis

in

coinmuni resurreclione vivorum,


expecleinus. Si ergo habes

tismo hLcrentibus crudelissime divexati sunt,

mapri-

mortuorum judicem

lorumque

ha:c fuit funesta origo. Et quidein

in desidenis de tenebris prodire iu


|ilecti

lucem,

et

am-

mum

Palaeologus uon

arma

iu Tartaros convertit,

saluberrimam legem
primilias

Cliristi, tuce

conversa-

nt Azaliiiem Iconio reslitueret, atque


religioneiii
;

apud Turcas

fionis

lavacro

neccsse est

consecrare

Chrislianam amplificaret, sed in Lati-

baplismalis, qualenus deposita in a(|uis regeneralionis velustate peccati, in uovain

aniuKe tute iu-

noceiitiam

el vila;

infaiiliam reiiascaris .

73. Explicuerat soldanus Icoiiii


(ilura signa religionis in

jamdiu anle

nos violataque deinde hospilii fide, Azalineni ad iEiium relegavil. Azalines vero iiigentem Scytbaruiii exerciluin pellexit in Thraciam, a quo e custodia una cum filio Meleco eductus est direpti
:

Chrisluiu

nam
',

et ora-

vcro

mox

a Palajologo ejus tliesauri fuere, uxoret

tores ad

Gregorium IX misisse vidimus

ut

cum

liberi reliqui maiicipaticustodite;

proceres autem,

eo foedus [lacisceretur, extantque Balduini II iml^eratoris Constanliiiopolilani ad Blaiicham regi-

qui baptismo
iies adscripli.

initiali

fuerant ia Graecorum legio-

nam Francorum
danum
sum,

litterai,

(juibus significavit, sol-

functo ad Tartaros se conlulit

Porro Melecus, Azitiiie patre vita ^ a quibus m spem


:

Iconii niatre Christiana

progenitum

esse,

recuperaiidi regni evectus, diim


tit,

Turquiam
in

repe-

ipsiusqiie neiitein in

uxoiem

jietiisse,

ac |)ermis-

a suis cicsus est.

Ex

(|uo Turcai

maximam
se
[^artili

ut fidem Cbrislianam cum uoiversa familia sua coleret, haberetque sacerdotes tum addidil Itein ipse soldanus ob amorcm noslra; neplis ct
-'

perturbalionem
cere c(je|)erunt
redigere,

coiijecti

varios

iuter

liriucipatus grassari in Graecos, latrociniaqueexer:

sensimque eos

in

servitutein

quorum culpa Christum uon


IV.

receperant.

'

Annal. louj. xiii. an. Clir. 1233. uuin. 37.

K.\t. loiu.

V.

criplor. Fraucor. pai;. 424.

Patliyra.

Nicc.ih. Greg.

1. iv".

- Ibid.

1.

v.

ALEXANDRl

IV

ANNUS

'i

CIIIirSTl

IVjfiS.

21

ALEXANDRl

IV

ANNUS

4.

CIIR1.ST1

|-!58.

In iiigentibus italiw turbis crudeles Ezelinuset Albericus anathemate percutiuntur diversce civitates variani sortem cxpcriuntur ; seditume
1 ,

doleunt se jucturum uli([uam reportUiSe,


servos, ct ancillas i[)Soruiii
tioiiis
filiis

omues
coudi-

cum ejusdem

et

ne[)otibus rjui redierunt vel reili-

lloma' excitata, Puntifcx Vtterbium fucjit^expertus

buiit ad Eeclesiie unitatem, et in


tia et

ejusdem obedien-

qiuirumdam provinciarum suarum


aucture Maiifredo,

defcctio-

nem

Siculi rc(jemeli(junt.
ginis parlu seciili

Aiiniis tlecimi

quem

astutia sua decepti


lcitii

a Vir-

cum suo [leculio de fratrumnostrorum consilio auctoritate A[)ostolica Iradimus ()lenarie liberluti, et eos liberos esse
devotione iiermanterint,
decerniiiius ; itu ([uod i|)si |)eculia sua libere valeant retinere, et eu liberlate gaudere, qiia gauderent, si liberi nati esseiit, etc. Dut. Vilerbii V non.
Julii un. IV .
3.

quinquaj^esimiis octavus, ludi-

ctione prinia, ingentes Ecclesiae luclns altulit, curu


iu Oriente Clirisliaui iuautlito inter se furore

con-

currerent

ac iu Occideute liinc Ezelinus Sccvissi-

mus

iyrannus, AlbLrici frutris foedcre perlidiaque

Interea discissi iu contrariu studia Brixiani

uuctus, adversus Ecciesiic clientes ac studiosos, iu

tluctuabant. El

quidem

ii,

qui [lartibus Ecclesiai


[lurs

Insubria ct marchia Tarvisina babeuas fiuori


xurcl
:

la-

Lvebuut, cuiu metuerent ne udversa

Brixiuin

hiuc

Manfredus

Sicuhun,

Ecclesiie

Ro-

mau;e \cctigale, regnum occu|iaret: hincJauueuses et Pisaui, (iuel[)lii ac Gibellini,

Ezelino proderel, iutenqiesta noctecorreptisarniis iii inimicos prosiliere, eosque ca()tos iii curcercm
coiijecere.
cliio Esteiisis, et S. Bouifucii

perliuacissimo

mter

se odio certarent

at(|ue ad

luni Ilomani in ipso Ecclesiie


citarent.

niulorumcuinugreinio bellum coniu

Advolurunt mox Brixium legulus, niarcomesSIaiituuno llorc

Tanta m.iju com[iressurus Alexander, ad


Ezeliui furorem, vibralum olim

succinctus rebus([uc omnibus com()osilis recessere, cx ([uo Ezelinus s[ies siius ulijectiis intuilus einarcuit,

edouiandum

qui Biixia obtenta, liisubriam in servitutem


s(ierabat.
iii

eum analhema reuovavit ', et fratrem Albericum, novnm illius crudelitalis satellilcm, ([ui ab Ecclcsifc castris

redacturum
liilur
',

Quibus enarratis monaclius


Ezeliiii su(ierstitiouem inve-

Pulu\iiius gruviter

Iransfugerat,

cadem

|)Oeuu perculit

sed

qui

ine|itis

uiiolorum [iromissis versu:

ne

inflictas

ab Sede Aposlolica sententias, ut bruta

tiis((ue se

fulmina conteumereiit, Pontifex ex cardiiialiuiu


consilio, omiiia ijisoruui munci[)ia,

Domiiius, inquit seeiiiidum [iro|ilielieum seriiioiiem signa faciens


((

deludi (lutiebatur

quorum
si

ingens

irrita

diviuoruiii, et verteiis

ariolos in fiirorem,

erat

numerus,

cum

filiis

ac uepotibus,

ad Ecliaj-

idololatriam Ezelini et Palavicini qui


sigiia LUdi (iro nuiiiiiie
ivA'.

planelas et
sii.c

clesiffi

obsei|uia redirent, in liberlateiii viiidicavit.

venerabantur,
(luriter

poten-

2. Suiie Iv/;(diiius

de Rumaiio taiu[uuiii
|ier

bracliio

[irostravit

et

confudit.
deilateiii,

Nou
nec

reticus

dudum
el

ab Ecclesiasticu unilate
uei iiiaiius ejus

[irajcisus

enim

oiniii|ioleiis

[ilunetis

coiitiilit

extitit, et Albericiis

nos

luii-

eoruiii niotiliiis suuui [loleiiliuiii alliguvit, sed inse


letiiiuil (ileiiitiidineni

quaui fuutor

derensor luEreticuruiii est vinciilo

excommnnicutionisudstrictus, acprivatusoimiibiis
indulgentiis et
coueessis. Scd
[irivili'i;iis
i|isi

siint

futiii el iiisuiii, ([iii

sibi

ab
siiis

A[)ost(ilicu

Sede

slellutioiiibus

Repulandi ergo tdlum spem suani in con(losneruiit, el Creatorem oiniiinm


(Kitestutis.

cdrdibus

indurutis velut

coiitiu se noii limeiil ([iiotidie suis sceleiibus

[iro-

malleatoris

iiiciis,

quasi

mare
iu\

fervenl, et Ecclesium
[lerseenlores

voeare. Doniiniis igitiir

ac devotos

i|)sius
,

laui[iiaiii liosles et

nobis adjutor, et non limebiiiuis ([uid iiobis faciant Mais, Ju[)iler, et Sasit

Catboliea; lidei

S[ijritu

su[ierbiuni iibliriiiulo
est

tunius
(

. Interjeclis

Iribus mensibus iion


:

levem

non desinunt impugnare. Quia vero digiium


ut Ezelinus
et

ludem accepit Ezelinus

ciim

eiiiin

iii

Bassiaiio

Albericus

[iru-dicti

de ini([uilute sua

agro stijieudimn Tlientonieo militi daret, irrueiite


'

AICX.

1.

IV.

Ep. ELXX.

Monacl). i'aduau. Clirou.

1.

ii.

22

ALEXANDRI

IV

ANNUS

4.

CHRISTI 1258.

marcliione Estensi Patavinis slipalo, Tlieulonici in


pocnain

commissorum

sceleriim, ciim niillis cen-

suris Ecclesiusticis ab Ezelini partibus avelli poiuissent, internecioue sunt ileleti.


i.

Mixli adversis fuere prosperi


(luae

illi

successus:
paruerat,

sacramento sese illi obstringit. At ille a?stuans ira in omnes, (jui ejiis viiiculis caiisam prabuerant, (lesffiviit, ilaimibalenses atque adversarios pepiilit Urbe aul sus|)eiidio damnavit. Defixit anatliemate furentem Biancaleonem, socios(]iie Alexander, sed
illi

Crema enim,
citis,

Mediolunensibus

tliu

censiiris

ecelesiaslicis conculcatis,

lialiitis(]ue

coorta seditione, Cremoneiisihiis ac P.ilavicino expulsa adversa parte, bostium Ecclesia;


iis

ludibrio, Poiitificeui et cardinales furori effricnato


sese siibdiicere, ac Viterbiiim profugere coegerunl.

jugum

accepit. Ebili
atijue

Cremoiieiises Brixianos lacessivere,


addiicli,

Nec tyraimi
])oenis

fiiror

Iiic

substitit

pro]iositis

cnim

Ezelini

consiliis

fullique armis,

gravissimis exercitum Urbe educit, ut Ana-

nonnulla i|isorum oppida cepere. Movebat adversus liostem leualus ciim excrcitii, adveiitii(|ue Ezelini, tjui

giiiam Pontificis ]iatridm ca^carabie deleret, quare

Ana^niensiiim
afliiinat
,

Cremonensibus cmii

leclissimis copiis sese


in tutiora sese siibcoiisilio
atiiiie

laciymis iiermotum Alexandrum Brancaleonem de pace ineunda sdlliciille

conjunxerat, perterritus,

dum

tasse; qiia

ducere meditabatur, coiitrariissententiis a


suscepto addiictus, ])rimo bostiuni

coiiliiiiiavit.

admissa, Manfredi foedere ]iotentiam Sed noii diii divina provideiitia


])erduellein jiermisit:
:

aspeclu

])ailo boiKire jKitiri

eodem
de-

impressione fusus
plures
Ezelini
viri

est,

cuni lirixiani multiludiiiis


in

Lostium terrore perculsi

fuuam

seseelTiidissent,

enim anno exstinclus est bellis honoris ergo, quod

cnjus caput populus re]iotentioruiii


cajiita

principes et couspicui, inler qiios leya-

cussisset, in ]iretiosissinio vase collocatuin, imiio-

tus, episcopus A'eroiieiisis,

Mantuaj praefectus,
:

in

situmquecolnmiucmarmorea! impieest veneratus:


senalurem vero, (luamvis oratoriim
iie

crudeles nianus

incidere

(]ua

vicloiia

o|)era vetitus,
])r;rficeret,

eyief^ie usiis hostis, fii^ientes inse(]uilur, ac

Bri-

(jueiii

siiie

Poiitificis

assensu

sibi

xiani solo terrore obruit

qui eiiiin a castris in casu allo-

Brancaleonis avunculum, spreta auctoritate Pontifieia, saliitavit (2).

urbein fugeraul,
nili,

adliiic mctii perfusi, et alii, i|ui


iiio]iino

pro tucnda urbe renianserant,

G.

Cumvero
Romse
est,

affirmct Parisius Ponlificeni ob


seditiones Viterbium secessisse,

non

ausi Ezelino resistere, sub ijisius servi-

concilatas
eas

tute colla submisere.

anno

sujieriori coe]iisse,

hoc vero recruduisse


'

Ue IMiilipjio arcbiepiscopo Ravennale tradil Hieronymus Rubeus ', i])sum paulo ])ost incolumein tradita ingenti pecunia; vi, (]u?c ad eum rediinendum in arcliie|)iscoi)atu llavennate coacla
Sed liallucicum nionachus Patavinus Iradat etiam mortuo Ezelino in \iiiculis fuisse ut vero cx iis evolarit, suo loco dicemus (I).
esl,

diceiidum

cuni ex Alexandri

E])istolis

ijisum

ex Urbe Viterbium anno su]>eriori se contulisse


constet, tunc iiam(]uelVid. Maii Laterani E])istolain

Irecenlcsimam decimam octavam,


Viterbii trecentesimam
jisil,

et IV k;il. Juiiii

ab Ezelino natur auctor %

Poiitifici

restiliitum.

ibi(]ue

egit

viccsimam secundam scrisub initium usque Se|itenibns


Anagiiiain
litlera;

liiijus aniii,

ut ejus litteioe in Re^^esto insertac ])a-

tefaeiunt.

lude

vero

profectus,

ibi

S.

Graviores etiain turba; adversus Christi visiibjecere:

bienuio circiter, ut ejus

demonstrant,

est

cariuni Roniie exarsere, quibus Manfredi fantores


faces

pr.xcipuum

seililionis

auctorein

obscur;c snrlis

hominem

luisse

runi refert
asjiersa
tavit
:

'

Parisius, qui

mayistrum pistopopulum in senatorem,


conciin

illi niiiiii iii

]iatricios studii invidia,

comiiiota jjlebecula ad carcerem,

quo
jiro-

commoratus. Ca^teruin queniadmoduin Parisius Alexandruin Anagiiia oriundum fuisse affirmat, ita Pontifex ibi se educatum atque iiiler canonicos (de (jua re siipra mcmoravi) emeritum docet Di]iloiiiate, quod hoc amio ad rem ;elernK inandancivitati et Ecclesia; Anagniiuc dani memoriae
,

Brancaleo Manfredianie factionis tenebatur,

dedit, atque

adeo
iii

ei

pluriinum debere profitetur^:


Ecclesia
,

curiit, viiiculis liberat, salutatsenatorem, fideiquc

Quia igilur
iii

ijisa

cujus canoiiicus

fuiinus, et
1

suisobsequiislougadecurrimuslein-

Ituli.

111!-!.

UaveiiTi.

1.

vi.

Mouac.

l'aJ. iu

line

Clircn.

l'di'.

liisi.

Angl. liuc aa.

Alex.

1.

III.

Ep. CCX.XXIV.

(1) IIoc
(liia

(le

re in Annalibus.

anno iosalus Apostoiicns, noinpc Havennensis eieclus, raanum cum Ezelino liaufi pvocui ab urbe Brixia infeliciter conseruit, Sed cum e.\ monaclio Palavino lotani haiic bisloriam (iesumpseiil annaiisla, idco noiinulla ub eo priolermissa e.\
suiit

riec ab annulisla notatur. Rolandiiius vero iuonacbns Patavinus) aginen suuiii ciim Cremonensibus jain cnnjunxissel. Iliiic lalsi arguilur auclor Chronici Vornnensis, coa;vus'licet, qui dioin pugna: as-ignat xxill Augusli liujiis anui; qui tanien in eo forte auscultaiidus esl, cum assorit Bri.xiam altera die a commisso inloliciter proeiio cessisse viclori. Sicut et captos in

Roiandino

addentla

Igitur

pugn:e

bujiis

meiiioiandie

lompus nec a Pdlaviiio scriptoie,


(die s.xix, ut notal

tjepteinbri

niense

commissam

alliiinat,

cinn Ezclinus

monse Auguslo

eadoin pngna priiicipes viios idem scriptor ca?teris accuratius recenset, inter eos ullra lc;;atuiii uioinoians Cassodacam clectuin Verouensem, himonem de Fojaiio de Bcgio, poleslatom .Maniuj.', lirixieiisiuiu potestatem etc. Locum etiam prwiii, quem alii sileut, nomiuat ; circa caMa.nsi. struiu Torrexelle ^uuuc Torricelle), districtus Brixia; .
(2) Dcfcclio Brancaleonis in Pontificem et nomana! Urbis prini-ipes pra-cedenti aniio melius collocarelur, lu qucin ct a iNangio, diligeutissimo liujns leiiiporis scnploie, referlur. Ilujus clironologiam counrmaiit asseruiitque ea qmc hic auimadvertil aiinaiista de socessioue Alexaudri Vitorbuim in aiinum pnocedenlom aulicipaiida. Ciiiii eiiiin, tesle continiiatorc Parisii, Alexander, ut lurorom Brancaleonis decliuaret, Assisiuiii divcrtoiit, ojiisquo in e .m urbcm profcctioiiem ad aiiuum MiXLvii revocaudam c.-^so liltoraiuin Ponliliciarum inscriiitio suadeat,

non

est cur chronologiaui aliam,

quam

qua; a Nangio suppeditatur, sequamur.

MaiNSI.

ALEX;^XI)RI IV

ANNUS

4.

CIIRTSTI

1258.

23

pora, et explevimiis pliircs annos, plcnc utique

strucreconsilia ccrpit' ut, abjccto proregisnominc,

novimns
nibus
qiii

jiira

ipsiiis,

ct

miinimcnta

siipcr ipsius

pcrtiiiculiis maiiilcsta suiit noljis, ct

de

siiis ralio-

iilenariani

ccrlitiulincni

ol)linennis, sicuti
ct

sccptrum ac diadcma corripcrct, ciijiis snbdolas artes ex ejns gestis in lucem produceinus' oToto regno sic in pace stabililo, princcps Manfrcdiis in
:

vidiimis, et |icrlrnctavimus,
CNlitinius studiosi,

qui circa ca
Inter aiia ad

Siciliam ire decrevit: ingressiisqueSiciliam pancis

pliirium
iiiiiis

etc.

dicbus Messantc moriitiis, ad civitatem Panormitanain


castri

doiiiinaliim, Aciiti

castrum spcctasse docet.

proficiscitur,

viani

facicns

per civilatcm
esset,

Adjectacsl liiijnsmodi Aposlolicislittens

kalend.

Joannis

in

(lua civitate

duin

vidit

Aug.

Viterhii.

Ornanda! parilcr Innocentii IV pra;stiniio

rninas castri, quod a civibus ipsius terraj deslructuni


fuerat usqiie

deccssoiis patriic

Ecclcsiani
'.

S.

Salvatoris

ad solum. Altendens

autcm
polerat
prresic

Lavanicnscm

vccli^^aliljusaiixit

Sed adinstitutain

quod
ccpit
:

civitas ipsa nullo

inodo bcne
crat,

rcgi

orationem de concitalis in Ecclesiam molibus rcdeanius. Dcfuissc


in rcbiis aspcris constanliic fnlei

sine castro,

ipsum slatiincastriim

reasdificari

ct (luia

magniim opus

ncc potcrat

erga I'ontilicem plures EccIcsiKclientcsargumciito


est,

cilo, iit

cxpcdichal, per bomincs ipfius loci tantum

Alcxandnim Eiigubino comitatui, ex

invaso-

rcaedificari,

omnibus

siniul civitalibusSiciIi;c
iit

runi inaiiibiis viiidicando virihus iinparijin, iliiim

rcpariilionis ipsius castri dislrihuil,

onus onns ipsum


iret,

Perusinis tradidisse, ea legc, ut ipsiiis jura ah iiivasoribus suo sumptu recuperarent quinqucnnio excurrente ducentariim librarum Scncnsium ccn;

per (imnes (livisum


liilciiin aiilcin

Icviiis

singulis porfarctur.

dum

in Siciliani
(iiioil

princeps
ejiis

venit

riinior in rcgnuin,
filius

ncpos

rcx Conradiis,

suiii persolvcrciit

sisve cxpensis, intcgriim


tucreiit.

quo elapso non Romanae


iii

rciielilis,

i'cfu-

(|iiondam regis Conradi

Priiiii, in

Alcmannia

Ecclesiae resti-

obiissct.
'.).

De (|Uo cxlant
airarii

libro

censiium

'

post

Spaisus

is

fiieiat

Manfrcdi arle, qni lyrran-

Cencii

pra^fccti

tempora pluribus monu-

iiidem atfcctahiil,

(|iieni his dolis

iisnm rcfert
Siciliic

lii-

mentis locuplctalo, publicEE Tabulae. 7. Tot licel implicilus' liirbis Ponlifex conciliandis

cordanus'in solcmni ordiniini


finvissc

coiivcnta

Conradinmii gravi
pojiulis
in co

ad. o

nioibo corrcptiim,

Jannensium

ct

Pisaiiorum discordiis, qiios

ut

regcndis
atque
:

nuii(|iiam

idoneus

fiitiirus

dirus furor inter se cominiserat, non dcfuit': scd cum eoriim dissidia Syriic gravissiinam pcrnici^^ni
attiilciint, lugiihrcni liisloriain inlcrius prosciiuc-

csset,

rcrum

statu consilia

proccrimi

fiagilasse
iii

aiiclores vcro ipsos cxtilissc, ut oratores

niur. Jaclabatur gravi bello reliqiia Italiae pars ac


Sicilia,

si

Germaniam ad reni cxploraudiim mitlcrcl, ac morho succumberet, sceptrum corripcrcl: niisPieginam Elizaheoratoribiis
,

ciim Manfrcdns oppriniendie

illi

iiihiarct,

sos itaqiie ad Conradiniiin seii

qua vi, {|na promissis, (|ua fraudihiis coeca regnandi cupiiline intlammalus tyrannidem conrirniaret. Nos rei geslK scricm ex laudato s;rpius a nobis Ms. ' decerpemus. Perstilcriint liactcnns in
et

tliam nuincrihiis prctiosissiniis onustosoraliucs in

Sueviam
sihi

cumque mater Conradini ab


fliigitantibus,

tinicrct

ut

Conradiniim

(|ui

iiiter pliircs

coiclaneos colludehal, siilutari permit-

Pontificis

fide
et

Aydonna,

tres munitissima) arccs Placia, urbs S. Joannis, qux Manfredi im:

leret,

inagna

honoris

significatione

suppositio

piiero, qui Elizabetlia) jiissii

Coniadinuni agebat
conditos

pctiis arte?(|uc eliiscrant

scd cuiii extcrnis auxiliis

pretiosissinia
fructiis

dona,

atiiiie

inler cictcra

sub Fredcrici Lanceai Manfredi ducis potentia succubucrunt. Placia eniin, valida hoslium in moenia imprcssione fiicla, demuin expugnata, saBvitum esl ferro in jirimarios, (jui
destitutic essent,
Poiitifici

vencno

infectos obtulisse, iisiiuedegustatis

paulo post pucrmii cxlinctiim. Siculos vcro oratores contentis itincrihus c

Gcrniiinia abscessisse,

pervenisse Venelias, ac disseminala falso Conradini,

constantissime
alliccrcntur

adbwscrant,
quae
res

parcitum
e

quern necasse
velis, ac tolo

piitabaiit,

morlc, Iriremem

piillis

multitudini, ut eo clemenliai

cxcinplo vicini ad
succcssit

apparatii

pullato adornari jiississe,

obscquium
sententia
se
,

ctiam incessisse atratos.


plicuissent,
iit

Cumque

iii

Aydoncnsihus
Civitas

mox sub
vero. S.

Manfrcdi jngo Joannis situ

eraiit a Maiilieiio

cdocti,
:

Apuliam apniagnam
ac

demittenlibus.

doloris significationem pra? se tulisse

tum

Si-

fortissima, cniii aliquandiu lyranni


trectasset,

imperia de-

culos Coiiradinum ut cxliiicliini

pliinxisse,

Man-

oh illatam agris vaslitatem ad dcditionem compulsa cst atque ita Siciliic insula, Ta:

fredumque
frediim
(initiir:

ct aniicos

simulato luclni indiilsissc.

iO, lis itaque dolis circumventi

renlinus inincipatus,
8.

Apulia, et Canipania Eclix

sub Manfredi iinpcrium conccssere.


Conflrmatis viribus suis Manfredus, qui ad
siihjiciciHliim Conradini ncpolis iiira a se

Siciili Manrcgem salutarunt, ut aiinnymus prose Quo ruinore audito, (niniirum inorlis
alii

Conradini,) comites et

magnates regni,
niiignariim

prrclati

regnum

ctiam Ecclesiarum
siint:
iiuntii

iii

Sicilia ail |iiincipcm profccti

capitis sui pcriculo dcfendijaclavcrat, ulcojuslitiaj

singnlarum
ex
parte

(iuoi|uc

civilatiim

fuco populos snhornaret,

rerum

politus nova in-

suarum ad ciimileni principem perrexerunt, unanimiter omnes petentes


civitatum
C. nmn. 49.

'

Ep. Lvi.
p.ig.
(lc

s Lib. ccns. in Vjlic. arcliiv. pag. 222, 223. et Vall.

liil)l.

2.S4.

3 Ale.x. 1.

v. post

Ep. clx.nhi.

Aiioiiyini
2

'

Urb. IV.

in C.od.

aucl.

rcl). Siciil.

lil.

auct. anouyin.

Vallic. sign.
'

lil.

pa:;.

i5i.

llicorj. Maltsp. Ilist. Klor. c. 148.

ALEXANDRr
nl;

IV

ANNUS

4.

CHRISTI 1258.

ch,

iil

ip?(! |iriiu'ops, qiii n?(jiu! tiiiic

pro parte
rcxerat, et

pracdicli rcgis Conriuii et siia


in t.inta paco constitiieraf,

ngiuim

(|Uii cliaiii decausa in judicium abSede Apostolica vocatnm Urbani IV ostendunt lifterae. Siculi vero

ipsins regni

guberna-

sive

Conradiiium vivere ignorarent, sive fraus eos


latcrel, (]ua inetu,
iit

coronam lan(]nam rex et ipsius regni verns lia^res acciiieret. Qna petitione unaniniiter sibi facla, ab omnibus idem itrinceps per concor(lem omiiium coiiiitnm et magnatum, ac etiam
cnJiini ct

non

frednin
12.

qua sUnliis regem coluerunt.

aliis ducli,

Man-

Veriim quainvis in eo rege salufanclo con-

senserint Siculi, nnlliun ipsi jiisad regnuin Ecclesia)

praslatorum rcgni

electionem in

regein elecliis,

fl(luciiirinniconferre])otuerunt,

cum
pro

sua Ponlibidine

coronam regni Siciliic iu majori Ecclesia Panormitana, juxta consuetudinem et ritiiin prrcdecessorum siiorum regni Sicilijc, solemniter acccpit anno Dominie.T Iiicarnalioiiis mcclviii, xi die
mensis Aut;., Indict.
11.
i

filici

jura erifiere, atque in alium


:

transfundere non possent


soliiiin

et

ijuamvis Siculum

Manfredns premeret, regiium tamen ad


Ilenrici

Edmundum
atque ad

Pontificii o])era eo

Anglorum regis flliuin, legati indutum ornaliimque specfabat;


jiro

Cum

iiuctor indiicit

proceresSiculos Manregiii

agifanda

eo recuiierando consilia

fredum

existim.isse

verum
ijisos

b;credem, qiiod

Arlolum anno

siiperiori

lalsum omniiio crat,


interiisset, videtiir
.'itqiie

etiamsi Conradimis reipsa


alia

cembris, ut ex ejus
liervenisse ingeiiti
sius;
S(_'d

falmla a Manfiedo

^iridie idus Uevidimus', in Angliam jionipa et comitatu tradit Parilitleris


'

exennte,

corruptos, (|iiam I^insius' (tisseminatam scribil, ne obscoeni iialales ad corripieiidnm sceptrum Manfredo obessent illins
aniicis jactata
:

cum

disseiisioiiilius

ardcret Anglia, prii-

scilicet

matrem,

qii;e

Maiifredum ex fuitivo Fre-

derici

coiifinia

concubilu susceperat, in extreiiia inortis adductam Fredericuin per sacra oiiinia


,

Wallensesenim saevissimas excursiones in iioumillas regioiies fecerant ad quos comprimendos cum Willelmus e])iscopus Iratrem regem borlaietiir, lioc res]ionsum accepil: Comdeiiterabscessit.

moda,-

friiler,

luas illas ingeiiles et effiisas opes ad

cxorassse

uli

matrimonium ciim
eaiii

ipsa iiiiret, ne

meas
in

iiijuriasnlciscendiis, lioslesi|iie

edomandos.
Alphoaso
titido

anteactffi vilfe culpai

salutem animn3 in iierieulum

t3.

Alexander cnris de

Sicilice re/nts inLentus

adducerent
forc, ciim
esset, sibi

rem

imperatori

IVaiidi

non

Anqliam niintium

mitlit; postposito

cxlremos spiritns iiroximc elilatuia vero et anima} saluli suinmo emolumento

CastelUcrege,
ornat.
xaiider,
iirebiit,

Discesserat Arlotus ex Anglia, cnm Alequem


qiii

Ili chardiim reijis

Romanoruin

futuram

flexumque

illius

lacrymis Fredericum,

gravis recnpcrandnc

Sicili?c

cura

qni tunc conjiige careret, asseiisisse; eaijue ratione Maiifredo ad paternam basreditafem litulnni coni]iaratum. Cornqila itaqiic a Manfredo tyrannide, ciim res in Germaniam emanasset, inissus a Con-

Miiioiitaiii,Mansiietiim noiniiie, iu Aiigliam


:

legavit

cum

ad tolerandos bellicos snin])tus

jiccunias reposccret, rex comitia ad eas colligendas


liabnit,
stringif,

de quo locutus Parisius, Henricum

iier-

radino cst in Siciliam orator, qui lyramii fraudes detegeret, ac Siculos ad regis juieri obse(]uiiim
revocarel.

regiium Sicilia) filio delatum admisisse, tribuitqiie pioceribussuperbuin responsum, ipsum


iiimiii

De oraloribusConradini,
iiomiue
iii

reginaj, ducis-

sim])licilate circuiiiveniri

se

])assum

Ii-

fjuc Bivariic

inissis,

niemiiiit MiitlluTiis

cliardi fratris exi

m|ilum

iniilari potiiis debiiissc,


iisiis

Spinellns^ eos()ue
meiitilos,

iiuldicis

comiliis auditos, ac

qni eo regiio sibi delato lUiigno consilio


aliis

non

senem abbatem consiiicuiim


()iii

auctoritate divulgasso

legibus assentiri voluerat, (]uam utexscindengiiitia,

Conriidini morlis f.imaiu s|Kirsissent,

ilorum Niiceria! Siiracenoriim


(

crucesignati
]tar-

Maiifrediiuique
abstinerel
:

obseerasse

iit

regiis

insignibus

xercitus dux creatus,


belli sacri

dimidiam decimarum

sum
vi e

infrediim suhjecisse, amisa Conradiiio rei^iiiim, se vcro illiid armorum


maiiiluis
iil

ad bicc

fem, qiuc
tiiniaiat,

causa

cogrbiiiitiir, obtineret;
])ri:esidiario niilite

iiDunullas arces,

(]iias Poiilifex

diiiirum rontiliciim

avnlsisse, nec
lio aiiiiilius

ab eo

rcciiieret, utexercilni
:

sno tutissimo
,

Ponlificcs

piissnros fuisse,

Germiiui

asylo ac ]ira!sidio essent


fratre, in spes

ipsiim vero

recusante
ne-

rcgiio iiotireiitiir; se vero ad vitam


fiiriim,

sceplrum gcslaac dein transmissnrnm Conradino ina:

majores

elafuiii, difficillimo se

gotio implicuisse,
a^rario

equo

exiiedire se exbausto

etiam

trem vero pra?clare consiilturam,

si

liliuiii

cduad
se

non

posset.

candum moribnsque
transmilteret,
lllii

Italieis

imbuendnm

ii. Addit de Ricbardo, electo discordibus suf-

enim

loco sibi fulurnm.

Quo

porro consilio ha^c poslrema adderet, qiiivis de lyranno facile inlelliget. Addit auclor Maiifrediim ingentia ad diicem bavariic Conradini avuncnlnm
sibi

Alplionsum

conciliiindnm miinera transinisisse. Citterum importiiniim Conradini oralorem su.T! obsistenfe;ii fyranuidi Manfredns iuferceplum obtrunciivil, ul co scelere ])atrati alterius sceleris famam obrucret

Piomanoriim, Parisius dedissc lioc anno Castella: et Legionis regem ad Piiehnrdum litfcras, quibns iiicussis minis ab Alemannia lecedere jubeliat, sed Iiicbardum respoudisse, si belliim inferret, ejus conatus forlissime exceptufragiis rege

rnm; Hispaniim vero


citu,

collecto florentissimo exer-

Aragoniic cl Navarra) conjuiictis viribus, IlaSaracenos interea liam vcrsus signa direxisse aucupalos ad oppugnandam Cordnbam occasionem
:

l\ir. Ili=t.

;\nsl.

liii".

an.

.Mallli.

Spiiielj.

Jiivenali.)

in
'

Annal. M?.

siili iiiino

l?u(i.

Alex.

III.

Kp. cc.t.M.

Aii. ciir.

I:!'i7.

ALEXANDRI
vireslnipetusqueconverlisse, aU|uu
refiredi
il;i

IV

ANNUS

'i .

CIIRISTr 1258.

25
S. in

Al|iluiiisuiii

alipic a

Willelmo Sabiiiensi cpiscopo A.


objectnm
erat,

Succia

coactum, a suis proceritnis snllicitaluni,


duni sitlemlidas
sjjes

legalo conslitulionem, qiia sacerdolibiis concubinariis aiiatlieina

ut rcij^iuun contra Sarraceiios lueretur; ne certa


aniilteret,

venarctur
,

Roniaui
lla,ij:ita-

nuavil. Meminit de ea Jo.

Magnus

olim editam insi ac latam ait,

vero oratores ad
ac merilorum,
plns qiiam

I^onliflci'!!!

niisisse

tjui

ciim saccrdotes Grrccornm inore passim luxuria),


practextu conjiigii, indiilgereiit.
16.

rent sui juris rationem

liaberet, su;cque dignitatis

ut(|ui CliristiancC relifjionis limites

Ludovicum Gnlllarum regem ob


cleri

illustria

ca^teri

principes iirotulisset
ipsi

n(!c uili

sanctitdtis specimina biriis litlcris difjnalur.

Uiiin

habenas imperii,
ret.

quam

tractandas commille-

ad soluliores mores

Siicdici

adslringendos

Snl)dilque auctor,

Pontiticem oratoribus re-

incumbitur,

iii

(Jalliis

purissimos radios admi-

spoiidisse, ut prius Alpiionsus

electorum
ipsius

sufTrat^ia

randiTC sanclitalis fiiudebal

Ludovicus rex, (|uoriim


dissentire
illiislri.
iioii

obtinere nileretur, atque Aqiiist;rani coroiia de

splendore recrealus Poiitifex cjus eiicomia prcmere


silcntio, |)iisque desidcriis
0.

more redimiri,ac tunc


rei

se

ad

augeiuiam

potuit'.

dignitatem. im|)erium(|ue confereudum, proposila


apquitate

Liidovico regi Fraiiciic

ob oculos, operam iiavaturum


Italite

quo

Sicille lucifer matiilinusqui nesciloccasum,


et qui

rcsponso evulgato nonnullos

principes Ri-

humano

generi serenus

illuxit, in tni

clau-

chardo dexteras porrexisse ait, seque ipsius clienleloe nuncupato fidei sacramentodevovisse, ipsuni-

stra pectoris liiminis sui graliam,

quod rcferimus

gaudenles, infndit, (|uod oinni exiiule obscuritalis


(lepulsa caligine

que

liberatis

nonnullis civitalibus a prBedecesso-

ribus oppigneratis,

Germanorum

priiici[)um gra-

virtiitum,

tuum serenavit animuni claritate tuamque mentem luce justiti.c ac fulilliistravit.


Ili

tiam collegisse
elanguisse,
verteret.

at contra Alpiionsi spes

admoduin

gore recliludinis
cliarissime,

nc procedit,

fili

cum

juris hujusniodi rigorem animad-

Sane Alexandrum in Ricliardi partes propendisse, ex aliorum Pontificum litleris elicitur, cum in Epistola ad Richardum seripta, electi iii Ro-

magnitudinem studuisti seinper et stiides opera exercere magnifica, teque lucidis et placidis aclibus gralum red-

quod juxta

tui

slatus

dere apiid
cedit

Deum,

(pii te

apiid liomines et opibus

manorum regem
IV teslatnr',
gnivit
:

titulo

eum

decorarit,

utUrbanus
titiilo iiisi-

et lionoribiis magnificentiiis

sublimavit.

liiiic

pro-

iiiio

nun(|uam Alpiionsum

quod ex

islis

in

angineiitatione ac

defen-

eoijiie

argumeiito usi sunt postea Ricliardi


Ricliardo

sione cultus fidei orlliodoxa; soUicitus, in conservatione lihertalis ecclesiasticic strenuns, in liccle-

oralorcs, ut probarent Alexaiuiriim

im-

periiim adjndicasse, ac pro illius caus;E

;C(]iiitate

siarum aliorumque piorum locoriim conslructione


benevoliiset bcnigniis,
tione largiflnus
soiias
:

optime sensisse (I). 15. Duni porro C.ermania civilis belli mutu horreret, d.Tinonesnialorum immiiientium speetinfelicissinia' intcr Clirislianos dissciisionis adspcctu
recreati l;cliliam, ohjectis
ludibriis,
tipraUMisis
prifi
liis

iii

eoruiii dolatione ac dita-

in graliis et bciieficiis

erga per-

Ecclesiasticas regulares et saeculares, et in

eleemosynaruiii
inunifieus, et
siabilis et
iii

erga paiiperes largitione valde


devolione ad uos et Ecclesiain

iiiferiialiiiiii

ciioreariim

se tulere.

Reni

iiairat Tliornas Caiipr,i'seiiti

accensus.

verbis

Anno

mcclviii,
()|ipi-

17. Hiiic

eliam proveiiit,
aniplectcri>, et

(|U()il

C()iiscieiiti;e

prope civitatem Agri|i|)inain, in


clioiea diEmoiiiim
riini
iii

villa

([iia'

puritalem
ceas, totis

el

bonilatcm, per quain


iii

Allis>iiiio

pla-

(inm-Ke^is vocalur, (iuodam solcmiii


iii

dii!

ingciis

votis

ca dclieiosiim

liabitu

albnriim iuoimcIioesl

exislinians et siiavc, iiileiiderc ac \aeare virlntibus,


firmalis ad

pliiiilie

campi

visa

vocibiis

allisonis

condignum
iil

et

lioiicstiim

affcclibiis,
liiis

tripiidians et exiillaiis. Congregatis i^ilnr enni sacerd()t(;

uiaxiine deleelaris,
sibiis

oiioic grato de

proces-

suo bominibiis
V(diiis?eiit,

vill:c,

ciini

ad clioreaiii
(iiiod

ad Dominiiin asceiidciite merearis sua podcxtcra

accedere

(henioncs, seciiiidiim

tenli

ab

oiiiiii

noeumento
igifiir

corporis

et

homiiics propinquabant, chorizando procedebmt

animiK pricservari. Digne


tias

ad Rliennin, quoad usipie se


tiuni
tiini

totalis illa

milignaiisplendore,

referentes, siipplici
iii

super iis ei graapiid eiim deprecatione


aiiiiniim regatel finuet,

tnrba in tluviiim adniiUavitn. Obsolesceiile


in Suecia
clericalis
discipliiiae

iiisistimus, ut liiiim

iis

ac proficiendi ad meliiis
18.

tibi

graliam largiatur.
(|ua;

Alexander Upsalensem arcbiepiscopum ad restituenduin niorum prislinum nitorein excitavit\

Ex parte

saiie

tua fuil a iiobis devote

peliliim ut

cum

tu

(nuedam bona,

ad

te

di-

versis

modis

perveiiisse noscuntur, [lersonis,

qua-

rum
<

sunt, restiluere tciieaiis, et scias te leneri ad

Esl. Urb. Dipl. in Cod. Ms. Vall. sign.


el

12

H6.

lit.

C. nura. 49. pag. II,

Canlip.

I.

II.

c.

37.

num. 42.

' Alex.

1.

lil.
'

Ep. ccxviii.

Magn.

1.

xi.x. c. 13.

Lib. iii.

Ep. cxxxiii.

(1) Quiil

fuerit in cau,sa

cur Pontifox

in

assignando imporio
ille

potius

faverit

Ricliardo

quam Atplionso Castell*

regi,

quanqnam nerao
enini

cxprimit, taiiicn subodorasse nie blaudior cx ca, (piain rex


llist.

in

Ezetinuui ejus(pie fanlnrcs extiibuit tiuniauilale.

Narral

Rotandinus

Tarvisin.,

lib.

xi, cap. 2,
in

ad masistratus 1'aduanos liui ad opinioat-m populi

Ezctinnm ainicitiam regis Castctta: ad iniperiuni acciti sibi procurasse ; (]uln et datasab eodem rege Epistolas vutsfus sparsas fuissc idcm tlntaiidiiins aftirmat; (puiKpiam dubitaluiu a nonnutlis addit nuin doto quodaui Eze-

sibi

occupaudam suppositic

fucriut. Id cigo Poulificein nioverc potuit ue favorein

praistaret regi,

quem

in liostem

Eeclesia; inclinatum noverat.

Mansi.

Ans.

ToMLS

XXII.

Ravn.

III.

26
leslilulioneni

ALEXAVnRI

IV

AXNUS
;

4.

CHRISTI 1258.
aliquibus Apostolicis labefaclari viderentur
',

personie,
sciri

et

bonorum luijusmodi taciendani ac corum roslilutio flcri debeat, inveniri uon j^ossint, quanquam super iis
quibiis
et

littcris

ab Alcxauiho obliuuisse
ralio

ne

(iiiibuscuiii(|uc

ab

adversariis clicitis Diplomalilius pra>judicii aliciijus


causoe
sua)
aqiiitati

per viros discretos


licitudiue

idoueos

fcccris

diligcnler

crearctur

"'.

Solutam
Plii-

inquiri, providere in hac parlc tibi Aposlolica sol-

ctiain logein
lippi
filii

de cousauguiuitatis gradibus ad

curarcmus. Nos igitur, qui salutem in te utriusque hominis totis desidcriis affectamus, voleutes super hoc conscieutia; tuEe ad removcndum cxiude oumcni scrupulum rcmedioconsulcre opportuno, tuis prccibus grato concurrentes assensu
,

Aragonuui nata matriinoiiio conjugarelur. At rcs postmodum ob


gratiam, ut
rcgis

cum

iuitani

ab Aragonii
filia

filio

Petro

cum

hostis Ecclesiai
est,
illa
affi-

Wanfrcdi

Constautia affinitatcm, discussa

nolcnte S. Ludovico, ul suo loco vidcbimus, ex

exccllentia3

tua;
tibi

auctoritate

prajseutium
quic

conjuuctionc
nitate

cum

iis,

qui hostibus Ecclesise


sanguinis claritatem
levis discordia

induls;cmus, ut liccat
taliter

hujusmodi bona paupeiis,

eraut juucti,

obscu-

ribus iu elccmosyiiam erogarc, ac de

rarc.

erogavcris, liberationeni et absolutiouem plenariam consequaris. Vcrumtameu scire tc volunius, quod si personas, quibus corum restitutio fieri debeat, ad tuam notitiam pervenirc contingat tc ipsis pra^dicta bona rcstituerc nibilominus oportcbit. Dat. Vilcrbii III id. Aprilis

21. Eruperat

non

inter nonali(juos,

nullos pr;csules
qtiffi

Galliaruui

ac proceres

ne majores flammas concipcret, Pontifex illius sopiendaj obrueud<Equc munus, convocata utraque
paitc ad coiiciliandos

(ongluUuandosque animosa
.

anno

iv .

Rolboniagciisi

archicpiscopo iujunxit

Explora-

19. His litteris Apostolicis regis piissimi


Ecientia

conlont:e

noudum

scdata erat: non

cnim modo

a malo abirat, scd ne quidem mali sus|iicioi)eui in se suscipere tolerabat. Quare Alexander peteuti

Alexaudrum rege flagitante eam coucordiam coire jussisse. Et quidem rcx sauctissimus, vivum probitatis exeuiplar, nou modo ad pacem iiiter subditos, sed etiam ad eam
luni sane atque illustre est

iterum consilium de
parta

lis,

qua? a mnjoribus rapto


inthxit',

cum

Anglis firmaiidam tolo iiectore incubuit, in-

ad

ipsum

pervenis.-enf,

ut quas

gcutcm(|ue pecuniffi vim,

quam

in

Aiiglum, ut

elecmosyuas profunderet, rcstitutionis vicem subireut, ubi ccrlK personas non occurrcbant, quibus

nonnullis cedcret juribus, refunderet, cogi jussit:

damna

resarcirct

Cum

in tc

salutcm

hominis

populos vcro ea voce jiermulsit, fcrrent .Tquo aniuio ad brcvissimnm tenipus eo ouere preini,
ut longe duriori sicuturis temporibus levareutur.
22.

utriusquc

lolis desideriis

afJcclemus, nos volentes

couscientiae

qua ad
iis

te

super restilutione bonorum, si ex progcnilorum tuorum successione


tua3

Egisse etiam undecima Maii hujus anui

die cuin Jacobo rcge

Aragonum de compoiundis
ut

vel alias pervcnisse noscuiitur, facienda forsitan

controversiis,

quse inter ipsos inlerccdibant,

quorum
tc

sunt, licet, sicut asseris, nescias, ad

nasciuira inde bcUa sopirct, scribil Surita': atque

restilutionem

aliquam bonorum hujusniodi

ali-

quibus

tcucri, |ialcrna

providculia providcrc,

inagniludiiii tua?, ut clcemosyuffi, quas tua regalis

Jacobiim pnetcntis iii iiouiiullos ducatus ct comitalus Galliic Narboncusis jui ibus ccssisse sanctum vcro regeni siipremum iii Barchiiionensem comi:

munificenlia facit et faciet iu futurum,cedaut loco reslitutiouis prredictorum bdiiorum auctoritate


,

tatum aliasque Catalonia; terras domiuium Jacobo


remisisse. At dc his bactcnus.

prascntium iuduigenius. Vcrumtanien scirc te volumus, quod si tibi constiterit te leueri ad reslitutionem bonorum talium, et jicrsonas, quibus

Tolosae scribitBcruardus":
quiiita
(iic

Eodcm anuo invcutum corpus S. Saturiiiui Anno Domini mcclviii,


iiilroilus

mcusis Sci^tcinbris, (luasituiu

eorum

rcstitutio

ficri

debcat, ad tuain notitiam

pervenire contingat,tc ipsis boua eadem reslituere nihilominus oportcbit. Dat. Vitcrbii id. Aprilis au. IV . Quibus sane rcxsanctissimusdignissiuuun
ac

et iuventum cst sauctissimum corpus B. Saturiiini martyiis et protopraesulis Tolosanae sedis in suo

monasterio in Tolosa, ubi iiiultis miraculis Dco operante claret . Aiino vero millcsimo ducenle-

pulcherrinmm omnibus principibus exemplum

simo sexagesimo quiuto, V nonas Octobris


clcsia S. Saturuini jiixta marlyris

in

Ec-

subditorum invadcndis fortunis sibi temperent. Quam ille ab iis abhorruit, quoruin purpura plus |)Opuloruin,quos e;suxcre,sanguine, quain suofulgore rubet quibus illud |iropheticum congruit- Qui dcvoranlplcbem mcam sicutcscaui
pra}buit, ut a
! :

corpus inventa

subdit quatuor saiictorum sarcophaga, nimirum Sylvii, Hilaris, Honorati et Papnli martyrum.
23.
Stattitis
et

quibmdam
iis

de hcereticis latis,
fide,

panis.
20. DiscordicB inter

Coufirmavit
GaUianim
et
;

Catharorum

Vuldensium errores describuntur.


ita

miraculis iteruni in
S.

Aragonice
S. Saiur-

quam
ai)ud

olim docucral,

Saturiiinus

Tolosauos,

reges a S. Ludovico optime compositcB

nini miracula.

Neque illud rcliccndum vidclur,

quos suam expiicare gloriani voluit, cum religio, exstincta Albigcnsium hicrcsi, reflorescerct.
Quffi lues

Margaritam regis uxorem comilis Pruvincia; filiam levia in paternam haereditatem succcssionis titulo in Provinciam jura contenderet, ne

cum

etiam Italiam mlecisset, laborabaut

cum non

'

Lib. ni. Ep.

Lxu.
56.

'

E[i.

xciv.

1.
"-

ill.

Annal.

c.

* Sur. ^ Ep. .\cix. - Ep. cclii. Bern. in Cliron. Roiii. Ponl. el Baron. in

Psal. xiii.

Nolis.

ALEXANDRI
non segniter
Minoritic,
in scrutandis

IV

ANNDS

4.

CHRISTI 1258.

27

perdendisque hfpreticis
in

qni

Sedem

Apostolicani

nonnuilis

dui)iis consMJuere, num ii reiapsi censendi, qui olim abjurata put)lice ha;resi , qua tamen non erant contaminali, dein dccursn teniporis ea irretili

Rinherus, qui olim annis septemdecim hsresiardivinaque gratia coUustratus in Ordine Priedicalorum acerrimus hacreticorum imclia extiterat,

dcprfhcndul^iintur. Quihus Aloxauder' responsi

dit flctione juris relapsos exisliniandos,

violenta
:

haereseos
leviori

sus|iicione

ac infamia lal)orassent
,

si

suo contra Waldenses tractatu sacramcnta, quorum priscribit, vice haptisini nianiis imposilioncm sive connium solamentuin appellabant, nou a Cliristo inslituta, sed ab ipsis eflicta admisisse: a Manus, inquit,

pugnator

fuit,

in

ipsos

qiiatuor

suspicione

pcrstricti

relaj^sos
is,

non haha;-

inipositio vocatur

ab

eis

consolamentum,

et spi-

Lendos. Petierant etiam, an


reticis,

qui favcrat
adactus,

ad

hapresim

i)roscribendaui

ac

poslmodum ea contaminalus invcutus, relapsis aunumerandus essel: subjecit Pontifex etiam relapsorum numero adjiciendum. Proposuerant (|uoquo,
an qui ad veritatem aperiendam juridice censorum fidei tribunal vocati, imminente
ad
sui

haplisma Spirilus sancli, sine quo secuiidum eos nec peccalum mortale dimitlilur, nec Spiritus sanctus alicui dalur; sed
riluale haptisina,
sive

per eam, soluminodo ab


confertnr. Differuiit

cis
iii

factam,

utrumque

hoc ab eis aliquanlulum Albaneuses: dicunt enim quod manus ibi

tamen

nihil operatur, cuin ipsa a diabolo

sit

creata se-

suorumve
se

periculo exlerriti, perjurio sese devinxe-

cundum

rant, ac urente postea conscientia profiterentur,

rem totam
danilo
in

palefacturos

ut

perjuri
:

postea

Dominica oralio, quain ipsi dicunt tunc, et quod utrunique necessarium ibi requiritiir, videlicet, et manus impositio, et Domieos, sed sola

testiuionio forent

removendi

respon-

nica oratio. (Ineptuni in liac controversia, ciim de

sum

gratiam

fidei

admittendos. Postulatum

Albigensibus agerenuis, ha^retici responsuiii


siiperiori
illins,

'

iii

pra^terea, an de sorlilegiis et incantationibus cen-

tomo

attulinius

qui

de statu anima!

sores iidem cogniluri essent

decretum eos huesset,

qui excepla iiianus imposilione, antequam


oralio,

jusmodi qujEStiouibus, ni conjuncta hseresis non iuvolvendos. Kogatus etiam Alexander


hairedes
inflictas

Dominica absolverelur
ca?teros vero

aniinam

efflarat,

nnm

consultus sanxerat, illiim ca^Io qiiidem rcce|)tum,


onines, (luibiis

defunclis
si

mulctas
si

pecuniarias

uterqne ritus non

tolerare deberent, probavit

quae injunctse eraut,


:

adliibilus esset, ad inferos deturbandos.) Est etiam

ad salutem aniniK spectarent


sitaui

vero ante impo-

communis
illain

opinio

omnium

Catliarorum, quod per


et

pcenitentiam rei decessissent, haeredes tunc

impositionem nianus,
fiat

orationem Doinisi illi,

non

teneri.
:

Dubitatum erat qua ratione ea verba


Per
se vel per

nicam non
qui tiinc
a

aliqua remissio peccatorum,

explicanda
soluta
ita

alium inquirere posse


siinili

manus

imiionuut, sunt tunc in aliquo


liaec

quaeslio,

ut prior

auctoritate

tres

niorlali peccato. Fit aiitem

maniis impositio
a prEelatis

aut quatuor e suis ad munus obeundum instruere posset. Sanxit etiam, ut clerici perpetuo carceri

duobus ad miuns,

et

non solum

eorum,

sed etiam a subditis, et in necessitate a Cathara-

niaucipandi dignitalis iusigniiiussoleiuni ritu exu-

hus. Et
liaeretici

infra subjicit de conscientioe cEstu,

quo

erentur; religiosi, qui hajresi contaminati forent


gravioribus
jicenis

percellerentur. Nonnulla alia

ab oinni criminis contagione puro illam manus impositionem excefluctuant,


a viro

num

etiam de pceuis in fautores ha!reticorum exercendis,

perint.

atque iu
24.

filios

nepotesque derivandis
'

statuit.

26. Nota insuper, Catliari in

maximo
si

laboprai-

Pulsavere
lia;reticos

iterum

qua?stionibus suis, quid

Sedem Apostolicam agendum in iis foret, qui

rant dnbio et periculo anim;c


latus

verbi gratia,

eorum,

et

maxime

episcopus, occulte

com-

morituri

ad coiisolationem cxcipiendam

miseril aliquod mortale peccatum, quales eliam

evocarant, quique postniodum mentedelurbati di-

cebantur, ne

bonorum

successione

filii

uxorve

leilla

dem, quibus
et

multi olim reperti sunt inter eos, onnies illi (]uiipse maiium imponit, fiunt decepli
pereunt,
si

gum

severilate everterentur. Qiiippe insana

in

eo

statii

deceduiit. Eliam causa


Ecclesi.e

opinio apud ejus temporis li;crclicos vigebat, uti


superiori tomo,

cum

de Albigensibus agerenuis,
si

omnes rum, una excepta solummodo,


hujiis

periculi vitandi

Catharo-

vel duabus, rece-

ex Petro Vallisarnensi vidimiis, ut credereiit salii-

perunt secundo,
id est,

et

aliqiia' tertio

consolamcntum,
est

tem

certissime

adepturos,

quis ex

iis,

quos peroiiiiiia-

manus
iit

imposilioiiem, qiiod

baptisma

fectos vocabanl,morienlibus

manum

imposuisset,
;

eorum,
2".

su|ira dicitur, et de pra^dictis est

fama

atque orationem

Dominicam
:

repetiissel

publica inter eos .

quc scelera, (|uautumvis iuimania, lioc faclo peliujusmodi vero sii|)erstitionem nitus deletum iri
ac vesaiium rilum ccnsolatioueiii vocilare consiicveraiit, (iiiod inorituri
tatis attigisse

Fuere

h;e infelices

Waldensium
supercilio,

arles, ut

cum

ipsi

magno

religionis

abjecta
sollici-

Apostoloruni exemplo reriim caducarum

eo usurpato ai>icem felicisive

existimarent.

tudine, sanctilalis larvain oslentarent ad pelliciendos in ha?resim plures, etiam omniiim turpiUidi-

23.

De boc Calharorum errore' Reineriis,

nuui ac vitiorum maculis inquinalissimis salulem ffiternam pollicereiilur, si in extrcmo vita) discri'

'

Bull.

iii

Alex. IV.

^ .\lex.

ibid.

eod. an.

UeJDer. apud
Toiii. XIII. an. Chr.

GretseruDi.

1201. num. Cl, 62.

28

ALEXANDRI

IV

ANNUS

4.

CHRISTI 1258.
foedere subni-

niine mniuis imposilionem contiilissent, sine qua negabant salutem comparari posse. Ad quod ve-

Arborensem toparcham Pisanorum

xum

confirmaret,

caslro

Sariiinise

Genuensem

remp. donas-^e. Sed demum ab Arborensi jiidice sanuin dosiina auctorilate liivina! Scriptura! conarctiori obsidione ilevicto eo municipio, Genuenses lirniaiuluin sacra oracula iii iiefariuin sensnm in S. Giliam inductos, ut ex ea arce ad amissa Dicunt, inquit, detorsisse refert Reinerus qnibns siinilia tradit omnia iRCcala per inanns impositionem ab ipsis. recuperanda erumiierent IJizarrus faclam relaxari, et Spiritum sanctuin iufundi, (1). At Pisani comparato exercilu, ut
: : '

et

hoc

volnnt
:

probare

per

iliam auctoritalein
illos, et

hosteni

occuparent,

S.

Giliain

castris

cinxere

Actuum

Tuiic imponebant

manns super
illi

accipiebant Spirilnm sanctum .


28. Addit aiictor, ut crudelissinii

niarnm modo, sed


bundis
B

et

corporum
iis

caruilices a

non animori:

exciti

vioientam

mortein

iiiferrent

cuipque ex eo bello ingentiiim maiornm materies scaluriret, Aiexander post multos adliibilos pro concilianda discortlia labores ab aiiversis fattionibus pacisarbiter renunliatus, duos religiosos equites creatos nuntios Ai)ostolicos in Sardiniam legavit
^,

Quando aulem aliqnem inexlremo vitK periculo recipere volunt, dant ei optionem, utrum velit in
regno caelorum esse

nt Ponlificio noinine, S. Giliie pra'fecturam

gererent,
foret.

donec controversia aquilate dirempta

cum

sanctis martyribus, vel

mailyrum, tunc inanulergio ad liocspecialiler depulato, quod tbeulonice vocatur Bnetextuch, ipsum stranguconfesforibus. Si autem elegeritstatum
lanl, ostio

30.
militia;

P. Hospitalis S. Joannis et P. donius Templi Hierosolymitani, fratribns nuntiis


(I

nostris in Sardinia.
Oliin

super

eum

clauso.

Si

aulein confesso-

inler dilectos

fllios

potestatem, capi-

tunc post maniis impositionem nil dant ei ad esnm, nec puramaijuain adbibendum, et ita fame ipsum perimunt . H;cc erat infanda
ruin elegerit,

taneuni, consilium et

commune Pisanorum
(ex parte

super

villa S. Gili;c Calaritanae dioecesis


el

una,

Januense^) ex altera, procuranle generis huniateria dissensionis exorta, laudein

ba>relicornm consolatio,
sinebat, snbtili daemonis

t|uas

in carnificinam de-

mani inimico
d;itores, seu

commento, ne quis

eo-

fuit a partibus in

nos tanquam in arbitros, lau-

rum,

(jui bajreticos

accersivisset, ex cruentis ejus

compositores, vel difrinilores preecise

iiianibus evaderet.

Ad eam ergo pestem


supervacanenm

exscinesset,

dendam

quam

refellere

super ea certa poeua interposita concorditer compromissum, prout in Inslrumento publico iude
confecto plenius continetur. Nos itaqiie de discretione veslra plenain in
tes, districte

cnm
suere

liumani sensus ad illam perhorreant, jure

j)rincipes ferro,
:

flammis

et catastis

edixili|ne

Alexander,

ut

utendum ceneorum bona


esset, flsco

Domiuo flduciam

obtiuen-

per Apostolicascripta vobis in virtute

ijuibus

ab ha^relicis

manus admota

addicerentur, ne aegrorum iu-opin(|uilate conjuiictissimi, ad quos liareditas speclaret, sceleratum adeo piacnluni committi paterentur. Ea vero severitas ad liaereticos abolendos adhibebatur, iit

urbium
in

pra'tores

'

ac inagistratus, inviti ac renirefert eniin Folieta

tentes etiam, ad leges in h;eretiLOs latas referendas

obedientiae prtccipiendo mandamus, quatenus ad terram ipsam personaliter accedentes, Pis;u)is, a quibus dicta villa obsessa dicitur, et Januensibus, pro ipsius defensione ibidem moranlibus, et quibuscumque aliis pro eisdem Pisanis, et Januensibus illic existentibus cuin macliinis, et aliis, quae causa impugnationis et defeusionis liabenl ibi-

legum codicesadigerentur

dem

exinde sine qualibet


ipsius villa!
:

difflcultale

remotis
iiul-

Genueiises magistralus diiobus ante ;uinis ab Anselino censore lidei


fixos,

infra dies octo, juxta dicti

coinpiomissi teiioreni,
praecipientes

Dominicano anathemate de:

tenutam

nomine noslio recipere


niandantes,
et

cuin

id

detrectarent
,

factaque ad Sedein
sancita
ailji-

lalenus postponatis

Apostolicam provocallone
restitutos,

ea conditione sacris

ut suis

legum comment;iriis

Apostolica et iinperialia adversus lisereticos


cerent. 29.

In conciliandis Januensilnis

et

Venetis

domi
tificis

el

in Orie?ite contra Pisanos bellantibus

paterna sludia.
atrocis

Niirrat

Ponidem anctor
exorti

nihilominus hominibns diclae villa^, ut in nullo parlium inallerius iiragudicium laveant, vel sed eos comei exhibeant auxiiium, vel favorem pellatis jurare siiper lis, qua; bujusmodi contingunt iiegotium, veslro slare mandato, mandatum iiostrum super hoc taliter impleturi, quod sollicialteri
:

tudinem vestram exinde


Dal. Viterbii
II

nierito

commeudemus.

belli

Genuenses inter ac Pisanos

non.

Julii,

anno

iv .

causas, Calarilani agri regulnin, ut vires adversus


1 1

Fol.

Ilist.

Genueii.

I.

iv.

Bizar.

1.

II.

de bello Pisan.

Lib. IV.

Ep.

11).

posl

Ep.

^ ibid.

CLXxm.

(I) lielli inter

Pisanos et Genuenses furentis causam recte confert annalista in largitionem arcis

cujusdam, qua; Castellm de caslro

regiilum auclor Additi'muin ad Caffari Annales Gcnuenses lit). VI, appcllal .'Elianum maicliionem Calanlauuin. Sed ciiin non ladicetur annus, quo discnrdia ha;c inter duas hasce gentes cepit; idco delectui siiijplenduiu censeo ii\ eodem Annali.m Laflari couliuualore coievo, qui lii'C exordium belloiuu) in annuui mcclvi confert.
appellabitur, factani Genuensibus a ]-egulo

quodam

Calaritano in Sarilinia,

qnem

Eodeiii paritcr

anno i.enuenscs cuni Venetis

in

urbe Ptolcinaiila manus (Oiiserucruni pro


liernardo

domo

contuleiunt, qu:e u r.ique jiens fuM.lerata Venetos prolligavil, tisle


fuit

thesaurario in continuatiouc Gallica T^rii.

quadain, au.xihumque Genuensibus Pisani Ea demum causa


ILiNSi.

cur Vcneti in Geuueiises exasperati ad juvaudos Pisanos hoc anno iiccLviii aecederent.

ALEXANDRI
31.

IV

ANNUS

4.

CHRISTI rj58.

29

Extant

'

aliae

ad

Pisanos ac Jnnuenses
opsij^inlical, additiiue

benles super omnibus, ex quibus dissensionis et

lilterac, qiiibiis tie S. Cili;! C:\laiilaiuT diocctsis

guernc
rat

inter vos et

eosdem Janucnscs cxorta

hioiio-

pido admissuni arlntii niuiius


haec imperia
:

materia, praccise comproiniscruiit vcstro


arbitrio,
laiido,

Cuni

igitiir

nobis cordi

sit

lites

mine

disposilioni, ct ordinatioiii
iii

dirimere, et a laboribus,

fiiicrris
taiii

ac aiiiinarum

nostrae siib certa pocnastire, |)roiit

liistrumcnto

periculis relevaresiil)jtct()s,

A|i(istolica, (|uaiii

|iublico iiidc coiifcclo plcnius conliiictur.

arbitraria, seu coniproinissaria potcstate vobis te-

34. Nos itaquc

qiii

cuiictis Cliristi

fldelibus

nore

prffiseiitiuin

|)rteci|)icii(io iiiandaiiiiis, (|uate-

pacein et concordiam procurare

tcnemur

cx ofli-

nus

in

mediclate

ineiisis

Siptciiibris

pro\iiiio

cio jiastorali, volcntes vobis, et ipsis, tpios sincera


in

veiitiiri,

gueiu

tcriiiinuiii

assif^nainus, comparcalis
cieiiles et

vobis pcremplDrium coram nobis per sulli-

Domino

charilalc coin|dectiinur, saliibri supcr


,

hoc remedio |)rovidere

uiiivcrsitatem

veslram

idoneos responsales facturi et recepturi


\ilia',

supcr

(|ua'stioiie diclie

rationis. Dat. Viterb. noii. Julii,

quod ordo excgerit anno iv .


quac in
:

32. Adhibiti sunt Teniplarii restiuguendo iiuic


bello,

cuin ex eo acceiisai esscnt faces,

Syria hictuosissiinuin iucendiuui cxcitaruiit


rati

elle-

enim Januenses

ac Pisaui niutuis odiis, ubi-

rogamus, monemus et liorlamur atlente prEesentium vobis tciiore, tam Apostolica, (luam arbitraria, seu compromissaria potestate districte priecipiimdo mandantesad praisens, salvis aliis mandatis vobis semel, et plnriesa iiobis in postcrum facicudis, quatenus dictis Januensibus, et eorum jurisdiclioni subjcctis pacem flrmam de caetero, et
iiiviolabilem ubii|ue servetis, ab omiii molestia et
otrciisioiie i|isoriini

cum(|ue, sive terra, sive inari; in Occideiite, vel Onenle infeslis telis concurrebant, Irahcbantque in prselium foederalos, maxiineque Veneti ob singularem ciim Januensibus a-mulationem Pisain

Jaiiuensium,
tcrra,

et

eoruin ditioni
niari

siibjeclorum tain
per vos,
et

iii

quam

iii

ubique

vestri.c

ditioni subjectos desistentes

nis accesseraiit, atque Ptoleuiaide aiiisque iu por-

omuiiio, eos secure ad civilatem et districtuin vestra, et loca vobis subjecta venire, et pcr ijisa ire,
et in i|isis

tubus simultales exercuerani -, ex quibus dissidiis extrema regno Hierosolymitano cladcs iiimiiuebat

morari,

et

rcdire

siiie
,

ali(|iia

laesione,

cum non modo lioslium armis pelcretur, verum etiam eoruiii viribus, quibiis illius defcn:

vel

impedimcnlo persoiiarum

et

rcruiii

libere

(icrmittendo. Et ut inter partes

ex iiunc omnis
iii

deiidi iiiunus
et
aliis

incumbcbat, lauiarctur. His

itaciue

cesset materia dissensionis et guerrae, vos


tate vestra infra facialis

civi-

iiipendentibus nialis
in

rcmcdium

aliqiiod

triduum
vcstri

a reeeptione praeseiilium

allaturus Christi vicarius, Messauensem archiepi-

voce

praeconis

publice

proclamari

ut

scopum
et
jussit.

Orientem

inisit,

ac Pisanos, Januenses
saiiguiui

omnes concives
et

omnesque, quos

dilio vestra

Venetos
33.

mutuo

luiuleiido

parccre

regit, Januensil)iis etsubjectis eisdciii

pacem observent; ipsosque


utanlur ubilibet

in aliquo

concordiam non of-

Potestati, capitaneo, consilio et iiopulo

fendant, sed secure in societatibus, mercimoniis,


et aliis

Pisaiio.

cum
per

eisdein

accepimus, et referimus cum dolore, pacis invidus et seminator dis^cordiae tantuni inter vos et dilectos fllios cives Januenses
a

Sicut oiim

mhilominus
vei ante,
si

in proxiiiio passagio
fleri

mandaiites mcnsis Augiisli,


:

poterit,

nunfium

et lilteras

speciales coiisulibus, admiratis, scu capitaneis Pi-

odium scminavit,
vissima

qiiod

invale?ceiite gucrra gra-

saiionim, et

aliis

Pisaiiis in ultramariiiis iiarlibus


fiicriiit, (|ualiter
iii

iiitcr [lartes,

altcr alteriiis

destructionem
iii

exislenlibus, et alibi ubicum(|ue


in liujusmodi ncgotio, suiier tpio

in persoiiis desideravit

liactenus et

rebus. Ex

nobis coiiict

quo

iuler alia niiscrabile regnuin llierosidymila-

promissiim

est,

exislat

processum;

quod

lcga-

num
diici

multis attrituni ct concussum aiigustiis et

tus, seu iiuutius Aiiostolicac Sedis ad iiartcs ultra-

pressuris, ad

extremam

poterat dcsolationem pertidei Cliri-

in derogatioiicm el conteiii|iliiiii
:

slianae

propter qiiod

iios,

licet inimcrili,

juxta

marinas ccleriter trausmitletur ad pacem et coiicordiam i)erageiidam ac solidandam super omnibus, supcr quibus orta est discortlia iiiter
jiartes
:

verbiim prophetee constiluti super gentes


universffi terrae,
iii

et rcgiia

et tpiod

iidem paceiii
oinnino ab
insiiper et

et

coiicordiam
et siibjcclis

te-

(piibiis

Duiiiiiius

iiivocatiir,

neant
dern
,

et observeiil Jaiiuensibiis

cis-

volentes aniniariim el pcrsoiiarum


viare, ad

pcriculis ob-

et

cessent

otlengionibus eo-

vos taiKiiiam

ail

devotos EcclesicB Dlios


Missaiieiisem ar-

veneraliilcm fralrcin nostrum


chicpiscopuiii

rumdcm. 35. Volumus


ienipore,

mandamus,

iit

eo

diiximus desliiiandmn. Vos vero, qui liactenus Ecclesiai Romanae paniislis reverenter uionilis et
iiiaudalis,
boiiuiii
fiilei

quo

lcgatus,

seu

iiiiiitius

Apostolicae

Sedis pro[iter hoc ad partes ultrainariiias accesserit, seii

zelaiites

iiacciii, et coii-

aiiplicaverit,

iiiiiitii,

scu proc uratorcs vc-

cordiam,

et

slaliim

regni

praedicti,

ac
iis

stri,

habenlcs a vobis su|ier omiiibus uegotiuiii

augumeiituiii

ortbodoxu?,
et

ad nos super

contiiigentibus

mandatum
est

sufliciens,

super quo

solemncs

ambasciatorcs
cl suflicicns

nuiilios

dcstinastis,
lia-

coiiipromissum
in civitate

in

nobis,

ad rcformationem

qui plenum

a vobis

maiidalum

pacls ct ad omnia, qiiac nccessaria suiit ad eani,

'

lil).

IV. poil.

CLSXHI.

E|l.

CXLV.

(juod cos

Acconensi conipareant corarn eo, ita non oporteat cx ali(|ua caiisa occasioiic

30
dicti nogotii ad vos
lisnc

ALESANDRl

IV ANNIIS 4.
Afl

CHRISTl 1258.
et

itenim habere reciirsum.

Joannes Del|diino,
missi siint

mandaimis, quod nullum stoliiim, armamentum, seu navalrm cxeicitiim galeariim, naviiim, seii (|uoriinicunu]ue lignorum
prBPcipimiis et
ultra

Januam,
iisqiie

et

Joanne^ Boadario (Baduerio) ciim duo nohiles Januenses


siio-

ciim Venelis

Jndram navigasscnt, de

mare

mitlalis, litteras
Pisaiiis et

quoque

nostras,

(|nas

rum conllictii noliliam liabuerunt, qui coiifusiJanuam redeunt, et Ireguao ob lioc totaliter cassatae
siint .

JaniKMisiliiis,
iii

Venetis comnidranlihus
doslinamiis,

iiltiamariiiis

parlilius

una ciim

38.

Conjectos forluito casu, atqiie e privata

pracdictam continenliljus celeriter destinetis cisdem, mandatiim nostriim siiper iis


vestris litleris,
taliler imiiletiiri,

insanientium
tos ac

duorum bdmunculoriim
in

rixa

Vene-

Jaiiuenses

helliim
'

hoc alrdcissimum,
cui Janiienses hi-

qiiod
,

iiiijiismodi

di^conlia

Peo

refert continuator belli sacri


storici assentiunt
:

pr.pvio

reformata

vobis et dictis

Januensibiis

exinde

diviiire retrihutionis

pra?miuin, et a nohis

condigiia proveniat actio gratiarum. Dat. Viterbii

Ilnon.

Julii an. it .

36. Concepta?

sunteadem verhorum forma ad

prKtorem, senatum ac popiilum Jamiensiiim litterae quihus deplorat rem Christianam tx ipso'

concitalum nimiriim in Januensiiim vico a[iud Ptolemaidem tiimultnm ad tribnlii^ Januensis elatos clamores ah aemulo Veneto sauciati, factuinque snbinde in Venetornm forum impetum, duin iniprovide fugientem insectabantiir ex ea contumelia commotos Venetos paiilo
:

post fortnita alia de caiisa iras de[)rom[isisse

cum

rum

dissidiis

cum

Veiietis ac Pisanis

iii

discrimen

enim Januensis quidam navem Venetam


Venetos
vi

piratis

extremiim adduci, inonelque, nt transmariiiis Januensibus dent imperia, ne Pisanos ac Venetos


lacessaiit,

mercatus, in Ptolemaidis |iortuin invectus esset,

navem suam cognitam


:

re|)etere aggres-

permissamque Sedis Aposlolicaj


''

arhitrio

sos expedisse tela, fusisque pro[)iignatoribus, ea


|)otitos esse

omnem

respondent

controversiam faciant certiores. lis etiam aliae ad Venetos quibus vetat Alexan-

tum vero

Janiienses fiirore percitos,

instructis triremihns in Venetos progressos,

navem
:

mari Iffidant, ac proximo tempore legalum Apostolicum dirimendas seqnitate discordias transmissurum spondet oAb
:

der, ne Januenses lerra vel

recuperasse, eosi|ue portu et urbe depulisse


in injuriam ulturos Venetos, ad
rasse.

quani bellum secompa-

omiiibus, imiuit, molestiis, guerris et offensionibus, gravaminibns,


stentes,
et

39. Describit

Andreas
et

Dandalussecutiini sub-

la?sionihus,
et

omnino veram pacem

muluis di.'siconcordiam inter


et

inde infaustum in Syriaco mari [iradium, duciIius Aiidiea

Zeno

Laureutio Teupulo adversus


o

vos deinceps invioiahiliter tenere


retis,

observare cu-

Hossiiim Tnrcium Januensem, ex quo concordia

ac miUis vestrum alterum in persona vel

ab Alexandro
bello

inita dissoluta est

Gravi vicissim
,

rebus, in terra vel mari pra^sumat oltendere, vel


gravare,

pcracto Veneti

victoriam
caeteris
et in

cum

pra^dicti anibaxialores, et

niintii

in

XXT Januensium galeas,


biis, viriliter

hahuerunt et in Tyro fugienti-

nostra praisentia constiluti,

clornm communium pacem


se facere et inire curarint
:

nomine et vice praediet concordiam inter


partes ultramarinas

ceperunt,

Achon redennt cum


;

praeda

bonorum eorum,

ac turrini invictissimam

scituri jiro certo, (|uod

destruxerunt, cunctaque aedificia


rantes de caetero
navigiis venientes ad [lortiim
tero
ibi
,

etTyricommoin suis
cae-

legatum Sedis

Aiiostolicae ad

non portabant vexilliim

propter lioc celeriter transmittemiis,

per

quem
regni
incrc-

gnerrac ac dissensiones luijiismodi, pra^stanle Do-

mino, sedabuntur
ac

et

agentiir,

qua;

dicti

curiam Vicifse oh Pisanorum auxilia Venetos


nacluis

Achon, nec de vel praeconem liahnerunt


'

refert conti-

communium
etc.

pra^dictorum

respiciant

luiator belli sacri. Iis((ue consentaiiea

scribitmo:

menta,

Patavinus ejus temjioris auctor

Ilis

37. His consentiunt, quaj de Pontificio studio

temporibus

cum

Januenses Venetorum

animos

in conciliandis Januensihns ac Venetis,


fccderatis adliihilo refert

eorumque
'
;

graviler otrendissent iu civitate

Acconitana, quse

Andreas Dandalus

sed

anliqiiitus Ptolemaida dicehatur, uhi

conununiter
nihilomaris

ex infelici Januensium apiid Tyrum clade, qiue discordias jiristinas recrudiiisse tiim obtigit
,
:

negotiatores dictarum iirbium iiahitahanl, Veneli


ulcisci suas injiirias cupientes, et [iro
[lericula, et
tes,

Interea Alexander papa Venetos, Pisaiios et Ja-

expensarum magnitudinem reputan:

nuenses jier nuntios moniiit, ut pro sedanda discordia ambasciatores suos cum suflicienti mandato ad compromittendum in eiim miltant: ethoc gesto, papa tieguss indicit, statuitcine quod duo
Veneti nohiies cuni galeis Januensiiim, et tolidem

classem in

dummodo valereiit se de adversariis vindicare, manu valida in Syriam direxerunt et


navali praelio quain canipestri Januenses viri-

tam
liter

expugnantes,

ca[itis

multis navibus bellicis,


cunclis

et reliquis in

fugam conversis, eversa simul turre


et in vastitate hostili

Januenses
frelare

et Pisani

cum

galeis

Venetorum

traiis-

munitissima,

eorum

deberent, ut propter treguas

sloliqiie

domibus

desolatis,

ipsos

de civilate Acconitana

bello desisterent, et in posterum siiper dilfeientiis

penilus ejecerunt . Nec discrejiat ab his Bizar-

sententiandi sibi arbitrium reservavit

et

ob hoc
'

Ep. 1. posl (xxxiii Kayn. Zeuo.


'

E[i.

II.

ibid.

Conliii. bell. sacr.


I.
I.

Aiiilr.

Hanii. in

liet.

IV.
II.

I.

!v. c.

ft 12. Gizsrr.

de
^

bell.

Andr. D.iud.

in li.iyiier.

Zciio.

Ven. Fo-

iMi'Uach. Pal.

Clir.

lioc an.

ALEXANDRI IV ANNUS
rus
' :

'i

CHRISTI
4-2.

12,") 8.

31

praclio ciiim

hoc alroci gusto

iiuiio kal.,liil.

Post(|uaiii
ali;is

'

naulonus subjugavitB;ildacli
provincias divisit per
placiiit
voluiil;iti,

Janiiensesaileci allrilosuit,ut|iristiii;rl'orliui;uorna-

et terras

circiimcirca,

meuta

onnii;i, iiecoiius iiiodo, sed ctuuii liorrea

im-

diicus et rectores, sicut su;e


|)r;ucupit, (|uoil

et

blica, ac prajloria in Syria amiserint. Accisis viri-

ubi(|ue Cbrisliaiii tractarentur

be-

bus Clnistiniiorum ex ea
Syria,
iii

cl^ule,

ac brevi pertleiuia

nij^iie, et (|iio(l eis

caslroriim ut civit;ituin cuslo-

ilissensio eoiiso|)iri;liir, solliciUim Pouti-

di;e traduiuntiir. S;irraceiios (iiiideiii jussit poiiure


iii

ficem

iiis

malis medeudi cupiduiii iiiipetrasse a


e;ipli liber-

inaxima servitute. Haolono (luideiu

ei;it

uxor

Venelis, ut Geiiiienses siipeiioii pr;iilio


tati restiliiereiitur
:

Christiana noiiiiiie Uoiicoscaroii, et fuit de piogenie illorum ruHiiiii, (|ui vunuriiiit ab


stella iiativitatis

deiiRle etiaui iiidiicias aiieto-

Oriunte visa
devotis-

rilate Pontilicis

compositas ea lege, ul Genuensibus

Domini,

et

ista

domina

intermissam Orientis navigalionem reiietere lieeret. Sed eam iliscordi;uii recrudiiisse, ac primum
Constantiiiopolilano im|)erio, deiude Syriffiexitiuni
invexisse lugeliimus.
40.

siina (]liristiaiia in perpetuuin

liceiili;iin

diruendi
iie

lenipla Sarr;iceiioriiin putiurat, et inlnbeiidi


leiiiiiit;is fierut

so-

in noinine M;ibometi

et fucit et in

Sartanla

De

tur/jis

Sarracenos inter

et

Tartaros.

racenorum templa

fiiiulitus duvastari,

servilute posuit Sarracenos,


ulterius a|)parere .

Amissa

est ob liasce turbas rei pr;eclare gerendae adversns S;irracenos occasio, duiii Tartari ab Aytono rege Arnienioe concitati M;ilioinetaiios diris

quod non erant ausi His coiisuiitane;i lioc anuo de


templis,
liaiic

religione Cliristiaiia rugiiiac Tartaroruni bunelicio


am|)lilicata
,

eversisque Maliometis
;

tum
addit

clailibus

aifligerent

cepisse

eniin

iinpetu

hoc
*
:

de iiecato calipbo refurt Sanutus


circiiinstaiiti;iiii
*
:

sud

anno Baldac Maliometicie superstitionis


aObsedit (nimiruiii
in

rejj;iain, et

Capti calipliae gulturi liqua-

calipliium necasse, narrat Aytonus his verbis

tuin auruiii jussit iiifuiidi, avaritiain

exprobians,
ciipidilate

Haoloiiiis,) civilatein B;ildacli,

quia cuni

iiiiineiisis aflluerut tlicsauris,

qua

erat caliplius, qui magister erat et doctor


pertidi

delentus pro

saliite

sua uos uxpeiidure renuit. Post


H;ilao totaiii

sectae

Mabiiineli

fecitque
niillia

Haolonus ad
T;irt;iroruiii,

mortuum autem calipham


obliniiit)).

regionem

exercitum convocari
qui erant in
gavit undiciue

tri^'inla
;

De |iluiibus

aliis S;irraceiioruiii rugiiis

rcf^iio Tur(|uiai

et

posk|iiam congre-

excisis diceiniis suis locis, nuiic

ad Graecorum res
rerji cofso

yentem suam,

insultari fecit ante

liltiis civitiilis, i|iia;

velociter abs(|ue nmiio morse

digredimur. 4.5. Michaeli Bnlrjarorum


Itechi jilius
gravissiiiiis

dispcndio

fiiit

capla. Cali|iluis qiiideni captus vivus

Consiantituis.

succedit

Coiicussam eliam

adductus
fuerunt

fuit

ante praiseiiliam Haoloni, et inventae

in P.aldacli taiitm divitiae, (|iiod

vixcredenmiiiidi.

riain

scribit

tumullibus per Iikc tumpora BulgaGeorgMis Lo{,'Ollieta ', cuiii Micbaul


riirsiiiii(|ue

duiii esset esse

totidem
fuil

iii

residuo

liiijiis

rux a conjuriitis ux insidiis c;i'susessiit,


C;illiiii;iiius, (|ui

Capta autem
MCCLVIII.
41.

civitas

Baidacb aniio Domini

scelere regniim (|u;i'sierat, obtrun-

calus, duiniiiii(]iie collucl.s rcgiii Bulgarici ordini'

Postquam

Haoloniis de civibile B;ildacb


jussitque calipliuin aiile
aiite
(|iiod

bus

Coii?t;iiiliiiiiin

scu[itro (loii;iliiin
:

i)u;e

ex ipso
prin-

fecit oninia, (|u;c voleb;it,

auctoie decerpenda visa sunt


cups iixoris
sii;e
iiiiuiicili;is, e;isi|ue iion

Bulgarorum
(|ui
iii

se addiici, et

praccepit,
:

se

lotiim
iiitei

ejiis

frater Micli;iel, levus, ut

simnllates et
et in

tbesaiiruin iioneret
\it

tiinc vero H;iolonus


:

roga-

geiierum

calipbum dicens Cognoscisne tolum fuisse tuum quod vides? nti(|iie,ait ille. Haolonus dixit: Quare lu taiito tliesauro iion coiivocal);issti|ieiidiarios et vicinos, ut te et lerraiii
tuaiii

imperatorem,

et

rem

(lenii]ue

Homaiiam

gerebat,

a coiisobriiio suo Calliniano consciis et noimullis

Triuobi civibus,

cum

uxlra dictaui iirliem degeret,

tuereiiliir a
:

lelbali viiliiere accepto, illico expiravil.

potentia T;irtarorum ? At

ille

respondit

Quoniam

jugulaverat

Calliiiiainis, illius iixore ducta,


sibi

Qui eiim Bul-

credebam

sufticere geiitem meam. Tuncdixit HaoTu diceris doelor oiiiniuin crelonus caliiilio denliuin in falsa secta Maliometi, et a tuis inuiie:

garoruin iiriiicipalum
egressus
rat.
tiliain illius

quodaiiiiiiodo vindicasse

visus esl. Sed Bosiis Urus cuin exercitii Triuobiim


Micbaclis consortem recepe-

rabaris. Talis ergo magisler et taiilus alioruiii ci-

Quidam

eiiim

Callimanum ex
iiriiiciiialus

loco in locuin

borum
dilexisti,

(aliis

cibis)

cibari

non debet

unde

tibi

aburrantein antua trucidarant. Cuiii vero IhTrede


legilimo

daiiius in

cibum
et

ista oiiinia pretiosa,

qu;c laiitum

Bulgarorum

destilueretur,

cum

maj^na aviditate custodisli. Et


iii

prajcepit ponere caliplium

i|)sum inojici maryaritas et

una caiiiera, et ante aurum, ut de illis cone aliquis propiuaretureiilem


praecepit
:

proceres in concilium conveniuiit, et Itechi (Joclii) filiuni Constantinum, utsibi ipsis iiiipurel uligunt
sed ut siieciosas regnandi causas baburel, et liicreditario jure regnum possidere videretur, legalos

mcderet quantum
et sic

vellet,

et

cibus darclur, aut potiis

aliiis

ad imperatoreni Tlicodoruiu

misere

ut flliam
iii

morte pessima iniscr ille et avarus niiserabilem vitam finivit, nec unquam calipbus postea
extitit in

suam majorem,

cui iioiiien Iieiie erat,


Itechi

matriilli

monium Constanbno

dimitteret, qua3

Baidacb.

legitime copularetur, cuni esset Asanis Joannis,

Bizar.
lii

1.

I. (le

Bello Ven. Conliiiualor belli sacr.

Ayt.

Ilist.

Orien. c. 25.

I.

iv. c. \1.

'

Cap. 27.

'

Marin. Sanul.

1.

iu. par. xiil. c.

Georg.

'^

r,ii|).

2C.

Logolli. iu Hist. Conslaiilinop, inlcip. I.eoiie Allal.

32

ALEXANDRr
iu'iiti?,

IV

AXXUS

5.

CHRISTI 1259.
a se

qui antoa Bulgaris iiuperarat,


taleiii

ideoque ad
Itechi

coujngem
cis fidei

aldegatam Nicoeam misisse, ut Grse-

doiiiiiiatus

perlineret,

sed

quando

atque in alteram constantis amoris pignus

Coiistaulinus alio atque


jiularetur,

ligitinio

niatrimonio co-

esset (dissolvebant
nis

enim

schisnialici nullo religio-

uNorcin a viro se|>aratain ad iniperatorem Tiieodoriim diicunt. Sic se res Bulgaroruin habebant, sic Tiieodoru;; imperator pacein recuperat, sic
|iatur .

metu,

et velila
atl

contraheliant matiiiiiouiii). Pervi et

venisse vero

solium
(|ui

artibus ejecto e

prin-

cipatu Mylze,
tuiicli

regis postremi siiie liberis de-

otium

et tranquillitateiu

uterque aucu-

sorore

liucta,

dolale sceptriim acceperat,


sola retenla, depuisus

qui

cum regno, Mesembria

Ai.
filia

Eadem de
:

Conslantini

rei;is

Bulgaria;cum

esset,

ilium Theodoro Gra?corum imperatori, ut

Theodori uuptiis ad rci^nuiu conlirmandum sed addit Bulgarum priorem initis Grcgoias

vectigalia alia ad vitam sustiuendain acciperet tradidit (1).

(1)

Celebralum fuisse hoc anno provinciale in Dania Conciliura nemo hucusque prodidit

scd illud tandem innotuit ex uno cx scriplo-

ribus rcruiii lianicarum vulgatis a l.udewig in Ueliquiis lom. ix, pag. Sl. Scriptor enim ille, qui anuo Mcccx Chrouicon suum absolvit, scribil : A C. urxLViil, facluni est Conciliuni provinciale apud Ualliiiam circa fcslum S. .Martini, etc. Quid in eo decretuui sit isnoratur,

Mansi.

ALEXANDEI

IV

ANNUS

5.

CHRISTI

1259.

1.

Ezelinn lyranno Impie mnrtun,


ejus
de/)ulso

et

Alberico

fratre

Ecclesia recreari coepit.

brevi nperuere, ac missis ad

marchionem

Atesti-

nnm

et

Maiilnanos oratoribus, arinorum societa-

partu i|umquagesimo nouo supra miliisimum ducenlcsinuiin, Iiidicliime seciiiula Ezeliiius horum teinporum Ncio, iiifeiisissimus
Aiiiio a Virgiiiis

tein cuiii ipsis conlia

ciimdem Ezelinum

coivere.

Egregia^ii quo(|iie Boso c Dov.iria navavil


iit

operam,
ter-

Mcdiolaneiises Cremoiien^ilius conciliaiel. Coiiprocella gravissima,


;

EcclesiBe ac tntius

p;ciic

hiimiiii

geiieris lioslis,

flabalur ilaiiue

magno
,

moniliim
reruin

illud (livinum,

qiiod longo seciiiidarum

rore

iii

Ezelmiiin eriipliira

ciiin ille alias artes,

succes.-^ii

tiiigidus sprever.it:

Nedixciis':
.\ltissiiiiiis

iionmillis .MedudaneiiL-iluis sulnuaiatis


IiisiibritE nrbeiii

ad totius

peccavi, et quid

mihi accidit
diiitissime

Iriste ?

priiicipem opprimeiidain inslriie-

enim

est paliens red.litor ; infeliciter

taudeiu est
niiineu

bat

experlus.

Sustiuuit

divinuiii

laliat,

janique veiut ad certissiniam in;edam advocuiii Mediolaneiisium dtix adinoiiilus, qui

perditissiiiii iioininis iiii|)rolMlateiii, ciiin

ad aliiiuo-

ailversus
coiisilia

rum punienda

exeicendamqiie suorum ubi vero comcoustanliain ejus ojiera uteielur Amorrbiri, tuiic viudictic plelae fnere iniiiiiitates aimo supesua; iras in euiii effiidit. Oppresscrat
scelera
,
:

Ezeliuum iiioverat, ad occupanda ejus Mediolaiuim pr;ecurrit fliictiianles ci,

vium confirmat
convertit.
2.
cii,

auiiuos, ac

tyrannum

in

fugam

'

Interea Cremonenses, Mantuani, aliique so:

riori suo pavore Ezelinus Bii.\iani, atijue in suam sed unde triiimplium inpotestateni redegerat
:

conjunctis armis, insequuntur tyrannum


trajecerat, cuni

qui

Aduain fluvium vado


lioste

poutem ab
acceploque

gentem
atque

silii

reportasse videbatur, inde

ejtis

mali

occiipatiim

frustra
:

tentasset

exitii

causa emersit

ea

enim urbe

|)olilus,

{*aiavicinum et Cremouenses, quus viclorifc cl la-

borum
iiijuriaj

socios habiieral,

consortes
exclusit

dominalionis
:

habere recusavit,

Brixia(]iie

at

illi

illataj

vulnere propulsatus esset tumque marchio Palavicinus, Boso e Dovaria Cremoneusibns succinctus, Estensis marchio cum Mantuauis et Ferrariensibus ingenti aniniorum ardore iu euin prosiliere.

ulcisceuda?

cupidi,

concepta

iiitus

odia

Nec diu
lini

tanti
,

proelii

molein

siistiiiere potiiit

Eze-

exercitus

partim a crucesignatis cicsus, par:

Ecclcs.
alil.

V,

Monach. Pat. Chr.

1.

ii.

Bonif.

Hist. Tarvis.

tim fuga

mox

dissipatus

ac direpta fuere iinpe-

1.

V. et

dinienla. Sed inter pra;ciarissima spolia EzeliDus

ALEXAXDRI
ipse captus,

IV

AXXrS

5.

CIIRISTI 1259.
qui raptor fuerat
vitce

33
multorum
d.

suavissimum imlielli mullitudini videbatur spectaculum, vinctum iilum iiilueri, qui


rat
:

siiccubuit

Describit

accuralius ejusdem
'

tyranni

mores ac

sui antea

terrorem adspectu solo armatis iucusseatque ad id undique populi velut ad immane


qui
ac sievissimum carniQcem adspicienneqne pnrgiianlibus nec lactenlibus

monstrum

dum

concurrebant. Adductus Succinum a Cremonensibus, delibatis jain in hac vita fuliiropepercerat,

vitam monachus Pataviuus, quein lectori cousulendum relin(|uimus. i. Percn buerat late tristis Ezelini casus faina, ac tum Albericiis ejus frater, (lui Tarvisinos* opprimebat, saluti su metuens, ex ea urbe diffugit
(juain Veneti

adinoto exercilu obtinuere, quKjue

rum suppliciorum doloribus, tum ex accepto in oppngnando Aduae ponte vulnere jacta temere a
milite sagitta, sed a

palria dejmlsi tyranni sajvitia f(ierant,reducti.

Re-

vocaruntquoque exules Vicenlini: ac


recreati Veronenses, quos Ezelinus
verat,

prae cateris
attri-

numinis

iiltricc

mann

in ejus

maxime

pedem
geniis,

directa,

tum mcErore

nc senio, septuagmla

diviiuTi|iie fuit providenti;e, ul qui Ezelino

annos emensus, exaruit.


si

Infelix

quidem mortis
iiifeli-

grassandi vires dederant,ejus sievitiam primi experirentur


:

liuniana s()ectenlur, at eo longe

adeo ul nobilitatem

omnem

illius

cius ac fiinLstius,

quod

qiii

vivus Dei erat oblitus,

deleret, ac ducentos cives, incliisos caicere, cir-

moriturus suae salulis immemor extitit : quiqiie ab Ecclesia ob scelera analbemate ictus, PontiQciam aucloritalem spreverat, moriens Ecclesiasacramentaexecraretur. Addictus erat ineptis astrologoriim vaticiiiiis, et qiiemdain arioliim Sirstica

cumjeclis ignibus concremaret. Snmplis ergo

illi

animis reliqua
o.

Ezelini
in

()ra;sidia

delurbavere, el
jugo,

comitein S. Bonifacii

nrbem
:

excivere.

Excusso
cas()it

sffivissim<e illius tyrannidis

recreari

Ecclesia

cumqiie
[)opuli

Palavicinus,

raceiium Babyloniiim

velut alterum Balaain

iii

Boso

Cienioneiises
defixi,
,

aliique

antea ab ea

summa
vit (1).

veneratione habuit, qui tamen imminentem divinam vindictam nunqiiam ipsi pncsagiPtole3. Meminit de tyranni morte funesta maeus Lucensis, qnaiu divinac jii-titia', illdas Ec'

anathemale

cum
rite

percusserant

non

adversns Ezelinum foedus a qiiodam viro religioso


in

absuluti fiiissent, .\lexander Ebreduiiensi episcopo


.\.

S. L. partes iniposuit', ulsi

illi

()eistare in

animuni induxissent,
(irincijie

foe

lera cnin

Gde Ecclesiae Mandainna


iu

clesiiB iiijurias viinlicanti, ailscribil

Mala

, in-

fredo olim

Tarentino aliisqiie RomanEB

quit, a

morte
iio<tea.

interiit

Azolinus toto sno genere

Ecclesiae hostibus infringerent atijue illata

exslirpato , ad Albeiici fraliis supplicium alliidil,

resarcirent, A[)ostolica auctoritate Ecch^siae conciIiarel.

de qiio
deli

Hic nos adjnngemiis, qnid de cruhistoii,-c nioilli;

Ex uionumento enim pervetuslo


illins

',

quo

Ezelino Manfredi rerum scriptor


*
:

foederis

nuiiieulis consignarit

Cecidit peslifer
,

ty-

rannus
rigidoB,

Ezeliiuis

de

Romano
longum

cujus

inipietatis

severitatis liorrid.e, interdictic et execra-

Busone et Cremonensibus cum marcliione Eslensi , Mantuanis ac Mediolanensibus contra Ezelinum leges descriptae siint, eae recenseiiliir, ut M infredum
contracti
a Palavicino,

bilis acta

describere

per se tempns exige-

lamiuam

Sicili;e

regem legilimum

et

amicum

ret

sed prius necessarium videretur peolore ar-

mato
vei
B

Dtfandis

qiiam rebns atuue persoiiis tam lamque tristibus apponere calamuiii, auditorum animos appellare . Et infra
diirilia,
,

haberent, atque ad enm in Ponlificisgraliam reslitueiidum opirain navaliiros s(iondereiit cnjnsfce:

deiis coiiditio.

cum

Uoinana' Ecclesi;B juribns


coleienl,

;id-

versaretur, ([na
|iiu

fcrebatnr, ut invasorem Siciliac


eain

Diim

c(dleclis

undiqiie viribus contra

-dinli-

rei:e
;

legilimo

rescindendam
si

neiises ii.fustis angustiis processisset


Cassiaiii, in

piope castruni

ceii-uit
liiiiii

ac Manfreili sociutati reniintiare,


vi llunt,

fide-

inibus Creii.onensiuni, qui sub prx-

numero aggreg;ni

imperavit.

sidatu maicliinnis pradicli


in

(iiimirum Palavi(ii)i),
puleuter
e.xiuiaiil,
:

(5.

Provid'1 Alvxandi ide niisero ht^)ibri(B slatit

aiixilium

Mediolaiiensium

decreta, quce spernens ambitiosus


suris puuitur.
a Salis

prope fluinen adeo miserabiliter cecidil ui)i luIhaliter vulneratus, ductusque Succiiium murli

Manfredus cenEbredunensi.
lilteraruni.

o .\rcliiepiscopo

ex

devota

tuarum

serie

'

Plol.

Luc. Dist. Ecd. Ms.

1.

ssii. c. 15.

Aaclor. anonyai.
I.

de reb. Sicalis.

V. Ep.

* Bonif. Hist. Tarv. Monach. Pat. Chr. I. ii. ' Elitat Ms. apud nos. ccxsxi.

1.

v.

'

Alei.

strenuiisimus

hoc anno Exetinus infestissimus Romana; Ecclesis adversarins et saiviKimns, si quis alins unquam, tyrannus, idem tamen et aelalis suae miles ac potiticarum arlium peritissimus, quippe qui in difficilliiuis reruni arliculis partiim sibi arte principatum et retiiiere valuit ct augere. De anno emortuali conveniunt omnes, annum ucclix sisnantes ; in meuse et die obilus dissideiit. Xam Uolandinus in cditi.'nibus vulgatis captum illum scr.bit die xvi eieuute Scpleinbri, id est, die .\v ejusdem mensis ; sed in Codice Eslensi a Muratorio coiisulto legilur rtie quurio exeu<,te Seiitemhii. Uie vero posl bac n, obiisse illuui in vulgatis edilionibus ejusdem Rolandini legitur; sed in daobus .Vmbrosianis Codicibus pro die xi, legi die XX idem Muratorius nolavit. Posteriorem lcclionem de die pugni cum die x.w I seu qnarU exeunte Septembri confirmat monacbus Patavinus, qui eadem die captum Ezelinum asserit. Sed vutgatam lectionem de die pugnae cum die xv ^eptcmbris conjungenda praifert auctor coavus Cbronici Veronen-is cum Rolandino C"llatus ; nam obi sse Ezelinum die xxvii Septembris scribit. si enim die xv, cui pugnam assignant editiones vul-al;c Rolaiidini, dies xi addas, quot supervixisse Ezelinnm DoUt vulg^.ta Uolandini lectio, deveniens ad diem xxvi Septembris, qua obiit Ezelinus, cujus defuncti c.daver cam die sequenli ixvii
(I) Obiit

ejusdem mcnsis sepulturs traditum


familiari.

fueril, ideo

diem sepultuKC, ceu diem eoiortualem notat cbronologus Veronensis pro more chronologis
Mi.Nsi.

.\NN.

ToillS XXII.

P.AVN.

III.

34
satis

ALEXANDni
eliam ex noslra mcnte
collejiiniiis,

IV

ANNUS
im-

5.

CHRLSTI

1'2r)9.

qiiaiii

juga, vel oiiera Ecclcsiis et personis eisdmn

im;ilio-

plicitus etcoiifusus, (]uam iletestat)iliset(iamnosus

])osueruiit hactenus, vel de ca^tero duxerint iinpo-

dudum
diosis

fiiciit, et sit

hodic Lomhardia!

slaliis, (]u;c

ncnda, illoinm,

et staliitoriim,
(]ua;

ac oiiinium

iu lioc i)otifsime vijieredigiioscitur,

(]uocl

dispen-

rum

fiat

amotio,

rcdundaiit in caruin ]ira?judi-

litibus

et

periculosis

discordils

non sino

cium,

et libertatis Ecclesi;isticiE

detrimeiitum. De

olTensa giavissima imiilicetur, nobis, siciit et i|ui-

facieiida (inidcm confoeder;itione, vcl fOciet;ite inter


ali(]iias civilates

Lusdam Romanis
noslris,

Pontificibus

()raedecessoribus

Eccksia' BomaiKc noiniiie,


imiilicari, te

cum

fundenlibus jiroiiter lioc sa?pe profiinda suspiria, et etiam lacrymosa. Procedit ex iis, quod
et sujier valetudiiie corporali, et

ips;im talibiis noii deceat

nulhtenus
consoLitor

introiniltas. Pr;ctcrea qiiia


Doiiiiiuis

marentium

multinioda cordis angustia, quam sub multorum departibus illis detestanda versutia fre(]uenti?sime pertulisse dignosceris,
tibi

|ialerii:s

alleclibus

condolcmus

ac

gemitus Ecclesi;e su;c clementer aiidivit, et lacrymis plurimorum, qui ejus misericordiam siiper iintis iiisoruiii angusliis assidue implorabaiit, finem iniposuit aircclatuiii, bracliio su;e potcnlia;

etiam te plenis in Doniino iiroseqiiimuractionibus gratiarum, quod suscepla} legationisofliciuin cum

confringendo

praedicti

cornua

Ezelini

omni
visti,

(liligcntia et virliite
a

pmseiiui studuisti.
pcti-

7.

Ad

li;ec

quia nistantcr, ac liumiliter


tibi

amodo non pricdices, iiec facias pr;rdicari. Volorum ctiam redcmptiones iioii exigas, nec facias ab illis exigi, qui olim contra Ezeliiium eumcriicem

littera:!

Uix nostrum beneplacitum exponere curaremus; nos frateriiitati tu;cduximus res]iondendum, quod benelicium absolutionis pcr quamdam rcliyiosam personam 1'alavicinoelBosio de Doata, ac ctiani Crcmonen. illis, qui tunc conlra quondain pcrfulum et impiuiu Ezeliiiiim in exercitu existebant, temere pra^slitiim, cum nullain
ut super diversis arliculis, quospritdicta}

dem

crucis signaculum assumpserunt, (]uia nos

continebant,

o]ipoituiio tempore, ]irout expediens fucrit, super

hoc curabimiis providere. Ca'terum


spectioni

tiuc
illis

committimus, ut

iii

parlibus

circummaneas,

et tuae lcgatioiiis officium juxta

ac laudabiliter exequaris

morem prudeiiter dummodo consideratis


quod
contingunt Ecclesiae,
Si

circiimsUmtiis opportunis flduciam habeas,


siiper
iis,

qnaE

honorem
fuerit

super hoc potestatem liabueiit, itEcclesia; formam


iii

possis
tia

Deo propilio prosperari.


iiou

vero tua praisentibi

aliquo nou servarit, fratribus iMinoriliusct Vix]ier (]ims

ibidem

fructiiosa, licenliam

dicatoribus prsttermissis,
tioiiem

juxta ordinadebiiit piuve-

coiicedimus, quod ad nos duce

Domino

revertaris.

tuam hujusmodi absolulio non tenere


et
:

Dat. Aiiagiii;e id. Dcceinb., an. v .


9.

nisse, irrilum esse auclorilate

noslra deceinas, ac
]iroviso

illud publice denunlies


si

qnod

liuni

Parnere nonnulli jiissis Pontificis ac commiinioni a legato sunt restitiili


:

fideiiiter

pra><licti

Palavicinus

Bosius redire velint ad


iii

quos P.ipienses, qui


(icfiiideranl,

]iartes

Fiiderici

acerrime,

niandalum Ecchsia; reverenler, et


ratioiiem iienilus abjuraie,

ejiis

devdtione

(iiim vixerat, ac jiostea ejiis

lyraiinidissnccessorum
:

persistere pura fnle, ac socielatem,

seu coiiliEde(]iiiliiiscum(]ue
iiiic-

ad Ecclesiam rediere
Nosillius,

quos Ponlifex

(]nam ciim Minfredo

a Pa])ieiisi episcopo aliisque ]ir?e<iilibiis sacris reslitui pr;ecepit':


tiaiii

quonihim piincipe larentinn, seu


aliis

(lui

propler poeniten;ic

Dci

el

EccksiiB inimicis dainnabililcr


iis,

peccati dissimulans p;ircendo

miserando
iii

ninl;

neciion siiper
exci

pio (iiiibus per

Sedem

maxiinesuam
vicarii,
licel
(]iia;rciiti s,

omnipolentiaiii maiiifest;it,
iminerili,
constiliili,

terris

Apostolicam
slricti,

inmnnicationis vinculo sunl ad-

abscdntionem

satisfactionem

cougruam
de
iis

impertiri, tu eis,

iion

vinculum animarum, niaiidamus

recepta priiis

;ib ip^is

observandis idoiiea
jiixta

(|uatenus a ])otislale ac syndico consilii et

com-

cautione, absolulioiiis bencficium


Ecclesiae
largiaris
:

formam

miiniscivitatis pnedict.T de paremlo mandatis iiostris, el

lacturus idipsum circa Cre-

ipsiusEcch

si;e,

publicejuramento recepto,

comnumitatcs etiam Lombardia', seu niarclnai Tarvisin;p, quoad excommunicalioniset interdiitisententias relaxaiidas si tamen ipsi juxta iira^dictiim modiim ad mandatum ipsius Ecclesi;c cum debita veliiit hu-

monenses

et qiioscuiiKiue alios, aut

(|uod eti;im a procuratoribiis pr;rdictis recipi ad

firmitatem m;ijoieiii fccimus; et injuncto eisdem


]iotestati
,

coiisilio

et

communi

vice iiostra sub

debilo

])ra;slili

juramenti, quod nulli deiiiceps


Ecclesiam adluerebmit; quoil(]ue
provisio approet

coiitra ]ira'dictiim

inililate redire

circa satisfactionem vero pra;stanvix,

in

regem

vel

iii

iniperatorem Pioiiianorum illum

damabeiscum
cautione,

aut nunqiiam posse prove-

recipient, quein Apostolic;e Sedis

nire credalur, ac etiam super obtinenda idonea

babit,

tam potestatem, consilium


ejiisdem a

commune
et singiilos

quod

ipsi

iiKindatum Ecclesia; lideliter


[irout tuadiscretio

]irtcdictos,

(]uam onincs alios uiiiversos


vos,

observabunt; proced;is,

melius

de

distiictii civitatis

piffidiclis

excomabsol-

viderit expcdire, diligeiitiam, quain

poteris habi-

municationeni senlentiis per


auctoritate iiostra juxla
vatis,

vel

per alios occasione

turus, ut Ecclcsiis et personis Ecclesiaslicis bono-

formam
,

Ecclesia;

runi immobilium omnino, iiecnon


si

et

mubilium,
quaj
])ra;-

ac relaxanles inlerdiclum
kal. Maii,

cui

qua extant, competens

fiat restitutio,
seii

prajdiclacivitaset districlussubjacentantedicti, etc.

dicti

Palavicinusct Bosius,

communitatesolim
si

Dat. Anagn.

II

anno v

eisdeiu Ecclesiis et personis indebite abstulerunt.


8.

aProvideaseliam diligentcr, quod

qua

ipsi

'

E[>.

LIX.

ALEXAXDRI
10.

IV

AXXUS

5.

CIIRISTI 125!).
illa

35

panilae avidiis, ciiin Brixianos

At Palnvicinns noviu tlomiiiatinnis occuniorle Ezelini coniiiti.r

unum,
semper
12.

vcro aliud appetunt, inter ses rediviva


ilaque

altercalione concerlant.

trariis stiidiis fluctuantfs videiet, conciliandic

Ab istarum
tum ad

regionum partibus

eos aniicitiu!

.|ietic,

in

eoruni

uriieiii

ac graliam

cum

ob^fideiii, (jiiani

erga imiieratoreni liubuisse


ultionein injuriurnm, (|uam

aliquoruin solerter sese insiiiuavit;


pulilve,

atquu unius
rede^it:

pra-lendunt,

partis studia ainplexus, contrariain prostruvit, pe-

de liostium depressione concipiunt, rex Munfrediis


instanter requiiitiir, oblatis sibi
prajnunliis, eo-

ac urbeni in

suaiii

polestatcni

ati|uc Ezeiini iiii(ir(d)a exfiii|)iu sectatus, tyruiiiii-

ruui antiqua devotio vires auxiliares ipsius regis

deni exercere ccepit. Versabatiir udliuc


arcliie|iisco|iiis Haveiiiias
liiio

iii

carcere

ad

rcgionis

eorum

posltilat

favorem.
ct

lis

autem
sibi

A. S. L. in

(|ueiii

ab Eze-

divcrsa consilia regis uffectus et successorem se


puternic dilectionis exliibebat
victoriic gioriac negligenter
:

conjectiis tueiat

ipsuiii

vero 1'alavicinus iion

ne oblaltc

rnodo laxare vinculis, Alexandro suam aucturitatem


adLibenle, reiiuit; vcruiri arctioii ciistodia
jussit.
teiieri

annuere videretur, ad
consilii, inar-

provincias ipsas vires siias porrexit in subsidia de-

fuiie sese in

Sed legalus egre^ia artu susiieuso e carcere terram demisit, atijiie in iiaratiim
iiisiliens,
;

votorum. llabitaita(|ue (ieliberatione

chionem Paluviciiium
statuit,

equum
se

concitatissiino

cursu Pataviuiii
'

Loinbardia caiiitaneum Jordaniim de Ani^lono coii ilem S. Seveiii

prori|)uit

quaj n.onacbus Pataviuus

fusius

rini consaiiguiiieum

suuin

iii

Tuscia, Percivallum

narrat.
11. Gessisse

de Oria aifinem
sane Paluvicinuin adversus Ecuuiimiiii,
inleiisuni

et faniiliarem

suum

in
:

Marchia
deputata

generales loco sui vicarios destiiiavit


eoruiii

clesiani

quumvis

in

debel-

lando Ezeliiio slrenuam operam navasset, nou ex


Lis

modo, sed ex Sicularum reruin anonymo


*,

scri-

cuilibet equitum quantitate non modica, quibus stipendia menstrua |irovidit assidue de serarii sumptibus eroganduB. .Meminere Jordani

ptore constut
esse, atque

quem

Maufrcdi

partes

sectatum

comilis

Seneiisibus a Maufredo

cum

octingentis
',

ab eo prufectum LiguriiF, diserte ait. Ciijus verba, quamvis Manfredumsuiiimislaudibus


adduceiula visa sunt,

equitibus Germanis submissi Ricordanus

et

Joan-

nes Villanus ^ Ul vero Jordanus Florenlinos

ma-

etferat,

cum

ex

iis

prudens

gno
alia

proelio dtleverit ipsoriiiiique urbeiii ac plura

quisque tyranni ambilionem ac tlagilia colligat: lulerea regeni ommbus imperialium sangiiinis
fastigiis

loca

in Manfredi tyranniiiem redegerit, se-

quenli anno dicelur.


13.

comitatum,

et a

primis naturae vestibulis


xuiii

CKterum Manfredum hoc anno,


actis,
Sicili;e, coiificla
'.

publicis
defi-

assuefactum desideriis inaguis, de remotis partibus honoris el gloriie cupido sollicitat: et dum posset
ejusaffectibus
el copiosa

conscriplis

anatbemate ab Alexaiulro

ob coronam

Conradiiii morte,

tam

iiobilis

regni possessio blandiri,

arieptam, scribit Paiisius

Nec modo ob tyranni-

tantarum reruiii opuleutia delecturi, ad curas negotiorum Italiu!, ubi digiiitatis palerna;
prffifulsit

dem, sed ob

flagitia, quae nonnisi longiore oratione perciirri possent, con-

alia

etiam gravissima

auctoritas, nienlis suee dirigit intelleceiiiiii poteiiti;e

sortio fidelium ac principatus Tarentini jure de-

tum. Extendit
dilatat

suaj

rubur ad Ligures.

pulsum nariat Naiigius

bis

verbis

Eodem

ad Tuscos,

et

viciiiitale

suarum virium

concutil Marcbianos; per diversas


cias

namque
Iii

provin-

de auliquu conlraria consuetudiiie


disisi

coeIiis

bo-

miiium

in

parles reiiianserant.

Liguria

tempore Manfredus princepsTareutinus, Qlius Frederici imperatoris, in Concilio Lugdunensi sicut superius dictum est damnuli, ex quadam concubiiiu, sub quadaiii Coiiradiiii ne|iotis sui niorte
coiiDcla, in
cle.-iae

Ubertus marcbio Palavicinus, utique prudens et nobilis, qui propter fidem el servilia sua de iiuiieriali

regem Siciliae contra mandalum EcRomaiue coroiiari se fecit. Pruiiter quod, et

niunificeiilia

beneficia

mulla

rece|ierat,

et

CEsaris quoad

vixit,

ac posterorum

suorum

liono-

actus suos nefurios et graves ofleiisas, quas uimis longum esset hic enarrare, Alexander papa IV
ulios

rem proiiterea cordis affectioue

zelabat.

Remanserat

i|)sum, ex causis variisexcummuiiicatioiiis vinculo

in Tiisciu pars Gibellinoium, el civitas

Senarum

imiodatuni, [iriiieipatu Tarentino etaliis dignitati-

prajcipue, quai Gibelliiiilalissenescens in fide, tuiic


teiiiporis seiiipererga

imperalorem

et li<Eredes siios

in servitiis juveiiis et

dcvota iiiaiiebat . .Manfredi

bus ac honoribus quibuscumque tanciuani rebellem et liostein Eccksife Roniuiia;, suuruiiu|ue juriuiii invusorem, occuputorem, et dcteiitur^ iii sacrilegum,
Sarrucenis,
et

Senenses fuisse scribunt Ilicordaiius" Malespina, et Joannes Villaiius* ([uos etiain, utpote luisles Ecclesuc nonuuilu adversus Ecclesiafoederatos
:

tanquam sociutum nefando foedere eorum complicem, diutorem, et prote:

ctoreni |iublicuiii,aucturitate Apostolica piivaviti).

stica

jura sanxisse ex PontiHciis


':

litteris constat,

Haec auclor

sed a tyraniio ab Alexandro merila


,

quibiis Seiiensisepiscoi)us ea rescindere jussusesl.

execratione defixo

ad justum regem Apostolicis

Peigil auclor

Erat quo(|ue in marcliiu Aiiconi-

priviltgiis exuriiuluin sernioneni traduciiiius.

luua puitiuiii ubslinuta disseusio, quai

dum

hajc

li.

Ponlifex precidus Theobaldi Navarrce re-

>

Monach. Pat.

Clir.
c.

1.

iii.
<;l

166
=

"-

In Hist. Ms. Ac. Manfr. sive Sicnla:


el alii.

R.ior. Ubl.
Jo.

Hor.
I.

103

VuUn.

VI. c. 77.

'

RicorJ. ubi sui).

Ricord. c. 166.

= Jo.
I.

Vill.
c.

1.

vi. c. 76.

lioc an. ct Plol. Liic.

xxii.

ii.

Par.

Ilist,

Angl.

Nang. in gest. S. Lud.

iib. v. Ep. Lxxxviil.

Uoc au.

36

ALEXANDRI

IV ANNtJS 5.

CHRISTI 125;).

gis ut coronetur annuit, cjus pietatem insigniaque

sludia per litteras laudat.


rcx,
iiU^inquc'

Poslularat Navanae
Aiiostolica

tu vel succcssores tui, aut iixorcs pradicta; pra3-

missa receperitis, per hoc jus aliijuod acquiratur,


aut eidein
geiieretur.

Cniniania! comes Tlieobihlus, (ino


s.taiiilirel, si

Panijiilonensi
Dal. re
:

Ecclisi;c
id.

pra^jiidicium

rcgiani inagis auLturitaluin

Anaguiae

Febiuarii aiino v

accessissct, iit(iui i)ro f;ciilis inorc ciypi^o effeire-

De
ciiin

eadem
'

Pani|iilonenseiTi

episcopum

fecit

tur ac rex siilufarelur,


diiniri
lioc

inox inuniii el corona reaMinissinias jircccs


' :

certiurcm

(|iii

cuin noniuiUas concordiae lcgcs


(itiai

possct.

Cn.jus

l*()iitifex

rege inivisset,

Ecclcsi;c

iUius jnra imir-

Hiiiloinatc

adinisit

Tiiis sujijilicatioiiiliits

iiiiiuiere

ac l;iliclactaie videbaiilur, Alcxander


-.

iiiciiiiati, iit a

Navarrcnsiliiis iacta clevalioiK; rc^is


iiioris

ritas cssc jiissil


10.

Navarra', proiit
coiitiiicnli, siciil
rcgiiiiii

est,

idciii sit

clevatus,

iii-

Cnm

vero TlieobaMus sacruin Deo tem-

iiacleniis est

ol)lcnlum,
et

noineii

pliim rcgia iiiagiiificentia apud Igniaciiin iu Siiessionensi dinucsi excilare dccrevissiit,

sorlialiir,
silii
tilji

uiictioneiu

coronatioiiein
rece-

ijuando
pturus,

iilacucrit et expcdire videiit,


et successoribiis tuis rej^ibus

Ponlifcx ad rependcndain bcnciuerito de Ecclcsia gratiam jus

Navarrac

patronatus esl impertitus

'.

Culcbat ctiam littcras

auctorilalc pra'sentium
gni;c IX iilus Fcbruarii,
ili.

induli;cinus. Datiim Ana-

oiiinibus laiidibus princeps cuimilatissimus, utijue

anno v

.
si

noverat legiia ad novuiu decus assurgere, in

qiii-

Fla^ntavit etiam Tlieobaldus, ut

Pampiis

lonensis Ecclesia pastore viduata esset, aliove

impedimento
eligeret
ciii

implicitiis

regem inungere non


coiisecrationis
regiic

bus studia efflorescerent, nova Academia Navarram decorare stnduit, eauKjue Tuteke excitare decrevit cumque regium coiisiliiim Pontilici si:

possel, Catliolica"
,

commuiiionis alium antislilem

gnificassct,

iiti|iie

pro

Aposlolica

magiiificcntia

confcrendffi
:

cgregio aliquo privilegio exornaret, conccssil Ale-

provinciam demandaret cujus similiter precibus morem f;essit Alexander reuuine ita tcmperavit,
iit ille

sibi iiulluin jus ex eo


fralri

parere posset
iiostro

niinimus vencrabili
litteris

MePampilonensi
:

xander *, ut qni in eadem Academia littcris darentoperam, inlegris sacerdotiornm vectigalibus, ut qui Parisiis ad sludia incumbebant, potireulur.
a llluslri regi Etsi

Navarra.

episcopo ad supplicalioniMu tiiani nostris dedisse


iii

nuilta iiiterdumcoiicurraut in principe,

inandatis, ut tibi

uuctionem sacrain im;

penderet, etluo capiti regiuin iinpoiierel diadema ac niliiloininus eideiii

amabilem ipsiiin reddaul, ex aliquo tainen eoruin, quod acceptius estet pulchrius,
quse gratum et
gratior ipseaccarior reputatur. Naiii nonnnnquaiti
profcclo evenit,

episcopo

et siiccessoribus

suis ad tuain iiistantiam uiigendi et coronaiidi auctorilate Apostolica, te tuosiiue successores


iii

quod

in uiia

eademque persona

de-

volione Roiiiana? Ecclcsiic persistentes,


juxt.i

iii

reyes,

quamplura digna laude conspicimus, et laiiien propter luuiin ex illis potissime (luod clarius in
ipsa rclucet, digniorem et pretiosiorem
rito

moreni

qui conservatur in talibiis circa re-

eain

ine-

gesaliosCallioIicos, etsicut canonica instituta edocent, liberam per nostras concessisse litteras facul-

existiinamus.
clarilas
,

Licct igitur altitudo

generis,

morum

perspicmlas
in te,
fili,

prudeiitia3

ac alia
tuaiii-

tatem.

Vcrum

(|uiasi coiitingeret

Ecclesiam Paiiipiipsius, etalias

eliam inclyla sinuil

conveniant,

lonensem vacare proplervacationem


etiam possent circa
siipplicasti, ul
te

ac snccessores tuos unclio

et corouallo liiijusmodi retardari, nobis liumilitcr

providere

tibi

et

eisdem successori-

que adolescentiam acceptam plurimum constiet nos propler hujusmodi gratiiant et dileclam tiaruin dona, quibiis te Rcx rcgum, et Duminus dominaiitium decoravit, affectiiiu ad te concepe;

bus
qiie

tuis patcrna sollicitiidiiie curareiniis.


tiiis

Nos

ita-

riinus specialem

et

ex ipsis (piasi (luibiisdam pla-

sujiplicatioiiilius inclinati, aucloritate tibi


et cliarissima in

cidis illcclivis ad tua

commoda

cflicacitcr iiidiica-

prseseutium iiidulgemus, ut tu,


Ciiristo niia nostra illustris
paniffi, et

mur;

est

tameu

inter

Iiajc aliiiiiid

siiiguLire,

regina Navarra?,

Cam

inentem nostram

furtiter allrahit, et

quod vebemcntcr

Briaecomitissa Palatina uxor tua, et suc-

cessores tui ac uxores eoruin regina; Navarra:, in


devotioiie Scdis Apostolica; persistentcs,

ad tui aiiiorem iiitima nostri cordis accendit, videlicet quod iii tloreutissima a;late tua juvcniles a
le

lempore
aiit si

vacalionis cjusdem Pampilonensis Ecclesia;,

niotus proisus abjicieiis, tcque virum perfecliim uiente componeiis, illis intendis operibus, illisque

Paiiipilonensem
rit,

episcii|iuiii,

qui pro teinpore fue-

adeo
te,

in

remolis agere coiUigcrit, quod nesi

vacas virlulilins, (luibiis iii ociilis diviiue coiiiplaceas majestatis, nobis reddaris amabilis, et iiun

queat inleresse, vel

forle ad diein ad iioc prajfiet

solum

siibdilis

tuis,

veruin etiam
aiile

aliis

fructuosus
lameii

xam

vel dictos successores tuos, aul tuain


et

el utilis li;ibc;iris.

Quaiii|uam enim

virliis C;csari-

ipsorum uxuics uiigere


nequiveiit
linctiiiueni

coronare nolnerit, vel


coronalioiiem
a
(jiio-

bus proveiiire consueverit


in te
iiobis
dieiii
iii

dieiii,

sic

et

luijusmodi aiiticipasse videtiir,

quod
in

cuiiKjiie malucritis Catlmlico episcopo, gratiaiii et

adiniratioiiem verlitiir, ct

aliis eliain

comuiunionem ejiisdem
duiii

scdis

prffidictum moreiii

liabentem, sccunrccipere valeatis. Nolii-

stuporcm.
17. llinc

proccdil

fili

charissime

quod

mus tamen quod


1

Ecclesia; iUius episcopi, a

quo

aniinus tuus

prudentum

et sapientuiii

viroruin

Lili. V. Eii.

xxxii.

li|i.

xLix.

(j;|i.

L.

Ep. CLXXXVii.

'

Ep. xxxvii.

'

Ep. cxvii.

ALEXANDRI
consortio
spocialitcr
delectnliir.
lilierales

IV

ANNUS
,

5.

CriRISTI 1250.
ratiiin

:37

Ilinc

provenit

est,

ct

firmum

liabentes,

id- aucloritate
scrijiti

quod
tes,

aii rcfj^imin

huun

piiil()S()|ilii;c

ar-

Apostolica confirmamus et i)ra?sentis


cinio
arii

patro-

(luil)iis

luiinana

erii(iiuiitur
Iliiic

in^^eiiia,
(|U(i(|iic

iihe-

communimns.
aiiiio

Dat. Aiiagni;e

III

id.

Fehru-

raliter

el

liheiiter

invilas.

conlin-

git, c|uoci

ad rcj^iium ipsiiiu aiiicenissiinnin Helitolis

e|iisco[)atuin

conis

fontein

alleclibns

cunclisciue

sludiis

nihiis

Ilaclcnus Alcxander: qni eliam Scgobricensem e Sarracenoriim maChiistianornm armis vindicalum cuiii e|iiv .
S.

dcsideras derivari, ut de li^iuore ipsius


dili,

iiileni

suh-

sco|ialu

Maria'

dalo

ad

ntiiiis(|ue

Kcclesia;
lia'c

ac

alii

(iuicum(|ue dnlcia sumaiil ct hauriant


(|u;c aiiiia

c[)isc()|)niii

Itipiomate Cdnjunxit.
iii

Pi;eter

di-

pocnla, per

eoiuiu

f(ciin(leiitiir

corda,

ct silihunda rcliciantnr

|iectoia copiose.

Sane ex
iil

parte lua fuit iiohis cuni inslantia iiosliiialiiin,

Rcgesto PoiiUHcio hujnsaiini ad Alphonsiim Castella! ac Legionis rcgeiii III idns Febrnar. (latuiii, qno, iil alias legisse niemini, ad
ciijns

plomalacxlataliud

cuin lu in castro luo de Tulela Tyrasoiicnsis


ccsis,

(iiu!-

gratiam

saiixil,

iit

niillns Sedis Aiiostolicaj

quod

inler alia loca regiii


tiliilo

ejusdem locus
locuplcs, et

est,

ut asserilnr,

nolnlitalis insif;iiis, fidei puiiijiso

Icgalus sinc Pontificis singulari aiictorilatc, ea^iue exprcssis concepta vcrhis iii i|isum, uxnrem, filios,

tale pra;pollens, reriiiu aniiifiitia

suo

situ

communis
desideies

et

liahilis universis, sluiliuin

ministrosve analheiiiatis [lossit sciitcntiam ferre: similiqne [ira^rogativa Flandriffi comilissaiii, diim
iii

onliiiari

geiuirale,

ac

catheilras

crigi

vidnilate |ierniaiieliat, dccoiavil

',

cjusiine jiira

tiiai,'islral('s,

ipsniii

ad commuiie oiiinium ad castruiu caiisa sludendi venire acmorari volentinm


et profcctuin,

(lcfcndi
jussit.
-19.

at([ue

ab ini|irohorum audacia vindicari


i[noi|ue Snecifc

commoilum
in hac

Aiiostolicnm adiiilicre
tuaiii

Waldemarum

regem

be-

(vellcinns) lavorcm.

Nos i^itnr

laudaiiilcin

neficiis aposlolicis C()ni[)lcxus, [lermisit ulS()|iIiiam


nc|itciii

parle intciilionem,

inunii|iie piniii volnin

snani teitio consanguinitatis gradu cou-

diligeiitiiis alleiiii(!iitcs,

ac |iropler virlutes ninlU-

pliccs, quo! tihi

cum

aelale
;

concrcscunt, omni diluisqne


favorahilihiis

jnnclaiii iixorem dnccrct, sna(|ne anctoritah', qu;c olistahant sacrorum canonum im|iedimenta, datis

j;nuiu

gialia

rc[)utanles

snpcr

lioc iictilioniiius

Itenevolo concurrentcs asin


sciiolis

litteris

ad U[)salenseni arcliiepiscopum aliosque pia;sules amovit', cum ex co malrimonio non lcvis


in po[)ulos ac

scnsu, universis sludenlihus

apud

ca-

reni Christianam utilit;is rediindare

strum pra?dictum de fratrum nostidrum


auclorilate

coiisilio

videretur:

praisentium

indnlirenius

ut oiiiiks

Ex [larle charissimorum in Chrislo filiorum nostrorum Waldemari Succi.e ac Chrio

proveiitus suos Ecclesiasticos

cnm

ea integritate
ii

stoiihori Daci;D rcgiiiu illnslriuni fuit iiohis liiimiliter

percipere vaieant,
in

cum

([ua illos percipiunt

(|iii

su[iplicalum, ut eidem regi Sueciae ac

nohili

Parisiensi civilate scholaslicis disciplinis

iiisi-

stunt. Nulli, etc. Datuiii Anagiiia; VTII idns Maii,

anno v
iS.

cjusdcm, regis Dacia; contrahendi matrimoiiium ad iiivicem, et consummandi contractum, ac in co licite remanendi, non
ohstante,

niulicri Sopbiac ne|iU

Pro Arnr/nnin;

et Castellce

regnis

quccdam

qnod

iidciii tcrtia

consangiiiiiiiati.s linea

decernit, et

Wahlemaro Suecice

rerji

ob rjraves raCatalanis

sunt coiijnncli,
Ajiost.

licentiam

de benignitate Sedis
conjiigalis contra-

tiones uxiirem

Adstrinxerat solcmni sacramento


Jacohus Aragoniae rex,

ncplem ducere concedit Pontifex.


lideiii

largiremur. Licet

igitiir
fieri

ctuin co[iul;c inter tales


et raro vel

nunquam

se filinmve Pe-

truni inonet;E pretiiim ac iioiidns

immntatnrum,

inlcrdicanf ex magiia3 utilitalis el necessitatis causa, Sedes Apost. consuevcrit iin-

canoiies

iiunquam,

nisi

quippe non leve daninum populis, si qua iii eo fruus committeretur, illatum iri timehaUir. Cni jurijurando Ponlifcx rog itns, ut niajiis rohiir olilinerel, apostolicam addidit' auctorilalcin
in vobis charissimus in
:

pediineiitum
tiani

Iiujusmodi per dispensalionis o-rasnhniovere; ([iiia fanien cerla ralio, [)ro[)lcr


Scdis cjusdem cleir.cntia potest honeste ad iiiclinari gratiam, fiiit [iroposila coraiii
piu'sertiiii (|uia, cuiii [lagani

qnam
nobis;
cia?,

a.

Haheiit

prcTdiclam

Christo

filius

noster Ara-

regnuui

Siie-

gonurn rex
Petrus

illuslris,

el

dilcclus filins nobilis vir

cui viciiii

exisluiit,

incessaiiter uii|)ugnent,

iiatiis cjiis,

coines P.aichinoiicnsis, ut volis

villas ct Ecclesias

cjiisdem

rcgni
i|isiiis

dcstruendo

et

eoruiii favoiahiliier anniianins.

Sane

fnit ex parte

cremando
liter

ignis incendio, ac
[ler

incolas crnde-

ipsorum pidposilnm
sensu haroniim,
sufier

coraiii

iiohis,

(|iio(l

de conproiiii-

ct totiiis poiiuli Cataloni;e

seruiit, ac se ohligaiunt, pcr snas patenlcs litteras

confadcralionem i[)sorum [ler hujusmodi nnitrimonium faciendam eorumdcm [laganoruni


[leriiiiendo,

reguui at([ue regnorum suorum


salnhrius

hoc pia^stitojuri.incnto, (|nod

ipsi

ac luercdes

insullihus niclius ct
et iiifi;i,

[lolcrit

ohvi;iri

eoruiii inonctani, (|nani iidcni

rcx ct coiiics tunc


iioii

faciehant, et iiunc cliam cndi faciunl,


buiit
noii
iii

inuta-

cedatis

eisdeni audorilate iioslra [letilam conliccntiam, cuiii i|)sis su[)cr irn()cdimciilo

perpeluum, sed linjusmodi monetam, ct alianicndi lacicnt cjusdcm pondcris 1 valoris.


1

consanguiiiilatis
gina;
k;il.

bnjnsmodi disjieiisando.Dal.
co ui;iliiinoiiio hdla

Aiia-

M;ulii, aniio v

Nos itaque i[)sonim rcgis el coniiUs nibus inclinati, (juod sn|icr lioc a!)
Ep. LV.

snjijilicatioipsis

20.
ijurt!

S(i[)it;i

gravissima

factuin

Snecornm Daiiorniiiquc

arina cxercueraiit

Ep. cxL.

Reg. posl camcl. Ep.

Ep. lx.mv.

38
referl

ALEXANDRr
Mapiius
iii

IV
',

ANNUS
Sconin-

5.

CHRISTI

1259.

Golliornm

histnria

giuniijue nuilto ciuore utrin(|ue fuso disce|itaiam


dolis

dicil:

nisque divinfc scrmones idem ipse propheta, dum Alacie Dnmiiii et a facie sanctorum verejus

nomiue

Sopiiiae reginoe

Erici regis

Dannrum

horum

liliai ei Ciiiistn|iliori

sorori atlribiilam, ac perfectis

dio inei,

conturbatum est cor meum contremuerunt oninia ossa mea.


pr;eposuit
,

in

mefor-

iis

nupliis l>irgei'um regite Gotliicae procuratoiem

niidolosa
satio
si

speciilaloriim, i|uns impuio suo dispenet

ad

teiiiiierandam

opiiiiiis

legitnis

rempublicam

divina

perieulosa condilio,
si

applicuisse aiiinuim, acSlociiolmiaiii in agroaqiiis

perfunctorie res agatur:

eo

modo
(juo

in snlli-

saluhrihus

perliiso

ad

mare B..llhicum condiitu

citiuline
lufficipil

comniissa non

iniliteut,

sunuiius

disse, ac proiuigiiaculis firmissimis conuuuiiiisse,

imperator:

si

sihi et

uuiverso gregi, cui


erii illud

ut harharnium irriipliones leprimerei; atque


in

Deus eos cuslndes


atteiidani. lis

et

episcopns consiiiuit,

poslerum Moscovitas, Russos, Taveslios, qui eo poilu in Sueciam peuetrare ac vastare cousiieveranl, regnum excuisinnihus hujusmodi infestare uon aiisos: ium iii eani ampliiudiuem et niaguiliceutiam effloruisse Sinclinlmiam, iiiin ipsa Sueci

prfficipue

horrendum

non hu-

inanorum operuin tiiiale judicium, oiiiiiihus in coiiimune iniiiienduin, in qiio elsi uiiusqiiiS(|ue de pidprii cnrporis actiouihus districto sit subjicieiulus exaiiiini, ut recipiat, prout gessit nohis
;

reges sedein

cidincaveriut. Al(|iie de

iis

hacteiius.

21. Pinitifex collapsis

morilms disciplina^que

Ecclesiasticoi i7ist(iurandcB incunibit

grave eurum munus iucu/cat.


veteris
saiictitatis

Hoc

prcpsulibus
aiuin Vuu-

cura commissa est, noa siilficiel piopria innocentia sine cumiilo jusliliai siihdiinrum, qiiando iiegligeutis miiiislri pigriiameii,
quibiis

populi

iiaiii

perse(|uens austeius iiijuiictaj servitutis ex-

tifex reslitueiida; Ecclesiasiica^ disci|iliiuezelo,

cum
iii

actor, delicta plehis imping(-t reatiii


Si
eiiiiii

piudatorum.
crediio sacri
,

pulcliritiKlo

emarcesceret

qiii

de uuico
repnrtahit

taleiito sihi

clero CathidRo, Encyelicis lilteris archiepiscopos


et episcopos oflicii

llcnoris
iiiutilis

noii

augmeiiium
jiistai

tanquam

adniouuil^

projiosita

oh oculos
ut sa:

ipsoruni digiiitate,
luli

qua

casieris eniiuebaiit,

commissi gregis diligeniissime iiivigilareul incussiique diviiii judicii terroiem,cum toi pereuntium animarum stragem, ellusi(|ue sui sangiiiuis pretium dissijiaium ah ipsis Cliristus Dominus repetiiurus esset, acerrimes siimulos admovii, ut
foedissima scandaia e suis Ecclesiis amoverenl, ne patereiitur clericos, qui iu conciihinatus coeiio vo-

damnationis [lericulum susliiiehit, quam durum putatis judicium flet illis, qui eommissum sibi pluralem numerum vivenlium ialeutorum non solum iutegrum ueglexeriiii reddere credilori, verum eliam in illa districtioiie prnbahitiir tlamnum Doniino suo in
servus, et piger
bouis, quai ah iUo multiplicaada susceperat, iutulisse?

23. Propterea, fiatres et


iificalis offlcii ei Ecclesiasiici

filii,

qui fasces pon-

lutahantur, |iuhlici sceleris


traiisfimdere
:

eain esse

exemplum in populos omuium malorum oricladium fonlem, quae

mmisterii subeundo,

delixistis

pro animabus crediiis apud exiraneum


quffisumus, liherari ab
est actor et

ginem, euin funestum


in

tot

inaiius vestras, fesliiiate,


illo,

Ecclesiam reduudarent. Quo vero majori aucioritate instructi impudicos percellere, afque ad olfl-

qui supremus

judex, nullum uo-

cium revocare pnssent, praccepit, ut oiiini provocatioiie ad Sedem Aposttdicaiii abjecta, in eos Ecclesiasticarum legum severitatem expedirent.
22.

de allegaiionis nitore pra3sidium relicturus: discurrite, nec eessetis, ne flanl aiiimae vestraj pro illis, quos in eustndiam siib taiito vadimonio subis
scepistis.

Exeitet vos

suiiinii pastoris

amor, qui
rcpcllat

Archiepi^copo Rothomageiisi, ejusijue


(iliis

vos pascendis raiionalibus nvibus dedicavit. Exterreat eorda vestra, et tnrpniis

suffraganeis, neciioii dilectis


qiie
tliins

ahhatibiis, aliisin

somiium

ab

Ecclesiarum
obtiiientihus

])raelatis

ordiiiariain

suh-

oculis

meius

periciili

eis

prncul duhio, qui supra

potestatem,

per

Rothomagen-

sem prnvinciam non exem|itis.

cnnslitutis,

tam exemptis quain


pastores oviuin

greges suos vigiles nnii nhsfrvaul excubias, immineulis. Sed ecce lcilialis iiicuriic sopnr pasioralis

cura) vigilanliam, t|un(i gemeuies dicimus,

Si

vere,

ijuod

dicinuir

oppressisse

videlur

iii

pluiimis,

proui testatur

Christi siinius,

nou impavide

ferre possiimus tercniitra

niniia de iil(M'i^(|ue regionihiis


|H puli cni'ru|)lela,

('lanians Clirisliani

ribiliter inlonaiilia nosiris seiisihus


ralis curie

pasto-

quee cuiii deberet sacerdnialis


!

negligentiam sacrarum oiacula Scripturarum, qua' detrimeiita Dominici gregis in pra!si(leiitiiiin desidiam retoriiuentes, minaciter
inclamaiit pereuiiiiuiii sanguinein de prceposito-

aiiiidnti

prnh dolor poiiiis ex inaloium contagin piucedil a clero, ita ui alicnbi


curari
reiiiedio,

veruiii

sil,

qiiod pidpheliea (|iierela iestatur: Eaetus

est, in(|uieus, sicut

populus,

sic

sacerdos. Maliiia

ruiii

manihus exigeiidum. Quis iinstrum nou cou:

naiiKiue

diiMMim

lab(iiiium,

(|ua!

cuin

iempore
ex iiiipu-

tremiscat ei paveat, dicenie ad paslores gregis sui Dnmiiio per prnphLtam Vos dispersisiis gregem

cnriupit ei iiiores,
nitatis

tlaiite (|iiaiiipluriiiiis

Ecce ego visitabo supervos vesirorum maliiiam sludiorum. Pavet ulique ad hos increpationis interminaiio:

meuin

ejecisiis

et

iion

visii.islis

eos.

fra'uis liceiiiice lihertatem,

audacia seinper in deteriora proclivem innoimulli cleriei, |)roelaxascommitleiiies


carnis sua; coiiciqiiseeniias abierunt,

cipiti lubrictc vnliiptatisarbiiiio

habenas,

|)0si

et relegata peiiitus a conversatioiie vila" sua^ cleri'

Magn.

1.

xix.

c.

18.

Lib. v. Ep. Lxxxvil.

calis

mundilia; honestate, ieiient in conspectu ctiam

ALEXANDRI
popnli cnncubinas,
cniii

IV ANNIts

T).

CriRISTI 1250.
(ini

30
foetere facinnt

(|nil>ns
focilas

imiuidicT Imiilis

riis
i)ci,

manifislis,

odorem

irrevcrentiam indncntes,

manns

cl

IVrtiil is,

tanlo feivinlins assnigatis, (inaiito


pnctcrirelis

domus damna-

quas sordiilis libidinos;c coinqiiinalionis tjccibns immersernnt, non crubcscunt, insnnin pcricnlniii
el rninaiii popnli,

liilins

corum

cnntagia

iiicorrccta.

sacris

miiiislcriis inmiiscere, a

qnibus ob

concnbinalns iiilaiuiam, qua' riulla potest tergiversalione celari,secundum scila canonnm tam (inoad sc, (inam (inoad alios snnt siispiiblici

Veriimutadversusconcuhinarioshiijusmodi officii iiostri debitum, tam anctoritale nostra, quam vcstra, lihcrius cxcqni valealis, nos praulccessorum nostrorum atlendcntes vesligia, el plcnius ex|)rimentes, super lioc proccssns vestios pcr app(dlatinnis
objcctiiiii

pcnsi

ct

iic (inis

arctius in
talis

eornm conlcinptum
lalcs

talium niissas aiidiic pia'siiiiial, canonica; auctori-

nolnmus

aliiinalenns ini|)cdiii. Si vcro

hiijusmodi

coiiciibinarii,

quornm
fiiciri,

ciilpas conti-

constilnlio intcrdicit.
2.4. a

gciil canonica districlione


blasplui-

supcr appcllaeis

Pcr

maxiine iioinen Domini

tionc,aul absolutioiie, vel rcstitutione sua, littcras

pcr tales (leiof^atnr sacramcntis tidci orlli(id()xa\ cuin vasa Doniini iiolliilis (ornni contactibns proianantnr pcr lales pcrit erya rcliuialnr
iii

teriis:

Apostohcas reportarint, illas,nisi forsitan in


api^cllalionis, aut cxcoiumutiicationis tionis suLc linjnsmodi
fcste,
,

sen

amo-

causain expresserint maniesse

gionem Catholicam devotio


siaslica

reverentiaeCliristiansD:

decernimus nullius
vestr;e

per tales decipitnr populus in diviiiis, ct Ecdesnl)stantia


dissipatiir.

vcl proccssihus per eas habitis

momcnti, sed eis nc(|uaquam obstanin

llinc

diitrabitnr

tihns, ccnsura

aniniadvcrsionis

tales

verbo Dei,
lur:liinc

dum immundis
:

talium

labiis

nnntia:

iiiviolabilem obtineat firinitatem.

Preces antem,

haretici innssitanf, ct insnltant

hiiic
:

monita, mandata

ct
,

pntcepta

iiostra

supcr his

tyiaiini sajviuiit

hinc pcifidi pcrsciiuniitnr

hinc

talitcr iinplerc curetis

quod

coiiversationes hone-

grassantur audacius in Christi palriinoiiio sacriob hnjuslegi exactores, a qnibiis, proh pudor
!

stas in clero, et devotlonis

antiqiue

sinceritas in

modi
non

cariies

pntiidas, (inas

disciplinalis

luncro

populo per sollicitudinis vestraj diligentiam rcforcumqne Princeps pastorum advcncrit, incntnr
:

sincernm Calholica; matris corpus in ostentnm dncitnr ct coiitcmptnm. l'r(ifccto patrcs, (ini hnjnsmodi lilios snb (lissimnresecat, sicut debet,
lationis coiinivenlia fovent impuiie, eliain
si

ah unoquoque iiostrnm, fruclniu injimcti ncgotii


qn;csiturus,

coram
possitis

ipso apparcatis
villicatlonis

intrepidi

et

dignam

sibi

vestrae reddere
iit

ciim

ralionem. Voluiuus antciii alqui; pra^cipimus.


tu, frater archicpiscopc, suirragiincls

Heii sacerdote sint

l)Oiii

forsitaii in scipsis,

merito

tuis, el aliis
sliie

pro

consiiiiilis ncyli^cntite

malo

rcpeiilina paris

pralalis

tuffi

provincia>,

has liltenis
nt supcr

niorae

interitns luina dcjiceret dc sella rclrorsnm. Ecclcsia;

dispeiidlo
pra?cc|)tiiin

facias

pra;scnlari,

priemissis

(ino(|uc piincipes, (lui

zdo Phincesardcant

(ar-

noslrum cxacta

diligcnti;! e\c(|iianlur.

dentes), iion fernntur in lales, sine caiisa vidciitiir

Dat. id. Fcbiuarii, Poiilific. noslri aniio v.

qnem ad viiidictam nialornm, laudcmve bonornm dcsuper acce|)eportare gladium


potcstatis,

Cnnjcclt has littcras' Slero

iii

aiiiium mcclx,

quas ex adscrlpta dic

iii

liiiiic

annniii

rcfcrcndas

runt,
25.

exploratnm

est

(inasiinc cuin Salisbnrgensi epi-

Nos

igitiir

cnpicntcs tantiim

malnm

de

scopodalasscriliat, iiiiivcrsos piic^nlcs ad restltuen-

medio

i^cclesia!,

taiitumque scand.ilnm ab oculis

dns cidlapsos
colligilur.

iii

clero iiiorcs /eliiin exi^licare jussos

fidelium rcmovere, univcrsitatem ve:4ram roganins, moncmns et hdrtanuir altcnti', pcr ApOftolica

27. Parisknses

actdemicos
liltcris

et

pe.rtinncem Gidl-

vobisscripla

iii

virtntcobcdicntiic injungciilcs,

lclmiim

S.

Amore
lilteris

corripit.

Gr;iviori-

ac vos siiigulos
gularis,

sul) ohtcstatioiie

tam

judicii siii-

bus (innqne
,

Parisiensis AcademieB doctores

(|iio (inisqiie

citatnr ad Koiiiiiinm de cor-

pore luoitis hnjiismodi, (|uaiii judicii ^eneralis, in (luo uiiiversi stabimus aiile tribuiiai ajteriii
Judicis, obsecraiitcs
,

Gnillclmnm e S. Amore pravarnin perstrinxit opinionnm errorihus infccttini admislsse, ci^iue stndia sna impendissc; unde graves in religiosos
virns inimicitias ab co suboriiali
rant,
:

qnatcnns

iii

vobismetipsis
pie ad Itcuni,

expressius cnrctis ostendere


(liiaiii

(|iiaiii

sancte ad seipsos,

quam

juste ad proximos

oportcat c;etcros in Dei Ecclesia conversari. Totius


naiiKiuc
famiiia; status et

pliires snsccpe(iu;tsi cnim Acadcmia? atqne cxcrcchant causa, non ob scelera sua hilsset cciisura Apostodigiiilic;i pcrctissus, ad rcdintegrandam illius

onio

vacillat,

si

(inod
lia-

hitcm sese adstrinxcrant

j;mi

enini

saccrdotiis

rcquiritiir in incinbris, in

eorum

capite

ikui

exulns fuerat, ac doctornm Albn


t;ile

Pontificis ;tnch)ri-

bctnr

el in cjiis orc

adversus peccantcs iicccsse

erasus, dc (ino pilsllnis hoiioiihtis rcstitucndo

est rc(larj.;ntioiiisol)jnrgatio coiiliccscal, (lui adiiiit-

cuin llhellum

snppliccm porrigcrent academici,


liiiiniiiis, (|ni
:

tere cogiioscitnr argneiida.

Qua

eiiim frontc

li(!ii

Pontifex pervicaciam

noiidiim crro-

quis potcrit morhi curator, dnni laiignorc coiisimili

rcm

cjurassct, objccit

rilu taineii

crimen cxpianti

dctinclnr? anl salor virtutnm, duiii scctator

oslendilnr viliorum ?
2G.

veniain esl poUicitus ^ Magistrls et scholarihns P;irisicnslbus.

Ad inqnircudos aulem acpunieiidos


excessiis, et

siib-

Intcr alia, qua; olim

pro universitatis et

ditorum vestrcirum

niaxime

iiiconti>

nentiai foeJitates in clericis,

praiserhm concubina-

Henr. Ster.

in

Chr.

Ep. clii.

40
disciplinae
vcstrsc

ALEXAKDRI
profectu
saliiliriter

IV

AXXUS

5.

CHRISTI 1'259.

orJiiiaiula

prospexiiinis,

quod

relisiosi viri, pra^sertiiii fratres


(]ui

ritatem Pontif]cum,contra ministeria sacerdotum, contra statum et profectum religiosorlim viroruin, maxiine Pr;Edicalorum el

Prcfdicatores et iMlnores (legeiites Parisiis,

sicut

Minorum, (jnorum

nierito reiigioiiis, et vit.e (lecora nicinbra uiiiversalis

sacra idanlatio sanctam foecuiulat et venuslat Ec-

Ecdesia; suiit censendi,

sic

codein inerito, et

clesiam

participatione doclrina;, alque scientiaj universitatis vestrie dcl)ent

ijiso fuit,

rejirobe dogmatizans, et quantum in disseminans iii Ecclesia unitatis nefandi

pars non iiicongrua, nec indinniversitatis


in

scliisnuitis pestein,

gna

videri

ejusdem

qiiain

Ijeneficio

gauderent
|)lurimis

tam consortio, oninibus, sub cerla

bcndo

libclluin, ne in

famosum infamemiiue coiiscriventum cederent contiime-

liosa ct damiialiilia

forina duxiinus staluendum. Sed licet iion forsan


in

29.

omnibus,
a!i{|ui

iii

famen, aiiimosa; volunjudi,

villam et

verba sua. Porro quamvis euindem libellum in facincrem Eeclesia Romana damnavcrit

tatis arbilrio rationabilisa?quilalis everteiite,

cinni

contra ordinationem
apiirohatioiiis

nostram
,

cui

voliiiilari;e

assensus

et

pronipla?

oslendeng boc ijiso qua; stipendia deberentur auctori, ipse tamen nec apud Sedem Apnslolicam , nec postmodiim alibi constitutus
s|)iritu oris sui,

obedilionis

obse^iuiuin

debebalur, i^rKsumptuo-

siium snpcr eodein


11011

libello,

qiiem se composuisse

sum

rebellionis levavere

calcaneum aliqui manet

abiiuil, liumililer confiteri curavit et

emen-

datiirum noslroruin vim

potcstatem ingeniosis

d;u"e

commissnm

sed in siia rigidus pervicacia

adiuveiitionibus vacuanlessiiperficialitersicnostris

eos, quoriini aiiimos incitare noii dcsinil, temeritatis iirojiria;

detulere serinonil)US, (]uod verius


baiitur.

illufisse

jiro-

iiicciilivo
,

sccum

tr;iiiit

in pertiiiacis,

Cum

ciiim juxta

ordinatioiiem

eamdcm

ut

accepimns
esl
ill;i,

olislinationis ;ibyssum. ll;cc qiii|ipe


qiia;

{iravliclos fralies

tciicaiuini a vcslro

non scparare
ipsis, jirolii-

noii

desnrsum
rdiclis

venit, sapienlia [ni-

consortiii,

tjuis

non

vidcat

maiiifc.-te delnsionis
vi>s

dica, jiaiilica, et mndesla, pro qiia c;i()csseiida jiercgriiKiri


((iia
liiis
:

commenlum, quod scparando

ab

|iati lis

sedibns, elcgistis

(iro

Litam sejiaralinnis pcEntm cis inlliizilis iiidirech', contra posilam vobis cjnsdcm ordinationis legcin

constiluislis scliolislicis vos exercere siidori-

pio

(jiia
:

decrevistis
(]ii;iin

nocturiiis
iieino

liiciibiMlioniperliiigil,
(|iii

conimnnem
licndo?

jirivatis

frandibiis

rectissime

nio-

biis

f;lli;ari

ntiqiie

fiieril sajiicnti.E

lerrenaa, qiuB aiiimalis est, et

ma-

28. M Pro Guiilelmo jiraiterca de S. Aniore, queni a commnnidne vcstra prorsus extraneum noti.-sima ciiliia fccit, ad prislinum uni\cr^ilalis
vestrae

ligna ac san;e doclrina; oiqiosila, stndiosus; ha;c

nipe carnidium, est deorsiiiii eiiicrg


qiia scciindiim

iis

prinlen-

ti;i,

liominem

aiiiliulantes zido et

revocaiulo

consnrliuin. ci)i)vcnliiin
scandali

ficri,

contenliiinc ri\;inliir, ac sibiincl prii|iler concn[iisceiitiam, qu;e


j);iccm ad
iii

vel

liabcri
,

Iractatuin, nc sopiti

redirct
:

eoruni niembris
et

niilitat,

inquieti
infra
:

occasio

AiHislolice

Scdis
qiiia

anclorilas
nostis

inlerdixd

Deum

proximos iiescierunt. Et
si

niliiloniinns

antcm

eosdcin

fratres

Piffif.itiis

vero Guilleliiuis, pro (juo per nienioconvenienlia bumijier

[)ro|itcr liansgii ssiiinis eul|iain, et iirol.ita; .iiiimaii-

nitiis

nuiitios su|i|ilic;istis,
ct |iamileiiti;e

versionis ]ioenam,

(|iias

religioso liinore devitint,

lilalis

signa inoiislr;iverit,
|)r;ivitalis

qme
et

nec

jiosse

ncc \elle, ubi liab.ntur de pr.xdicla re-

ap|);irc;it a via

sua;

conversiis,

[lolerit

vocatione tractatus, conveiiire vobiscum, qnoties


pro quibuslibct universilatis negotiis convciiitis,

Apostdlica; Sedis
gr,\ti;im

non solum misericordiain, sed

promereri, etc. Addit paterna monita ut


caveant. Dal. Aiiagni;e

bujusinodi

tract.itus reducitur, (]uo

eisdem

fr.itri-

rcmotis jiirgiis [lacem cohint, ac Doiniiiic;inos et


iliiiorihis

bus
in

illicitiim liat vestris

congreg.itiombus intcresse,
noeere parata^,
qu;t; iier-

iiifestare

id.

quo ulique

facto sagitt;e
;ili()s,

Julii.

;iii.

1).

verse mittnnliir in

in sjiiritnales pl;ig;is mil-

I>i;etcrea

e|)isco|)o

P;irisicnsi

pr;ecepit', ut

tentium convertuntiir. Caveant ergo sibi, qui tales struerc non verentur insidias, ne dum aliis teiuliculas
receptionis (decciitioiiis)
objiciunt,
ipsi

magistris
ciis

illis

sigiiiricaret, i|)sos

contentis Pontitisl

sanclionibus poeiias inciirsnros,


idein recidcret,

vel religiosos

in

s;io coiisnrlio

ainovcre, vcl se ab eoruni sncietate,

propositos sibi a iiobis laijueos excomniunicationis

qiiod

iii

subducere atfectarent Aca:

aliarumque sententiarum inciderint, a (juibus


qnibunl, ciim volucrint, de
si

iie-

dcmia; vero Parisiensi


aiKitlicmalis

dciiuiiti;irel,

eos

seiitentia

facili

expediri. Miriim

dcfixum

iri, si

commercium

aliquod

considerationis vcslr;c docla (irudentia

dignum

veiiia jndicet |ira;dicti Giiillelmi

grave peccatum,

cuin Guillclmo e S. Ainore inirenl, ac litteras ab ipso (irivatim, aut [lublice exciperent, niitlerentve,
iie

quod nec
mitigavit
cavit
:

confessionis bumilitas, nec iiamileiiti;e

discordiariim no\;i fax aiiimis iiijicerelur.


Egregi;iin vero
(|iia

satislaclio, iiec

conveniens iKcniUidinis iiidiciuin

iiraisiiinptionis eniin

ejnsaudacia publi-

loiige

latcque sei|)sam,

eamque

iioii

taiii

commcndalioucm, Academiam ornavit Pontifcx berrimam rarum exordio, silere non possumus
fuisse
cons|)iciiniis
civitati

cele-

i[iso lilte:

condigiice,
ultio

(juam
:

miseiicordis

aniinadversionis
jicrniciosam

Parisiensi

a Ex alto provisum,

|)ra2dicavit

quod

videlicel in
,

((uod lionoriQcata dccore studii geueralis et taiito-

universitalis vestr;e scissuram

et

dissolnlionem

rum

universitale

scbolarium illuslrata pra;luceat


Wad.

studii salutaris noii est veritus j)onereos in cailum

contra Sedis Aposlolitae potestalem, adversus aucto-

Ei.1.

cxcvu.

lixt. a]i.

Iioc

an. nuui. G.

ALEXANDKI
orbis civitatibus,
irrit,Mius Cdiisuevit

IV

ANNUS

T).

3"2.

CHRISTI 1259.
si

il

orbemque lucicium
(luiileiii

redtiiil(.'iit

ducere,

oblatas a Tartaro pacis et amicitia; legcs

sui liiiTiiiiisclarikile: ipsa

universilas

foiis

admitteret.
.\cceptis Iristibus miiiliis Alexander,

esse virlutuiii, uiiiversale siieet

Gre-

culum

mater

sludere volenliiim,

magistra

scienliarum,a(lsingulosdona(ierivans, cunclosque
illujtribiis radiis

gorium pra;decessorem excusavit', si Fridericiano bello implicitus ac rcrum rnole obrutus, opem non
explicuisset
:

doctriiiarum clarilieans, elc.


cuiii
iti

adeo repentino impelu liostcm


perveiiire
potiiisset.

irrii-

30. Cieterum

calumnias piuies
dilTiulisset,adeo ut

Guillelmus e S. Amore viros relij,Mosos mendicanles


(|ni

pisse, ut prius illala clades fuisset, (luaiii iiliiis at-

cepta;

fama

Tum

quod ad

ipsorum fuma apnd plures,

leges foederis propositas atlineret; fiEdissimasillas

virus liauserant, laboraret,


lilteras

universis pr;esulibus

aUiue adeo funeslas,

iit

sola coMtatioiie liorrorem

dare se asseruil Alexander, ul sinislras eas

opiniones pro

concionibus sacris e

populorum

animo offundant: pnclerea si eas admitlere in animuin induceret, in ancipiti versari discrimine,
an criulelis
rus
:

animis detergerent, at(]ue eliam auctoris aculeatum librum, aliostiue recenter editos, tiuibns reli-

et infidus

barbarus eas esset servatiiesl, ut

borlalus denique
:

giosorum fama lacerabalur, ac pietasailducebatiir in odium, intentato censiirarum Ecclesiaslicariim


terrore ab
blice
iis, tjui

rose respueret

spem suam
:

in Dco,

impiiim foedus geneciijus causa


illi

ageretur, collocaret

non defutiiriim

coelitns

eos servarent, exliiberi, ac


jussit.

i)u-

auxilium

alque universum orbem Cliristianum

flammis damnari

Apparitorem etiam

ad propulsandum
forlissimos,

commune

periculum vires suas


tot

Academiae,(iuisacramconcioneiiiliabeiileS.Tlioma

conjiincturum, Sedenuiue Aposlolicam

reges

Aquinale' libelluin a Parisiensi episc. damnatum, calumniisque in religiosos viros consarcinatuni promiilgare ausus fuerat, percelli anatiiemate,
suoqiie muiiere deturbari imperavit, regiauuiue
in
iis

regnaque florentissima ad arcendum

jecerat

Tarlarum excitaluram. Querelas (|uoque alias obBela, quas Alexander fregit, omneuTiue
illarum suspicionem subjeclis ipsum dalis, amovit.
33.
n

lilleris,

ad Belam

exeqnendis,

si

opus

foret, auctoritatem adbi-

beri. Haec tuere Ponlificis ad capieiulas vulpeculas,


quffi

vineam Domini demoliri nituntur,


aliis

studia.

Begi Uiigariae illuslri. Ciim inler alia regna iniiniii, qu:

fidei
iii

obe-

Nunc de

gravioribus curis ad arcendos feros


depasci et evaslare miiiilaban-

diunt Cbrislianaj,
et

regnum tuum

sincera

neum,

apros, qui

eamdem

sanctam ejus Ecclesiam devolione

clarueril,

tur, disseramiis.

sicut lautlahilium 0|ierum teslimonia libro illabilis

31. Tartaris

Occidentem

sibi siibjicere^

Uncja-

riani adjunrjere meditanlibus,

Alexander hornni

commeniiala memoriae manifestant, quibusutique progeniloruin tuorum, et tiia tempora in moni-

regem Delam litteris solalur, eir/ue snbsidia polliImpendebat Occidenli Tartarici furoris cetur. lerror, alcjue impetu toto in Ungariani irrunipere, et ad alios orbis Chrisliani provincias populandas

menlum
tuerit,

sa?culorum succedenliiiiii decorantur

nescimiis, qua; ratio cogitalioni tuae suadere poin ipsius visceribus specialiler conlineris,
iii

materniim Apostolicic Sedis affcctum, quo unqiiam

penelrare apparabat.
StBvissimisque

Quo vero
viam

Tartariis superbis

luis necessilatibiis voluiitarie tepuisse. Praeterea

consiliis

iiuiniret,

missis

atl

illa

Belam Ungaria; regem oratoribus,

illius

gratiam
illuiii

tuarum,
nuiii

colligere, ac sibi arclissinio fcederis vinculo

pupugii querela cor nostrum, (]uam litlerarum et porrectarum nobis per dileclum lilium magislriim Pauliim pr;i<posilum Ecclesiffi capella-

devincire conatiis est, ut ejus niinirum


orbeiii uteretur. Proposuit
filio

opera ad

noslrum nunlium tuum, virum


:

utiiiue lilte-

subjicieiulum imperio suo reliquiim Cliristianum

ret,

ergo optionem, ut vel suo Tartarornm regis filiam uxorem accipevel filiam suam ipsius filio conjtigem despon:

ratum, providum, et prudentem, ex parte tua petilionum prajfalio coiitinehat licet credamus eam
noii ex jactura kcsi aniiiii, scd ex

libertale

filialis

confidentiae processisse.
34.

deret

eoque sancito foedere

cum

fortissimo Uiiga-

Habebal

iiaiiii]ii(;

pra'falionis conliiienlia

rorum exercilu Tarlaris sese coiijungerel, pra^iretque ad Cbrislianos exscindendos, acdemum qnintam spolioruiii partem, qu de lioslibus referrentur,

menu)rala;, quod licet olini regno tuo saeva Tarlaroruiii rabie lacessilo, tu, ut populi tui reliquia;
salv;c forent, a felicis recordalionis

Gregorio

papa

recepturum
,

et

ni

oblalte
belli

amiciti;e

leges

|)ra;decessore nostro contra

eosdem Tarlaros per

acciperet

crudelissimi

terroreni

iiicussit.

Perfusus metu Bcla, t^ui Tartaioruiii excursione preeterita tot malis obrulus tuerat, atl Alexaiidrum
oralores misit, propositatjue iraminentis mali
for-

venerabiiem fratrem nostrum, scilicet tunc Waciensem, iiunc Penestrinum episcopum aiixiliiiiu
postularis,

idem pnedecessor
noliiit,

(]iiasi tu;c

ac palriim
ptipuli
;

tuorum

ciaraj devotionis oblitus, stragi

lui

midine, obsecravit, ut promptissimum auxilium


expediret laboranti Ungariae. Et de Gregorio IX

eliam verbo compali

iieilum facto
tle

quud

credibile sihi videri iukii debiiil

palre pluiio vis-

questus est Ungariam in alia Tartarorum irrui)tione deseruisse, se tiuidem facile posse ab

ceribus pietatis, maxiine,

imnii-

nenti periciilo evoiare, nc procellaD minilaiiti sub-

compertaj tibi tuiic veritatis lestimonium refragetur. Et qiiamvis post ohitum ejus Aposlolica Setle vacanle S. I>. E. carKp. cxci.

cum

'

Ead. Ep. cxcvu.

Ann.

ToMiJS

XXH.

B.w.N. Hl.

42
diiiales libi consolaloria,

ALEXANDRI
iit ilicis,

IV

ANNUS

5.

CHRISTI 1259.
noii

(iromissa Iransci

nibus siibvciitio
lidci

processit,

iiotari

de dclcclu

niiscrint, (|uoil

eadcni Sedes,

iiostquani

forct

divinitus de Christiani populi paslore provisnni,

promissa non implcta non possunl, quoe fuerant in sublata; jam necessitatis duntaxat articulo
persolvenda.
3". Ailjecisti pra;terea,

ad prolligandas d^; tuis linilnis naliones infcstas opiiorlunam soUicitudineni adliibcrel, tibi tanien, eliani postiiuain Deus Ecclesiani suani de sumnio
I'oiilirice ordiiiavit,

quod cum ad
tibi

rcsi-

stendum
te

tantis

liostibus

non

sufficiant vires
finaliter destitui

ex spe dala rcs aliqiia non pro-

tua", si dictae Sedis auxilio

modo

venit

()uin potius iiulc addila cst nlfliclis afflictio,

conlingat, cogcris, licct invitus ct dolens,

cum

et niceslilia luctuosis,

unde rcievationis consolatio


tibi

illis

pacis et unionis f(Edcra copulare, ad qua; ipso-

sperabatur. Postulans ergo

contra ingruentcs

rum
enim

eorumdem Tarlarorum
ciesiac

insulliis

nunc saltem Ecexprcssisli,

monilis et precibus pluries invilaris ofl^erunt tibi, sicut tua; narrationis series conlincbat,
:

consiliis et aiixiliis subveniri,

etsecundiini oplionem tuam, vei

filio filia

tuo

filia

sicut placuit, iiuod ipsa in priori discrimine te deseruil et contcnipsit.

Tarlarorum, vel filio ejus monio conjiingatur. Venire lamen


principis

tua matri-

in foedere pacis

35. Si prolcclo, non dijudicanscasuscttcmpora, ccnses indignum, quod prsedicta Sedes tibi tunc pro voto non airuil, et exinde dignam tilii exislinias murnuuis provenisse materiam, |)onc

dcbet exprcssa conditio, nt


populi
tiii

filius

tuus

cum

quarta

jiarte

praecedat

eosdem Tartaros ad
,

exterminium
bclli

populi

Christiani

liabiturus jure

(luinlam de spoliis et bonis, quae subactis, vei


tributo, vel

quaesumus ante oculos tuos

et

attende propensius,

deletis Ciiristianis invaserint,

quibus tunc tcmporis Ecclcsia versabatur adversitatuin tluclibus, et quibus difficullatum implicalionibus tencbatur, quoniam iis perpensis cam, ul
credimus, a vinculo improperii liujus in judicio
regia? considcrationis absolves, et
litia;

quod ab ipsorum
inunis
,

portionem addito censu habearis im:

tuos, sed et

non

ci

scd nia-

mulliludo non introeat fines nuntiorum comitiva, (|uos tibi ab eis aliquando negotiorum exigentia siiaserit destinari, ccntenarium numeruin non excedat.
et
illa

temporis et malignitati turbanlium pacem cjus, quidquid circa subvcntionem tuam olim omissuin qucreris, consenties im|)utanduin. Mundus ccrte universus agnovil, el tu egregia universilatis

38.

Prajtcraliaqua; asseruisti, silenda polius

quam

nimirum si contra prtedict;c gentis impctum, ncc de caelo, unde solet interdum paudicenda,

cissimis in bello fidei atque jusliliae contra pluri-

ejus

portio

mundo,

(|Uod

non potcs non sensisse cum ea tempcstatc qna Ecclesiastica^siibin

est

mos |iroveiiire victoria, nec de tcrra, in qua illud omnibus tecum commune discrimen aliquod
confideres,
;

ventionis implorasti suflVagium, Fridericus (luon-

dam

imperator acerrima

Sedeiii Aposlolicam

tyrannide saeviebat, eain oinnibus potentiaj suaj viribus perscquendo, intcndcns, ut opprcssa illa, et filiis ejus nomini suo absque ullo protectionis
obslaculo subjugatis, ipse singulariter velut immane desolationis idoliim pr;c cieteris colerctur.
30.

quod absit, auxiiium affuturum tamen deberct Chrislianissimus princcps etiam regna quajlibet mundi,etiam denique vitam propriam et suorum, regiiis temporalibus prfcferendam, sibi tam detcslabilibus, tamque i^robrosis compendiis praeservare. Sanari quippe nonnuntibi

abliorrere

quain
liler

piguit viros fortes,


;

cum

suaderentur

eis

Pro sua igitur

ct

filiorum

libcrtate

turpia reinedia medicina;

satius judicanles for:

tuenda tantis jam eadem Ecclesia erut fatigala dispcndiis, lantis debitorum onerilius, quai nccessario
subierat, |ireniebaUir,
in

(|uod inlcr angustias suas

mori, (|uam vivere criminose et generosis animis ali(iuando dignius visum fuit Irisli affici exilio, quain rcgna cum pudore, ac scclcre possidere, quia nil prodesthomini
lucrari, cuin

alienum pra;sidium respirare non potcrat, ct ad ipsonim aliorumque dcbitorum reliquias, (|ii;c
adliuc solvcndic supersunl,
facullates cjus us^iuc

mundum
ul

universum

anima; propria; detrimento. Absit


fili

igitur

a le,

cliarissime,

pro

quocumque

modo sufficcre nequiverunt. Nihilominus autem in lam vchcmenli procella, qiue mullipliciter eamdem concutiebat Ecclesiam mcinoralus pra;decessor,
tius

temporalis fortunae, vel saiutis vitando periculoea

unquam
ininiae

infamiac nube obscurari conscrdias clari;

tatis tiia; titulos

dum pro conmiuni salute decerlans erat, poquam in filiorum adjuvandus siiffragiis
,

ant eo maculari pcrpclua; ignoopprobrio celsiludinem regni tui, (luod


a cor|)ore fidciium, el f(jedo foedere
fias

abruplus
Chrisliani

infi-

alioruin |)ra;sidiuin advcjcandus,

causa; tua;

nino non dcfnit, sed adesse studuit paterna;


passionis afTectu, sicut exposita sibi
nis flagilabat necessitas, et infausti
litas

omcom-

dclibus nalionibus co|;ulalus

de proptignalore

tua; conditio-

temporis qua-

nominis fideliuin impugnator. Vide tibi prae|iares materiam, si adversus in arcum doineslicos fidei, qiiam professus es
qiianli odii
,

permittcbat. Porro

cum postquam sponsum

pessimuiii, ipiod dictii est horiil)iIe, vertereris; et

secundum cor suuin eidem Ecclesia;, quac diii vidua fuerat, miscratio diviiia providit, a regiio tuo
illo

per

le

los Clirislianos Barbaris nationibus aditus

ad im|)iignandos alios (irincipes et popupande-

volente,

qiii

liabcns in sua ]iotestate ventos ct

retur.
39.

maria, tranquillum de leinpcstale producil, gladius Tarlaricus abscessisset, si necessilate spectanle


sperata de proedictorum cardinalium iioUicitatio-

qiie discrimina possel


adinitti

Sed esto, quod ad evadcndum qua;cumal)S(|iic pudore confusionis crercmcdium hujusniodi pactionum
,

ALEXANDRl
(leiKliini

IV

ANNUS
\el

5.

CHRISTI 1250,
judicium,

43
et niinistranliu
:

osl

t.uiieii

illuil

iioii

salutcui

tu;uii

riiiii

jjraciiirciitia liiiale

regni tui, sed periculum continero. Potes

eiiiiii

iinpils piiniiini giistiiiii daninatioiiis ccteriia}

piis

arguinentis evideiitibus didicisse,

(jiiod

prirdicti

vero sigiiilicatioiieni pra'slantia, ut

fiigiaiit a facie

Tartari per insidiosas iiactionuin tendiculns iiiures

arcus

extremum

jcternuiiHiue iiericuluni

commi-

gentes sediixerinl
iiis, illo

iii

laqueos

inexplicabiiis captii)-

nantis ?
4'2.

piaerogalivae privilefj;io
tibi

non poleiis, ut que siioruni servent

apud eos {^aiidere promissorum, conveiiloruinquani


aliis noii

Quid miriim,

fili,

si

tribulationum grarefrigescente

vium increbrescunt aerumnic, cum.

coiistaiitiaiii,

cliarilate iiii(iuilas iuvaiescat ? Ecci! jain in

ca;lum

fidei vineulo leiieri iio queunt, cuin veram fidem non liabeant infideles,

observant. Certo nen)|ie

asceiidunt, et coniinovenl claiiioribiis zeluin ejus hominum impietas erga Deum, indevotio erga
sancla, inobedientia erga patres, infidelitas erga

(piia iiec

ipsi

relit,Monis nostrae sacraiiientis judiiiiesse,

cant poiidus aucloritatis

nec

sacraiiieiiiis

gentilium indubitatain fidem


stiaiius.

homo

adliibet Cliri-

doininos, iiiliuiiianitas erga pruxiinos, et erga impotentiores tyrannica oppressio fortiorum, qui voluiil

legein

injustitiae

fortitudinem

suam

esse,

iO.

paganum

Matrimoniiquoque nexns, necClirisliano nec Christianum pagano conjiingit,


iiiter

Priscorum
fit

principiiin pia in sacras a;des largitio

quia eliam

ipsos

i^aganos, etsi

verum

sit,

jam praeda sacrilega tyraunorum, patruin elcemos\ii;c plerunu|ue iu filiorum criinina convertiiiitur,

taiiien propter

defectum fidei non est ratiiin, el inseparabile apud eosmatrimonii sacramenlum . Exliema htec duo verba sumpta siint latius pro
conjugio, quod

et

iii

augumeulum

vitiorum omniuiii

sub tributo
filia

et servitute redigitur

sancta Ecclesia libera; matris,

templum Dei, et qus sursuiu esl,

cum

inter inlideles ad sacrameiili

nonnusquam exuilur
43.

dotalis privilegio liber-

dignitatem non assiirgal, ut merus


vilis dissolvi potest. Si

contractiis ciabsit, fiiium


coiifa-

tatis.

ergo,

quod

Propterea, magnifice princeps,

si

vis ut

vel

filiaiii tuaiii

conlingat

geiitilis

connubii

niiUa
tibi,

gio maculari, ex hoc utique facto (qiiod non juris

nocere possit adversitas, fac ul nulla vel Christianissimo regiio tuo iniipiitas dofibi tibi siiicera
:

effectum,
contiiiebit)
niliil

sed solain
fcederi

Creatoris tui

conluuieliam
niediis

minelur. Clareal semper


divini

devofio circa

pacis,

aut paclionibus
:

cultus

honorem

integra

sil

divinoruin
sinaiitur
spirituali-

proveniet nrinilatis

et sic

cuiu nonnisi in
Cliri-

emiiiilas

ministrorum, eornnKiiie vola


ut possint csse canonica
iii

Domiiio lex Clirisliana permittat nubere


sliano, filius vel
fllia

fieri libera,

tua

cum

infideli uxore, vel

viro execrabilium

nuptiarum infame, ac captiosortiretur, et peribit,


|)roli

sum contuberniiim
lor
!

do-

in obsccenoadulterini lliori

volutabrolugenda
(lua^ciiin-

bus gubernaculis ordinandis, ac exinde justitia etjudicium fiaiit per oinnia correclio sedis tu;e. Sic enim subfus pedes tuoscorruerent inimici, sic ipsa creatura pro te contra insensatos aperte pugnabit, sic Ecclesia; subsidia
iiiina

eo tempore soboles principis


41.
a

Cliristiaiii.

fideliumque

juva-

Execrare ergo, christe Domini,


Cliristi

que, ubi ad impropeiium


Christiaiii

tui

a perfidis

nominis
iion

lioslibus proponuiitur, et stans

in justitia, qua;

roborat thronos reguii), inimicoita

conlra hosles qiioslibet tecuin cuin Dei auxilio praivalebunt. Qiiod si etiain justus sis, et ut jiistificeris ailhiic, niliiloininus aliqiiid pro fidei libertatisque jiislilia voluerit te consilium Dei
pati,

rum impetum
rem eorum

formides, quin Dei timo[lotentiain

nielui anlepunas, et fortitiidini liomipra;ferendaiii.

nuin judices divinam

Non enim credere debes, te intercffiteros Christianos


reges in hoc discrimine ccelestibus auxiliis, Eccle-

non ad confusionem, sed glonon ad damnationis jiidicium, sed ad heanon ad damnorum incointificationis indicium niodum, sed ad cumulum pra;miorum, quia hoc pra-cipuuni donum Dei est beatificans hominem,
id erit tibi
:

riam

aliorumque ortliodoxorum principum, el fidelium populorum viribus deserendum, cum non in te solum, sed in universum geiius
siffi

suflVagiis,

ciii

dalur, ut in

eum

credainus, et pro ipso etiani

paliamur,

humanum
sime

propter peccata plnrimorum iuiuiiuens

tribulalionis

judicium excitelur.
etsi

Scis

enim, o
sit

piis-

quas iinefalus audivimus nunlius ex parte tua quas pro tempore, et loco poaure benevola, et
44.
((

Sane petitiones tuas

nobis obtulit,

rex, qiiia Deus,

miserator

at(|ue

mi-

sericors, est taineii fortis et potens, dissiinulans

interduin misericorditer, sicut clemens, peccata

tuimus, ad exauditionis elfeclum duximus allectu benignitatis solita" admittendas. Non tamen ferat indigne subliniilalis regi;c alliludo, si de mi.le
ballistariorum subsidio,quO(l a nobis inter caelera postulasti, non esl libi eo, quo requisisti, ordine
satisfaclum
:

hominum

propter poenitentiam fructuosani, iuternt

dum
sione

potentcr visitans, sicut justus, animadvervindict;c,


:

semper

dicat

in

corde suo
et

quia

iiiiilto

luajus auxilium ex

iis,

insipiens
tur, justo

Non

est Deus.

Ad

lioc eniin iiiimittunliostilitatt.>s

Dei permiltente judicio, fames, pestes et clades ad hoc geus


:

conceduntur, quffi nunc tibi a Sede Ajiostolica credimus proventurum. Romanam siquidem Ecclesiam tot premunt arduic occupafioiiis molimina, totque gravant sarcina; debitorum, quod

ingeiiteiii, et

regnum
el

concitatur in

regnum

ad hoc seditiones

bella civilia

commoventur, Ha;c utique mala


nisi

qiiid alind

suiit,

qua;dani stipendia peccato-

cxquanimiter assequi debet, si cum non possit commode, ad alia oiieia i;on assurf;il. Acceptum

44
quoque
tate ct
pietiiti rejiifc

ALEXANDRI

IV

ANNUS

').

46.

CHRFSTI 1259.
jiompa alacritateque
inter

loile decct, qiiod a iieeessi-

res advolasse, atque ingcnti

pra}standi quiiitani |iro\entuum Ternplarios


religiosos
niilites
,

cxceptum

fiiisse.

alios

(|uii)us

pra?iiiclis

Siibjicil aiictor

paccm, qua'

Franco-

Tartaris, et aliis etiam

infidelibus par discrimen


el fiatres Cisterciensis

ruin Anglorunuiue regcs tractata fuerat, disciis-

in partibus transniarinis;

sam,
rcs,

qiia>

quidem,

cuma

Nangio flrmata, abrupta


ila

Ordinis, qui
|iro|iilium

jiiis

votis et devotis orationihiis


tibi

Deuni

vero a Paiisio dicatur, conciliandi

sunt auclo-

assidue

reddent, esse voiunius in


:

quod cuni

S. Ludovicus, ut rcfert

genere
(]iios

facla; tibi

a nobis concessionis exceptos

gius, aiiquo conscientife stimulo


rari

idcm Nananimuin exulce-

niliiloniinus,

ut in inHiiiiientis neces^itatis

arliculo circa defensionem regni tui, quae

suam

continet, regiis laboribusadesse procurent, exhor-

sentirct ob Nornianniain obtentam, quam avus ipsius Piiilippus parium Francia; coiisilio sententiaque sibi adjudicatam invaseral, nonnullas pacis leges

mandatis Aposlolicis excilamus. Si qiiam vereris, eveneril, Apostolica Sedes tain invocando in tuum auxilium principes et po|iulos Cbristianos, quam alia non neyliget pro te salutaria contra Dei liostes et
tationibiis et

ad extinguendum scrupulum
ut

cum

autem

til)i

necessitas

Anglo
in cas

inire cu|iiisset, llenricusiiiGalliasprofcclus,

pacis conditiones desccndit,


in

([uod

Normanniam, Andcgaviani
:

omni jure, Cenoma-

tuos consilia cogitare.

Non insuper illa suggestio debet movere cortuum, qua; seiisibus regia; serenitatis immittitur, videlicet quod piKdicla Sedes niaxime in

niam, Tiironiam, Pictaviam sibi deberi contendesanctusvero LudovicusPetragorium ob jus dubium renuntialum in eum transludit, ac Burdegalam, B;ijonam, Aginnum, Xantonas, Leniovicam flduciario jure conlirniavit atque inbat, cederet
:

extraneorum

provisionibus

Ecclesias regni tui, proiiter


fleret, ?up|)licasti
:

nimiuni gravaverit quod ne id de ca^tero

super

iiariuni Francia;

numcro

adscripsit.

Visai ca; oplima;

Anglo conditioncs, cum certas


:

iicet

vix

regnum

sit

aliud in

provincias

|iro

abjeclo inccrto jure obtineret

sed

orbe terrarum, cui niinus competat hujusmodi quereia quam tuo. Ecclesias igitur ijisas gravasse noii credimus, cuni maturitas dicla; Sedis tantam

Lcgria; comitissa, qua; nonnulla in

Normanniam

juia contcndebat, eo jure,


rat,

uti

Hcnricus iiromiseoiiinis conseiiuit.

cedere detiectante, tractatus


interpositis

hactenus
ibi, et

modesliam obscrvaverit

et

deinccjis

Post ha'C enarrata,

nonnuUis,

iiua;

ahbi observare jiroponat in beneficiis concedendis, ut exinde nulla cuiquam juslffi nnirmuratiouis materia relinqualur.
possit

brevissime perslringit Parisius, historifeflnem adjecit. Qiice

quidcm
Baroiiio

niaxiina coininendatione nobis

Quamvis nemo

sibi

una
in

cum

digna visa

est, si jacta passiin

hanc operuin suorum gloriam vindicare, ut in iis ali^juid bomincs voliinlarie lingere, vel ingeniose adinveiiire noii |iossint, quod obloculiohabeat calumniani, vel quereiae. Dal. AnaII id.

Romanos

Pontifices convicia subornata

menda-

ciis lcctor

caveril;

unde haud

levis suspicio est,

nis

ab aliquo ha;retico foedatam, ut exislimat, qui nostro Vallicellano Codici,quo utebatur Baronius,
lianc
in

gnia?

Octob., an.

deque pace frnstrala S. Liidovicum interet Henricum. Perhorruciat Chrislianus orbis ingruenlium Tartarorum iiielii,
45.
titrbis

De Avglorwn

censuram |)rCxit Ronianam curiam est


conspurcatus;
cautione .

Auctor
:

imiltis in locis

iiijurius

forsan fuit ab
est

luErcticis

legendus

propterea

inagna

cum

Quod ad
atlinel;

alteruiii

opus

sed divina clemcntia llagellum intenlasse miiiasque objecisse contenta, immania barbarorum
consilia

Parisii liistoriaj

adjeclum

(|uamvis Parisii

nomine

inscriiitum

ad delendos in Orieiite Sarracenos conversa visuri suinus sed prius nobis reliqua; Occidentis res percurrendae
discussit,

qua;

felicius

nasse, scd

sit, a Parisio non videtur emaaliquem Aiinalibus extremos annos ap-

|)0suisse conjcctura

est,quod

styli vaiietas

arguit;

tum

perfricta fronte in

Romanos

Pontifices inve-

sunt.

Richardum
,

lioc

anno ex Germania
1'aiisius
:

in

An-

halur, ac longe cfri;ciiatius, ac liberius fiiroreni

gliam venisse

tradit

cumque

antea
se vi-

Anglos proceres cerliores


piditate
iincipites
:

fecisset,

summa

sendLC patria?, atque aniicoruin intuendorum cuillectum, ip^os inter se agitato consilio

oninium Ponlificum famam oninium gesta in adversam partem dctorqueat, mendacia consarcinet, calumnias ubi(|ue instruat aspergatque,si quod ulcus iiiiis apparcal,
cllundat. Mira res, ul
laceret,
illud
laiiiare

admoduni, (|uid slatuenduin esset, fluctuasse non levis cnim metus eos incesiserat, ne fiatressuos uterinos Anglia levi de causa tanquam
ingenlis

iinproba exaggeratione contendat.


odio

Qua; omnia

imbutum

animum

ostendunt, ac

criminis

reos

cjectos

resliluere palrioe

meditaretur, atque in ipsos vindictain effundere,

suspicionem juslam movent,adulteratam, ut dixi, auctoris historiam ab aliquohairescos labeinfecto, qui suum in Ecclesiam odiuin sub alterius iioiiiine, quo plus noceret, evoinere voluerit. Parisium vero hoc anno e vivis sublatum tradunl

quod patrem Joannem


mcrito exagitasscnt
:

fratres(|ue, ac nepotes

im-

a|ipulisse

inlerim feliciter

Richardum paucorum comitatu succinctuni, ut omnein conflandarum rerum novarum suspicio-

novatores
rant
(1).

(jui

ipsius

elucubratioiics

eiiumeLudovici

nrm

delerct

illiqueobviain Henricum, ac proce-

47. Lvgeiitisancto rcrji

demorte

filii

M)

Raveniicnse Conpilium

.i

l'liili|i|:n

aicliie]iisonpo celcliraliiin, ut iieniiiia in Tarlaros lllirisliiiiin oibi iniiiilanles cnlliffeiolnr, celebra-

ALEXANDRI
consolatnria PotilificisEpisto/a.
(jMe

IV

ANNUS

5.

CIIRI.STI

1259.

/%
ac moribus reddidisset.

Ludovicum qnouna ciim


eo|)i;c-

suis temporis te noinine,

mojoroin natu S. Liulovici Franconim rcgis


Franci dc co conc('|icrant, eiiiar:

filium liocaniiofixtinctnni, ulqiie


cliiras ?|)os, (|Uiis

Et (|uia velut germcn odoris, frucliis bonoris et grati;c, jam crunipentibiis laudabilium sludiornm
floribtis,

produccbat;
rcligionis
ct

nnde sperabatur
fidei
Clirisliiiiirn

[losl

tc,

cuisse rcferl Nanf^ius'


Aiiglia? rcx
iii

accidissi^

veroduin

lleiiriciis

inslar

tui

virlufis

Galliis

ad sanciendam [laceni versare},'i()s

bracliium, fulcimentuni
et gloria gentis

domiis,

slabilimeiilum

batiir; (]ui eliam

feretro
;

liumeros in

efTe-

suk

quo nbere
tempora

fonle

lacrymarum

rendo
tia

fiinerc siipposuit

luf,'ubrcm
:

cnim pompam
iu

rcgiiiim tuiini ficre sufficial, se pigmis tanUt' fiduciic, (jua ;elatis ftitur;e

describens auclor subdil

Cujiis

corpus

abba-

iiilre|)ide prospi-

Monlis Regalis palris imperio se|iulturae daniiocte

duin prima
moiKicliis

ad Fcclesiam

15.

Dioiiysii delatiini,

cere poterat, perdidisse? Angct autem dolori noslro formidinem, AH.


((

iii

dccaiitatione
:

psalmorum
in crasliiio

usijne maiie

vigilaiitibus, cusfoditur
gliffi

vero rex An-

qna vercmur ne forle monroris excesstisaiiimo tuo de tam amara carnis incisione, cliarissime, dominctnr; ct ne,
si

Henrictis,

et

nobiliorcs liarones Franci* el

durtini

tibi

diviiue voliiiitalis arbi-

Ai]gli;e corptis defuncti

assumenlcs ali(|uantulam

trium

impalienler

acci|ii;is,

Dcuni

((|ii0(l

absit)

partem
culit

propriishumeris porlaverunt. Perinopinus filii casus fiarentem amantissiiiium


ilineris
:

offendas, laedasque teipsum, etponas in gloria spei

Uuv scandaliim, qnx


rectionis fiitiir;e crcat, conlristari de

cnm

infidelibus, qiios resuriion re-

nec enim ipsius sanctitas naturam, iie doloris aculeos acerbissimos pectori paterno defigeref, proliibebat. Sensil

nunc

exspeclatio beata

dormientibus in Chrislo non


liiijtis

quoque gravissiiiium cx eo moerorem


speraral,atquead emolliendum

patitur Christianos. Miiiuit auteiii

formidinis

suminus

Ponlifex, qui futuruiii Ecclcsia; poleiilis-

nosliit pavorem, quod exercilalum liabcas aiiimum

simum defensorem

S. Ludovici dolorem sequenti anno mense Fcbruarii extremo (siib ipsa cuim natalilia Domiiii dcfiiiictum

omad palicntiam in rebiis asperis el adversis supcrare, ferendo inviclo pectore neiii fortuiiam
:

didicisti

et

confidimus, ([uod hunc doloris acces-

traditWcstmoiiasteriensis^) exaratis
latoriis,

lilleris
iiisius

consolacry-

snas (|uoque' lacrymas


voluit.
illuslri.

cum

mis miscere
a

sum iiiipertiirbatus, quamvis turbalus exceperis quem ali.s irruentes intolerabiliiiiii fcre casutim impctiis non fregerunt. Ad nibilum qiiippe valet, nisi

Regi Francornm

ad subversionem salutis
ossa carnis

Vox

lioiroris

et

moeioris,

vox gemitiis el

ria

mortuorum

lamenli sensibus nostris insonuit, qua; interiora


cordis noslri
iiiiasi

exsiccare tristitiam,

et vila} in inemoimmoderala s[iiritus dolores animi non tam lenire

quodam

diri vtiliicris telolransfristi

quam

etiam exaggerare moeroribus,

et

ad crucia-

verlierans, in capile universalis Ecclesia; de

tus exitialis

augmentum vulnus

concidere super

obitu claroe memoria;

Ludovici primogenili tni

vulnus, quoniatn neino per lamentationes et lucliacc autem propinatum tibi a Dco amariludinis poculum temperare, qnod vix tibi debcbat cum multi-

fontem

afieruit

lacrymarnm, nosque acfialres noex hoc

tus revocari pofertl a dcftinctis. Intcr potest

stros attoiiitos reddidit intentissima consideratione

jactura;,

quam

eadem

Ecclesia, et

tua, cliarilalis ApostoliccC iirobatissima

filia,

domus com-

plicatione sobolis vila produci, (juin de alicnjus

muniter sustulerunt. Inter miindi siquidcm procellas, quae assiduis

eorum
in

obilu,

quorum

orttis hclatitcr
:

foi

t;is.^is

ac-

adversus eamdem Ecclesiam maligiiorum spiriluum statibiis intumescuiit, ipsa


specialitcr in regni lui prosperilate rcsiiirans, spcnj

ceperas, aliqiiando trislareris


filiis

ciim raro cuiquam

felicitas

fecundae geiierationis obvcnerit,

qui aliqua nalorum sua fuiiera nictiierit non videre. Ergo,


si

singularis proesidii sibi


firmilate dispositi,
iii

in fidei

ejus inviolabili
geniluric series

illum,

quem

lium

sortis

prout admonet inevilabilis mortaambigiia ccrlitudo, eumdem tuum

et rcrum ordo jain certum praemonstrabat regni ejusdem haereditarium succcssorem, pari coiifidentia prorogarat: nimiriim de ipso ptiblica te-

secundum
ritiim,
amissiirl
;

carneiii,

filiuin

nostrum vero secundum spihabuimus, tanqnam aliquando


est,

consequens

ut ])Ost(|uam huniauiijiso

nebat

opiiiio, jugibtis
si

gratios;e indolis

iiroliciens

incrementis, quod
tulionis
disciplince

decreta fatalia sperataesubsli-

tatem nostrain dolendus de desinamus moleste ferre ,


futiirum indicta natur;B
tebat.

tuibavit cvcntus,
necessitate

qnod ex

ordincm uon turbassent, ideni patcrnac


salularibus
eruditionibiis
iiisliliiUis,

iiiorlis

condilio proihit-

49.
'

Gemitibus ilaque, ac singultibtis impccoiisulta ralione iirudeiitcr,


tibi

Ncinp. de gesl. ?. Liid.

West.

(Inr.

jiist

'

Alex.

I.

vi

rantes, dijtidicemus,

Ep. XXVI.

quid

sit

quo super eum, quem

Dominus

dedit

lum, anno

liuio assign;it

Rubt^us hist. Ravenn.

lili.

(!.

Sed cuni

!'liilippus

nonnisi

exeunle
lide

linc

anno

c vinculis sesc suhduxcril,

non inani
iis,

conjectura suspicor ad exordiurn seiiucntis aiini relerenduin csse. Idque


hausil Rubeus, saiis constat,

lieri

pnsse salva
litleras

Codicis Ravcnnatcnsis, unde aniii

liiijus Dotaiii

cum

veteri slylu iu Italia


iii

obtiuentc annus

nonnisi a .Martio
in

exeunle inciperet.

Congrnunl

li;ec

cuin

quK

apud Nangium leguntur, assercnteni


Encyclicas ad onincs pcr

exorduiui scqucnlis auiii Alexandrum


direclas, iion
iiivili

eadem

Tartaroriiin causa ad (iallns dcdisse, qua8


Concilii

Europam cpi-copos

credimus.

Igitur Raveunatensis

tempns cxordium anni mcclx


.Mansi.

staluendum

est.

'l(.

ALEXANDRI
\inilicare
til)i

IV

ANNUS

5.

CHRISTI 1259.
eis

cl ubslulit,

lucruiii lcgilinie (lcbeiis,


(]iiO(l(laiu

nullum

ad hoc idoneum consulta iirudcntia


sapientis auctoritas
eis
]ieiinittat

ant qvierelam,
separationis

prrcter

niomeiitanciim
,

judic.ivit;

etsi

iiicommodum
filius
(|iiia

(|uo illiim

as?um|isit

paucissimos dies luctus ad cliarilatein fovendam


superstituin, et inhumaiiitalis

supcrua vocatio,

te rcliquit. Aii

luj;i;iidus est tibi,

calumniam
ul

evitaii-

quaesumus

communis

mortalitalis

lcgc") acccpit, a

qua divina}

]iotestalis

auctoritas

liumanicsalutis auctorem, liomiiiis filium, Deuin


et

iiominem non exemit? An quia

flebile
iii

misera-

biiis vita- luijiis cilo evasit


patriffi

exilium, et

(lesertiim

melioris, jiixtaspei nosti\Tcoiifidentiam evo-

lavil? Aii (juia

priusquam provexlorum

aElatiini ex-

inodicum su]ier mortuum suum ])loret, veneramhc imiicret auctoritas vetusl.itis; venit tamen sub jubentis imperio infelligenda noii lam forsitan plorandi actio, quain modicilas actionis; ut per hoc quein ad flendum emollit imbecillitas aiiimae indolentis, amultolacryinarum profluvio compescatur. Veteribus sane
dain. Porro
etsi

snpersliti

perirctur

Kiumnas,

ct antc(]iiam malitia in

eo per-

liatribus,

ut longis iiululgerent deidorationibus

verlerit intellcclum, aut

animam

i]isius

figmcnta

proximorum non
i]uia
baiit,

decipereiit vanitatum, raplus est de

ini()uitatiim

medio etmiseranteDeoin vivcntium fasciculocollocatus?An quia iiucritiic sua; liBta et imi(icenti, nt cre(litur, sorte perfunctus, priusquam illum mortalis
vita; ]irotiactio

soluni suggerebat humanitas,scd quotquot universa; carnis debitum exsolveregnantis in omnes a primo jiarente mortis
,

im])erio

iiecdum

secundo

Adam
in

triuin])hante

devicta morte, ad inferos descendere cogebantnr.

mbustioris adolesceiitia!

iiificeret

Nuiic vero quando

cum

Clirislo

Deo

fideliler

luxibiis, aiit

ambilu juventulis
et

afficcret aut

confi-

morientium
ducere super
51.

vila re[)onitur in excelsis,

sine spei

ceret defectibus torpida; seuectutis, ineruit quasi

cathoIiciB injuria jain


illos.

non possumus planctum procura

adhuc ]iiim,Tvum
candus
iu

tenerum germen de cedro


susjiirii

rcgi;e sublimitatis absciiidi, incorru]itibiliter radi-

Igilnr,

Christianissime princeps,
si

desiderabili

nostri

terra, et

lacrymam tuam,
loris exciisserit,
tibi fidelitcr

quam

forsitan vebeinentia do-

eoriim, qui agnuin Dei

mundis grcssibus

prose-

funditus debeat inalris Ecclesiae

quuutur,

felicissimis

coelibus

enim ex eo proculdubio s]ieiii mur, quod ]ira;occupavit, ut gaudenteraccejiimus, in contcssione luimili et sacramentorum fidei pcrccptione
devota,
facie

inserendus? Hinc de ipso com]ilecti-

condolentis lacryma compassiva sicnostia>

care, quolies menioriae stimulo cor tuiim aut cba-

rissima^ in Ciiristo

filia;

illiistris

reginfe

indicaus, qiiod in

morte

mortis slimulo sujierato in cadeslium potentiarum


atria, i)ost

Fraiicorum, consortis liiic, pupugerit chari nali aceibus excessus, qiii(l(|ui(l hinc mceroris iiifunditur, blanda hujnsmodi cogitalio et diilcis abstergat,

caput fidelium Cliristum


cognitis

|ier fidei

me-

ritum,

nondum

mundi

negoliationibus,

iiitroivit.

quia in Cliristo vivens multo magis gloriose, quain prius chaiissimis parenlibus in resurrectione justorum, Deo dante, feliciter a])parebit, et
congratnlabitur se viain
nuisse.
vitae illis

50.
et

Cum igilursupcrvacaneum videri


quem
credimus Angelorum,

debeat

erudientibus, tedcbiliorein

indigiium gcmitibus inoseijui,

ad gaudia

Propterea reginain
ut
et

eamdem
tuis

transisse

qiii diru]itis capti-

corporis tui parlein, exliortationis assiduas confortatione sustenta


,

\itatis corporeae
exilivit,

nexibus in libertatem qua^fumus, cliarissime fili, et

si^irituiim
in

iis

consolationibus

debilo

charitalisexigimusac
si

mandamus,

ut moeroris

nube

quaforsan adhucexiiide vultum regiae depulsa, serenitatis obnubilat, proveniens ex pra^mis^sis, et in Oivum niansunE ketiliffi claritas te circumdet
ita

animuni sublcvet, ne insidentibus nimiuiii doloirbusopprimatur: sed potiusdum charissimus filius amare recolitur defuisse, suaviter in mentem
utrius(|ue recurrat
sjiatia

quam

tuto cxitu vita; mortalis

quod proveniat

in consolationis

quoque

nostrffi

consummavit, in lucem repositus apud Deum, ubi enm non amissuni habent superstiles^

profcctum, ut qui fletum

tuum

venerinl illacry-

scd pricmissum.

mando
nis

diliiere, polius inveniaiit,

unde

coiisolatio:

Quamubrem,

si

quid

ei fortassis

de contagio

sic debcant referre solatium quam aflerre nempe viros decet, quibus debet robur lirmilatis

tcrreiuc habitatioiiis
hii^sit,

aut carnalis

infectioiiis in-

quod oportcat

Ecclcsia; sancta; suffragiis vel

incsse,
niollilie

ne advcrsitatum congrcssibus im]ietili, feminea sublaliaulur sic ergo dccet ami:

cliaroriim
teriiffi

auxiliis expiari, vigilct circa


]iictatis
;

eum
,

pa-

ac matcrnic diligenlia
sinceritas

noslra>

quoia

cos, qui sublatos e incdio fideliter dilexerunt,

iiac

que

cliarilatis

ipsius

apud Denin

amicos interdum ab illis dcflent, quos negligeiilius habuerunt, et miserius ainare quemquam nisi perditum nescientes tunc
diversitate distingui, qui
:

ipsa pracserlim
(]ua ]iro salute

immolatione
fidclium

liostia; salutaris,

cum
pia

ante

thronum

Dei

jugiter vota prosternimus,


litas

prout

demum

adhibent sera suai affectionis indicia, ut dubiuin an vivcnlem amaverint, non relinquant. Eteiiim (luia indeceiis mceroris remediuin estlassi-

permiscrit,

memor

erit.

humana fragiDalum AnagnicC III

kalend. Martii, anno vi .


Palelceogo, et Balduini

tudo nioerendi, licet a conslitutione civili amius delur feminis ad lugendum, non ut tandiu, sed iie
diutius llclibus intabescant; nullum tameii viris a iege prescribitur Uendi temiius legitimuin, (luia

Grcvcorum imperi.i stalus deleclo Michaele cum eodem pacis studium Utque optato dcstitutum successu describitur. regiis luneribus alia regia funera conjungamns,
52.

gravi luclu confecla est lioc

aiiiio

Daiiia,

Christo-

ALEXAXnU!
plioro rcfje e vivis ereplo
(1),

IV

ANNUS

5.

CHRISTI

I'250.

cjus sceptra Ericuin

pueniin ituliccillibus luaniluis excepisse, AHxmIu!;


Cranlzius
'

generoso ac magnifico dignam absolvil. Qiiippe Evangelicam lemulatus inccalricem, Mylliilenen-

aliiijue inenioiaiil-.

Ariioidus iiuoiiuu

sem

archie|iiscopuin

jiro

dilictoruiu coiilessione

Trevirensis arcliiepiscopus,
pliuiu vocaut,

Eccle?inin

quem nonnulli Arnulsuam e vivis discedens

accersens, ante iliius pedes in

soium obvolutus,
illis

iacrymarum indcsinenter
in

fliientium rivis lerram,

turbis plenani reliquit, ut prodilur^: cui adniinistrandffi

qua jacebat,

consjiersit,

adco ut ex
illa

lutiini

Aiexander papa Henricum Metenseni


Ilciiriciiiii

coiiciniiatum

sit.

Sic qui

cons|ie.xere,
:

plaiie

decaiiiiiu piaefecit^ac liltcris Apostolicis instnicliiiii

nobis affirinarunt. Et saepe illud


ste, iiiter

Deseruite, Cliri-

oriiatuuupie pailio Treviros inisit: cuiii

confes^ionis verba immiscens inclama-

alterum Arnoldumque Romse in consistorio


archiepiscopalu disceptanles ex amliito giadii
movisset.

dc

siil)-

53. Exlinclum quoque hoc anno TlieoilorMin Lascarim ex Georgio Logotlieta colligitur, cuiii annis qualuor relictuin a Vatacio palre sceptruni moderalus esset quem in extremo vitae actii pcenitenlicE Clirislianas exempluin pr;cl)uisse refert Theodoruni, inqiiit,iiiiperatorein morbusgravis invasit. Morbo medicinain facere medici liaud poterant, fruslraque remedia oinnia, quic malo suclentata sunt. Longo currere posse videbantur itaqiie tempore noxa conflictalus, et corpus oiniie
II
: ,

Egregia quidein Christiani iicenitentis vcrba, utinain ille cccidain de Orienlalis Ecclesia; cuni sed Piomana conjunctionem pcrfecisset. Similia de illius poenitentia refert Nicephorus Giegoras ',
bat B.

alque ingentes pecuniarum accrvos ineleemosynas


effudisse:

Igilur ille

ita aelate

peracta

nondum

quatuor inlegios annos imperio politus, tanquam qui principium regiiandi Novembrem, tinein vila; fecerit mensem Auguslum. Cadaver illius in Sofandrum monasttrium delatuiii, ubi imperator et
pater illius antea

bumatus
solis

cst ,

34. Sexto ab ejus obitu die tradit

Pachymeadeo

rius

('2)

insignem

dtftctionen fuisse,

exsiccatus prope flnem in aninio suo dedit jiocnilenliae locuin,


et

monasticum habiluin induens.


peccdloruni aniino

ut unius hora; spatio densissima; honerent tenebrae, stellaque in ca}Io apparerent. IV liiiiiit Joan-

quemadinoduni

res illiussedulo ac curioso iiituilu

nem
rem
:

Gliuin

nonilum octeuncm imperii

siicccsso-

niihi uarrarunt, confessionein

cui Arseiiiuiu

patriarcliain ac iMuzalonem

'

Cranl.

in

Dan.
alii.

col.

1346. el

l.

vii. c.
'

23.

obscuro genere nalum, sed ipsi charissimum, tiitores attribuit. Sed veritus .Muzalo ne honos iii\i-

Novat. ex eo cent. xiii.


et

c.

lU.
ipsis
'

Chroii.

Trevir.

Hiiiaug. alque

ex

Novat. ibid. c. lu. col. 1S4.

.Niceph. Grei;

llist.

Rom.

I.

Iil.

Pachini.

11 st.

Grsec.

1.

i.

omnes Dani conveniuat ; queiii veneno enectum addit anonymus Danus (1) Obilsse hoe anno Christophornm Daniae rc?eui, chionologi Ludewig in Reliquiis tom. is, nuni. 1 vulgatus. Cum v. ro eodem anno paulo ante obilum Jacobuin Lundensem archiepiscopum ex causa quadam Ecclesis Danicffi die fesla S. Agatha; caplum in carcerem detiudisset, ut Danici sciiptores apud eumdcm Ludewig afDrmjnt, quanquam silent injuria! hujns causam ; ideoque interdieti sentenliam in se, uxorem, totiimque regnum provocaverit, ideirco extia Ecclesis -Mansi. communioneni obiisse suspicor.
a
(2)

Errat profeclo

annalista, et

eum

conligisse affirmant. P. Jacobus Grantami, scripta de

eo Spondanus, aliique quolquot eclipsim solis, de qua Pachimerius, seila ab obitu Theodori die hoc argumento Dissertatione, legenda inter observationes Pachimeiianas Possini lib. 3,

eap. 3, aslionomico calculo diligeuter subducto, demonstiat nullam anno iiccLix, post Augustum meiisem, solis eclipsim perspicuam et insignem conspici potuisse, quod et confiimat Clavisius ad an. mcclv. Igitur eclipsim hanc non quidem ad obilura Ti.eodori referendara idem P. Grantami ceuset, sed a Pachimero designari opinatur eclipsim ilkm qua; in Tabulis astrnnomicis consiguatur dic 30 Decembris anni MCi lv, qua Theodorus regnum capessivit. Haic autem eclipsis, ait, quas insignis fuit et hoiremla, veluli prienuntia habetur a Paciiimero brevis illius et infelicis iinperii, quod Theodorus ipse geslurus fuerat Hanc viri docti emendaiionem probo, et observo, quamcum texlu

Pachimeri conciliari nullo negotio posse agnosco. Scribit enim ille lih. I, cap. xm, Tneodori obitu enarialo : Nec pUue improvisus accidil hic casus, quippe pra;nnntiatus cs'esti portento ; etenim sol defecerat ad horam terliam, sexta; diei, et denss tenebia: cuncta coinprehenderant elc. deliquium istud solis, ait PacliiaKrus, casum priocipis prffinuntiavit. .Male ergo inAnnalihus sexla diei post ejus obitum assignalur ; sed recte a Grantami de eclipsi in exoidio imperii Theodori visa esponilur. At unde sexta illa dies, de qua Pachimerns, supputanda est ? Ab iraperii corona accepta die sacra nalali J. C, ait Grantami; sed vereor ne Gra;ci scriptoris menlcin minus felicitcr assecutus sit vir doctissimus. Solemne est Gricis ejus a;iatis scriptoribus dies hebdomada; numerali nota distinguerc prima, secunda, lertia etc.
Sexta ergo dies est feria vi, in
asseritur.

quam anno

illo

nr.tLv dies

xxx Decembris

cadcbat, qua; altira est coiijectura, qua chronologia

hie

nostra

Quo aDDO Theodorus obierit inter scriptores nostrates dissidium cst. Cangius in historia Gallica C. P. lib. iii, anno )23S, .\ugnsto mense affirmat, cujus opiuionem pluribus fulrit .Mauricius David sicerdos Divionensis, cujus libriim illustrs Toinardi benelicio accepisse se
Johaones Boivinus in Notis ad librum tertium Nic-phori Gregor;e profiletur. Favere huic opinioni viJetur Pachimerus, scribens lib. l, cap. sxix. .M chaelem acclamatum fuisse imperii consorlem Seomeuia Hecanmhaunis, lucliclirjne lunc cuirenle iecuniin ; qus temporis Nota indicant anni siCfLix, kalendis Januarii ; ex qun confici posset Tbeodorum .Micbaeiis decessorem, anno MixLVlii Auguslo mense diem clausisse. Verum Augusto mense anni u'CLix, Theodorum decessisse tam certuui est, quam quid aliud. Cuiu cniin constet Johannem Ducam Theodori deeessorem fato cessisse anno mlclv, quo itidem anno, Octobri mense exeunte, Theodorus cttpit, ut in Annalibbus ad annum mcclv, num. Id relatum est, et Theodorus quatuor fere annis impeiium illud admin straverit, teste Gregorio Acropolita ; ad Auguilum mensem anni mcclix deveniaraus uecesse est. Menses enim supra triennium, quos Johanncs exegit in impeiio, ita determinal idem Acropolita scribens, mense Novembri coepisse, et Auguslo raense decessisse, adeoque (luot mei.ses excurruut ab Augusto ad Novembrim, lot illi defuisse ad quadrieunium imperii. lllud pariter qualuor annoriim imperium Theodoio vindicat brevis qua;dam chrouologia dcsinens in Johanne Patoologo, quam e CoJice regi vulgavit Johaunes Boivinus in Notis ab librum 1 Nicephori Grejiora;. Insuper captam
i

fuisse urbera

.Michatlis, nolat .Nicephorus Calhstus iu Catalogo Palriarcharum C. P. vulgato a Bandurio in antiquitatibus C. P. tom. I, pag. 104, edil. Vcnet. Exploratum est autem casura hunc urbis accidisse anno MCCLXi. quocum Micliael anniim imperii secundum agcret; inde profecto liquct, iinpenuiu illud duci a kalend.s Januarii anni sicCLViil minime potuissc, tunc enim mense Julio anni mcclsi imperii tertium anuum numerasset. Firmum igiturratumquesit. .Michaelem imperii sui exordium anno mcclis .Maxsi. hjbuisse.

Constantinopohm die xxv

Julii

anno secuinlo

48
diaiii

ALEXANDRI
i)rinci|)uni
at^jiie

IV

ANNUS
in

5.

CHRISTI 1259.
non lurbale, sed Gracce admodum pru-

exitiuiii

^ibi

crearel,

tarentur,

media procerum corona imposito munereabdicare se voluit at illi non permiseruiit, ac jurejurando
:

denterque respondit, Michaele Comiieno pra?stanliorem, cui

summa

imperii dedi deberet, se tenere


sacer se-

sese adstrinxere, nuii(]uain

illi

opera,

fiile,

confilio

neminem alium contendebant. Quiniuio


natus,

defuturos: noniiuin tamen


raloris funere effluxeranl

novem

dies ab

impein

cum

nomiulli poteiilio-

cum Michaelem Comnenum multo nisu rerum Romanarum admiiiisliatioiiein detrectaie,


agere, atque deiudere provinciain pro-

res invidia

perciti in

eum

conjurarunt, atque

et lentius

ipso templo ad sacram tribus

niensam

cum duobus
ita

fra-

crastinando, et forte etiam iion

mullum
filio

ante lem-

fngieiitem

obtruncavere. Sublato

tu-

pus de Theodori imperatoris


sules

s;icranientum

tore imperaloris pueri,


talur.

de subrogando altero agi-

53. Florebat iiiter ca^leros proceres Grrecos san-

guinis rerumque gestarum dignitale Palffiologus,


cui principes liabeniis
venisset, insignibus
iniperii

datum causantem patriarcha et caeteii omiies praenon tanlum voce, sed scripto eliam tonio, in quo ea conlinebantur, non modo eum pro lali conatu non esse apud justum judicem Clirisluni
rationem retlditurum,
potius sed

moilerandas comletatem
jier-

coronis divinidrilius

misere, donec Joannes ad

maluram

coronandum,

quoii in salutem Christiani

tamen imperii

illuin abstinere

populi accessisset, suadebant atque concedebaut:


sicijue ut
ret,

jussere. Qufe vero causa^ Graecos ad

sumniam

illi

Comnenus Michael melum animo


uti

pelle-

conferendam auctorilatem impulerintj rtfertGeorgius Logotlieta

prudeiitcr sane, et

necesse erat, effeceha^c

niarunt

Haud conveniens esse Romaiium imperium, majestate


' :

exisli-

runt .

Verum Palacologum

ad

modeslia;

ac nused

|)onipam tantum prae se tulisse, aiiibitionemque


texisse eo cautius,

mero tantum,

a puerulo, qui

vel fructibus allici


:

adbuc luderet, gubernari necessarium csse judicarunt eum clavum


poterat, vel talis

tanli

imperii tenere, et guberiiacula reipublicje traclare

perduceret Theodori filium hBeredeiu imperii luminibus orbavit. Subdit Logotliela varios gradus, quihus ad iniperium evaserit. Ita
qiio alla consilia

tum

patuit,

cum Joannem

debere, qui lutam a naufragio navim, quae ad-

versariorum ventorum

vi

iiiipeteretur,

variorum

fluctunm strepilu turbaretur ac obrueretur, et ut verbo expediam, ingenti tempestale periclitaretur: ideoque gubernatore generoso, alque audace

primum quidem eum despotica digmtate exormox ta?nia eliam despotica caput exornaiit, nec multum teiiiporis processit et ipse vonant
,

lens noleus vi ab eminentioribus

et

quibus
alii

res

publicae

erant

adactus

ad

iniperatoruim culco-

modo

ad

eam ab immineiilibus

op|)iiinenti-

meii asceiidit: etenim qui in dignilale, et

busque

niiseriis

conservandani indigeret, conser-

vare posset . Subjicit pericula, quas

tum

iniperio

imminebant

in

Asia quidem

finitimos Turcos

hortium celebnores collocatum acclamalionibus piosequunlur et iniperatorio diademate coronaudus ad reginam Bithynarum urbiuin NiccTam
,

nondum
atiiue

cuin

Tartaris

rirmuin

foedus

coivisse,
iiertinie-

|)roficiscilur,

iii

qua

a patriarcha Arsenio corona

immanem aliquam
filia,

irrniitioiiLm

imperii decoratur .
57. Agit eliam de Palaeologo imperatoriis ornamentis insignito Nice|iliorus Gregoras ', et Georgius Pachymerus -, ac primuiu creditam udniini-

scere, In

Europam Micliaelem despotam Manfredo


Yillarduinoqne
Acliaiffi el

Siculo Helena
loppoiiensi

Pe-

|)rinci|)i

Anna

nilales crevisse potentia,

tlioro junclis ob eas affiatquead Naxium fluviiim

strandi inrierii auctoritalem sine insignibus regiis


iii

omnia rapere, Balduinum Constantinopoli


coiisilia

bcllica

eum

tiaiisfusain, el paulo
iiidiclo

post ipsius studiosis,

medilaii

atque

ita

uiuii(|ue ciiictum ho:

sinios,

ortlinuin
,

cunventu

proposuisse

stibus imperiuni pcriclitari. Addit auclor


36.

indignum
despotffi

videri

euiii

dignitate rugiae pioxima

Procercs ergo, qui ilind probe regerel,


:

carere, qui regiii habenas inoderaretur, atque aileo


titulo

investigare

omuiuni lamen

oculi in

Michaelem

tum ab

imperii
:

ha?rede Joaiine,

Comnenum, cujus Sffipius meminimus, ferri. Verum cum de hoc populus etiam expostiilaiidus
esset, ut

tiim a iiatriarclia
luiii

decoratum

denit|ue

dum

bel-

a Michaele

despota atque Achaite principe

cujusnam

illo;

sententi;c

esset, ipsi txpe-

gereretur circa Mngnesiam, a mihtibus clyiieo ela-

rirentur, et in queni

magis animis propenderet,

cognoscerent,

secundum gcnera el ordines inslilut;c sunl: primum quidem sciscitati illi, univeisi coiifestim, unoque ore nonalium pra-ter Michaelem Comnenum Romanarum rerum
iriterrogatiunes

eoque audito patriaicham Arsenium ingenli tiinore perfusum, ne


tuni, salutatum iiiiperatorem
;

(|uitl

periculi Joaniiis lucredis imperii \[lx creare-

tutorem ac curalorem, et euin veluti dominum propriuni agnoscere se velle falebanlur. Cum ex
Latiiia

natioue quffireretur, non

iiiulla

exspecla-

tione opus fuit,

tanquam quu; subito

Micliaelein

PaUeologiim omniuni
slulavil.

sununum

principeni

po-

Cum
iii

ScyHiuiiini (jiioque geiius

percon-

tam ipsuin quani caeteros ferire auathemate meditalum sed mutato consilio Palaeologum kal. Decembris sacraineiito adegisse, pupillo Joantii verum, nec vitam uec iniperiuin adempturum antequam is mensis elflueret, senatus et cleri seiilenliis impulsum non sine ingenti levitatis iiola Paheologo, diadema imposuisse: non taiiieii illi pcrpctuuni decrevisse imperium, sed jurejuraiido
lur,
: ;
'

'

LnfOlli.

lliil.

Ci>DSlaniir;Op

Lcnne

Allal. inler|i.

Cnea

iii.

fachym.

Hisl.

Grac.

I.

li.

ALEXANDRI
devinxisse,
ultro udiilto Theodori
filio

IV

ANNUS

5.

CIIRISTI 1259.

/.()

solio et

sceptro cossnriim.
58. Tiniuere

mox
:

sapientcs, quibns Joannes

Ubi haec audiunt legati, aliqua concossuriim niliilominns imperatorem sperahant: et mulata oratione Igitur, aiuiit, impcrator, concede nobis ab
Serris ipsis reli(|ua iiossidere. Et imperator: Ne-

Lascaris curae erat


ila

ne, uti evenit, [lurpura! fulgor


perslrinj^eret,

Palivologi

oculos

ut

Joannem
'

que

juste, neqiie dccenter liajc posfiilatis

pupilluin non imperio mdiio, sed eliani vita vel


oculis orbaiet: scTJbit
a

eiiim in ea a beat;c

primiim mcmoiiic imper;ilore patriio


:

enim

hajc

Pachymerins
liliiis

meo

loci

dominatiini habiii
:

illic

doiniiiiitionis

Joannes Thcodori Lascaris jnnioris


voce

balhu-

nica; exordia

illic

militi;e

tiente
fore,

patriarcha) dixit, se vita contcnluni

loco tan(|uam familiaii

prima incunalnila, et solo dcleclor haud ita(|iie


:

modo

ne quid gravius in se consulerelurB.

opera; pretiuin eril illiim ;imitt(!re. Legali de loco


in

Caiterum patriarcham curam Joannis gessisse, referl Georgius Logolheta % ac patriaichalu, ciim
I'aia?ologuin iion

locum
niliil

facili

negotio

sermoncm

convertere, et

cuni

habereiit,

si (|iii(I

iinpetrassenl, eo con-

obseqnentem

votis videret, nimi-

tciitos esse

quasi victdriam esseiit conscculi. Et,


c

rum ob

arctissinia;

custodia; tiaditiim

Joannem,

imperalor, excipiunt, saltciu nohis


slra permitte.

Bolero ad noin locis sa>pisitaiiue

queni Magnesiam transniisit, ut refert Gregoras, ex concepto dolore abiisse, seque monasterio inclusisse ; subrogatoque Nicephoro E|)hesino, sed inlra annum defuncto, Sebastocratoris opera ad sedem revocatum, e qua poslea ilerum dcjectum

Tum

imperator

Illis
,

siine

venationi
illis

operam dedi
et

indigniim
caiituris

videtur locis

renuntiare, ubi rursus venationi

incumbere
ratori
nihil
:

gestio,

ferarum

animum

oblectare. Quid

igiliir
:

nobis doiias? Lcgati iinpcinfit

ob piilsum juste

sacris

Palffiologuni,

cum

Joaniii

responderunt
sed
:

Ego (luidem,

imperator,

oculos adussisset, suo ioco videbimns. Obsecumla-

si

pacein ex

me

liahere coiicupiscitis .

runt PaltCologi ambilioni assenlalores, qui ad colligLndam graliam populumque fallendum, sparsere nonnulla pra?sagia, quas ipsi

Et infra

Volo Latinos,

qiii

Constanlinopoli sunt,
iiarlcm |icrsolvant,

Roinano imperio eam

tribiili

imperium por-

qure inlroitibus proportionc respondeat.

Hajc

si

Pachymeiius. Tradit idem auctor, sultanum j^ithiopuin 59. magiiilicam legationem ad Pala^ologum decrevisse, atque inter ciclera inunera oralores obtulisse camelopaidalim , deque coeundo foedere iiiterpeltendebant, ut referl
lasse,

prffislare annueritis, paceui comjiono, sin miiiiis,

illumque nefas duxisseGhristianos


hostibus pacem facere
sed
:

cum

cru-

cis Chrisli
iis

sed a magnificis
;

verbis cjus opeia longe abfiiere


,

cum

iion in

finitimis Saracenis

catholicis

expugnandis

omnes conatus viresque

collocarit. Transmisisse

Ueo auspice, iit ita dicam, Lalinorum legali coiifusi Constaiilinoiiolim remcant . Ul vcroalroces minas Pala^ologus in opus perduxcrit, atqiie Balduinum Constantinopoli deturharit, suo loco (juas si dicetur. Hactenus de Gnecorum rebus cuipiam fusius receiisuis.--e vidcar, veniam dabil, historiam Ecclesiasticam illustrandain ob si ad conjunctioncm mutiiam id factum aniinadverteedico,
qua3,

pugnam

multo Romaiiis

utilior erit. His

ad ipsum etiam sub priinis imperii iiiitiis oiatores Balduinum, refert Logotliela qui cum pro confi:

ciendo foedcre amissas lerras repetcrent, PaUcologum duro responso ipsorum [letila post varia ver-

Jam Syriaca; res sunt dclihaiuLT. C Qucedam de Hospilfilarioriim el TemplarioRetugit quidem oratio lugurum Ordimbus. brem Teriae-Sanckc slalum exponere. Ardebat
rit.
I
.

borniu ludibria refregisse,


inlenso in Lalinos studio':
60.

qus

ita

exponil auclor

iniiluis

disscnsionibus infclix

illa

Syriffi

portio,

qiia) Chrisliana sacra vcnerabatiir, nec

immanioeos,
fidei,

Lalini, qiii Constanlinopoli erant, ct lialle-

res hoslcs quani ipsos Christianos


vitic religiosa;

imoquam

duimis illorum forle moderatorad impcratorem


gatos pratuniida (inajilam et p;cne absurda
rilantes miserunl. Conteinptius

(|ua)iiii-

nauuiue erga

qui ac S;iraceiiorum conatilnis coiitiuenilis scse devoverant, sentiebat. Concilaiite enirn liumani generis lioste

profcsjione propugnanda;

peratorein,

tanquam qui tum piiinum


aflecti

iiiipciiuiii

imbiilos miitiio odio cx iiisana a^niulaaiiinios, Hospilalarii

assumpserat,

immodcralis postulatiouiluis
facieii-

tioiie

conccpto

taiitam

Tem-

urgebant
lcs,

et

ab ipsa Thessaloiiica inilium


sibi, et rcliquani

plariorum slragem edidere, ut vix acceptie cladis


nunliiis supcrcsscl. Coiiiinoli iiiox
(iiii iii

Conslanlinopolim

omnem regionem usque imperalor coiicederet, poscebant. Quibus auditis imperator ad eosdem responsum lcpidum sane, nc(|ue invcnustum, dedil: eam scilicet urbem sui patriam quodaiiimodo esse in ea patrem suum, quem ipsi optimo noverant, magiuim domesticum principaliim ohliut

eam

Occidcnte

versahantur, ad fusum rratriim saiigiiiiicm nlciscendiim, in Orienlem confinxere. Tiini ne opulentissimas possessiones ac
fuiieslas

domos

amillereiit, post
(luid

adeo calaniilates ac discordias

aliud

exspectari poluit

quam

(|uod
'

divinum oraculum
in

comminatur?

Omne

icgnum

scipsum divi.

nuisse
illius

in ea vita;

(inem

fecisse, in

eaque cadavcr

sum

desolahitur, el

doiiius snpra doiiuim cadet

sepulturiB

potest

mandatum. Quomodo itaijue fieri eam urbem extra potestatem meam esse ?
lib.

Quid porro de Hospitalariorum religioso cnltu sancilum sit lioc aiiiio a Pontilice pra;lermitlendiim non est visiim, necobruendasilenlio insigniu
l.uc. c. 21.

Pachim. eod.

'

Lugotli. ubi sup.

Georg.

I.ogolli.
'

ubi sup.

A^N.

ToMUS XXII.

Ray^.

III.

50

ALEXANDHl IV ANXUS

6.

03.

CHRISTI

1260,

religiosi iUius Ordiiiis elogia, qiue siibjeclo Di|>lo-

religiunis

dictteque terne subsidium

redundare
iutcr fra-

male conlimnUir
(52.

'

noscuntur.

Mayislro cllialiiLusIIuspilalisS. Joaiinis

Sane quia intelleximus,

i|iiod

Hicrosol.
Cuiu Ordinem vcstruni oninipotens Dominus in Ecdesia sua, vclul columnani ininiobileni, supcr obedieniias basem erexerit ad fukinienlum neccssurium Ternc-Sancl cujus estis allilcl;f
,

tres vestri Ordinis mililes et alios nulla dislinclio

pcr aliquam iiuiumentoruui diversitatem, sicut in


plerisque aliis consimilibus
lit

rcligionibus, obscr-

vatur

propter (|uod conlingit, quod


(lui

mullorum
iiisislere

nubilium,

mundi

leliclis

illcccbris, siib cjus-

inclyti, robusli puyilcs, ct


jiro

propugnatoreselecti,

ct

dem

vcstrcC religionis

babitu cllgercnt

cujus defensione ad proeliandum proelia Do-

lirffidicta? lerra) pra;sidio,

erga praifatum Ordinem

mini contra sui Llaspliemos nominis salvificic crucis vosarmis iusignibusaccinxistis cum cliani vos sitis proprius Dei (grex) egregius, gensmagniflca, et strenua mullitudo justorum cousilium
; ,

ciiarilas

rcfrigescit,

nos cupieiites ul idem Ordo

continuis, auclore Doinino, amplificetur


dis,

commo-

et votivis

concrescat augmentis, Apostolica

vobis aucloritate conccdinuis, ut nnaniniiter statucre, ac dciiiceps inviolabiiitcr observare possitis,

et

congregatio fortium, Rcgis

rcgum

in

quorum

revera nianibus gladii sunt ancipites, et ardentcs luccrnae ad faciendam vindictam in nationibus, et

(quod) apud fratres militis ejusdem (alterius) Ordinis clilamydcs nigras deferant, ul

scrulandam Domini civitatem, dignc ipsum Ordiiiem et vos tanciuam Clirisli niilites, in quibus
suscitavil Doniinus in
illis

Ordinis fratribus discernunliir

in

ab aliisejusdem bellis autcm,


et

sive in prceliis utantur jupellis et aliis superinsi-

partibus furtium Maclia-

gniis

militaribus, qiiaj sint coloris rubei,


sit in vestri

in

Lreorum siiiritum, et aliorum vetcrum earumdem partium bellatorum, congruis iutendinius roborare favoribus, et condiguis gratiisadaugere
;

(luibus eliam cnix uibi coloris

vexilli

illa-

que vobis conccdcrc, quaj ad iucremcntum


'

veslra3

Alex.

1.

V. Eii. cL\5ii.

modum assuta, ul in hujiismodi unifurinitate sigiiorum aniniorum identitas evidenter appareat, cl ex boc per consequens salus provcniat personarum. Niilli crgo etc. Datum Aiiagniae 111 id. Auiiusti, aiiiio v.

ALEXANDRI

IV

ANNUS

6.

CHRISTl

1260.

1.

Pace ab Alexandro oblala repulsa, Man-

fredus varios moltis cxdlat, lloreniiitos in Sener^ses infanste pnr/nantcs sulijnfjat. Putilo

emeritus narrat, qiio Pontificem inter Manfredumque sororium coiicordia} iiiterprei forel ; eo conMaiifrcdus arma in Gncciain adversus Palaulogum scliismalicum imperii jiro Jounne Lascari nioderaturem convcrtcret (dequo bello nobis
silio, iil

utraque
ret,
sis

Sicilia

Manfredo,

cum

(jus lyranniiiis

lerror se pcr ditionem Ecclcsiaslicam circiimfcr-

Alexander Anglicanorum auxiliuruin

proiiiisaiii-

inferius
fcssiis,

agenduin

eril)

ac Puntif .x pra-tcrilis bellis

delusus, ad ineundain ciim victore pacem

cum

ingenlia mala, (ina; Saruccni Manfredi


Ilalia

mum

adduxerat anno a virgineo partii millesimo supra diicentesimum sexa^csimiim Indictione tertia, nisi tyrumuis, (|ui urreptum scelere sccptrum

stipeudiarii religiuni Clinstiunie in

infere-

bant, perpindcret, ac Siciilurum cilcrioiiim ulle-

confirmare solemni foedere pnlerat, nimio Sarracenorum, quoruin vitia inducrat, amore, lioneslissimas leges non minore
flugilio

riorumve, qui ob defensas EcclcsiK partes patria bonisque dejecli erant, misererelur, Marino Capetio

ManfreJi oratori eas leges foedciis dixit, ut


ac Saraceni uti reli-

quum amentia
De-

cxules bonis restitiierentur,

respuisset. Accesserat superiori

anno, tcrtio

gionis hostes a Manfredo pellerentur.


2. Verum tyranniis, cum justis postulatis annuere debuisset, a Deo adversiis, atque in Siracenis spem omnem collocans, non Saracenos ejecturum, scd tantam novam eorum nuiltitudinem,

cembris

die,

Gra?cia Peloponcusi... Despola, ut


'

Matllia;us Spinellus

Juvenatio Manfredi eques

Mallh, Spinell. in Annal.

iMs,

ALEXAXDRI
quanla ernt
rat!.s

IV

AXXUS
:

6.

CHRrSTl 1260.
aliorsum oorum consilia,
Pergit
:

51
rei

slipalus,

accersilurum resporulil

nc

ria proditione versa

dicla im|iia faclis implevit. Addit

namque mcmoTarentmo porlu

exilu frustra exspeclalo.


diclus

auclor adeo ingenlem Saracenonim, qni cx

quod Jnrdnnus comes cum Thentonicis secum


o Contigil in

Africa venerant, multiludinem in

morantibus

Senensi populo

cum

parte Gibelli-

vigesiina sexla Maii die exscensionein fecisse, ut

norum,
f

regis auspiciis, in Florentinos

eosdem

et

Earensis ct Ily.jrunliinis agri ea coliiivie complerentur. Excibatex Africa ManfredusClirisli lioslej,


ut Clirisli vicarium crudelius vexaret,

lutores

eorum

virililer irruenles, ipsos

conimissis

jaclalasque

hinc inde coiiflictibus expugnaverimt. In cujus. expugnationis evenla sic polentia Florentina deflornta emarciiit et defecit,

olim a Friderico palre minns, sancluarium Doniini genlibus a se projtilulum iri, renovaret

quod ex

eis

com[ilicibus

pr;cter occisos gladio,

eorumque quorum non

Saracenos enini decima Julii die in Campaniam efludil, a quibus quam imp'e sacra siiit proculcila,

non

altinet dicere.

Adversum quos

FiandritE co-

mes

excitus

esl,

de quo sequenti anno. Manfre-

dus vero mense Sepleuibri cinctus exercitu in Picenum atque ^Cmiliam irru[)il, gravesque tumuUus concitavit. Susceperat nimirum Gibeliinae faclionis patrocinium, cujus ope ad universrc Itacontendebat; Hetruriain eliam, liae dominatum
profligatis Guelphis Ecclesiae foederatis, gravi tur-

fuit numerus, perscriptuscaptivorum solummodo, quos regius carcer adstrinxit, ([iiindecim inillia et ultra numero computentur. Versi sunt itaqiie subilo dies solemnilalis ejus in luctum, sublatis in opprobrium honorum insignibus. Itaque eorum

su|)erslitione

'superbia) de[)05ila,
,

qiii

dum

in iio-

nore essent non inlellexerunt

inlellecta

regis

bine paulo ante conciissit.


3.

renlinis acrius infestarenlur,


;

Dediderant se Manfredo Senenses, cum a FIononnullasqiie cladcs

ejusdem mandata devote suscipiunf, et reverenler ejusdem plncitiscolla submiltunt )). Tribuunteam Florentinorum clndem Ricordaniis ac Joannes Villanus ' nonnullorum Gibellinnc faclionis, qui in castris versabanlur, proditioni, quos ita cuni
'

hoste coospirasse aiunt, ut conserto proelio


arri|ierent
,

fugam

ab iis accejpissent ad quas ulciscendas Jordanum Mnnfredi ducem cum OLtingentis equitibus exceperant.
quffi

ordines(|ue dissolverent
flore

proslrato

ilaque reipublicEB
hiTserant,
5.

reliquos,

qui Florenlise
infelices

Non

iis

tamen auxilinribus copiisMnnfredi,

metii perfusos victori portas aperuisse.

Senensibus se conjunxerant, perterriti Flo-

Secundishujus tyrannisuccessibus

rentini, adversus Senenses exeunte


sto castra

movere

mense Auguquam expedilionem annnymus


ila

alteriiis

tyranni marchiae Tarvisinae Alberici nimi-

rum

fratris Ezelini, exitus

0[)ponamus, ex quibus

auctor GibellinK factionis

describit

'

EoJem

discere Mnnfredus potuil

quoque tempore civitas Florenlina cum pnrte Guelphorum etc. ad obsidionem civitalis Senensis, commorante ibi memorato Jordano comite cum
slipendiariis regiis, Tiriliter prEesumpsit accedere,

probam felicitatetn, parentum gremio virgines,


u.xores a virisarripuerat,
;

diulurnam nou esse imRapueral ' soBpius Albericus


ul stiiprum inferret, utlibidinem effusam non

faclaque

ibi

niora,

quam

voluit, et

ujque ad

civi-

tnte

tatem eamdem, ingenti depopulatione peracta,


exercilu numeroso, qui armatorumtriginla millia

satiaret quam irritaret pari quoque crudelihumani fundendi saiiguiuis avidissimus, sui terrore omues op(iIeverat sed tandem, divina illum urgenle viiidicta, cum ad caslrum S. Zenonis

tam

continebal,

ad invadendum

via

niontis

Alcini

se recepisset, Pnlavini, Vicenlini, et Tarvisini

ob-

quem
bant,

victualibus et aliis

opportiinis

munitum

sidione

eum

cinxere, ac post

mensium quatuor

Florenlini prfedicli tunc in


i)er

territorium

eorum potestate teneSenarum prope civitatem


superbe processe-

oppugnafionem, a suis in hostium poleslatem cum uxore. filiis sex, ac duabus filiabus redactus est,
i|)se

eamdem

ad duo fere

inilliaiia

per Tar\isii plaleas raptatus gladiis in frusla

runt, qui per aliam tutiorem

viam illucindemnes

accedere poiuissent .
4. Accessisse

Florentinos spe occiipandarum


,

reftrunt ^ Ricordanus ac alqiie ita cum nonnullis SeJoannes Villanus (1) nensibus Guelphae factionis rem medilatos ut porlae urbis venientibus aperirentur; sed contraproditione
:

Senarum

demum flammis absumptus. Nec victorum ira insontium liberorum sanguini tem[ieravit, quos pariter cum ejus uxorc interemit. Ita intra undecim mensiuin spatium divino judicio
concisus, ac
Ezelinus, atque Albericus,

quorum

potentia

ca.'!o

Kquata miseris videbatur, inisere perierunt, oinnisque eorum progenies ad aeternum dedecus excisa est. At ab imiiii hominis supplicioad voluuta-

'

ADODvm.
c. c.

Sic. rer. aoclor.

Nang. in
I.

gesl. S.

Lad.

tioc an. Ricor.

Hisl. Flor.
I.

lol.

ixii.

n.

Jo. Villan.
*

\l.

c. 8. el seq.

Plolem. Lucen.

'

Ricor. Hist. Flor. c. 168.


I.

'

Jo. Vill. c. Sl. et


I.

alii.

' .\lo-

Kicor. et Villau. ubi sup.

nac. Pad. Chr.

iii.

Bomf.

Uist. Tarvis.

v. hoc an. et

alii.

adnotal vetus auclor Chronici Senensis, vulgati Rer.

commissnm fuisse hnjus anni die iv Seplembris tom. xv. Porro infelici hoc p'a!lio Florenlinorum ac LnceDsiuni rcs plane allntas fuisse hisiorici omues narrant, nec silet annalisla. Quol vero e Horeulinis Lncensibusque ceciderint, non sane convenit inler plures, cam Senensis chroDici auclor ultra decem m llu caesos, undecim millia captos scribat ; alii ad XV millia caplos memorant. Sed de numero parum
(I)

Proelium illnd

memorandum Senenses

inter acFlorenlinos, iisque adjnnctos Lucenses


Italic.

cnrandom cum de

re constet, nam Senenses Florentinorum ar.em aRcranl. Denique Pisarum urbs Floreniinorum jugum cxcnssit.

montem

.\lcinum everterunl,

ac

eorumdem Horenlinorum oppiJa ixvil


MaKSI,

52

ALEXANDRI

IV

ANNUS

G.

CHRISTI 1200.
:

rias pioruni popnns ad criiiiina cxpianda snsceplas

instrumeiita, et amntori.Te cantilenffi


pffiiileiitium lugubris

sola cantio

digrediaiiiur
6.

(1).

audiebatur ubi(|ue, tam in


:

De Flagellantmm

tione, et erroribiis.
tissiino spirilii

Insuela;

Iiwresis origine, dilata-

civilatibus quain in villis

ad cujiis flebilem

mo-

poenitentia! ardenfiiiiE

conciissam totam Ualiam,

in

dulalionem corda saxea movebantur, etobstinatoriim oculi se a lacrymis non polcrant continere.
Mulieres (|uoque tanta3 devotioiiis fueruiit
expertes, sed in cubiculis suis
lares, sed
catge,

flngiliorum ccena anlea vohitaloatur, ac llagranlissiiiKT |iietalis

minime

sensu delilmtos

populos se

flagellis

non taiitum popuet virgines deli-

pulilice ca^deie caipisse,

acdivinam inisericoidiam
Italiic
:

etiam matrona) nobiles

abscissis singultihiis

inclamare, rem(|ue Perusii


nionaclius Patavinus

cum omni
omnes
:

honestale \\xc eadeni faciebant.


discordes ad concordiam redie-

primum,
(2)

deiii

Ronune inclioalain, universos

Tiinc fere

populos pervasisse,
eos,

narrat

runt

usurarii et raplores male ablata restiliiere

In iintum itaque timor Cliristi irruil super quod nobiles pariter et iynobiles, senes et juvenes, infantes etiam quinque annorum niidi per

festinabant, ca>lerisiiiie divcrsis crimiiiibiis involuti, |)eccata

vanitatibus corrigebant.

sua humiliter confitentes, se a suis Aperiebantur carceres,

plaleas civilalum, operlis

tantumdem

|)ii(lendis,

dimitlebantur captivi, et cxules redire ad [iropria


tanta enim ojiera sanctitatis et mitam viri quam feminai ostendebant, ac si limerent, quod divina |)otentia ipsos vellet igne coelesti consumere, vel hiatu terrae subilo alisorbere, aul concutere vehementissimo terraj motu,

deposila verecuiidia, bini i^rocessionaliler incede-

sunt permissi
sericordiae,

bant

singuli flagellum in

manibus de

corrigiis

cum gemitu et |)loiatu se acriter super scapulis usque ad effusionem sanguinis vercontinentes, et
et effusis lontibus lacrymarum, ac si berantes corporalibus oculis iiisam Salvatoris cernerent jiassionem, misericordiam Dei et Genitricis ejus
:

seu

aliis plagis,

quibus divina

jiistitia

se ulcisci de

peccaloribus consuevit. Super


sas provincias est diffusa,

ista

vero iioenilentia
per diver-

supi^liciler deprecantes, auxilium implorabant paMiilenlibus est placatus, et iput qui innumeris parcere inii|uilales proprias cognoscenlibus sis
:

repenlina, quje ultra etiam fines


cres, sed et sapientes
tur, cogilantes

Italia;

non solum

viri

medio-

non

irratioiiabiliter mirnbaii-

dignaretur.
in uocte

Non solum
decem

itaque in die,

cum

cereis accensis, in

verum etiam hyeme asperrima,


civila-

unde tantus

fervoris imiietiis prove-

nirent .
8.

cenleni, uiilleni,
tes et Ecclesias
liler

millia

quoque per

Penetrasse Flagellantium ritum in Germa'

currebant, et se ante allaria liumi-

iiiam tradit Henricus Stero


sisse,

ac

rem

Perusii

emer<s

proslernebant, pra?cedentibus eos sacerdoti-

cum monacho

Patavino consenlit, acsuppli:

bus

cum

crucibiis et vexillis. Similiter in villis et


ita

clamantium ad Dominum resonare videbanlur simul campeoppidis faciebanl,

quod

a vocibus

cationis obeunda! modum ita describit Erat modiis ipsius poenitentiu; ad paliendum durus, liorribilis, et miserabilis ad videndum iiam ab
:

slria el nioiitana.

7.

Silueruut tunc temporis omnia musica

'

Slero

a|iuil C.an.

auliq. lecl. loai.

i.

pag. 289.

historias libros duodecim cum nece Alberici concludit, qua?.dam adnotat, quibus lucluosi bujus casus bisloria (1) Rolandinus, qiii Tarvisinae temporuin cliaracleribus aple distinguilur. Narrat igitur Tarvisinos una cum arniis socioi'um sub ijisis ineuntis Julii l;,ilendis obsidioneui aicis S. Zenonis in Pedemontanis capisse, quibus urgentibus, cum Allicncus pioditione Germanoinni, quorum pia'^idio defendebaliir, deslitutum se piopugnaculo exteriori senliret, una sibi relicla interiun turri, in qua se una cuni nxore et liliis concluserat, permisit familiaribus suis ut se vivuni cum fdinilia bostibus traderent. IUi paclo cum victoribus iaito vilam redcmeruiit. Albericus vero cum u.vore el liliis vemt in manus bostiuin, a quibus ipse cum bliis sex in fiusla concisus fuit. Uxor vero et filia; gemina; in incendio crematffi. Diera autem ca:di3

suis

bujus assignat i.xvi Augusti.

iMamsi.

ba^resim impiam degeneravit. De anno constat inter omnes (2) CcEpit hoc anno Flagellantium secta, qua; a religiosis initiis nata in nam in eo quod scripsit de coajvos scriptores, uno exceplo Jacobo de Voragine, qui episcopatui.i Genuensem sa?culo hoc exeunte lenebat rebus Genuensibus Cbronico, vulgUo a Muralorio Rer. Italic. tom. ix, exordium ejus anno sequenti Mi;clxi assignat. Forle lamen excusandus est, quod Genuenses faciie pius iste furor nounisi ineunle anno sequenti correpsit. Ulcunique res sese babeat, ab lioc anno avelli iiou pole;t, rcliquis oinnibus scriploribus assenlienlibiis, pri'sertiin Bartholomffio Scriba, qui Annales suos Genuenses Callarum continuantes cum anno ucrLxiv claudii. De niense nihil ccrti proditur, quanquani anonymus auclor Memorialis ])Otestatuui Uegiensium, vulgali a Muratorio Rer. llalic. tom. IX, tradit die fesla Omuiuui Sanclorum Mulinenses, solemni verberantmm supplicatiiiie indicta, Regiuin venisse,, eorumque exemplo niotos Regienses verbcrantiiiiii supplieationem instituisse, et Parniam se contulisse die Marlis poat festum Oiiinium SanctoiumLocus ubi primum coiliones ista' coeperunl Perusina iirbs slatuitur ab omnihus. Quo vero auctore co-perit, vel in ipsis quidem ejusdem exordiis inconiperlum fuit. Nain Uaillrdoiiucus scriha, qui tuiic ,\nnales suos Genucnses digerebat, vulgalum fuisse Iradit rebgiosum liunc moluin cxcivisse pueruin queiiidani, adliuc in cunis vagientem quanquam non defuisse ail, qui ejus auclorem dixcrint Hereinicolam qiiemdam, ([ui pro concionu Pcriisinis indixil, ut immineus nrbis su.e excidiuni pttnitudine avertereiit. Sed Jacobus de Voragine melius seriliit motum bunc ccepisse u paupentms el siinplkihus vi Tasciii. Ea occasinne lites et disconliasplane nuiltas cnniposilas fuisse notant omnes ; quin ct exules multi, quos patriasua extories potcnlia partis adveis.T egerat, remearuut ad propria. Sed ab i|iSO fere ejiis exordio bKresim intcr eos gliscei'e cuepisse, ileduxisse mibi videor ex lis, qua; ad buuc annuni notat Ricohaldus Ferrariensis in historia iniperatoruiu quam n Sacrilegus habehalur ex Eccardi scriptor. medii ;cvi tom. i, dedit Muratoi-ius Rer. Ilalic. lom. ix ; scribit enim ille de verberanlihus
; ; :

uon ageret . Brcvi tanien furor iste cessavit, vel sallem elanguit ; nam tesle eodcin Ricol)aldo, post Januarium sequenlis anni mcclxi, paulatim defuit ea novilas, qua; appellata est verberamenlnin . Verum privalie Flagcllanliiim coitiones non ila brevi cessarunt ; quin ct tiinc instituta fuisse notat Spondanus ad bunc annum religiosorum hominum sodalilia, qui certis per bebdomadam diebus pium hunc pojnitudinis ritum prosequercntiir. Vix tamen eredo sodalitia pioruni bominum, ulcumqne omnia, ex lunc ciEpisse, nam velustius habuisse initiuin duduxisse mibi videor ex iis, qua: narrat anonymus auctor .Meinorialis potcstalum Rcgiensium scriliens ad hunc annum,
qui
id

Rcgienses
louilius

suos, Mutinensium

exemplo

excilos, convenisse simul

omnes ad verhera
lioniiniim

sihi inlligenda,
'.'

omnes

scilicet

cum episcopo

el c/onfu-

omutum

societutum.

Qnsnam

societatcs ista\ nisi

pinniiii

sodalitia

Insnper Liiutlensium sodalitium Fiorentiie aiiie


.MaiNsi.

liquot aiiiius vigussc dixinius in nota ad aiinum

MCCLlv,

.i/i.

ALEXANDRI
umbilico
surjiiiii

IV

ANNUS

P).

CIIIUSTI

1200.

53
:

corpora (lciiiulanles, ()ua(lain vesle partem corporis infcriorem usque ad lalos tegenlem habebant, et iie (luis eorum apnosceretur, cooperlo caiiite el facie

claiii,

ac pariter alihi ferro ac flamiua dekUuii

tulisse

vero iauiam ex Galliis erupisse, atque

m
:

Germaniam,

tiim cx ca in I^oioniam sc diffudisse

iiicedebant.

Froceile-

ex italia vero in Gailias serpsisse

vidimus superius.

bant etiam bini, terni, tanqnam clcrici, vexillo pnevio vel criice, flagellis scmeti|)SOS bis in die per
triginta Ires dies, el (leindein menioriaiii leniporis

Auctoris verba addiiciiiius.


41. Flagellaloruiu

(iuffidam secta, qux' pri-

miim
nia

exGailiiset Parisiis manasse ferebatiir, erroiii

huinanitalis Domini noslri Jesu Cbristi super ter-

res nuiltipliceset pravilales coiitinens,

Aleman-

ram

apparentis tamdiu crucianles, quosque ad


canlilenas, qiias de jiassione ac morle

mox

coaiescens, et fnnicnios sua) perversitatis

(|unsdaiii

dilatans, etiam ad Poionia; regioncs pervenil. Iiice-

Doniini diclaveranl, duobus vei tribus priicinen-

deiianl siiiuidcm liomiiies seclam liujusmodi professi,

Ecclesiam vel in Ecclesia compleverunt, nunc in terram corruentes, nunc ad ccehim


tibiis circa

processionaliter velalis capitibus, in clanslra-

lium
dali
:

morem
fl

nuda rum,

bracliia erigentes,

non

obslaiileluto vei

iiive,

igcllis

corpore usque ad umbilicum denuqiioque quadruplici corrigio connoiii

frigore vel calore. Miserabiles itaque gestus ipso-

dalis, et

nodos babentibus

exlreniitutiluis,

verbera niultos ad lacrynias et ad suscipiendam eamdem poenitentiam provocabant.


et dira

allerius

dorsum

acriter ca?debat.

unus Agebant insuper

slaliones, varias geniifl(.'xioiies inirabiles, caneiido

Sed quia origo cjusdem poenilentuB nec a Sede iiomana, nec ab aiiqua persona auctorabili fulciebatur, a

carinen, quilibet juxta dislinctioiiem sua; iingiiae,

incondilum
colluvies
(|iiainvis

cum

ex variis iingnis ct nalionibus


esset.

quibusdam episcopis
coepit baberi
iii

et

domiiio Hi;nrico
te-

ipsa coiicrela

Mutuo

insiiper se,
(iiian-

duce Bavaria)
pescere cepta .

contempUii, Tinde

brevi coepit sicut res

immoderate

coii-

non ordinati, sed laici essenl, de tumcumque enormibus peccalis confessione


asserentes seclam

aiidila

absolvebant, et poenilentes solemuitcr inducebaiif,

Nec mirum cito iabefactatam corruisse, cujus fundamenta super firmam petram jacla iioii
9.

suam

animabus

iiropiiiijiioriim

Deo placitam exislere, el suorum, eliam damna-

fuissent. Dictis consonanf, quac ex Argenloracensi

toriim in inferno existentiiim, et cados possidentiiim, et suis diiin

atque ex Parali[). Urspergensi referunt novatores '. Ulvero ea res nonnullos viros pios
Cliroiiico

obirent adferre

solationes

et

profectus.

Dum

magnas conautem secla lia^c


de Cracovia,

gaudio perfudit, qiiod sanclitalem redolere


videretiir, ila iionniiUos italia;

ipsis

priiiium Cracoviam advenisset, Ecclesiis visitalis,


et

tyrannos exterruit.

velut poenitentiis explctis


,

illico

Manfredus enim ac Palavicinus, ut teslatur Monacbus Patavinus ^, perliorruere melu, ne populi eo pietatis sensu delibuti, Ecciesiie i^artes aiiiplecterenlur, ac urbium, in quibus tyrannidem corripuerant, cives redintegrata inter se concordia,

Prandotha episcopo ni celeriter inde recederet ca<ceresiili comminant(!, sc evoivif. Sed in cseferis
Poionica; Ecclesia; dioecesibus, Janussio arcbicpi-

scopo Gnesnensi, et

aliis

episcopis IVilonia;

eorum
sub

errores delegentibiis, principibns Poionia', ne quis

omnique odio deposito

conciliali,
:

servitulis ipso-

Polonorum

errores

liiijusmodi

sectaretnr,

rum jugum

dejieilerent

(juare gravissimis pcenis

gravi |ioena et bonoriim conHscatione mandanfibus,


secfa ifisa irrisaef sprela est
:

id poenileiiliae publica)

genus vetuere.

apud vero

alia

regna

10. Descivit postnioduiii eapceiiilentium pietas


in bairesim foedissimam,
ctitatis

igne et gladio delela, errorque, cicleris ejus sectatoribiis illum

quodque ciim tanlx

sanvi-

dcserenfibiis, et qiiod laudai)atur,

pom|)a pulciierrimum iniliuni (hixissc

debatiir,

dsinonis arte

in scelus et flagilium abiit.

execrantibus, siibifo disperiif . Repulhilasse eosdem errores infer Flageliantes nondnm iapso abiiinc sa?culo, visiiri
claiii
,

SilTiidus'

enim

lucc de lineresi,
iis

(piam penlilissiini
cl

suiiius inferiiis
,

eamque

se-

quidam
laiitiiim

qui sese

aggregarunt, simplicibiis
:

cum Poloniam, Ungariam


Hic

(iermaniam
'

credulis mentibus afflavere

Mulla millia

flagel-

corripuisset,

piodierunt in mundiim, dicentes iiemisi iii laii

dissolulam.

Clemcnlis VI severioribus edictis nonnulla de Sedis Apojtolicae


lia;reticis,

nem
per

ab omnibus peccalis absolvi,


versaretur. De

secta

diligenlia in exscindendis

qui lioc femin

mensem non

eadem

secta infe-

pore vigebant, adjungamus.


12.

lici, (iiKC iiiiscre

suorum corpora

excariiiflcabal,

Navarunt diligenfem operam


iuereticis

perse-

aiiiinasiiue

aiternis

crucialibus addicebat, tradit

quendis
iigiosi
,

eorumiiiie
sacra;

fauloribus viri re-

Joaiines

(liiamvis sncris

Longinus* ipsos inter caiteros errores, ordinibusnon inilialos,confessinnis


sibi

quibus

inquisilionis

exercendae

sacramenlum
ctasse
:

inutuo iinpeiliii sacrilege


asseruisse, posse se

alTe-

tuiii

eliaiu

parentum

atque amicorum aniinabus dainnatis eo paMiitenlia3 genere maxiiiium soiatium alTerre sed episcopo:

commissa. Veruni cum nonuulli magistratiis eoriim zelo noii obsecundarent in sentenfiis, quas tulerant fidei censores, iii ojius adducendis, non ieviler eorum dignifas, atque aucloproviiicia erat
rifas

obsolescebat, ac pia consilia refardabantur.

rum ac principum
'

diligenlia brevi in Polonia exstin-

De quibus

cerfior facfus Aiexander, Apostolico diplomale' conlulit, ut magistrafuiim liiijiisniodi

Novat.
'

cpiii.
Iii

.\ni.
1.

c. S.
11.

col.

jGI.

'

.Monac. Pad. Clir.


I.

I.

iii.
'

SiffriJ.

Cjjit

an

seq,

l.ongin, Hisl. l'ol.

vii.

.\iinal.-loin.

xv. an.

Clir.

1J49.

Ex'.al,

in

Buliar. in Alei,

54

ALEXAXnRI
(

IV

AXXUS

6.

CHRISTI

1260.

segnitioTn cenpuri* po?sent

asligarc, at^iiie eliain

salario reciiiiunt,

cum

propriis
aliis

omnino crucibus
liabenf, et

eos iKieiiiim comniunione pellere, ui;igislratus(]ue

argenieis, aureis, vel


vesillis
rii
i

(juas

cnm
sin-

snbmovere ac ne ipsorum pin sollicitiido improbonim liominnm iieiiuilia elmii [losset, sin\it'
:

si

liabent, et ]iortare consuevernnl; cleiiliarimi

quoquc
vel

cap])cllariim
jiro

quarum

ut (nioscumqiie
nieiila
a.l

aci

exliilienda

scri|)la

et iiistru-

giilffi

laiitumoctu dcnarios
ciim
jiroiiriis

eodein salario reciet vexillis, vel

cognoscendas fidei cau?as speclantia redeuntes ad Ecclesiam anatliemate liberarent clerum popiilumque loci, in i]iio versarentur, convocare possent, ut [leritos ac pruadigcrent
:
:

|iiunt.

cnicibus

cuni alicnis etiam,


cofis,

siciit ftiit

liactcnus coiisuefum,

indufi ve.4imentis sericis, aut su|icrpclliciis, sive


in

eodeiii

feslo

(nimirum

S. Marci)

vadant

dentes

viros

in

fercndis senfenliis

adliibercnt

processionalilcr anniiatim ad Basilicam

sujiradi-

acccdentibus navatae openB gralia quadraginla dierum indulgentias conferre denique sine forensi strejiitu, submotis advocatis, nninus exer:

ctam, recc|iturl salarium vcl presliyterium consuetuin, quod eis per canonicos ejusdein Basilicae,
et

iinuiu defamiliaribus nostris volumiis exhiberi.

cere posscnt.

Alii aiiteni
et

monathi,

fralrcs Miuores, Pra:dicatorcs,

Immiiiebat non leve fidei censoribus periculum, ne qui liajreticorum partibns contaniinati
erant, insidins

cuin

eorum

Titre

instruercnt, ac

tum

alii cujuscumque Ordinis eodem festo processionalifer vadantad Basiiicain memoratam, elc. Incutit iis

Eremita;, ac religiosi

crucibus in
qiii

maxime
ficisci

in itinere,

necessitas
in

compelleret
bsretico?

cum

Romana
in

in alium proquare Alexander, provincia Andream Minoritam

cnm

ex

uno loco
:

anathema,

lianc

constitutionem

violarint.

Dat. .\uagnia' XII kal. Maii,


\h. Eilicta Pontificis in

exercondarnm
cisset,

lcgum muneri
poenis

prffife-

gravissimis

intentatis

jirirsulibus,

clero, ac magislralibus- injunxit,


gati

essenl, ad

itcr tiito

ut quoties roconficiendiim stipatorcs


et

Hicc ad vetcres ritus observandos prosterennda non duximus. JVunc alia iii jnre Ecclesiastico defendendo Alexandri edicfaconjiingemus. la Scotia Alexandcr rex acerbiore fcresiaslico in Scotia.

anno vi . defendeudo jure Eccle-

darcnt, Imperavil' etiam Andrea;

Bartliolomajo

bat

causanim

fidci

cognitoribus, ut ba;relicorum eofisco

ritate

animo Joannem Cheainum Apostolica auctoGlasguensi sedi praifectuin fuisse, conquecsl

rumque fautorum bona


dave di^tralierenl, atqne
cessitales

addicta, addicenEcclesia? ne-

stiisque

suis juribus

iii

eo etiam Apostolico

in

Romana;

diligcnler asservarenf, Demum fcitio idus Deceinbris, datis Anagnia^ litfcris*ad inquisitores
tota Italiaad
licos

Diplomate defrahi, qiio percepta illius Ecclesiae vecligalia ab eo tempore, ex qiio ipsius bonorum admiiiisfrafio fnerat commeiuiafa, repeterenfur,
fcienfe
pofirciitur episcopi, ni fidel

Franciscans sive Dominicana; familiae, qui perscrutandos profligandosque hceresparsi erant, vetuit ne ccepfas in lupreficos
acfiones judiciarias

xissent

ngionis consuetiuline, ut reddililius non sacramento se devincui respondit Ponfifcx ' Joaiincm ab ea

sus|>eclosve

ad superioruin

scde iion

dimovendum

videri, ciim

pares virtufes

Ex adscripta vero bis litteris aliis(]ue die colligitur, biennium fcrme Anagnia; exegisse Alexandrum, indeque Romam reversum.
intermitterent.

impena

gcrendo muneri
reiii

afferrel.

Qnod ad invadenda vecti-

galia Ecclcsiariim

vacanfium spectabat; euin coloinirenf, obstriclos Eccle-

olifcudebant regii oratorcs, singnlos prajsules,

antequam possessionem

Alexander conti-oversiam natam compoidl. Exorta vero est


13.

in clero
in

Urbis

Urbe absente

Pontifice inter rcligiusos viros ac Basilicae S. Petri

canonicos de lionoris gradu, pra^fercndis siguis, deque slipendiis exigendis in soiemnis supplicationis ])ompa, qiiae die S.

siarum bona regia bcncQcenfiae rcferre accepta, ac sacramento fidem devincire. Quo audifo aequam tulit seiitentiam Pontifex, ut Joaniics Clieamus in regis Scotice verba vetere instiluto juraret, ac rex
exacto

sacrainento
ad

omnia Glasgucnsis
:

Ecclesia;

Marco sacra ornari


fraternitatis,
et

solet,

vectigalia occujiata restitneret


litteris

quam Alcxander

direinil^
clero

regem

Scoliic

datis,

Nos, inquit iu qtii semper ad

Rectoribus Roman:u
i^rovida

Urbis.
B

deliberatione

decernimus,
et

et irre-

fragabili Constitutione sancinius, ut canonici

tam

SKCularcs (]uam regulares,

monaclii omninm parocbialiuin Ecclesiarum cuni crucibus et aliis


insigniis consuetis Ecclesiarum vero

hoc vigilanter iutenilimus, quod Apostolicae dignitatis honorem, ct privilegiuin Ecclcsiaslicae libertalis in suo robore conservanfes, aliquorum jura, vel approbafas consuetudines non lajdamus, de praedictorum frafrum coiisilio duximns iirovidendum, quod idein episcopus sub tuo coiiductu ad regalem prffisentiam libere perveniat
tibi,

presbytero-

et secure,

ac

rum et diaconoruin cardinalinm, et monasteriorum cum crucibus projiriis et vexillis; arclii|iresbyteralium autem Ecclesiarum, prioratuum, et ca]ipellaruin exemptarum, ct omnium alionim, qua; duddecim dcnarios, vel plurcs pro liujusmodi

pront

ficri

consuevit, praesiet fidelitatis dcbitae

juramentum,

et ])ra'fdla Ecclesiae sna; regalia,

seu

temporaliade manibustuis recipiat subseqnenter.


Ca.'teruni te securitalem

hujnsniodi,

ct

assignatio-

iiem regalium, seu tem|ioralium ipsornm libcraliter adiinpleute,

nos

si

quid per snpradictas

litte-

'

Eslat

ia Bnllar. io

Alci.

' Itiid.

5 Ibid.

Ibid.

'

Lib. VI.

Ep. CCLVI.

Lib. VI. Ep.

Lxvm.

ALEXANDRI

IV

AXNTS

0.

16.

CHRISTI

l'2()0.

00
piissimi el

rasdirectas episcopis inemoratis, seu ciiiascumque


aiias conlra te,

scelestcc

auctorilatem

sapieutis

viri

aut

regnum tuum propter

iioc fult

nomiiie subornata simplicibus obtruduntur.

bactenus ab eisdem episcopis, vel de cilero fueril atlentatum, penitus revocamus, etc. Tenuil diutius in Scotia ea nefaria consueludo, ut reges vacanlium Ecclesiarum, vectigalia iasuum serarium derivarent; quam cum ab i.ti]uilateabliorrere perpendi.-set

Funestum porro boc anno

in

Germania

exemplum
ptriciilo ac

orbi datuin est quaiito nngica) artes

lugubri exilu exerceanlur; monitique

inorlales ad

agat

qux infortunia cceca libido prxcipites horrel sane animus tristissimum casuui reislius

David Scoliaj rex,

illani

regio

decrelo

ferre, sed Siffriduiii narraiitem

abolevit. Sed facile postea principibus suasil avarilia,

diebus
accidit
in

producimus' o In marchionis Henrici (Misniaj scilicet),


:

ut bona ca Ecclesiaslica invaderent

qua de

quoddam

valde miserjbile el
dicti

re gravissime questus Gregorius XI aputl Rober-

Friberga civitale

principis.

tum regem
in

Scoti.-c.

vidis regis bonis

bortatus est', ut exemplo Dabujusmodi temperarel; de quo


in

decimo sexlo Aunalium torao dicenius*. 13. De Alberto Magno deque ma(jicce arlis
exilu.
et

amore cujusdain puellae consilium alque suffiagium a quodam nigromantico promissa pecunia requisivit, iit sibi
scholaris
latus,

horiendum Quidam enini nimium stimu-

Germauia funeslo
stratione

Cum vero de aduiiui,

cura Ecclesiarum, quae Apostolico

puellam im|ietret ille autem iu quoddam cellarium eumdein scholarem secum ducens, et sphaeras ac figuras (ut assoleal) circum se super pavi:

muneri incumbunt, fecerimus menliouem non prDBterimus ab Alexandro cullissimos sacrarum


lillerarum scientia viros e religiosis sodalitiis ad
episcopales sedes vocatos, alque inter eos Alber-

mentum

describens,

ccBpit

legere conjurationes

tum, qui Magni nomen sacrarum humanarumque rerum coguilione EEquabat, e Dominicana f imilia,
Ratisponeusi Ecclesiie prcefectum
tlieologicas artes publice doceret
stolicis litlerisCoIoniensis lectoris
',
:

Poslquam autem multa iihantasmata diaboli utriusque oculis ingessisseut, taudem diabolus iu forma illiiis puelli-e apparuit, seque illi in ejusamore ardere eminus exiiibebat. Ille caeco
diabnlicas.

ainore ductus,
deret, volens

cum manum

extra spliaeram exten-

dum
quare
ail'

Coloni;e
in

Apo-

nomine
:

est insi-

gnitus. Meminit de eo Slero,

dum

Eodem

anno
dinis

floiuit

douiinus Alberlus, uatus de Laupinet

amasiam suam deprehendere, statim adaemonioarreptus, etabeo parietibus cellarii allisus et conquassatus , super nigromanticum illuin est projectus mortuus. Tunc ille fere esanimis factus inJe se movere non iiotuit, sed tolo
residuo illius noctis

gen, Magnus, episcopus Ratisponensis, fiater OrPnetiicaloruiu


,

morluum super

se prostra-

niagister

in

tbeologia,

tum

sustinens voces edebat

miserabiles.

Mane

magnus
auctor
:

[iliilosophus .
Fraler

Anno vero

sequenti addit

Albertus Uatisponensis episco-

multi de civilale auditis hujusmodi clamoiibus couturbati, et territi conveneruut, et ipsum inde

lam moguam curam animarum, domino Urbano papae,. affert voluntanain cessioiiem, cui succedil Doniinus Leo ejusdem Ecclesie canonicusB.Tauli viri, diviuis bumanisque scientiis expolili^simi, elucubrationes enumerant Ptolopus, fugiens

seminecem

edu.xeruiit o. Caveant e.\ eo mortales magicis ludibriis se commitlere, ac da;njonum lenocinia in carniticinam e.vire discant; sed de
his hactenus
:

nunc Germanicarum rerum

staluni

expouamiis.
t".

meus' Lucensis in bistoria Ecclesia^tica et Trilbemius' aliique. Qui plura de eo cupiat, Leandrunr ca;terosque Doiiiiuicaiia} familia; rerum scriploiLS
consiilat. Iiiter cactera qiiidem

Germanice imperium Primislao Bohemoejus inunctiotie

rum recji offirtur ; Mexaudri de


striictio 1'ragensi et

Olomucensi episcopis.

Diim

i>i-

dignissima ipsius
exstilisse,

pnrcoiiia illud sane cominendalione celebraiidum,


S. Tlioma? Aquin.itis
feruiil lanta

magistrum
illum

dc quo

contentioue aniuii dicentem ausciilbebelis


et

GennaniaAl|dionsi Richardiquefactionibusdiscissa fluctuabal, agitata fui.^se consilia nftMt Longiuus' de utro(|ue principe exauctoraiido, ciim nec coinmuiiibussi!ffr.igiisdesignati,necGermaniaoriundi
essent
fuisse
;

tasse, ut

socii

obtusioris esse
inilio
:

coiijuctasque in Priinislaum oinniiim spes

ingenii
teneret,

suspicareulur; cuuKiue silentium

illum vuro suptrbia turgidinn delaluin

bovem muluni por jocum

ai)pellatum

at postea

rfgatum utquaedam magistri dictaexpli-

caret, lanto acutniue ingenii ac ubertate explanasje,ut uou Alberto sccundus, sed ipsi anlecellere viderelur. Hic vero lectniem diligentur monitum

exilio, ut docebit reruin exilus, respuisse, jaclasseque apiid suos Rohemicam coronam imperiali futurain su-

honorem cum extremo rerum suarum

periorein.

IVondum

regiae

ornamenta

dignitatis Primi-

velim, plura passiin Alberti Magni nomine scripta circiimfeiTi qiue ab ipso numiuam einauasse
,

slaus acceperat, quibiis

indui solemni rilu pararet, nec tameii .Mogtintinus arcliiepiscopus ,

cum

exploratum
fcBdata, sed

est

cum

inagica superstitioue sint


rei

ad

ad conciliandam

vel frivolae vel

quem reges Rohemicc sacra unctione perungendi jus speclabat (is erat Wernerus Gerardi vita
functi successor
')

Apostolica aucloritate conDr-

'

Greg.

.\1.

Chr. isio. ' Alex. 1. VI. Ep. xx. el posl eauid. Ep. apud Canis. anl. lecl. lora i. png. iS3. Plol. Lucen.
1.

I.

V. Ep. cur. pag. 18J.

'=

.\nDal.

lom. xvi. au.

XXII. c

l,*s,

13.

6 Tril.

.Novatorcs cenl. siii. c. 10. col.

de Eccl. ex 1072. Leand.


scrip.
et '

inalus esset, Ponliljcem consuluit PriinisJaus ut

'

Ster.

Hist. Eccl.
'

ipsn inter alios


I.

Siffr.

Epil.
1.

1.

u. hoc 30.

lii.

Hiit.

bobem.

svii.

' I.oogin. Hist.

Pol.

I. I.

vii.

Dnbri

'

Serar. Mogunliatar. rer.

v.

5()

ALEXAXDRI

IV

ANNUS

6.

CIIRISTI

I'2(;0.

decenicret a quibus regiac iiuinttionis solemnia


peraguiida forent
:

pia^signilur

lanqnam a

capile subdilis,
indicilur, et

vehil

ciijus juslis desideriis

assen-

membris
stia;

recle vivendi

modus

mode-

sum

est ', ac Prrigciisi 01omucensi(]ue episcopis demandalae parles, ut vocala praisulum corona AposlolicaauctoritalePrimislaum regia inunclione caiitum lamen est Mogunliiue Ecclesia' liiiirent
:

regula componitur,
19.

et diclatur.

illustris

Sanecbarissimus in Cbristo filius noster rex Boliemia; devotissimus Ecclesiae filius


Cafbolicus, diligenter
ac speruns per biijusmoili unctionent

pramiissa, velufi princeiis


alteiulens,

jura cx eo iion labefactaluiii


18. Prageiisi et

iri.

Oiomucensi episcopis. Quoniaiii ad siibsistentiam miiitornm, et regiuien |)ra?esse oportet unuin singulare prreci-

spirifualis gratiai rore

perfundi, nobis humiliter

supplicavit, ut

cum

progenitores sni regcs Bohefnere pro tcmpore

mi;c inuncli, et coroiiafi in reges extiferint per


arcliiepiscopos Muguulinos,
qiii
;

puum

(luia

pluralilas in

prxsisteiitia scissuram

indiiccret,

el

soiidam

guljernacuii

disruniperet

ac ipse per dilcctum filium

firmitatem, prjncmiiient (luideni ob lioc singulis


regiiis, et

nuindi

[iroviiiciis

siiigula

regnanliiim
:

pro eo (iuod nondnm est A|)ostolicam confirmuta, inungi et coronuri non


possit,

Muguntinum elcctum, ejiis elecfio per Sedem


et

solia,

et

singula? principanlium potestates

(|uia

eurn in regein inuiigi,


capifi

regale diadema

(kim
et
illi

rcges popuiis imperant, el populi regibus

suo iinponi
20.
((

fuceremus.

reverenler inlenduiil;

dum

ii

liumililer subsiinl,
ilii

Nos

igitur dicti regis

devoiionem multi-

benigne praisunt:
isli

duiii congriiis

pra^eunt

modam
fidei

attendentes, et considcrantes, qiiod proqiii

jussibus, el devotis

animis obseqiiunlur, viget


aiii-

genitoribus suis,
zelalores,

fuerunt ardentes Catholicae

ex liac in eisdem po|iulis concordiiim uiiilas

non

soliiin derivatione sanguinis,

slilia

inorum, niisericordia el veritas sibi obviant, et juet pax se adinvicem complccluntur. Ideo

sed et piiritatis ac bonitatis imitutione succedit;

ac cupientes ob hoc
rari,
ipsiiis

eum

in

iis

specialiler hono-

naiiKiue a

summo
ad

illo

regCj

per

quem
:

singiilis

supplicalionibus benignius inclinati,

reges regnant, el priiicipes princi|)aiitur


ralis gladii

lcmpo-

fralcrnitali veslra;

malorum
eis

vindiclam

laudemque

altcr vestrum, adliibito

bonorum
aequitate
sibi

terrenis est rcgibus altribula poteslas,

mandamiis, quatenus vos, vel vobiscum decenti episcoporiim niimcro, tiim propler ejusdem regis liono-

ut assumpto ab

doininandi officio, jiidicenl in


voluiilas eo-

rificciitiam,

tum

propter reverentiam sacramenti,


ejns iiiiponere regale

populos, et dirigant iu terris subjeclas


sit

sibi auctoritute

nostra hujusmodi unclionem im-

gcntiiim nalioncs, qualeniis

pcndere,
curefis.

ct

capili

diadema

rum

iu execulione justiliai ac medilalio in lege

Voluinus autcm, atque sfatuimus, ut nuljiro

reclitudinis et observantia sancta) pacis,

Ad

qua;

lum
qui

ex lioc in posterum pontificibus Mugiintinis,

utique peifeclius excrcenda iidem reges iinclionis sacne virlule, quam per venerabiles Clirisli niinistros
ciiiiunt polioris, ut

erunt

tempore,

et

Ecclesiffi

Maguntinae

aliquoil prxjudiciiim generetur, (|uia circa ipsius

anliquo more suscipiunt, donum gratia? reet in proseculione jtisti regi-

regis successores

perfinet
essct

in

exequanlur libere, quod ad eos hac parle. Ea vero quae exhibiturus


si

minis lurtius con\alescant, et lam in se

quam

in

idcm rcx arcliiepiscopo Magunliiio,

inun-

eorum
tificis

siibditis prudenliori et sanctiori spirilu di-

geret el coronaret

eumdem,
ei

integre ab
si

eodem
confir-

riganlur.

Num,
autcm

etsi (lifTeiat

principis

uncUo

a Pun-

rege
tinac

reci[)ialis,
:

illa

dicto electo,

eum

unclione, quia in capite Ponlifex


in
biuciiio, sive
in ijuibus principatus
illius capiit

ungiUir,

mari confingut
mifsiiri.

alioquin

qui praedict;e Magiin-

|)rinccps

liiimero, vcl in

Ecclesiac regimini pracfiierif, fideliler trans-

armo,

congrue designalur:
veliemenstiimcii

Dat. Anagiiia;

II

noii. Oclob.,

anno

vi .

quia eliam
est
in

consecrafurclirismate, braclficacia

21. Peructa
ritus.

res, ut Aiiostolica sanxerut aucto-

cLium vcro
ipsis

islius olco deiinilur;

rcgibus

liujiis

sacramcnli,
Uomiiii

quoniam inuiulo Saule,


super ciim,
in D.iviii,
ct

insiliit

s|)iiilus

Eiuendandus veio ex his Longiiius ', duin Primislaum aiiibitionis perslringil, ut(|ue in crimen vocat, diicali fasligio iion contentum regiam
dignifutcm
iisiirp;isse.

in viriim alteriim cst iinit itiis; et


Doiiiiiii
iii

Addit auclor iiisum uxori


regis sorore, ablegasse,
ii^sa,

unclioiie susccpla, spiritiis

est

libelluin rcpndii dedisse, atque ad nioiiasfcrium,

directus.

Ad iiisinuandum quo(|ue

qiioil

legi-

inducta Bela}

Ungarorum

bus csse debeal


eis est
pili priiicipis

pleiiituilo virliitum, (|iiod(|iie in

qiiod servanda; pndiciliic volo sese

anlcquani

inlcgia (loininii

leinporulis auctorilas, ca-

nuberet, adslriiixisse diceretur


satoriae
[lostea
liller;e

de (|uibus cxcii-

lionorabilc, ac venerabile
:

sub circu-

luri

lorma im|ionilur diadema


i|iii

a (juo si(|iiidem

ab Olhocaro ad Sedem Apostolicam duta; ^ (1) Non lcvcm saiie gloria; suae

principe,

lalibus (lccorutiir insigiiiis, et lifulis


'

Lnn;;iii.

llisl.

I'i)l.

I.

vu.

Exl.

lib.

pnv. Roin.

f.ccl.

lom.

I.

Ales.

I.

VI.

Ep. ccLi.x.

pai;

2.13.

'I

C solcmni hac coronatione, de qua


Scil

in

.Viinalibiis,

Otliocarus regni sui

epoeham

auspic.alur, ut ex lilteris ejus in .Vnnalihus legenilis

disciinus.

coronationem haiic nonnisi sequenti anno, el qiiiilem pnst liiem II iil. Jiilii peractam. ><am in ,\iiiialiliiis ail an. Mi CLXvl, x.xix, Epistola eoilem auno, cl meiisi' 'lata recitatur, quaiii corunulioiiis sme anno X si^'nat. In Spicilcgio eliam Lunigii pag. 200 leguntur littero: Oihocari signata; III nonns Martii, caronalionis suas anno oclavo, Indiclionc (laodecima, quihus exprimitiir anuus cCLXix, et rcgiii epoclia ab auno CCLXI repetitur. Mansi.
ex
illis

lilleris

pariter

constat

ALEXANOHr
efriisae libiiiinis

IV

ANNtJS

(\.

CIIRISTI

12r.(l.

labeni impressit,

iiui|i|ii;

Nicniauni

filiiim ac filias

duas,

dum

matrinionio conjunclus

gnstiis ad

iimumeris expensis Ordinis vestri, et iiifiiiilis anDei gioriam magnifice jam promoto,
pliirimi ex fratribus ifisiusOrdinis per inanus infitJnia vero idein

erat, ex solula snscopit, <|uos justoruin nataliliiim

dignitale ornarl stiiduit; ad (|uod olitincniltim So-

ilLlium crudelissime suut occisi.

dem Aposlolicam
descendit
',

deprecalus, ut sua auctoritale id

negolium perire creditur,


sime
fluat
rol)or(.'tur,

nisi

per divimc virtulis


j^otis-

deciis ipsis confuiTct, ita


ut publica

Alexander ad ejus preces


lionores,
[iriiici-

anxilinin, el Aposlolicc Seiiis favorem in co

munera,

(inod ad vos percgrinoriim con-

patus gerere permitturet, in regnuin tamen Bohe-

niullitiido,

nos vestris

Inctuosis

precibus

mia'

sil)!
:

ex eo jiis aliquod comparare, vel affectarc

inclinati,
iniis,

pi;csentium vobis auclorilate concediin

vetuit

Eccc Apostolicas supcr liujiisniodi dilatorein

(|nod

snbsidium

V(;struni

et

aliorum
lioc

spensatione litterasper dilectum filium magislrum

Christi
dictis,

fidelium

inanentiiim in parlibns supia-

Berardum de Fnrcon scriptorem noslrum,


destinamus. Verumtamen scire
te

per fratrcs clericos ejiisdem Ordinis ad

prajsentium tua; niagnilndini (regem allo(iuitur),

idoncos in regnis, ac provinciis, et terrisaliis,

(|urc

volumus, quod
aut aliiiua ex

vobis prxdiclasedcs ad idem snbsidium deputavit,


pic-edicari

nequaquam
eis

nostrac intentionis extilit, vel existit,


vel dictcE
fiiia;,

cruccm sub

illa

forma

cum
filiis

oinni

dililitte-

quod idem Nicolaus,


per liujiismodi
vel

gentia fuciatis, quani pra^dicta scdes per su;is


ras ad instantiam vestram dilectis

litleras,

scu earum proetextu

Prxdicato-

habere possint regnum Bohemia), vel ejusdem rcgni regiam dignitatein, aut succedere in eisdein. Praidictum autem scriptorem ideo
obtinere,

ad tuam duximus pra^sentiam transmittendum, ut

Minornm Ordinum fratribns, ac etiam quibnsdam episcopis dignoscitur commisisse, etc. Dat. Anagniffi X kal. Martii, annovi. Quo vero inagis ad pugnam in barbaros eosdem religiosos

rum

et

hnjusmodi intentionem nostram tibi aiierte priedicat, et ha!c omnia coram te ex parte nostra pubiice proteslolur. Dat. Anagiiiic XII Ival. Novemb., anno vi . Decrevit hac Alexander gravissimas ob cau-

equites concilaret, Sedis


eripuissent

spopondit

'

se

in

Apostolica;

clientelam accepturum terras, (juas hosti


:

proiterea sanxit^, ut terrarum Curo-

niae et Curlandia!

partos diias, tertia episcopo re-

servala, obtinercnt.
23.

sas:quanquam
crealos a

etiain alios

illegitimo thoro pro-

Necdiim a

tantis calamilalibus Se[)tentrio:

Sede

Apostolica

idoneos ad gerenda

nales Christiani

respirarunt

Mendoli enim sive

sceptra, natalium labe 1'ontificiaauctoritate delela,

Mendolphus

Lituania; princeps, lioc

anno ingenti

renunliatos visuri sumus. De Primislai sive Olhacheri bellis

instructo exercitu inCliristianorum terrasirruit,ac

cendum
cant

Ungaris opportuniore loco ditristcs Prnssorum sub barbarico ferro pereuntiuin ejulatus nos ad se voerit
:

cum

nunc

primum Mazoviam resistente vastavit, Plocensem urbem civibus deserlam incendit, dein in Prnssiam converso furore, quoscumque Catholicos crudelissime enecavit: plures urbes recens extsructas excidit, et crucigeris se in arcibns continenlibus,

(i).

Pontifex de Christiannriim iii Priissia strageafjit. Excitaianl in monte, cui S. Gcorgii nomen est, arcem crucigeri, qua re Prutheni
52.

infideles nc

Lituani lacessiti, collectis florentissi-

ingentem armentorum mulliludinem spoliaque abdiixit caplos veroChristianos avehere in servitutem dedignatus, horrendain eorum stra-

innumera

mis
nicB,

copiis occurrcntes sibi

duos Prussiae et Livoquos ducebant crucigeri, exercitus, congressu


in

gem

edidit.

24.

Pax

inilo,

Curlandia delevcre, nomiuIlas(|ue arces


levi

prccliantes.

Non

inter

Ungnros
(in

et

Bohemos de Styria

fullecerat Christianis tot cia-

urgente faihe ad deditionem conipulere: non

diljus a pjiganis atteri


iis

quibus tamen maximo

tamen strage ipsorum prcssi fnerunl. Sparsoad Sedein


ediln,

viclores postea reApnstolicaiti Chri-

erat solatio, honesla accipere pro fide viilnera

stianornm cladis nunllo, indoluit l'onlifex, datisque ad Theutonicos religiosos Livonia;, acPrussiai
eijuites

Apostolicis

litteris

'

pra.'cepit,

iit

criicis

mortiquo pro Chrislo melioris adipiscenda) vita; spe occnmbere) nisi muluis arniis concurrerent, suum invicem snnguinem funderent, ac silirent. Hoc enim anno Ungari Bohemique niagno animo-

signa in hostes religionis attollerentur, popnli(|ue

ad arma capessenda incitarenlur : a Vix absiiue lacrymis medilari, vel audire possumus, quod pro fidei negolio in Livonioe ac Prussia partibus, sub
Lib. VI. Kp.

rum aidore prcclio congressi sunt, in quo utrinsque regni lcctissimus flos miserrime periit, Bohemique cruenlani victoriam retulere. Bellum illnd inovisse Olhocarum regein Bohemia; refcrt
'

'

cxxv

Ep. xxviii.

Kp. LXIV.

Ep. XXXV.

(1)
titulo

knm

luiic adscribitur a
.Ms.

solum qni in

Codice

illi

Cossarlio Arclalense qiioddam Concilium, quod sub Florcntio, scdis illius archiepiscopo celebratum, non ex pra;ligitur, sed ex canonibus, paritcr illius ab Insulanu Concilio anni MCCLXXXViil iaudatis, sub noinine

Concdii sub Florentio habiii satis constat. I)e anno nihil in Ms. Codice idem Cossarlius repcrit, cui ut anno huic adscriberet persuasil hairelicorum commentum iUud, de quo iu eudem Loncilio, sa-ciili nempe hujus spalium trifariam dividcndum esse, cjusque secundum, qiiod
gratia; appelldbant, durasse

fuissc. (Juin nec aiino

illo

annis mcclx. Sed iude recte quidem infcras Concilium serius auno mcclx, non vero ipso codem anno coaclum habcii potnissc ex co aiguimus quod FloicQlius c sede Ptolemaidensi ad .\relalenscni noiini.<i sequenli anno
Ma.nsi.

translatus fuerit, ut

Sammarlhani docent.

Ann.

ToMiJS XXll.

Rayn.

111.

58
Steio',

ALEXANDRI
quod

IV

ANNUS

6.

CHRISTI 1*^60.

niolesle ferrel a Bela rege coaclurn

violenter irrumpentes cceperunt Alapiam, Harenc,

olim fuisse Styria cedere, quam ad se una cuin ca?lra(|ue ad fluAustria altincre contundebal
;

Hainan
deinde
scribil

Calamelam, ct Dauiascum, occidenles inlranl cunctos faclos sibi obviam Saracenos


,
:

vium

Marcliin melatuni, ex altera parte Stepha-

rignnm

Jerusaleni, elc.

Ha?c fusiiis de-

num

juniorem occurrisse
profligalosque, ac

inde prcplio inito Uniiostcm impresserant,

garos, qui primi imi)eluni

iii

regem accepto vulnere \ictos fuga saluti sua; consuluisse pacem demum, Styria Bolienio reslituta, iuter principes coaluisse. De eo bcllo ad hunc annum agensmonaclius Patavinus' dissenlire in eo a Sterone videtur, quod Belam, non vero Stephanum gessisse dicat atque eum tantum exercitum collegisse adjicit, ut centum miUia equitum armatorum sub signis numeraret, cladique occasionem dedisse Cumanos, quiarcu et sagitlis eniinus pugnare assueti, cuin Btdiemorum et Theulonicorum prfficipilem impressionem ferro
: :

Aytonus ', ut post Calipiiium Baldaccnsein necatuin, Haolonus Tartarorum rex, Mangnnis Can iinperaloris fiater, e regis Armenia; cousilio Halapo Postquam piain deinde Syriam expugnarit
,
:

Haolonus requievit per spaliuin unius anni, (niinirum capta Baldacensi urbe,) tunc inisit ad regein .\rmeni.-B, quod veniret cum gente sua ad civitatem Rohais in regno Mesopolamiic, quoniam
inleiidehat iie ad Terram-Saiiclam,
iit

illam red-

deret Cliristianis.
rife

Unde

rex Aytonus bonse

iter

suum

arripuit

memocum magna proborum

armorum virorum

non

poluissent, in fugani conjectl eversique fuere

pugnse vero initio plures e Steronem, ac Patavinum conciiial Longiiius, dum ait Slephanum cum Bela in castris versatum,
periisse.

Bohemis

Sed

pedilum comitiva, (]uia tunc temporis regnuin Armeni;c iu tain prospero statu erat, (luod facere [loterat duodecim niiliia equitum, el quadragiuta millia peditum armatorum ego qui hoc tempoie meo vidi, pose(]uitiim et
:

sum

perhibere testimoiiium

veritati.

Cumque

rex

cum parlecopiarum ad lacessendum atque ab missum, a quo fusus dum ad caslra palris hostem
ipso

profugiebat, plures undis Morava; raersos, (|uain iterunique bellum pro Styria, proelio amisisse
:

cum

effluxissent induciic, pari ardore rediiilegra-

Armenige venisset, sicut mandaverat Ilaolonus, et super negotio Terra?-Sanctte simul colloquium habuisset, ait rex ArmeniiB Haolono Domine, soldanus Halappi tenet totius regiii SyriiB [irincipatum, in quo (luidein reguosaiictaHierosolymilana
:

tum, ac

demum pacem
De eo

inter eos, conjiincta affl-

civitas invenitur, et [lostquam

inlenditis

Terram-

nitate coaluisse.

bello

agunt

S.

Antoninus',

Sanctaiu acquirere, sicut niihi videtur, primitus


est

continiiator Parisii, alii^iue.

Halappi civiias obsidenda, qua; totius regni


:

Tartari devastata Polonia iii Asia lale Coegit Ungarum foedus iiacifici profjrcdiimtur.
25.

Syria; est caput et magislra

nam

si

civitas Hakijipi

vestro subdilur doininio, alias terras oinnes [loteritis facililer

cum Boliemo inimiiientium Tarlarorum terror, cum ante bellum indixissent, alque jain siguis
ii

obtinere.

27.

Coiisilium itaqiie regis Armenice placuit

victricibus

pervasissent Poloniani, cui horreudas

Haolono,

unde

fecit

obsidere civitalem Halappi,

clades intulere. Sandomiria enim^atque ejusarce innumeros ferro peremere , rcliexpugnatis


,

qufe erat fortissima civitas muris circunimuiiita,


habitata, [deiia [joijulis, et divitiis opuleuta. Haolouus quoque cuin mtalibus sublerraiieis, cuiu onagris, arcubus et ballistis, et aliis geueribus

quam multitudiuem, fceminis eleganliori fornia prirditis atque adolescentibus servituti ipsa morle funestiori reservatis, in proximum fluvium pecuduin niore iinpulere, undisque mersere. Iiide per circumposita excurrentes inultam piffidam abegere, RutenoruuKiue amicitia et auxilio
freti

arinorum

variis

et diversis,

invadi

fecit

uiulique

sic viriliter civilatein,

quod

Iicet iiiexiiuguabilis

videretur, ipsam

tamen violenler novem dierum

Po-

lonia discessere. Ferebat fama, Casimirum Cujaviic ducem Tartaros ad eam excidionem iuferendam
sollicitasse
jpsi

termino occu[iavit. In ijisa quidem civifale Hala|iiii tantam divitiarum iiiulliludiuem invenerunl, quod

:quare

CLCteri

Poloni duces niaxima

damna
26.

injuriasque relulerunt.

sibi

Nec Septentrione modo ad subjicienda Christiana regna imminebant Tartari, verum

credendum. Eral autem quoddam camedio civitatis, ([uod se lenuit per iindeciin dies, postquam civitasjam extlterat occu[iala: demuin vero per meatus subterraneos fuit captum,
vix esset
struin in
Syrias per

in Oriente inagnuin terrorem incussere, ne fideles obruerenl: nota enim ambilio, qua ad universi

orbis monarcliiam adspirabant; tum immensa eorumdem polcntia tiniorcm geminabat : Sultanos

regnum Haolonum an. Doinini mccxl (mcclx) . Irrepsisse in numerorum ordinein errorem conspicuum est ex superius dictis, ac legendum mcclx
et

capta fuit civitas Ilalappi, et deiude

in

quo

alii

auctores conjeiitiunt. Cielerum Iiac


est,

succubuerant enim obtriverant rapidissimis victoriis, quas Chrisliani, * Tartari hoc anno partas perstriugit Sanutus
,

sub quorum armis

toties

cumulata Tartarorum potestatem


victoria alia

Daiiiasco et Syria in

redactis, ut auclor [irose-

quitur-

Stero in Annal. apud Can. toin. ticm. 1. xvii. ^MoDac. Pat. Chr.
>

I.
1.

pag. 289. Dubrav.

Hist.

Bo-

Quando vero soldanus Halappi, qui vocabatur Melckuaser, qui tunc erat in civitate, intel28. a
lexit

P_ 7.
ei)

g 6.

'

Longin. Hist. Pol.

1.

ili. Anl. pag 3. lil. xix. vu. Glirora. 1. IX. Novatores ex


Marin. Sanut.
1

quod

civitas Dainasci capta fuerat

cum

Dliis

centur. xiil. c. 16. col.

1345,

m.

par. xii.
'

cap. 0.

Aytou. Hisl. Orient.

I.

i.

c.

28

^ Ibid.

c. i'i.

ALEXAXDRl
et

IV

AXXUS

6.

CHRISTI

1'2fiO.

b9
credimus, tuae meni^roiit

uxore, qui erant ibidem , nescivil ad consilium ponere seipsum, nisiqiiod ad [ledes Haoloni venil misericordiam implorando ; sperabat enim per hoc, quod sibi uxor et filii redderenlur, et pars aliqua ad suiim dominium leneiidiim. Sed soManus
fuit in

cujiis misericorilia, ut firmiter


tis

ociilos dextera su.-c pietatis aperuit. si,

accepimus, a Deo libi veri iuminis splendor illuxit, quod ad agnoscendiim Chrislianae fidei veritatem plenis anlielas affectibus, et pleno corde siispiras. Xiiper siiiuidem Joannes Uiigarus, tuum in hoc se nuntium asserens, noslro apostolatui reseravit. quod tu ad salutem dirigens volatiia, votive desiiieras seciindum veram Cjtholicam Evangelicamque doclrinam, quani sancta RomanaEcclesia

sua ojiinione deceptus. quoniam llaolonus


destiuavit

ad
el

ipsum cum filiis uxore, ut absque inquielatione dominiumSyriae

regnum Persarum

obtineret. His itaque peractis


iu caplione civitatis

de spoliis

acqiii<itis

Halappi regi Armeniae Haolonus contulil magnam partem, et de terris etiam

fatelur et prredicat, sacri baptism.itis

unda

rcnasci,

quas
vicina,

occupaverat

regi

quamplures

concessit.

Cbristicolarum annumerari collegio,

et Cbristiani

Uude rex Armenix


et illa fecit

accepit plura castra regno suo

nominis

titulo insigniri.

Ad quod idem niintiusex


nos aliquem
refiilgens, te

munerari (muniri) ad suam liberam voluntatLni. Post Iiec Haolonus misit jier
principem Antiocliice, qiii regis Armenia,' ger.er dona ; el ipsum principem plurimum lionoet dedil sibi

magnitudinis

tuce parle petebat, per

virum idoneum

deslinari, qiii

pnpdictae doclrinae

[iiacpollens scienlia, et

munditia vilE

eral,

suo sacro miiiisterio baptismi perducat ad gratiam,


et

ravil,

privilegia

gratiosa et

omnes
jiissit

per idem regenerationis lavacrum ejusdem san-

terras sua; jurisdiclionis,

quasoccupaverant Sarraredierant,
et

cta?

matris Ecdesiae socians unitati sacris inslruat


30.

ceni, et qua3 ad

suum dominium

instilutis.

quod

principi

reddcrentur libere

quiele.

Et

|iostquam Haolonus ordinavit ea,

qUtC
et

fuerant

animi secretiora
respersit,

Utinam, princeps magnifice, tibi noslri p,ilerent utinam patenter inspiI

ordinanda circa negotium civitatum,


qiias

terrarum,

ceres,quanta nos bujusmodi tua

[lelitio

jucunditate

occupaverat,

dum

intenderet se transferre

quantam

nobis,

si

de ipsa conslitisset

ad regnum Hierosolymitanum, ut Terrani-Sanctam liberaret de manibus paganorum, et lilam


restilueret Christianis,
die,

plenius, exultalionis etgaudii materiam miiiijtrasset,

quam

libeuter e\tensis intimae charilalis bra-

ecce nuntius venit tertia

cliii.s et
filio

sinu pietatis aperto venienti ad salutein

qualiter post

nova ferens de obitu fratris sui, et narravit obitum Mango Can vacaverat imperiura Tartarorum, quod ejus quotidie prsestolabatur advenlus, ut ipsum ponerent in sede fratris sui. Haolonus quidem inlelleclis rumoribus de obitu fratris sui ineffabili fuit tristilia circumventus,

.\postolicre Sedis benignitas


I

anhelo

spiritii, et

concitis gradibus occurrisset

Hoc etenim, saludesi-

tem

videlicet

animarum
:

in cunctis nationibus di-

vinilus humilitatis nostrae

curs conimissis,

deranter exijuirimus
nisibus affectamus.
nostrae jucunditas.

hoc pleuis desideriis, et totis quanta infunditur menli


intra pectoris clauslra rc-

unde

ulterius

non

processit

sed ordinavit

dum

quemdam suum ducem nomine Guiboga, et diuiisit ipsum cum decem millibus Tartarorum in
custodiam regni
Syriae, et praecepit,

volvimus,
tui,

quam

gratus Crealoris et Redemploiis

qui pro redemplione

humani generis

se passi

quod Terram-

sioni crucis exposuit, conspectibus appareres,

te

Sanctam acquireret, et reslituerelCbristianis. Quo facto Haolonus festinanter recessit versus partes Orientis d. Quibus consentanea Joannes Villanus,
'

tuosque subdilos, qui ad meritorum tuorum cu-

mulum,
tismalis,

et aelernffi retributionis

augmenlum
insigniis

tua

creduntur

in et

hoc imitari vesligia, insignitos bapaliis

et

Marinus Sanutus
29. Olaoiii

tradunt.
rcgi baptisari ciipienti r/ra-

Chrislianilalis

i[jsius

eorum

Addictum fuisse Cbrislianis Olaonem, quo nomine a Sanuto Haolonum, vocatur, atque etiam optime de Qde nostra sensisse, et Cbristo, a quo victorias amplissimas de Mahometanis retulerat, nomen dare meditatum,
tulatur Pontifex.
sive

tremendi judicii prresentares. quanto securius tanla luorurrt ex laudabili de inimici faucibus ere[itorum caterva stipatus illud
prajsentice in die

tam
rit

terribile judiciuin expectares


31
.

Considera,

fili,

consideraquam
subito,
:

cito praetefacile

figara hujus

mundi, quam

quam

alque eliam a

Romano

Ponlifice,

ul supreino in

hoininis

com[iago dissolvilur

et

si

hujusmodi

lerris Clnisli vicario baptismalia sacra

misso ora-

propositum assumpsisti, couslanter

illud, eloimii,

tore tlagilasse, doceol insignes litterae


datje, qUcE in

adOlaonem
'

noitro M.

S.

Vallicellano Codice

nullo Ponliticis, a
exlant.
a

quo

exaratae sint, inscriiita; tilulo

Oiaoni regi Tartarorum

illustri,

graliam in

praesenti, quae

perducat ad gloriam in futuro.


dilatatur.

qua poteris, celeritate prosequere, nec spiritum tam sahitaris inspirationis extinguas, sed ad salutem quodcumque polest manus tua instantiusopereris. Nec illud tuaecircumspeclionis considerationem praetereat. quam lale, quam abunde ad subjuganda Sarracenorum regna potenti;c tuaj
increinenta succrescerent
,

Exullavit cor noslrum in Domino, el in sa-

si

Christianae
s'

^^^i''''

lutari

suo noster animus multa

laetitia

brachium

tibi

patenter
si

et

potenter,

potest, assisteret,
'

tu

sub Chris
libi, et

Jo. Villan.

1.

VI. c. 61.
lil.

'

Sannt.

I.

iii.

parl. xiil. c. *.

divina fultus potentia Cbristianor


cireris. profecto ex

il.,
<.

' Vallic.

Ms. sign.

C. num. 49. pag.

U.

hoc

te

icuis

i,,iuga

(lO

ALEXANDRI
firmarentur, el aJ ajternani
eain juxta Catliolica;

IV

AXNUS

6.

et

CHRISTI 1200.
ipsis Cliristianis
et

cnlmina

gloriain,

pra>dam. Qiiidam ex

irruerunt
alios

iii

duminodotead
rares.
3'2.

fiiiei

docu-

eum,

occiderunt eum,
,

quosdam

Tartaros

nienta dirigeres, indubitabileni fiduciam prsepa-

cum eodem

et

noluerunt reslituere prccdam.

Qiiando Giiiboga inleliexit, quod Cliristiani inter

Ca?terum, qnia snpcr prremissis niemo-

fecerant nepotem

suum

tali

modo, confestim equiet destruxit

ralns Joanncs de tuo bcneplacilo nnllas nobis snfficientes litteras, vel

lavit, et cepit civitateni

Sydonicnsem,

aliam ccrlitudincm plenam


patriarcljiB

exiiibuit, \enerabili fralri nostro

Hie-

rosolymitano A. S. L. viro ulif|ue magnffianctoritatis, experta; probitalis, et fidei viro quem, tan;

partem mnrorum, paucos perdidit Clirinumqiiam taslianos, qui ad insulam fugerant ineii postea de Cliristianis Syria3 Tartari fidiiciam liabuerunt, neque Christiani de Tartaris sunt coii:

mngnam

quam magnnm,
iionorabiiioribiis

nobiie, ac

unum

de prxcipuis

fisi

B.

membris

universalis Ecciesii', de

31.

Concilhim

in

GaUiis de parandis

aiixiliis

cnjus prudenlia, puritale ac fideiitale, idenam iu

PafestincE

Christianis.

His

consenlienlia

de

Domino fiduciam oblinemus, ad boc duximuseligendiim


;

Sydone expugnata
qiiit,

a Tartaris,

nostrorumque
'
:

trepi-

litteras nostras

dirigimus, ul ipse super

dalione scribit Marinus Sanulus

Capiunt, in-

firmum propositnm tux serenitatis expioret, nobis quod invenerit rescriplurus. Quocirca magnitndineni tuam monemus, rogamus, et
|iraemissis

Sydonem

sed casirum maris nullatenusca-

pere potueruut. Ptolemenses vero

eorum timore
.

prfficiderunt viridaria exlra civitatem, et turres vi-

iiortamur attente, pro aniiiKT tu;e commodo deposcentes instanler, quatenus eidem palriarchae
de prajdiclis
tuce

ridariorum ad terram dejecerunt

Perfusi

eo

melu

Cliristiani

Syri,

missis nuntiis ac litleris

vciuiitatis

arcannm

ceieriter

cum omni
debita, ad

securilate reveles, ut nos certificati per


id fuerint uliiia,

ipsum, (]ua?cnnique ad

ceieritate

quod nos paralos offeiimus, prosequahic divina providentia est, qtia;

arma auxiliaria expedienda legatum enim ea de causa in Angliam oratorem esse, narrat Weslmonasteriensis adtlitque retulisse soiitos Tartaros in prima acie
reges Occidentaies ad
:

soiiicitarunt

mur

omnes
Adoranda
in his

exteros beiloqiie captos exponere, ut hostis

33.

Tartaro huictot tantasque victoriasad evertendain Mahumeticamsuperstitionem contuierat, illninque

nec viros modo, sed feminas ante retrove sagittandi peritissimas esse.
occidendis fatigetur
;

Galios

pariter a Pontifice excitatos,

ut laboranti

ampiectenda urgebat. Et quideni fidem Christianam professum adscribenduin vero est homiesse refert Aylonus num peccatis, si divinis consiiiis exitus non responderint. Al Olaoiio in Orientem abeunte, cum Guiboga iilius prxfecto, qui Hierosoiymitanum regnnin Cliristianis restituere erat jussus, maie
divinis instmclibus ad baptismi sacra
'
:

Terra;-Sancta3subsidia parareiit,Nangiiis recenset^


33.

Anno, inquit, Domini mcclx, Dominica


et

in Passione, congregavitrexFranciffiLudovicus Parisiis

conciiium episcoporum

princi|uim regni
ei

sui,

eo quod dominus papa scripsisset

Tartaros

in

transmarinis partibus irruisse, Sarracenos vi-

cisse,

.\rmuniam, .\ntiociiiam, Tripolim, etDamaset terras iilas

gesta res

illiusque

arma

in nostros forluilo
:

casu
et in

cum, Aiapiam,
Acconi
civitati,

subjugasse
fuit

et

tam

provocala sunt, ut Aylonus recenset quem Haolonus dimiserat in regno


provincia Pal.xstina?, terras
diiigebat
illas
:

aOuiboga,

quam

totiChrisliaiiitati,

periculum

Syiia;,

imminere. Unde ordinatuin

de orationibus

tenuit pacifice, et
ipse fueratde

mulliplicandis, proccssioiiibus ficiendis, et bias-

multum

Christianos

nam

regum, qui venerunt nativitalem Doiiiini adorare. Cumque diclus Guiboga soliicite laborarct, ut Terram-Sanctam reduceret in potentiam Christianorum, ecce diabolus inter ipsum et
jirogenie trium
Cliristiaiios

phemiis in Deum puniendis, peccatis et superOuitatibus cibariorum et vestium reprimendis. Inhibila etiam fuerunt iisque ad biennium tornea-

iiiarum partium semen


:

scandali

et

discordia; seminavit

et lioc accidit taii

modo.
in

In

injunctum est quod non luderetur aiiis quod homines se exercerent in arcubus et ballislis . Ca;terum quod de .\ntiocliia et Arnienia sub jugum missis ait auctor, non de bello
menta,
et

ludis. uisi

terra
latis

enim de

Beifortis, quae est de doiniuio civiviiiffi,

iis illato

inleliigendum

est,

sed

Aytonum

regein

quibus Sarraceni certuni censum Tartaris exhibebanl unde accidit, quod certi homines Sydonis et de
Sydoniensis, erant piures
:

.\rmenin2

una cum genero principe

Antiocbiffi,

dum Occidentaies mutuis discordiis implicili justa non ferebantauxilia, seTarlariciimperii vectigales
S|)onle constituisse, ut

Belfortis congregati in

unum, venerunt

ad viiias

eorum
:

arniis

Sarraceno-

Sarracenoruin et casalia, et depraidaverunt eos, plures inlerfecerunt Sarracenos, alios vero cuni
uiagiia
l')ra'da.

rum
stea

tyrannide vindicarentur, ut ex Aytono scrip-

lore accuralissimo

vidimus

unde Sarraceni po-

niullitudine

bestiarum

ducebant
ibi

cuin

Quidam vero

neposGuibog.-E, qui

prope

morabalur, cuin parva equitum comitiva secutus luit celeriter Christianos, qui laiiafuerantoperati,
#it dicerei.

ob concilatos iu se Tartaros efferati, primum in Arnieniam, et Antiociiiam, Giiiboga jam victo, de quibus suis iocis. Jam e Syria iras effuderunt
;

in

Cypruin progreditur oratio.

arle avunculi sui

quod

diinitterent
'

Sanilt.
iii

I.

III.

pag. 12. c.

.").

Weslm.

Flor.

Ilisl.

lioc iin,

ilisl. Orienl.

c.

'

Ibid.

c. .!0.

' .Naiia.

sesl. S.

LuJ.

ALEXANDRI
36. Pontifex Epistoln

IV

ANNUS

G.

CHRISTI

l'2t)().

Cl
episcoj)os jui' eli-

amplissima de contro-

nullus fuit, tuiii ad

memoratos

versiis inter episcopos Grcecos cl Latinos in Ci/iiro

gendi arcbie[)iscopum nullo


i|)si

decernit.

Exarserat gravis conlroversia inter

eleclionis tem[)orc,

modo pertineret, ac quam de i[)so fecisse di-

Germanum
Grrecos,

Gr;ccuin, et Nicosicnsem Latinuni in

cuiitur, vinculo

Cypro arcliicpiscopos

de

aucloiitale
se

in

Cy[)rios

renlur;

cum Germanus

lcpibus crcatnm

Gra^cis episcopis Innocentii Ponlificis ediclo con-

excommunicationis [lubiice tenein quibus [)r;rdicta licenti;i, per exconinmfuit eis eligendi permissa nicatos fuerint imjietratae ex quibus caiisis pro
et lillerac A[ioslolic;p,
:

tenderet, seque adeplie

dignitati

asserere nilere-

I)arte i[)sius
i|)fius,

Nicosiensis arcliie[iisco|)i per vicarios

tur; negaret Nicosiensisarctiiepiscopus, esse tantum metropolim a


(lua

unamque

CoDlestino institulau), a

qui tunc teii;[)oris abseiis erat, iie ad electionem, seu confirmationem, aul consecralionem

tum
:

Latini tuui Groeci jura [leterent, objice\i

procederetur Iiujusmodi, fuerit


sis Ecclesiac

[)ro

jure Nicosien-

ret

atque

Germanum,

ut \ilio creatuni arilaque

appellatum.

chiepiscopali gradu delurbaret. Pluribus


injuriis affectus

39. Praelerea

cum
pa[)ae

auctorilate felicis recorpra;decessoris noslri, qui

provocavit, et

Germanus ad Setlem A|)ost()Iicam causam suam argumentis fulciebat,


'

dationis Caclestini

insulam
perfidiam

Cyjiri

[)er

{|)ro[)ter)

inobedienliam

et

quaB ex PontiGcia sententia


37.

producinius (I). Alexand. etc, ad futuram rei menioriani.

Graecorum archiepiscopus inter alia j)roposuit corani nobis, quod cum olim e[)iscopi
Gr;T?coruni regni praedicti, sua vacante nietropoli,

Graccorum habitantium tunc in illa, ex|iosuit Latinis Calholicis occupaiidam, fuerint ibi, ejectis exiiide Graecorum sedibus, quatuor Pontificales Lalinorum sedes erecta;, quarum Pontifices iii decimisel aliisEcclesiasticis juribus, qiiae
Gr;rci
episco[)i

eumdem G. vel aliam personani archiepiscopum a felicis recordationis Innocentio papa pra;decessore nostro [ler ipsius
praenciendi sibi

idoneam
litteras,
cilii,

in

cesserunt; et

in eadem lial)r.erant iiisula, sucearum unam, Nicosiensem videlicet,

idem
lota

Caelestinus caeteris praetulerit polestate, ut in

non obstante Constitutione generalis Convel bonae memoria) P. Albanensis episcopi,


iilis

eadem

insula per dignitatem metropolitan.

aliis Ecclesiis

pracemineret; ac
siiac

postmodum

dictus

olim in

partibus

Apostoiicae

Sedis

legali

Albaneusis e[iiscopus
statuerit, et

legationis

aucloritate

licentiam impetrasseut, ipsum G. in


:

suum

arehi-

statutum ejus fuerit per Sedem A[)o-

episcopum elegerunl et venerabilis frater noster Tnscuianus e[)iscopus, tunc in eisdem partibus
dictfe

stolicam confirmatum, ut in tota insula [ir;rdicta

Sedis legatus (cui pra.'decessor


,

i[)se

mandae[)isco[)i

verat

ut

ei
si

quem

canonice [^rsdicti

eligerent,

persona esset idonea,

munus

confir-

quatuor Gra^ci episcopi tantum essent, et certa sedium haberent loca inlra direceses Latinorum, qui utique [)oslea Nicosiensi archiepiscopo tanquam metro|iolitanosuo, et e|)isco[iis Latinis, in ([uorum
erant constituli dicecesibus, se (ibedienti;e vinculo
apparet, quod melroNicosiensem archiepiscopum in eadem insula, quae una est provincia, nec poluit ncc debuit ordinari . Disce[itata itaque ac veutilala lite, Pontifex cum animadverteret ex

malionis impenderet, eunique faceret a suis suffraganeis consecrari, prBEsenlatam sibi ejusdem
G. eleclionem confirmans,
suffraganeis
rece[)la
sibi

adstrinxerunt;

evidenter

fecit

ab eisdem

l)oIilanus praeter

postmodum
i()so,
:

beneGcium consecrationis im|)endi, Ecclesiae Romana} nomine


a suffraganeis
i[)sis

tam ab

quam

obedienliac

sponsione
ruut, etc.

dictique suirraganei sibi

tanquam me-

morum

dissonantia,

tum

ex eo quod

diueceses

tropolitano suo canonicam obedienliam [iromiset>

nullis limilibus fixis

circumscii[)tae essenl, facile

Hisaddebal Germauus archie[)iscopus,

Graccos inter et Latinos discordias emergere, ut


eos niutuo amoris nexu conjungeret.

se inter Graccos Cyprios arcbiepiscopalis dignitatis

hanc

tulit

potitum possessione, atque injuria vexatum ab archiepisco|)0 Nicosiensi, cujus [jrocurapacifica

sentenliam

40. a Irrefragabiliter

ordinamus, ut

in insula

tores contraria haecargumenta, quae subjiciunlur,

de unica Latinorum metropoli atlulere.


38.

Proposuerunt ergo

in

judicio,

quod

processus circa promotionem ejusdem G. liabitus


iww.

Cypri de ca;tero infra Latinorum episcoporum diceceses sub Nicosiensi metro[)oli quatuor duntaxat exislant Grajcorum pontificales sedes , et Ecclesiae cathedrales olim per praefatum Albanen-

l.ili.

VI.

V.\\.

sem e[)iscopum locis s[)ecialil)us assignata;, cum qualuor solummodo iu eadem iusula fore noscan-

(1)

Marlcniiis

iii

Collcclinne

velRruni

monnmenlornui
in

loin.

vii,

col.

170,

et

Tabiilario
a se latas

Engolismensi Vnl^avil sjnodicam Concilii

pro expcditione Tartcrorum, tuni et alias pnesenti rerum slalui 0|iporluiias Pontilici cxponnnt Id vero Coiiciliuin anno piiTsenti assigiiat Marteuins, persuasus auctoritate Nangii, cnjus verba iii Annalibus hinc recilaiitur. Sed uulliis diibito, quin adannuni seipientem Coucilium istnd reri^renilnin sit, indiclum occasioue novaciijiisdam

Burdegaleiisis

ad Pontilicem Alexandruni IV,

qua

1'atrcs

coiistitutiones

rum

demonstrant verba

in Tartaros sollicitavit, ut les;itiir iii Anualibns ad an. MCCLXi, iv. Non obsenie id canonis v, quo deccrnunt Patres coniimiue sulisidium, si quod deinceps periculum ex Tartaris imminuerit ; illud lauieii addunt, partibus pro niagiia parte jani k a mnltis cessare diciur, utpole Tartaris taiii in tr.insmarinis quani lii cismarinis devictis . Desi}rnari bis victoriam de Tarlaris a Sullaiio liatylonia; anno mcclv, die iii Septembns, teste Bernardo tliesauraiio, seu auctore conlinuationis ad Tyriuin relalam, tum et alteiam ab lluiii.'aris anno jiccLvi ineuute acceplam, satis conslat. .Non est i?ilur eur

litteraruin

Alexandri papic, quibus Pontifex anxilia


illa

Concilio
h'atres

huic sedes alia qiiam anno mcclxi siatualur; et quidem aute Pentecosten ejus anui cclebraiuiu oportet. celebrem totius legni convenluin a rege ad quindenum PenlecoHes indictum.

cuiii

expectandum edicanl
.Ma.nsi.

62

ALEXANDRI

IV

ANNUS

G.

CHRISTI I2G0.
manntenealur
[iropria
:

tur episcopales sedes, et EcclesitC ponlificuii] La-

lentia

at

cuicumque

Gra^coriiin

tinorum.

Uiiani

siquideni

poiilincalem

sedem

Ecchsia? [lastore varanti Latinus


ritate

|ionlift'x

au.tn-

(Jrajcorum in Nicosiensi apud Soliam, aliam in Papliensi apud Arcliinos; teiiiam vero in Famagustana apud Carpasiam, et reliquam in Nimosien.
dioecesibus

[irajsulem ingerere
illis

non piEesumal,

nisi forte

ad

eum

negligenfibus eligere, qui

debebaiil, facullas ea vice oidinaiuli

eamdem

Ec-

ab

iis

apud Ldacaram coiisi.-lere volunius, et denominari,et tam nomen quam dignilatem


babere Pontifices, qui eas pro

clesiam de [laslore jiixta Concilii generalis


qiio

slaliila

fuerit per Ia[isum trimestris tempoiis devoluta; in

PonliCcalis ofHcii

etiam casu potestatem


pneficieiidi

non habeat Latinus


sic

temjiore canoiiice oblinebunt.


41.
a

e[iiscopus

EcclesiK

vacanti

nisi

Porro quulicns quamlibet pra;dictaruni

jtersonam
nieiito

Gnccam,

et

tanto honori et oneri ex

sediuiu Graecorum prajsule vacarecontigeril, aller


a clericis sedis

gralia

iu

ejusdem invocala Spirilus saiicti episcopum ebgatur, cnjus electionem


in
cnjiis

e[iisco[)0

congruentem. Sedis voro Giacca; vacantis liona decanus et ca|iilulum ipsins sedis
el

futuro ponlifici custodiant fideliter,


45. a Cffiterum episcopi

assignent,

Lalinus ponlifex,

dioecesi fuerit sedes

ejusdem

insula; cano-

illa, si eam invenerit de persona idonea celebralam, canonice auctoritale ordinaiia, rite, ac sine

nice ordinati, et de crelero etiam [iraedictis Grsco-

rum

sedibus ordinandi

habeant in monasteriis,

difficullate confirmet, sibique faciat per episcopos

Ecclesiis, cleris, el po[)uIisGioecissibi commissis, et

Gr.ccos vicinarum dioecesuni, quos ad boc idem

oblineaiit universa,
e[iiscopaIis

qua; ad dignitatis, vel ordinis

Lalinus advocabit jionlifex,

munus

consecrationis

olficinm [lertinere de
:

communi
,

jure

imiiendi; episcopalem sollicitudinem, atque cu-

ram nionasteriorum, Ecclesiarum,


Gi-iccoruin
in

sua

civitate,

cleri, et populi alque dicecesi consi;

noscuntur de quibus lalini episcopi exceptis illis dunlaxat casibus, in qiiibus metropolitanus dejure [lotest jurisdictionem exercere, in suffraganei sui subditos
nil

stentium, auctoritate propria commissuruseidem et receplurus ab ipso juratoriam professionem


obedienliiE in
42.
dioecesis

usurpent. Causae aulem ad


[leitinenles,
si

forum Ecclesiasticum
vero inter Latinum et
fuerit, sive reus,

enieiserint
;

hanc

forrnain.
Solia
fideiis

inter Gra2cos, ad simui

Ego... episcopus de
in

Nicosiensis

Griccum pontificem si Grajcum, sive Graecus actor


loci
:

ab hac hora

antea

ero ol obeEcclesisc,

ad Latiniim

pontificem defesalva Sedis

diens sancto Petro, sanctseque

Romana)

ranlur judicialiter diriinenda!


Apostolicae

verum

dominoque meo N.
in consiiio,

archiejiiscopo Nicosicnsi ejus-

prffieminentia,

ad

cujus praesidium

que successoribus caiionice iutrantibus. Non ero

omnes

membrum,

nec in facto, ut vitam perdant, aut vel capiantur mala captione. Consise,

cum

possunt immediate conftigere, ab episco|)oGra;co ap[)ellandum videbiliir ad


o|)pressi

Latinum episcopum,
archie|)iscopum,
si

in cujiis dioecesi
et

idem

Gra'-

lium qiiod mihi aut per

aut per nunlium, vel per litteras nianifestaverint, ad eoruni dainnum nulli [landam. t\ipatiim Romaiiae Ectlesia) ac

cus consistit e[)iscopus,

exinde ad Nicosiensem
[)rovocetur.

opus

fiierit,

46. Pra?senti

quoque ordinatione censemus,


sedis
vel

ponlificatnm Nicosiensis Ecclesia', et regnlas sanctorum Palrum adjulor ero ad defendendum, re-

ut in civitate, vel dioecesi Latini ponhficis pricter

consistorium

episcopalis

Gracorum
vicarii,
si

cum
qiiem

tinendum,
honiines.

meo contia omncs Vocatus ad Synodum veniam, nisi pra'salvo

ordine

quo auditorium
gnoscitur,

officialis,

Graicus habet e[iisco|)Us,

pedilus

fuero

canonica

pra^peditione.

Legatiim

unum et idem esse dinullum aliud habeatur consistorium


Grfficorum regni ejudem
alia
sit

queni certum esse cognovero, redeundo honorifice tractabo, el in suis necessitatibus adjuvabo. Sic Deus nie adjuSetiis ApostoIiccB,

jurisdiclionis ordinaria! inter Grscos, nisi forle in


alicjua Ecclesia

in

eundo

ct

archi-

diaconatus,

vil

dignitas,

annexum habens

vet, et IkTC sancta Dei Evangelia.

43.

Et hanc

formam ab

e[iiscopo Gra3co suie

ordiuaria; audientitB consistorinm ab anliquo, a quo ad ejusdcm Ecclesioe Gra-cum [lonlificem, et

pro se ac Ecclesia sua quilibet Latinus episcopus regni Cypri. Qnod si electionem illam cognoverit Latinus pontifex irritandam, ad
dicecesis recipiet

exinde gradatim, subditi ejus, cum eorum intererit, provocabunt. Archie[)iscopo deniqiie, et e|)iscopis Latinis [iro otrensis, vel injuriis, et juribus
suis
,

cassationem ejus [irocedat, sicut de jure fuerit proEpisco[ii vero Gra;ci a Latino [lonlifice ad consccrationeni electi Gia^ci sua; dioecesis

Ecclesiarumque

suarum animadvertendi
volumus
iioteslatem, in

cedendum.

canonice in GivTCO suarum civitatum el diTcesum


in
illis

casibus competere
eis

convocati, ad hocsine moraj dis[iendioex pra;sentis


constilutionis, et ordiiialioiiisdehito convenire, ac

quibus

de

jiire

competit

in Latinos.

47.

Ad synodum vero

ponlificis Latini Gra'-

incunibentia consecrationis im|ilere

munera

te-

cuse|)isco[ius, iiitra illius diuecesiiu

neantur.
44.

semel Sane Grfficoruni pontificum damnatio


Iranslalio, ac ces.qo soli P.o-

in

scdem habens, anno cum abbatibuset sacerdolibus suis,

seu

de[iosilio, sive et

mano

Pontifici jnxla [irairogaliva; A|)Ostolir;E pri-

curam habentibus animaruni,teneaturobedienler occurrere, ac syiiodalia ejus staluta, (]ux tamen Grrecorum ritibus fidei calholica; non adversis, et
a

vilegia reservetur,
e|iisco(iis

ul in

iilis

sicnt et in caiteris

Romana

Ecclesia toleralis non obvient, recipere

ponlificalis

dignitalis statiis et [irceccl-

ac servare. Ne

autem

e|iisco|ii Gra;ci

onere

duiilici

ALEXANDR!

IV

ANNUS

('<.

CIIRrSTI

12^0.

63

[)raegravenlur, cuni ipsos aiiiie oporteat ex hujus-

interjectis,

quibus Gerinaniim variis praerogativis


Porro (|uando Nicosicnsis archicpiscoG. arcIiiepiscoi)i cessionem, vel
provincia!
iii

modi
liiim

onliiialioiiis debito episcopalos synoiios poii-

exoriial, siibjungif.
E)0.

tificuui

Lalinorum, eos ire ad iirovinciale concidecernimus non cogendos. In visitalioniljus


c|)iscoiioriim

|)us post praefali

etiam

Groecoriim,

vel

sul)(iilorum ponli-

obitiim Gra'cos suae

sufrragaiieorum

eorumdem,
fices inlra

iilam

liabere

voiumus Lntinos
visitalionibiis

siiorum
troitolis,

civitaljbiis

vel dioecisibiis jure sua)

meab

proprias civitates et diiTceses polestalem


iii

quod

sibi
iii

competere volumus,
qiia!il)el civilate

visitabit,

quam

melropolilanis
et

sufl'raf,'a-

unicani laiilum

et

dioecesi

subdilorum eoriimdem concedunt canonicae sanctiones. Arcliiepiscopo tamen,

neorum siiorum,

uiiiversis Griccis eariim

coiiinuiniler procuratio(]ua!

nem

recipiat

annuatim,

lx solidorum Turo-

et

episcopis Lalinis

cum

siias

dimceses circa Gr;r-

cos jure dioecesano visitaverint, lioc in exigendis

procuraloribus (procuralionibus) Indicimus temut idem archiepiscopus peranlife moderainen


,

(|uinque dumtaxat, Pajiiiensis episco|)Us qiiatuor,

Famagustanus
tiones in

tres,

et

Gracis suarum civitatum

Nimosiensis etiam tres a el diopcesum procura-

nensium siimniam, vel tot bi/.anlios, qui illis a^quivaleanl, non excedat. Utrorum^jue igilur poteslale, Latinorum videiicelelGiaecorum ponlificum regni Cypri, discielivis hujusmodi nostra; ordinalionis ((luam ad Syros ejusdem regni eosdem cum Gra;cis mores, ritiis, communisque juris censuram
ab antiiiuo servantes, exleiuiimu?) liniilibus designala praesenlis deereti aucloiilale jubemus, ut
neulri nosfra; posilionis tenninos transilire, aut

universo recipiant aiuuialim,

quarum

quaelibetsumma trigintasolidorum Turonensium, vel tot bizantios, qui eidem summa? a^quivaleaiit, non excedat. 48. Verum licet procuralionum numerum, visilalionis gratia debilarum, considerata ipsorum paupertate Graecorum duxeriiuus misiTalione provida taliter moderandum quia tamen Lali, ;

ampliussibi praclaliunis, aut Iibertalis vindicare

pnesumant: sed in Chrislo, qui est vera pax omnium, utri(|ue ianquam iiivicem membra per
uiianiinilatis

cohajrenliam etsubminislralionis or-

dineiii fiaiit ejiisdem capitis

idem

corpiis.

Amen.
ii,

Dat. Anagniae per maiiuiii magistri Jordaiii S. R. E.

nis episcopis

ad

hoc sunt Ecclesiarum siiarum


in
illis

vicecancellarii et nolaiii

V non.

Julii, Indictione

bona concessa, ut
orlliodoxa;

circa officii sui

debitnm
si lidei

Incarnationis Dominicai anno mcclx, Pontilicatus

indeficienler valeant rnililare,


necessitas, aut

volumus ut

sincerilas

obedientia;,

vero domini Alexaiidri [lapa Qiiaili aniio vi . 51. Trium priiicipum bellum adversus Palceologtim.
Defliiximiis ad im[)erii Graecorum res. Angelus Michael des|)ola Epiri atqiie /Elolia; ca;ptum jam cuiii Thtodoio iiiiperalore, duiu vivebat, bellum gerere in Paiaeologum pergebat, fielusque

qua; Ecclesia;

gerit disciplina,

Romana; debetur, vel morum quod iidem Graeci pluries

exevisi-

tentur, super hoc circa ipsos sine aliiiuo iiioriim

gravamine visilalionisdebilum propriissuinplibus, quando tamen eis sacronim canonuiu statuta id permiserint, impendere teneantiir, cum et Apostolus

Maiifredi regis Siciliae lyrunni ac Guilielmi Willarduiiii


filias

Acliaia;

et

Pelo[ionnesi

princiiiis,

quibus

Paulus

nosliffi

instilulionis

exemplar, inqutrsierit
,

terdum victiim
ne gravis esset

sibi
iis,

maniuim

labore

thoro junxerat, affinilate ac polentia, lalius terminos principatus protulerat adversus quem
:

quibus Evangelium pracdicabat, aut illi, quos sumi^lum praedicanti ministrare pigebat, ob hoc salutis minislerio privarenlur.
49. Plane jus percipiendi

Sebastocralor a Pahcologo missus, cuni rern slrenue gerere caepisset, Michael adductus in discri-

men

decimas

in insula

auxilia a Manfredo Willanliiinoque amplissima conlraxit. Et (|iiidem Gngoras Wanlredum bellum non tam soceri Michaelis adjuvandi, quam
dilioiiis ainplificaiidffi causa gessisse nfcrt, tresque hos princi|)es loliiis ab Jonio sinu Constanlinopolim usque terrarum traclaliis [)ni'ci|)iti vicloria subigendi spe elatos, eas provincias inler se soite dislribuisse. Georgius vero Logolheta Manfredi non meminit, sed quadringentos ab eo gravioris armatura^equitessubmissosscribit modumque adjicit,
:

memorala pertineat ad Ecclesias Lalinorum, el in earumdein decimarum perccptione consuetudo a


pra-latis
et

ciericis
;

Lalinis

obtenta, et haclenus

cuslodita servetur

per hoc tamen, quod in hac

parte consuetudinem dicimus observandam,


se a solulione

nemo
licet

decimarum
et

pulet exeniplum, qua;

jure canonico

divino debentur,

Purro

Ecclesia Gra;coruni

regni Cypri, seciindum lianc


sit

ordinationem, non

nalionis suaj mctropolila-

posterum babitura, volumus tamen pra3fatuniGermanumarchiepiscopum Gra;corum,dum


in

num

quoSebastocralorPalajologiconslliis despotam una cuin fffideratis [irottigarit, niiniriim cum hoslis armis gravioribus onuslus esset, sui vero levioribus instructi, ardua semper loca insedisse, variisque congressibus cum iis , qui commealus in
castra deferebant, aut

vixerit, dignitatis archiepiscopalis

nore potiri:
sis

nomine ac hopropter quod personam ipsius donec

pnTdatum

ibant,

iiiitis fati-

cesserit, vel decesserit,

ab archiepiscopi Nicosienqualibet prorsus eximimus polestate ; alque

gasse. His addil Nice[)liorus

Gregoras arle

et

dolo

polentissimum exerciluni dissii^atum a Pala;ologi


ducibus, quamvis longe viribiis inferiores essent. 52. Cum, inquit, propius lioslem castra movissent, qucnidam mitlunt liominem valde ido-

statuimus, ut ipso
dente,

Germano

cedente, vel dece-

rum

regno de caetero Gifficoarchiepiscopus ordinetur, elc. pluribusque


in praefato

nuUus

fi4

AI.EXANnR[
ad concilandos
et

IV

ANXIIS
bustiles

6.

CHRISTI

12^)0.

iieiim

conlurbandos

princeiis Achaia> sociique alius alio dispersi sunl.

exercilus,

neque enim

id fieri

non

poterat, cuin

Princeps (de Willarduino Achaiffi et Peloponnesi

AcliaifP princeps et Sicilice rex allerins essont nationis et generis

toparcha loquilin), sub (lalearum acervo abscondilus, sed ex dentibus a

quam

Angclus. Stalim igitur

is

quodam

milite cognilus,

noclu per speciem transfuga; ad hosles Iransit, et clam cum Angelo Miciiaele principe Ji^lolim congressus: Scilo, inquit, hodie libi ct tnis omnibus magnum periculum impendere: ambo enim ge-

namque
vehitur,

dentes anteriores ingenti


et colligalus

magniludine
ad-

prominebant,
et Caritani;c

ad imperalorcm

agminum

nobiliores affinesijue AseUlreci

Jotfredus, aliique illuslrium plures

lam Puloponnesi et Ach;iia3 princeps, quam Sicilia? rex clam per legatos pacem Romanis olTerunt, si sibi certa; largitiones dentur. Si ergosalus
neri tui

ad Platamonem, alioque in loco capli

vinctique

tua curiB

tibi

est,

(|uamprimum

libi

prosjiicilo,

priusquam illorum pacilicalio et concordia rata fiat. Obtemperat Michael, et re paucis suorum quibus polerat et tempus sinebat, clam indicata, ante solis orlum fugit, eumque alii atque aiii cum

auxiliaria item imperalorem conducuntur manus a Manfredo Siciliae rege defeclori transmissa ad quingenlos, ul diximus numerata, cum armis et equis, a quatuor homiiiibus, magno nempe domestico Alexio Strategopulo, Nicephoro Rimpsa, qui Turca origine Cliristianis nomen de-

ad

fugam susurrari audirent, sequuntur.


omnesMichaelis mililes
dentes, in pedes sese conjecerunt.

Ita

sparsim
socii

alios fuga antevertere stu-

Mane vero

experrecli, fugaque Michaelis cognita, cnjus quaj

quorum fidem ingeniiissime coluit, et reduo, ()uorum nomina tempus nobis invidit, debellati sunt: et hi quoque constricti vinculis ad iniperalorem transportunliir. Hac ergo victoria noslri imperatoriis consiliis potiti sunt, adeo ut
derat,
liqui

causa

csset,

nulla consequi conjeclura polerant,

fama
videt

illius
;

ad ultima
tales

qusque

orbis terrarum pe-

obslupesr.ebant, nec arniis lacesseiidos esse

Roma-

netrarit
:

enim

victorias

tum quod quid ageretur ignorarent. itaque ob numerum suorum valde immiimtum tum in fiigam vertuntur, se a Micliaele proditos esse rati. Eos igitur ita turbatos aggressi Romaui nianosstatuerunt,
:

tunc porro oppida omnia,


nostri

haud plures sol et regionem uniLatinorum

versam

subegerunt
ea

54. Afflixit

clades in

Gra^cia

res adeo, ut PaIa;oIogus in

spem occupandai Con-

xima ex parte caeciderunt,


vivos ceperunt .

ca^leros paucis exceptis

stanlinojiolis elatus vires onines


sibi

53. De submisso in despotae castra proditore non meminit Georgius Logolheta ', quamvis consential Michaelem Angelum una cum filio Nicephoro ac fidissimis insolilo terrore perfusos iu-

dolosque ad eam subjiciendam inslruxerit. Tentasse illam obsiclione vere appetenle refert Georgius, et ex adverso
Borealis cornu
est,

urbis in

loco, cui Galata


in

nomen

castra fixisse, atque

arce Galats Aseles ipsius

o|ipugnaiida moras
airinis in

duxisse,

dum

tempesla nocle e castris fugam coiTijiuisse, cum imperialis exercitus ad pugnam accinctus ad fe-

Conslantinopolitana urbe vir pr;rpotens


bis niedilatam perduceret.
ille

proditionem ui

Sed

cum

rendam Prilapo opem


chael et
filius

accessisset
cuiii

Defeclor Mialiis

Balduinusclaves portarum,quas
logi copiis aperire promiserat,
jussisset, spe

noctu Paloeo-

Nicephorus

nonnullis

in

regiam deferri

vaide paucis, quibuscum consilia sua et actiones

communicaresueverat,nocluequisinvecti,viasque
dies processil, ut mililes Michaelis

bene instrucli sese repente abripuerunl. Mane ubi fugam cognoet ipsi in

sua dejectum Palteologum, recessum adornasse Latinisque oratoribus pacem deposcentibtis inducias ad annum tantuinmodo concessisse, cum jam Latina res pendere, atque in extremum
discriinen adducta videretur: ut vero Alexii Slra-

verunt, una

fugam impelluntur. Romaet

num

ilaqiie

agmen,

qui illud ducebant prs-

tegopuli, qtiem ob partam de Michaele despota,


et

stanliores, et defecloris

quoque spurius

filius Jo-

Willarduino principe victoriam C;csaris dignidolo, et prodilione

annes Seliastocratori Joanni accurrentes se dedunt, et imperatori fidem eliain saciamento obliganl:
Genrff. Logiith. in Hisl. Conslantinop. LtjDiie Aliat. inteip.

tale insignierat, sequcnlis aiini iclate Constantino[loliin

oblinueiit infcrius di-

cetur.
'

ALEXANDRI

IV ANNTJS 7.

CHRISTI 1261.

65

ALEXANDRI

IV

ANNUS

7.

CHRISTI

1261.

1.

Adversus hcereticos
et

et

decreta

studia. Anno ChristianaD salulisprimo

infideUs Pnntificis

norum potestatem cecidere. Concurrerant sub crucis signa generosissimi ex Polonia, Germania,
Prussiaque milites, ut clades, quas antea vidimus
a

supra niillesimum ducentesimum sexagesimum, Indiclione qiiarta, Alexander IV inagna cum probitale PontiQcatu

Mendolpho apostata Litliuano rege


:

illatas, ulci-

perfunclus, e vita discessit. De

scerentur

quo antequam sermonem instituamus, ea primum adducemus in medium, qua? hoc anno gessisse veterum nionumenta tradiderunt. Ipsum sane
egregiam sollicitudinem iu evelieiidis ex agro Dominico haereseon zizaniis collocasse, produnt ejus litterae, quibus Minoritis fidei censoribus consulentihus, an qui ha;reseos labe inquinati essent,

festoque purificata; Deiparae die exercitus Christianus in barbarum movit quod ri-

gente asperiore Iiyeme tem|)us ad concrelas glacie paludes, durata slagna, fluininaque, quibus ea
regio crebro interfusa
tur,
est,

calcanda aptius videre-

primo imi)etu

in hostilem

regionem impresso,
deleta.

omnia obvia
barbarus suis
subduxisset,

ferro

flammaque
viribus
copia;,

Cumque
sese

difflsus

in

interiora

operam studiumquecontulissent, eosve in suas admisissent domos , atque ideo anatbematis vinculo irretiti forent, ad ferendum teslimonium admitti deberent, cum ex una parte, quia percussi anathemate, non audiendi viderenvel qui hsereticis

meditullium regionis penetraturae quadrigas iinpedimentaque cuni parte exercitus ad ea servanda reliquere
,

Christianae

quo per exploratores cognito ethnici

contractis

tur

ex altera seepius contra hrBreticos


posset,
nisi

lis

instrui

ingenlibus turmis in sarcinas irruunt, castrisque facili pugna potiuntur. Pervenere cladis nuntii ad
nostros, qui

non

eorum
in

dicta,
;

qui

eadem labe
audiendos,

mox

regressi in hostem spoliis incu:

adspersi erant, exciperentur


in causa

respondit Alexander
fldei

bantem provolant. Consurgit pugna asperrima


:

hujusmodi

gratiam

eorumque testimonia admittenda. Ne vero sub laboris suscipiendi mole in re persequenda censores fidei fatiscerent, Pontifex ad Jevandum laboreni singulis duos alios comites, imo plures, si
opus foret, viros prudentia scieiitiaque prffiditos utque ad fldei negotium diligenadjungi voluit lius incumberent, permisit, ut si ex humana fragililate ia anathematis vel irregularitatis sententiam incurrerent, sibi invicem absolutionem impossent utque auctoritate ad munus pertiri demandatum recte obeundiim instrueret, Innocentii IV pra^decessoris exemplo incutiendarum
' ;

plures initio barbari cadunt inde nutat victoria, ac demum arcano divini numinis, nostrorum facinora ulturi, consilio, Christianus exercitus fusus

fugatusque.
3.

Parta victoria ethnici, sorle saepius jactata,

ac ter in Christianum

Magdeburgo oriundum cadente, illum ritu sacrilego, equo insidentem ad grates daemonii referendas concremarunt. Nec
licior comitis

fe-

Barboygae conatus, qui cum pietate ardens Christianis in Prussia perculsis opem laturus se contulisset, ac Zambienses lacessere popu-

lationemque agere ccepisset, commisso proelio, concisoque a Barbaris exercitu, in lioslium potestatein pervenit
:

censurarum Ecclesiasticarum potestatem

contulit,

inflatique secundis rebus ethnici


protiilere,

ac pridie kal. Martii leges a Pontificibus, atque a Friderico contra hsreticos latas corroboravit '.
2.

longius victoriam
ex

ac nonnullas arces

non tam armis, quam fame subegere, nomenquc


iis

Dum

baec constituuntur in haereticos,

maprae-

terris

Christianum
fldeles

delevere.

Tanta porro

gno ardore adversus infideles Septentrionales, cipue hortatore Alexandro diinicatum est
:

fame Christi
Garlenteyn

laborasse in obsessa arce, cui


erat
,

sed,

ut divinae providentiae altiora sunt judicia, succubuere sub Barbarorum funestis victoriis Christiaui,

dentes etiam amiserint

nonnullceque Prussia) arces munitissimaj


Fen. ad calcem director. inquis.

in

paga-

Longinus -, ut antequam deditionem hosti facerent. Acceptce bujusmodi a paganis clades majorum impeudentium malorum prajsagia
refert
, '

nomen

'

Wad. hoc

an.

num.

3.

Longin. Hist. Pol.

1.

vii.

Longin. ubi sup.

Ann.

ToMus

XXII.

Rayn.

III.

66

ALEXANDRI

IV

ANNUS

7.

CHRISTI 1261
et reges supplices et frequentes legationes

futura videbanlur, ac Ponlificem non levi mcerore

papam

perfnderunt.

indictwn differtur ob ObrueTartaros in plures provincias irruentes, bat eum immensa negotiornm moles, atque ad
4.

Concilhim

Romm
cum

pro succursu . Egregiam ad depellendum impendens bujiismodi pericnlum navasse operam Alexandrum, indixisseque in singulis prodirigerent
vinciis concilia, principesque ad

contlandas con-

levamias curas,

pluribns ens partiretnr, explicandacine iu difficiliimis rebns consilia, nniversK Ecclesio" ntilitatibus consnlturus, indixerat Concilium Romae quintadecima die po^t festum
si

jnngendasque contra Tartaros


Sanctae, Ungariae, ac Polunia'

vires suas, ut Terrae-

periclitantibns suc-

curreretur, testalur etiam Urbanus in litterisanno

insequenti afferendis

iisque respondent,

quae ex

Pascba; ceiebrandum

sed

cum imniinentium

Westmonasteriensi de missis legationibus attuli-

Tartarornm rumores increbrescerent,dilatuniest,


ne
iliius

occasione bellico in eos apparatni alitinod


:

mus. Pergit Stero Unde cum super hoc negotio Concilinm in octava Apostolonim Pelri et Pauli
'
:

nec falsus rumor impedimenlum injiceretur enim terrore irrupere in Ungariam. Vemagno
:

habendum
diem
7.

Viterbii indixisset, ipse VIII kal. Junii

clausit

exfremum

rum Deus

attriti toties

populi sui miseratns, victo:

Ponlifice post indictum Viterbii Cnncilium

riam ad Christianos convertit

fusique sunt

ma-

gna strage

Tartari,

atque ad

qninquaginta duo

miliia caesi. Patuit tuin omnibus quam egregie rebus suis consulant principes, qui Christi vicarii

monita pie excipiunt, Sollicitatus fuerat a Tartaris Ungarus, ut societatem cum ipsis, ad edomandum

orbem Cliristianum
ptri hfcredi

coiret, ac filiam Tartarici sce-

mortuQ, Urbanus I V eligitur : Encyclica; ejus litterce. Alexander igitur expletis omnibus optimi Pontificis numeris hoc anno, ut antiqui p.Tue omnes auctores tradunt, Url)ani(]ue infra adduceutlae litterae patefaciunt, excessit e vita. De cujus obitu inter caeteros exactius hsc Mattbaeus West Eodem anno, in fesfo S. Urmonasteriensis*

desponderet;

sed

is

Apostolicse Sedis

bani

papae et

martyris, quod
;

luit

VIII kalend.

consiliis obsecutus,

collocata in

Deo

spe, supersprevit,

Junii obiit papa Alexander

bas infidelium minas ac

pollicitationes

demumque

gloriosissimum triumphum de Barba-

ris reportavit.

me5. Felici eo nuntio accepto Alexander, tuens, ut Westmonasteriensis' ait, ne Tartari ad eluendam ignominiam majori postea impetu,maioribusque viribus succincli in Christianorum terad Concilium iterum praesules ras penetrarent confluere jussit, ut de apparandisco|iiis, adeorum reprimendos impetus agitaretur: celebrata vero
,

NanDomini mcclxi, in festo S. Urbani papae obiit apud Viterbium Alexander papa.Ipsum annos sex, menses quinque, dies totidem summum Pontiflcatum tenuisse dicendum

consentitciue

gius':

Anno,

inquit,

esf

renuntiatus quippe

fuit Pontifex

XII kalend.

Januar., an. mccliv. Quibus erroris Longinus*

arguitur,

dum
:

ait,

annis septem

et

mensibus
Ptolema;us

duobus

sedisse. Superioribusconsensit
'

Lucensis
tradunt,

Alexander moritur in
Junii,

festo

Urbani
historici

octavo kalend.
et

ut

communiter
in

in Anglia concilia narrat

idem auctor,

in

quibus

hoc apud Viterbium:et


honorifice

Ecclesia
infra*
:

populi ad crimina lacrymis expianda, seivanda jejunia, fundendas preces misericordiamque a

S. Laurentii
a

sepelitur . Et

Hic Pontifex hanc

famam

habuit,

Deo eliciendam

incitati, ut
:

Tartaricam rabiem ab

niagnae humilitatis et pietatis .

quod fiieritvir In quo sane eum

coacta quoquu Maguntiae a Weripsis propulsaret archiepiscopo, atque ab aliis praesulibus in nero suis dioecesibus provincialia concilia jubeute Pon-

opera sua sententiae ab ipso in pontificio emblemate inscribi zoWidi'' Suscipe, Domine, servtim
:

tuum
auctor

in
:

ut populi ad molliendam divinam iram precibus sollicitarentur. Tum ad capessenda contra Tartaros arma, crucisque accepto symbolo religiotilice,

bonum, accommodasse constat. Pergit Unde tradunt historici, quod fuerit epi-

scopus Ostiensis, et interdum ibat Ostiam et Velletrum, ibi(]ue pnedicabat verbum Dei, vel corani
se praedicari faciebat,

sam mililiam profilendam, Alexander catholicos principes ac reges ad Chrislianum nomen defendendum, ad cujus excidium barbara
verbis confirmat':
6.
illa

ibidemque

suis clericis or-

dines conferebat,

et

inde causas siibditorum suosui


stalus.

el

impia

rum
tilulis

assislebat

secundum decentiam
fecit,

natio sese comparabat, accendit, quoe Stero hisce

Decretales multas
Et

quae in Sexto a diversis

continentur. Pauperes religiosos


etc.

multum

Eodem anno dominus Alexander papa

di-

fovit,

quidem hoc

i[)SO

anno, MinoritaFranciscano-

rexit lilteras regibus et ducibus,

archiepiscopis et

rum
mate

suscepto patrocinio, avaros parochos anathepercelli jussil', qui fidelibus in

tando

episcopis, et universis principibus Christianis horipsos, ut conlra hornndam rabiem Tarla-

rorum

nam

consiliis et armis se prsemuuire debereut: iidem Tartari, devictis jam etdelelisomnibus

templis sepulturam deligentibus sacramenta in extremo vitse discrimine porrigere detrectarent. 8. Extat piefatis Alexandri insigne nionumen-

rum

regibus el regnis Saracenorum in partibus transmarinis, Antiochise , ac aliis Christianoruni terris,

'

Stero in Annal. Iioc


S.

an.

Westm.

Flor. Hist.

hoc an.

terrorem tam validum incusseruat,


Westm.
Flor. Hist. hoc an.

ut ad dictos

Stero

in

Aunal.

Iioc au.

' LonLud. Theodor. Vallic. in vil. Urcani. ^ Ptolem. Luc. Hist. Eccl. 1. x.\ii. gin. Hist. Pol. I. VII. hoc an. ^ Farmul. Marin. Ebol. Ms. pag. 5b. ' Eod. I. c. n. c. 16. 8 Exl. dipl. apud Wad. ex specul. Min.
'

Nang. de gest.

ALEXAXDRI
tum, quo
et

IV

AXNDS

7.

CHRISTI 1201.

67

animae suse ac successorum Pontilicum

non

sine gravi Ecclesiae Hierosolymitanae incom-

et cardinalium

animabus consuluit, hisque verbis


' :

modo

quae donatio
)
'

postea ab ipso Pontificalum

in Ceremoniali consignatuni est


a Oriiiiialio

adepto rescissa est


stolicae dignitatis
|)elitore

concorditer ad apicem Aposit.

doniini Aluxandri papae IV de suf-

assumptus

Itaque factus de
filio

fragiis faciendis pro

summis

Pontificibus et cardi-

concessor, de subdilo dominus, de

nalibus defuiictis.
a

Cuni

fldeies

animas defunctorum
et

sit

salu-

tare procurare consilium,

charilatis instinctu

conveniat orationurii suffragiis adjuvari, sanctissimiis pater doininus Alexander papa IV de fratrum suoruin unanimi consiiio et assensu anniversa-

papa Urbanus IV meruit nominari . Nec discrepant ab his nionachus Patavinus ', Ptolemaeus Lucensis ', Longinus ', ac Theodoricus Vallicolor', qui accuralius ca;teris rem describit atque octo cardinalium, duorum nimirum episcoporum,
pater,

totidem presbyteroruni,

et

(juatuor diaconorum,

rium sacrosanctae Romauce Ecclesice Pontificum et cardinalmm obeuntium nonis Se|itembris annis
singuiis,

qui ipsuin elegere, noinina,

patriam, ac titulos;

tum mutua
compti
si

dissidia percenset.
is

Cujus versus inineminerit iu his

vesperis

et

vigiliis

pro

defunctis

cum

cui ingrati fuerint,

novem
tatis,

lectionibus et

cum

nota solemniter decan-

historiae veritatem

consectandam.

staluit celebrari. Ipse

Romanus
celebret
:

Pontifex,
est)

assistentibus sibi cardinalibus (ut moris

mis-

...

Urbani festo aatara: debita solvil

sam pro defunctis solemniter


ducentos pauperes
quilibet
reficiat
:

ipsa die

Quartus Aieiauder sumaius io orbe pater.

et viginti

quinque
ducenlas
Ordinavit

Uade pater maadi solum peadebat Fralribas, ipsorum numiaa scire


Isli

octo

potes.

cardinalis

necnon

dominus

PontiBces prior Oto, Stephanus alter,


genuisse Sabaudia
qai Jacobita
fuit.

Gallicus isle fuil, Ungaras ailer erat.

missas faciat celebrari vel decaiitari.


etiam, ut

Totqae sacerdotes
Dicitur

primom

cum Romanum

antistitem vita migrare

Hugonem,

contigerit, die defunclionis ipsius cardinales so-

lemiiiter et ciim nota celebrent pro defunctis, et

Is

erat

Hugo DominicanT
scieiitiis

familice

alumnus,
divinaruia

esum quinquaginta pauperibus pro anima


sas tolidem pro defunctis faciant

defuncti
iiiis-

theoiogus
rissiiuus

et

Scriiituraruui

Pontificis cardinalis quilibet administret, et

iiiterpretalione, ut superiori
:

lomo

indicavi

cla-

[idstmodum de-

ciijus

opera egregia adhuc extant, atque


typis

cantari. Ordinavit etiam, ut cardinali obeunte,

tam
suis

jam recenlibus
calalogus a

Lugduni cusa sunl, quorum


texitur.

idem Ponlirex qiiam cardinales


cantent

in

capellis

pluribiis' auctoribus

Com-

cum aota soiemniter pro defunctis, idemque Romanus Ponlifex ducentos pauperes pro
ejus anima
dinalis
:

mendant

ejus in pangeudis Scriptur;E sacrae con-

cordanliis laborem S. Antoninus

jiascat, el viginti

quinque quilibet
pajia

car-

in o et i[)se

dominus

missas pro de-

functis ducentas,

ac viginli quinque cardinalis


spectat;

quilibet

postmodum faciat celebrari . Quod vero ad interpontiflcii tempus

', Leander ', et alii, elogium, qiioacard. BellarNeque ipsius silemus miuo oruatus est a Hugo de S. Caro, natione Burgundus , Ordinis Piaedicatorum cardinalis S. SabincB ab Innocenlio IV creatus fuit anno Do:

mini uccxiv,

et pie

ac sancle obiit
:

anuo mcclxiv

illud ila consignat

Westmonasteriensis meinoraPontificatus tribus

Pergit Theodoricus
Alter

tus: a Cessavit

Romanus

menquem
fovit Cislercius Ordo,

sibus et binis circiter hebdomadis.

Cui tandem successit patriarcha Hierosolyniitanus, et vocatus est Urbanus . Longioris in eiectione celebranda

Joaanes

Nomine,
Isti

natalis Anglia terra sibi.

levilx Ricbardus et Octaviaans,


fulsit

Progenie clarus

uterque

satis.

morcB causam in cardinalium mutuam invidiam, ob quam extra coUegium quKsitus sit Pontifex, Parefeit Sicuiarum rerum antiquus scriptor pali curia morante Vilerbii, ibique Alexandro IV
:

Romanus primus, Tuscus fuit Octavianus. Hic aberal, mundi fala sequente patre. Romanns patria ternus levita Joannes,
Otboboaus qnartus Janua terra sibi. Sangnine progeniius prxclaro fulsit aterque : Hi suot qui poterant octo patrare patrem.
sic opifei rerum taatas in idonea liles

summo Pontifice viam universcE dum collegium cardinalium, in


montibus
sita,

carnis ingresso,

quibus velut

in

Tempora

distulerat, cuacta futura scieos.

sanctis

Ecclesiae

fundamenta sunt poEt infra


Hi patri Jacobo, Hierosolyma

habere incoeperuut de pastoris substitutione


,

tractatum

cum

inter eos

vertiginis

spiritu

et

invidiae livore suffuso

non possent in aliquo de gremio convenire, coiitigit quod Hierosolyinitanus palriarcha natione Burguudus (Trecensis qui tunc ad curiam ipsam pro Ecclesiae sua; promovendis
,

quem

palriareha
pari.

Tunc

habuil,

sedem corde dedere

Horum

qni precibus lacrymis consensit oborlis,

Ecclesiae

murom

seque dat ipse Dei.

negotiis accesserat (disceptaturus


Hospitalariis
,

nimirum cum
monasteriuin

quibus

Alexaiider

Luc. Hist. Eccl.

S. Lazari Bethaniae, OrdinisBenedictini concesserat

' Plolem. Monacb. Pad. Chr. 1. ii. ' Long. Hist. Pol. I. vil. Aanal. s Theod. Vallic. in Vita Urbani IV. apud Masson. I. v. iil. tom. XIII. an. 1251. nnm. 13. 'Leand. de vir. ill. Ord. Prad. 1.
'

Urb.

I.

I.

Ep. xui.
I.

'

XXII.

c.

23.

Trith. de script. Eccles. Siit. Senen. bibl. sacr.


'

Ms.

bilil.

Vat. slgo.

num. 4737. pag. 87.

Sicu!. rer. auct.

sac. lom.
^

u.

el alii.

I.

iv. Possev. appar.

'

Anton.

iii.

par.

tit.

xix.

c. 5.

2.

anonym. Ms.

Leaad. ubi sap.

68

ALEXANDRl
Urbanusque sibi nomen, sine uomine nec res Extabat, nec ei re siue uomeu erat.

IV

ANNUS

7.

CHRISTI 12H1.

gniri.

Cumque

ipsius excellentis ingenii altitudo

majorum prohuida requireretfacultatum,ad


logiffi

theo-

stutiium se convertit, inqua sic laudabiliter

Renuntiatum S. Joannis Baptislae DecoUationis Longinus ', ad ciijus dignitatis supremum apicem quibus gradibus ascenderit, tum illius primordia recensere ex duobus auctoribus,
die festo tradit

dignofcitur profecisse,

quod lingua ejus scriboe calamus pnedicationis verbo singulos confovebat. Solum natale tandem repetens, ejus eximiai sapientiae et ordinataj vitse fama laudabilis ad vicinos evolat et remotos. Itaque bonorabilis prajsul

qui tum metro,

tum

soluta oratione ejus gesta

futuris setatibus ad Antlieri nepotis cardinalis gra-

Laudunensis Ecclesiae euni


evocavit
:

in

?uum arcliidiaconum

tiam precesque tradiderunt, decerpere operae pre-

tium

erit.

Ac primum quidem
*
:

illius

patriam, ac

qua Ecclesia laudabiliter vixit, et honestcE conversationis babitum studuit conserin


.

primam
libus

vitcc institutae
o

gorius decanus

ralionem ita describit GreHuic de Catholicis orto nata-

vare

Coniplexuin ideo singularibus studiis Eclitteris

clesiam Laudunenseru, ubi primuni Pontificatum


iniit,

adjecit, quae civitas faniosa

nomini proprio cognonien populorum frequentia, et nemoribus et pratis amoena, dulcem habilatoribus exhibet suis amoenitatem . Parentum concivitas
:

Trecarum

ipsemet testatur in
' :

ad clerum Lauolitii

dunensem
successus

Haec Ecclesia nos


fovit ut

per nostrae

aetatis

niater, pavit ut nutrix,

protexit ut tutrix, edocuit ut magislra, et sicut

ditionem aucfor premit silentio


et

quam humileni
:

bencfica honoravit. Haec statum nostruin priinu-

obscuram fuisse aiunt, patre nimiruin sutore veteramentorum, ut refert S. Antoninus Elsi
infimae, inqiiit, conditiouis fuit

lum, primo canonicatus pracbend;eque


sludia suos prinios habuere iirofectus
:

beiieflcio,

et postea ofricioarchidiaconatusadauxit: iin nostra


ibi

secundum

saculi

susce-

vanitatem, quia
tulares in

filius

pauperculi resarcientis so-

l>imus

hononim

nosttoruni piimilias, indeque ad

Fiancia, nobilissimus tamen sapienlia

Ecclesias alias gradatiin

processimus, asceiKlendo

et virtutibus (1) .

tamen

At quamvis ignobili stirpe fuerit satus, litteris in pueritia egregie excultum, ut propriis ornamentis, non alienis abundaret, refeit menioratus auctor
:

semper per processum bujusniodi, provehente Deo, cathedram altiorem, etc. Ecclesiam Laudunensem ingentibus beneflciis ornaturum pollicetur. Datuin Vilerbii

V kalendas

Juiiii,

an.

Idem

vir dilectus Deo et homini-

bus
ut

dum adhuc

esset puerulus, Parisios miltitur,

qui primos honorum gradus in Laudunensi Ecclesia


*,

His consentit Theodoricus Vallicolor

ibi

armariolum puri

pecloris scholaslicis im-

adeptos

ita describit

bueret disciplinis. Ubi

sic

laudabiliter primo in
Expeiliebat eniai

liberalibus arlibus, postinodum in scientia juris

mundi perque omuia patrem,


el ejus

canonici superni numinis benedictione profecit,

Pluriiua viijisse, plura docere suos,

Ut domiuiis factus domuiari sciret,

quod in utrisque catbedrali promeruit


Long.

titulo msi-

Compatieus

servis, sciret

utramque viam.

'

1.

VII.
iii.

hoc an.
tit.

xis.

Greg.
c.

decao. apud Masson.


alii.

I.

v.

'

Lib.
I.

I.

Ep. cxxxvi.

Theod.

Vallic. iu Eleg.

iv

apud Mas-

' S.

Anton.

par.

13. in princ. et

sou.

V. in Urb. IV.

(1)

Renuutiatur boc anno


;

in

in Anualibus

ad coroiiationeiu quod attiuet (ucquc eniiu consccratione indiguit, qui Viroduueuscm

Pontificem Urbanus liujus nominis iv, de quo plura in .\unaUbus. Annus et dies electionis recte assignatur priuiiiiu, dein Hierosolymitauum episcocelcbratain

pum

egit) die iv

Septembris ejusdem anui


Vallicoloris.

ex

coujeclura

potius,

quam
ii,

ex
part.

idoneo quodam
i,

assertore anualista censuit.

Idem

pariter eruisse sibi visus est i'agius iu Breviario Lcstoruiu Sumiuor. PoutiL, tom.

pag. 203, edit. Lucens. ex obscuris quibusdam

Sed IkTC opinio plaiie cerla efficitur testimonio Bcriiardi Giiidouis, in Vita Urbani IV, vulgata a Muratorio pag. 593, seribentis reuunliatum fuisse Poutificem in festo Decollationis S. Joauuis, fuitque coronatus , addit, in Ecclesia fratrum Pradicatorum Viterbii, Dominica prima ( nempe dio iv ) Septembris anni mcclsi . Bernardus iste in exordio ssculi sequentis florebat.
verbis Tlieodorici
rer. Italic. toui. Ili,

Raynaldo

vitio vertit

mitano patriarcha-,

sullectus

Pagius iu Breviario PontiCeum, quod ne verbo quidem designaverit palriarcbam, qui Urbauo IV pridem Jcrosolyfuil. Ijise vero ex Spondano scribit anuo nccLXii, V idus Decembris datuin illi successorem Guillelmum

Agennensem iu Aquitauia jain prideiu episcopum, quem Sanctoncnseui fuisse docet Bernardus Guidonis iu hist. Fuudat. Conv. Pra^dic. Id vero quanquam recte scribi potuit de electione, de cousecratione taiucn plaue erroneum est, cuiii anno sequeuti V idus Jauuarii Urbanus in litteris ad lEgidium Tyrienseiu arcbiepiscopum datis sigiiatisqiie anuo pontilicalus ejus ii, GuiUeluium rlectum llierosolymitauum appellet . Extant illae in Thes. auecdut. Marteuii tom. ii, col. 1. Quod aulem ex eodeui Spondano addit, Guilielmum brevcm gessisse episeopatum,

cum anno Urbani


demonstratur
;

tertio F.

Thomas

Ordinis Pra;dicatorum catliedram illam

jam

tenuerit, ut ex litteris Urbani ad illum eodeui

anno siguatis

id

utique

apertissimi erroris reviucitur ex lilteris Andreie

regis Ilungariic, quas

legitimo Aliotti tabellioius

sigiUo munitas

exhibet cL editor Codicis diplomatici Melitensis tom. I, pag. 10. Ilas litteras datas anno Mccxvii, deuium publica auctorilate recoguovit, et sigillo confirmavit Aliottus tabellio die xxvii mensis Octobris deciuiK Indictionis (a Septembri mutata') auno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo sexto . Eas vero publica aucloritate sic muuitas novo iterum poudere Urmavil Guillelmus patriarcha, testatus litteras
bullatas Bullo Aureo oblatas sibi fuisse, easque comperisse per nominatum Alliotum publicum uotaiium lideliter exemplatas de verbo ad verbum , cui proinde transcripto sigillum suuni superponi jussisse. Vivebat ergo adhuc labente anno mcclxv Guillelmus. Insuper de Guillelmo scribit Bernardus Thesaurarius, seu Tyrii continuator Gallicus, regui Hierosolymitani corona soiemni rilu decorasse
illas

Hugonem de

Lusiniauo, qui non prius aiiuo mcclxvii die Satali Douiini eam diguitatem oblinuit. Quin et aniium ejusdem Guillelmi emortualem asssignat scriptor ille, narrans anno mcclxx, die sxi Aprilis, Guilleluium Ptolemaidffi decessisse. Ex his constat falli Spondanum scribentem extare litteras Urbani IV anuo poutiDcatus sui tertio,id est, anno mcclxiv, ad Guillelmi successorcm Thomam de Lentino datas. Non equidem uego extare potuisse lilteras aliquas Urbani anuo illo ad patriarcham Hierosulymitauum scriptas ; sed cum pro luore lilterarum
Registri Poutilicii
ejus talis,

patriarchas ad

patriarcham inscriptas fuisse, errorem traduxit.

cum

reipsa

quem directs sunt nomen nullum exprimaut, facile cxistimare potuit Spoudanus ad Thouiam ad Guillelmum missa; fuerint. Ea Spondaui auctoritas BoIIandistas, Pagium juniorem, aliosque in
.Mansi.

ALEXANDRI
Prasulis hic piimo Lauduni clericus, inde
Parochi;o
dicl:i!

IV

ANNUS

7.

CHRISTI 1261,

69

rector in urbe fuit.


in illo

Post

h;i'C

canonicus Lauduni factus,


[loniini le.x, cjus passio,
fuit.

benigne tractatus, in eadem civitate aliquantis temporibns coii(|uievit, snbsiiliiiin Terraj-Sancta-,


et

Qua; liunt opera fert sua fama

satis.

negolia Ecclesi;e Hierosolyniil;ince [)ra;dictarum


consilio [iromovens et procurans.

Conle tenus

prinio

felici

Colloquiis ojus, Virgo hcal.i

Canonicum post
Dogniate virlulis

lucc suscepil, et archilevilara,


tauti

tO.

Eodem

vero Alexandio

|)a[)a in

civitate

Lujjduuum (Leodium)

nuveral acta

viri.

Viterbieiisi, ad

((uain ciiin

lola curia,

et

eodem
vacavit,

cum

sic radiaret,

ad aures

Summi

Pontilicis venerat cjus odor.

patriarcha se transtulerat, diein claudente exlre-

Hinc Pomerauia, Livonia, Prussia poscunt


Legatuui, cujus provida vita foret.

mum,

ipsa

Romana

Ecclesia

Irimestri

eisdem cardinalibus, iniinico honiine sn[ier seniinante discordiam, non valentibiis concordare. Sed

Et infra

cum
silio,
ciiumerare
slahilivit,

Dei sa[)ientia ab ;elerno alto providisset con-

Qualiter in tanto se gesserit uHicio cur

e[)isco|)Uin,

Dicam ?

t;eileret

rjimis.

Lites sedavit,

pacem

ab omni

Muueris excutiens accipieiile inanus.


Theiitiiiiiciis lines iteralo

{[uein archidiaconum, patriarcbam jam fecerat, summi Pontificatus fasligio honorare, eorumdem cardinaliuin corda sic disparia ad tantam concordiain
et
et [)aritatein

eumdem Jacobum,

visere jnssus,

Millilur iuleudens pacilicare viios.

adduxit, ut concordi voto, voce et


in

Nam
Qui

rex Willermus electus

in

imperiales

animo euindem Jacobuni


acclamarent
dignit;itis
[)ain
:

summum

Pontincem
pa-

Sedes, hos sajvos seiiserat at(jue feros.

(|iiem

iidem cardinales ad tantai

dum commissis
:

jiiris iiileuilere

vellet,

Mancipat huiic quiilam


Carcere

nnliililalc

pnlens

sic

promotnm apicem Urbannm

qui clausus est pa>.Mis vmcla, labores;


:

IV

cum

ingenti gaudio vocaveruiit. In cujus


laelalur
et exul-

Mec tanieu omiiiiiolens imiiicinor hujiis erat Sed monstraus m eo miracu'a, liherat illum. Clam sic ad propri.i tecta reversus adest. Post liaic Laudnni fuit arcbidiaconus, inile Praidlctus papa poutiQcavit eum.

promolione gaudet clerus, et poinilns, maler Ecclesia, et cuncti fuieles jiibihint


tant.

magna

Dei Patris providentia


tali

altitudo

divinae sapientite, quae tanto et

pastore
I

suam

Pepercisse
pto Pontificatu
visuri
visse
:

illiiiii

siiis

praecloiiibiis,

cum

ade-

ulcisci

injnriani

[)osset,

infeiins

sponsam inatrem Ecclesiam illustravit Sus[)exit qnidem Urbanus divina; providenliae consilia, quse ipsum per tot gradus provexerat, in
htteris

snnius,

de

aliis gestis,

eosque censuris clenienter exsoldignitatibns, Virdunensi ni[);itriarchatu llierosolylia;c

Encyclicis ad prcesules ac princi[)es datis,

illique tot

honornm incrementa

adfcri[)sit

ac ne

mirum
niitano,

episcopatu, cujus ade[)ti honoris nientio


',

sub oneris

mole

fatisceret, fidelium

apud numen
suffraganeis

est in Pontificiis litteris


et

preces enixe

iiii[)Ioravit.

summo

Ponlificatu,

Gregorins

Archiepisco|jo

Rhemensi,

et

decanus consignat
9.

historia;

ejus, ac abbatibus, prioribns, [iraeposilis, decanis,

Postmodnm

vero, Virdunensis EcclesiDE

archidiaconis, etc. per


constitutis.
M

Rhemensem provinciam

obeunte

Pontifice, diclus vir

Deo plenus

iii

ejns-

dem

Virdunensis Ecclesiae episcopuni lionorabiliDei,

ter est assurn|)tns. Cui Virdnnensi Ecciesiae cnni

allitndo diviliarum sapientiae et scientiae qiiam incomprehensibilia snnt judicia ejus,

aliquanlis teniporibns faniosissinie et utiliter |)ncfuisset,

et investigabiles via; ejusl

odor ejus bonoruni o[)eruni montes tran[)erlustrans, ad

siliens, el niare

partes nltraniari-

nas pervenit

ubi sic corda incolarnm


suavitate

de

illis

Praecelsnm quidein tlironuin cffilorum continens, inluensque profundas abyssos, montium jionderansgravitatem, et aiiqilitudinem terra; [)alino concludens, suinnia sua sapieiitia

partibus commovit, et

morum

refecit,

recte

uiiiversa dis[ioiiit, inellabili

[irovi-

quod

Ecclesia; Hierosolymilana; Trecensis J;icol)iis

dentia rationabiliter inodcratur, ininiensa virtute


firniiter stabiht, el niira [irudentia salubriter dirigit ct

B. Jacobo fratri
successil.

Domini
et

in

tam exiniio patriarcbatii


[latriaiclialu
sic
[)a-

In

(|no

([iiidem

gubernat, In

([uibiis

omnibus

est
[ilus

profeclo

triarchis

priefuit

[nolecit,

quod
et

[)eregrini el

plus adniiranduin (|naiu (lensaiidum,

laudan-

incoUe ipsarum parlium patrem

pastorem amabilem se haberegandebnnt. Porrocuni [no TerneSanctai subsidio, et ejusdem Hierosolyniitaiue Ecclesia;

dum quam

scrutandum, plus stupeiuluin qnain loqueiidum,et [ilus verendiini quaiii dilUniendiim. In liorum qui()|)e inveshgatione ac discussione

utilibus

et

arduis

negoliis

idem

jiater

sensus caUgat hoininis,

mens

hebescit,

succumbit
[)lus

necesse babuissel Sedis Aiiostolicie limiiia visitare,


navigii subsidio niaris
civitatis

ingenium,
in

et deficit

intellectus, et (|uo
liis

cura

pelagus navigavit, et ad

haec intenditur, eo iiiinus de

ap[)rehendilur, et

Venetiarumlittora veniens, et ad civitatem

majorem liorum

incertitudiiiem incidit, qui


:

Anagniensem, ubi lunc Sedes Apostolica residein qua a bona; memori;e dobat, se transtulit mino Alexandro papa IV, (jui tnnc Komanani regebat Ecclesiam ab ejus Iratribus domiiiis car:

ad eoruiii

notitiam satagit pleniorem

(inia

in

[)er([uirenda

divinorum o|)erum ralione leinere


lal)uratur. H:cc

cogitatur, vigilatur improvide, studetur inaniter,


et inuliliter

divinarum aclionum

dinalibus, et

tota curia hunoriOce susce[itus, et

iucomprehensibilis altitudo, humana; revera con-

Lib.

I.

Ep. Lviii, Lxxxv. et Theod.

Vallic. uhi sup.

'

Lib.

1.

Ep.

I.

70

ALEXANDRI

IV

ANNUS

7.

CHRISTI 1261.

siderationis obtundit acieni, et iierspicuum intelligentia; confundit


et terrena,

aspectum erga

ccelestia pariter

cuni

via?

Conditoris oniniuui sint adeo


utrisque,

abscondit.^B ac

inexplorabiles in

quod

cmnino
cunt.
11.

ignorantiae nubilo celantur uiortalibus, et


eis

rationis sua; radius quiesccbat, populo suo in rectorem celeriter concedere dignaretur fuit tamen eonim in boc desiderium aliquandiu morac interventione suspeusum, et ipsins consummalio negotii per alicujus temporis spatium retardata. Nam
;

nunquani

clarae cognitionis

luniine innotes-

cum

de sumnio et universali prLTSuIe,

de patre

Altum

igitur et

arcanum

providenliai

patrum, de pastore pastorum, et Cliristi vicario, ac successore praefati Apostolorum principis ageretur, mnjorem utique providenliam, et anipliorem deliberationem res tam ardua requirebat. 13. Denium autem post multam discussio-

supernaj consiiiuui, opportuna jugiter erga flde-

lium Ecclesiam oppoitune prospiciens, mira in ipsa miro modo pro nmlabilitate temporum operatur et quia sibi pra^latorum regimen est potissime necessarium, sine quo vix subsisteret inter
:

nem, Iongumquetractatum,ad personam nostram,

cum

tunc Ecclesiae Hierosolymitana; gerentes re-

ScECuli tempestates, circa |)raefectiouem ipsius jirai-

suluni et pastorum ostendit prrecipue sna3 sapientiae

gimen, pro suis negotiis apud Sedem Apostolicam moraremur, sua unanimiter corda et animos concorditer converterunt, direxeruut vota, et firmaveri!

uiagnitudinem,

et inscrutabilis

beiieplacitum

voluntatis, ut qua? in liissua [nofunda dispositione

consensus. Et ()uamvis iuter eos essent, qui


taiilum offlcium exercere

cum
quod

ratione, licet occulta, ordinat et

consummat,

veluti digniores scivissent, et potuissent plenius


et lauilabilius
;

sintnimiruii!

homiuibus

in

in catliedra

[)astorali, qiia^

stupoiem. Hincevenit, diversorum sub-

quan-

quam

etiam multos extra

suum

collegium eorum

Pontiticum, varietatem per tempora personarum, interdum senes junioribus, et juvenes ali(iuando senioribiis praeferiuitur. Hinc eveuit (juod i|)sa nonnunquaiu illos, (juos virtiites et scientia magis insigniunt, nonnumquam vero minus talibus insignitus assumit. Hinc etiam evestitutione
suscipit
nit, qiiod

anxiae cogitalioni, el explorationi solerti


offerret, quibiis utpole

muiidus

putioribus magis decuisset

iiujioni taiilae sarcinam diguitalis, ipsi tameii nostram insufticienliam alioium sufflcientiae pratuleriint, nos ad summi Pontificatus apicem com-

muniter eligentes.
14. Considerantibus itaque nobis difficulta-

aliquando

credilur et

minus speratur, ascendunt. Simile quoque


quibiis
principis Sede con-

eam bi,de

tem hujusmodi
siciit alliori

officii

et

laborem, ac Apostolicae

in praeeminenli Aiiostolorum
tingit, (piod sedeiilibus in

cathcdrae praecellentiain,

qum

in

se

praesidentem

ea pro tempoie

cursum

prmfert lioiiore, sic preinit ouere gra-

linieiilibus viUe suae, alii juxta

provisionem divi-

viori

et

attendentibus im|)erfectionem

nostram

nam, nutumque caelestem ad culmen Apostolicum


subrogantur, etsuscitaiitur in sede ipsa sacerdotes, qui vigilent super gregem, et et ministri fideles
,

miiltipliceni, ac tanti ponderis

molem

imbecilliiati

nostrae i)enitus imporlabilem, concussuin est intra

juxta voluntatem Domini operentur. Digne igitur

exclamatur

super;eminentia

sapientiae

Dei,

nos nimio stupore cor nostrum, et expavimus, ac haesitavimus vehementer, quoniam vix particulares ferre valentes vigilias, ad universalem speculam

quam

profundac sunt cogitationes ipsius,


et

quam
inex-

vocabamur,
:

et

intolerabile

Apostolici

ministerii

sublime
quisibilis

occultum ejus consilium,


et

quam

sua dispensatio,

quam

impenetrabilis

jiigum inferebatur instanter debilitatis nostrae cervici ac meritorum sutfragium non habentes,ange-

suarum operationum abyssus!


12. Sanefelicis recordationis

Alexandro papa

praidecessore noslro octavo kal. Junii, videlicet in


festo B.

bainur ad suscii)iendas Apostoli Petri claves, et gerendum ligandi atque solvendi pontificium super omnes. Verumtamen ne videremur opus
divinae providenti;B iiupedire, aut nolle volunfatem

Urbani papaj et niartyris, de carnis nexigloriam supernae palriae, sicut bus speramus, assumpto; ac ejus corpore post celebratas solemnes exequias in Viterbiensi Ecclesia honorilice, prout decuit, tumulato, fratres nostri
liberato, et ad

episcopi, presbyteri, et diaconi cardinales

mox

pro

eligendo successore insimul convenerunt, affectus

suos erigentes ad Deum, ut generali Ecclesia! viduatae pastorem idoneum consueta misericordia
largiretur. Invocata ergo sancti Si^iritus gratia, ut
est moris,

nostram suo beueplacito conformare; ac ne corda electorum conconlia per disseusum noslrum ad taudem voluntatibus discordiam verterenuis acquievimus eorunidem, submittentes nostros impotentes humeros ad porlandum non quod de ali(|ua nostra virtiite fiduciam habeamus, sed quia speramus iii illo, (lui confldentes in se non deserit,
,
:

iino propitius

adest eis auxiliis opportunis, qui


caeli

Ecclesiam sponsam suaiu de sublimi


beneflciis

solio

iiicoBperuut

protiuus super electione

intuetur misericorditer et tuetur; ac pietatis suae

summi

Pontificis diligentem
iiistiteriut, et

habere tractalum. Et
studuerint instanter,

non desiuit exaltare.

licet studiose

ut cito conseiiueretur tantum negotium fiuein bonum ac divinam clementiam devota et sedula
;

supplicatione pulsaverint, ut illum, qui sibi esset


acceptus. et

aliorum suffragiis pronoslram plurimum indigentes, universitatem vestram fiducialiter requirimus et altentius exhortamur, quatenus assidua nos
15. Vestris igitur, et

pter imperfectionem

quem apud

se

ad onus Apostplicaj ser-

apud

Deum

intercessione juvetis, solvenles pro

vitutis elegerat, ac super cujus

meritum conside-

nostro auxilio linguas in preces, et iu orationes

ALEXAXDRI

IV AN.VTS

<.

CHRISTI 1261,

71

labia exercentes, hiimilitalem nostram sibi affectuosis supplicationibiis

Potius illos felices judica


47.

quorum crux

patet exte-

commendando,
pluat, et

et

depre-

rius, sed latiorem habeiil iiiliTius


a

unctionem.
fuerant,

cationibus pencs ipsum instando devolis, ut sujier

Significanda

tibi

haec qiiidein
,

nos

imbrem

gratia!

sux

rorem

solitcC be-

ut afflictionem
iste,

viscerum nostrorum

quae calix

ni|;nit.itis

infundat, quod actus nostros dirifjentes

ad

i|isuni

Ecclesiam suam,
nostra'

quam

nobis commit-

(]uem coacti siimus bibere, conturbavit, paribus nobiscum gemitibus |)atiaris, qua; sola ex
aiiimo, taiiquam proximior nobis prae caeteris in

tere voluit, salubriter regere, ac de universo ipsius

grege, vigilantiic

credito,

curam gerere

Doniino,

et

in

cariie,

in

asperitate

quacumque

debitam, sicut expedit, valeamus.


in

Nos vero firmiter

animo gerimus

vobis, et vestris Ecclesiis beni-

gnis adesse praesidiis,

vestrumque profectum con-

dignis favoribus

procurare. Dat. Viterbii mense de sua electio7ie, item S. Ln-

ndurente cor nostriini dolero crederis vicem nostram. Sed quando vocationis vox illa terribilis in auribus nostris intonuit, (|ua) nos in hanc periculorum eminentiam supremae speculationis invexit,

Septembr., anno i.
16. Scribit sorori

tantus nos stupor absorbuit, quod


si

potius

mirari potes et quaerere,


viiiiim,
si

quid nobis reniansit

dovico

et filio eji/s

Philippo.
'

Extant in Fornuilario
scriptas

quid meiitis,

(juaiii

movere de nostra
inter ipsa no-

Ms. Marini Eliuli

Vaticani archivi ad sanctimo-

taciturmtate querelam,
strae

Adde quod

nialem

lltterae

nulla inscriptione consignatae, qiias


huiic titulum preefigit

jiromotionis auspicia nos frequens turbatio

Wadingusab Urbanoad sororem Agnetem


refertS atque
sin.
iis
:

Agneti

moniali monasterii S. Marite Montis Lucidi PeriiOrdinis S. Damiani sorori nostrEe, quae

cum

sententiarum pondere gravessint, praetermiltendfE a nobis non sunt visoe Miranduin forte fcstiiiias,
:

negotiorum impedit, et difficultatum undique ingruentium involvit, ita quod nulla quietis nostrae vaciia curis hora relinquitur, et cordi nostro tempestuoso sunt etiam dormientibus nobis noctis silentia intempesta. Itaquedoleresupernospolius, (luam Kxtari te convenit, quod supra vires oppriiiiimur,jugo,quod impositaeservitutis aiixietatibus cruciamur, quod negotiorum supergredieiilium caput nostrum vexamur laboribus, quos nisi divina clementia, et pia Ecclesiae patrocinia infirmi-

dilecta in Cliristo

tilla, et

soror in cariie, postquam

ad illud Apostolici cuiiiiinis pcenale fastigium, quod quidem animae nostrae deliberatio non ele^it, nos
voluntas divinae dispositionis
gnationis
! ,

et

utinam non

indi-

assuinpsit,

anxiam

te sus[)endit aliqiian-

tulum nostrarum
alia
tatio

exspectatio litterarum.

Verum

tatem nostraiii adjuverint, quomodo poterimus sustinere? Ergo, fllia, qucB tranquilla sedes ad pedes

nostram,

et alia disponit, ut
etsi

credimus, cogiforsan de gradu

mentem tuam. Nam

Domini extra tumultus saeculi frueris optima portione, nos tam gravi occupatos ministerio, tot
,

nostrae promotionis exultans qiiasi aliquid in nobis


tibi

injunctae
adjiiva,

sollicitudinis

turbationibus involulos

prospere successerit, exspectes animale cordis

gaudium super hoc insinuationis nostrae relatamen tanquam tristia passos non Iffitd in eo, quod de nobis contigit assecutos,
tui

quaesumus, coram Deo suffragiis, quibus potes. Speramus enim, quod si ad aures Domiiii
cordis tui affeclus intensior introducat,
,

tione compleri; nos

clamorem
et tani tibi

plenius nobis divini favoris auxilium impetrabis

quos nobis in adversis compali credimus, referre tam ingentem causam nostraeamaritudinis nou delectat. Nempe si adhibitos nobis in hac gravi nostra mutatione sentires aculeos punctionum, quibus ad imponendam infirmis humeris gravissimam orbis sarcinam,et ad quotidianam
nisi iis,

ad meritum,

tionis solatium
niini

quam bene erit, cum

nobis ad consolain ministerio

Do-

uegotium nostrum tuo senserimus otio relevari . Verum dissimulare non possumus scrupulum, qui hajret animo, an superiores litterae non
ad Urbanum, sed ad Clementem IV spectant, cum inter Clemenlis litteras inserantur in Formulario Marini Ebuli, idque slyli ratio innuere videatur. Sed bis missis beneficia Apostolica, quae Urbanus,
ineunte Poiitificatu, in S. Ludovicum ad ejus pielatem alendam conlulit ', afi"oramus (i).
18. a hegi
a

universalis Ecclesiae sollicitudinem insufflcienlibus

viribus tolerandam impellimur, judicares utique

non congaudendum nobis, sed profusis lacrymamariini imbribus condolendum, etquibus praecordia noslra
istius

altitudiiiis,

in

quam venimus,
affectares

inquietationibus

qualiantur,
scire.

potius
alicujiis

FranciE

illuslri.
fili

ignorare

quam

Tunc

beatitudinis

Personain tuani,

charissime,
principibus,

quam

prae

gloriam esse putas de bonoris celsitudine, ijua praeeminere videniur, nos interius aftici nostro
judicio, et exterius baberi felices judicio alieiio?

cunctis orbis regibus

et

cariorem

nimium

Apostolica Sedes habet, intimaeafTeclionis

brachiis, velut pater filiuin, dulcius amplexantes,

'

Formul. Marini Ebuli pag. 32.

'

Wad.

lioc an.

'

Ep. sxi.

num

ad Agnetem sororem sanctimonialem Ordinis S. Krancisci annalista liic recitat ; simul vero dubitare se profiletur ii Clementem potius Urbaui successorem, quam ab Lrbaiiuni ipsum perlineanl, cum in formulario .Ms. Marini libuli inter Epistolas Clementis IV referanlur. Sed recte notat Pagios in brcviario Urbuno tribuendas plane ex eo deduci, quod Pontife.x in ea Epistola scribat
(1) Pontiticis litteris

Agneti
illi

Sola ex animo tanquam proiimior nobis prse cateris iu Domino, ct in carne etc. Id vero Clemens sorori non scripsisset,

cum

tilis

geminie fuissent.

Mansi.

72

ALEXANDRI

IV

ANNUS

7.

CHRISTI 1261,

ac cupientes prae nimia dilectione, qurun ad te gerimus, lua desideria plus executione praevenire,

quam

rimum,

exauditione coniplere, gaudemus quampluquoties a nobis aliqua quantumcumque


infra
:

stolorum ejus auctorilate conflsi, centum dies de injuncta eis poenitentin misericorditer relaxamus. Dat. Viterbii XII kalend. Decembris, anno i .
21. Decoratus est iisdem paenebeneflciis sacris

ardua tua celsitudo requirit. Et

aQnxa.

Philippus
dulgentiis,

'

sceptri

Gallici hajres,

auctusque

in-

cum omnes
fices inclytos
ciali

praedecessores nostri

Komani Ponti-

cum

sacclli

vel altaris consecrationi

reges Franciae progenitores tuos speprivilegio, utpote speciales defenso-

interesset; cujus

amplissimum elogiumsilerenon

quodam

possumns.

resfideietlibertatis Ecclesiasticae,fuerint prosecuti,

Nobili viro Philippo primogenito charissimi


fllii

nos qui nalalis


nostris

soli

non immemores quadam naplus caeteris pra^decessoribus

in Christo
B

nostri regis Franciae illustris.

turali necessitudine

Exulta, proles regia, exulta, ffficunda, uti,

tenemur, et volumus tuum solium, quod Deus adaugeat, honorare diligentius, favorabilius, et efficacius implere proponimus universa et singula, etiam non requisiti, quae tuiB noverimus
magnificentiEe couiplacere.
i9. Ut igitur ex

nam

felix faicunda soboles , gaude et listare alumne, ac redde Altissimo in humilitate cordis plenitudinem gratiarum ex eo videlicet, quod
;

divina iirovidentia ad regni, ut speratur, fastigium


te

reservans personam
inter
alia

tuam

ornavit prudentia,

novo

Romano Pontifice nova


gratior,

decoravit mansuetudine, ac clementia insignivit,


tibique

gratia potiaris,

eoque

sit tibi

quod ipsam

multiformia dona concessit

plures obtentu tui participaverint una tecum, nos supplicationibus regiis inclinati, quotiescumque
te ad dedicationem, vel

quod

pra^claris vestigiis paternis inlia?rens, ac eis

aiicujus Ecclesiae, vel

capellse,

seu altaris

consecrationem

ire, vel inter-

juvenilem aetatem moiibus et devotione conformans, primogenituram ad te sorte devolutain humana videtur quodaiiunodo non ininus
te ultra

esse ibidem contigerit, tibietobtui gratiaui

om-

imitatione virtutum, ipiam propagatione sanguinis

nibus

aliis

vere poenitentibus et confessis, qui ad

vindicare

per quod

speratur,

quod omiiipotens

eamdem
et

Ecclesiam, vel
Petri et Pauli

capellam, seu altare ac-

Deus, qui
tis

te fecit

uniformiter, ut placuil, felicita-

cesserint, illadie deonuiipotentis Dei misericordia,

beatorum

ritate conflsi,

annum
sibi

Apostolorum ejusauclounum, et quadraginta dies


misericorditer re-

de injunctis

poenitentiis

laxamus. Dat. Viterbii VI kal. Decemb., an. i. 20. Ornavit etiani simili praerogativa piissi-

mum regem, ut quoties nimirum sacris concionibus interesset, centum dierum indulgentiam assequeretur, atque in ipsius gratiam iis omnibus, qui una cum ipso interessent, beneflcium exporrexit
'.

paterna? participem, expertem paterni ineriti non relinquet quin potius multiplicabit in te gratiarum dona, tuamque personam replebit virtutum affluentia, faecunditate prolis, et ut diutius ei servire valeas, longaevitate dierum, etc. Datum Viterbii XIII kalend. Januarii, annoi. lisdem quoque ])rrerogativis regem ', ac reginam ' Navarrae, quibus Galliarum regem Theobaldi socerum decorarat *, exornavit. Roberto vero comiti
:

Atrebatensi S. Ludovici nejioti permisit, ut

cum
con-

Amicia quarto consanguinitalis gradu


illustri.
sit

sibi

Regi Francorum
Etsi firmi

propositi nostri

reges et prin-

juncta nuptias celebraret *. 22. De Manfredi tyrannide. de Ecclesia meruerant


Apostolicis
beneflciis
ii

Quam egregie
Urbanus

cipes pro singuloruni excellentiis,

quantum cum

principes, quos

Deo poterimus, honorare,


prae aliis

tamen, quem Deus utpote singularem in orbe dotavit virtute

est

tibus, ornavit militia, et opulentia stabilivit,

qui-

busdam specialibus, imo spiritualibus gratiis proponimus insignire. Nec est mirum, si principem illum quem sic Dominus noster Jesus Christus exallavit in terris, Romanus Pontifex ejus, cujus
est vicarius, se voluntali conformans, extollat di-

meruit Manfredus, iiui Canipaniam infudit quam cum vastarent infideles, Urbanus mox atqiie Pontificiam tiaram solemni litu acce|)it, crucesignatas copias contraxit,
:

complexus, tam male Saracenorum exercitum in

ac perfidos gloriosissime expulit

qiiibus Parisii
"

continuator
tiunt,

*,

Bernardus

',

ac

Longinus

consen-

versorum
gratiarum
tibi

insigniis

titulorum.

Ut igitur in

i|)sis

Apostolicffi Sedis primordiis

cognoscas
sit

evideutius nostra) inlenlionis aUectum, eoque

primordialis gratia gratior, quod plures ipsam


tui

obtentu

jiarlicipaverint

plicationibus regiis inclinati

una tecum nos supquotiescumque te


; ,

tempore Siciliam Carolo traditam adjecere de quo nos suo loco sermonem instituemus; eam enim reni sequenti anno bgatum agitare jussit, quam tainen deUnireveluit. Hicvero praetereundum silentio non visum est, quod MatthaeiisSpinellus suis Annalibus tradidit % Ncapoliqui
:

eo

tanoruin oratores tertia Septembris die hujus anni

ad audiendani verbi Dei praedicationem ire, vel in ea interesse contigerit, tibi et ob tui gratiam omnibus
aliis

vere

poenitentibus et confessis

qui

Manfredum rogasse, ut pacem cum Pontiflce iniret Neapolim enim sacrorum usu mulctatam ac tum Manfredum subjecisse, non sua, sed Pontificis Ro:

eidem interfuerint, de omnipotentis Dei misericordia, et beatorum Petri et Pauli Apopraedicationi


'

Ep. xxvii.

sxix, XXX. ' Bern. Guido


Kp. xxji.
>

Ep. xxxiii, XXXIV.

Ep. XXVI.

Ep. xxxi.

Ep.

in Clir.

Rom. Pont.

ConUuuator Par.

Hist. Angl.

Long. Hisl. Pol. hoc an.

Matth, Spinell. Ms. lioc an.

ALEXANnRI

IV

ANNUS

7.

CIIRISTI

1261,
foret, se

73
suo tempore de-

mani, qui ipsum regno (nimiruin flagitio invaso) dcturbare niterctiir, cnlpa bellniii geri missnrnni
:

dignilate

decernendum
rei

finitnrum.

Neapoiim trccenlos Saracenos, qui sacerdoles ad sacra peragenda adigerent; detrectantes, sive regulares, sive stccnlares ad triremes delriiderent
:

Ad perpetuam

memoriam.
magistrum Simonem

Licet dilectum filium

tiim

vero oratores tyranni flaf^ilinm execratos orasse, ne Saracenos Neapolim mittcret


vibns intra porfas exceptnm
iri
:

caiionicum Padiianum promoveiidum in presbyteriini cardinalein Ecclesia) Rom. de fratrum no-

ac

nec enim a citum Manfrevero Neapolis

strorum consilio duxerimns evocandum, diligenti tamen cum eisdeni fratribiis deliberalione pra;liabita, et anditis

dnm
raret,

liis

auditis excandnisse

cnm

ac intellectis iiisorum consiliis,

in discrimen

adducta

esset,

ne ad libertatem aspiin

ditfinimus, decernimus, ac prKsenti edicto statui-

Jofl^redum ad

eam

obse(|iiio

Mnnfredi

contineiidam missnm. Aildil idem auctor, quinta

ejusdem mensis Flandriae comitem cum Gallis in Campaniae fiiiibiis castra Pontificia castris ManIredi admovisse, iii quos cuiii Saraceni fuissent
inimissi, tanto ardore prosiliisse in infldeles, ut

mus, quod idcm Siinon, priusi|uam per nos in presbyterum sit promotus, neqiiaipiam iu collegium, sen consortium, vel ad tiactatus, aut consilia cardinaliuin admitlatur, nec de ipsorum liabeatur seu reputetur collegio, sive
coiisilia,

vel

tractatus, sive

quantum ad quantum ad partem


,

sine opportuno
foret
:

Siculoruni

anxiiio de

iis

actum

perlurbatum vero Maiifrudum, hostium audacia appetente, duodecimo Septembris die castra retro flexisse,
liraesidiis

habendam de commiinibus obventionibus vel qnanlum ad qucecumque, vel alia cardinalatus


insigiiia interim deferat, vel utatur

eisdein.

Cum

alque aditns Neapolitaiii regni

autem tempus
|)etens,

adveiierit ordinalioni facicndajcomqiiae

mnnivisse.

Cum

vero Flaiidiiaj coines in

nos consideratis his,

interim

de ipso

citeriorem Siciliam

peiiclratnrus crederctur, Ro-

Sinione, seu clrca staluni ejus invenerimus, fa-

mam
dos
:

versus signa convertisse, excitnin scilicet ad


(|ni
'

cicmus auctore Doniino, quod


Niilliergo, etc. Dat.Viterbii
Elapso(|iie subiiide

fuerit facieiidum.

Romanos,
ac

rebellionem moverant, comprimena perdiiellibus Maiifreduiii sidlicipii-

id.

Januarii anno

tum

mense

ejus argumenti litleras'


deilit;

tatum, ut exercituin ad Uibeni promoveret,

de Simonis causa cognoscenda


taiidem obtrilaeque omiies
ejus gloiioe
Pataviiio
a'iinili

supeiatse

bliceque professum se Roniaiiis auxilio non defutiirum. H:rc Spiiielli Ms. sermoiie Ilalico, qiuB
Sumiiiuiitiiis eliam ex ipso nairal. Coiicitalos qul-

eae

diflicultates,

coiicitaraiit,

ut

ex

quas nionacbo
inse-

colligitur.

Et

(|ui(lem

diplomati

dem

per luec temfiora graves tumulliis


absentia denKinslral,
ile

iii

Urbe

quenli aniio monaslerio S. Mariaj in Iiisula


jiosia

Pom-

Poiitificis

(|uibus ex Theo-

concesso,
:

duo

ejiis

nnmiiiis [iresliyteri sub-

dorito Vallicdlore ilerum eril ageiidum.


2J.

scribuiiliir

alter liluli S. Marliiii, aller S. Caeciliae

Poittifex discordias

gemis compoidi.

Inlerea

EcctesicB Salisbiir-

deeoiali,

qiiorum primiim ex Pataviiio agro orinnditioiiis

nuiiieio cardiiialium
piir-

duin Urliaiius IV pluiibiis postea


siasti(ae provjnciis

Etcle-

adniodum

iiiiiniiiuto, cuiii

Alexaiuler nulluiii

ainplissima potestate prafecit.

pura donasset, Urbanus quarlo sui Poiitificatus mense, nimirum Deciiiibri, in solemiiibiis Quatuor anni Tenipeslaltim jijnniis, ex ;uiiii|iio Romaiiorum Pontificum usu illum amplifiiavil, de quibus lisec moiiaclius Patavinus ^ piodit Iste
:

Simonem veroaBria Maitini ucceplo nomine sumnium Poiililicatum gerentein visuri suiiius.
21. Huc aiiiio Salisburgeiisium caiionicorum collegium innumeris calamilalibus attiitum siib poleiitia Pliili|ipi iiitrusi succubuil, ac Boheiniai

qiiarlo meiise sui Ponlificatus

numerum

cardiiia-

rege sollicitanle, Udalrici


ijisos, nec se tueri |ioterat,

parlibiis

abjectis,

qui

insignilos ad

lium ampliavit, praeclaros viros vita et scientia lam saiictum colleginin promovendo, de qiiorum nnmero divina providentia faciente
beiiigiiissimus Simon de Monte-Silice, canonicus Paduanus, quein tain forma corjioris, quam nobililate generis, et gratiosis moribus, et
exlilit vir

cum

Philippo exauclo-

rato concordiam, salva


tia

obedientiaque,

iiepigit.

suinmi Poiitificis reverenEmersisse sibi ex main

gna calamitate videbanlur, cum


coiijecere: Bavarite enini dux,

novas sese

Udalrici causa susinvasit, urbis-

cepla,
i|ue

Salisburgum anno sequenti


subjectis

multiplici scieiitia divina gratia decoravit .


cardiiialibns lioc anno, ac secjuenti

De

paiteni

facibus delevit, et arcem

creatis aiitiore

loco cuni Theodorico Vallicolore scriptore accuratissimo ileruin inferius. At cnni nniinulke ad

ad cives coiitinendos atque edomamlos iin|iosuit. Utque oninia quae ad infelicem illiu'^ Ecclesiaj
coutrariis bellorum tiirbiiiibus
fliictiiaiitis

statuin

Sedem Apostolicam
<juam
in

qnerela) de Simone, ul colligi


'

videtur, delata; esseiil, sanxit

Urbanus, ut anteesset, iiec cardicoiisiliis carilina-

descriliendum congeranius,aiiii() buxlxiii Bavari;c dux, admoto exercitu, urbem iteruni oppugnavit,
ac fortuito casu iierterritus obsidiuneiu induciis iiiitis solvit, cum nimirum pacato ac sereno cslo

presbyterum
iiisigiiia

|iroiiiolus

nalatus

gestaret,
,

nec

lium

sese

immisceret
se

aliosve
:

ipsis

attributos

borrendum
25.

tonitru

summo

fragore detonuisset

redditus ad

derivaret

quid vero de ipsius

inde urbe pulsus est Philippus.

Denium suinmus

Pontifex

miseram ejus

Summon.

iii

Hisl.

et Bern. ubi sup.

Neap.
i.

Monac. Pal.

Clir.

1.

iii. liot

an.
'

Lib.

Ep. xx.tvii.

Kp. XLVI.

Ann.

Touus XXII.

Ravn.

III.

iO

: ,

74
Ecclesioe
sorteni
,

ALEXANDRI
quam
regia
ditionis

IV

ANNUS

7.

CHRISTI 1261.

plures

principes lacefuiei

nonnulloruni Graecorum proditione, qui Constantinopoli versahantur,

rabant, miseratus, regis

Boliemi;B
potenlia
i^arlem

ipsam
brevi

tandem

Iioc

anno corruit:

commendavit qui tempore maximam


:

frelus

quodque

oblinuit. Ui-

dricus

demum

])ost

varias procelias, quibus jaclegatis ob promissam, anathcmate anno mcclxiv Sali^burgi

Balduino cffperat, in altero Bilduino inttriit. Crebris incursioiiihus Latinoruin terras solebant Gracci lacessere alqne infeslare, utsensim
in

tatus fuerat,

cum

ab Aposlolicae Sedis
auri

eorum

vires eliderent, ac

Guilhlmum

Villardui-

non solutam vim

percussus bis fuisset, exceptus, quiele optata potiri pulabat, cuni inlra

nuni Peloponesi atque Achaise principem sibi occurrenlein ciim exercitu fuderant, cuinque pra^Iio
ceperant, nec prius vinculis emisit Palffiologus,

menses quatuor bonoris


pertaesus,

tantis laboribus

adepti
perti-

quam

sibi aliquot arces

munitissimas redemptiovictoria

ac poptili jjcrvicacis cdomanda;


se

nis ergo tradiiiisset.

Ea

tumidus

Palaco-

naciae

agnosceus, non minus poene ut parta dignitate sese exoneraret laboravit, quam pro ea asserenda afque ab invasore vindicanda
desudarat. Assensit ejus votis Clemcns IV primis
Pontificatus auspiciis, cunique
clesiffi

imparem

logus Alexium Ceesarem Strategopuliim jubetcuni


exercitu in Constantiuopolitanum
rerre, ac

agrum excurin

facinus

aliquod

egregium

Latinos

moliri,

Tum

funesto

casu Laliui exercitus sui

regenda

illi

Ec-

florem e Constantinopoli uua


triarcha adversus Pontuni

cum

Justiniano pa-

potentioris

alicujus

principis,

qui rebel-

Euxinum ad obsiden-

libus fraenum

injiceret,

atijue invasores conipriesset

dam Da|ihnnsiam
sidio
sibi

meret

operam nccessariam ex|iloratum

eduxeranl. Denudataitaqiie prajsuo civitate regia, Graecisque, qui Latinos


referta,

traclandis iliius gubernaculis Wladislauni Pulonia!

dominari animo iniquiore terebant,


Ccesar captala occasione
fi

duceni S. Hedwigis nepotem Clemens ideui adniovit an. MCCLXV, alque insequenti summa ponipa exceptns moerentem at(|ue affliclam tot iirffiterilis
calainitatibus Ecclesiam
erexit(|ne.

Akxius
raiii,

in

aliquos Giae-

cos incurrens, qui condeiidis

ugihus dahant opeeos

qiiique Constanlinopoli eiar.t oriundi,


sollicitat,

pra'sentia sua recreavit,


'

ad defectionem
tius

de stitu urhis diligensi

De iis fusius Salisburgense Chronicon DuncabOccidenlalibus rebusad Orientales stylum


Iraducimus.
26.
variis

inquint, inflat

ingentihus proniissis,

ad

recnperaiidum iii.perium opem porrigere


giim,

velint,

bortatur ut depellanl e cervicihiis Laliiioruiii ju-

CnnstantmopoUs a Grcecis expjtgnata turbis vexatur ; Palaologus al Arsenio ana-

majorumque
cffisuros

gloriani ac facinora aeinulen-

themate feritur. Refugiebat iiactenus oratio lugulirem Orieutaliinn rerum statuni attingere:

tur. Deliniti promissis pioditores

spondent se
qnae

vi-

giles

noclu,

ac

portani,

Deiparae

Fontana; aedes speclabat, effracturos: sigiiificant

quassatum enim adversis belloruni turbinihus, ac diu nutans Latinorum in Oriente iuiperium,
'

etiam pateie cuiiiculum,


arinati

pier

quem

quin(|uagiiita

irrumpere ad excubias Irucidandas pos-

seul
Cbr. Salisburg. apudCau. ant. lect. toni. vi. pag. I2C7. etc.

(i).

27.

Nec segnius iu opus perductum

est iaci-

(1)

Sermo

hic in Annalibus de expugnatione urbis C. P.


in Notis

quam

ceciflisse

in

nianus Grfficorum die


;

xxv

Julii inter

onines convenit, ait

Joannes Boivinus rem iligant. Sed


in
froiile

ad

a pra?senti

enim cum anno su|eriori; alii vero cuin praesenti removeri liaud(|ua(iuam potesi, cui Georgius Logotheta, qui tunc vivebat, assignat. Idem pariter adnotalum est
lib.

iv Nicepliori Gregoia.

De anno dissident

noui.ulli

alii

num. ISoL', nbi lia;c Gra-cis expressa litteris legunt r Meusis Augusti su^us Deo juvanle in uibem C P. Vide Boivuuim ibid. Denique ad curonologiaiii hanc accedit Nicephorus Callistus in calologo patriarcharum CP. vulgati. a Banduiio liiiper. Oriental. pait. i, b. viu, pag. 171, edit. Venet. (Juanqnam enim iu ejns teslu 1< gitir Ciipta nits a Roiiiani-.. (nempe^i Orajcis) auno mdi.lxv, qui respoiidet anno Christi mcclvii, cum tamen cecidisse subdat die xxv Julii feiia secunda, uec dies illa Juhi in eam feriam, nisi in anno mcclxi iucideri salis ex his arguitur mendum in textum iirepsisse, ut legeudum fuci-it anno vimD' clxxix. Porro ex adnotalione rejii Codicis supeiius relala corrigitur lectio vitiala A iopohta>, cujus verba recitat anualista hic num. 31. Pro eo euim quod ibi legitur Michael CPoUm venisse die Slil .\ugusti, et sequenti die in urbem lulroisse, emendandum est die xiv, prout etiam Acropolit;e guecus textus eshihet.
bibliotliec;e

Codicis

ciijusdam

regis

Galluc

notali

an.

vimDlCLxis (muudi

id est jici lxi). ludi. tioue IV, intioducli

Denique Arseuii in pa riarchatum reslilutio, qun ex Acropo ita narralione pracessisse urbis expugnationem censeri posset, postponenda plane est; cum iNicephorus Callistus in suo catalogo diserte scribat capta CPoli rursuin pr.ifmt Arseuius sacer an. ii . Forte igitur Michael ante urbem caplam de eo revocaudo cogitabat ; sed reipsa nonuisi urbe jam capta rediit, prout ex Pachimero, aliisiiue satis couslat. Ad excaeationem Juanuis quod attinet, h \era scribit Nicephorus Gregoras, lih. iv, cap. lll, tradens Joannem in obitu patris aiinuin
:

exeuntem ; cum vero lumine oibatus fuit, decimum attigisse, cum quo pater anno mcclis diem clauseril, liel inde ut Joannes nonnisi anno mccliii orbari luminibus potueiit. llanc chronologiain Joannes Boivinus in Notis ad Gregoram hb. 4 secmus est. Ex his ergo deducimus synodum schismatcorum, cujus memiuit annalista num. 33, quffique in coUectionibus omissa per incuriam esl, ab hoc anno, cui in Annalibus iihgdtur, ad auuum mccl.^ciii piomoveudarn esse.
gessisse atatis vi

lu fine hiijusanni adile qu;c sequuntur ex Annalibus contraetis Hocanno, Decembri ineuule, auctus est ab l'rbano senalus cardinalium, quos adjecti sunt Guido Grossus archiepiscopus .Narbonensis qui Clementis IV accepto nomine Urbauo successit, in cardinalatu vero Sabineiisis episcopus lenuntiatus est, J;icobus Sabellus Romanus, crealus diaconus cardiu;ilis S. Mari;B in Cosmedin, Pon.ificatum vero [lostea
:

inter

adeptus Honorii IV nomen gessit; rcliqui Hemicus archiepiscopus Ebreduiicnsis, qui Ostiensi episcopatu ornalns est, et Rodulphus episcopus Albanensis : presbyteri vero cardinales renuntirti sunt Simon de Monte Silice in agi-o Pataviuo, atque ideo dictus Palavinus SS. Silveslri ct Martini tit. Eqmtii ; Antheru; Treceiisis Crhani nepos til. S. Piaxedis. Ahi diaconi fueie Golifiedus .\sestrinus, Henricus S. Geoigii in Velabro, et L'bertus Senensis S. Eustacliii. De hac car.iiualium crcatione meminit his verbis monacbus Palavmus : Iste, inquil, quarlo mense sui Pontihcatus nnmeruin cardinalium anipliavit, pr,"eclaros viros vita et scientia insignitos ad tam sanclum collegium promovendo, dc quorum numero dnina providentia fjcieule extilit vir benignissimus Simon de Mon;e-?ihce canonicusPaduanus,quem tem forma corporis, quam uobihtale generis et gratiosis moribus et multirdici scientia divina gratia deccravit. At cum nonnulla ad Sedem Aposlolicam querela! de Simone, ut colligi videtur delata; essent, saniit Vrbanus, ut anteiiuam in presbyterum promotus esset nec cardinalatus insignia gestaret, nec conciliis cardinalium sese immisceret, aUosve ipsis attribntos redditus ad se derivaret : quid vero de ipsius dignitate decernendum foret se suo tempore deflniturum. Ca;tenim discussa re, Simonis famffi ptistinus splendor assertus est . JlANSj.
Ebroicensis creatus cpiscopus

:)

ALEXANDRI IV AN^NUS
nus quam audacter fuerat meditatuiTi, quod
Georgio Logollieta
'

7.

CHRTSTI 1261.
:

75

a
:

snbjectis

vcrbis describitiir

Ex improvjsoCaBsar Alexius Strategopiihis noctu adveniens in eam ( Constantinopolim scilicet

illam expugnasse in superiori tomo vidimus ex quo fragmentum Pachymerii corrigendum, dum annos quinqinginta et menses oclo occupasse habet. Nec jam percensendac sunt nobis divursae

impelum

fecit

<-

cum

viros
et

nullos ex urbe fiigilivos

secum hnberet nonrerum illius apprime


(judd

aiictorum senlentia?, qui


nopoli

in

pulsoruni Constaiiti-

gnaros, ex iisque sciscitans cognovisset foramen

Litinorum designando temjiore inler se discrepant collocala enim in luce veritate oppo:

urbis muris inesse


introire posset, iiulla
illud

per

arinatus

miles
et

sitam

illi

falsititem discuti

mox

atqiie

evanescere

mora

operi iiiciimbit, et per


alius,

quidam ingredilur, quem sequitur

alteriim terliiis: et bac ratione quindecim el forte

confirmanda porro dicta Georgii ex litteris Urbani IV sequenti anno nonis Jiinii ad S. Ludoviciim datis, qiiibiis ad resiituendum imnecesse
est. .\d

plures viri

urbem
cui

introeuut. Et cuin in ipso

muro

perio
ptis,

quemdam,
perissent,

custodia

demandata erat, com-

Balduinum hortatur aliisque ea de re scriconspicuum argumentum petitur. Consonat


'

quidam ex illis muro conscenso arreptum pedibus exlra muros prujiciunt, alii sortilis securibus et poi tarum vectibus disruptis in urbem ingressum iiberum exercitui aperiunt. Hic ratione Csesar Strategopulus, et cum eo Romani universiac ScylhcB, (ex iis euim eorum copiiE conflal;e quoque erant,) urbem ingressi suiit. Cives re
improvisa percussi
,

etiam monachus Patavinus


ptor, qui tradit
sia

illius

temporis scri-

solverat,

Laliuorum classem, qua; DaphnuLatinos ex incendio et Graecorum

ferro fugientes illius diei vespere ac nocte inse-

ut quisque

polerat

saluti

suee consulere; hinc

quidem monasteria
,

petere,

et nionasticum habitum ut cladem eTitarent, induere ; mulieres in murorum foramina conjici,


el in cellis
tali

tantum fuisse iliorum niimecommealus inopia maxima eorum pars fame exaruerit, antequam ad Eubceam, sive Nigropontum appellare (lossent. 29. TraditGregoias, adamplificandam suorum victoriae pompam, Alexii Caesaris copias ad octinquenti excepisse,

rum,

et

prae

gentos tantum milites ascendisse

quibus frelus
frustra

obscuris, reconditisqiie abscondi. civiin

urbem

regiani coepit,

quam

tres

Gracorum im-

imperans Balduinus,
illis

magnum

advolare

peratores
tenlassent.

maximis exercitibus

succincti

palatium. Qui -vero Daphnusiam abierant Latini,


et

Verum
,

longe majores copias duxisse

cum

edocti,

trare

eorum, quae gerebantur, Daphnusiam perpepotuissent, opem enim illis tulerat Deus,
polestas, nihil

Alexium videtur

cum Urbanus

in litteris suis'

cum

nihil advei*sum

retrogressi in

mum

urbem contendere, et super sumvirtutum principis Michaelis templum in amplo situm convenientes, nihil adhuc eorum,
qua; patrabantiir cognoscere. At ubi eo convenis-

Palaeologum dicat numerosum exercitumad occupandam proditione Constantinopolim immisisse. Ubi tantas rei fama ad Palaeologum Graecorum

imperatorem pervenisset
polim advolavit
suis

repente

Conslanlino-

cum

opem
iis

ferret, si

exercitu raptim collecto, ut forte Latini Daphnusia reversi

sent, certiores redditi in

urbem gressus

festinant

cum

verum Romanae

copise, ubi id audiunt,

igoe

in

congrederentur. Rem ita memoratus auctorenarrat* Imperator, Meteorio exiens, mi:

Latinorum domos prope littus adjacentes immisso eos corrumpunt, et anle alios Venelorum aliarumque deinceps nationum, quas campos vocant. Latini, ubi incendiis urbem inflammari conspiinanibus diverbtratis ciunt quotquot habere
, ,

randum

suo bono gaudens Constantinopolim celerrime fesliuabat, metuens ne Latini Daphnusia revertentes, et urbem introgressi pugna
in

modum

valida

cum Romanis

confligerent, et
:

numero

su-

periores extra niuros ejicerent

sed haec mininie

potuerunt ex suis intra


retrocessere
:

et

alia navigia assumptis,

ex triremibus vero una in

magnum

conligerunt, quippequi re subitaatqueimprovisa animos deturbati fugam praeripuere, ut superius

palatium progressa Balduinum paene non vivum

enarravimus, imperalor

iter sollicitabat, et

Calami
;

captum

recepit. Et ita ea res evenit

et Consfanti-

collibus emensis prope Achyras castra posuit

tum

nopolis, ita

Deo annuente, rursum sub

potestate

Balduini forle regiae Conslanlinopoli


regia insignia allata sunt. H;ec

imperantis

Romani imperatoris

jure et ulique merito venit


Indictione quarta,

vigesiina (luinta mensis Julii

ciilum Latino
et et ensis

autem erant opermore efformatum unionibus inter

anno ab orbe condilo sex millesimo septingentesimo sexagesimo nono, postquam hostes ea potiti fuisseiit annos quinquaginta octo .
28. Haec Logolliela, qui in consignando expu-

supra caput saxulo rubeo, cocco tincti calcei, ex serico rubro tegumenfo indulus. Tunc multitudo etiam rem ita fuisse peisuasaest .

gnationis
potuit,

Constantinopolis

tempore errare non

cum rem

prcesentem oculis hauriret, ac


vel

30. .\ddere hic jiivat oraculum calamitatum praenuntium, quae ex Constantinopoli capla emerseriint diffusa lafe Constantinopoleos expugnatae
:

nostrae chrouologiaB consentit.

expresse denotat,

eo

Uunc vero annum maxime dum Lalinos


quarto

faiiia, feruiil

'

Tlieodorum virum iirKnobilem Grsperitia ac sapienlia praedilum.

cum magna rerum

annis quinquaginta octo Constantinopolim teiiuis?e


ait
,

quos anno millesimo ducentesiino

1.

>

Logot. in Hist. ConstaQlinop. Leone Allat. interp.

'

' Slonac. Pal. Chr. Ep. crx-tix, cxxxi, cxixii, csiim. ' Lrb. I\'. I. i. Ep. cxxix. * Georg. Logot. nbi snp. Apud Saosouv. de reb. Tarc, par. ii.
<

ni.

76

ALEXANDRI IV ANNUS
morbo
implicitiis de-

7.

CHRISTI 1261,

qui tunc in Asia gravissiino

cumbebat, ea aiidita in tristescjuiatus prorupisse, quod inde Christian^p relif<ioni certissiinuni discri-

sum, sermonibus, suasionibusque adductus introit. Imperator iiilcriin iii sacram rcgiam, magnae SapientiiB

sacrarium, ad catliedram pontifici consiproficiscitur.

men

ac Syriae, ipsius(|ue tiraecoruni imperii exci-

gnandam

Cuin
Ibi
,

imperatore omnes

diiim impeiideret, imperalores Constaiitinopoliin

in dignitate consUtuli, et patriciornm praecipui, et

sedem tnmslaturos, A?inm(|ue viribus ad comprimendds Saraceiios destilutuiii iri, sensimqne ab iis debellata Asia in Europani quoque trajeclurns, eamque iierdomituros educlisque ex allissimo pectore suspiriis, in adversnm latiis stse conver:

plebs iiniversa accurrerat.


patriarcliae

imperator manuin
,

inquil tlironum Tene tunm, domine, etaquatain diuaberrasti, calhedra

continens

fruere .

tentem aiiimam inlialasse. Sed ad Palpeoiognm, ingressuni in Constantinopolim magniflcum ajiparantem, redeamus. 31. Pergit Georgius, imperatorem, dum animo
cogitaret ea

non diu Palfeologus Arsenium sede e iiua verum Justinianum patriarcham pepulerat, potiri permisit sed qno
32. At

Constantinopolitana

scelere legitinio haeredi imperii sceptruin eripuit,


Ecclesias-ticam auctoritatein in patriarchis pro arbitrio pellendis intrndendisque invasit. Cum enim Joannem, ciii sceptrum debebatur, adolescere, ac non dubia virtutis signa prodere videret, ut excuteret

pompa

in

urbem

ingredi, quae

numi-

nis potius, quani imperatoris gloriam


ret,

commenda-

decrevisse ut

Nicepborum Blemmydam accer-

sere,

precationes componeret: sed

cum

ille

timorem, ne
ipsi
',

sibi

diademaaliquandoeriperet,
,

Ephesi ageret, sese Palseologo ad eas sacras preces condendas exhibuisse ac brevi tredecim coiiscripsisse
;

aduri

oculos ignito crepilaculo

ut refert

Pachyinerius

jussit, duasqiie illiussororesTheo-

tuni

quo apparatu suum


describit
:

in

urbem

ingres-

sum
tertio

celebrarit

Imperator decimo , Augusli die Constanlinopolim pervenit, ne-

dorain filiam Theodori LascarisLatino non admodum praenobili, qni casu Constantinopolim advenedespondit; alteram Irenem Viginliiiiiliocomili Genuensi in Italiam avehendam uxorem tradidit, ne quis Graecorum ob regium Lascarorum sanguinem imperio inhiaret. 33. Audito Palaeologi facinore Arsenius, cui moriens Theodorus Lascaris filiuin commendarat, justum anathenia in Palteologum fulminavit, qui aliquot diebus simulata animi demissione divinis abstinuit, animadversaque patriarchs constantia,
rat,

que

illo

eodem
:

die

urbem

introit,

sed apud Cos-

midii monasterium, quod prope Blachernas locum,


tentoria locat

ubi cuin pervenisset, postero die


ingredilur.

Constantinopolim hoc apparatu


illae

Et

cuin patriarcha Arsenius abesset, piecationesque

omnibus audientibus

a praesule quo()iam re-

citand.c essent, Cyrici metropolitaCeorgius,

quem

Clidam cognominabant, defectum supplevit. Ipse

enim in unam exaureaiportae turribusascendens, secumque Deiparae imaginein ex monasterio Hodigoram portans omnibus audienlibus recitavit.
,

turbare
res,

de gradu dignitatis subornatis crimiuibus, deeum meditatur. Nec defuere assentatoqui principis consiliis obsecuudarent. Cogiiii

tegumento regio depoInterim imperator flexisque genibus in terram provolvitur, sito omnesque qui cuni eo erant post eum in genua procumbunt. Sed precatione prima finita diacocapitis
,

tur

imperatoris palatio Conciliabulum, ad quod


:

vocatus patriarcha accedere abnuit


satur

in eo accu-

nus indixit, ut assurgerent omnes;qui stantes, Domine, miserere, centies numerantes acclamarunt. His etiam
finitis

Azatinem Turcorum ])rincipem, per ea tempora morautem Couslantinopoli, ad sacra admisisse quamvis non ignoraretur eum Christianis parentibus oriundum ac baptismo ablu:

a pra3sule rursus alia pre-

tum erga

religionein egregie affectum esse (illum

catio enuntiatur, itaque ut in prima, ita in secunda,

factum esl, et coinpletam precationum


et in
aliis

sic

deinceps usque ad
recitationem.

omnium

Sacris precationibus ac caeremoniis fine imposito, Deo magis convenientibus quain regi, portam

auream imperator ingreditur pedes. Jmperator


cuni Dei Mutris imagine proficiscebatur.
Studii

tradit Pachyinerius ', quos Tocharos sive Scythas vocat, ad iinperatorem confngisse, et Calyphios, Persas(|ue ab iisdem Tartaris profligatos) cumulata alia instructa crimina, ob quae in exilium ejcctus est atque ad patriarchatum a Pakrologo Germanus Adrianopoli-

vero a Tartaris pulsum

monaslerium ventum

est,

Cnm ad ibidem immacu-

tanus episcoiius, vetere amicitia

ipsi coujunctissi-

mus, excitus
34.

est.

latissima? Malris Dei

imagine relicta, equum conad Sapientia! Dei templum pervenit, in scendens quo Cbristo Domino adorato, gratii^que iiti par erat
relatis,

Secundarum rerum cursu

elalus Palaeo-

logus proferre ulterius terminosimperii cogitabat, Alexiumque Cacsarem, cujus opera Constantino-

ad

magnum

palatium appellit. Exultatione


inenarrabili gaudio Ro:

polim
Epiri

ce|ierat, post

decretum atque exhihitum


yElolia)

illi

itaque, el ingenti

la;litia et

triumphum, adversus Michaelem


sed
ille

atque

manorum omnis

sexus replelus gesliebat

namqiie

despotam exercilu valido stipatum misit:


adverso casu
afflictus,

qui non sallaret, vel illudibundus exiliret nullus erat, tanlae rei assensum vix praestans propter im-

amisso exercitu, in

hostis potestatem pervenit, servitutique est

provisum opus

et

superalfluentem voluplatem.

cipatus, qui

manimperium Constantinopolitauuin PaGrsc.


I.

Quando vero et

patriarcha)

ingrediendum

erat Con'

stantinopolim, post nonnullorum dierum excur-

Pachy.

in Hist.

lil.

'

Ibid.

ALEXANDRI
laeolojjo

IV ANNTJS 7.
adveraiipe-

a
((

CHRISTl 12G1
Urbanus,
Sol
ille

77
rei
:

compararat. Nec caruit

aliis ctiani

etc.

ad fnturam
F'".t

sariis Paloiologus, (jui bfllo ckiriore

i|isuin

vcrus .

infra

meinoriam. Hac si^inidem

tiere

quamvis

enim omuem
'

metum

exuisse

luce perfusi iiobiles viri Lodilerengiis de Andalo,

Joanne leailimo imperii Graecorum hajrede oculis orbato viiierclur, tamen PacliymeriusTrinaciiitas etZygilas, qui montana NicajLu iiicoluiit, ca^cuin quemdam erronem pro Joanne exca;cato imperatoreni salutasse, ac diu Pahedldgofortissime pluri-

Gramons de Gazinimicis
l-inca civis Rcgiiiiis,

cives

Bononienses, Secivit.itibiis

Rainerius de Adelardis civis


plnres

Mutiiieiisis,

et alii

de

eoriim-

dem,
care

(lui

liujus sa?culi spretis vnnitatibus in otio

dulcis coiiteniplationis diviiiis perseveranter valatidibiis


ftrveiili
s[iiritu

bus commissis proeliis reslilisse, at(|ne ab arniis tandem, caecoillo inPersidem ableaato, discessisse.
35.

appetiiiit,
iit

nobis

devote ac humiliter siipplitai imt,

Cieleriim
Laliiii

iiolili

Coiistanliiio|ioli

Gra'ci

omnes

generis

cjecere, ne

fdrle
:

aliorimi

exemplo urbein aliquando proderent

(]uoruin

omnibiis, inciytuiii Clirislo ciim i[)sis cupientibiis impendere faiiiul:itiiin,aliquamc('rtam regulam, seu vivendi regnlariter formiilam S|)ecialem, sub cueis et

cum

ingens niiiltitudo esset, ex adversa Bospliori Tbracii parte circa Galatum, Pisanis, Venelis ac

jus observantia salubri virtutum

domino magis

placere valeaiit, statnere ac condere curaremus.

Genuensibus locum ad inbabilandum attribuere, qui in celeberrimum emporiuin ob niercium iiiveliendariim opportiinitatem ac inimunitatem vecligalium effloruit, ubi suos quique magislratus Veneti bajulum, Pisani consulem, Jaiiuenses potestatem baberent; immunem vero ait Gregoras' portum promisisse Genuensibus Pala;ologuin, si

Nos itaque
giilain

piis

supplicationibus et salubribus de-

sideriis favorabilittr anniientes, infrascriptam re-

studiose conipositim prajfatis nobilibus omnibusijue illam profilentibiis, et sub ipsa divinis

omnino

se

bene|ilacitis

dedicare volentibns
consilio per-

concedimus de fralrum nostrorum


petuis temiioribiis

observaiidam.

Quam

utique

eorum ope Constantioopolim

obtineret, at(|ue eo'

regulam appellare volumus Ordinem


Mariae Virginis gloriosac,

militi;e beatae

rum

gratia id

prsestilisse,

quamvis sine ipsorum


asserit

ut qui professi fuerint


speciali,
et

opera

eam

recepisset.

Verum Nangius

hanc regulam tanquam

perpetuo de-

Genuenses odio percitos in Venetos Gracis ad occupandam Constantinopolimoperam tulisse quo:

signato Ordine taliter nunciipentur, vidulicet fratres Ordinis militiaebeatae Maria> Virginis gloriosae.

rum

sane ac Venetorum funestre dissensiones in

Regula vero
laici,

talis

est.

Fratres milites

clerici

et

Syria etiam

rem

Cbrislianam
in
Gallis,

attriverunt.

Nec
pro

qui in conveiitibus, seu in conventualibus

minus postea nocuere


paratii,

disturbando bellico apac Venetis

Ecclesiis dicti Ordinis fecerint professionem regu-

qui

a Balduino,

amisso imperio recuperando instruebatur, de quo

anno sequenti; cum Urbanum effusis suspiriis acceptam Ecclesise cladem deplorantem, ac Balduiexpeditionem in Occidente conflare molientem intuebimur.
36.

secundiim regulam B. Augustini, forma inferiiis aimotata expressam esse dignoscitur, vivant sub obedientia prEElati, seu in
larem, prout
faciaiit
iii

num

Pontifex
eique

institnit

Ordinem eqiteslrem

B.

M.

formulam

diseiplince prcescribit.

castitate et in babitu honesto, et in etiam honestatibus eis competenlibus. Infrascriptum modum jejunandi, etcibariorum usum observent, et proprium a se studeant abdicare.
aliis

omnimoda

Noii vadat aliquis sine socio fratre vei religiosa

Institutus est hoc

anno equester Ordo B. Mariae


Italis,

persona, videlicet ipsius Ordinis deloco ad iocum,

Virginis auctoribus aliquot viris nobilibus

neque septa nionasterii absque


egredi

licentia sui prioris

qui

vita!

sanctioris studio se
in

dedideriint.

Neque

coelibes

modo, qui

monasteriis arctiora instituta


religioso hoc sodaiitio

quoquomodo [)raBsuinant. Omnes similiter communi dormitorio jaceant, et in communi refectorio

sectarentur; sed etiam conjugati, qui honeste et


pie filios educarent,

comedant

Et infra

Fratres praedicti
propriis
se-

com-

Ordinis conjugati,

et alii, (|ui in

domibus
:

prehensi

quibus disciplinae sacrte formula ab Urbano subjecto Diplomate indicta est *,


:

voluerint commorari, promissionem

faciant

cundum formam

inferius annolatam

Vivant sub

obedientia praelalorum suoruin, etc. Dat. Vilerbii


'

Pachym.

in Hist. Graec.

reb

gesl. S. Lnd.

hoc an.

1.

iii.

i.

'

Greg.

I.

iv.

rsang. in

kil. Januar.,

anno

Lib.

Ep. cxsviii.

78

URBANI

IV

ANNUS

1.

CHRISTI 1262.

URBANI

IV

ANNUS

1.

CHRISTI 1262

\.

Ad Alphnnsiim

imperialia insignia postii-

bere velle indefesso proposito in fnturum; quodintentis sludiis ipsius Ecclesiae conimoda prosequi votive desideras, ejiisque humiliter parere

lantem, ad regem Bohemice super Germaniw electorvm comHio Conradintmi Ca-sarem creaiidi,
Pontificis Epistvl(e.
jius niillesinuis

que

Attulit

rLdeinpli oibis an-

beneplacitis, et consiliis firmiter adharere proponis.

ducenlesimus sexagesimus secunIndictione quinta, ingentes Uibano Qnarto (lus, sunmio Pontifici labores, cum regna atque imperia

Circa quod

tuum

laudabile

proposilum, et

regiam
ille,

prudentiam dignis in Domino laudibus exfdllentes, divinam imploramus clementiam, ut


in

Christianorum princiiiumeaairectanliuni, con-

cujus

manu

reguni corda consistiint,

et

cussa fliictuarenl, Occidentali quidem Alplionsus Castella? ac Legionis rex, Ricbardus Cornubia' comes, et Conradinus Friderici 11 ex Coiirado nepos,

ubi voluerit ea pro beneplacito suae voluntatis inclinat, serenitatem tuam in hoc ardore fidei, ia

inhiarent

Orientale laceraret

Paleeologns, ac
:

hac devotione mentis, in hoc inlegrae religionis studio in tempora longiora conservans, virtutibus
tuis

Balduinuni jam majori illius parte depulisset Siciliam opprimeret Manfredus, atque ad occu-

semper
3.

adjiciat,

et ipsas successivis

adaugeat

incrementis.
Licet

pandam reliquam Ecclesiae ditionem, astu, consiincumberel. Ad discuticndam lio, ferio flammaque dirimendam nohilem illam Richarin primis ac
interet Alphonsuin electosde imperio contro\ersiam intentus, Caslellano legati opera, post sua

autem idem magister commissae


prosecutor, inter
pra^dicti

sibi legationis fidelis et diligens

cfctera,
tiit,

qua

circa

imperii negotiuin pete

dum

postulaverit

inslanler

per nos ad ipsius

exaggerala merita suajque causa; commendatam dignitalem, ad accipienda ornamenta im]ierialia

perplexam \ocari exposcenti, rescripsit atque involutam causa; a}(iuitatem, dum,


'

admo-

coronam ejusdem de noslris maiiibus suscepfurum, nosque personam tuam poteiitia et magnanimitate sublimem sinceris affectibus prosequamur; ex oflicii tamen debito
imperii

fastigium evocari,

cum

ex

libram

justitiae gesfaiites in

dextera, ipsiusjussi-

adverso Richardus imperium sibi deberi contenitaindulgere sibi deret, nec suiiimo in eum amori lancem iion tenelicere, ul inflexam justiticC

non

bus vola iioslra subjicimus, ipsam illaesam servare studemus. Et ideo dilecto filio nostro nobili viro Richardo comite Cornubiae super hujusmodi negotio imperii jus

ret; atquc

adeo de utriusque jure diligenlius se


ac Legionis.

cogniturum.
2. IUuslri regi Castellae

ac suis nuntiis supcr

suum, ut eodem

asserit,

prosequente,

niulla capita nobis el

eisdem fratribus nostris proponentibus pro parte


i[isius,
si

exiillationis B Cesscrunt nobis ad gauilii et ea, quse dictus filius magister multEe maleriam Romani negotio R. notarius tuus a le pro imperii

molesleferre regia mansuetudo non debet,


sic se

rebus

habeiitibus votis ejusdem magistri

ad

praisens
:

u(i(|ue inad Sedem Aposlolicam desliiialus, vir

liarte

dustrius

et

sedulus, tui zelator honoris, ad tui

milis

annuendum non duximus in hac i)ra>sertim cum tam tui quam praefati coniintii, apud Sedem Aposlolicam constituti,

exaltationem nominisetmagnitudinis luae laudem proposuil, in nostia et fratrum nostrorum praisentia constitutus. Inter alia

naiiKiue inclyta celsitu-

hoc ipsius S(;dis subiie judicium frequenter duxerint propoiiendum. Caclerum memoratuin magistrum, qiiem in tui profecutioue nese nolle in
gotii fldelem

dinis regio;, ac tuorum progenilgrum merila, quae facunde recensuit, et foecunde, et prudenter ex|iosuit le

comperimus, quein discrelum suis cousiderulis aclibusreputamus, etsuis exigentibus


meritis cliarum

devotionem siuceram
el

et

inteutionem puiam

habemus, ad tuam

iir,Tseiitiain,

erga

Deum

Romanam

Ecclesiam matrem tuam

quia

ipsiiis

incessanter habuisse bactenus, et constanler haEp. xcl. et Ms. Vallic. sig.C. 49. pag. 1.

ditur,
nius, et

commodis expediens creredeuntem tiiae celsitiidini commendareditus tuis


si

forsan ipsum vel alios nuntios apud


te

Urban.

Apostolicam Sedem

i.

i.

habere contigerit, cos gra-

URBANI IV ANNUS
tanter videbimus, et ad nos in (niibnslibut ncgotiis

1.

taiii

CHRISTl 1262.
tui

79
moderaris babe-

supernoregi, per queni regni

volnmns recurrere XVkal. Maii .


-i.

confidenler. Datuin

Viterliii

nas, laudcs debilas cxsolventes,

quod tam cbarum, placidiim, tanique devotuiii babemus in te


probilate qiiidem

Dum

contrariis interse discifsi studiis Geri>ro

filiiini,
(luiii, ct

ac

bonitale

[iracfulgi-

mania; principes
trabantur,

Ricbrrdo Aiplioiiso^ine

coii-

multarum

virlutuni gratia pr;epollentem

tendejiaiit, nonnnlli
si

Gcriiianiam i^acaluros arbi-

pidptcr (luod

ad personam tuain copiosa mcntis

utro(jue
:

depulso ad Conradinuni

aircclione dirigimiir, cogitaiites

semper,

et infra

imperium dcferrent

qnae res

cum

Ecclesiic nia-

cordis intima revolventcs (luid gralia;,


ris filio

(iiiid fiivo-

xima? injuria; ac pericnlo


dio,

verteretur,

Bobemia;
stu(|uid

rex, pro suo in Apostolicam

Sedem egregio

missis oratoril)US

Uibanuin inonuit
',

nonnulli electores molirentur. Urbanus ergo pra;-

possimus impeiuiere taiii excelso; et (luibus bonorificenliis suum insignire statuin inagnificum valeamus. 7. Veruni (luia prajdictus Fridericus, ejiis-

decessorum exempla

sectatus, rescripsit

ne un-

que progenitores,

et posteri,

aliorum persecuto-

quam

Coiiradiiium ad Germania; rej:num impe-

rum

excedentes tyrannideiii, gravioribus eamdein


et

riuinveeveliicoiisentirel; eademquearcliiepiscopis

Ectlesiam airecerunt injuriis, et o|i|iressionibiis


durioribus afflixerunl;
miiiiiim
ejiis

Magunlino, Trevirensi, Coloniensique imperia dedit -. Pia;tcrca Magnntino partes injiinxit, nt coelectoribus denuiitiaret, ipsos anatbemalis sentenlia

vdut

in

ciedem

et exter-

teiidentcs fiiroris arcuiii, et feritalis

giadiiim acuentcs, diris illam ubilibet Iribulavere


flagellis,

percussum
clesia ex

iri, si

Conradinum

eligerent,

cum

Ec-

et

u?que ad interiora profundis


iios

illatis

hoc in sunmiuni discrimen adducere-

vuliieribus sauciarnnt;
in lioc pravo gciiere,

considerantcs,
filios

quod
san-

tur,

novo(iue inflammando bello funesta; faces


5. Illustri regi

paliiim in

cum

subjicercnttir.

guine derivata malitia, sicut carnis propagalione,


sic

Bobemiae. Dilectum filium ' magistrum Pefrum capellaiium et nuntiuin tuum, necnon et iitteras

imitatione opcriim nati genitoribus siicccsse;

riint

ac volentcs peiiciilis, qtue prajdicta! iinmisi

nerent Ecclesiae,
retiir,

dictus Conradus pner assuine-

quas

iiobis ex parte

regia pr;pseiitavit, affcctioiie


et

quod

absit,

ad rcgiam vel iniperatoriam


;

paterna recepiinus,

tam

ea, qua; ideni nunlius,

(ligiiilalem Afioslolica (liligcnlia praecavere

prae-

quem
litterae

de mulla diligenlia, soUicitudine, ac pru-

diclum arcbiepiscopum
principes coelectorcs

et

alios
felicis

Ecclcsiasticos

dentia conunendainns;

quam

cliain

qu;c ea;dem

ipsius

recordationis

conlinebaiit, plene advertimus, et intelledilif^enter;

Alcxandri

papae

prEedecessoris

nostri super

boc

ximus

ulierem

tuse circa

Ronianarn

inluTrcndo vesligiis,
dientiae

monendos, rogandos
iii

altente

matreni Ecclesiain devotionis affluentiam ex eo


specialiter dignis

diiximus, et horlandos, nostris eis

virtute obe-

laudum

titulis (frerentes,

quod
quse

sub debilo

fidelitatis, qiio

nobis et Eccle-

regiaecircunispeclionisinduflria, de bonore ipsius


EccIesicB
soliicita,

siac praedicta;

tenentur, ac snb pcena e.xcoinmuniex tiinc


iii

pervigil,

et

atleiita,

ea

cationis,

qnam

eos proliilimus,districte

circa

negotinm Romani imperii in Alemanniae


litte-

daiites Iitleris in

prirceptis, ut

memoratum Coniii

partibus disponiiiilur, ad prfesens prajsenticiis per

radiiin piierum niillo


eligiint,

uiiqiiaiii tciiipore

regem

eunidein niinlinm, necnon et per prtudict.is


ras nobis ad nostiam

nec noniinent, neque conseiiliant in eum-

dictaique Ecclesiae
inter
alia

prwmu-

dem

nitionem

at^iiie

cautelani

signiflcare

decrcvit, qnaliter venerabilis fiater noslcr aicbi-

episcopus Maguntinus

tibi,

et

aliis

principibus

quod excommunicati existant, si contra nostrum faceie, vel vcnire pra'siimpscriiit, et cunidcm Cooradum noniinaverint, vel elegerinl, aut in ipsiim consenserint, seu opem,
:

ita

iiiandatiiin

regni Tlieulonice, ad quos Uoniani regis in impe-

vel operain, consiliiim, aiixiliuin, vel favoreni, ut


ct ctiamsi ejiis nominationeni el eleclionem iion impediverint toto posse el si forte ad ipsius elcclionem, vel nouiinationem
;

ratorem proinovendi spcctat

electio,

certum de

eligatur inipeiulerint

novo diem et locum praefigere, ac assignare cnravit, quo personaliter conveniatis in nnum de eleclione ac crcatione fuluri rcgis ad inviceiii tractaturi;
et

qnaliter etiam
,

in illis partibus vulgaris

aliquo tempore pnicesscrint, noscant se prius excommunicatione ligatos aliis vero coelectoribus
:

rumor

insonuit

(luod nonniillorum ex pra'dictis


tendit
inteiitio,

suis auctoritate Apostolica firiiiiter inliibeant,

ne

principibus ad boc

ut

vidclicet

ipsuin

Conradum

ad hoc noniinent, vel

eiigaiit,

Conradus puer natusquondam Conradi

filii

(juon-

nec in

eum

consentiant, promulgando

eadem ausi
;

dam I''riderici olim Romanorum imperatoris Romani culmen impcrii siiblinu^tur.


6.

ad

ctorilale, in eos

excommunicationis scntentiam,

contra banc inbibitioiieiii vciiire tciitaverint

ita

Nos autem attendentes, quod ad intimaniios ct

quod
rint,

si

eum

ullo

nnquam tempore nominare,


excommiinicationis vinculo si de pracdicto Conrado
fuerit, sit pror-

dum
aninii

nobis talia ex miilla cordis, qiiani ad

vel eligere, aut in ipsuin consentire praesumpse-

pra^dictam geris Ecclesiam, puritale ac sinccritate


processisti,

noscant se

[irius

tiiam propter boc devotioneiii

alligatos, et ex

boc

ipso,

multiplicibus gratiarum i.ctionibus prosequiinur

'

Lib.

I.

Ep.

ci/-

II.

'

Ep. cii.

quidquam in hac parle attentatum sus vacuum, irritum, ct inane. 8. Nos quoquc nihilominus

in

omnes

ele-;

80
ctnres. qni prrrtnissum

URBANI IV ANNIIS
inierum ad
lioc noniin.ire,

1.

duin

CHRISTI 1262.

tribus reseravit. Rctnlit iiamque diclum Manfretibi [icr

vel eligere, seu in


vel

i|isiim

consentire, nnt

opem,

suas lilteras

et

nuntios graviter fuisse

operam, consilium, auxiliiim, \el favorem, ut eligatnr, dare prnesnmpserinf, exeommunicationis


:

conquestum, quod
Apostolicfc graliam
et |)er tractalus
tiplici

licet ii)se

ad obtinendam Sedis
continualis institerit,

slndiis

senlenllam dnximns promulgandam

quam

sta-

vaiios totis viribus laborarit, mulinstantiae

tim

per

illos,

antequam ad nominationem,

vel

tamen

ipsiiis

opposuit semper
:

eleclionem aliqnam ali(]uo temporc procedaiur, reliqnis snis coelectoribus pra?cipimns iimovari
:

quod

si

non

fecerint eo ipso se noverint

excom-

municalionis laqueo innodatos. Ideoque serenilatem tnam roganuis, etliortamnr altente, qnat(Uius

quare idem petiit ut ad tractandain concordiam inter ipsum et dictam Ecclesiam inlerponeres jiersonaliter |iarles tnas. Ad
rigor Ecclesia; sine causa repnlsam
iii

se

lioc beneplacitis

tuis exi)onens,

cujns instanliam
et
ijisius

tu credens

ipsum

in

veritatis

hujusmodi processum nosirum prndenler considerans et discutiens sapienter, sic illum semper
habeas ante ocnlos tutc mentis, ut si nllo unquam tempore electioni faciendee de rege Romanornm te inleresse contigerit, altenle provideas, ne luijusmodi exconnnunicationum senlenliis quonio-

simplicitate juocedere, ac intendens in boc nostra


EcclesicE

commoda

procurare, id

te fa-

cturum nobis per eumdem nuntium


liberaliter obtulisti.

et litteras

10. Sane,

fili

cbarissime,

tuam tuorumque

nominando, vel eligendo pra3puerum, aut exlubendo ad lioc, ut eligadiclum


dolibet involvaris,
tur,

consilium, anxilium, vel favorem.


III

Datum

Viterbii
9.

non.

.lunii, an.

Ad Jacobiim

Aragoiiice regem^ ciijus affi-

nitatem affectabat Manfredus, scribit Vrbanus, Agitaeiini ab istiusmodi ftp/irobrio dehorlans. bat ita in Germania Coniadiiuis sibi viam numire

progenitorum devotionem ad memoratam Ecclesiam frequenter opijris exhibitione probatam, fratrum nostrornm ct comnumi testimonio novimus, ipsamque ac tnam et eoruindem progenitorum facla magnifica, (]ua! ad (xaltationem sui nominis et Cbristiani cultus anqdiaiionrm dignata esl dextera Domiiii, tuoet i]isoiiiin ministerio, misericordiler Ojierari,

habenles
et

iu Apostolicffi nientis coii-

scripta

sacrario;
fre(]uenti

intra

]iectoris

cellam

me-

imperio,

cum

Manfritlus qni

iicta illius niorte Si-

ditalione

ac

comiiieinoratione celebri
tna serenilate

ciliam invaseral, veiilus ne regno l.indem


retiir, tino

pelle-

recensenles,

illam coiice]iimus de

suam

tyriiniiidein

stabiliiet,

gonum

rege per legatos egit de filia primogenilomatrinionio conjungenda, pelieral(]ne ut ijisnin cuiii l*oiititiie Uibanocdnciliaret. lis ergo
jiellectns Ar.igonins

cum Aracum Aragonii

fiduciain, lioc de te s|m! lirina el indubitata teiie-

mus, quod

sic

in te Dei cliaritas
te

vigeat, sic zelus


i]isius

domus

Doniini

comedit, quod ad ea, qua;

Manfredi iiromi^sis

ad Ponlili-

cem de eo in ipsius giatiam risliluendo scrijiserat, seque ad jiacem tam constriiigeiidam Roinam profeclurum. Cui Urbaiiiis cnm uefandissimo tyraiino, (jui posl Tarenliiuim principatimi ipsi ab
Ecclesia nullis ejus ineritis concessnm, Ecclesiae ditionem invasisset, Sarracenis sese conjunxisset,

incremenla res|iiciuiit, vel procnrare possent, ant conservare pros))erum statum ejus, te libenter expoiieres, iiec iu hoc laborilms ])arceres vel exjiensis.

stiiiiorem
uiilversis

Sed illud profeclo iii admirationem, imo in quoilainmodo nos iiidiicit, qiiod licet

mundi

nationibns

|iateat
iii

inemorati Man-

fredi malitia, llcet i|)se

tanquam

fundnin deniersus,
nes,
(|uasi

Denm

malornm procoiilemneus et homifacta


sit

liam

ad Catbolicos EcclesiiP sUniiosos proterendos, Sicicoiilicta Conradini neiiolis morte occupasset,


princiiies

frons
fere

ineretricis
cuiictis

ei,

uiinis

inijinileiiter

jiublicavit

detestabiles

noniinllos fiaiidibus sustulisset, Eccle-

actus suos, ijisaqiie rei evidentia doceat,


cedere, ac in corde et corde proseqni,

eum quo-

sias vexasset, iiniK^uaui pacein inituium. Demuin regem ipsum ab illius aftinitatis contraheiidae

ad traclatus concordiie in falsilaiis du|ilicitate pro-

imo solnm
regia

mente

nisns abtlncere,

quantam labem suo ge',

proloqui verba

(lacis;

tameii

iirovidenlia

quibus dicta de Maufredi tyrannide conlirmanlur. superius Regi Aragoiuim illustri. Dilectus lilius Irater... nuntius tuus, vir utique i^rovidus, quem contemplatione mittenlis et tux' insnper probitalis obtentn atTectione |iaterna receiiimus, nostram jirivsentiam adiens, Manfredi
neri ex eo inureret,

proposuit

ejus suggestionibus fraudulentis aures,

quod ex
;

tua forsan puritate procedit, inclinare videtur


ideo

et

cogimnr
et
(]iias

licet

iiiviti,

aliqna de abominatio-

uibus suis
feusis,

nuilti]ilicibus ac inqjortabilibns of-

contra Deuin et
multi|)licat, et
,

matrem Ecclesiam
multii^licando

continuando

accu-

mulat incessanter

tibi

non sine multa cordis

quondam

princi|)is

Tarenlim querelas, de duritia,

qnain ipse falso imitonil Ecclesi;e Ri^imana; confictas, ac oblationem pacis, quam se idem Manlredus nmllipliciter ab eadein Ecclesia ex])etiisse asserit, proculdiibio simnlatam, prudenter exposuit, et speratiim tuaj sinceritalisac devotionisallectum
ad nos et

amaritudine saltem summotenus exjilaiiare. 11. Hic siquidem licet a ])rinci|iio post obitum Conradi fratris sui, felicis recordatioms Innocentio
pa]i;e

pra'decessori nostro fideliiatis prae-

stito corporaliler jnramento, i])snm regiium Sicilia;

pacilice intrare permiserit,

eum

et

Romanam

eamdem

Ecclesiam nobis

et nostris fra-

>

Ep.

xcii. et Ms. Vallic. sig. C. 49. pag. 3.

Ecclesiam verum ejusdem regni dominuin recognoscens licet idem pradecessor aflectu paterno cupiens eum mansuetudinis multu! dulcedine, ad
;

URBAXr IV AXXUS
sui

I.

filio

CIIRISTI

12&2.

81

Cieatoris gratiain revocaro,

i(isuiii

ut filiuni

i|isius

receperit iu visceribus cliaritatis, et principatuin


Tareiitiiiuin

clcsia, et ei

de

mera
jiis

lijjeralitate,
lialjciet

cum
sil)i

nulluin
s|ionle

deceret, pertransisset Ecad siium greniium redeunti; tanquam perdito venienti de longe, apertis bracliiis

libcnter, prout

idein

Manfrediis

in

eo,

concesseiit,

et alias

eum

largiUuis niuiiilicenliis
;

occurrissct, immolatiira pio eo in ubertate divina; laudis vitulum saginatum. rro(iter quod tam tem-

et niagiiificis largitionibus honorarit e vestigio taiitoriiin

tamen quasi

pore
sine

felicis

recordationis Alexandri pa[)a; [irxdenostio suos nuntios,


ipsins

bentficioriiin oblitus, et ad

ccssoris nostri, qiiam

omnia

factus ingiatus, ut fusi sanguinis semitas

multorum scandalo, quanqiiam


non
esset incognita;

nou ma-

sui faceret processus inilium,

cum conceptum

vi-

litiasibi

ut

tamen

obstetri-

rus amplius celare non posset, quondani Burtlio

cante saltem

manu colubrum

cducerct torltiosum,

de Aiiglone comite,
pto,

fldeli

Ecclesiai,

in conspectu

quasi praedecessoris ejusdem crudeliter interem-

et ipsuin a peccatorum nexibus liberatum de faucibus sempiternaj morlis eriperet, eadem Ec-

diim Ecclesia quadain niaterna fiduciain


erigens
per
(juos
staliin

i|iso

clesia

quifsceret,

captata opportnnilate

inivil: sed i[ise illis

benigne recepit,cl varioscum ipsis traclatus pendenlibus a suarum iniquidestitit,

rebellionis calcaneiiin contra eain ad Sarracenos


Liiccriic
,

lalum pro>ecutione non


cavit instaiiliiis, eoqiie

imo

ipsis

eo va-

in

Cliiistianos

iinmanilites
;

[lericulosius

institit,

quo-

exerciiit et exficet iiiniimeras,


ctioiiibiis et coliignlioiiibtis inilis

declinavit

ac pa-

cuin eisdem cnnregni

tcm[iore fideles Ecclesice dc i|isius insidiis dubitare. Ilujusmodi namque tem-

miniis

|i(itcraiil

eo

tem|iloiibiis et per.-eculoiilnis Ciucifixi ac iiotni-

pore

iil(

per suos satellites

quondam

Bussariuiii

nis Cliristiani,

ad (icciipalidnem

prcEiiicli

ntintiuiii

inemorali sui nepotis in terra Ecclesia",

manus
nati

exlendcns, iliud sub simiilata ncpolis sui memorali Coiiradi protectione tiitoiia, |ir:Datnin
ali(|iian'liii
d(,'tiiiere
:

ac sub i()sius securilate

Siiiii|iSit occii|

ac tan-

morantem, fecit occidi ; et in Ecclcsia> devotos in Tuscia versutiis et arinis insilicns, i(isos, iioii sine iiiulla slrage homiiiiim,
damnis
et

dem idem
conficla,

iniqnitalis filius, ejiisilem nepolis

morte

injuriis

regniim

ipsiim

lan(|iiam

lia^reditatcni

qudndam

Pttri

multis alflixit. Ut de morte de Calabria, ((Ui in siinili modo


marcliiffi

propriam occiipavit; et nativilalis noii altetiilcns, non erubiiit, sed

siire

primordia
in
fiil-

(icremit.et de occii[iatioiie
qtia; cst Ecclesiae
S|iecialis,

Anconilame,

pr;psuiii()sit

ac invasione Tuscice,

regalis dignilatis o()(iriil)iiuiii, et ciinctoruin

aliaruniqiic lerrarum inijierii |ier suos ministros,


et ca^leris siiiiilibns, iino

genliiim linjiismodi clarilMle, qiiani

i(ise

sua con-

eliam InngD dcteriorihus


iii

tagione commaciilat, regiini in eo noiiien assu-

laceamiis. Post (jua;

omnia

nimiam
si

erectus su-

mere per
juliim,

sei[isum,

tantcD

proililioiiis

nolain in

suiim ne(iolem, ciijus se tutorem asserrbat et banon abliorrens, nec ostciilalioiiem su.^e ctim obveniens im()robis confusionis ads|)iciens
:

liberum natiim [iiilans, tractutus oiiiius, quanquain eos noii acce[itassct Ecclesia, sicuti nec debebal, prorsus oiiiisit. Licet eiiim post vocationem nosliam ad
Apostolalus officiiim, ad nos plures nuiitios destinarit, nosque i(isos bcnignitate solita duxerimus

(leibiam, et

((iiasi

[itillum

onagri

dignilas

non dignos
Et
iit tali

efficiat,

sed prodat [lotius et

praedicet indignos.
12.
(irincipio sequenlia concoiiia-

rent, et ipse

non

reclor, sicut nec erat, sed ra|itor

polins a[iiiareret, vacantes in


sias occu(iavit ct occu|)at,

eodem regno

Eccle-

tamcn [ler i|isos nisi dclusoria quiPdam audivimus, nec digna relatu. 1'ropter quod magniliccntiaiii tuam dccere non credimus,
adiiiitteiidos,nulla

praelatds i|)sarum et alios

non vacantes s[ioliat; (quorum aliquos diris


etiain
facil

nec

te

volumiis

(|uantuincuiiique

libenler

tua

frueremur grata

carceribus
talliis el

manci[iavit, quos

sicut

laicos
in

praesentia, pro htijusmodi traclatibus labcrare: sed de liberali oblalione tua tibi

exactionibus aggraval)
claviiiin
;

solum

con-

teniptum
slrtmi

cum

[)cr

()rEiIecessorem

no-

sit

variis

excoinmnnicationum

senlenliis

grates uberes referentes, celsitudinem tuam afi"ectuose rogamus, qiiatenus sinistris ejus suggestionibiis non pr;csles aiiditum, nec ifisius fraudibus
te (laliaris involvi.

innodalus;

et contra

inleidictum Ecclesiae, quod


baerelicat praviialis;

profecto suspicione

non caret

quanlum in eo quoque barones

est, (irofanare

divina. NonniiUos
|)ro

Cclerum quia zelo sinceritalis intimae, circa luae magnitudinis incremenla sem(icr intendit Ecclcsii, quia coiitinua
studia gessit olim
altare
et gerit in votis,

bcnevolentiae

regni

(iracfati,

eo quod pia;-

augmenlis cx-

decessori et Ecclesiae praedictis, licet de ipsius be-

neplacito adha?serunt, crudeliter interemit,

quam-

magnificis et insignire tilulorum concessione siililiiniuni noinen tuuni; nos, qui pra^de-

plures incolas rcgni ejusdein


sexui vcl
13.

magiiatcs et alios
iis

cessorum nostrorum vestigia

(.iequi)

circa te pro-

inliumaniter exulare cogendo., nec in


Bolati.

parcendo

ponimus in affluentia benedictionis et gratia;, silere non posstimus, quin mentcm nostrain tibi paternis aCTcctibus ex[irimaiiius.
14. Considera igitur,
fili,

Numquid

igitur, ut caeteras obscoenitates

ipsius

quibus labia noslra poUuere noluimis, omiltamus, sallem ista tatn publica, tain inini,

considera tui ge(|iio-

neris claritatem, qtiantaque diebus aiitiquis,


rtiin

fcsta

te

lutenl ?

Numquid

isla

luuin

pra;terire

menioriam non

existit,

generositatc
tibi

illuslris

potuerunt audilum? HiEC tamcn in Cliiisto, si poenitens se babilitasset ad gratiam, ob salutem

floruit

domus
ct

lua

quanta

dederit

Dominus
:

[lotentia

personifi

strcnuitate vigere
II

((not et

Ams.

ioMiJS XXII.

Rayn.

III.

8-2

URBANI
regiac

IV
tibi

ANNUS
proxima

1.

CHRISTI 126'2.

qiianti

dignilalis

partici|ie5,

affinitatem Araqonia reQis respuisse.

Ut porro
cnm Manambitionem
coronse

coiisangiiiiiilalis et affinitatis linea

conjiingiintiir.

Aragonum
inferendfc

rex ob

snam

in

contrabenda

Qiioinoilo iyiinr lanilcni caiicre poluit in cor

tnum;

fredo affinitate facilitatcm, illiusenim


in

quomodo

potnit aninii tni sublimitas iiiciinari, ut

domiim aliquando

Siculffl

dc coiilraliondo inalrimonio intcr primo^cnilnm

S[ies titillabat, corre|ilus est, ita S.

Lndovicns sum-

tunm

illnslrem

et

luitam

meinoiati

Manfrcdi

verba etiam palereris aiuiire? Numqiiid contcmnitur abaiiis niuncli princijiilius natus tuus? Nnmqiiid deerit ei

mas a Pontificc laudcs promernit, <pii cum jain amotis consnnguinitatis impedimenlis Alcxandri IV
auclorilate,
lipjio
filio

Aragonum

regis filiam

Ysabeliam

Plii-

de sliipe rcgia dccens coiijnx?


tali
!

nxoreni accipere in

animum

induxis-

quanlnm dedecus
devolum
cutori adstringi

conuubio tantam

generis

set, atciue

etiam sponsalia apud Claramontem in

dedccorare |)rosa|iiam
manifesto
!

quam

dctestabile

tam

Arvernia maxima

pompa celebrari jussissct, pcrcusAragoniusquidBiterris et

Ecclesiac filium, ipsins inimico et perse,

so(|ue inter ea regna pacis foedere,

vinculo
posses

tanlse

conjunctionis
si

qnid in civitalibus Carcassona,


dcret,

Ami-

Nonne
tibi

amare
toti

dolere,

ex

tali

liano possidcbat, ut testatur Nangius',

Franco ce-

nuru

tibi

proles accresceret,

tuo generi, eique

Francus vero scse jure

in

gratiam Aragonii
et

conjunctis et

maxime

pudori fulnra? Certe


:

exueret, qnod in comitatus

Devesandum, AmpuCathalonia3Con-

in te non bene primis ultima responderent


ipsi tibi
ffiiatc

sed

riarum, Rocilionis, Barcinonioe,

omnino

dissimilis appareres,

si

tu

ab ipsa
fulei

tendebat; accepto tamen nuntio Aragoniiim

cum

tenera inimicos Ecclcsiae ac Cliristianai

perscculns, nunc maluriorum coiistitutus annorum, talium aliquem in tui derogationem nominis, tanlo favore ac

Manfrcdo Ecclcsiae infensissimo bosle affinitatem junxisse, atque illius filiam majori natu filio uxo-

bcnevolcntia proscqnaris. Nec


consideralionis
intiiitum
,

rem dedisse, a creptis resiliit. Eam enim maculam rex Ecclesia" amantissimus, luenda;que illius
dij:nilatis

eniin

praDtcril
tali

regiay

studiosissimns, suscipere in se noluit,

quod ex
Dei

conjnnctione

nimins tivor accrescet,


et Ecclesia3,

mcmorato Manfredo non sine magna ofTensa


ei

ut jungere

cum

iis

affinitatem dicerelur,

qiii

cum

Ecclesiaj hostibns

faHlus

pcpigissent.

Pulcherri-

quam

ipse totis pcrscqnitur nite

muiii laclum Uibanus tollaudavit, egrcgianuiue


in

sibus; et tuaj magnitudinis hcsione, duin

Apostolicam Sedem volunlatem hisce


qiia3

litteris*

conjungendo, quisiceaindem impugnal Ecdesiam, ab ipsa seiiaraii et advcisari nimirum vidcrcris eidem. i5. aAbsit itaque, absit quod in gloria tua maculam tantam jionas. Alisit ut talis unquam tibi nota possit imponi. Absil ut contra clarain tuani ct ejufdem gcncris tui famam suspicio in te qnaliscnmque succrcscat, quod a solitis devotionis, et aflVclionis semitis erga

commendavii,
tlicc;c nosliai

exlantin codice M. S. biblio-

Valiiccllanai |)crvetusto

cum

pluri-

biis

aliis,

qiioruin nonnullain particulain nimia

vetustas erasit.
17.

Regi Francorum illustri. Nuper de Vitcrbio recedentes


inibi

declinaluri

apud Montein-Flasconem, castrum


ciale, ac

Ecclesiaj spe-

ad vilandos fcrvores ccstivos ali-

Deum

et

Roma-

nam

Ecclesiam dicaris qnomodolibet claudicare.


inclytc,
si

Proftcto, princejis

te

neuuaqnam ab
nativa nobiipsiiis,

liiijusmodi coiijnnclionc
lilas,

retrabcrct,

et

votum debiUc conscivationis

de-

volio saltein niatris Ecclesiic, in le ac tnis progeniloiibiis ladicala, revocarc delicrct. Placcat igiiur

exccilcnlia;

Ina' palcinis

ac(|uicsccre moiiitis, ct

nostiis cxliortalioniltns

pi(iiii|iiuni

accomn:odare
liuali

quandiu moratnri, per dilectum filiuin nobilem virum Joannem de Valcncenis quasdam serenilati rcgia; dccrevcramus litleras dcslinandas. Ad gaudiiim elenim ccdit nobisctconsolationis nuiltae materiam, cum tua fiui non possnmusad prascns grata prascntia, vcl te visitare nostris inteidum, vel tnis aliquando recreari. Sed iiobis ad idem castrum pcrvcnientibus, el occurrente nobis dilecto filio inagistro Joanne Pari.-iensi, niintio veneraltilis fralns iioslri 'ryieiisis archiefiscopi, styIiin;

con-cnsnm
tiiOi

iit

pinscciitioni
insi.-tas
;

coiijiinclionis

jiismodi ainpliiis noii


iinujne lionoris

sid

ea tam lui

gratantiT convciiiinns

.id

dclcclabilia nosliis

intnitu,

qnaiii divini an oiis


libi

allcilibns

de

te

rcl ,ta

pcr enin. Ipse siqnidein

ob

ciitii

oninino dcsislas, ut
illibala
tui

faira;

scrvelur

nuntiiis lionns de tcrra loiiginqua, de tua

luorumtui,

intcgriias, et

genciis clantas coiiscrBlaii .

velur.

Dal. Vitcrbii Vi
tot

kal.

liKlignuin se

que incoluinitate, ac nostrum replens anin


nostros

statu

prospero rcgni

um
tuc

gaudio^ nos
constanlia
,

et fralres

venia cumulalis

scelcribus Manhcdiis rcddi-

de

purilalis

immcnsa
nainque,

derat, alquc a ratione

alienum
ille

vidclialnr, ut
tictai

quod

nimium
quod

jucunditate

pcrfndit.
rcgiii

Rclulit

rcgnum

pcr scclus

pejiererat,

demissionis

licet

ad prsfati

quasi partes u.ltimas

bencflcio sibi a-sercrel. Ncc

tainen ctiain

cum

Sedis Aposlolic;e

gvatiam ambire siinnlarct, ab

infcrendis gravi. simis Ecclesia! damiiis dcslitit, ut ex Urliani Iiltcris' coUigitiir.


16.

matrimonio inler dilcclum filium Iirimogenitum tnum, et dilcctain in Cliristo filiam natam cliarissimi in Christo filii nostri illustris rcgis Aragonum contrahendo, comperto tamen,
accessisses, pro

Jtgm ad S. Luduvicuni (jralukuido


E[i.

ipsui/i
1

Nang.

in fe-l. S. Luil.

reg.

Ms. Vallic. sig.

lit

C.

iiuiii

i9.

Lib.

11.

xin.

pa;;. 2.

fRHANT
qiioil

rv

AXNUS

1.

CITRrSTI
l'.i.

l^fi^.
Ins igitiir,

m
Doniino (luas pnssnmiis,

idem rex
iigali

filiain Miiiifreiii iiuonil.uii piincifiis

Snpir

Tarentini pcrseeiitoris Ecclesiae nianifesli, variis-

et lu<'c celsilndini rcfcrentcsgr.iliarnin

mullimndas

excoininunicalionnm seiitenliis, ut (!e aliis taceamus, primogenilo sno noii sine maf.Mia derogatione sui nominis matrimoniaiiter cojjularat, omnino ad ipsiiis matiimoiiii |)iosecntione
(jue
desislas, in
tatis

actiones, (|n;csuiiius ut ipse auctor salnlis et paris,


te ac

rcgnum

praefatiim in slatu (irospcro, et tran-

spiritu

dcvolionis et

solilie

sinceri-

abundanlia illnd Deo el nobis acceplaiii non immtTito eloquinm proliilifli, (jiiod iiullo nioiio tuns aiiimus paleretur, te vel luos aliciii, (jui se
cuitinam inimico, vel persecutori Ecclesia3 qualiscuin(|iie obliijationis vinculo adtrinxiss(>t, cujns affinitatis fitdere copnlari, nc sic ciim
ali-

tempora longiora conservet, ct te de sua benignitate conccdat, quod intcnta menleconsidercs, et uiia nobiscum solit.im soUicitudincm fervenlins adhibcas, ut status Ecclesiuj ad salutem fiddium dc bono [irocedat in meliiis, ct ad iionorem divini noniinis exaltetur, ad quod regalein cclsitudinem eo vacare speranius instantius, eoque
quillo, per

libcnlius laborarc, (|no nos ct Ecclesia


iiitcr ca!lcros

ijisa, (|ui te

ini-

Catlnilicos inuinli [)riiici|ics, S()ecia-

niicis Ecclesia!

naloruin aliquem nupliarum (jnnillicilis

lem filium
cxigenlibus
tate

rc|iulaiiins,
iiicritis,

personam tnam,

(irKclaris

gens nexibus),
reris.

qnoijuomodo recedere videtibi

nbcrinri

()rosc(|iiiiniir cliari-

utinam... liquiilo

[lateret...

sicut pro

)).Quamvis vero

liuic E|)istolac

non sitadscripla
acstivo,

certo credimus,
triluis

quanquam

nobis el eisdem fra-

dies,

cum tamen

Pontifcx Vilerbio iMontem-FIasco-

votivum liujusmodi tua; devotionis... eloqnium, profecto n)crilo exullares, (jnod tantnm
nobis
et ipsis fratribus exullalionis

nem

se contulissc atfirmet

tempore

non

antc saltcm XIII kal. Aug.

qna

dic Ejnstolam cxvi

maleriam

proepsal-

ad archiepisco()Uin Tarantasiensem Viterbii dedit


scri|)tam es-e, dicere oportct .
20.

slilisti:

plus

euim

in

iis

animo

in

Domino

limus

quam

litleris

exprimaiiuis attendentes
tilius,

Prsclaram vero gratiam Pontifcx


eiiini

S.

Ludo:

quod

tu

benedictionis

honoris luae malris

vico Sedis Apostolicae studiosissimo

retulit

de

EcclesisE zelator eximius, votis ipsins


coriiis verbi et operis

non tantnm
te

transfundendo

in

ejus

fratrcm

Carolum
affinilate

conformi promptitudine

regno
silia

Siciliie,

cui Manfredus Aragonii

coriformas, sed ea
prajvenire.

omni

solliciludiuis stndio niteris

elatus inciibabat, mcdilala a pr;cdccessoribus con-

pcnluccre dccrevit. .\lberlo


',

namque
:

nolario

18.

Laetamur

ij,Mtur et

gaudemus

in iis

pro-

sno partes injiinxit


coinilc de Sicilia
nisi
i[isi

dubiode teipso, qui non solum progeiiilorum tuorum gesta recolenda proscqueris, el laudabilia
cul
vestigia

cuni Carolo Provincia; Iradcnda Iractaret nil tanien,


iit

Scde Apostolica

facta

certiore, dcfinirct. Jani

imitaris, sed generis

tui

successor non

degener eos virtulibus conaris excedere, quibus in tantffi prosapia; claritate non indigne succcdas. Laetamur etiam nimium, et non sine causa gaudenius, qiiod mater Ecclesia in te, quem sui prosecutorem honoris et libertatis Ecclesiastica3 protectorein
pateris

enim Edmundus ab Alexandro eo regno, ut vidimus, indntus suo jnre ceciderat, cnm Hcnricus
Angli;c rex i[isius [latcr inilas cuin Pontificc legcs non servasset; nciiiie iiti in se gravissimis adjeclis

turbandum adornassct.
vcrsiis

assiduum experitur, sccura qniescit; nec ipsam aliquibus sollicilari molesliis, aut

admiseral, cx[)cditioneni ad .M;infrcduiii dcinanes'|iie laiitnm conatus [irofnso ;craiio sno adliibiiisset cum tamen ad[)(]eiiis
:

lyrannuni

[)Ius feiro, (|uiiii aiiro

[ingnan-

sollicitudinibus molestari, ne cujusvis fraiidibus ab ejus separeris gremio vcl uberibns abducaris.
'

diim

Digne itaque Petri succussor

et vicarius

Jesu Clirisli

Cnni vcro Sicili;c rcgnuni Francis deferret Albertus nuntius S. Ludovicus', cnjus [lurissima conscienlia ne minimam (jiiidcm labefuisscl.

teste veritate fatetur, te singulare sua; forlitudinis

brachium

merito,

communis

assertionis

testi-

culam scicnter gionem, num

[)ati |)olerat,

noniuiI!ain

sciisit reli-

aliiiua

injuslitia;
si

s[iccies

subcssct

moiiio concurrente, te praedicat incoinmnfabilcm Ecclesiae ac prieci|iiuim dcfensorem. Sicnt cnini


Petrus, Jacobus et Joannes a

Siciliam ailmittcrc, cuin

ab

dinus vcre excidissct, jain

iii

jnrc ConraEilnuiiiilum Anglioc


illius

Uomino

in iiiontcm

regis filium transfusa esset.

Ad

Constaiitino(>olita-

excelsum

assumpti, et post transfigurationcm ipsius apparentibus illis Moyse et Helia, tandem voce Palris audita timentes in faciem ceciderunt,
sed

num

vero impcrium ac

Tcrram-Sanclam dcfcnagitatiiin, scse ultro

dciida, de obtnlit
:

quibus

eli

im erat
ut

quo

acce[)to Pontifex

Albertum notarium

per ipsuin conforlationis eloquiis, ne timerent, suos levantes oculos ncininem


nisi

tacti, et auditis

moncrc
rct,

jussil

rcgcm,

eam conscicntiam pone,

nuUam
potius

injuslitiam subesse, reinqiie a cardi-

solum Jesnm

vidisse lcguntur, sic nos et prx-

nalibus atijue a se ad
(leret

examen addactam
a

praesi-

dicti fratres,

ingruentibus frequenter diversarum

summam
filio

Deo gratiam eo

facto ini-

procellarum fluctibus,

et multi[)licibus tuibinibus tempeslatiim, qna- in hujus mundi pclago niulloties concutiunt Petri navem, in altitudine cogita-

tiirum.

21.((Dilecto
noslro.
Tiias niipcr

magistro Alberto notario

tionis erecti

levamus
:

tionis

aciem

in circuitu nostra; considerased in urgentiuin neccssitatuin arti-

recepimiis lilteras inler ca;tera

culis elficaciter Ecclesiui assisteulem te gulariter intuemur.

solum

sin5

'

Lib.

II.

Ep. VIII. Plolnm.


lit.

Luc.

I.

xxii.

Ilist,

Eccl. c. 25.

Mi. Vnllc. sicn.

C. niin. 49. pag. 112.

84
conlinenles, qiiod

URBANI
cliarissiinus
in

IV

ANNUS
filins

1.

CIIRISII

I2ri'i.

Clnisto

conscientias diviiia! majestatis virtnle pra;ainbula


inuiKbis Doinino
saliitis aiictoii

nosterrcx Francorniii

illnstris, verhis |irocnliluljio

coiiservare, sic

animas noslras
faveiite

snbilolis ali(|noriun intenilcnlinni i|isnni avuitLMc

dcsideramus, ipsocui polesl

a ncgotio, ad (|Uod cniu ipso traclaiKinin te inisi-

mus, aures
fingcntium
rici

creduiitalis iiiclinans; ct

corumdeni
si

oliin

Conradmum Romanorum

nciiotcm (|uoiidain Fridcimiicialoiis,

vd

dictus

sermoni, gialas et acceptas olferre, quod in pra)vel allerius cudictoriiin Conradini et Edmuiidi jus(|uani prajndicium, ciim coiiscicntiarum scrupulo divini (iireiis;i numiiiis luillo niodo aliquid
,

Conradiiius, nt eoriim viiibis utamur, a sun jiirc


cecidil, ii(iliil(!m
sinii

virnm EilmiiiKium
lilii

iialnin cliarisilliislris

lacercmus, ctc Laudat Allicrtnm, studia el industriam ad scrciiandum S. Ludovici aniinum, cam-

in

Clnislo

noslri

reyis Aiiglia^

que religioiicm e\cutiind;im


22. Moiiila Pont/ficis

cniilulisse

d.itque

per concessionem Scdis A|ioslolic;c in rc^iio Sicili;c

imperia, ut tractatiim coeiitum promnvcat.


in Liijuria el Insuljria.

jus

li,i!)crc

suygesliombiis iiiroiinatus;

liicl

iii

liiijusmodi assum|ilioiie iiegolii Eiclesiic linmana!

Ncc

ad

fiilci

censnres creatos

Urb;mus inodo ad
scrv;iiid;i, ali|ue

zelelur lioiioiem cl fcliLitatijin, ad Constantinopolilani subvenlioiieiii imiicrii,

defciideiida
1'oiilificias

Ecclesiic jiiia incubuil, scd ni;ixiiiie

acTi

ira'-Saiicl;c siili-

curas pro fidc illibala


;impiil;indis
dcfixil.

sidium, ad quic fervciitcr as|iirat, |iiuileiilcr atleiidat; lanirii dubilat, iicc immcrilo si veritas praijiii^sis

crroribiis
lillera;
bri;i

Tcstcs

Apostolica3

ad

Dominicana? familia) alumiios


fidci

liisii-

adcsbct,

noii

suie

multoriim, ul

assciil,
c.\

ac Liguria

cciisores mis-a;

',

(|uibus ea

scandalo jus invadcrc alieiuim. Saiic diiin


et aliis
et

liis,

ipsos auctoiiliite
gativis
;iil

iiistriixil, coiisiliisque,

ac pi;cro-

cjusdem rcgis Fiancorum

gestis magiulicis,

p;iitcs

iuipositas

cgregie

siistincndas

laudabilibns aclibus snaj

fidci

niagmludiiiem

muiiivil,

(|iiilius aiitc;i

Alcxandriim
sibi
iis

Miiioritas, qui

diligcnterallcndimns; duni ipsuin cxultaiiti aiiimo

eodeni muiicrc fiiDgcbaiitnr, mstinxisse vidimiis.


Jussit ergo slreiiuc

contemplamur, tanta conscienli purilatc vigere, quod tanquain princeps Clirislianissinms, cl su;c
innoccntiffi sedulus

provinciam

dcmandatam

exci|ni,ne tcmcrc imperlirentur

absolutionem,
suis
|ierccllc-

conscrvalor,

iii

singulis suis
siii-

qui fida pielate sccliis colorarcnt; iieiiiinem sine


dioecesanoruiii
consilio
scnlenliis
e\;imiiie diligcnti corain

processibus pra^vio ralioiiis judicio, el comilc


slianaj fidei exaltationcni et

ccro cbarilatis affcctu procedcns ad ea, quie Cliriipsius Ecclcsi;^ lio-

rcnt

viiis

prudeiilibus

tcstes

discuterent, dictaque scriptis notarii oiicra


:

niaiue

respiciunt, totis conalur

uisibus, iiroximi

maiidarentur

religiosi

et

clerici talicllioiiatus
si

Iffisioneni

abborret, scandaluin

refngil,

nictuit

oflicium in eo casu gerere possiiit,


cuissent
ipsis

ante sacros

animcesutc periculuni, etdivina; m;ijcstatis vcretur


ofreiisain
riiiius, in
illi
;

ordines religiosumve babitum susceptos id exer:

illi

nec

cujus inanu

mirum sacrificium rcgum corda


actioncs, qui

laudis olfccoiisistunt
:

tcsliuni

noinina ubi iiericuliim aliquod


coraiii viris probis

impcnderct, sccrete
:

ennn-

loto nientis affectu,

quantum possumus,

gra-

tientur

quosliliet peritos, ul in ferenda seiitentia

tiariim

exsolvimiis

cjusdem rcgis

assislanl

acccrsere, po|iulum aut clcruni loci co-

Francoruin

animum

dircxit in talia, illius niliilo-

gere, venieiitibus vigiiiti aul qiiadraginta dicruin

minus clementiain
fidei puritale

iinplorantes, ut
religionis

niemoralum

iudulgentias Aposlolica aucloritate


Ajiostolicas,
coiitra

iiniicrtiri, sine

regein in boc integrae

sludio, in bac

forcnsistrcpitu judicia cxerci^re [lossiut: sanctiones


atiine

per tein|)ora longiora conservet. In

cdicta

Friderici

Patavii

olim

nainque prosperitate prosperari reputamus Ecclesiam, sperantcs, quod ipsa cjusdcm rcgis \iribus, quas i|)sesuorum praedecessorum felicium
ipsius

ba^relicos

iiromnlgata, suinina ac ne

religione

observent. A|iostolicis eliain


sores

bencficiis fidei cenaliqiii

inclylus imitator in servitiuin fidei, el Ecclesi;c


pr;clata seniiier,

libenter

cxercet, in

suis

ncccssitatibus
taiii

obslarenl quin adversus baereticos iiijunctam provinciain exercerent, gravissimas minas jecit, se c;cluin et terrain
cst,

complcxus

auctore Uoinino, fulcictur, et

idein

rex

quain eadein Ecclcsia regis cjusdein inutuis jiivabuntur auxiliis, et favoribiis


iiisius Ecclesia;,

adversus eos arinaliiruin, criicesignatos reges, priiicipes, ac populos, ad cos delendos, in aciem educturuui atque impulsiirum. Navata etiain
opera ab ejusdem Ordiiiis rdigiosis viris advcrsus lia;relicos in Aragoiiia ad abolendas Albigensiuni
reliquias.
nieritis allectos

fovebuiitur. Vcruiii illam debiit idcin Francoruin

rex de nobis, et fratribus nostris cepisse flduciam,

debct indubilate tcnere, (|uod ipsuin tanquain prxdilcctum, ct Konianaj Ecclcsiic filiiiiu, et in cjusdcm affeclibus inter c;cleros regiae digniillud

Sed ab iinpiis insectandis ad sanctos bonoribus digrediamur. 23. De Richarcii Cicestrensis in Anglia episcopi

progenilorum suoruin exigentibus inerilis gingularcm, ca dilcctionis singularilate prosequimur, quod nec pcrsonain aut terram periculis ingerere, nec famain scandalo
tatis piinciiies, suis cl

sanctis adscripti vita et miracidis.

Iloc

amio

Urbanus c;cliluni Calalogo aggregavit B. Hicliardum cpiscoiium Cicestrcnseni, cujus miniculoruin


gloria

cum

late jicrvagata esset, Aiigli;e rcgis pro-

aut detraclioni subjicere,


nobis licct immcritis
niissain
,

necanimam suaiii, cujus curam noviinus esse com:

cerumque
1

prccibus

adductus Alexandcr editas

salutis

vcllemus discrimini subjaccre

Extal.

in

Bull.

in Urb.
1.

num.
alii.

2.

'^

TheniJor. Valliciilor.

in

quodque noset

fralres ipsi,sic noslras

inleudimus

Uib.

ViU apud

.Mjtson.

v. ct

URHAXI

IV ANXUSl

1.

CIIRISTI

TifJ^.

85

cjus o|iera divinilus ailmiraiulns res iu publiras


Tal)uiasritt;rri,al(|ueexaiuiiie Ecxlesiasticudisciiii
jusseral. liiler cicteras ejus virtutcs, uiira cor|iuris
inlej,Mitdle euituisse, referl
Poiitificiu,

sani nun ponisubniodio, scd candeiabrqsuperponi.


iluc illius o|ius,
15.
(i'.;i

ipiud

vcibo ducuil, upcre


p.itcr
iniiiidi
linjiis

iii

li(liardo coinidcvit.
ei

I|>S(; ciiiiii

Inmiiium,
iii

Urbauus

iii

Diplouiate

i|ui

dedit

pcr tciicbras

suo

alque

ila iu

susceplo coiisilio coiistaufrater, ut iiisuiu


aii

luinine ainbiilare, in ipso incritoriim Inccniam


accendit. ipse illani caiidclabro mir.ibilium operiini
liiiKi

teui extilisse, ut cuiu


biiis puella;

pi;i'uo-

conjugium aiiduceret, primogenitura;

jura, ac patriiiioniiiui in euiii rcfiindere cuprrct, nuiuiuam inllccli, ac blaiidienlis vulnplatis illc-

siiperiinposuit, iit pcr clara riiciita, quasi resplendens, laiidcm pcr iniraculornm eviprollcerct, et qiiasi
sol

dcntiiun in solis fiiljioicin


iii
iii

cebns
tuerit
:

bonoruinque ostentalinue suboriiari poB. Edimindi arcliicpiscopi, cui sniniiia


tiiit,
iii

lempio Clirisliana;

tidei

refulgeret

nec laterent

abdilis taula; 0|ieia daiitatis,

i|ii,'c

idem siim-

faunliarilate conjunclus

rcyeiula Ecclcsia

niiis opilcx jicr cuiii iiuu suluin cuiii ijiso regiian-

Cantiiarieu>i ciiras, leva\it;

tum

ad

sedem

(lices-

tein, sed

etiam adliuc,

licel praelcr

carnem, tamen
vidcnlibus et

treiisem

cvcclus,

ut

\irtutuiu

micantcs
'

r.idios
vitu;

in carne

viventem dignatns

est mirabilitcr o[ie-

uudiiiue diiriident, carueiiujue

asperiiin.T;
:

rari,

patienlibns ad

bencliciiim,

geuere edomaril, enarrat Pontifcx


24. Ipse vocalus ad regiineu
streiisis

audiciilibus admiranduiii
et proficiendi

iM.itatioiiis

exemplum,
inultis ali-

Ecclcsiic Cice-

doctiinam

(luuriim

(ie

laclus

est

solito

loiige

inagis

vigil

ad

qiia, oneros;c multitudiuis

vitanda; gratia, brevis

curam, non segnis ad opus, suavis ad mores:ex


tunc
ctior,
ei fuit

serics nserabil.

paupciuiu cura niajor, liabitus alijegcstus et alf.itiis bumilior. Ex tuiic ipse iii
perpessioue furuur
oralioue
,

26.

Qiiodani siquidcm edulilalis tcmporead


bcati
viri

cjusdein

cleeii

perseculiouum
Ecclesiastica;

in

lilieitatis

curieiite inopuiii copi;i,

ii;ineiii

osynaui iiuq^inata con(|iii ad non;iginta


sulita
a-sli-

dcfcnsione constantior, iu
in

justitiic
iii

rcfcctiunem pauperum dislribuliune

ceusura inficMbilior,

ferveutior,
iii

inatus, occurreiitis multitudiiiis vix parti miniinoe

eleemosyiiarum largitione prolusior,

|)ioprii

cuncurrebal in iiuinero,
desceiidit, ad i[)sius
in

corporis casligatione rigidior, disliictior iu obscr-

viviis paiiis qui de ca;lo bencdiclionem abundare fecit

\antia disciplinas, iu carnis el spiritus lacta prudeiitior.

Hurum
:

colluclationciii Irciiuenter in ipsa

tiuiii relectis

tantum, quod pra;ter existimalioiiem adstaiiabuiide fcre tnbus millibus [lanperccipieiitiuiii

luclatus, priidcnler atlendit, studuit luclari

pru-

rum, cousuelas
[leriia;

[loitiones,

de su-

denlius

cariicm coegit servire spirilui, abjccit ancillam ct filium ejus, carneui etcaruis iucentiva
prosternens
vigiliis,

[lailcs,

abundantia pietalis su[)erabundaverunt qu;c sccundiim eamdcm (li?tiibuliunciii


llic,

quas sprelo cubili pervigil


pavit jcjuniis,
viruiii
!

ceiilum ;idliuc [laupcres rcfecissciit.


tioiiis

rcsolu[ler

observabat,
industriuiu

refucillavit spiritum,

sui

cor[)oiis

tein|)ure

|iropinqnaule,

multa orationum assiduitjte


!

nutiivit.

[durcs dies aiile lioram niortis ccrtain,

licct i[)sam

circumspecti

allilctie

prudeutiaiii

nibil inccrtius, lactisubsecuta v.iitatedictum certi-

Carni arina debililationis imposuit, ut armis fortitudinis spiritus armaretur. Illi deilit arina lcrrestria, ul spirilus ariiia ca^leslia coiiimodius tole-

ficantepra;dixit.Postcujus transitum corpusipsius,

antea gravatum vigiliis, ternc diirilia,

iii

(jua fre-

raret:ut eniin carnis carie caule careret, cffectu


vere Mardocbaais effcclus
,

ipsius

ct uuineii

et

quenler solehat decub.ire, coufiactiiiii, jcjuniis maceiatum, macerationibus mullisafnictum, [irfEter liunianum iiiorein nitidissimiim apparuit, ut
probaretur prcssuris talibus
tiiisexpolilum.
iiun u[)prcssuiii, sed [)0-

omen
tio, et

assninpsit,

dnm

noiniuis interprctationem

iinplevit,

impudentis carnis fucUis ainara coiilriipsam amare contcrens impudcnteni. Pusuit

Ad ipsiusinvocalionem

contractos,

([uorum

membra

natiiralilcr gressui ministrantia,

enim

vcstiinciitum cjus cilicium el ipsiiis stiuiu-

ila totaliter

[ilurium

pungeutestimulis so nudum compriuiendo lepressit, loricamque supcrinduens, arma iiiaceratioiiis adjecit. jiugnaiitis
los, corrigia iigneis et ferreis

contraxerat, ut eisdem
ine[itis redditis,

annorum [liiralysis iiivetenita membris bujiis ministerio


siiut

nnlla omniiio darctur gradiendi

facullas,

ille

cnjus mira

opcra, subilo inem,

cauta sagacitas, sagaxque cautela


iu

doius bonus

bris

i|)sis

in

solitam virtutem erectis

in liberi

bostcm

Sic

armavit adversarium, ut arniis


dcbililato secure coiitli-

debilitaret

armatum, cum

gressus libertatem erexit. Antiiiuatas fistulas pluriuiu ossium exlr;ictiune concavas, et sine spe
sanitatis slillantes

geret, iu coiiflictu quietius vinceret, de

armato

sauiem, ejusdem sancti meritis,

(victoriam) virtuosius oblineret.


23.
ria,
a

Hac miranda,
iii

ba;c

laudanda
illius, in

belli victo-

etiam repente sanatis, divina; pielatis afnnentia desiccavit. Trcs mortuos, quorum uuum
ulceribus
currentis currus per mediiim rota comprcsserat,
reliqiius vera febris extinxerat, ille qui

non

exerciliis

mullitudine, sed de c;e1o

veiiiens forliludo.

Hoc opus
iii

cnjus con-

morteni

spectu nou esl differentia


paucis.

multis libcrare, vel

Hoc opus

illius,

qui docuit Incernam accen-

'

Exl. Aposl.
lu L'rb. IV.

lil.

in

Cod.

Vallic.

si.'.

C.

Qum. 49.

pae. 118. et in

moriendo destrnxit, precibus sub ejusdem porrcctis nomine inclinatns suscilavit ad vitam. Et quod nou esl pr;ctereuiuiiim silcnlio, sed solemni vulgandum gaudio, in bumanum corpusculum
e vestigio inliuinanduin, utiiote de corpore matris

liul.

86
natnm exnmiiie,
f!e

TRHAXI
iitero

IV

Awrs

1.

fllRISTl

'">(;9

tiaiiffiTciKlmii nd In-

se pntabat S. Bonavciitura. Singnlari

veneratione

miilnm, ejns iiivocatn

iiomiiie, Miiimai)! vivciili'm

noinannm Eccl.siam
llcliam
al)
(!a

est

prosccutns, et audiens
II

animariiiii CnMtoriiifiidit, etc. Dat. Viterbii


Marlii, l'oiitificalns nostri

kal.

ad Eridcriciim

defecisse, statim

aiino

.
illccti

subortis lacrymis magiio dolore percitiis in ter-

Cnmi|iie

tot

iniracnlorLim fama

popnli

ram

se prostravit, atijiie in pulvcre

volulalus

cst,

ad ejus sepiilclirnm colendum convolarcnl, Pontifex ad alendain confirmandamqiie eornm pictatem, die fcslo adeniitibns, indnlgentias contnlit:
ela|)soqne meiise

diclitans velle se

(luantum posset

iii

tcrrain dcpri-

mere, cum ille iiifclix, dum in siibliiiic enitcbatur. miscre corruisset. Adeo divinarum rerum
coiilemplalionc capiebalur, ut solo paradisi audito

kal. Aprilis

translati sanctisfieri

simi

pignoris

celebiitatem

qiiotannis

con^*.

cessil'.

Vitam ipsius dnobiis liliris comiilcxam Rodulpbnm Cicestrensem tradit card. Baroiiitis 27. ExiniicB virliUes Uirici Racemburgensis

in

Germania

episcopi.

S. Ricliardo Angli;t cla-

nomine, exlra sensus ipsius animus cvocaretur. Fcrunt aliquando viriim insigiiem, e Domiiiicana familia de virginitate Deipara? amliigentem, ad ipsum se coiitnlisse, eoque venicnte virum Dei
divinitus cognilo dubio,
tiir,

quo

a d;cnione agitaba:

novuin GermanitB decnm lHricnm Racemburgenscm e|)isc. conjungcmus, qucin virrissimo


Inniiiii

baculo lerram |)crcussisse, ailjecisseiine

Fra;

tutibus pra)serlim etlnsa in pauperes liberalilale

Maria virgoesl ante iiartum ac inox elegans lilium e terra emersisse, iterumtcr P:\Tedicator, S.

non dis|)arem numcn

Rem

miraculo cxornavit. Granarium, inquit, suiim plenum farina et frumento toluni iii manus paiiperum exliausit, ita ut niliil sibi ac
pari

que ea percussa
pisse,

dixisse

Frater Pranlicator, S.
ac statim aliud erudixisse
:

narrat

Albcrlus Crantzius^:

Maria virgo est in parlu


tertio

solum

ferientem

Frater

Pra-dicator, S. Maria virgo est


ac tertium lilium
lisse,

post

partum

familice

rcservaret.

Snperveiiere
:

panpercs,

qiii

cultissimum e terra sese extu-

eleemosynam
jussit
,

efflatjitarent

vocato

procuratore

ac niox abacla alterius tentalione anfugisse.

ut
:

paupcribus consulerct dans qnidijuid


erat

Edidit

plura in vita niiracula, ac post


qua'
-

mortem

supcresset

enim

annoiia} carilas insignis, et

iiiajorilius effiilsit,

si

(]uis

cupiat, S. Antoni-

fames valida super terram. Procurator sciens granaiiiim evacuatum, rcspoiulit niliil siiperesse, quo
pau|)eres consolarentur, sed

nuiii

',

Wadingiim

in

Minoritarum

Annalibus

coiisulcre iioterit. Tanlo viro aliisque


insigiiibus

non minus

omnia
illi

in similes
:

usus

efflorescente

Vade et vide si forte vel modicum supcrsit, ut non vacui discedant paii|ieres. Vade in nomine Domiiii forte arbitratus, quod dispensalor timiet da eis
dispensa. Fiducia plenus dixit

episcopus

Oliverius Firinicnsis episcopus ab


tiit,

Franciscanorum familia Urbano expeabjicere atque ad Mi-

ut episcopatus

munus

norcs se recipere posset:ac Pontifex CoIociMisi


arcliiejiiscopo partes injunxit
', ut inquireret, quid conduccre videretur. 29. Quid jam papa .Mexander adversus Tartaros constituerat, et qualiter Urbamts super con-

dius consiilcret fuluro tempori,


superessel. Mira res, et

cum
,

revera

niliil

magis

EcclcsinB utilitalibus

vetcrum iiiiraculis merito et frumento granarium aperuit alque farina plenum reperit, et pauperibus abnncomparanila
:

silia
lia-c

Scptentrionalium responderit.
teitipora

Excepit per

danter elargitur. Ubi innoluit res gesta pontifici, resolutiis in laciymas Deo oinniiim laigitori largas gratias persolvil
.

Urlianus Nidrosiensis arcbiepiscopi

Ha^c Crantziiis, atque ex co

novatorcs*

qui quidem, ut animales hominesnon

peicipientcs <|ua; sunt S|iiritns Dci addiiiit:Si

aliorumque Septcntrionaliiiin pra'suliim oralores, ipsum desubsiiiio in Noreregia contra Tartaros roinparando, certiorem fecere. Alexander eiiim piffdcccssor, cum unius rcgni ctiam florentissimi
qiii

inodo credere
lonia in B.

fas

est.Verniii non abbrevinlam

vires Tartaris Tcrra;-Sanctie, Poloni^, Ungaria;-

in miracnlis palrandis

mannrn Domini

sensit I*o-

qne ininiinentibus, atque ad

alia

regna vastanda
pos^c videret,

Hcdwige,

ciijus sanctitatis gloria iniiu-

penetrarc inidientilius, rcsistere


verleret

iioii

mcris miraculis, qua; (|uolidie patrabanlur adco excrevit, ut Poloiiiai proceres ad Uibanum IV oratorcs miserunt \ qui ab ipso flagitarcnt, ut cam SS. Albo adscriberet quibus auditis, iit maturius
:

orbis Clirisliani defensioni consullurus,

cum

ad-

oecumenicam Synoduin sine maximis difficultatibus cclebrari non posse, in singulis


provinciis Concilia a inetropolitanis indici jusserat,

deliberaret

Wolmiro Waladislaviensi
pra>feclo
(iroviiiciali

episcopo,
iiii-

Doininicanorum

niuiius
illius

iisque decerni, quas copias ad infringendos Tartarorum conatus, quajve pecuniarum subsidia
in

posuit, ut Ecclcsiaslicum
culis instituerent.
28.
/y.

examen dc
et

mira-

JEgidii mors

quwdam

gesla.

Ex-

ut eo pacto totius Cbristiani possent populi vires siinul conflarenlur. Paruere antistiles, at(|ue constituto Apostolorum Pelri et Pauli fcslo

submilli

stinctum cst lioc annorranciscaiiao familiwlnmen puiclierrimum B. /Egidius D. Fraiicisci quondam socius, quem allocutum esse, vidisseque feliceni
'

oratores, uti jussi cranl, transmisere. Sed Alexan-

dro defuncto, cardinales vacante Sede sine certo responso remisere Urbano dcmum Pontificiis gu:

bernaculis adnioto, Septenlrionalium regioniim


Lib.
I.

Ep. ixx. cxl.


tbuli
[lag.

in dicl.

Cnd. Vallic. paj. 120. et in For2I.')1.

mul.
die

.Mariiii

III

.\pr.

21i.

mim.

'

Har.

'

c. 10. col. 1098.

Cranlz
'

mtlrop. I. viii. c. Vfl. Lnng. Ilisl. Pol. \. vii. hoc aa.

m
*

War. lioin.

Ccnt. \iii.

'

.\nl.

.Miiiniit.

II'.
'

p.

lit.

XXIV.
Ep.

c. 7.
.\.\Jiiii.

g II el 12.

'

Wad.

in

.\nn.il

l^ib.

II.

uRBANi
procuratorcs rediere, quos
lus cuiii
liisce litleris
ille

IV

ANxus

1.

criKrsTr

12(i'2.

H7

reriim

iiiolu (iltrii',

vidos et discrelos snfficienler instructos, ac |)lennm


liabentes a pnclatis coll(giis(|ue !naiida'tum snper
|)r;cniissis

ad suos

pracsiiles diiuisil

|)riBce|)il(|ue

ut cceptis slrenue

operam
ac

iiavareiil,
{{].
,

omnia

facicndi,

(piie

ipsi

posscnl,

si

ac subsidia proinissa dili^cnler comparareiil


Arciiiepiscopo
Nidrosieiisi

liricsentes

essent, efficcre, ad

Bi!rj,'ensi

deslinarent, per

Sedem Apostolicam quos eornm communicato consilio


tam arduo
Christia-

AUoensi, Arcadensi
Silii

et

Stawangrensi episcopis.

dicta Sedes statucret, qucC in


nitatis

et grcgi sibi coniinisso sollicitus lelicis

ncgcitio
(I

piiblica! salutis utililas postularet.

recordatioiiis

Aicxander papa pracdeccssor nosler,

prout sui Apostolatus officium exigebal, cerlis aliena' caedis excmplis admoiiitus et malorum
,

31. Iteceptis itaque liiijiismodi litteiis AiiostoIicisChristiani principes, et licclesiarum pradali,

ac Ecclcsiastici viri
icntes Apostolici

diversoriiiii

regnorum

defc-

instantium non dubiis rnmoribiis excilatns; cuin

sajvissimum Tarlaricae

feritatis

gladium,(|iio

(ilios

liominum pro parli; jam maxima in suoriim pcccaininum ultionem digne coinmota indij^natioiiis
divinae severilas,

mandalis et nionitis, ut decuit reverenter, ad Apostolicam Sedem procuratores, et nuntios transmisernnl. Sed quia dictns
i^atris

ut residui

salubriter paveaiit,

flapellari permisit, cautis iirudcntia; sensilins pro-

Uomino inigrare de nc(|uam, positamomnibuslegem fatalis conditionis implcvcrat, vcnerabilcs fratres episprcxdecessor noster jussus a
isto

sKculo

spexisset,

claniaret

non potuit dissimulare, nec dcbuit, quin pra?muniens diligenter, et [ircEmovens

copi, et

dilccli

filii

nuslri prcsbyleri, el diaconi

sacrosanctffi R. E. cardinales, praidicta

tunc Sede
,

fidelinm [iraecipue pastores et priiicipes, ut

secum

expergisccrentur

et

surgerent, ac in alienis pcri-

hujiismodi niintios honorificentia ()ua dccuit, admittentes; ac benevolam praesentiain, et


vacante,

culis propria praecaventes ante scra tem|iora teni-

audientiain

pestiva remedia praepararent.

data, (|na3 attulcrant,

iinpendentes, eisdem iitteras et manfccerunt sibi protinus cxlii-

quod

Ne verogcneralis convocationc Concilii, necessitas flagilabat, ob incommoda teniporum, locorum distanlias, viariimque
30.
ardiiaj rei

beri, (|iiibiis inspectis altcnlius ct propcnsius quia

tunc occupati circa Iractatus, qni tunc eis de subslilutione Iloinani Pontificis iminiiiebant, cum
i|isi

discrimina, gcneralitas gravaietur, aut necessariie


provisionis
utilitas

eisdcm
coiitra

procurjitoribus
pesleni
,

in

reinediis
ellicaciter

adbibcndis
iirocedere

inourreret ex nimia tardi!,atc


praidecessor
a
Clirisliaiiis
iiiter

hujusmodi

detectum
alia

pra;fatus

principibus, prielatis atque collcgiis sollicile


rcciuisivit
,

ncquiverunt procuratores et nuntios i|)sos, ne suos dominos, ant eos mora gravaret longior, diniiserunt
inslructionis
interinisso, sed ad plenioris consilinm remisso ncgotio donec praedicta Sede ordinata, de Pontificalus Apostolici succcssore conscqueretur super eo Ecclesiastica;
,

ut circumspecla;
niodis,

dcliberatioiiis

eodem non

examine providerent, quibus


inediis,

quibusve reet

atque subsidiis Ecclesiaslicis,

nmndanis
in Terra-

ad resistendum prsdictis Tartaris,

taiii

Sancta

quam

impetunt,

quam

in regtio Ungaria',
locis,

sollicitudinis inslantia exituin concu()jtum.

atque terra Poloniae aliisque

unde ad

alia

occupanda Chrislianorum regna violentiim molieutur ingressum, conflarentnr in unum vires populi Chrisliani, cum taiitsB, tamque improba;
multiludinis irrnplionibus coliibcndis unius n gni
qnantiiinlilict prccputcnlis

32. Licet igilur vos nuntios et pi'ocuralorcs vestros proptcr hoc ad pra^dictam Sedein tarde miseritis,
lia,

quod opinaniur ex
in
;

iiinlla

locorum dislan-

cum

ultiinis

tcrr;e silis constituti finibus,


oiiini[)otciis

contigisse
licet

nos tanien, (|uos


ad

Pominus,

non cicdanliir

sutliceie

inimeritos,

suiiuni

Ajiostolatus apicein

facullates: quae insu|)er regio, cui, (|nibiisve inodis,


et

sublimavil,

viiibus conlra cosdein Taitaros succiiiieie


:

lc-

eosdem nuntiosct piocuratores vestros benigne ac clenientcr admisimus, necnoii ct litvcslra tiilciunt, attente

neretnr
et

quLe

dcmuin
ub
el

et

qualia

sulivcnlionis

teias, qiias nobis cx |)arte

anxilia particulariler

lioc indici

dcbiicnt clcris

populis Cliristianis,

de

rcli(|uis niliiloiniiiiis

lierlegimus ct iiitclIcMinus diligcnler. Sed quia incns nostra in n(;stru,' hnju-niodi iiova; [iroinotionis inilio

jtrovidcnliai op[iortuna2 sutlVagiis in taiilum ncgo-

mullarum sullicitndinum,
ullimam

et diversa-

tium, ilhuique contingentia conferendis, sccundum dalam ipsis prudcnliam, Deiim et miiveisale
periculuin babendo pra; dculis cogitantes, sii|)er omnibus deliberalione habita diligenti usqiie ad Octavain Apostolorum l'etri cl P.iuli nunc proxiino
;

rum curarum

obsidione \allala su|ier

[ira-dicto

ncgotio, (|uod non

rcqiiirit diligciitiain,
;

pleiie adhiic deliberarc ncquixil

et

(irocuratorcs

vestros ad

Sedis gratia

duximus

|)ra latos nnnlios vus cuni memorata; remittendos lr;.lcriiilatcn)


,

praeteritam, aliquos procuralores, el nunlios [iro-

vestram
ac
|.cr

inoiii ntcs, rog;inlcsattentius, el borlanlcs,

A|)ostolica vobisscripta districte priecipiendo


ijisis,

'

Lib,

1.

lip.

c.

mandanles, quatenus inteiidcntcs vobis

et

raiius

De Taitaiis CtirisUanos infcslaulibus pwterouudu mininic duco ca qu;c cuntinuator (jailiciis liistoria; Tyni scu liernardus Thesauad aunuiii hunc adnotat. ^anat ciiim Sairaceiios Imc aiino Antiochiaiu obscdisjc, .ed coiicilati ah .\iuii'nia- rcse iii iHos Tirtari barbaros dcfcudere rc> suas obsidione diinissa coegerunt. Ohsulio ista .\ntiochia; sedulo distinpuenda cst ab aitera nuaui sequeiiti anno' dic XIV Apiilis riendocliar, scu Bandoctiar, qui Babylonirc sullanum inlerfeceral, tenlavil, de qua annalista ad an. mcclxih, i. cl Dornar.u^ Thesauraruis ad euindem aiinuin. .Ma.nsi.
(1)

88
Christiano popiilo,
Tarlarcis
cl

URBANI
in

IV

AXNUS
Doininus
nrgotiuin

CIIRISTI
et
civitatis

12r)'2.

quo vos

posiiit

Conslantinopolitana; iinihus appropin-

princi|ies el ji.isloies circa

|)i;t'(lichim
(jiKe

qiiaiis,

civilafein

e;imdcm, ciim non posset

illaui

coiilra

prosequeiKluiu,
iiliiilali

ncccssitati

violcnfer cajiere,

proililionaliler occupavil, cullo-

conveniunl,
denter
et

expedlunl iienerali, prnin


omiiiliiis et

cans in ea suiicihiae sua; sedein in sempifernum


0|iprubriuni Lafinoriim.
33.

sollicife cuyiletis, iilud

per oinnia, ju\ta forinam per litteras meiiiorati pra?decessoris vohis fraditain, [irudentibus consiliis,

(jujintus

conccjiit

dolores

(|uot

suspiria protulit, o (juam acerbas etfudit lacrymas

scdulis sludiis, et provisionihus circunis|iectis

Romana mafer
in

Eiclcsia,
(jua;

cum

audivil, (juod

jirte-

faliler dirit;atis, ut ]irom|)ti

inveniamiui, et parati

hicfum civifatem,

in cjns

jieimanens

unit;ite

ad ea, qua^ perejusdem negofii proniotionem, tam circa suhsidinin, quod propter hoc in regno

NoiwegitB ad piixsens coUigitur, ut scri[isi?lis, qnam efiam ciica alia, qua; ipsius regni, ct reipublicae Cliristianitatis coiiimodum respiciuntet iirofectum, vos duximus rcquirendos. Dat. Yiferhii V
idiis Jmiii, aniio
i

siio gremio alfins relucebat, amisit. Recoiens efenim (luod mulfo teinpore anxie vigilavit, lahoriosa studia inlentis vigiliis anncclcndo, ut civilatem tam inclytam et hmiosam, laiiKiue insignem et aicabilem ohtineret; memo efiain sollicitudinum, suspiiiorum, el lahuiiim, qiiibus fel. recor-

.
p/)ti')it/a,

(lationis Iiinucentius

papa

lli,

praedccessur noster,

33. Jm-alescente scli/smcU/cortn)i


bo}i/is

Ur-

illain im|ierialein

pcr l/tieras hortatur fideles


soliiiu

et

S. Ladnferunt.

conquisivit
t;iiii,ct

ci

uibem ad unitalem Catliolicam andiens eam sic prohrose depcrdi-

vicunt ut lhild///7/o

arma c/inipar//nti o])e)ii


scliisinatici

;ihcjus ohedieiilia etdevotione suhfr;i(lam,

Kec

Tarlari

Ecclesiam oppnjinaliaiit,

aculi doloris ghidiosua prtesensit viscera jierforata.

Catholicorum res ailiiioduni aKhxerani. Palaoiogiis nainque BalGra^^ci

veriim eli.im
dniiio

Verumtamen quantumcumijue imniensnm


flcbili

ex lioc

casu civitafis cjusdem dolorem concejiit et


lioc cecidit sjics ipsiiis,

iniperat.

Constanlinoiiolilano dejecto,
iirhe
,

de-

nioeidrem, ncqiia(]u;mi ob

piilsoipie

re^ia

ut

nliquuni

in

snaiii

pdfestatcm

redificrct,

impcrium anhelahat. Ncc


;

nectuit animoconslernata,(iiiin deipsiiis civitatis,


ct

pcrcunsiqnens

dicli iinjicrii
iii

rccuperatiune
(jni

sulli-

frej^it

aiiimos adversis casihus

Bahiuinns

ciim

citc cugifaret, coiifiihns

illo,

csf in se spe-

Veneloiiim cnim duce coujuiictis ariiiis ad rccuperandam Constanlindpojim expcdilionem cuiiflahat ncc illi Uilianus anxilio dcfuit Alino: ;

rantium forfitudo, qiiod pust


riciirditcr
;i(llilli(

liiijus pcrciissiouis

doliircm, cuiisulaliuiiis ojiporliiiKi!


bii. In

medchim

inise-

hiiccnim clarct cNCcllcnlia


Eci lcsia fuudata
sia ijisa iiiijicti-

rifis

cnim

inipiravil, ut incilandis ad arina sacra


jiro

lidci, siijier ciijiis |iclr;iui c;i(leiii


coii^islit, (inia (|u;info
tiir, tiinlo peisistit

populis navarent operam,

Conslanfiuiipdli e
iiKlnificiili.isiine

gravins Ecch

Gr;ecorum

manihus

eiijiieiula,

coiislantior, iiuoni;iin immoiiile


veiif;is,

profecluris pollicerentur, quas

jiro

Tcriu'-SanclaD

acccpif in Chiislo, qiii cst


N;ini licit
;iiili(iiiis

fiindaiiicnliim.

suhsiilio helliim iniliiri conscijucientnr.

tciiijioribus e;idem Ecclcsia ine-

34.

Minislro
in

jirovinciali

Ordinis

IValrum

iiiur;ifiim imjiciiiim
fate

ainare planxeril, ab ejus uiirdiulinas et innumeras

Minoruin

regno Franciae.

snhlracfiim

licct

amainihi

Orta est iiohis de paitibus Romaui;e

mnltK

rifndincs, ct alflicliuncs pertiilerif de


diinicaiitiiim opprcssionihus filiorum
iiieu

suorum
;

turbationis inaferia, et exinde prosilicnint jacnla,

seinper ta(|u;c potuit,

quae diiis puncluris afrccerunt, et atliciunt inlima cordis nosfri. Ecce siijuidem in regione illa conlra

aiiimo fortis

stetit,

nec uiiquani,
:

illuc siibsidia destinareccssavil

(jiiia sihi

continue

iiopnlum schismalicorum erectus est gladiiis, undiijne ad snlivcrleiuliim Calholicorum slatnm gravis persecutionis turho prorujiit, propter
fidelein

divina
sariae

jiofciitia

iii

tanti proseciilioiie ncgutii neces-

suhvenlionis laigitione jirovidit, corda fide-

quod cnllores

fidei

orthodoxae

liosfilibiis inibi

qua-

tiiinfnr insiillihus,

ct Clirisliana

religio variis et

lium ad prcchendiim ei sujier lioc assidue accendendo, ex quihiis innumeri jam, effiiso in pngna tam saliilifcra sanguiiie, cuisuin vila; pra'scntis

diversis adversilalibus

iiiipiigiiatur.

I^aljeolo"us

sub gloriuso triumiilio marfyrii


maveruiif.
36.

felicitcr

consumnequilia,
praedicta

nam(|uescliismaticus,quiGia;coiuin iinperaloiem
vocari
se
facit,

jioj-tqiiam

illins

pcrfi(l;c

gentis

Vcrum

quia

dicli

Pahcologf
suOVagio,

ohfiiiuit priiicipafum, confra


qiii

pojiulum Lafinorum,

favenfis

feinporis tuinefacta

in

illis

pailihus commoratnr, ccepit in

eum

furoris

fynnnidem inhnmaniler exercere; sicque

adversus

eum una cum

snhjeclissihi Gioccis nafio-

urbe, quaj memorati imperii caput existit, taliter occupata, ad occupatiuuem rcsidui ejusdcm imperii, vidclicet princii);itus Ach;iia; ac Morca;, ferventer aiihelat,
corjins ex
tacti curentia, si
iios

nihus consiiiravit, quod ad illius exterminiuin, et subveisioiiem tota sua> malignitatis converlit stiidia, diiexil intenfioneui, et

altendentes, qiiod Ecclesiaj

memhri

fain cliari, scilicet inijierii pra^-

animnm

pra-jKiravit

iinprobe sjierans se posse de facili, Latinis ejeclis exinde Constantinopolitani iinperii dominium iutegre ohtinere. Congrcgato igilur pust dchellalio-

puclaclum residuum, (juod ahsif, occuparetur ab eo, iiufam jirohrosup deformilalis


iiicnrrcrct, et snstineret debilitatis dolenda; jactu-

ram

consideranfes eliam quod

charissimus in

nem

ct caiitioiiein dilecli

filii

nohilis viri Guillelmi

de Willarduiu principis Achaix', exercifu cojiiuso,

Christo filius nosfcr Balduiniis illustris imperator Consfanlinoiiolilanus, el uohilis vir diix Veiieto-

URBAXI
ruiii, siciit
riuiilii

IV

ANXUS

1.

S.

CHRI.STI

12(')"2.

89
Dat.,
etc.
,

cjusdem imperatoris,
iii

cl ejiisdein diicis

sentiiim

poleslalem.
jiar

Ex^ratam vero
sequentes ad

nobis

nostra coiislituti
praclatis et

pnisentia rctule-

Epislolam

est

credere

cum

baronibus principatiis runt, una cum dicli magnificum tam per mare, qiiain per jam

Ludovicum

scripsit, niniiruin ineunte Junio

Iuijus anni. Per id

quoque tempusscriptce piures'

tcnam

jiro

succursu ejusdein imperii jam dispo-

ad

Agennensem
in

episcop. quibus imperavit, ut ad

suei unt facere

apparatum

ac volentes eos

iii

lioc

ferenda Constantiiiopoiitano imperio auxilia deci-

fideiium Clirisli piBesidiis adjuvari, digae pro\i(ii-

mas

inusfore ub eisdein fuielibus opporlunum


lioc

iiioiiltr

39. Accesscrat ad Sedeiii

Francoriim regno cogeret. Apostolicam Balduisolio per

sutrragiuin postuianduin.
37. a TutB

nus, ac sui adspectu

igitur

discretioni

per Apostoiica
(jiiam per alios

depulsum

scripta in virtiite obedientia; dislricte pr.ecipiendo

Poiitificeiii doloreconfoderat, nefariam prodilionem tanliim im|)eratorem intueri pervenerunt etiam Veneto:

mandainiis, quatenus tam per


fratres tui Ordinis,

te,

rum

oratoies,

(|iii

(Jriiano proniisere

omnes

sine

quos ad boc idoneos esse cognoveris, profionens eisdem fideiibiis per regnuin Fianciai, iiecnoii per alia loca, per (|u;b tiia administratio se extendit, juxta datam tibi a Deo prudentiain

ullo nauii pretio

tmjecturos, qui

cam

expeditio-

nein susci()ercnt. Diuiiiie tanta re discnssa at(|ue


agitata, Ponlifex ex cardinaliiiiii consilio ad S.

Lu-

verbum

crucis, eos

atteiitis

et

sedulis

exliortationibus inducere
tes

non

oinittas, ut

pensan-

dovicum Fiancorum regein, Andream arcliidiaconum Paphensem misit, ut ipsiim ad resliluendum imperio Baiduinum, Ecciesitcque jacturain
sarciendam
incilaret,
lilteris^iue
''

provide quamsit necessaria nunciinperio prae(^alboiicffi lidei et

certiorein fecit

tacto fustina subventio; advertenles eliain, (|U0(i

per imfierii prrelacli succursum


EcciesiasticiB
libertatis

Venetos, ciassem niaximam instruere, Moreae atque Acbaiae principes pedestrem exercitum terra adducturos.
a ftegi Franciae iilustri.
Si

augmentum
speciaiiter

Terr.i-Sanclce

iiberatio

necnon et procurantur
,

ad succurrendum eidem im[ierio, ac Latinis

mo-

mater Ecciesia
et

in opportuiiitatibusreipu-

rantibus in eodeiii, quinimo ad imperiiim ipsuin

blicae Cliristiaiiilalis, ac in suis tribulalionibus, calaiiiilalibus,


luiiiii(|ue

eripiendum de mauibus

adversarioium

contra

pressuris

ad
et

te,

lili

charissime,

pra;dictum Palfeologum, et fautores ipsius assumpto crucis signaciilo, virililer et feslinanler exsur-

famosissimum

Christianissimum re-

giiuin liabet frei|uenter cuin fidiicia

magua

recur-

quod dictus dux Venetorum omnes crucesignatos hujusmodi


gant
:

prtEdicto qiioque fidelibus ipsis

suin

si

siiasaltlictiones,quadaininateniatibi fami-

liaritate

conununicut,

et

suorum incendia vulneilla

suo potenti navaii


uaulo.
a

stoiio iiluc

deferri faciet sine

rum

tibi

lanqiiani perito et exfierto eoriim medico

confidentertxponil.sperans
consolationuiii
leniii

salubribustuarum
compassionis

Nos etiam de oinnipotentis Dei miseri38. cordia, et beatorum Petri et Paiili Aposlolornm
ejus auctorilate conlisi, ex
illa,

posse fomenlis indubitata,


circa illam

quam

de probalo

tii;e

quam

iidbis licet
|)o-

atfectu, et sinceritatis efTectu, firmiter obtinet,

indignis Deus ligandi atque soivendi contnlit


testate,

efDcit certitudo. Licet eniin

hoc omnipotens Dominus


fideliiim
,

oinnibus eidein imperio, ac

I^atinis

iii

prr-

m;ignifica prole

multorum

reguin, et

souis vel bonis


ruiii
illo

eorum succurreiilibiis illam siiopeccaminum veniam indulgemus, ipsosque


eaqiie

piiiici|ium oibis teriae, (luos eadeiii nialer Ecclesia

bajitismi

regeneratione

parturivit

iii

tilios,

priviiegio

volumus

inimiinilate

^'aii-

ipsius Ecclcsia! fnndavcrit


et

ulerum;

iidein(|ue re^Tes

dtre, qua; piu'dict.e Teriffi-Sancta; subvenientibus


in gi-nerali Concilio

sunt concessa

noii obstanle
tui

riiit,

Sedis

Apostolica;

indulgentia,

qua fratribns

saeiie angnstias videipsiusque clamores frequenter audierint tu tamen soius ejiis seinper doloribus condolens et
;

principes uiia tecuiii ejiis

Ordinis dicitur esse concessum, ne de causisvel negotiis,

quae per lilleras Apostolicas cummilliintiir


intromilti re teneantur, ni^i de
iiidiii-

eisdein, se

compaliens passionibus pio corde, moerores el clainores ipsius iiun(|uam siib dissimulatione transisli sed iilos patulis siiscipiens auribus velut
,

gentia hnjiismodi ex|)ressam faci.int meniioneni.

Cliristianae
piigii, et

Ut

igiliir ulilius et faLilius

coinmissiim

tibi

Imjus-

modi ininisterium exsequi vaieas, tibi et fralnbus ejusdem Ordinis, quos ad huc cooperatores elegens, convocaiuli ob
iii

fidid alhleta fortissimus, ac robustus iiropugnator electiis ad ejusdem Ecciesiac pr;esidiuin vexillo devotionis explicito, prompto

seinper assurrexisti animo, eique in cunctis suis


necessilalibus,
indeficienliluis
ita
liia!

id

cieros et popnlos iocorum,

|iotentiac viii-

bujusmodi verbum criicis proponere vos contingel, quotiescumque et ubicum(|iie vide(|Uibus


ris

bus

adslilisti

qiiod

secundum

dul(jruin suoruiii

muititiidiuein

consolationes

lue

i;etiHcaverunl

expedire, ut iirocessionaliter pripdicationibus

ejus aniinaiii, illam(|ue fecerunt niuilotiens a suis

vestris

cum

de\otione intersint; necnon iaigieiuli


pcenitentibus et confessis, qui ad
et pranlicaliones vestras

anxieiatibus
40.
M

res|iir;ire.
te,

omnibus vere

Digne igitur de
c;eteros

Christianissime prin-

hujusmodi convocationes

ceps,

iuter

Catliolicos
:

inundi

principLS

accesserint, quadraginla vel centuin dieruin in-

regis aeterni

sponsa confidit

merito in tuo prae-

dulgentiam, juxla tuae discretionis arbitrinm moderandam, iiienam concedinius niictoritate praeA>N.

'

Ep. CXXXI, C.KXSII, CXXXIII.

'

Ep. XIX.

Tojiis XXII.

ItAVN. in.

12

90
siilio

URBAXl
spes firinavit, et auxilium a
te,

IV
cuui

AXNUS
toiuiio-

1.

CHR1.STI

!262.

ris o|jporliinitas

suggerit, et necessilas exigit, con:

tur in bac parte, celerem et optatum speratae subventionis consequatur effectum ciim et barones,
;

fidenter expetit, et indubitanlerexspectat


tini

praeser-

et proceres, et

cuni pra}teritorum cxiiibitio certa

sil sigiiifi-

catio futuroruni.

Sane

oliin

duni rumor

liorribilis

magnates Lalina? gentis, qui principalus Acbaiiie, ac Moreae, alianimque multarum terrarum, el insularum ejusdem iniperii domi-

de amissione

civilalis

ConslautiiiO|iolitanaB

no-

nium

obtineiit
jier

cum

strenua mullitudine bellatoprffidicli

strum percussil auditum, nostriqiie cordis inlima


doloris acuta gladio penetiavil,
liiijusmodi, veluli ex

rum

nos ex rumore

dux et commune Venetorum cum magnificostoliogalearnm per partes


lerram, et

quodam
immensi

terrifico sonitu ve-

lieiuenter altoniti ex

acerbitale mceroris

stupidos sensinius sensus nostrus, devotas preces etTundentes xMlissimo, etEcclesiain suam sanctam, qiiam ejiis indiiiuatio continuis Cbristiani populi
lacessila
pi-ccatis, in

maritimas ad resistendum polenter occnpatoribus ejusdem imperii, et ad reprimendum eorum coiidemque dux et commune ad natus jiraecipites exliibcndum omiiibus dicto imperio succurrenti;

mulilationtMn
iii

nobilis fligellari pLriniserat,


sitalis

membri tam hujusmodi neces-

arliculo iion relini]iieus, ei susb dulcedinis porrigerel ubera, no>trai]ue aciem redderet cir-

bus passagium sine naulo, sicut per suos nobis promiserunt nuntios, sint paiati dilectum filium Andream de Spoleto archidiaconuin Paphensem capellanum nostrum, virum ulique expertae pru;

dentia?,

et

examinalae virtutis, ad

te,

qiiem zelus

cumsiiectionis altentim ad indagandum omnia, per qiia! lanto ipsi Ecclesi<E illato vulneri de op]iorluuis possemiis remediis

comedit domus Dei, necnon ad


jiro

dictos praelatos

acceleratione dictce subvenlionis auctore Do-

jirovidere. Cuniijue

boc animus uigentibus undique diversarum cogitationum fluctibus aestuaret, <;enoster iiropter

mino procuranda, de fratrum nostrorum consilio fore iirovidimus transmitteiuliim, ut qno nos ferventiores in hujusmodi negotio, tu dictique praelati

nunn

ad te dictiinitiue

regniimtuum couvertinius
intuitum
,

esse noveritis, eo et vos ad hoc proniores redet


B

nostrac

considerationis

ac

super

te

damini,
43.

ctiam iiromptiores.
Ideoiiue serenitatem

ipsuinque
fatigatiis

regnum

noster animus, curis ob lioc

tuam rogandam

innumeris requievit, sjierans iiromptum tuffi sollicitudinis studium, ac magniDcum dicli regui auxilium invenire totaliter expositum, et paratum ad sahibre in hac jiarte consilium appo-

duximus

hortandam, in remissionem libi iieccaminum injuugeiites, quatenus considerans qnod si residuum ejusdem imiierii, quod absit, dlclorum Graecorum pateret aggressibus ocattentius et

uendum.
ii.

ciipandiim, via praecluderetur, el trausitus dictae

Firma ergo tanti princi|iis, tantique retibi, et iini-

Terr;e Sanctae voknlibus subvenire; ob reveren-

gni potentia conceida fiducia, nostras


versis praelatis

tiam .Apostulicae Sedis


decet

et

nostram, imo putius ditu


ipse,

ejusdem regni
civitalis

sujier

subventione

vinae nuijestatis intuilu, et

sicut
(|iii

tuum
eiiis-

jmperii ConslaiitinoiJolitani ejus, conquassationi-

hunorem,

dicto iiniierio ctVenelis,

sub cerla forma duximus litteras nujier dtstinandas, venerabiiem fratrem noslrum cpiscopum Agennensem, cui hnjusmodi negotium per alias iUiStras coniinisimus lilteras, ad te dictosque priplalos propter
bus, ac
])ra'dicta3

ainissione,

dem

iniperii exislnnt |)artici|ies, et Latinis


tiia'

morantibus dexteram
rabili

protectionis et

ibuiem subven-

tionis exlciulas; et (nacdictus prslatos, ut

de liono-

subsidio, secuiulnm (|iiod


lilteras

per alias eis in-

jniiximns
cas.

ad

reqnisilionem

meniorati
Chri-

specialiter et rideliler trausmiltentes.

episciipi noti (liffer;int


,

pioMdere, diligenter indn-

42.

sensibus nostris

Veruin qnia dcdor plagfe liujiismndi inlix;c, nuperex ainaii cruentaiu

Nam

si

iii

ipso regno,

quud

esl omiiiiiin

tione clanioris cliarissiuii

Christo

filii

nostri

Balduiui

illuslris

imperatoris Conslaulin(ip(ditaiii,
et

stiauorum regnorum speculum eteNcmpIar, tantoe liietalis opus validum sumpscrit Deo favenfe principiuiii, ad alia regna mninli, ([uae Clirisliana jirofessione censentur, favonibilius exteiidetur. Taliter
itaiiue in

ac ambasciatorum nobilisviri Rainerii Zenidiicis,

aliorum Latinonim et communis Venetorum, de ipso imiierio ad noslram pia;qiiampluriiim


sentiam accedentium, crudeliter extilit innovatus, quia etiaiu Ecclesife faciesin adspectii tam charissinii filii, in quo, jiroli dolor! ob sinistrum dictai
civitalis

iiichuaii procures,
iinilalioiie

eodem regno tuo hnjusmodi negutium quud alia pitrdicta regna ejus
ad ex queiida
in

hoc nostra beiieplacita

veliemeiitinsatlrabantur, tuque a Deoexinde, quaj


propriis solel
rearis.

compensare aclibus, consequi me-

eventum,
imiierialis
et

et

si

non

dignitati?,

polislalis

Ca?lerum

eumdem

capellanuni

solita

beni-

tamen
sionis,

vigor emarcuit, magna; confu-

gnitate recipiens, et bonorificentia coiidigna [lertraclaiis, sibi in iis, qute tuae magnilicentite siiper

nuiU;c ignominia; fnit rubore perfusa

quod vix sine lacryn is videre juissnmns. eunidem fidclissimiim in Christo imperatorein et totins Romania; moderatorem de imperialisculnos,
,

pracmissis ex

jiarte

nostia oretenns dixerit, adhi-

Leas firm;im fidein, illaque libenti anno exei|iiaris. Dat. Vilerbii non. Juiiii aiinoiB. Imperatorl
etiain

ininis

solio

a Ciaccis scliism;ilicis

iii

peip(^'tnum

Coiistaiitinopolit;ino
',

Latinae gentis
cniiieiiles,

opprobrium

sic

piobrose dejcctum;
et jier

tribuit

ut

consilio

nimirum Balduino Rhotomagensis archiepisc.


,

ut inemoratinii iniperium,

con'

scquens Terra-Sancla, cujus etiam negolium agi-

Ep. cxxxiv.

URBANI IV AXXUS
atque episc. Agennensis ex
Gulliis coliegissenl, p.irtem
iis

I.

CHRISTI

r2G"2.

<)l

|ifcniiiis,

q\\i\s in

cui cx allo Doii inns in


jiislibel

prinii|>il)iis, lincibns,
iu\

exinile

Inrbalionis

omnibns nube

benedixit, cufugata, serena

aliisque nobilibus viris liilnnre possel, qnos


fereniias

iniperio

suppctias

pelltxifsel
'

ntque
con-

continuoc pacis amcenilate ganderet, et quibnsvis disciirdi;irnm surciilis ab eo funditnsex-lirpatisac


ci.ncordi;e
iiiibi

At;ennen>i epi-copo ea de re lilleras


4i. Sliidiuin Poiitificis
in

ileilil.

seminario superfuso,
et praidnlces

ejiis incolis

componenda
et
aii

quiela; tranquillilalis, eltrani|uilla3quielis fructus

troversia Margarilani

comitem.
dain

reginam inter
,

Anf/eoavia:
defeiulena

produccrel amabiles,
qiiia

necimmerilo,

Egrcgie aniinalus erat


dignilatein

hoc

est

regnum
orbis

in

cujus integrilalis odore


fere rcgnoruin,
afflicta, et

Ecdesiffi

vinilicanduniqne

praedicta Ecclesia in caeterorum

Gra-cis iinperium S. Liidovicus, ut ex lilteii? I'ontilicis

provinciarnm
liotentia

terra;

scissnris
cst

suo insiiinandis loco videbinuis, iinplicilns

aiiinio filigala respirat.

Hoc

regnum, cujus
semper

tanien erat gravissimis negoliis, qua) ipsius ardoreni animi retardabant.

eidem

Ecclesia; contra ejus persecutores

Eqnidem

incuinbel)at ad

in cunctis ipsius tribulalionibusconstantia


atruit
rei;es
tioiiis

sopiendam inter nxoiem, ac fratrem Andegaviae el Provinciffi comitem conlroversiam; ad quam dirimendam Ebrednnensem et Nari)oncnsem arcbiupiscopos adliibuerat qui cum ab Urbano
:

De hoc etiam regno semper prodiere Catliolici, qui claris fidei et devoinconcussa.
lilulis

pra;signili,

Deo

se gralos per sanctae

conversationis merila,
plos perobedienli;E
tipiiciler

et Ecclesia; praidicta; acce-

essent exciti, ab eo flagitarat, ut in Galliis agere

promptitudinemexhibere mul-

pro discordia
Pontifex

illa

coiiciliauda

permitteret.

Scd
sibi

cuiavernnt.

excusavit sese

admodum
in

comiler,
ac

47. Porro, etsi

Romani

Pontifices pra;decesjiacis ipsius

non

licere,

cum

lantos viros in cardinalinm colle-

sores nostri pro conservalione


sollicite snis
id

regni

gium

adsciscere

baberet

animo

longe

temiioribus laborarint, efficacem ad

meliorem operam
exploraluin esset.
45.
a

Ecclesia; universae

navaturos,

o[)em

ortuin

el operam iiiipendeiiilo, nos tamen qui de rcj;no ipso prodiiximus, eo fervenlius

Ludovico illustri regi Franciae. Cbristiauissime pridem nobis jirinceps, devotis apud iios precibus iiisistendo, ut cuin lu veiierabilein fralrem ncistrnm Ebrednnensem arcbiepiscopum pro quodam arduo et secreto negolio, quod nuUatenus expressisti, du Scripsisti
,

et libenliiisoii|)OiUinilalis

lempore ad ipsins regni

commoda promovenda nostra totaliter converteremiis stiidia, et animum pararcmns, (juo arctins
ad h;ec ex natiir;c lcge leiieinur, et qno etiam

ejusdem Ecclesiac

ulilitas,

qna; ipsius regni est

aiinexa profectibns, ad id propensins nos indncil.

xeris retinendnm,

ejns absentiam excusatam


sibi

lia-

Quinimo

scire te

bere, ac

eum

ab injnncla
libi

a nobis obedientia

mciitis nostrtc zelus ad

volnmns, qiiod adeo ardenler tuam tiiornniqne h;ereanhelat

per Aposlolicas absolvere litteras curarcmus. Nobis igitur

dum,
ipsius

ac ipsius regni exaltationem tolis

nuslrnm

rescribentibus benephiciniintii

afTcclibus,

tum

in

bac parte paulo post recessuin


siiper lioc

quod pro bono salnbri, et prospero rcgni sl:itn iion recnsarcmus personam noet

rcsponsum
deferenlis,

nostrnm tuae magnitiidinis supervcnerunl qiupdam aliae tuaj litcuiii

slnim exponere laboribns sitas imminerel.


48.
nis

di.-pendiis,

si

neces-

tevx, per quas Iinjnsmodi expressisli negotinm,


et

Vcniintamcn,

sicut tnrc circumspectio,

nos atlente rogasti, ut

occasione comitatns

Provinciai inter chaiissiniam in Cbristo filiam no-

stram illustrem reiiiiiain Franci;e uxorem, et dilectum Gliuni Carokun Andegaviae et Provincia^ comitem germanum tnos ab olim fuerit materia
dissensionis exorta, pr;ediclo Eliredunensi, neciion
et venerabili fratri nostro Narboiiensi arcliiepiscopis,

iion latere nrgens non dissimulanda necessilas, nos stalim, poslqiiam snnuni sacerdolii calhedrairj.^ ;fe divina disposilione conscendimus, reddit niulti

indnstriam

ciediiiius

Ecclesiic generalis

pliciter

anxios in exquirendis viris secnndnm cor


cardin;il;iliis ofliciiim

iKistrum idducis ad
uiendis.

assu-

Videntes cteniin,

quod

Petii

navicula,

qnorum

pra;sentia

plurimum

necessaria esse

noslro

dignoscilnr ad Iinjusmoili iliscoriliam sopieiubun,

sa;culi coiislitula. erat

remanendi in ultraniontaiiis p;utibus, quousque tam utilis pacis negolinni aij tinem ;iliqufm perdncatur, vel saltem
usiiiie

in mari hujnsmodi adeo contiiinis procel!;iriim insnrgcnlinm umlique collisa fliictibus, et [lestilentiiim ventoniin tiiibinibus conquassata, quod

commissa regimini,

ad unins
et

aiiiii sp;itiniii

miiltornni
auxiliis

et

|)ciiloruni

nautarum
cl

consiliis et

concederemus
prffidicto

licentiani,

libeiam facnltatem;
iii

indigebat, (jui nobis

scirent et [lossent
iiiia-

et per nostras lilteras

injungeremus eisdem. ut
et

conslanler assistere, ac consulere sapienter,


liler
illaiii

negotio ad rcquisitionem

tuam vigilem

adhiberent sollicitudinem,
46.

operain ililigeiilem.

Sane,

fili

cbarissime, lioc semper ojilavit

ad laudem et gloriain divini nominis Iiosscimis salnbriler gubernarc; viros nobis eleginius fortes et ad bella doctissimos, qui die noctii-

Romana mater
et alleiitam

Ecclesia, et ad hoc

studium

cflicax

vigilanliam incessanter impendit, ut

Christianissimum,etfainosissimu:n

regnum

luuiii,

que ambirent lectulum Salomonis, et in quorum manibus gladios poneremus ancipites, el ardentes lucernas ad faciendum vindictam iii nationibus,
et

scrntanduin Doinini civitateni.


49.
n

'Ep. cx-ixv.

Inler

alios

aulem, quos nrstrnm

cl

92

URBANT IV ANNUS
tanli

1,

CHRISTI V2&1.
nientes

Iratrum noslrorum consiliuin ad gerenduni

eidcm

tibi

existimasprovenire, liujusmodi
iiis|icclis,

onus

officii

utilus fore decrevit, ad prcTdictos ar-

nostra rcsponsio

ul oonvenit, circum-

cliiejiiscopos

acieni

nieiitis

nostia; convcrtiinus,
taiii

stanliis uiiivcisis, rationab;lis et

idonca ccnseatur.

ct |iensaiis

omiiibus, quee peiisari in


Sabiiiensis,

ardui

qualilate
vidclicet
Ostieiisis

ncgolii deluieiunf, ipsos Narljoiienceui

ad

et

Ebredunciisein

ad

Ual.apud UrliemvetcreniXll kaI.Novemb.,aii. ii. De quatuordecim 52. Ccndinalnan creatio. caidinalibus partim boc, partini sujieriori auno

Ecclesiarum regimen duxiiims evocan-

creatis memiiiit Vitaj Urbani scriptor


bis
:

hisce ver-

dos, spcrantes

magna pereos nonsoium Romanoe,


Ecclesiffi

Sane,

cum idem dominus Urbanuseamdem

sed

eliam universali

nire. Propler

quod

nostris eis

conimoda provesnb certa forina iii


in
pr;cceptis,

virtute obedientia;

dedimus

littcris

Romanam Ecclcsiam videret satis in numero cardinalium diminutam, volens defectum bujusmodi rejiarare, ut Urbanus nomine urbanilatem ia
verbo
opere denionstraret, duas ordinationes, Decembri aliam in Maii mensibus fccit in quibus (per) cardinalcsquatuordecim ordinatos ostendit hujusmodi numero, mysticeque (quod)
et

ut ad pra^sentiam nostram festinanter accederent,


collegio cardinaliiim priTdicta;

Momanoc

EcclesiBE,

unam

in

per nos sokmniler aggregandi.

moramprotraxerinthactenus nos tamen, et fratres diligentius adverlcntes, quod cuin ipsi nbilibet Deo fuerint per operd laudabilia utiles et exemjila
50. Etlicetipsi
in suis pailibus loiigiorcm,

jier

t)uatuor

eosdcin cardinalcs ex pia'ceiitorum Icgis et Evangeliorum doctriua fidelium cordibus

salubria

fnictuosi

ffidificantcs

multiplicilcr

ad

deberet inseri et inserla fideliter cuslodiri . Complexus est elcgo carmine borum cardiiialium no-

salutem, moraiii
traliunt

quam

iu firaBtiictis parlibus pro-

mina Tbeodoricus
bonensem,
soriilus est,
(jui in

Vallicolor

qui tamen in eo

eidem

Ecclesia;,

quaj |ilurimiim

eorum
et

emendandusdum Guidonem archiepiscopum


in

Nar-

pra;sentia indigct, dlspendiosa est

iiluiimum

Ponlificatu Clcmenlij' IV iiomen

damnosa; qiiodque nec ejusdcm Ecclesia', nec ipsorum ex|iediret liouori, ne(|ue possenl etiam suum deinceps adventumsine gravi uola differre; coiisideraiitcs iusuper, quod ejusdem negotii sicut
ex peliti termiiii prolixitate percepimus, adeo est cruda el iiidigesta mateiia, quod nondum aliquod
digestivi

prima cardinalium creatione doinnuit.

natum purpura
Sane cum

dicli fr.ifres a canllne

paiici

Essenl, his

sedcm

miiltiplicare placet.
:

Vera saUis ubi


Isti

consiliuiii

quare pater
ordo prior
erat.

i-los

Conjiinxil la'eri,

cum

fuit

Iraclatus prffiparatoriuin

suiupsisse vi-

pouiilices Roilulphus, hic Ebroicensis

quod non de facili mediciiialia remediapacisaiimitterct, neque de levi, nec in Lrevi finem reciperet concupitum, praliabilo super hujusmodi ncgolio pra?dictorum fratrum nostrorum, cum multa deliberatione consilio; dispendiosum
detur, ]iropter
et

P.tesul cnsiiii,

moribusaptus

Huic archiprjesul Naibons nomine Guido,


Cui (quij successit ei, sEcula jure regens. Presbyien bini Siuion Paduanus, et aller
Sinion, cui palria Grillica terra
fuil.

Hi tres levits Golifredus, Jacobusqu2,

Tertms Huberius, clarus ulcrque


Atra-tum primuui genuit
Continuil fiatres bos
Altera lot quoriim
:

fuit,

grave nimis diclae generali Ecclesiae fore

jira?-

Sabella secundum,

vidimus, eisdem arcbiepiscoiiis remanendi ulterius propter hoc in prajiiiissis parlibus licenliam
elargiri
:

Alter Louibardus nomine, siirpe poieus.


priiiia

creatio septeiu.
loca.
liic
llt

nomina cerne

praiserlim cuin, sicut aliastibi scripsisse


regii
latcris

Ebreduneusis

tuiic

archiepi-cnpus

Pricsul, et Heiiricus

nomiue uictus

eral.

meminimus,
circa se

comitatus mullorum

virorum babeat copiam peritorum, per


sollicitudinem
efficaciler
iiotest

Hujus contulerat pradicto poutilicatuui llugoni papa, qui hene cessit ei.

quorum
negotium

memoratum

pacis

Hique sacerdoles Antherus

in

urbe Treiensi,

promoveri.

PrngfUitus papiE sangiiine, corde uepos. Buigundus palria fuii et Cistericusabbas


Alter prouiulus, Guidoqiie

51.

Ideoque scrcnitatem tuam rogandam


atteutius et hortandam, quatenus con-

nomeu

ei.

duximus

Hujusciiim titulum retinebat prano Joannes, Praesul de Purlu poslea faclus adest.
Guilleinius Rhcniis luuc archilevila, decanus

veitens diligentius atleiitionis oculosad jiraemissa,


el consideraiis
si

cuncta discrete, non molesle fcras, tuis in hac parte votis per nos hac vice non
satisfactum.
Si

Lauduiil faclus, terlius inter eos.

Hannibal

liuic

quarlus gcnuit queni Roma, duoque

Levil;e qui smt, carmina nostra docent.

exlilit

eniin

prajilicla

omnia,

et

singula discusseris sapienter,

ncquaquam ambi-

Jordanuni penuil urbs lerracina, Malh;eum KuBia, lot Uibauus feat in orbe patres (1).

gimus quin

a te, qui prffidict* Ecclesiae


ct iirofeclus

commoda
'

ua propria reputas

Ecclesia; prove-

Greg. decan. Bajoc. apud llasson. in Urb. IV.

(1)

Cum

secunila cardinalium promolio Maio


die
e.\

mense celebrata

fuerit, teste

Gregorio Bajocensi in

Vita Urbani

et ex

Epistola frbani
;

anno secundo,
vii impelrare

XH kalendas Novcuibris, data, conslet Narboncnscin ct Ebrtduensem aichiepisc. adhuc lunc episcopalus suos retinuisse me possum, quMUiinus eoruin translationem illius quidem ad Sabinenseni, liujus vero ad Osliensem ad .Maium anni sequentis

transfeiam. .Neqne aliter suadent >erba Epistola?, qua Puntifex scribit se consilio fratrum suoiuni evuaindus dusisse utiumque pra>su eiu ad purpuram. Hogat insuper S. Ludovitum, ut pra;suiem utrunique lioniain dimiltat, ad parenduni Pontilicio pra>ceplo, quo jussi fuerunl ad

prcesetituun

1'ontificis

festinunler uecedeu;

cotlti/io

caid-tiu/wm
illis

liomaiae

Ecc/esiie

per

1'onlilicein

soUmuiler

iiijijicgundi.
sint,

His

verbis nibil aliud e.vprimi

quam

voluntatera Ponlilicis de cooplandis

in cardinalium colleg uni, arbitror.

Qus

si

vera

optime ex

annalisla errasse Vallicolorem, ipii in prioii cardiiialiuin iiac Epistola collieit


iien:(s
inlulas aflirmal. Vicissuu auteni ipse in eo corrigendiis,

piomotione Narbonensem episcopum uccitum quod proniotionem secundam integro anno anticipet.

fuisse ad Sabi-

URBANI IV ANNUS

2.

CHRISTI

12n3.

93

URBANl

IV

ANNUS

2.

CIIRISTl

12(13.

i.

Sancta

Ponlifex ob cladea ChrisVianis iu Terra et maxime iis in Syria inflictns ingenii

et lai|ueus

super eam,

et ([ua! fiigisse

credebal a

facie fonnidinis

Tartaroriim, a Babylonis furore


ejus loveain iiuidil, el ipsius la|iro|iler

dolore affectns, higubribus litieris S. Lndovicmn ac pcr eurn fidelcs ad auxilia paraiida ificitat,
obsecratnr.

coiifunditur,
(|ueis iirelilur
tioiiibiis,

iii
:

(|iiod

miilli|)licatis

Devokiti

afllic-

siiinus ad

Servaloiis aninillesiinnni

nuni soxngesiinuin
tates

teitiuin

siipra
(jui

ducentesiinuin, sexta Indiclione,

ob

ci.laini-

ab Sarracenis

locis sanctis infliclus,

(Jroeco-

desuper ingeminatis doloribus fleliis in^emiiial, et de continua el iiiliderabili perseculioiie, (|u;e jaiii exlcrminiuin coniininatur exliemiini, clainores, luclum coiiliiniilti|ilicaiis

lamenta

rumin Con^tanlinopolilano

ini|ierio griissatioiK^in,

luiando, frequenlal. Clainat ad Clirisli vicariiiiri,


Cliristiauos |iiinti|)es, el le jiriiicipaliter, Cbiistianissinie [irinciiiuin, inlerpillal. Opprobriis saliata
luffi

tuinnUus Occiiientalis iiiiperii ex |irinci|)iiin discordiis, Manfredi in regno Siculo terocienlein

tyrannidem
lilici

lucluosis^simiis,
atliilit.

ingenles Hoin. PoiiLltque lugubiis aniii

jiost

labores et cur.is

petit, graviter sauciala

Deuin polentuc bracliiiim viiidicem exlibi vulnera delegit, a te


:

historiam a calamitosissimo Terrae-Sanclae slatu exortiiamur, tristem lerum faciem, laniataiiHiue


a Tartaris ac Babyloniis Syiiain ])ro|)oiiemus.
liii-

singulariter o[ieram medicantis ex[ieclans.


3.

Verum

diiin ea, (|u;c

de slalu miserabili

T('rra?-Sanct:e venerabiliiiin fi;ttriim noslroiuin...


et dilecli filii...

provisain Bendocdaris irru[)tionem Saiiutus hisce

Bendocdar cuni triginta miliibus eqnitum venit ante IMolemaidem xiv die Aprilis. Sequenti die impetiiose nimis usque ad
verbis describil'
:

patefecit et nunlios,
sei|)sain

iacrymabiiis insinuatio \wv litleras anxii rcferre salagimus, in


nostra reflecliliir, el loca dudiim cognila, qiioruni destruetio
describitur, rej^ncsenlaliva
(|uasi
siibit
((iiaiii-

mens

corporali
tain

pritsenlia

portas civifalis prosiliit, viridaria combnssit,

fiiit:

calaniitosa

mag^no valde. Kt iiifra Eotlein (|uoque mense, Saraceni destriixeriint monaslerium Bellilemitannm . Ex his Uibainis ingenli airectus dolore lugubres ad S. Ludovicnm

que

civitas in periciilo

dam

coniinenioralioiie,

|ii;esenli;ililer

tiietur.

Tunc |)aternum

atrectuin

ut

ex

intimis suspiria piodeant,ocnli solvanliir

in lacry-

mas, singultns erum]iant, ad qu;e lam


o[)|irefsioiium
tiriiu illius

;iiili(jiiarum

lilteras' scri[)sit,

quo ad defendendam Terramterroris

Sanctam
2.

incilaret.

Vocem

audivimus, forinido

et

mur, quam illatarum mur. Cujus enim aniinus


[lers sine sus(iiiioruin
tia,

consideratione inducinoviter receiitia [)rovocaoiiinis conqiassionis

ex-

non est |iax. Haec 'vox, mnlli doloris nuiilia, sii|i(r \ulnerum noslroruin dolores adjiciens, iii excelsis vox quidem laaudila est de parlibus Orientis
:

succedenlium
i|)sius

sibi freqiien-

sine lacryiiiarum [nofluvio, siiie succussione

siiigultuum, autanliquas
slias,

recensebit aii"u-

menlationis,

fleliis

et

luctiis.

Residiia

nainiiuc

ant considerabit inslaiiles:

cum

iii

aiiti((iiis

Cliristicolarum [^aucitas transmarina iamentaUir,

nec immerito

flet et

Inget: lormido enim utfovea

unde graviter dolere [lossil, inveiiiat; et instantibus inateria multa tiinoris et inicroris occurrat?

Nam si aiiti((uas
'

et aiili((uatas jaiii illius lerra; pres-

Sanul.

1.

III.

pag. 12. c. %.

Urb.
.^.

1.

ii,

Ep. ccvi. Ext. cliam

suras

jiii

in eod. Vallic. sig. C.

mim. 49. pag.

sticolis

o quanla Cliricausa doloris et horroris ingeritur si

judicii ceiisura discutiat,

Verum
Niniirum
aiini

re

inajoi-i

diligenlia
in priuri
aniiis

Narbonciisis

rcnunliatus suis

qnisipie
Iil

HccLMi.
sibi

eqiiidcm
iii

de

co tempore (luo a scriptoribus iiucusjuc consignalur accidisse Ebreduensis vero in aliera aniii MCi lxii. Sed cuni uteiiiue caidinalis digiiitatein respucrit; idco non prius illam adiisse censco, qiiam post XII kal. iNovenibris fsaibonensi constat ex liUeris l'rbani ad illum datis, quas e.v aiitiquo Pontilicis illius Hegislro vujn-arunt
disciissa,

arbitror

utriusiiuo

elcctioiicm

cardinaUuiii

prouiolioiie

aiiiii

mi;iLX1,

PP. Marlene,
taiii

et Duraiid

Collectione
;

monum.

toni. li, col.


iit

12a(j. E.xiiriniit in

illis

dignitatem

rcs|iiierct

nianilaliine,

Piinctationc iiiiacniiiinie

submota

Ponlilex quaiita aninii contcutione iNarbonensis illu oblaRomam certa die pergat ad cardinaliliam purpiiiam
.Mj.\>ii.

iniliiinilani.

94

URBANl

IV

ANNUS

2.

iu
rit,

CHRISTI \2G^.
usseiit, |iluies;ucesceperit,

(lcbita inler CiTteia ])ielnie (luis^^iderciit, post slfa^es


riih^liiiin

Acconensem

Acconem
inunili

varias

post nllernatos

trequeiilissiine

suinuiain reiuui iuo|)iam ac peiieulum addiixedivi!ia((ue

piiccessus prosperos el casiisailversos, sncr.itissiina


illa ioca, (|iioriiin alferuiii Orieiis

tantnmmodo
et

[irovideiitia

ex alto Viiyinis

[inuci crucesiguali loitissime ejiis iin|)etus


riiit

excepe-

puerpera'
alteiuiii

piirtui et siio (lit;inssiino (leputavitoiiui


iileiii

nc pri)|iulsaiiiit
belli

(|uaiuvis lioslis nbscesserit,


et

vero ipse
ilelegit,

actor, vila) sua>,

iiassiuiii

mnjoris tnmen

mcluin imiiendere,

quninreditu-

et

nioili

per inniiuudissiuios Saracenos


ali olini (leleiita vililer, etiiiso-

priinum
daiii
riis

iniijoribus co[)iis

iuslructiorem

Occu]ia!a violeiiler,

riim. I^roinde enixe

ilum

horlalur, ad dcfeuilen-

ruin

vilissiiiia

coutrectalione polluta!
piudeiiler intelliyat,
iis

religionem, ac loca saiicla tot divinis mysleconsecrata, ab infidelium contumeliis excidio-

4.

(|uauta coin|iassioneinoveri debentChrisi

stiani cujiisinie |ir;ecor(lia,

(jue vindicauila [irosiliret.


7.

diligiMiter alteiidat, (|uis status eral


pusilli gre!;is Doininici,

quasi diebus
iii

Ouin ideiu |)rofanus hostis


iiii(]ua

radicali [iro-

residui videlicet,

re-

secutor odii, quod coiitra Christianum

nomen

et

gione

illa poiiuli Cliristiaiii, cuiii

Tai tarica leritas

cultiim,de
])rii'i)nrans,

cditus radice, conce|)erat, dolos


parieiis, sic in

niultiludine nuinerosa pra;valiila, et s;pvitia iiiuata


terribilis, sic in conviciiia

ini(]nitatem

veneranS])iritn

regna

et partes invaluit, et
,

(lam Ecclesiam Nazarenam, infra cujus ambituin

(juod

eoruin

alii|uibus

de|iopu!atis oiiinino,

Virgo viri;inum
snncto

saliitata

per angelum de

ipsis ac aliis siibjuiialis, ei

suae siibditis dilioui

concepit, et ipsius pailus angclico exlitit

modicum
siia;

illud Cliristianitatis

residuuin et coinvel
Si

pra}nuntiatus affntu, maniis


trices,

non solum occu[)ainjecerit,

minalionuin

inculcatione

terrebat, et ei juguni
ipsius exciilium

sed

etiam

destruclrices

([uod

importabilis

servitiitis,

ipsnin, per sacrilegos et nefandos

iniquilnlis suae

variis terrorilius

minabatur.

autem ad eam,

ministros desa?vieiis, redegit ad soluin, ejusdem


striictnra

quae nunc imminelet dissimulari non potest, ejusdein

nobili

oninino dcstructa. De amplis-

dirigimus nostrx conderationis intnitum, liiuctimor, hincmoeror, hinc ploratus et ulubitus incolarum rcfjionis illius:
terra3 desolationein

simo,

in(]iiain, illo tein[)Io eleganli o|)ere exstriicto

Io(]uilur,

tiuebat,

hinc nobis et cunctis

fldei

Christianaj cultoribus

quod sacrain a?diculain ambitu suo conqua iiicarnali Verbi mysterium erat peractum. Hanc vero divina providentia servatam,
iu

puiloiis novi suirnsio, et


nieiis.Te,
si

pudor confusiouis imet

atijue in Didmatiain

primiini, in Ilalinm

jiostea

Redein|itoris nostri

piissimae

sua;

uiutntis sa'pius locis divinilus

translalam videbiulliino quievit,

Geuilricis
tientia

tam atroces injurias de ca^lero vel padnmnabili toleremus, vel damnosa tole-

mns

inferius, qiia! a loco, in


acce[)it
:

qno

Laiiretaiiie iKimeii

Ecclesiain in cnpite

rantia [laliamur.

moiilis

Thabor

in Doiniiiic;c Transligurationis lio-

Ecce etenim dum divina providentia in Sarncenorum perfidiam Tartnrici tiladii ultioiieiii,
5.
a

norein constructain

Deus
|)Ost

et

quasi sui virgain furoris exercens, lotain leriain


Alapioe

, ac Ecclesiain de Cabiila, ubi liomo unigenitus Dei Filiiis .lesus Christus resuirectiouem sunui ciim discipulis suis,

us(|ue

Hierusaiem eorum spurcilia purexiiule


illis

vera

et iiifallibilia

resurrectioiiis

gavisset, et

tandem Tarlaris exlerminalis,

humanitalis
nitiein

eis exliibeiis

ejusdem et susp argumenta coincdit, saijisain

tidelibus in |iarlibus

soliim liostis P.nbyloiiius

crilegio simili demolitiis, et post [lancos dies pla-

superesset, eisijue adeo videretur iirridere prosperitns, ut

Accon aggressus,
uiulli]iIicalioiie

(junm jam incur-

abbrevintis viril.us hostinm,


d( lelis, et

iiiio

etiam

suum
igne

coiicusserat miiltis vexavit

ipsis hostibiis pro niagna parte randa deperdita spes |iateret,

ad reciipestatns

inceudiis, ac turri Doc, circa (]uam castni flxerat,

prosperi

supposilo, ca]ita et diruta; custodiimque


inorti
traditis, reliquis, ut diulius

redintegralio spoiideretnr
tibus causain Chrisli,

Cliristianis

negligen-

i()siiis aliis

mo-

|)erfidiis

soldauus Bibyloni.c
Cliristin-

rerenlur, cnptivilali servatis.


8.

treugarum
co|iioso,

et

[lactorum

fide,

quain ciim

Demum

civitalein

nis i[)MS iniernt, iiilideliter violata,

cum

exercilii

quam

niulla; caristia; coarctarat inedia,

Accon invadens eam, circumadimpetiit, et [lostmo,

quein

iii

grnvi mullitudine congregnral,


et Naiin,

jacentium viridariorum mnneriis ignis voracilale


consuin])tis, ])riniuin
sagittis

castinmetatns inter montein Thnbor


tota Chrislianoriim terra
occu[);ita
liostililer,

et

usque ad porlas Accoii


siios

dum

alis

e((uituin

ordinatis

cum

equitatus et
beati Nicolai

et inter adiniratos

pro

armorum

fragore per coemeterium

libilo (listribiita, [ler varios


fidei

nuntios a Christianaj
et

cuUoribus aditus, sollicilatus multifiliciter


inclinari

transitum faciens, conlra paucos milites Chrislianae religionis alhletas qui extra fossatum civitalis
,

sollicite requisilus in aliijuo

nou

poluit,

ejusdem ad

i()sius

nec moveri

nem
madenti stylo descri-

exierant,

tulamen et proprinm defensiodimicaturuscum eis, imoveiiiis, ut


credimus, adslititdeccElo
:

G. 1'rosequilur lacryiuis

in s[iiritu superhire sua; credebat, eos absor()turiis,


accessit. Sed, ut firmiter

bere quas clades Babyloniiis Christianis intulerit,


ut Nazarelh non occu|)aril niodo, sed etiain everterit, ut Ecclesiam inontis Tliabor per suinmum
religionis noslr.ne conlein|)luin soloEequaril, ut alia

pncdiclis alhletis auxiliuin


in cujiis

astitit illins

potentin,

coiiS()ectu

noii

est diirerenlin in

mullis

liberare vel

[laucis. Ipse illos


;

de

manibiis inimipra;diclam a
rii-

sacra templii exciderit ac funestirit,

iit

[ilaiiilimn

corum

eri[)uit

ipse

civilatem

URBANI IV ANNUS
gienlibiis praeparatisad escain sua; viilutis polcnli.i
lil)i'ia\il:

'2.

f'IIUIST[

1263.
proseijiiti

95
labotin) et

gcnilorcs inclyli toteslis hucusque


ribiis, l;im

nani pruicisex
sujcnii

(licti< mililibiis,

qui nuirinsi^niti

immeiisis siislinuistis expiMisis,


principiiin desliliitnm
iii

tein
tain

linjiis

signo crncis
,

vivilicic

eorunidcm
lioc tiihili

auxilio, et per
illins

felici

martyrio flnierunt
ail

transeuntibns, ul

pnccipitio derelictiim

despera-

spcramiis,

vit;im, rcliiinos sanitlarnin et spirn-

fionis baiatbruni corruat, (juod ul resurgat in [losteiiini


s|iei

lornm pinviam, qiuc granciiiiis iiiore niuiiiine clissultabanl, ferre amplius non valeiitcs, mcmorato
taincn Giiiifrido
vnliieratis ex eis
ce[iit.
a
,

reli(]ui;i!

iion

s'j])ersint. tui

Acccndant
conlumeliae

igitur

zeliim

luiiiii

tot

ct laiita;

et

aliqnibus
iiisa

aliis,

licct

paucis,

Salvatoris.

civitus

sola

Dei viitule re-

9. Ilis,

fili

charissime,

liis

et liis similibus,

imo
:

eliaiii
liis

gravioribns agilatiir Teira-Sancla procellis


liis

Exnrgat, qiKrsiiiiius, magniricentiaregia, exurgat in adjutorium Ctiristo suo. Consurge, fili, Doniino adversiis nialignantes, et adversiis oper;iiiles iniqiiit;ilcm ci ]ierseveranlia consueta condl.
siste.

Iraliitnr flnctibus,
iiiibi

tempcslatibus nnclual.

CiElerum

licet

nonnullos

alios

orbis lerriE
lilteris

Talibns

Cbristiaiiitas laccssilur injnriis, lali-

magiiates ad subvenienduni terraD prtcdictiE


noslris hortemiir, (juia

bus lassatnr angnstiis, taliuin pressurariim mole


coinpriniitnr. Et profecto,
catliolici
iiieros,
rilis
si

tamen
et

liiiini

specialiter,

tn [ir.Tcipne ac cateri

seremssime reguin

or;it

ini]dorat

anxilium

muiuli [irincipcs vestrossubilnxeiilis buiiisi ei

causa Rcgis iclerni, exccllenliam regiain atrectuose

imo

celeriter

subventionis porrexe-

(lcxteram, irremediabililer, utcreditnr, oppriI.iccl

rogamus, et obsecramus in Domiiio Jcsii Chrislo, in remissioncm libi peccamiiium suadentes, qiiod
illius

inclnr.

enini

impiis&imus

ille

soldanns,

suicque Genitricis

vindic;iiidis

oj)]irobriis,

boslis Cliristianitalis

iuleslus, conslanliam Cbii-

sniier qtiem

pro iiobis opj^robria exprobrantium

stifideliiim in defeiisione pra'dict;e civit tis expertus, ail

ceciderunt, aiixilianteiii dexlerani regiie m;ijeslalis

tempus utoccnparet Crater

et

Montisregalis

exteudens, ad jiricstandum lerra; menioratcC subvenlionis celeris ac opporlun;^ reniedium, jiroul


ipsius pcnsalis condilioiiibiis, qiias tua siibliiiiitas

castra,

quorum dominum

proditorie captivanit,

abscesserit, suo in diversis locfsexercitn dcreliclo,

ut fideles per freqiientes ipsorurn insultus aUer;it,


et eos in siio rcdilu ticilins debellet atlrilos;

non ignorat, expedire


lidcles

|)iil;ivcris,

ita

promptiim
caeteri

com-

exbibeas regalis pietatis affccliim,

qiiod

miiiatiis esl t;imeii se

post niodicuin teinpniis eo


insliuinciilis
teir;i illa

iiislructiiirem
bellicis

liominibiis, ariiiis et

reditnrum, quo ad delciidnm dc


C;illiolic;c
iiist;iiiliiis

ijusdem lerric siiecursnm, (]iicm i]isius extrema neccssitas insbinter exigil, tiio indueiilur exemplo sic(]iie (liviii;e poleiitiae
ad
fcstiiiiim
:

omnem

(idti et Cliri>tiaiioium

mcnui-

viriule

iiiiTainbiila

rciiriiiKinliir

nalionis [iravae

riam i()snm vaeatuium


conjeclura
adverterc
porlendit
:

|)i;elentorum
gesla siini
s;itis

atqiie perveisac eonatiis; et


slerinitis

si

enini

qiiae

dissimiilationis conuivenlii

noii tiaiisiinns,

Doiiiini

inimicorum fi.lei eoncoinibns, fiileliiiin coinua exallenlur, libcretur ba-redilas, Cliristi;ii!us populus
et

possuinus
in

(]iiO(l

ad

exleriiiin;iiiduin
Cliristianilalis

de ore leonis
iion
soliiin

bestne nianibns

eiii;ittir;

libique
lerrae

omniiio
reli(]uias,
ti;uiil;ilis

snpradictis

[lartibus
,

de benefieiis, quae tu ipse


iis

illi

civitatein
iii

pra'(licl;im
i[isis

ejiisdem Cliiis-

!m])cnilcris, sed et de
l;uid;il)iliter

qii;c

ab

aliis te in lioc
,

iiartibiis

robiir,

lam

poteii-

imilaiilibus

iiii])cndeiitur

merces

ter,

tam ardenler
Doiniiii

iiivasit,

ad aboleudum

jiro

posse

accrc^cat reliibtilioni-;

aeteriiaB, elc.

Dal. a|iud Ur-

nomen
Irem
filii

oniuiiio de lerra

annunliationis

beinveterem Xlll kal. Scjitembris.


12. Accessere rcjietili nunlii, Willelmtis iiimiriiiii

i|)siiis, et

conversalionis loca destruxit, qiiasi niajiiissimam tam cliari (prcmcrent) injuri;e


unigeniti)
lictam

Tii|iolitauu3 Ordlnis

I*r;e(iiealoriiiii
(jui

ac dein

(vel

ofTensam

iiisins

partnrirent
[ira'-

Betbleiiiitanus e])isco|)US,

ex]iosnere (|iiantum
;

offciisa;, [iraj

Nazaienam
esl

Ecclesiain ul

im[)eiideret Terric S. discrimen


luin liostis coiii|);iraret
:

qiio terrore bcl-

mitlitur desliuendo, s^cviit in i[is;im.


10.

aliiuc Urbiiitini rogavere,

Ha Deus, erectus

iiiimicus, iiianuin

ulsubsidium aliquod
siiriis

tuiii

ad niuniendasaggeribus
inqirescojiias

siiam misil hoslis ad cuncla desiderabilia TerncSaiictac, vineain Doniini a[ier de silva sine obicc!
contr;iilictionis exterminat, singularis ferus nullo

arces, in quas Surracenus suos im[)elns

videielur;

tiiiii

ad

rcdiiilegrandas
lilteris

submillcret. I*roiiide

scri])lis

ad

S. Ltido-

imi^edienle de[)ascitiir.Ha Deiis, non invenietadvocala nostra

[latronum genlis Cliristiaine iiatroiia?


[leccalornm, reliigiuin
siioiuin
prosceiilincni

Non
Deiis

inveiiiet defciisorcm

\icum,qui Fraiicorum sceptra moderabalur, expeliit' nt ceiilesimam. (]u;im iii Galliarum [larle pio urgeiite Ternc- Sanct;c auxilio colligi jusserat
,

adqiiem confugi;itnon habebil? Deusjudex justus,


iiltioniini

taiit;i

rerum
,

Dnniiniis

usiis |)ro
K Ciiin
iiiiiin
liil,

daret operain, ut in eos tuendoCliristi;iiio iiomine im|)(Mi(lereliir:


necessitate
,
,

jurium,el iiijmiaiiiin non li;ibel)ilultercm? Absit, absil, ul desit Virgini tua inaxime alioriimvc Cliiisli
fideliniii

inqtiit

dicliis
iiiii

Solibintis, (lui

;id

extcrini-

pricdicloi

Clii istiaiioitini fre(]iieiiteranbe-

in lanta

necessit;ite devolio. Absit, ([und

iidveiiiente veiis lenipore, (jiio reges ct piinci-

pricmissumCbrisliaiiilatis residuum (lereliiii]n;itnr


cxcidio, besliarum

jics

consueveruiit ad

bclla

[irocedere,

iiiteiidat

dentibus exponalur. Absit,

iit
'

liedemptoris nostri negotium, (|uod tu et tui

|)ro-

Llb.

I,

E|l.

XL\

LXXVI.

'JG

URBAXI
coUectis undique
siiis

IV

ANNUS

'2.

CHRISTI 126o.
jicnsetis; sit
iii

coiiflatis ot

virihus poten-

regno calorum a
iis

laicis ])r:cvenii'i

tatus liostiliter
siuiiiif]ue in illa

ingredi et aggredi terrain

ipsam
arclii-

Non

patiamini, qussiimus, in

amaritudine nos

exercere fnroreni,

etc. Interjectis

tanta pcfundi, ut desit i^raeserlim nobis Ecclesice

noiuiullis subditse in eaiu reiu

Tyrensem

episcopuiu instruxisse auctorilate, ut coiligendam in Galliis noniuillisque circnii jectis locis ceiilesiniain ipsi oppigneret, ut ex ea sumi)lus,

regimini prasidentibus Terra; ]iraefalae succursus, qui ad illum procurandum pio viribuseoam])lius
ct oflicio

et

afiectione

tenemur, quo

specialiori
et

quos

in

cliaritalis affcctii

ad ij^sum afficimur,

pleniiis

rem Syriacam

jirotuderit

recuperet. Cuiii

vero
gerat,

gerendo

iiiibi

iiatiiarcbatns officium vidiiuus et

Joppensis arx ad Babyloiiioruiu impetus propul-

saudos magnis operibus firmanda


uieuda(]ue jtecuniam
sed a
jiiis

sit, ita reiii

paliiaviinus uecessitalcs ipsius. Cum igitiir urgens compellat necessilas, ])ungens arctet conscientia,

ut convertendam in |iropiignacula excitanda


J(i|ii)ensi

mu-

ingeiisad bocinvitet affectus, Terrre iufefata; nullo

comiti non tradat,

modo
sito

deesse proi^oniinus, scd eidem tirino jiropo-

viris e consilio

Hierosolymitani patriarTiditer igitur Aposto-

adesse intendimns, (|Udntuni


toto posse, etc.

cum Deo

(loteri-

cbae expeudatur; fauste deniiim ac feliciter sancto


regi

mus

Addit arcliie()iscopo Tyreiisi

precatur bis verbis

licas preces adimpleas, quod unigeuitum Dei Filium Jesum Cliristum, qui te fecit oleo sacri cbri-

exigenda quinqueiiiialis centesimae muiius iiiqiosuisse, (]ua2 iu Terrae-Sanctae suhsidium converleuda


sil.

clinslum suum, i^rupitium exiiide tibi conslituas el benignuni uosque devotioiiem tuam, quam iu adimpieiidis divinis et Apostolicis beneplacitis piom|ilam seniper iiivenimus et i^arataiu,
snialis

Non Sarracenorum modo, verum Tartarorum


etiam excursionibus patuisse Paloeslinam de()lorat
Ponlifex,

cum,
,

(]uaiuvis

\\ms

Aiitiocbi;e

obsidio-

ueiu superiori aiuio pulsis Sarraceuis solvisse referat

dignis ob boc

laudum

pra^coniis atlollamus. Dat.

Saiiutus

apud Urbemveterem VII id. Januar. aiino iii. Siiiiili etiaiuad regem NavarriC argumeuto litleras
misit', ut ceutesiniam cogi imperarct.
13.

suberat,
Latiiii

atque Armenis quod ijisorum vectigales


'

favisse

ea causa

se constituissenl;

vero, qui erant in Syria, aberant longe ab


servitute, ac Bethlemituuis e])isc.
qiii

eorum subeiinda
Quoruiu gravem
puiii

Non

ea,

qua par

erat, in

busjusmodi ero-

eos defixil* anatbemate,

se

ipsis subjicerent.

cenlesima ad instaurandas Syriacas piomptitiuiiiie cuiu Pontiticiis votis res consensere Gallicani piffisules, e quibus Rheiiieu-

ganda quinqueimali

et iiitolerab

lem tyrannidem

in-

dicat Pontitex in Iitteris ad iE.:idium archiepisco-

Tyrensem

datis,

qiiem ad contrahendas cru^

sis,

Senonensis,

et Bituricensis

arcbiepiscopatulitteris

ccsignatas co])ias legatum crearat; fidelesque his verbis ad eos propulsaiidos acceiidit
filii
:

um
lavit

clerus iniqiia a se extorqueri


:

expostu-

Noii sint
iii

quas gravissiinis sententiis rffellil Urhanus, olijecitque pudore suffuiuli debuisse viros
pietate ac

devotionis imineinores, qiiod ipse Christus

terra illa in foriiia servi


tatisindutiis, criicis
ut mortein

carnem

nostra- morlali-

Ecclesiasticos
qiii

religione viiici a laicis,

non inodo

in ea justis^ima causa siias opes,


iil.

nou metuit subire tormeiituiu, nosliam uiorieiuio destrueret, et vitaiii


diliilla

verum sanguinem protuudcn


Rbemensi
tusto Vallicellaiio Ms.

Inscriptai

sunl

resurgendo fldelibus repararet. Qu;psumus


genler altemiinf, qualiler
dejiressa jacet,
in
(liris

aicliiepiscojio ac sulTraganeis in

perve-

miserabilis regio

i^erganieno

lilterffi,

atque

angusliata flagellis; vicinique


ille

qnodque

eodem exemilo ad Bituriceusem


missas
notal
:

et

Senonensem
subsidium

eam

p-^slis

Tartarica supervenit, cujus tanto


futiiri,

archiepiscojios, et ipsius obnoxios prsesules Iranso

l)otius,

niuiiriim

formidantur

Circa Terra'-Saiict;e

incursus, tiuanlo gravius

saevus et dainuabilis

prudenter vestra remurmuratio substiluisset, ut


lueilitatioue debita recensentes, (luod et principes

Tartaiorum
servitiiti,

po|iiilus

terram, qiiam su;e subjicit

intolerabilibus exactionibus opprimens,


incolas

sa^culares et

alii

laici

ad vindicandas uostii Re-

sic

illius

torquet

immahiler

et

alfligit,

demptoris injnrias siiontanei se frequenter ct potenler accingunt ad liberationem dictte Terrffi, se periculis et sua dispeiuliis liber.iliter exponentes; nequaquaiu i]isi tanliu necessilatis tempore, iiu-

(juod
iiietas

degenles sub

eonim

tyrannide libeiitius

mortis eligerent, quain sic vivendo lanla


regionis ejnsdem
tejie-

subire genera tormentorum. Exurgant ilaque fidei


zelatores ad difensioneiu diclaj

Taitarorum immineute lyiannide, subventionem de i])sius Redemptoris j)atiiiiionio negarelis. Profeclo multa ckricis et pralatis ])iceluani
scilicet

Redeiuploris m;irtyrio consccratae, nec ad id


scant eoriiin
aniiiii
,

sed

ferventibus

desideriis

accendanlur. Hoc eiiim ipse Dei


solliciludiiiis buiiiana;
tat, et

Filiiis iiiter

catera

ci]iue

causa pudoris ingerilur, si uolint ijisi oiiera ievia digito movere j^ro Doinino, dum laici fere im|iorlal)ilia giudenter et libcnter assiimnut;si
clerici contra

servitia

gralissimum repuin

ob

illa

rependit jiraemia, quae principaliter


et jietere,

affectare
])rffiseiitis

debcmns
,

duin

valle

positi

]iersecutores noiiiinis Cliiistiani de

niiseriae indulta
etc.

nobis excuiTiiuns lem-

Christi

palrimonio siibveutioiiem
projiriis,

denegent
si

et

jiora

servitutis

laicicosde bonis
liericula,

persoiiarum noii vitando

archiepiscopo Tyrensi, ut

Imponit muiiiis x-Egulio iii Frauci;e regiio,ac

persequuntur.

quantus rubor,

lecte
1

S.inut.

I.

111.

pag.

li

c.

6.

Urb.

1.

111.

Ep. CLV.

Reg. posl eaind. Ep.

Val. sign.

Iit.

C. num. 49, pag. 14o.

Lib. 11. Ep.

ccssxv.

URBANl IV ANXUS
Metensi, Tullonsi, Virdiinensi, Londiensi et
raceiisi

2.

(|u;c

CHRISTI I2G3.

97

Came-

Luxit sane gravi?sime liorum discordias Pontifex,


quaiita
invtdierent rLi Christiauai mala, in
horlaloriis ad

provinciis, lidelibus

religiosam militiam

proffssuris
pietateni

symbolum

Crucis couferat, nd (juorum

[lacem

lilleris' flehiliter exiiosiiit

sacris prx-iuiis incitaudain, veiiiam cri-

cMagnis onusta
toriim
voliis

dispeiidiis, variis(|iie [ilena (leri-

miuum arma
iioc

suscepluris, vel stipein erogatiiris


:

culis inter vos et dilcctum flliuu)

imperlitiir, additcjue

uTibi et prsediclis, quos ia

cooperaioris elegeris, convocanili ob id ([uotiescumque el ubicuiiique videris expedire, cleros et populos iocorum, ia quibus te, vel ipsos propoiiere coiitigerit

commune Venedudum coorla dissensio non solum mulla et ipsis cum gravi aiiimarum discrimine in
imo eliam
(larti-

personis et rebus gravamine irrogavit,

graves

maxime

in

transmarinis

et

Romaniae

vcrbum
;

crucis^ ut processioiialiter

bus
el

intulit

hactenus

religioiii Christiante jactiiras;

cum

devotione
iulersint

conveuiaut, et |>ra)dicationibus
cleros

eo graviores
parlibus

proculdubio comminatur, quo


ojiportuna)
dcfiMisionis
coiitra

vestris

eosdem ad

id, si

iiecesse

dissidenlibus vobis ad invicem, per quos solebant

fuerit,

per

ceiisuias Ecclesiasticas

appellatioiie

eisdem

postposila compellendi, ac pro ei<dem [)ia;dicalio-

insultus adversos prompla remedia provenire, iu


eas hostes fldei liberius debacchantur, elc.
16.

nibus ferias, prout expedire videris, iiidicendi; concedendi quoijue omiiibus vere poeniteiilibiis et coufessis, (|ui ad easdem convocatioiies et |)ra'iiicatioues vestras accesserint,

Pontifex cnrans recuperare Con^^tantino-

centumdierum

iiulul-

plenam concedimus auctorilale pricsentium potestatem, etc. Datum apud Urbemvelerem VII kal. Maii anuo ii.
geutiam
;

pnlitanum imperium inter alia Ecclesiasticos ad bellicos sumptus tolerandos odstringit, detrectantes objurgat. Uiebant etiam Ponlificis aiiimum

jirader Syriae tueiida; consilium, cura; aliae gravis-

14.

Quam

vero Tyrensi archiepiscopo iu Galliis


aliis

simae pro recuperando Constantinopolitano im|)erio, quod Palaeologus invaserat, avertendisijue


schismaticis

provinciam commisit,

etiam pra;sulibus, ad

rem gerendam
dreaein

idoneis, aliis in locis, ut ^Valtero

episcopo Wigorniensi
Scotia
,

in Ang-Iia, episcopo S.
JSidrosieiisi

Aniii

majoribus malis, qu;e earum parlium Catholicis a imminebant, Verurn obstabant ejus desideriis Genuenses qui tum odio in Venetos
,

archie|iiscopo

inflanimati

cuiu (juibus

graviores

iuimicitias

Uania^, ac plurimis archiepiscopis atque episco[iis


iii

iuaxima

religioiiis

cladegerebant; tum Grascorum


atque anatliemate ideo

caeteris regnis*

demandavit, luin beneflciis Apo-

promissis allecti Palaeologo sese contra Balduinum


ac Venetos conjunxerant
,

slolicis

cruce insiguitos est jirosecutus ^ Vacabat pastore Hierosolymitana sedes, ex quo ab ejus Ecclesiee administratione Urbanus , ad teneiula gubernacula traduclus, totius orbis Cbrisliaiii solium A[)Oslolicum conscenderat atque adeo patriarcham tanto muneri virtulibus nou iuqiarem
:

defixi in peitinacia bcerebant. Ingenli igitiirobid

dolore affectus Urbaniis ad senatum (i0()ulumque

Januensem

litteras

paterni amoiis notis insignes


esl, iit

dedit*, quibus

bortatus

ejusmodi foedus,
et

cujus causa sacris eraiit inlerdicti, dissolverent,


Ecclesiffique
justissinia

pra^leclurus, episcopum Agennensem ad ejus sedis digmtatem transtulil*, ac legatioiiis gereudie iii Syria, Armenia, Cy[iro, Aiitiocheno [irii)ci[iatu,

imperia capesserent

([uo eos urgeret acrius, Turritaniim


puiii

archiepisco-

insuiisque adjaceutibus (lartes injunxit", ejusque

legationis mtinere auctum ad eos misil% ut incusso anathemate, urbis((ue arcliie[)isco[)aIi di-

munens
iis

insigiiibus dccoravil'

([Uce

lauieii

luuc

gnilate exuendae terrore afereudo Pahvologo auxi-

esset deposilurus,

dum

cardinalis legatus [irtesens

locis adesset (1).


15.

Auxit Palsstinae calamilates, non solum

cum ipso foedereabduceret, cogeretque classem ad scbismalicorum gratiam instructain revocare; quos etiam in concordiam cum
lio,servando([ue
Venetis redigere studuit
'
:

Tartaros et Sirracenos, ([uumvis intcr se infensis-

simos, in

illius

exitium consensisse, sed Genuenses

17. Atlendentes, inquit, et flebili meditatione

quoque ac Venetos, (|ui tutari eam armis debuissent, ob mutua odia ijisani in discriiueii adduxisse. Venetos enim hoc anno instructa ingenti classe Tyrum, ubi Genuenses publica praetoria liabebaiit, oppugnasse, rcfert Sanulus ' sed Acconeuses la;

pensantes, castrorum aliorum([ue


dia el de[)OpiiIatioues, strages
tus

loi

orum

incen-

coiporum

et iiiteri-

animarum, ac

alia [lericulosa dispendia,


oliiii

quee
iiiler

reipublicLc Christiaiiitatis, ex discordia

vos etVeiielos suscitata, accidisse hactenus et acci-

borantibus tulisse auxilia,


'

pugnamque

diremisse.

dere jugiter dignoscuntur; et considerantes, quod

Lib.

II.

Ep. ccLix. et

1.

III.

5 Ib. ' Ib.

5 Ep. Lxxiv. Ep. Lxx. lxxii.

Ep. civ.

cv.

Ib.

- Eod. iii Ep. lxix. lxxi. lxxv. 4 Reg. posi. Ep. lxix Ep. xxxis. s Lxxiii. Lib. ii. Ep. lii. xcviii.
1.

Ep. cvi.

'

Extal in Cod. Vall. sign. C.

Sanut. L

lii.

pag. \i. c.

(i.

Ep. xliv. Ep. vi.

num
1.

49. pag. 153.


iii.

' |b.

Ep.

xcii.

xcui.

Ep. curiaL v.

Lib. ii.
' Ib.

substituli,

iii Brcviaiio Gestor. Ponlif. Romanor. Raynaldum accusat, quod palriarclisc Hicrosolymitani, in locum Irbani non meininit. (Jua in re falli viruni doctum consUt, ex iis quai ia lioc paragraplio leguntur de episcopo .\genne115i ad eatliedrain Hiorosolymilanam promoto ; idcin est eniin Guillelmus, qui reipsa Urbano in ea EcclesLi regenda successit. Quanquam in eo errat annal sla quoJ elecliim tioc tantum anno couimemoret, cum forte superiori anno exeunte assumptus fueiit ut in Nota ad an. mcclxi, VIII scripsi. Patriarcbam huuc legalioue Sedis .\poslolica', et administratioiie Ecclesia: Acconensis auctum, lioc anno die xxv Septembris .\cconem per-

(1)

Franciscus Pagius

vcnisse scribit Bernardus Tliesauiarius seu Tvrii Gallicus continuator.

>U.NSI.

AsN.

Tojics XXII.

Rayn.

III.

13

98

URBANI

IT

ANNUS

2.

CHRISTI 1263.

biijusmodi occasione discordiae


Constantinoi>olilano
aliter

corpiis gfeneralis

Ecclesiaj nienibro nobilissinio, imiurio videlicct


,

totaliter

nintilabitur

nisi

tam grandia membra sitis, insensibilitatis argui pcr prophetam, ex qno eo non solum in ejusdem imperii occupatione percussi et ItEsi graviter non
doletis, sed etiam in

snper boc duxerimus providendum; disposuimus firmiter in animo nostro inter vosctVenetos

lam gravi
lenitate

laesione

medicum
;

aspernari videmini
1)10 ii)so
tis

ipsos

pacis

cogitare

consilia, et

omnem,
;

in

medeiitem dum imperio exhortalionibiis benigne monen-

cum

quantum

Apostolica se exlendat aucloritas et po-

petita subventio

non coaclione jubentis

extorta
:

teslas, adiiibere

opem

et

operam efficacem

firmo

querelandi videtur vobis materiam

pnestilisse

intendentes proposito, et intentione stabili proponenles sic bnjusmodi pacis, etconcordiae incboare

cum tamen
pra?cipue,

petitionem hujusmodi oblationis prom-

ptitudine debuisset vestra devotio pr.-evenire,

nunc

absque intermissione insislamus eidem et tamdiu continua illnm vigilanlia prosequamur, donec idem tractatusad fineni, faciente Domino perducatur optatum, etc. Addit imperia
,

tractatum
:

iit

nobilissima scilicet civitate Constanti-

nopolitana, qua; caput est ipsins imperii, perscbi-

ac preces, ut excurrentis unius mensis spatio oratores ad

Sedem Apostolicam mittant de summa

tractaudtB pacis auctoritate instructos.

Latinarum opum pranla illecti Graeci, non modo armis in Latinos grassabantur, suique lerrorem late circumferebant, verum clande18.

apertis

stinas

etiani

insidias

ac

proditiones conflabant.

proh dolor! occupata, et charissimo in Balduino imp. Constantinopolitano miserabiliter exulare coacto. Caeterum quia dum monitionibus circa charos insistitur, licet ipsi monentis instantige obstaculum voluntatis opl)onant, non est tamen desistendum a coeptis nos qui sincera vosin Domino charitatecomplectimur, et plenis desideramus afTectibus memorato imperio subvenire, de ipsorum fratrum consilio monisn?aticos,
Cliristo filio nostro
;

Cumque
inbiare,

accepisset

Ponlifex Palseologum Cypro

tionibus insistimus solitis

et vosexhortationibus,

atque arcana de ea in

redigenda consilia moliri,

suam potestatem moderando illi regno

prapfectum, aliosque nobilitate magis conspicuos

admonuit
illis

'

ut

caverent a Pateologi insidiis, ne


toto orbe Chri-

quibus possnmiis, invitamus, ut in spiritu pietatis eidem compatientes imperio sibi petitae subventionis dexteram porrigalis ne id imperium in Christianae religionis opprobrium ab eisdem scbismaticis

se irretiri atque occupari paterentur.


19.

occupatum detineatur ullerius; sed


pariat et

ipsius

Comparabantur interim

liberatio vestro

proventura subsidio vobis apud

stiano subsidia pro recuperando imperio, impera-

homines laudem

meritumcomparetapud

bantur Ecclesiasticis ad bellicos sumptus tolerandos instruendanKiue expeditionem pecnnice. At


illi

Deum

21. Perstrinxit etiain simili seiitentiarnm pon-

non teque modi nimium

Pontiticiis desideriis,

tenaces,

respondernnt. In Gailiis

comac publici immemores, quidem Rhemensis, Seprivati

dere Castellaj et Legionis praesules, qui ul Pontificia

postulata

eluderent, provocarant ad

Sedem

Apostolicani,

mox

atque a nuntio Pontirkio non-

et clerus,

nonensis ac Bituricensis provinciarum antistites quos su|)erius de exacta pro Terroe-Sanerigendis quinquennali cente,

cla; affliclis reiius

ad porrigenda pro sima conquestos vidimus Constantinopoli recuperanda pecuniarum subsidia difficiles se prajbuere, atque alias querelas

nuUa subsidia pro re Constantmopolilana inslausuosque ad Urbanum randa exposci acceperanl oratores, ut eo se onere liberareiit, transiniserant. Sed discussis eorum in consislorio cardinalium
;

rationibus,
afflictae in
iiire

cnm

leviores

essent,

rei

Christianae

Oriente, alque
liisce
'

admodum

attrits subve-

importunis oneribus modo in levanda Ecclesia, modo in conferendis sacerdotiis fatigari


adjecere,

sunt jussi

lilteris, in

qnihiis post ex-

qua; singula refregit suis

litteris

Pontifex.

Quod

vero ad reni Constantinopolitanam spectaret; magna sententiarum gravitate eos convicit -, ut cum
ipsi

pressum dolorem ex Constantinopoli ascbismalicis expugnata conceptum subjnngit Dcmnm dolor plagae liujusmodi noslris infixae visceribus ex amari
:

cruentatione chimoris charissimi


et

in

Chrislo

fllii

cum

cxteris fidelibus in

unum

Ecclesiae cor-

nostri Balduini illustris inip. Constantinopolitani,

pus coalescerent, ipsorum esse partium insigni adeo Ecclesiae menibro laboranti, scilicet Conslantinopolitano im|)erio, opitulari.
20. Vellenius, inquit, circumspectionem ve-

aliorum quamjilurium Latinorum exulanlium de Constantinopolitano imperio, et ad nostram praesentiam accedentinm, crudeliter extitit innovatus, et ejusdem Ecclesiae facies in aspectu lanti
in quo, proh dolor ob sinislrum diclae civieventum, etsi non digiiitatis, potestalis tamen imperialis vigor emarcuit, magnae confusionis et multae ignomiiiiaD fiiit rubore perfusa. Verum quia ipsorum Graecorum superbia, f.iventis leniporis tumefacta suffragio, ad occupationem jirincipatus Achaiai ac adjacentium regionum, quas Latini inhabitant, in elationis spiritu propter hoc
filii,
!

stram diligentius atlendisse, quod onines sumus unum corpus in Cbristo vellemus vos attenta
:

tatis

consideratiune notasse, quam sitnobile membrum universalis Ecclesia^ Coiistantinopolitanum impe-

rium,
rare.

et forsan

Ecclesiae unilate

substractionem ipsius ab ejusdem non possetis aequanimlter tole-

Puderet enim vos, cuni ejusdeni corporis

'

Lib.

II.

Ep. L.

Ext.

)a

Ms. Vall. sign.

lit.

C. nuiu. 49.
'

pae. 145.

Lib.

I!.

Ep. XXVI.

URBANI IV ANNUS
ferventius anhelabant, et in Lalinoruni

2.

tur,

CHRISTI 1263.
ac

99
Catholicis

ipsornm
aiiversus
;

principibus

pro

rcstitncndo

exitinm effumifbant rancorem


eos j.im
iii

qnem

coidis utero
liac iiarle

ciiutiiis

geslaveiuut

dili-

gentim
diis

in

tractalum

cum

fraliilins

no-

Balduino in arma consurgentibus , sustinendae bcUi moli imparem se fore diflideret; sive divinae misericordiiB radiis collustrattis, schisma abjurare
cx

slris liabere cnraviinus su(ier inveniendis


,

reme-

animo percuperet,

lilterasad Pontificem dedit


:

',

qnil)us

hiijnsmodi
:

adversitalis

eventibns

slra resedit, ut cuni istiid

tandem in hoc deliberalio notanqnam fniei negotium comniuniler omnes, et pnesertim Ecclesiasticos
possel

occuni

el

quibus ipsius gratiam exambivil ac post etfusas ainoris alque observanti;o in Pontiflcein notas, agnitumque Pelri ac successornm priniatum,queslus est, Januenses ob ictum cum Graccis foedus,

viios

taiij;at,

eonim saltem ad conscrvaiidas

ejus-

analhemate percussos
nilis
si

adjecit se ultro nullis


patris ruere,

moquos

dem impeni
remus
.

reliquias implorare anxilium cura-

soUicilalum in

amplcxus

Subdit ipsos lon^e a Pontificiis volis abliorruisse, qui mox atiiiie Rainiundtini I'apben-

Qlio dare atque explicare Ponlifex adspernare-

sem canonicnm ad contraheiula iii id belluni pecuniarutn subsidia acceperint, ad rem discutiendam ini(|ua provocatione usi, ac nuntiosad Sedem
Aposlohcam transmiserint
hortatur
: :

coram divino numine, ac mortalibus omni criininis suspicione purissimum ftiturum, omnenique invidiam iu Romanam Ecclesiam derivatum
tur, se
iri
:

quod vero ad dogmata ac

ritus,

qnibus Grsci

sed ciini nuUas icquas

rationes adduxerint, ad ea snbsidia

Scituri pro certo,


id,

pendenda adquod acceptius nobis

a Latinis discreparenl, confecla prius Gra>cos inter ac Latinos pace, contentionem oinnem sopi-

tuin extinctumque iri.Quibus resiioudit^ Pontifex

erit et gratius

(]uod de bonis vestris pro sub-

ventione hujusmodi libenter duxeritis impenden-

dum, quara si multo majora per coactionem, qum meritum consuevit excludere, propter hoc solvere vos contingat. Dat. apud Urbemveterem X kal. Novembris anno iii . Eadem dedisse imperia Anglis

magno se gaudio ex tam felici niintio delibutum, atqne ad ipsum apocrisiarios suos niittere moram vero injecisse, quod Villarduinum Achaiaj princi:

pein

ab ipso bello appetilum accepisset, quod


el consilio

argumento videbatur a suscepta mente


discessisse.

praesulibus

refert Matthaeus

Westmonaste-

23.

PalaeoIogoimperatoriGrfficorumillustri,
veritatis.

riensis',

notarios

Leonardumque ac Berardum Pontiflcios Anglicanum clerum Westmonaslerii coe-

viam agnoscere
a

Imperialis

cxcellentia;

nuntios

videlicet

gisse, ac proposuisse ut Ecclesiae, quae

ejccto

Balduino gravissimam cladem senserat, pro resti:

tuendo certo pecuniae subsidio adessent

eos vero

Maximum dictuni Alufardum monachum, Andronicum dictum Muzalomm, et Michaelem dictum Abalantem necnon et lilteras, ([uas ex parte tui
;

hoc responso petita refregisse, consumptam exhaustamque opibus ob seditioues Angliam^ alieno
egere potius auxilio,
tero principe,

culminis prajsentarunt, ciiin ingenti gaudio, et txultatioue, achonorificentiacondignarecepimus


et

quam

ut pro restituendo cx-

tam

ea,

quae coram nobis et fratribus nostris

quod reliquum erat fortunarum^ profundere possit. Nec modo pro erigendo imperiali solio everso Balduini Ponlifici laborandum
erat,
talis

dicti

verum etiam
iuiperii

pro fulciendis reliquis Orienprincipibus,

proposuere nunhi, quam earumdem litterarum serietu, qnas de Grsco transferri tecimus in Latinum, plane advertimus et iutelle.\imus diligenter. Sane in litteris ipsis in primo utique salutationis alloquio nos

Latinis

quorum

res a

papam

vcleris Roniae, throni

Palasologo concussae, atque in pericnlum adduclae

Apostolici successorem, et spirilualetu tui patiem


iinperii

erant
terae

ut docent, praeter superiores, Urbani litad Patracensem, Corinthiensem, Atlienien;

subjunxisti, dicens

recognoscens, deinde de charilale utllia qnod imperium tuuni cliarita-

sem,

et

Thebanum

archiepiscopos, Coronensem,

LacediEmonium etNigropontensem episcopos, abbates caelerosque earum regionnm praesules, ut ad commune arcenduni pericuhim comnuuies
opes Willeimo Villarduino Achaiae principi, bello
a Palsologo lacessitOj ad contrahendas copias pra3-

tem libenter amplectens, ac habens zelum Uei, el zelans pacis etconcordiaj bonum, tead niittendum
dictos

nuntios,

et

praedictas

litlcras praeparavit.

berent

'.

Scripsisti etiam quod nos, qui palrcs sumus, ad te, quem asseris nostrum duvolissimum filium, paterni affectus viscera nullateiius aperimus, quanlunicumque tu fllins nos diligassiciil patrem. Nam
licet

22. Palcp.ologo

fjratiam Pont/ficis atnbienti,

schisma abjurare Grwcosque in grernitim liomance EcclesicB rcducere promittcnli, Urbanus respondet
am/jlissitnis
et

slatim capla Conslantinopolitaua urbe alias nobis epislolares lilteras miseris, eamdem inteationem, idemqiie [iroposittim continentes; niiiilo-

Pontifice digtiissimis litteris


id exequendutti mittit.
ita Laliiios bello

apocrisiarios
vis

ad

Quam-

et

niinus tamen propler ardens

tuum
ut

in

hoc desidelilteris

rium, prfedictos nuntios


niittere

cum hujusmodi
circa

vero Palaeologus

persequere-

decrevisti

jiostulans

priorem

tur, inslabat

tamen apud Ponlificem, ut Graico-

rum

Ecclesiam Romanae conjungeret, sive perliiiiesceret, nc sacra L itinorum expedilio coiiflareWestm.


Flur. hist.

unitatem in Dei Ecclesia renovandam paler filio conjungatur, (luoniam si hoc Dominus ex alto

'
'

hoc anuo.

Tlieodor. Valhcol. in Lrban. Vit. apud Masson.

I.

v.

Lib.

ii.

Lib.

il.

lip.

xciv.

Ep. CLVIII.

100
permiserit
ilisain
,

URBANI
nullus pro
certo
:

IV

ANNUS

2.

CHRISTI 1263.
et praedicta
litteris

praesumet contra
rex,

sede responsum. Nos igitur praedictis


palri omnii^otenti, a

Ecclefiam superhire
A|)Ostolicffi

quia nec

nec

debita corani fratribns nostris attentione

princeps aliquis
sioni.

audebit resistere jus-

discussis.

Deo
(]ui

quo bona cuncla


corda consisine obice
illa

procedunt,
.1

et in

cujus

manu regum

24.

Ailjecisti

quoque, quod imperium tuum


pro eo

stunt; et

etiam quocum(]ue vult

multo

fiiit

dolnre turliatum, intelleclo (juod nos

difficuilatis inclinal;
:

niillemodas gratiarum retu-

contra Januenses,

quod

se

tibi

vinculo

confoederalionisadstrinxerunt, excommunicationis

duxeramussenteutiani promnigandam.apudipsos,
ut ab luijiismodi confa-deratione discedant, pra3ceptis et monilis Apostolicis insistendo
:

limus acliones totaque Roniana mater Ecclesia in laudis superna>jnbilum assnrrexit, pro eo quod Spiritus sancli gratia vidtbatur menlaies tanti
I)rinci()is ociilos sui

fulgoris radiis illustrasse, ac

propterea

ostendisse sibi viam Calliolica; veritalis, per

quam
re-

miratus es valde, quod nos, qui magni et primi sacerdolislocumtenere dignosciniur, liocjnbemus,
guerrain paci
et

ad mutrem

filia,

pars ad totum, et

membrum

bellnm amiciliae prirponendo

ducatnr ad caput. Hoc enim eadem Roniana semper affectavit Ecclesia, et ad hoc indesinenter suae

cum tamen
slant,

et

Januenses, et Gra?ci Christiani exi-

nec

tiain et

incongrunm cuin Chrislianis amiciunionem colere Christianos. Dfseripsisti


sit

studium considerationisinflexit, utGraecorum Ecclesia suae reficerelur lacte dulcedinis, suosque


effluentis educaretnr uberibus charilatis; ita

quod

etiam multa mala, qute contigerunt populo Christiano a tempore, quo Latina? gcntes Grfficorum terram, ut tuis verbis utamur, velut sorlem propriani acceperunt,

ovile

Dominicum sub unius

pastoris regimine ali-

menta doctrinae salutis acciperet, et nomen Domini sub uno verfe fidei dogmate utilius et salubrius
invocaret.
26.

imponens Latinis eisdeni temin

ploruin concuicationes, et exterminia divinorum,


et

Volentes itaque, quinimo toto mentis


,

quamplura, qua?

sacris

illaruni

partinm

cupientes afTectu
tractatui

tam

utili,

tamque fructuoso

Quaeqnidem quoniam facta sunl, et pra-terierunt, et quod faclum esl, [iro infecto haberi non potest, in eisdem litteaedibus per eos asseris attentala.
ris

diligenter et ferventer insistere, ac no-

stros pio[)ter hoc ad te apocrisiarios juxla imperialis

pelilionis

desiderium deslinare, memoratis

tuae

videbaris appetere, ut hinc inde inimiciliae dis-

celsitndinis nuntiis paterna benignitate diinissis

solverentnr, abjicerenlur scandala, et

omne remo-

verelur obslaculum, ad quod pedes suos i)0ssent


offendere
Christiani
:

idoneas,
stolic.E

promisimus, quod circa miltendas ad te personas in qnarum ore verba responsionis Apoponerentur, libenter tuae satisfaceremus

asseris, in tolo desideres

prasurtim cum tu, sicut mentis afleclu; et si nos

bene[)Iacito volunlalis. Licet ergoeisdeni tuis prae-

ad hoc ex corde velimusintendere, nihil est, quod tantum bonum valeat prohibere sed cum nos,
:

cedentibus nunliis vellemus nostrae super huc intentionis

affectum

perducere, faciente

Domino,

qui

hoc debuerimus implendo patris olficium praevcnisse, tu nos in hac parte


iiatres

sumus,

te in

celeriter ad effectum;

longa tamen

loci dislantia,

qua

dilecti

filii

Siinon de Alvernia, Petrus de

prffiveniens,

pacem nobis et concordiam obtnlisti, propter quod ad consummationem tractatus huprotestans,

Moras, Petrus de Crista, et Bonifacius de Iporia,


fratres

Ordinis

Minorum,

latores

praesenlium,
,

jusmodi reputabis nos amplius obligatos; expresse

imperium tuuin,

id

quod

in

eo

est,

jam laudabiliter explevisse; ac i^osse dicere coram Deo et Angelis ejus, qualiter cucurristi ad patrem tanquam filius, patris amator, debitam nobis habitudinenj, et convenientem honorem ac dispositionem sponte ac liberaliter offurendo; unde si fllium currentem pater repellerel, imperinm luuni se de hoc coram Deo et ejus Angelis excusaret. 25. Addebas praeterea, quod de dogmatibus
fidei, et

morabantur nostris super hoc votis conlra spem nostram obstaculum dilationis ingessit. Infesti quoque rumores, qui ad audientiam nostram medio temapocrisiarii

nostri

tunc tem[ioris

pore pervenernnt de persecutionibns, niole^tiis,


et pressuris,

quae nobili viro Guillelmo de Villar-

duin principi Achaia3, devotissimo ulique dictfe niatris Ecclesiae filio, ejusque terris et insulis, ac
Latinis
rii

morantibus

in

eisdem, per tui viros impe-

jugiter inferuntur, celerem expedilionem lega-

consueludinibus, seu rilibus Ecclesiasticis nullum tunc sermonem in eisdem lilteris faciebas

nam si in iis aliqua esset discordia, pace praemissa, pr8ehabila(]ue inter Latinos et Graecos,
:

hnjusmodi retardarunt, cum [ler hujusmodi tuorum operum novitatem resiliisse a concepto proposito, nec iu eadem voluntate persistere crelionis

dereris.
27.

hcEC solverentur facilins elceleriussopirentur. De-

Verumtamen quia

tanti

boni prosecutio

mum
ras,
stros,

autem lua sublimitas tam per easdem littequam per memoratos nuntios cum multa
instantia, ut apocrisiarios, seu legatos no-

non potuit apud nos, nec debuit per aliquod,

quantumcumque
inipediri;

verisimile retractivum finaliter

petivit

cum

caiteris

mentis nostrae desiderabi-

homines videlicet pacis et pacificos Chrisli discipulos, non gaudentes in vanitate verborum, nec bono pacis mundanam sapientiam pra}ponentes, ad tuam pra;sentiam mitteremus cum per
:

libus id specialiter praeferamus, utCiiristiana plebs

sub orlhodoxaj professione fidei, atque cnltu proficiat et in idem individuum collegium unius pasloris, si detur, magisterio et custodia muniatur;
ecce [irajdictos fralres, viros uli(]ue religione con-

ipsos

tuum

exspectet iinperium recipere a nobis.

URBANI IV ANNHS
spicuos, et in lege Doinini erudilos, pacificos et

2.

Deus

CHRISTI 1263.
,

101

una

fides et

unum
:

baptisma

et in

qua

raniuni

olivfe

in

ore

gestantcs,

veritatis

cliam
liusa;-

militatis, qui

Evnngdica; professores, ainatores et cuUores Clirislum seqnendo panperem,


divitiis

etiam tota fidelium nuillitudo unl corpori compaMiilli unum corpus suratur, diccute Apoftolo

mus

in

Cliristo.

culo cuni suis

et

deliciis

solam cselcstem
suspirant; ad

patriam

tota

dcrclicto, ad menlis attenlione

S|iiritus

Cujus quidem corporis unitas a unilatc procedit, qui elsi sit unus, pro

tuam magniludinem, tanquam pacis Angelos de fratrum noslrornm consilio dcstinamus speranlcs in iilo, qui arcem possidens unilatis, universitati rerum, quas condidil, sua; vestigium unilatis iinpressit; per quam ad suum
:

suo lamcii arbilrio membris ipsius Ecclesiac diversilalem influit gratiarum. Propter quod idem
A|iostoIus, enunicratis Spiritus sancti donis, ait IKtc aiitem o|icratiir uiius alcjue idem Spiritus,
:

principium recurrcnles, ab co rccipiuut iierfectionis finem, a quo subsistendi sumpsere primordium;et quod aures imperialis magnitudinis ad

dividens singulis prout vult. Et post pauca subjunxit In nno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizali fuimiis. Ha;c quideui Ecclesiastici corpo:

ris unitas,

divisis aliis vestibus, uni

per iuconsulilem Doiiiini tunicam, quae tantum ccssit in sorlem,


figuratur.

eorumdem fratrum

salutaria

inonita

efficaciter

non immerito
probatica

incbnabit, tibique tribuet cx alto virtutem cogitandi vias Doniini, tuosque pedes in ejus teslimo-

litterarum

pr^duce cbaritate; quae, sicut tuarum habet assertio, tuum excitavit et induxil imperium ad pacem a nobis et concordiani requirendam; et super qua etiam, veluti supra solidum fundamentum lilterarum i|isarum
uia convertendi

Hanc unitatem piscina unus tantummodo sanabatur, exlra ipsam languentium mulliludine quouiam iu hujus unitalis circuitu remanente
designavil, in qiia
:

ambulant, et in eam intrare renuunt, ut sanentur. Hanc etiam unitalem conimendat sponimi)ii

sus in canticis dicens


perfecta

Unaestcolumba mea

una

mea; quanquam

plures reginas adolesunitatis

structuram quasi
riti,

totaliter erexisli.

cenlulas, et concubinas esse describat.

28. Et licet nos, qui vices illius, licet

imme-

30.

Ut igitur hujusmodi

gratia

tenemus

in terris, quicharitatem docuit, cha-

ritatem dilexit, charitatem ostendit et charitatcm

firma et illibala peniliis servarctur, iinum eidem unilali Dominus, videlicet B. Petrum Apostolo-

verba charitatis a te proposita in ipso carumdein exordio htterarum charitative reccpinnis, et hbenter audivimus; Deo, qui charitas est, labiorum nostrorura propter hoc vitulos
misit in

mundum,

rum

principem caput constituit et magistrum, ut illam quasi Noe arcam, cxtra quam animanlia dcrelicla in aquas diluvii submcrgunlur, in ipso

imrnolantes; devote supplicantes eidem, ut te per suam clemeutiam ad illius verae charitatis affe-

Apostolorum principe, velut iu uno cubito consummaret, eique magislerium Ecclesia; sua; confcrciis ct primatum, oves etagnossuos iUi pascendos, praemissa trina dilectionis interrogatione, commisit; tiadcns ei claves regni caelorum, cum libero ligandi atque solvendi Pontificio et plenaria potestate. Et

ctum, per quam in Deo maneas, et Deus in te dignelur tanquam in suo habitaculo permanere; ex zelo tamen sincerissimae charitatis proculdubio
procedcre noveris, quod

quos tuum regit

te el cunctos populos, gubernat imperium, ut ad veritatem redeatis CaUiolicam, tolis anliclamus

ne ijsius

priiicipis fidcs deficeret

et

aliquando, pro ipso eftlcacitcr exoravit; quod cum postniodum aliarum Ecclesiarum nonnullaefucrint
haerelicorum errore foedatae, Romana Ecclcsia cujus idem beatus Pctrus magister extitit, immaculata remansit, nullamqiie prorsus labem contraxit hscretica; pravitalis.

aflectibus, et vos, ut

ad sinum matris Ecclesiae

convertamini, promptisdesideriisinvitamus :quouiain liujusniodi uuio sive conricxio saiutaris,


si

placeret Altissimo,
fieret,

quod

nostris et tuis leniporibus

cordi nostro

ina?stimabilis

gaudii

rorem

hujusmodi instituticnem

Unde rcliqui Apostoli Dominicam etiam post

iniundcret, et anxia; propter lioc noslrae mentis

ardorem

affluentis

laetitia;

rcfrigeraret irriguo,
ct

Chrisli Ascensioiicm inviolabiliter observantes, recognoverunt eumdem B. Pctnim fore Christi vi-

nostrunique aniinum panem salutis

fructum

carium,
gentis in

et

supereo primatus olficium

in

omuibus

animarum
proveniret

desidcrabilitcr appelentcm, paluilo re-

obtinere.

Ad verbuui namque
Malhia;

ipsius B. Pelri sur-

ficeret chantatis.

Tuncenim

nobis

et ipsi EccJcsise

medio fralrum, uuaiiimiler per Aposloproceditur


:

magnum
fidci

et desiderabile salutare,

cum

los ad electionem

surrcxit

videremus varias genlium naliones sub cjusdem


observantia
in

unum

acceptabileni Cliristo

popultim congregatas. Tunc etiam exullalione nimia hilaresceret totius orbis, quia valde bonuin et jucundiim existeret fratres simul in domo Domini
habitare.
29. Haec,
sti

mcdio, tanquam ardens igne Spirilus sancti loco magistri, (|ui ei commiserat gregem suuni;ct tanquam honorabilissiuius, cui omncs pariter intendebant. Ejus quoque sermonibus illi

enim

in

qui blaspliemabant Apostolos, imo sanctiim Sjiiritum convinceliaiilur. Mulla insupcr fidelium milIia iiisius

inquam, domus

est Ecclesia Cliri-

firnntera;dificata,etbenefundata supra lirinam

in

qua

praedicatione convertcbanlur adfidem; quidem pra'dicatione se ferventer , et

petrani fidei orthodoxae,

quam
ct

ipse

Chnslus suo

fundavit sanguine pretioso; et in

credcnlium

est cor

iinum

aiiima uua

qua muititudini unus


:

ardenler velut Christi vicarius exerccbat. 31. Neque huic institutioni Dominicae sancti patres postmoduiu restiteruut scd ipsius princi:

102
pis

URBANI rv ANNUS
qiii Clirisli

2.

CHRISTI 1263.

SDCcessorem, tanquam illiim,

vices

lemque sollicitudinem de tuo imperio eadem haberet Erclesia,

in terris olilinet, venerantes, et ad ejus juiiicium


in fidei recurreiites dubiis,

quam

liabet

de

ca^teris orbis terrae

ejus auctoritate iupresicut

ses

condemnarunt, manenles

membra

in

regnis at(iue provinciis snb sahibri ejns obedientia conslitutis, quoruin potestales el principatns

eorum capite, Aposiolico scilicet throtio Pontificum Ronianornm, a qno qnaerendum est, qnid sit tenendum, qnidve credenduni; cum ejus sit repreliendere, slatuere, ordinare, disponere,
pere, solvere
pr;tci-

adeo fovet, piotcgit

et

gubernat, quod

si

nonnun-

quam

inter

hujusmodi regna,

sive provincias dis-

sensionum scandala. seu tuinnltnanlium belloruni


discriiiiina forsitan oriantur,
sia in
slatiin

eadem Eccle-

et loco illius ligare qui a.'dificavit

medias filiorum furentiuin partes prosiliens,

illuni, et i]U(id nulli alii, sed ipsi soli,


esl, tradiiiit et concessit.

quod pienum Huic eliam tlironoomiies


,

et strictos jain vel

slringendos gladios de niaiiibus allercantium couDdenter eripiens, per aucloritafit

Calhulici jnre divino caput indinanl, et priinates

tem

inler ipsos imperiosa

piacidae pacis autrix.

mundi veram confilentes fidem tanquam ipsi Domino Jesu obediunt et intendunt; ac in ilium tanquam in solem respiciunt, et abeolumen veritatis et fidei ad salutem recipiunt animarum prout nonnullorum sanctorum Patrum tam Grae;

33.

Rcges quoque
dissensionis

Calliolici,

cum

inter ipsos

aliquid

emergit,

vel

cuin vassalli

eorum pracsumunt ccntra


nis erigere,
dictae

eos calcaneum rebellio-

mox habent

recursum,

ad portum Ecclesiae praeejusque salubre consilium et

corum, quam aliorum


rant.

scripturae veridicae asseveEcclesiae praedicla!

Porro
et

cum

praecellens

auctorilas et polestas et Evangelico roboretur privilegio


,

auxilinm implorantes, tranquiUitatis et pacis remedia infallibililer ab ipsa recipiunt facitque ut inter discordes et turbatos eorum animos serena
;

quanipiurium

sanctorum doctorum

nequaquam expediens fore decrevinius plura horum super lioc scripta iirodutestimonio fulcialur,
cere, quia

concordia, et concors serenitas reformetur, sedentur sediliones a subditis concitatae et litigantium

clamores
parentibus
lari

queruli

conticescant.

Pra:terea
si

circa

supervacaneum prorsus existeret solem adjuvare facibus, et id quod est in crelo et in terra notorinm, Scripturarum sufTragiis comprobare. Sed utinam iii pcrialis judicium rationis nos Ihroni
Apostolici successorem, et spiritualem lui patrem

haeredes parvulos

regnorum hujusmodi,
contigerit,

quos,

eorum regibus
remanere

deficientibus in pupil-

a?tale

eadem Romana
et

Ecclesia pia; matris assumitofficium, ac diligenter


et

utiliter

ipsorum geril regimen

tutelam

imperii, sicut verbo in tuis

litteris,

sic et

opere

eoruni hajreditates et regna,

cum

necessitas

im-

recognosceret, ac nobis debita jura redderet reverentiae filialis.

niinet, etiam suis propriis sumptibus, a quibusli-

bet invasoribus el occupatoribus defendendo. Haec

Utinam illam charitateni, cujus te assethronum ipsum efficaciter demonstrares, ad gregem redeundo Dominiet in tuto matris cuni ac recipiendo teipsnm
32.
ris

autem
et

et alia

seclalorem, circa nos et

per, et inveniant

quamplura refugia invenerunt semapud eamdem Ecclesiam fidelia

obedientia sibi regna, reges el priiicipes ortho-

doxi.

Ecclesias gremio, ubi consolationis maternai dulcedineni cum cidcris orlhodoxis mundi principibus

ratus a

Unde si lu, quod ferventer appetimus, inspiDomino ad ejus obedientiam recta mentis
redires;

intentione
pra3sidii

tanto

promptiora favoris

et

degustares

ubi etiam in cunclis luis opportunitatibi

tibus iiidesinenler
Spiritus, qui

adesse sentires prompta sui

in

juvamina tuum in illainveniet imperium tua tuornmque haeredum defensione, ac exaltaperpetua, quanto ferventioribus
desideriis

prtfsidu fdvorabilis adjumenta.

Nam

si

hoc
tibi

tibi

tione

ubi vult spiral, caelilus


et

insi)irarel,

eadem
te

Ecclesia festa paschalia tuae jucundae con-

non soluni oslenderemus


terni

aiieriremus
etiani

pa-

versionis exspectat; quautoque attentioribus studiis

affectus visteia,

verum
et

le intra illa

ad ejus ulilitalem conversuin in sua3 charitatis


34.

tanquam
tione solii

pra-cordifiiern
in tui

cliarissimum filium

aniore ac gratia retineret.

locaremus, tibique

susleiitatione et exalla-

monstraremus, quantum thronis rega-

Qua^sumus ergo, quinimo tuam excellentiam obseciamus per aspersionem sanguinis


Jesu Christi, ut illud laudabile ac salubre propo-

libus Apostolicae Sedis gratiam et

communionum

habeutibiis

sit

necessaria, fiuctuosa et utiiis po-

situm, quod tuae

litterae

jam super hoc

te

conce-

lestatis Apustolicte plenitudo. INeque volumus difflteri, quininio constanter asseriinus, quod ma-

pisse testantur, in partuin, sublala qualibet diffl-

cultate ac dilatione, producas;

redeundo celeriter

xima eidem
profectuum
rent, quia

Ecclesiu;, ac tibi
utilitas

etiam ex tui conver-

ad

sione imperii
et

multorumque incremenla
Ecclesiae ex

spirilualiter, et teniporaliter proveni-

spatiosum ejusdem gremium, ubi indubitanter invcnies tibi et semini tuo perpetua et ubi etiam solidae firmitatis sedilia prffijiarala
et
:

amplnm

ejusdem corpus

membri
:

reintegratione tain nobilis appareret, et existeret et in omui parte sui elegantissime venustatum

non solum tu, sed el tua posleritus fnturis temporibus recumbere poterit confidenter, quia si te in
consilia meliura reluleris, etad in spirilu humilitatis redieris
;

eamdem

Ecclesiam
tibi

membrum

ipsuin non languesceret, neque tabefavoris et lionoris


:

non solum auxisub-

sceret extra corpus; sed validum exillosuscipiens

lium Januensium, quorum amicitiam nos


trahere
velle

incrementum
ret et

vigorem resume-

conquereris,

humorem

lUauique curam teneram, vigi-

Latinorum potentiam,

ahorum fidelium verum etiam si opportunum


et

; ;

URBANI IV ANNUS
fiicrit,

2.

nius
:

CHRISTI 12fi3.
(luinimo
lUiiii

103

\ires

omiiinni

orthodoxonim regum ac
tiinm
tiikiuc solii fnlciiiiter

ha^c ante oculos noslros re-

principiim

orliis terrrc, in

diicinius, priidiiciinus abiiiiis

amara

suspiria,

nec

mentum
dem,

coiillare, ac

te et ipt^os iiuli^sohiliilis foetlera diloctionis

provocare stLuitbiiiius ad

laii-

liossunins laeryinas siistinrie, dolenles siipcr illis, Ecclesia;obedienlia (lui iiriiiii a pra;ilictie Romana;

et j^loiiam diviiii iioiiiiiiis et Cliristi;iiue reli-

gionis augineiitiiiii. Sed

quandiu

ipsi

Iloiiiana;

Ecclesia) iiioljediens, et tlirono Apostolico indevotiis


exlitcris,

recedcntes, iiiter Latinos et Gi\Tcoslanti materiain scandali reliqucrunt. Nani si Latini Gnecos diversis temporibus impugnarunt , hoc prociildubio

salva conscientia siistinere noii jiossudicti

non

feceriint

lantuminodo causa acquirendi

eoruiii

mus, (juod
sit

Januenses,

vel

alii

quicunuine
fiiii

Latini tibi auxilium praibeant vel favorem, cuiu

lerras et divitias tenipoiales, sed ul per vexalioiiem Graecis inlellectiis, qui noluerunt intelligere,

prorsus incongruum, ut obcdientia!


inobedientiLC

cuiii

ut bene

agerent,

pra;slaretur.

Propter ([uod

si

filiis

per

alicujus

confocderationis
posset
fortius
facili

commercium misceantur; pra;sertim cum per tale commercium status inobedientiuin


puritas

templa divina, et icdes sacnc per ali()uos latrunculos, seu per aliiiuos pra;datores destruclionis
tixterminium,
siciit
iii

terris

guerrariiin fiuctibus

ad inobedientiam roborari. Posset etiam de


tione, et faniiliaritate,

filiorum obedientium ex socia conversa-

restuantibus consuevit conlingere, forsitan incurrerunt, nuUiis sanse inentis vel debet, vel potestid
Latinis

quam

cuin inobedientibus

omnibus imputare

sed hujusniodi lalrunillis,

contrahunt, in
Si

siiiceris

eorum moribus maculari.

culis et pricdatoribus, iino potius

qui prout

ergo conlra eosdein Januenses processimus, hac de causa imperialis circumspectio non mire-

lur

cum

officii
:

nostri

debitum impleverimus
aliqiiis, rationis

in

dictum est, inter utramque genteni dissidii zizania seminaverunl. 30. Quia vero pacem videris appetere et
petere, ut hinc inde solvantur
iiiiniiciliie,

hac parte
et

nec per hoc

judicium,

abjician-

non voluntatis sequens iibitum, jusle contra nos potest arguere, quod giierram |)aci el bellum
:

tur scandala,

et

onme removealur obstaculum,

pra?ponamus cum talis confoederatio, seu amicitia in guerram, bellum et scandalum praedictae Romana? Ecclesice, suorunique fideliuni filiorum, quos ante oculos suos in ejus gremio cum eorunidem favore Januensiuin oppriiiiis, ceamicitise

ad quod Cbristiani possent offendere pedes suos ; 1103 tuum iii lioc salubre et laudabile desiderium dignis laudum pra;coiiiis atlollentes, ad iinperia-

lem notitiam pra'senliiim tenore deferimus, quod cum illius regis iiacifici vices geramus in terris,
qui unicuni sacrificium per mortem Patri se obtu"
lit,

dere totaliter dignoscitur.


38.

ut

secundum Joannem

fllios
;

Dei,

qiii

erant

Et

cum

simus
via,

illius

vicarii

Verilatis,

dispersi, congregaret

in uiiuni

et qui

secundum

quae

ait

Ego sum

veritas et

vita;

propler

Apostoliim

est |)ax noslra, faciens

ulraque iinuni

quod veritatem
tatem
etiaiii

diligere, veritatem oslendere, ve-

ritalem seqiii, verilatim oniiiibiis diceie ac veri-

el qui etiam ad passionem accedens, de pace converaiii |iaceiii et coiiconliam didit testamentum
;

supra tecla pra'ilicare leneniur, tacere

qua-rinuis, et ad talein paceiii inler ulruini|ue populiini, auctoie


et efficaciter

in iioc iioii

possumus, nec debemns, nec volumus


qiioilomnes
illi, (|iii

Domino, reformandam, vigilanter


:

veritalein

lliroiio

Apostolico

intendere volumus

perquani

ulii|ue

noii obediuiit, qiianUiincunic|ue Cliiislianos se no-

paeem copula

rectie charitatis et fulei conlibLis in-

minent, Doiiiinicis obviant


peccant nioitaliter,
jesluli

institulis, et

iii

Dtjuin
ina-

seralur, el quae iinilalis

vinculum operetur, profiiget

el graviler

oculos

ilivinaj

cul depellat odia,

rancores abjiciat,
;

invi-

oQindunt. Nam quanta sit inobedienliae culpa, verbo Samuelis ostendilur asserenlis, quod
scelus idololatrite actiuiescere
nolle.

diani, exculiatque livorem

paiet meiilcs,

conciliel, et societ voluntales.

Unde

si

corda talem pa-

quasi peccatum ariolandi esl repugnare, et quasi

Monstratur

tua nobis oflert serenitas; nos ilbiin el libenet desideranler am|ilectiiiiur, ter admittimus

ccm

exemplo Datban et Abiron, qui propter inobeditntiai malum ab Allissimo pcena gravissima sunt punili, terra eos cum siiis omnibus absorbente. H;ec autem tibi dicimus niore periti meetiam
et

firmo intendenles proposilo,


proponentes,
sequi
;

et

intentioiie stabili

secundum

Psalmistain, inquiiere ac

dici

nolentes palpare

vulnera inobedientia;

telo

eam ac pro ipsa, si o[)us fuerit, superimpendere nosmeti[)SOS. Sed quia non esset vera, nec stabilis, qua; sujier firmo non consurgeret nnilalis
et fidei

transfixa, et ideo verba noslra patienter audias et

fundamento,

iion

debuitdogmata

fidei

nec

sapienter adverlas, ut tibi, aiiclore Dco, proficiant

ritus

Ecclesiasticos

tua jtostponere

magiiitudo,

ad salulem. Meliora suiit enim, Salomone teste,


diligentis viilneia, qiiaiii fnaululenta oscnla odientis.

cum non

sit dubium oniiiem pacem, el omiiem concordiam tanijuam adjectivum ex hiijusmodi

Ad nostiiim neinpe

sjieclat

officiiim, ubi iic-

debcre subseqiii subslantivo. Nain


cijuililisr

cuiii ba;c prin-

cessaria est iiicre|)alio,

non

lacere, sicut conticent


:

insideant incnli noslraj et conli


lia;c

nostro

canes muti

non valentes lalrare


,

sed

secundum

cum

etiam circa

specialiter nostra; diligentiae

Apostuliim arguere

obsecrare

et

increpare in

stiuliiim,

et Apostolicii;

Sedis versrtur iiitentio;


illa

omni

patienlia et doctrina.

Verum quanta mala

inconvenieiis satis fuit

post|)oiiere,

(jiia; jira;-

populo Christiano contigeriiit a temporedissensionis et divisionis hujusmodi, nuUatenus ignora-

poni potius debuissent. Nos aulem, quia ulriim-

que volumus, utrumque credimus

et

utrumque

104

URBANI IV ANNUS

2.

CHRISTI 1263.

votisanxiis exspectamns^prrediclos iiostros apocrisiarios pro iitroque negotio


libiis
;

stro viderint expedire, sive in ordinario judicio, vel

ut scilicet de
et

dogmade pace

extraordinario agalur

promittentes
in

iios

ratum

et

fidei,

ritibuscnie Ecclesiasticis,

firmum

(iniiliiuid

per eosdeni vel


vel

ahquem

ipso-

ciiin tuo Iractaient iniperio, ad te duxinuis deslinandos elc. Dat. apud Urijemvelerem V kal. Angusti Pontif. nostri anno ii , 37. Utujiuni SHpcr impcrio Occidentali iiiter

et coiicordia

rum

circa

priEiuissa,

pra^missis

nouiine

nostro actuin fuerit, liabilnros. In ciijus rei testi-

moniuni iirffsentem

liltenim fecimus sigilli nostri

munimine
Stephanus
fex
',

roborari. Actuni Sibiii.c,

Richardum enatwn Urbanus edita Comtitutione componere nititur, iitrumqiie Romanorum rcgis titulo dccorando. Instnixil Miiioet

Alphonwm

rante, kal. Februarii


fecit

rege impeanno Domini mcclxiii. Petrus


Exceptis perhuinaniter
rescripsit Poiiti-

scribi .

'

aiiditisque Castellani oratoribus,

rilas, {|uos laiita;

obeuiulic legationis inunere deauctoritate

ab

ipsis

qnid
:

iii

tanto

negotio decretum
fidein ac dili-

corarat,

ut

summa
sese

veuiam

Grajcis,

aggregarent atque iuler suos agere et cum


Ecclesiae

qui

inipertirentur,

accepturum atque oratorum gentiam collaudavit.


esset,

iis

communicare
;

qui clerici Ecclesiaj se submitterent, pr;erogativis ciericorum potireutur aliisque piuribus ad solvendas censuras, el propagandam pietatem privilegiis auxit. Cum vero antea Urbasi

permitterent:

39. Cum jam diutius Ecclesia exspectasset, ut principes aemuli imperii concordiam inter se ini-

rent, atque haclenus

Romani

Ponlifices conciliato-

rum munus
tium
in

frustra gessissent,

Urbanus ingruen-

num

Pala?oIogo indixisse viderimus, ueVillardui-

imperio malorum mole coactus, j.udicis partes assumere compulsus est. Fluctuabat enim
,

iium Achaia' principem bello jieteret, ita vicissim istum Apostolicislitteris bellum Palajologo inferre, aut in Gr.ecorum ditiouem irrumpere, grassarive vetuit^; monuit(]ue legalionein a se ad Paheologum initti ulque Romana) Sedis apocrisiarios de:

misere Germania

dum

incerto rectore careret,

intestinse dissensiones lacerabant populos, justitia

jacebat, scelus vindicis imperatoris terrore solu-

tum

libere caput efferebat, obsolescebat religionis


:

ac disciplinie Ecclesiasticae decus

Ecclesia eliam

bitis officiis

prosequeretur, imperavil^ ac regioid

nuin earumdem proceres ad


cohortatus.
38.

pnestandum

est

Romana, cuin advocato ac defensore careret, cincta undique hostibus parem cladem seutiebat,
Praenobilem ergo controversiam, in qua de imperio agebatur, decidere meditatus Urbanus, in
deliberationem
blicis

Uum

haec agebantur,

Alphonsus CastelLe

rex ac Ricbardus Anglus de imperio Occidenlali apud Apostolicam Sedeni certabant. Extat i)ublicum monumentum, quo Alphonsus procuratores
instituit,

adduxit in

primis

quo

litulo

Alphunsus Richardus(iue insigniendi

in Actis

pu-

utaPontitlce insignia iinperii dejioscerent

viderentur: ac post librata diligenti examine utriusque iu imperium jura, cum hinc Richardus

conteiulerentqueoccupantisconditionem nieliorem esse non debere ulque sua in ini|ierium jura de,

fenderent, agerent ac responderent

et

quidquid

ab Alexandro in Roinanorum regem eleclus in suis ad euin litteris vocatus esset, atque etiam Aquisgrani diademate redimitus; hinc Alphonso

suo noniine actum


versis priesentem

foiet, ratiiui se liabituruni chiio-

grai>lio el sigillo ivgio coiilirniavit. Pateal* uni-

iilteram inspecturis,

quod

iios

Alplionsus Dei gratia

Romanornm
Toleti,

rex

seiiijier

piincipum numerus irnperiuui delulisset; utrumque in Apostolicis litleiis in Romanorum regem eleclum appellare decrevit^. 40. Urbanus, etc. ad perpetuam rei meiiiajor

Augustus,
Sibilia;,

et Castelhc,

Legionis, GalleciiS,

inoriam.
8

Cordtiba;, Murcia:-, Gienna?, et Algarbia;

rex facinuis, conslituinius et ordinamus uoslros procuralores actores el negotiorum noslrorum


,

sideratis diligenter petitionibus

Ordinalo nuper imperii negotio, prout conpartium, vestris-

que
dit,

gestores venerabiles patres dilectos iideles nostros

Maitinum Legionensem, et Garciam Silvensem episcopos, et magislruni Joauuem Alpbonsi uolariiim nostrum, et archidiaconum Conipostellaiiuiii,
et iiiagistrum

in

credidimus expedire, dubitatio inciuterque ad idem imperium electus noslris litteris sit censendus, pro parte quidem
consiliis

quo

titiilo

dilecti

filii

niagnifici viri Richardi comitis Corlitteris in

nubiae diccbatur, ipsum in eisdem

Ro-

Rodulphuin de Podio Bunizi uoet speciales

strnm nolarium, generales

oniiies in

manorum regem clcctum et coronatum nominari debere, cnm per felicis recordationis Alexandrum
in

solidum, ita quod occupaiitis non sit melior conditio, ad peleiidum pro nubis, et pro nomine no-

papam praedecessorem nostrum, et a nobis etiam quibnsdam litteris ad ipsum, licet super alio
directis uegotio, sic extilit

stroasuinmo

Pontifice, et venerabililius patribus cardinalibns imperii coronam nobis debitdm:et ad agenduin et respoiuiendum defendendum
,

uominalus

siciiue

cum
non

jam

sit in possessione, vel quasi hujiis

lituh,

potest de cietero ei talis tilulus sine injuria detrabi, nec est ali^iualenusdelraheadus
:

et

tractandum jura noslra imperii, el omuia factum ipsum contingeiitia, et quidquid lionori no-

pra'serlim

cum

inulli ex vobis

tempore pr;edecessoris ejusdein


prffiliabita,

super boc deliberatione


>

ipsuni taliter

Ib. E|i.

cLxx.w.
ItiiMi.

^Ep. cLxxxvin. ^iip.cLxxxix. xxxvin.


Eccles.
loiii.

* Lib.

piiMl.

n. pag. 249. Ms. Vall,

sig.lit. B.

Exlat

in

Ms. bibl. Valiic.

sii;. lil.

C.

iiura.

49. pag. 6.

2.

l.ib. ii.

num.

12. pag. 212,

Ep. ccxx. Exl. ia eod. Bibl.

Vallic. sig. C.

xlix. pag.

URBANI IV AXyUS
nominarint.

2.

CHRISTI 1263.

105

rhari??imn

nntnni

in

Chrii^to

(ilio

pra;ilieitur,

piopter electorum fduralitatem potior

uoslro ru^i Castulku illustri pro eo nou deburi talis titulus videbatiir, ()uia idem rex, nec quoad iiunc

allegatur in jure, addcrelur elecli titulus cuiii rei


veritatu

titulum, cniM ninninam per papaleslitteras tahtir


intitulatns extilit, ulc

hiijiismodi

concurrens. Sed allegatio immutationis eidem comili potiiis efficaciler vide.idscriptio


tiluli,

possessione, vel

quoad alia fuerit in aiiiina quasi rejjni Alemannia) assecutus


:

turobstare, pro eo quod

(|nain

nec debul status pendentis negotii


parlis prajndieio ininiutari.

cum

allerulrius

pur lilteras dicli pra;decessoris, nostras et cardinaliiiPi sibi f.iclam allegnt, pendente negotio non
cogiiitionabililur, irc p;irtil)iis eonslitutis, coininus

41. Pro

memorato vero rege

Castellse

sugail-

facla fuit.

Nos itaque

iis

et

aliis,
;

qua; circa lucc

gerebaUir e contrario, nullo


rato, sed ipsi regi

modo

comiti

memo-

regni .Vlemanni.T titubim

scribendum, cum pbiresdei)rincipil)uselecloribus vota sua direxernnt in regem eumdem, et ipsum ad prajdicta legimm et iniperinm legilime duxenint eligendum
fuerit
in
:

auditis quoque medio paradisi \>osiluin veraciler pra'senlemus, niedium decrevimus vel eligendum nec subinclinali ad duxteram comes, sinistram, Et iduo cum tam memoratus

movure poterant, plene

discussis
iii

vestris consiliis, ut ligiiuin

prffifato

vero comiti nec per

quam

praefatus rex electi fuerint, nos veritatem


,

eleclionem, qua; de ipso facta dicitur,

cum

nulla

seqiientus

siiie

alterutrius

parlis

pra^jndieio

regno

et

iniperio supradictis;
i|)so

nec per

utrum(|ne ipsorum decrevimus


noniinaiuluin
in

in nostris lilteris

superius allegala pro

in regio litulo sitjus

Romanonim

regein
id.

eluclum.

aliquod acquisitum
cessoris nostri

litteroe sibi

nulhim

nam(|ue dicti pra^deqnoad legiiim titnlnm


placentia quaidain,

jus ilederuut, cuin

siiit liltera;

Aug. 43. Richardum propterea iralum palerne instruit, utrumr/ne ad mutiiam concordiam eodem
Acluin apud Urbemvulerem VII
litlerarum
duin.
exe)7i/tlo legatis

ne (licam adulatoria, non dittinitionem ali(|nam continentes qiiod etiam ex eo ap(iaret, quia hcet
:

ad

eos miss/s concre-

dito revocat.

Pupugit ea res admodum


:

Richar-

super

lioc

per ii^siim pranlecessorem, et fratres


liabita,
:

cum hujusmodi

Ponlificiam senlentiam in

suos fuerit iiiterduin delibeiatio

nunquam
non
est

Alplionsi gratiam editain videret

tamen

fuit

aliquid

ditfinitum

et ideo

hiictenus Apostolica Sedes


noruiii
iiien

Alphonsum

nunquam enim in Roma:

verisimile

quod per

dictas lilleras voluit


;

super
litteias

regem

electi

titiilo

insigniverat

qiio ta-

eodem

aliquid difllnire

unde per easdein

niilla necessitas

nobis indicitur observandi, qiiod


pnedecessoris in lioc
nostra;,
si

continutur in

eis, vul ipsius

vestigiis inhcErendi.

Nec

litteia;

etiam

Richardus ab Alexanilro fueiat ornatus. Nec defuere, qui Richardiim exasperarent, insusurrarentqiie, si superstes vil.e diulius fuisset Alexandur, ipsuin imperii' insignia certissime consecuturuni
:

ut dicilur praecesserunt, ad id aliquid operantur, tum quia non super imperii negotio, sed super

injuriain

ipsi

delato Alphonso eo tiluio

illatam.

Hisque ac similibns

Pontificem

apud

quadam

pecuniEe (luantitate, qiue ab ipso comite


propter quod suj^er

Ricliarduiu in suscipionein adduxeraiit, regi Castella;

venerabili fralri nostro Portuensi episcopo debila

studere.
nitilur
'

Quam Urbanns
:

dutergere ex ejus

dicebalnr, confeeta, (licuntnr


alio fideni

animo

reni

definiri

nonduin
:

jiotuifse,

nec jus tribuuiit, sicut per Instrumenlum super alio confectum, in quo virct mulier se conjuges noniinant, matrimonium noii probatur tum quia si dala earumdeni litteraruin,
faciuiit,
:

non

cuiii tantis implieita difliciiltatibiis esset

nec inoelecti

leste ferre debuisse,


iii

si

Castellae rex tilnlo

regem Romanoriim
Charissimo

insignitus esset.

in Christo filio

Richardo,

in

Ropa-

si

forsan appareant, atlendatur, afjerte li(|uebit,

manoriim regem
a

electo.

quod eo tempore transieriint, (juando nos (|ui non fueramus de coUegio cardinalium su[)er hiijusmodi negotio non eramus, nec esse poteramus
Cardinalium etiam quorumdam lilturjc, per quas ipsi comiti sub regio noniine scriptum fuisse dicitur, nequaquam in hoc suQVagari videntur eidem, cuiii iion fuerint habita coiiimiini deliberatione, nec de omniuin consensu concessa;: quod etiam ex eo ajiparet qnod iion omniiim cardiiiahum, sed aliquoruiii tantuinmodo sigilla eisdein lilteris fuisso dicuntur appensa. i-2. M Cuin igitnr ex piiedietis prcedeeessoris ejusdem, nostris vel cariiiualium lilteris, iiullnm
instructi.
sit

Utinam,

fili

charissime, ad pleiium

tibi

teret noslrne ad

tuani inagniticentiam sincerilatis


nostri crga te

aflectus. Utinain plene intelligeres


:

eleniin profetto cognosceres, animi puritatem nos tanquam patrein henevolum more paterno de tain chari filii gaudere [irofectibus, et processus
nostros,

interprutis caluniniosi iion adniisso su-

surro,

filiali

benevolenlia aistimares, obstruerenora iiiiqna lofjuentium, locus delra-

tur circa
ctioni

te

non

esset, delractori noii |)aiideretur adilns,

nec praestaretur audilus. Sed ecce, princeps inclyte, noii desuiit, ut audivimus, (jui o[)ud tiiam
excelluiitiam conlra

nos sine causa, iion tainen


noii

dicto coiniti ciica tituluni, de (|uo agiliir, jus

malilia

iniilta,

submurmurare

desunt, qui

vel possessio ac^iuisita,


vel delractio liuri, dis ad euin
si

nuUa

dici
iii

|)osset

iiijuiia

tiiam devolioiiem lurbare studentes, actiis no^tros

du caitero

litleris

dirigen;

calumiiientur injuste, illud ad


tas,
iiiio

(]iiod

faeli

(luali[ira-si-

idem

titiilus

iniiiime poneretur

nec

uecessitas ratioiiis debito noslro

stalus instantis negotii censeri in ipsius comitis

pia;judicium immutari,

si

priudicto regi,qui sicut

Ep. 221 el Cod. Vailic. pag. 12.

A>N.

TOMDS

XXll.

PiAYN.

111.

14

106
deiite proposito

URBANI IV ANNUS

'2.

CHRISTI

'I2(>ri.

inalitiose fingentos,

nos coegit, trahcntes aH iiotam ct quod dctrectavinuis haclcnus

pro nulla ipsarum est coronationis tilulus expri-

mcndns.
Caetcrum ciim memoratus rex, sicut lcgitime se conlendat electnm et prffiinitlitur
45.

nostras

tilii

niiltere litleras,

nc
:

lc

noniinnrenius in

Roninnoruni regem electum cum tanicn fei. recordat. Alexander papa pra;dcccssor nostcr non

nobis adhuc jus iiartiuni

sit

incertum

pro eo

solum electnm, sed


lilleri

etiani

coronatum
tales

te in

suis

maximc, quod,

sicnt per alias litteras tuae

magni-

nominarit. Vernni
:

iis

pro nobisvcrilas ip?a

tudini dircctas cxprimitiir,

coram nobis
extitit vel

vel prae-

respondet

ipsius

evidcnlia

formalilatum

dcccssore praefato, ut coram judice, nonduin nisi

dem

Dgulos, et ipsorum figmcntaconfutat. Novit siquicircumspcctionis tua; prudentia, (luod chafilius

novissime aliquid proposittim


aeqnitas juslitiae

petilum

rissimus in Cliristo

noster rcx

Castcll;T;

ac

Legionis illuslris se a majori parte principum, in electione rogis Romanoruin vocem liabentium

non pcrmisit, denomiiiaiione in Romanorum rcgem clecti tam solcmnitcr tibi concessa, ipsam saepcdicto regi snis procuratoribus
ut saltcm a;i]ualitcr vcl con(;ederetiir vel denegarctnr instantibus, ct super hoc justitiam sibi petentibus exhiberi ; non sine gravi materia
iiislanter,

electum affirmans,

tibi

snpcr obtinenda iniperialis

culniinis dignilate, in

quo
:

sibi jus

plenum

qua;-

situni asserit, se opjionit

nec

te

latere

credimus
praE-

scandali dcnegare

niaxime

cum

per intilulatio-

quanla inslaulia, quantaque diligentia multiplicatis successive

nem hujusmodi non


crescere juri
vel

intcUigatiir alterutrius ac-

nuntiis

tam

nostris

quam
rcx

dctrahi,
iiatcat,

donec de ipsius juris


ct

decessoris prffidicli

temporibus, Sedem Apostolicam jus hujusmodi


4-4.

ideni

apud

mcritis

finaliter

doccatur aperte, in

cxlilerit pro-

cujuspersona

elccti descii|itio,cuni electionis verifili,

seculus.

tate concurrat. QnsDsuiniis itaque,

non accom-

Tuis igitur, et ejusdem regis procuratoribus varia hinc inde, imo diversa et adversa pro-

modcs aures

malevoiis,

(lui

suain foite quaererent


et in alienis dispendiis

in tua turbatione quietein,

ponentibus, non in figura judicii, sed petitiones


alternis vicibus altcrnando, uos praisertiin

sua lucra veiiantiir; sed nostrorum proccssuum


causas, ordinem, ac reclam et

cum

ad

puram

proccdentis

Apostolatus officium prEcter cardinalatus graduin

intentionem, tuo prudeiiti consilioet spirituquieto


discutias
:

fuerimus miseratioue divina vocati, de hujusmodi negotii mcritis notitiain non habentcs, sub lantai
varietalis incertitudine, in tanto et tali negotio, et

el

procuMubio aniinus
in
illis

in (niietis sere-

nitate dijudicans,

invenil

unde rcctuni
nec causa que-

maxime intertantos; necaccelerare poluimus, nec debuimus pracipilare judiciuni, aut aiterutii partium in allcrutrius pra-juuicium titulorum adjcctione, vel nominum, seu cujuscumque allerius
favoris indiciis

sequendo judicium, oiiini supcr tionis materia submota, quicscct

|)racmissis turba:

rekB supereril, ncc via reprchcnsioiii patebit. Dat.

tam prajcipitaulcr exhiberc

gratifi-

cationis alTectum. Et hcet idem prajdecessor tibi favorem circa jirKrogalivam alicnjus iutitulationis

non tamen nos dccuit facilitatc pra;hujusmodi processum praedecessoris sicut ex quein fratrum nostrorum ejusdem eorum fida rclatione didicimus, cominunis et deintendimus enim in cisiva collaho non praecessit
inipenderit,
cipiti

sequi
,

conspectu suo dirigere Uomino vias noslras, sic pro viribus nostros proccssus dirigere ; illa eliam

communis eorumdem fralrum


in ambiguilatis

consilii niatura di-

apud Urbemveterein II kal. Septembris . 46. Incurrenda erat Urbauo, in quamcumque partem sententiani ferrct, alterius principis iiiimicilia nec suspicio aberat rem demutn in bellum crupluram. Ad (|uae dtclinanda tentandam iterutn intcr ulruinque coiicordiam visuin est, quos ut inQecteret, legatos in Hispaniam ct Angliam transmisit. Ne tamen judicis irqui partibus (iccssct, si patcrna illi monila rcspuisscnl, percmptorium causae decidcniiae dieni scxtum kal. Maii indixit, missis (de ea re eodem exemplo) ad Alphonsum ac Richardum littcris ', quaruin cxemidum infra scriptum cst.
:

rectione, ac directa maturitate firmarc,

quod nec
coeli

Ricliardo in

Romanorum regem
rcgit,
el in

electo.

toria

lubricum incidant, nec de revocacorrectione formidcnt. 1'ropter quod demnm,

Qui cselum terramque

is

nimirum
cailcstis

novit ordineni,

terra

potest

cum
bita,

eisdcm fratribus plena dcliberatione prjcha-

quod habcrc debcs acceptius, tibi elcctionis qua, si lamcn sit lcgitima, jus solct acquiri, duximus adscribcndum. De coronalionis actu, qui pro te allegabatur, pro eo mentione non habita, quia nec clcclis in impcratorem concortiluluiii, cx

poncre ordinis rationem. Is exempla de supcrioribus ad inferiora derivans, siciil in firmamento cacli duo luniinaria magiia constituil, ul munduin vicibus suis illustrcnt, sic et in tcrris maxima dona sua, sacerdotium videlicet ct im|icrium, ad ple-

num

spiritualium

nuindanorumque reginien, ad
utriita

diter in salutationis alloquio de coronatioiie ali-

lirmamcntum
usque

EcclcsiLC militantis iiistitucns,

quid

adjici consuevit,
,

ea inler CKtera, utdicitur,


tres

polestalis

discrcvit

officia,

ul

eorum
officii

ratione
electo,

([uia
jiro

cum

corona;

tali

debcaiilur

ofliciosa diversitas nulla sibi adversilate dissentlat

ipsarum, ad veritatcm exprimendam, esset singularis, quod absurditatem


aut
singulis
saperet, exprcssio
rius, et

sed in cominissi executione rcginiinis

ex

debito in voli unitate concordct; et ipsorum pro-

facienda; aut quod videtur ve'

consuetudo approbassc dicitur baclenus,

Uib.

Iib.

II,

Ep. ccxii.

el lls. Vall. C.

49.

URBANl

IV

ANNUS

2.

CHRISTI 1263.

107

culdiibio profutura concordia altenitrins alternis


fulta preesidiis, ac utriusque

mutuis

fota favori-

ctn, in

hujnsmodi eadem Ecclesia materno pensans affeiis auxilii sui dexteram non snbtraxit, sed
atfentiono
sollicita

bus, o[ius
paiieiis
,

jui^titia? lii)eriuso[i('r('tnr,

pacein innndo

vigilavit attentins,

vigilantcr

inducens et nntrieiis iinitatcm. Imperinm sif|nidem ad snlutem sacertraiKiiiillit.itoin


clotnli

intendit,

multaqne

sollicitudine pervigil luboravit,

ut discriminibus tanlisoccurrerel, teque ac ipsiim

auctoritate

(liri},'itiir,

fragiis, sedatis procellosis

adjutum snfinterdnm immiiientinm


et ipsins
ct

regem

a discordiarum dispendiis prreservaret.

48. Et licet infor vos judicis partesassumere


iion sine causa disliilerit; prajsertim ciim tam tni ([uam ipsius regis nunlii in recordationis felicis Alexandri pajiae pra;dece?soris nostri, nostra et frutrum nostroriim pr.Tsentia constitnti , siiper
pnx'dictis judiciurium Apostolica; Sedis examen expresse usqne ad haec tem|)ora declinarint dilationem tanien hiijnsinodi illa etiam utilifafis
;

iein|iestatum tmliinibns, tran([nilluin redditiir et

qnietiim. Sacerdulium vero piiim


liabere

tiilum debct
,

rcfugium

iinperialem

mansuetiulinem

cum
cialis

sua veiieratione conjniictam, nt imperii Roadvocati et defcnsoris


{,'erat

maiii fasligium, et cjns cnlmini [irrcsidens, spe[)ra;ci|)ui

circa Eccle-

siam

orficiiim, et

iii

i|)fiiis

forlitudiiie braciiii
et

defensentur Ecclesi;o libertates,

jnra manute,

ntrinsque partis considoratio,


vestris

et [^aterna;

pielatis

neantnr ipsarum, exstirpentnr h;rreses


ejusdcm,
47.
in

cultus

cautela pro vobis consilium capiens persuasit,

ut

Christianffi fidci ampiietur, el inimicis consternatis

animis ad hoc habilitutis interim ad rcforinter

pacis

iiulchritiidine sedeat

populus

manda

vos

amicitia;
et

Christianus, et in re(|uie opnlenta qniescat.

lempora captarenfur,
terent, per qua;

foedera congruentia remedia promptiora pa-

Verum bnmaiii

generis iiiiniicus, pacis


discordia; seminator,
cl.irae

discordiae occasione snblata vos


in
vestrae

impatiens, ainator litinm,

glutinum
soliditate

solida; charitatis unirct; ac

memoriaj Willelmo Romanornm rege rcbus huiiianis exempto, inter te et charissimum in Chrislo filium nostrum regem Castellce ac Legionis illustrem in Romanorum regein electum circa oblinendam ejusdem imperii dignitatem contentionis matcriam suscitavit, ut vobis circa hoc contendentibus
utriusque profectibus invidens,
careret
imperialis regimiiiis
terrse, et tanti brachii,

concordia',

quam

tractatus, qui super

hoc in vos dicebantur haberi, promittere videbantur, snb sni principis ducatu pacifico daretur cidem sabbatismus imperio et sedatis scandalis,
;

ipsius subditis quietis optatae jucimdllas proveniret,


pestis

exterminaretnr ha^relica, animarura

tam

ntilis,

commodis orbis tam necessarii,

pericula vitarentur, Ecclesia CcEsareo munifa pra;sidio, et ab hostilibus erepfa persecutornm inciir-

sibus

respiraret

tain cliari carentiam ex ipsius imperii vacatione

fidelifatis

ac eonim, qui sub simulatae audacia nocent fidenfins, temeraria no:

diutina molestam

admodum

et

nocivam, damnosa
sentiret. Sentit utisibi

cendi confidentia refrenata

suorum jurium

inte-

ex|)erieiitia, Ecclesia [ira;dicta

que, sentit mater Ecclesia tam [lopnli


missi,

com-

gritatcgauderet.Hajc quidom huctonus exspectavimusaiixii haccdesideravimiis anxia esxpecfafione


:

quam suam gravem dc hiijus contenfione jacturam crevit namque perversorum audacia,
:

diutius

in

iis

pnrdecessoris, noslra et frafrum

et

i[)sorum abundante malitia, duin


i[)si

eodem

va-

nostrorum sollicitudo non defuit, secundum Apostolicfc circiims|ieclionis judicium de contingentibns nil omittens.
49. Et quanquam, ut votis nostris satisfieret hac purte, hucusque nnn fuerit cx alfo conces;

cante imperio

Ecclesim

defensionis debita;

suffragia subtrahuiitur, liberius peccatisinsistitnr,


haereses pullnlant, scandala suscitantnr, mnlliin

plicantur ca;des etstrages; injuria; invalescuiit,


in

sum

tamen ad

id

sem[)er nostra suspiravit inquiii circa

persecnlionum turbinibus Petri navicula fluctuat et interdnm qni fidelium ipsius censcri
;

tentio, ad id plenis desideriis

poiKMites a cceptis desistcre

anxiamur, non pronegotium

nomiiie glorianlur, in arcuin [lerversnm

fidei

de-

hnjusmodi snb spe


scrulabilia
prose(|iii
;

bitum non servando, conversi eam in suis juribus injuriose impelnnt et molestant, illa nunc denegaiido |)ro libito, nunc illicite occupando. Pro|)ter quod eadem Ecclesia non immerito hujusniodi vacationem de|)loral imperii, de animarnin periculis,

qni facit magna, et inconcordiam in sublimibus, pacls semitas intendumus, (|ui(lqiii(l per
illins,
qiii facit

nuntios et procuratores |)arlium corum nobis novissime his dicbus propositum petitum fuerit, et responsum. Et quidem vencrabilis frulor nosler

qua;

pcccandi

libeitas ingerit,

ex inlimis

Luurenlius

e|)isco|)iis, ct

diloctus filius

Willelmns

longa trahens suspiria ingemiscit. Ex eo insuper quam dure, quam gravilcr matprna ejus visccra
qualiuntur, (luod,
i|isa

archidiaconns RoCfensis, ac Robertus de Baro procnratores et nunlii tui, a te plenariam potestafem


habenlcs, ut in nostro consisforio
negotia, et peterent
niret,
tiia

tani cluiros filios,

taiii

in-

pro[ioneront

clytos principes in suo sentiens utero collidcntes,

prudenter advertit tuam


Chrisliaiii [lotenler
ct

ct

[iraedicti

regis poten-

qna convevocationem tuam solemniter ad coronam ;


solemiiitate,

cum

liain, in Christi blas|jhemos,

et inimicos

nominis

ac universa et singulacirca
fidoliter ac prociiruront,

hmc gererent, ageront


por vcstros nuntios

magnifice more solito exerel

qiiae

cenilum,

in

|)io[)riuiii

grande domesticoriim
dissensionis

uc procnratores, ud lioc specialiler (le[)iitutos logi-

hdei detrimeiitiim tulibus coiitentionibus im[)licari.


liaic

ergo

et

alia

incommoda

time possent agi, peti ac etiam procnrari quibusdain coiisueludinibus prajlibalis, quas servan;

lOS
das in electione
nbi,

URBANI
Romani
caetera

IV

ANNUS

2.

CHRISTI 1263.

principis

asserebant

Apostolica illum, qui electus est a parte majori,


jiersona;

proposnernnt inler
te,

lam per electionem de

impedimentis cessantibus, denunliat

ele-

quando

et a quilius debnit, legilime cele-

ctum canonice, ac regem nominat,

parte aliqua

bratam,

quam

unclionem, coronalionem,
liroediclis

per consensum tnum in ipsam, inthronizationem in

sede magiiifici Caroli, el alia subsecutatibi eleclo,

noncitata, et ei favorem praestat, illique leriniinim ad recipiendam coronam assignat, etiamsi alter taliter electorum regni possessionem praesumpserit occupare sictit in eIeclionil)US Lotharii et Conradi, Olhonis et Philippi, ac aliorum pluriuin observatum fuisse dicebant.
:

coMSuetudinibus observalis, et nulH alii plenum jus, quoad proprietatem et possessioneni ac rein prsefatis rejjno et imperio acquisitum
,

gium nonien,
:

el imjierii

diadema indubilate de-

51.

Eisdem autem

praefati

rcgis

Castellce

beri et supplicaverunt instanter, ac iuter alia humiliter pelierunt, tibi et hnjusmodi nomen ad-

nuntiis pelilioni prffidict^e siiper debita justitia ex-

liibenda porrectaj insistentibns, nos

memoratum

consecrandum scrilii, el le per Romanorum imperatorem, adetcoronandum in vocalum, et defensorem Eiclesiae, ad iiisum diadema de noslris suscipiendum uianibus , sine dispendio ullerioris nioraj vocari, et Apostolicum pelilionem hujusmodi vatibi favorem inipendi
nos inungendum
, :

Roffensem episcopum, et alios tuos iirocuratores de iiraedictoruin fratrnm consilio duximus requireiidos, si vellent super pra;niissis subire tuo nomine nostrum et Apostolicaj Sedis examen. Qui
habito consilio responderunt, quod

cnm

sis

prin-

ceps Catholicus, nobis et EccIesicC RomaniE devotiis,

riis

lam

lacti

quani juris ailegationilius,

et

quam-

plurdnis

niliiloniinus praemissis protestationibus

lulcienles; ac diceutes ijisain per conlradiclionem

memorati

regis,

vei

electionem,

si

qua de

ipso

facta fnerat, utpole contra praetaclas im[ierii

con-

ipsam caput Christianitatis et fidei, tuamque matrein et dominam recognoscens nec intendas illius declinare judicium, in quibus illud subire debes, et de jure teneris elin imperio jusbabeas, ac regni Alemannia^, et ejus jurium possessionem
;

suetudines, post eleclionem tuani non cassatam, nec cassaniiam, etiam ab iis, qui saltem tunc nul-

obtiiuas
dati,

parati erant, in

quanlum

proedicti

man-

lumjus habebant

id

faciendi,

praesumptam non

debere alitiuatenus imiiediri. oO. Ex parte vero supradicti regis per venerabiles fralres nostros Garsiam Silvensem, et fra-

quod a te habebant, se vires extendunt, pro te ac tuo nomine, lanquam pro rege vero ac legitimo possessore, juilicium nostrum et Ecclesiae

Romanae

subire,

si

quis appareret, qui te super

pra;missis velit impetere, aut aliquid

quocumque
aliquod
in

trem Dominicum Abulensem episcopos, acdelictos filios magislrum Joannem capellanuiii noslruin archidiaconum Compostellanum, et Radulphum
de Podio Bonizi
et
ijisius regis

modo proponere
el

per

quod
salvis

tibi

possit

ina^judicium generari;
ctorilate,

semper

omiiibus

procuratores, actores

negotiorum gestores generales et speciales, ila quod occu|ianlis non sit melior conditio; inandatum liabentes ab eodem rege ad petendum pro ipso, et suo nomine a nobis, et praediclis fratribus nostris coronani imperii et assignari sibi diem ad recipiendam ipsam; et ad agendum, respondendum, defendendum et ad tractandum jura sua
et

officio, auhonore ac libertate sacri Roinani imperii, ejusque principum, ad quos specialiter spectat Romani regis electio, et quibus praejudicare non intendebant, vel alias quomodolibet derogare petitionem tuo praemissam nomine ni-

per oinnia jurisdictione, polestate,


dignitate,

hiloininus repelentes. Ecce,

fili

charissime,

dum

ad

petitionem

juslitia;

ab una parte proceditur,

imperii, et quidiiuid honori suo expedire videsive


in

nec ab altera judicio ceditur, sed ipsius prosecutioni conslanter instatur; nos qui sperabamus,

rent,

ordinario,

sive

in

exlraordinario,

judicio ageretur; fuit ei conlra propositum, eumdem regem ad prffidicta regnum et imperium a

quod per tuam et ipsius regis concordiam, et concordem snpradicti ordinationem imperii, desiderala?que quielis nobis serenitas arrideret,
in

principum vocem in hujusmodi electione habentium electum fuisse legilime, ac esse in ipsis regno et imperio |iotiorem, lidem insuper
niajori parte

judiciorum inquietos anfractus ingerimur, et expetilaj ju^titise instantia in ipsorum nos fluctus imiiellil. Ecce pacemexspectavimus, et non venit
:

procuratores et imntii electionem de

te

factain,

quiTsivimus bona,
offertur. Profecto
l)eriali

et

turbalio slrepitus judicialis


id

inunctionem
sis

quoque,

coronationem ac cstera

non

desiderabat Ecclesia; iin:

subsecuta ex eadem electione tua ex diversis cau-

auxilio

relevanda necessitas

non

id exi-

tam conlra te, quam contra eleclores tuos, et eleclionem ipsam o|ipositis penitus nullainesse;
uec
dicti

gebant lacene partes imperii occupatricibus exponon id requirebatChrisilae manibus direptorum


:

regis

electionem,

quanquam

posterius

slianitalis

iis

temporibus

miseranda

conditio,

celebralam, impedire poluisse, multipliciter allegantes


;

cum

instantia postularunt ipsi regi con-

quain intrinseca (civica odia) plusquam Tartaricae feiitatis afiligunt. Quibus potius debebatur, ut per
tractatus pacificos
Caesarei culminis acceleranda
capitis juribus

suetuin favorem, et debitam in hujusmodi negotio

justitiam exhiberi

apertius exprimentes

hanc

provisio

in

unitate

redinlegralis

fore justitiam debitam,


:

bus consuetum imperium in discordiaprincipumeliguntur, Sedes

hunc esse favorein in talividelicet, quod quando aliqui ad

imperii contra tot discrimina provlderet.


52.

Nos ilaque pacis cogitaliones

sollicite

cogiluules, ac de illius speranles omnipotenlia et

URBANI
iiniiiLMisa

IV

ANNUS
|iort;uit

2.

CHRISTI

1263,

109

viitiUe,

sub

qiio ciirvantur

(|iii

orbem

(nii

venlis imperat, et ad ejiis


;

nutum

stat

diiobus ex ipsis die praefixa convenientibus apud oppidum de Franchenford, intiis vel extra ipsnm

spiritiis

proctllariim

[lacis

Irnclatibns providimiis

oppidum,

in lerra (|ii;b dicitiir

Fraiicheserde, loca

insistentliim. El icleo liinc inde


et praedictis fratribns nostris
acta?

proposilis a nobis,
iii

(liiidem ad Iioc depiitata speci;ililer ab antiquo, ad

discussionem excoiisilio

deliberalionis iiidiiclis de ipsoriim

eleclionem ipsam procedi potest, et debet seciindum morem ipsins imperii aiiprobatum : et electione taliler ctddirala,
senserit
,

tam ad magniflceiilia; tua> pr;Esenliam, qiiain ad ipsum regem Castellaj nuntios deliberavimiis dead qiiod stinandos, qni vos ad pncem iiiviteiit dihctiim filiuni magislrum Guiilelmum capellannm nostrum arcliidiaconum in Ecclesia Parisiensi, virum uti(|ue providum, consilii malurilate conspicuum, a nobis ac eisdem fratribus pluride cujiis niuiii merito su;c probitatis acceptnm
: ;

('lecliis, si

electioni conaliciiios facta

ante A(|uifgranuni per dies

mora,

infra aniiiim et

diem

post cclebratam ele-

ctioiiem

eamdem, quaiido

electus

voliieiit, per
id ex offiet etiaiii

Coloniensem archiepi.^copiim, ad quem


cio

suo spectat, iniingitur, consecratur


:

coronatur

quo

facto

cuilibet

via

iiraecludiliir

contra electionem, vel electum,

jam regem Romavel etiam oppo-

indiistria,

et

fidelitate

nos et

ipsi

fratres

pleue

norum
nendi
:

effeclnm, dicendi
sed

ali(|iiid,

confidimus; ad tuam magnificenliam speci;iliter destinamus. Et niliilominus ciim sinuis omiiibiis


injuslitia debitores,

idem eleclus
coronalus

priediclo
[iro

modo

iniinctus,
ei

consecralus et
obediri, suo

rege habetur, et

nec debeanius eam iiersonis denegare sublimibus, qui super ipsa, etiam ab
humilibiis
reqiiisiti,

tan(|uam regi debet a

siibdilis el vassallis imperii


et

more homagia

Ddelitalisjuramenta

nostri partes olficii

non ne-

pnestari assignari civitates, ojqiida, castra el specialiter


iiifra

gamus,

te

ac
:

eunidem regem

Castella) citandos

decrevimus et te de saepe dictorum fratrum consilio peremptorie praesentium teiiore citamiis, iit
seciindo die Maii priino venturi A|)OsloIico conspectui per procuratores idoneos te proesentes, qui
tufe conscientige conscii

annum
:

castrum de Treveles, ac alia jura imperii et diema tempore coronationis ejusqiiod


si

dem

ita

qiii

de vassallis imperii
consiiela,
et

ei

ho-

magia non
(\\\x

[iraestiterint

non reddiillis,

derint civitates, castra

et alia supradicta,

legiliiuuin et pleiuim a te

ab imperio tenent eodeni, sunt eo ipso pri54.


B

dederit,

mandalum habeantad pacis Iractalum, si Doiuiruis ineundum; et ad procedenduiu iii i(iso


negolio prout honori Ecclesiae ac pensata
tanti conditione
talis et

vaiidi.

Et

si

votis

principum, ad quos spectat


convenientiiiiii,
divisis in

eligere, ad eligenduin
[ilures,

negotii sine offensa justitia> videDat.

duo

in discordia eligantur,

vel alter ele-

bimus expedire.
Septembris
.

apud Urbemveterem

II

kal.

53. Coinparuere coram Urbano et cardinalibus utriusque designali regis oratores, causacque argumenta explicuere cujusdisceptalionisseriem Richardo Ponlifex exposuit, utsiqu;o ab ipsiiis oratoribus pra;termissa ad causam stabiliendam, vel ad dissolvenda quae Alphonsus objecerat, haberet argunienta, in mediuin adduceret. Richardo in Romanorum regem electo. Qui ceelum terramque regit , is nimirum, B etc, ut supra, usque peti, et etiam procurari coram nobis, et eisdem fratribus proponere curaverunl quasdam consuetudines circa electio:

ctorum per potentiam obtinebit, vel ad prfEdictum comitem Palatinum, tanquam ad liujusmodi discordiaj judicem est recursus liabeiidus, ni forsan
super electionc vel coronationc hiijiismodisuborta
discordia,

pcr apiiellationeni vel ([uerelam praepriiici|iuni ad exanieii Sedis A[)ostoIicae,

dictorum

quo casu

ipsius est in tali

causa cognitio, defera-

'

autem is electus esse concorditer, in quein vota onuiium electoruin |iriiicipum, vel sallem duorum tanlummodo in electione praesencum nimirum duo tantum tium diriguntiira
tur. Intelligilur
:

coiiiitiis iiiterfuerint,

(|iiibiis

Ricliardi oratores

ejus electionem jure celebrari potuisse contende-

bant:idque adversus
arcliieii.
:

AI[ilioiisum,

Trevirensi

iiein

novi regis

Romanorum

iii

imperatorem post

ea promovendi, apud principes

vocem in hiijusmodi electione habentes, qui sunt septeni nuniero


pro jure servari
;

tantiim [iraesente Fiaiicofurti regern designatum In discordia vero is etiam reputatur


electus, de
tur, et in

quo

in loco

non

solito electio

celebra-

et fuisse

hactenus observatas a
:

tempore, cujus memoria iion existit secundum quas infra annum ct diem postquam vacat imperium, talis debet electio celebrari, quaciiiuque parte ipsorum anni et diei quam ad hoc idem
,
,

rum
dicli

termino de comniuni consensu dictoprinci|)iim non s