Vous êtes sur la page 1sur 578

;'

'^i^

II

f>S

'/:M:

.M

^. :.(<:

\^;:i.'

C/tSARIS BARONII

ANNALES ECCLESIASTICI
TOMUS VIGESIMUS TERTIUS

C.et

ouvrage, par

les

corrections et les addilions


la

Hoc

in operc lani

multa sunl aut correcla aut

considerables qui y ont ele operees, est devenu

addita,utidsuum Editores reddiderint.et quidquid

propriete des Editeurs, qui se reservent tous leurs


droits.
soit la

suorum jurium
idem aut
tatus, in

sit

silii

vindicent.

Itaque.

si

quis

Toule contrefacon ou imitafion

quelle que

furto ediderit aut quofjuo

modo

erit imi-

forme sous laquelle

elle se presente, sera

pour-

crimine

crit et

de injuria [lostulabitnr.

suivie rigoureusement,

conformement aux

lois.

BR

1864 t.23 c.l Roba

annales ecclesiastici
t.23

June 25,1991

,,,1111111
'"Slftj^-,

*^

r'
C/ESARIS
S.
OI).

R.

E.

CARD. BARONII
.lAC.

RAVNALDI EV

I.ADERCIIII
1

CtlNUHKOATIONIS OUATOtUI rHKSHY KHOltUM

AN

N
A
I)

ALE

ECCLESIASTICI
DENUO EXCUSI ET
NOSTRA USQUE TEMPORA PERDUCTl

AB AUGUSTINO THEINER
EJUSDEM CONGRKC-.ATIONIS PRESBYTERO, SANCTIORUM TABUI.ARIORUM
VATICANI PR^FECTO, KTC., KTC.

TOMUS VIGESIMUS TERTIUS


1286-1312

fft^^ /^/
5^,

PA.iti8ii.

APUD VICTOREM
via dicta

PALME,

biih.ioihilam,

Grenelle-Saim-Germain^ 25

BARRI-DUCIS, LUDOVICUS GUERIN, EQUES OKDINIS


TYPOGRAPHUS EDITOR
M DCCC

5.

SILVESllil,

L\M

Bf
'

'-'S

t.

SUMMARIUM
TOMT
XXIII.

MCr.LXXXVI.

1-b.

Rodulphus ai imperialp iusigoe accipiendum escitusab Honorio per Joannem episcopum Tuscuianensem in Alemannia legatum. 6-9. Jacobum et Constantiam regni Siciliae invasores, diris devov^t, et in eosdem contumaces interdiclo et iterato anaihemate animadvertil Honorius. IO-i2. Alfonsus Aragonius agit apud Pontiiicem pro retinendo regno. 13, 14. Tentaia conciliaiio inler Alfonsum et Carolum Valesium de regno Aragonio. 13. Singulare certameu seu duellum inbibei Honorius. 16-18. Veneli censuris soluti. 19, 20. Guido comes Montisferetri, el Henricus Castellae resipiscentes ab Honorio recepti. 21. Gadicensi episcopo opitulatur Honorius ; ubi de Alfonsi regis Castellae obitu. 22. Blancae reginee consilium de reiigiosa vita ineunda. 23. Relaxatur interdictum in regno Castellae. 24. Res Angliae et Scotia? perturbatae. 25-27. Jud;eorum insolentias in Anglia compescit Honorius. 28. Philippus Pulcher rex Francorum. 29. Viennensem archiepiscopum tuelur Honorius. 30-32. Henricura ducem Wratislaviensem Ecclesiae jura invadentem Honorius analhematizat. 33, 34. Res Syriae et Terrae-Sanctae. 33. Bellum civile inter Tarlaros. 36, 37. Carmelitarum decus auctum, et Ordo sancti Guillelmi amplificatus. 38-40. B. Ambrosii Sansedonii beata mors.

iJCCIJCXXVlI.

1-3. Ladislaus rex Ungarice

corripitur ab Honorio. 4-7. Fcedus inilum inter


8.

Carolum H Sicu-

lum,

Honorii IV papa3 obitus. 10. Perusini prope Gualdum arcem excitant. 11-13. Tartari infideles irrumpunt in Polonos et Rulhenos. 14, 13. Dux Wratislaviensisabinsectandoepiscopodesislit. 16, 17. SanctiThomae
et

.\lfonsum Aragonium reprobat Honorius.

Res

Syria?. 9.

episcopi Hereiordensis obilus el miracula. 18. Slartyrium puero illatum a Judaeis Wesaliae in

Germania.

MCCI.XXXVIII.

1-9. Nicolaus IV

papa electus Encyclicas dat litteras. 10-13. Alfonsum Aragonium et Siculos Caroli caplivi defensionem suscipit. 14-13. Legati Aragonii ad Sedem Apostolicam. 16, 17. Liberatur Carolus a captivitale iniquis conditionibus, quas Nicolaus rescindit. 18. De nuptiis inler Catharinam filiam Balduini H C. P. quondam iraper. et Michaelem imp. C. P. filium ineundis lilterffi Nicolai. 19, 20. Venetas inducit Nicolaus ad
rebelles

monet Nicolaus;

reddenda jura palriarchs. 21. Ugolini comitis miserandus exilus. 22. Imperii jura in Etruria auro vendita. 23. Translatio reliquiarum beati Virgilii Salisburgens. 24-28. Ungariam et Galliam ab erroribus conlra mores et lidem vindicat et in haereticos sanctiones renovat Nicolaus. 29-31. Sclavos ad obsequium Ecclesiie adducit ope Minoritarum. 32-38. Fidei propagandae maxime apud Tartaros incumbit Nirolaus. 39, 40. Terrs-Sauclai studet Pontifex.
41.

Nicolaus creatur patriarcha Uierosolymitanus. 42-44 IndulgentiaJ dalae visitantibus EccleS.

siam

Mariae Majoris Romae.

MCCLXXXIX.

1-Il.Carolus

II

regoum

Siciliaj

capescit, dato
el

vicissim collaia luier

Carolum

sacramento Romano PontiQci. 12-15. Officia Nicolaum ad Siculos demulcendos. 16-31. In Lusiiania

SUMMARIUM.
jus Ecclesiasticum vindicalur insignibus de reconcilialione exaratis Tabulis. 32-39. Conventa confirmat Nicolaus el Lusitaniam ab inlerdicto solvil. 40. Inita inler Sanctium Castellae et

Pbilippum Francorum reges concordia.


tuetur Nicolaus. 46, 47.

41 -4o.

Episcoporum
eveclus.
in

in Gallia et

Germania liberlatem

Kicolaus. 48.

Rodulphum Henricus ad ducatum


condita. 51, 52.
in

in?ignia imperialia poscentem

litleris

Romam

invitat

Cracoviae

49,

50.

Constituiio Ponlificia in

Monte-Pessulano instituit Nicolaus. Jacobitarum patriarcbam, aliosque epibcopos Orientales ad tidem ortbodoxain inviial. 37-64. Ad reges et populos Armenia^, jE hiopiae et Tartarorum dat litleras pancneticas. (-5 67. Trlpolis diruta a Saragratiam
53-55. HaMesi

cardinalium

Academiam

comprimendae

Iialia, et pietati

fovendae incumbit. 56

cenis, cajsi Cliristiani. 08-73. Solliciialusa legalis Ponlilex expedilionem in


indicit, certis datis legibus.

Terram-Sanctam

MCCXC.

1-6. Dat litteras Encyclicas Pontifex pro sacra expeditione. 7, 8. Classis

subsidiaria instructa

Venetiis defectu rerum laborat. 9, 10.


citatus.

11-16.

Quid inter

Francorumrex ad submittendas auxiliares copiassolliPontificem et Eduardum Anglia? regem couventum sit pro sacra

expeditione. 17-19. Legatio Poutificia ad reges Transalpinos. 20-23. Acla per legalos cum Altbnso Aragonio et aliis principibus. 24, 25. CajetcB oppugnatio per Jacobum Aragoniura.
26, 27. .Seditionibus

populorum occurrit, Guidouem comitem reprimit Pontifex. 28-32. Litterae ApostolicseadGallorumregemprojure Ecclesiastico tuendo. 33-30. Angliae regem pro Ecclesiae
libertate
et

juribus

litteris

38-40. Ladislaus rex Hungariae in deterius ruens

compellat Nicolaus. 37. Scotiae regnum Baliolo adjudicatum. Andream fratrem necat. 41-43. Ladislao
in
48.

Ungariam. 44-47. Dux Wratislaviaj veneno necatus. Minorita episcopus in Africam missus. 49-51. Judaeos, baereticos et pravas hominum sectas comprimit Pontifex. 52, 53. Academia Ulyssiponensis excilata et privilegiis aucta. 54. Miraculum circa Eucharistiam Parisiis.
morluo, legatio Aposlolica destinatur

Magnus rex

Gothiaj

moritur.

Rodericus

MCCXCI.

1-5.

expedilionem Terrae-Sanctae excitat Nicolaus, duce Eduardo Anglo. Excidium Ptoleraaidis, et universae Syriae, vitiis Cbristianorum ingravescenlibus. 19-22. De clade Syriaca litterae Nicolai ad Philippum Gallorum regem. 23-28. De eadem re litterae PontiOciffi ad Genuenses pro instauranda expeditione. 29-31. Consiliainiiareparaudis Syriae rebus. 32-37. Reges el principes Orientales et Tartarorum in Saracenos excital et ad fldem Catholicam hortatur Pontifex. 38-40. Regeiii Bulgarorum a schismate revocare nititur Nicolaus. 41-43. Regem et reginam Servia3 multis prosequitur officiis. 44. Contentio inepta
Christi fideles ad
6-18.
et Praedicatores. 45-49.

Veronae interMinoritas

Regni Ungarici successione in discrimen adducla,

occurrit Nicolaus per legaium invasores cohibens. 50, 51. Rudolphi

Romanorum

regis, et

Alionsi Aragonii obitus. 52-59.

Carolo

II

Bellum Siculum recrudescit, in quo insurgil Ponlilex pro rege. 60. In Siculi cleri mores corruptos animadvertilur. 61. Jura Avenionensis
Gratiae spiriluales laigitae
libertatis

urbis in Carolum transfusa. 62-66.


Ecclesiaslica3

violatores.

67.

Intestinis

68-71. Nazarelbana

domus

divinitus e Syria in

et acriter animadversum in populorum odiis medetur Pontifex. Dalmatiam translata.

MCCXCll.

i, 2.

Armeni a Saracenis impetiti auxilium aNicolao postulant. 3-5. Cyprum obsidione cinctum, a soldani morte liberatum. 6-11. Eduardo regi conditiones proponenti ad sacram expeditionem per lilteras satislacit Pontifex. 12, 13. Eduardo regi littera; Pontificiae de censu annuo
et 17. Nicolai IV papa3 obitus. 18-20.

de regno Scotico. 14-16. Genuenses a Siculorum rebelliura foedere abducit Nicolaus. Dissensiones de creando PontiCce. 21. Adolphus Nassovius

ad soliura Germanicum evectus. 22. Sancl* Cunigundis obitus. 23. Beati Alberti Carmelitae mors. 24. Florentiae patrata miracula ad Deiparae imaginem.

MCCXCIII.

1, 2.

Perusiura pro eligendo Pontiflce conveniunt cardinales quos adit Carolus rex
Pontificis eleclionem. 3, 4.

monens
Veneti
et

eosdem ad celerem
Genuenses

Bellum Gallos inter

et

Anglos.

5.

in Oriente inter se

dimicanU

MCCXCIV.

1, 2.

Cardinales ad Viterbienses dant litteras, ut eos in fide contineant. 3-7. Caeleslini papae

adventus Aquilam, ubi cousecratur. 15. Encyclica; littera;, et Acta Caeieslini papae quoad Siciliam, Syriam, et Ecclesiae bonum. 16, 17. Numerum cardinahum auget, conclavi futuro consulit, de abdicando Pontificatu sollicitalur Cajlestinus. 18-22. Abdicaiio Cajlestini, el de ea prajconium. 23. Electio Bouifacii VIII et ejus anteacta gesta. 24. Nazarethana aedicula e Dalmatia in Ilaliam divinitus advecta. 25. Bellum iuter Fiancos et Anglos. 26. Hsresis Fraticellorum. 27. Patriarchaa
eleclio. 8, 9. Caelestini

primordia

et sanctitas. 10-14. Caeleslini

schismalici Constantinopolis electio

Michael imperator coronalur.

MCCXCV.

1-6. BoDifacius alta meditalus Pontiflcatum inil,

Romsecoroualur. 7-10.

Liiterae Bonifacii de

sua

SIJMMARIUM.
electione. ll-lli. Ceeleslini
16-18.

III

poslsuam abdicalionem vilee genus, et obitus miraculis illuslralus. legem solvii a pcenis Bonilacius ob non solulum censum contraclis. regni delerlur. 20-24. Fcedus inter Carolum et Jacobum Aragoli. Mariii; reginse procuratio nium sub cerlis legibus initum. 23-28. De regno Majoricarum, et Balearibus insulis propriis
Caiolum
Sicilia)

regibus restiluendis aclum. 29-34. Nuplias contrabendas curat Bonilacius inter Catharinam iiiiperatricem Ciinslaiilinopolis el Fredericum Aiagonium. 3a. Siculi solvuntur a censuris.
30, 37.

Res Friderici

in

Sicilia, Rugeiii

in

Afnca atque expulsio Saracenorum

e Luceria.

Vcnelos, Genuenses aliosciue Itaiia) populos ad lcedus ineunduin allicil Bonilacius. 41 -iU. Reges Tiausalpinos ad pacein ailducere sludet per iegalos et litieras. 47-49. Res Chrisliana) in Syriaetapud Tarlaros. 50-33. Pontilicia; litterte ad reges Daniaj et Galliaj pro
38-40.

sanctorum auget Bonifacius.

luendis juribus Eoclesiae. 34-37. Disciplinam Ecclesiasiicara et Regularium inslaural, cullum 38, 39. Laurelanaj ledis altera et ullima transmigratio.

MCCXCVI.

1.

Petrus cardinalis paciarii munere missus ad populos Italia;. 2, 3. Guido comes Montisferetri Franciscana lamilioe adsciscitur. 4. Pisani ditioni Ponlificis se subjiciunt. 3. Genuenses et Venetos ad foedus invilal Bonifacius. 6-13. Fridericus Aragonius rex Sicilia; per nefaselectus, unde Bonifacius primum monitis, deinde pceois in eum animadvertit. 16. Ludovicus Caroli regis filius Minorita et Tolosanus episcopus. 17-21. Bello llagrante inler reges Romanoruin, Francoruin et Angloruni, Bonifacius inducias proponit, ad pacem bortatur. 22, 23. Constitutio Bonifacii ad reprimendos principes ab iniquis exaclionibus in clerum, unde regis Angliae furores. 24-32. Philippura regem paraeneticis litteris monet Bonifacius ad rescindendam legem Ecclesiffi libertati adversam. 33. In Toletanum archiepiscopum animadvertit. 34. Foedam
haeresim damnat Pontifex. 33. Missi ad Nazarenae
36. Henrici episcopi Ratisponensis pia mors.

domus

veritatem indagandam exploratores.

MCCXGVII.

1-7. Adventus Siciliee el Aragoniae


et

regum Romam, et Diploma Pontificium quo regnum

Sardiniie

CorsicajJacobo Aragonio datum. 18-24. Idem Jacobus signifer Ecclesiaecreatur. 23. Derestituendo regno Balearico laborat Bonifacius. 26-33. Columnensiurarebellio, etin eos Diploma
Pontificium.
34.

Libellus

Columnensium

in

Bonilacium, quorura comraenta diluuntur.

33-41. Ponlificia in schismaticos Coluranenses sententia. 42. Bellum inler Anglos el Fraucos

per inducias dilatum. 43-47. Philipporegi favet Bonifacius circa exactiones clericales, et alia jura. 48-32. Constitutioetdeclaraiiones de subsidiis conferendisa clero in bonura reipublicae
civilis, et

de aliis ipsi collatis regno Siculo dat responsum.


vocati. 58-67.

privilegiis. 53.

34. Contentio inter

Consultus Bonifacius de jure successiouis in archiepiscopum Lugdunensem et cives.

damnata. 57. Biterrenses in suspicionem haereseos Ludovicus IXFrancorum rex sanclorum Catalogo adjectus, Diplomate Ponlilicio ejus vitte gesla referente. 68. Sancti Ludovici episcopi Tolosani obitus. 69. Sanctae Margarilaj Cortonensis poenitentia et mors. 70. Siationes Urbis sacris indulgeutiis auctae a
53, 36. Fralicellorum secta inquisila et

Bonifacio.

MCCXCVlll.

1-tO.

cordias leges,

Ad bellum componendum inter reges Angliae et Franciae electus Bonifacius sancit conpacem firraat. 11-15. Rodulfo caeso in bello, Alberlus dux Austriae imperio
potitur. 16-19.

Romano

facius. 20. Auctoritas solvendce legis de gradibus consanguinitatis ad

Armenis auxilium postulantibus contra Saracenos praesto est Bonipapam spectat. 21. Inter
22.
Gratia;
et

regera Cypri

et

Teraplarios orla discordia.


creati.

privilegia

collata.

23. Tres

viri

insignes

cardinales

24.

Ecclesiarum jura

Philippi

regis

invasione vindicat

Bonitacius.

MCCXCIX.

1-3. Bellura in Siculos a

prosperi et inlausti.
flcata. 8.

6, 7.

rege Aragonio illatum et ipsorum clades. 4, 5. Belli Siculi eventus Pia;nesle in odiura Columnensium deletura et nova civiias aediet

Joannese Ceccano C.impaniam

Maritiraam infeslat. 9-11.

Regem

Daniae a cen12, 13. Ungariae

sura solvit, super impedimenlo dispensat, conira Barbaros tuetur Bonifacius.


infelix status, cujus regni successioni consulit Bonifacius. 14-21.

Regnum

Scotiae Apostolicae

Sedi vindicat Bonifacius, obsistente Eduardo rege


et

Ang'ia;. 22 24. Ecclesias

Cameracensem
ad
cleri-

Remensem

a principum injuriis tuetur. 23. Pbilippum


inducil.
26,
27.

regem

el alios principes

corum jura servanda

Oppidum Argentfe Ravennali

Ecclesiae

redditum.

28,29. Pace composita datur episcopus Pisanis. 30, 31. Anagninje Ecclesia; dat epi.^cupum, et optirae consulit. 32-34. Basilicam Lateranensem canonicis decorat, et Vaticanum novis sacerdotiis auget. 35. Livoniae Ecclesiis consulit. 36. De sepeliendis corporibus Bonifacii
Constitutio.
37, 38.

Regem Cyprium

conciliat

Templariis

et

Hospitalariis

Bonifacius.

39-42. Viros religiosos ad


facius.

propagandam fidem missos in Oripntem privilegiis ornat Boni43-46. Casanus rex Tarlarorum Christianus, Armenis auxiliaturus, praelio commisso

cum

Saracenis, eos penilus debcllat. 47. Flagitia Judaiorum in Germania.

IT

SUMMARIUM.
1-9.

MCCC.

Annus
Siciiia

JubilEei celebratur a Bonifacio

Friderici et Siculoium
in

foedere

nova pompa et magnificentia. 10, H. Genuenses a amovet Bonifacius. 12-14. Redintegrandis rebns Caroli II
15-19.

incumbit

Bonifacius.

Sludia Bonifeicii

pro

Carolo contra Fridericum.

20, 21. Carolus Valesius in Ilaliam vocatus a Bonifacio.

22, 23.

Ad compescendas

(actiones

missus in Unibriam lcgatus Apostolicus. 24. Matthaeus cardinalis legatus mitiitur in Elruriam pro sedandis lurbis. 2S. Conjuralio in Albertum Romanorum regera. 26. Prorogatee inducise

inlerAnglorum

et

Francorum reges.

^7-31. Jura

Ecclesiarum Narbonensis

et

Magalonensis

luelur Bonifacius apud Pbilippum regem. 32. Eboracensis Ecclesifc jura violala ab Eduardo delendit. 33, 34. Joaiines dux Brilannire expedilionem parat in Terram-Sanctam, quae,

recedenle

Casano, in poleslalem recidit Saracenorum.

33.

Cyprus inlestinis discordiis

laborat. 30, 37. Imperii

Turcarum

initia.

MCCCI.

1-3. In judicium vocalur Albertus a Bonifacio

cardinalis legatus in
regis. 11-13.

ob patralam Adolphi caedem. 4-10. Nicolaus Ungariam discordiis laboranlem missus, et rescissa electio Wenceslai Carolus Valesius dux generalis militiae Pontilicia; creatus. 14. Tusciae pacandae

ditione

additus legatus Apostolicus. 15-17. Carolo Valesio Januenses conciliat Bonifacius pro expe18-21. Sicula. P"ilii regum Hispania) natalium dignitate a Bonifacio donati.

22. Census exigilur ab

Eduardo solvendus.

23.

Nonnulla privilegia regi Angliae concessa a

Bonifacio. 24. Palriarcharum Orientalium electionibus consulit Bonifacius. 25. Haerelici supplicio affecti. 26-32. Philippus Galli rex episcopis et Ecclesiasticae libertati infensus a

Bonifacio redarguilur; unde discordiurum inter utrumque origo. 23-35. Malronae Genuenses adjuvant expeditionem in Terram-Sanctam. 36, 37. Gesta Cassani in Syria, ejusque mores et conversio ad tidem,

MCCCn.

1-10. Friderico

Aragonio regnum

Sicilias defertur

per fcedus inilum inter ipsum


11, 12.

et

Carolum,

unde Fridericuset

Siculi a censuris solvuntur.

Cum

Philippo

et clero

Gallicano ei

adhaerente expostulal Bonifacius. 13-15. InsignisBonifacii Constitulio de Pontificia poteslale. 16. Ab iniquis cceplis Bonifacius deterrere curat Philippum Galliarum regem. 17. Productum
inler Scolos et

Anglos bellum.

18.

Alberlus rex Romte in electores sibi inlensos arma capil.

19-25. Controversiis dirimendis de successionibus


Boiiifacius.

regnorum Ungarici

et Polonici

incumbit

26-28. Oppressores Tridentinse Ecclesiae reslpiscentes recipit per patriarcham

Aquileiensem. 29-36. Concilium in Hispania a Toletano archiepiscopo ceiebratum.

MCCLII

1-7.

Confirmatum Alberlo Romanorum regnum.

8-13.

Romanum imperium

ad

Germanos
et

Iraductuni. 14-23.
foedere inter

Regmim
et

Ungariae Carolo adjudicalum, rejecto Wenceslao. 24-28. Approbato

Carolum

Fridericum, huic regnuin Siculum tribuilur cerlis conditionibus

vectigalibus. 29. Sardinia et Corsica reslituunlur regi Aragonio. 30, 31. Ferdinandus Castellae

rex censuris solulus. 32. Controversis inler monachos et clericos composilfe. 33, 34. Legatus Apostolicus in Gallia arliculos et traclaluspacisexpouit, quibusrefragatiirPhilippus. 35. Cleri
Gallicani Philippo regi faventis in Bonilacium contumeliae. 46-40. Quid Boriifacius scripserit
et decreveril

tum

suse defensioni,

tum

Gallis inimicis emolliendis. 41-44. Bonifacii captivitas


et

et obitus,

ejusque meinoria acalumniis vindicata. 45-48. Benedicti XI electio,


exigit. 54,

ejus virtules
lidelilalis

ac primordia. 49-53. Beuediclus dat iucrepatorias lilteras ad Fridericum, a quo et

sacrameiilum
dictus. 56.

Carolum reges Siciliaj ornat privilegiis BeneEricum Daniae regeni a censuris solvit. 57. Thesaurum Bonifacii direplum recu55.

Fridericura

et

Orientalibus vacat Benediclus.


61-03.

perare nilitur Benedictus. 58, 59. Instaurands religioni, et tollendo schismati in provinciis 60. Felicia gesta Christianorum mililum contra Turchos.

Expeditio

Tartarorum

et

Armenorum

contra

Saracenos.

64.

Judseorum furor

in

Christianos.

MCCCIV.

1-3. Infelix exilus legationis Nicolai cardinalis paclarii

munere fungentis

in Etruria. 4-6. Flo-

rentinos elLucanos factiosos ad judicium Sedis ApostolicEC vocat Benedictus. 7.

Albertura

Romanum regem
et

a violandis juribus Ecclesi;e deterret. 8. Bellum Flandriae. 9-12. Philippum Gallos proceres in gratiara recipit Benedictus, ornat privilegiis, rescissis Actis Bonifacii.

13-15. In violatores Bonifacii Benedictus dal


regis Aragoniie de jure Sedis ApostolicLC in

Diploma excommunicalionis. 16. Sacramentum Sardiniam et Corsicam. 17. Regum conventus in


regera
Trinacriae

Hispania controversiis componendis.

18, 19. Fridericura

pacta
et

servare

mouet Benedictus. 20-22.

Beneficia et privilegia collata viris

Ecclesiaslicis

Ordinibus

Regularibus. 24-26. Patriarchu3 Orienlalis litteraeprofessionisfldeiad Benediclum. 27. Cassani regis Persidis obiius. 28-30. Carolum Valesium ad impeiium Constantinopolilanum recu-

perandura monet

et ad|uvai

Benedictus. 31-35. Perusii obilus Benedicti pap;e et miracula.


Siciliuj

36, 37. Cardinales,

Sede vacante, Caroluin

regem ceusura solvunl.

MCCCV,

1-7.

Eleclio Clementis

V ad

summum

Pontificatum.

8,9.

Clemens

recipit

homagium

Jacobi

SUMMARIUM.

Aragonii. 10. Fridericus metu perculsus agit demisse cura Clemente. Il-t3. Clemens cardinales Lugdunum accersit, ubi coronatur. 14. Creatio cardinalium. l!i. Venceslai regis

Boemiae obitus, cui succedil filius. IG. Olto dux Uavariai afTeclal Ungariam. 17. Ecclesiarum depriBdator ia Sueciaullione divina peril. 18. Haeresis Dulcini. 19-21. Labores etfruclus Evangelici Joannis Minoritae apud Tarlaros.

MCCCVI.

1.

Terr.'r-Sanc'ie

nonnuHas revocat, vel temperat Ciemens. 2-5. Ad expedilionem Carolum Valersium el Venetas excilat Clemens. 6-8. Diploma regis Sicilia? do boinngio Sedi Apostolicaj reddendo. 9. Clemens Lugduno Hurdcgalam repetil. 10, 11. Itpgnum
Bonifacii Constilutiones
Sardinia' el Corsicae stipendiarium Sedis Apostolica) Jacobo Aragonio tradilum. 12, 13. Curas

augel Clemens pro Terra-Sancta,


ludicio a

et

pro Armenis. 14. Episcopi Glasguensis

et

Canluarensis

Clemente

postulali. 15. Roberlus Brusius

regnum

Scotiae occupat. 16, 17. Suecia el


in

Boemia

intestinis discordiis laborant. 18.

Damnati Beguardi
19. S.

Synodo

Coloniaj. Basileensis

episcopus ad Moguntinam sedeni translertur.

Nicolai Tolentini pia mors.

MCCCVn.

1-7. Pictaviura contendit Pontifex, colloquiura cura regibus init de Syria) rebus, el de

Con-

slanlinopoli iraperio vindicando, pluribus ad

hoc

datis incilamentis el

litteris.

8, 9. Inita

Boni'acii meraoria darananda Templarios coeplee. 13. Eduardi regis Angli obilus et laudes. 14. Regnum Navarrae capil Ludovicus. 15-21. Regnura Hungaricum Carolo adjudicatum per Diploraa PontiGciuni. 22. De virlulibus et miraculis Ludovici episcopi Tolosani jussa inquisilio. 23, 24. Rex Siciliae aere alieno gravatus ad Ponlificem recurril. 2.^. Blanchae S. Ludovici filia; spirituales gratiae a Clemente collatae. 26. In praesules desciscenles ab oflicio animadvertit Clemens. 27, 38. Constitutiones disciplinares. 29. Episcopi et preedicatores missi ad Tartaros. 30. Tartarorura raores et superstiliones.
agit

fcedera inter Belgos, Francos et Anglos. 10, II. Philippus de

apud Clementem.

12.

Inquisitiones

in

MCCCVUI.

1-8. Inquisitio in Teraplarios et Indiclio

Concilii Viennensis. 9. Dulcini hJBresiarchae exitus. 10,11. Lateranensis Basilicae Romae incendium. 18-13. Rebelliones populorum Pontificiae ditionis. 14-16. Ferraria contra Venetos vindicala. 17. Perusina et Coirabricensis Academiae. 18. Privilegia collata a Clemente. 19-21. Caeso Alberto Henricus Luxemburgensis eligiiur

rex

Romanorum. 22-28. Caroli successio in regno Hungarico et de ea re publicum Monumentum. 26-29. Regem Rasciorum schisma deserere meditantem litteris et legatione allicit Clemens. 30, 31 Regem Tartatorura ad fidem Calholicam excitat. 32-36. Litterae Aposlolicae ad
.

Hospitalarios pro Terrae-Sanctae defensione. 37, 38.

Regnum

Cypri componil et munil Cle-

mens.

39. Privilegia collata, et obitus beatae Clarae a Montefalcone.

MCCCIX.

1.

Gestorum hujus anni compendium. 2. Sancti Bertrandi Gonvennarum episcopi translatio. Questiones adversus Templarios habitffi. 4. Philippo rege urgente de Bonifacii memoria institula questio. S. Academia Bononiensis privilegiis aucta. 6-8. Ferraria a Venelis oppugnala Romanae Ecclesiae restituitur. 9-14. Ludovicus coronalus rex Romanorura legatos ad Clementera mittitpostulans imperiura ; de quo raulti Iractatus et acla. 15, 16. Ungariara optirais Conslitutionibus munit legatus Apostolicus. 17. Caroli II regis Siciliae obitus. 18-22. Succedit Robertus qui dat juramentum fidelilatis Pontifici. 23. Corapositffl controversiae inter Roberlum et Fridericum. 24. De Pisis et insula llva tradendis Jacobo Aragonio. 23, 26. Expeditioni Granatensi contra Saracenos Clemens favel. 27-32. Res gestae in eo bello. 33-35. Expeditionis
3.

contra Saracenos in Syria eventus.

MCCCX.

1-7.

litatem

Henricus rex Romae dat regem Boemiae filium Joannem et imperium sumpturus jurat fidePontifici. 8-16. Henrico venturo in Italiam Cleraens conciliare nilitur populos.

Ilaliam ingressus. 22-29. Oralores Ferrarienses apud Pontificem eorum fidem obslringunt. 30-32. Veneta Respublica in discrimen adducta civium conjuratione, ac liberata. 33, 34. Philippum regem Lugdunensibus conciliat Pontifex. 33, 36. Foedera inter Gallos el Belgos firmat Clemens. 37, 38. De Bonifacii fama questio instiluitur per Diploma Ponlificiura. 39, 40. Arnaldi a Villanova errores et scelera. 41. Concilium Viennense

17-21. Henrici in
civitalis

ad sequentem

annum

extraclum. 42. Salisburgense Concilium. 43. Rbodus ab Hospitalariis

erepta Turcis. 44. Redindegrata Granatensis expeditio inSaracenos.45. Constitutio de observandis interdiclis Ecclesiasticis. 46. Minoritae in factiones divisi compescuntur. 47. Cardi-

nales creati.

MCCCXl.

1.

Henricus rex Mediolani ferream coronam accipit. 2-4. Guelphorura et Gibellinorura factiones recrudescunt obnitente Henrico concordiam reducere. 5. Creraonenses, Genuenses, Tarvisini ad obsequium Henrici adducli. 6-18. Legati cardiuales
in Italiam

missi coronaluri Henricum

VI

SUMMARIUM.
Poniificis cum instructionibus circa ritum coronationis servandum. 19, 20. Sacramentum prajstandum ab Henrico. 21 Legatus Apostolicuscomponendis Italiae molibus intenlus.

nomine

22, 23. Brixia el

seditiones.

Genua ad lleurici obsequiuni adduclse. 24. Excitalse iu Ecclesiaslica ditione 25-32. De memoria Bonilacii Diploma Ponliflcium in gratiam Philippi regis emisPhilippum per integrum
relata. 50, Sl.

sum.

33-49. Acla Bonifacii in

Quomodo actum cum

Bouifacii violatoribus et calumuiatoribus. 52. Sollicitantur episcopi ad Concilium Viennense.


52. Qiiesliones habilK de Templariis. 54.
sulis

Coeptum Viennense Concilium. 55-65. Sermo praeconspicuus de rebus in Concilio pertractandis. 66-70. Litterai Apostolica? contra fcedas
.

Dulcini hsereses. 71

Nova3 baeresis origo et progressus. 72. Lithuani grassantes in Christia-

nos puniuntur. 73. Venetorum dissensio et infelix GrEecEe Ecclesioe status. 74-76. Exorta iuter Genuenses et Hospitalarios discordia. 77. Armeniae et Cypri reges conciliati, et privilegia
,

collala.

MCCCXll.

1-9.

Templariorum Ordo extinctus, eorum bona addila

Hospitalariis. 10-16. Bonifacii

memoria

a calumniis vindicata in Concilio et restaurata. 17, 18. Begardi haeretici damnati, quorum singuli errores refelluntur. 19, 20. Errores Petri Joannis Olivi damnati. 21. Damnati foederatores et alia salutaria sancita. 22. Indicta expeditio in Saracenos. 23. Disciplina Ecclesiastica et

Regularium instauratur.
Viennensis. 26, 27.

24.

De exemptione Regularium conspicua


et

tractatio. 25. Finis

Concilii

Episcopis benemeritis privilegia

inobedientibus

poenee.

componit Clemens. 29. Composita controversia inler regem Francorum et archiepiscopum Lugdunensem. 30. Tumultus Valentiae. 31-43. Gliscentibus discordiis in Italiaj urbibus, Henricus coronatur Romae imperator, et dat juramenta. 44-47. Henricus imperator fasdifragus vexat ditionem Ecclesiae, in Tusciam pergit. 48, 49. Philippus princeps Tarentinus ad sanctam expeditionem incitatus ornatur privilegiis. 50, 51. Philippus rex Francorum ad Syriae expeditionem se accingit. 52. Civiles turbee in Ungaria. 53. Expeditio in Saracenos Granatenses Ferdinandi regis morte interrupta. 54. Cardinales creali.
28. Intestinas

in Anglia discordias

ANNALES ECCLESIASTICI.

HONORII IV ANNUS

2.

CIIRISTI 128G.

dum

Rodulphus ad imperiale insigne accipienJoannem episcopum VolveTusculanensem in Alemannia legalum.


d
.

collatione prjebabita, et

iis

quae circa btec atfen-

excitus ab Eonorio per

baliir Cliristianae salulis aniuis inillesiiniis

ducen-

denda putavimus, perpensa deliberatione discussis, excellentiffi regia^ ad petitas unctionem consecrationein et coronationem imperialis diadematis in
,

tesimus octuagesimus sexlus, Indictione quartadecima cum Honorius a quo Rodulpbus iit anno superiori vidinius, iinperii coronani flagitarat
, ,

Basilica principis
a iiobis,

Apostolorum de Urbe recipiendas Domiiio favente seriiioni, festuin Purifi-

cationis B. Virginis

primo venturum de ipsorum


(i).

justis

ejus

votis

morem

gerere decrevit;

quas

fiatrum consilio assignainus


2.

Apostolicis litteris iilustranda sunt, quibus


iifex,

Pon-

Quod

si

forsan inleriin,

quod

absit, aliqua

ubi nonnuijis verbis de sacerdotii et imperii


pralusit. ad excipienda oriiain Basilica S. Petri

diflicultas

mutua conjunctione
menta imperialia
cationi B. Virginis

emergeret, quo! tuum ad prajmissa in dictotermino impediret adventum quodcumque


,

diem
' ,

Purifisi

aliud ad hoc
silio

sacrum

praefixit

ac

nova
bor-

aliijua difficullas eniergeret, coiisilio

Joannis Tu:

scuiani episcopi cardiiialis


tatiis

componendam
ut

, de conJoannis episcopi Tusculani (()uem probatcC utique discretionis virum scientia praiditum et virtute; ut libi ab

tempus duxeris eligendum


fratris

venerabilis

noslri

vero est

Rodulpbum,

qua par

erat poiiipa

et ap|)aratu

ad celebritatis augendain majestatem


etc.

invio praicavens, tuos ponat gressus in via , teque in tiiis oiiporlunilalibus consilio dirigat, et auxilio
fulciat elTicaci
;

se

compararet Honorius
regi

ad tuaj petitionis instantiam Icga-

charissimo in Christo
illiistri.

filio

Rodulpho

Romanorum

tum in Alemannia, ac quibusdani aliis parlibus duximus depulaiidiim id nobis adeo mature pro)

Nu|)er venerabili fratre nostro H. (Henrico)


,

liensi

Maguntinensi arcbiepiscopo lunc episcopo Basipropter boc a tua magiiificentia destinato in nostra et fralrum nostrorum ijraisentia tuo no,

nuntiare |irocures, (|uod nos et fratrcs eosdem, Dcoactore, inveniio valeas, prout exigit uegolii tantisolemnitas,ad pra;dicta i)rosequenda
paratos.
:

mine cum

instantia postulante

ad

unctionem,
coronatibi teriiii-

Eia ergo, princeps inclyle, age sollicite ail bonoris tui consummandi solemniasic tepi;E|iara
((

consecrationem

et ini|ierialis (liademalis

sic (lispone

ut

neqnaquam

transeat

taiii

prompta

tionein de iiostris rccipiendas iiianibus

num

assignari

noscumeisdem

fratribus diligenti

paterni favoris incfficax;sed in eodem termino , vel saltem alio quem 'libi , ut , pra;miUitur, videris opi)orluniim juxla
,

exbibitio iiostii

magnifipalalus

Hou.

I.

11.

Ep. Liv.

centia;

tuaj

decentiam

sic dispositus

sic

(1)

Ad hunc annum

eum m

illuil

Riiveiinatense inscripserint,

referunt Conciliorum collectores Concilium a Bonifacio Ravennateusi arcbiepiscopo et suirraganeis celebratum suspicari merito possct Uavenna; habitum fui.se. Id vero si quis
i-epulaveril
'

sed

auictoritate IV Coucilii

Uavennatensis

a Ilaynaklo

archicpisropo hahito Ilouonia; anno Mcccxvii. In

Prajfaiione lone

editic per fralrem lionifjciuiii Havenuatensem ari;hicpisco|ium Forolivii iii provinciali Conciliu. Iiisuuer r hoc annu celebrati legitur Actuum Concilii I.ecta;, et pulilicata' fueruut prajdicta; Constitulioues in choro supcrioii S .MercurU Foroliviensis, et ordinata; et conUrmala; sub anuo Domini mcclsxxvi, Indict. ,\iv, die octava mcnsis Julii . Ilis prcccipue demoustrari "*"'"^' arbitror Concilium istud ForoUviense potius quam Raveunatense a])pellai'i oportere. Ma.nsi.

erroris ar^ueretur ex enini ejus Cuncilii perlecta! enim 'eius Cuncriii npHo^i
i

asseruutur Constitutioncs
hujus

Ann.

Toiius

XXUI.

Rayn. IV.

,, , ,

HONORir IV ANNUS
occurras, qaod tno volo in iiraMnissis
tiva cx eodcni favore nostro
iiiipleto,

2.

CHRISTI 1286.
simus commissae
fidelibiis

vo-

iiobis custodiae universis Cliristi


ct

coinmoiia efficaciler,

debitores,

ad debitum exsolvendum

Deo
S.

aus|iicc

consciiuaris.
kil. Junii,

Datum RomiB

apiid

hujusmodi per nos

ipsos circuire

Sabinani
3.

anno ii . Eodem aigumenlo ati Olliones duos AlbcrII

gulas regiones, fratribns nostris saiicttB


Ecclesiac cardinalibus, viris elcctis ex
viris

nequeamus siuRomanai
millibus

tum

et

Coriraduin inarcliiones Brandcbiirgeiises


et

'

scienlia
,

praedilis

cl

virtiite,

iionnuuquam

Liidovicum
Palatiiiiis

Ilcnricum duccsBavarix,

et

comitcs
,

rcgna

noiinunqnam provincias aliquas deccrnaillis

Ulieni

Mciiardum ducein

Cliariiili;e

nuis, cos iu
tes noslrae

coiisUlueiido lcgatos, ut ipsis par-

rcf^em Boenii;c,

duccm
datm

Saxoniai, aliosque Alemaii-

soUicitudinis prudenter exscqucntibus


iiiibi

nos et Slawos
[lerii

i>rinci|)cs;

clectorcs
,

litttia;

lum archic|)isco|ios iin% ut ad stipandiim


ornan:

el

imuiincnli;i
,

s;ilubritcr

dirii;ciitibiis
,

in

eisdcm

Cicsarem

ali|ue imiicrialis consecralionis


sc accingcrenl

porlanlibus onere partilo sil levius injuiictumqiie nobis ministerium pcr iios et ipsos
coniniodiiis et utilius impleatur.
5.

dam pompam

ad quos eliam Tus-

culauum episcopuin lcyalionis niunere decoralum transmisit ^ De qna legatione Annalium Colniariensiiim anctor
li;cc

Cousideranles itaque
exactis

partes

Alemanniffi

longius
tuiii

jam

temporibusnon

fuissc pcrlcga-

tiadit
\ni\)iB

'

Eodcm

teniporc

Scdis Apostolicac, praescrlim missuni de bitere

legatus a latcre doiniui

inissuscum pleiiaria potestale Basileam veuit, cldominuni Basileensem electnni coiisecravit , Vernm gcssisse Joanneni lcgali iiuinus in finitimis etiam regnis, Boemia, Dania, Succia Polonia', et Pomerania, declarat Pontificium Rcgcstum, dnin posl memoratas litle,

visitatas,su|iplicationcinsupeicliarissiniiiiiClirislo
filii

noslri
lioc

Rodulphi regis
niultiplicatac
;

Romanorum
petitionis

iUustris,

ad

iiost

iiislanUain

insislenUs iuducti
iii

aliqucin de ipsis fratribus, ut

dicUs parUbus lcgationis fungatur ofticio, et

memoratum regem
venturum

ad recipiendum, ut proponil,
,

ras Ajiostolicas

quibiis lcgationis gcrentke


,

pro-

de nostris nianibus imperii diadcma, Deo actore

vincia ipsa
tentia

demandata est adjicitur eadem senad eorum regnorum ac provinciarum


|irac

in suis opportuiiilalibus consilio diri-

gat et auxilio fulciat, delibcravimns (lestinaudum.

prcesnles scripluni^ Id vero

cajtcris ei iiiunus

imposuit

*,

cuni a Rodul|dio

fl;igitatus esset,

ut

Ideoque ad pcrsonam tuani quani niullis virlutibus in su;e abundantia bonitatis sic virtutuin Do,

ejus consilio in instruendo imperialis inaugurationis apjiaratu fulcirelur.


4. Venerabili
fratri I.

minus
rcctus

insignivit
iii

ul

sis

in

consilio

providus
iii

judicio, rigidus in censura,

zelo so-

cpiscopo Tusculano,

brius,. et

slrenuus in agendo, deliberaUouiscxitum


,

Aposlolicafe Scdis legato.

dirigcntes
coiisilio

ct te

ad praemissa de iiisoruni fratrum


,

Subil assidue nostra^mentisarcaniim plena

deputantes

circumspecUoni
pleiiffi
,

tuae in dictis

et anxietale iion

vacua consideralio
doiiius

illa tcrribilis

p;irlibus
iiiibi

Alcmanuiae

lcgalionis ollicium, ut

qua nos ad
advertinius,
Proplicta

illius

cujiis
:

cnstodiam de|iutatos magiiitudinem cnm stu[)ore


, ,

evellas et deslruas

dissipes ct disperdas
cailestis infusio, et

aeditices et plantes,

prout gratiae

miratur Isracl 0, inquieus ijuain luagna cst donius Dci Cumque in cjnsdem consideratioiiis cxamine residenles opus ;cslimamus iiijunctiim, iinstiarnm mctimur virium (|iianlita1

tua

tibi

provideutia miuislrabit,

duximus commit-

tcndum.

Quocirca frateiiiitatem tuain


el

monemus
tibi

rogamus
scripla

hoiiamiii altcnte
qiuileiiiis
,

pcr Apostolica

tibi

tem non suflicienlcs viitntuni sumplus dispungimus, ct nierita comparamus stupeiitcs atlendimus, quod supra vircs nostrasest, nobisimmincre negotium, qnoilquc soli proculdubio port;ire nequimus sed siipcrest nobis spes in solo auxilio divino icposita ad quod humiliter recurrentes
,
; :

laboris

mandantcs, bujusmodi

impositum
,

onus

devote suscipiens

illud sic

soUicite, sic virilitcr et laudabilitcr exscqui studcas,

(|Uod

diviiia

lavcntc

clcmentia tnos labores

et

sludium dcsideratns

commendet

effectus
,

tuque

proiude rclribiitionis lelcriuB praiuiiuiii

et laudis
,

devotius imiiloiaiiiiis,ut

ille, (]iii iiobis

uiiiversuin

muudnm
ac uliliter

custodieiidum credidit, illum stiidiose custodire conccdat. Siibcst etiam Jelro


,

pncconiuni mcrearis. Nos enim sentcntias quas tulcris in rebelles, ratas habcbimus el facicmus
inviolabilitcr observari. Dat. Roapud S. Sabinam II kal. Juuii, auno ii. De hac quoque legatione Joanni Tusciilauo episcopo commissa, ad Joanncm tit. S. Cccilia) presbytcrum cardin. iii Calliis legatum littcras dcdit ',

actorc Doinino
niffi

Moysi cogiiali coiisilium


nentis, ut ex

illiini

coiisultius ailnio-

omni plcbe

viros potentcs et

Denm

timcntcs, in (luibus

sit vcrit;is, et

avaritiain ode-

rint, eligat, ipsos^iiie coiislitiiat

caiidum

ad p(q)uluni jmliut sic impleri Omnipoteiitis imperium,

atiiue ulriusque legatiouis limilcs circumscripsit,

ac ipsius possint siistcnlari pi;ecepta, et ad loca sua cuin pace populus reducatur. Hiijusmodi saiie
consilio
et

nos scdulo

commoncmur

ut

cnm

nc altcr provinciam altcrius invaderet. llic porro adilcndum vidctur de nieniorato Joaiine card. cpisc. Tusculano crealo ab Houorio luec tradi a
PtolenuT!0 Lucensi
'
:

Hic unarn solain ordinafecit,

Ilon.
III.

1.

II.
''

cur.
6

Ep. LV.

Reg. posl eamd. Ep.

tioiiein fecit, in
=

qua
l'to1.

unum solum cardinaieni


Luc.
Ilisl.

Lili. ii.
Jii.

Ep.

Aiinal. Colaiai'. par.


11.

>.

''

lieg. posl

Ep. cur.

Ep. cur. IV.

Ead. Ep. XI

Ecd.

.Ms.

I.

sxiv.

c. 14.

HONORII IV ANNIJS

2.

CHRTSTI 128(i.
expedirc viderimns, nclore
etc.

quem vidflicct (iominiiin Joannein Bnctamaiium episcopnm Tusciilanum insfituit . 6. Jacobum et Constantiam refjm Sicilice invasores diris dtvovct, et in eosdcm contunwcesinterdicto et iterato ariathemate animadvertit Uonoriiis. rt porro Hoiiorius jiisla nddulphi petiia
,

DoActuin in Urbe ante Ecclcsiim S. Sabin.c in die Coense Domini, Pontififacti siiaserif, ct

mino, procedemus,

caliis nojtri aniio

Contempsit Jacobus Pontificia impcria, ac Sicnlain coronam qiiaiii Alfonsus major natii
8.
,

admisit, atque insi^Miilius

iniiieiii

ipsiiin

sc roiii-

fraler

Gallico

dislracfiis

bello,
,

mitiirum

est pollicilus,

ita

Jacobum
qni

Petri fiiium

contra Carolum Valesium

in(|ne Aragonia (|uem a Martino IV

tyrannidis pateriiie iiffiredem,

Siciii.T

sceptra
'

per nefas corripiierat

anatlieiiiate
,

(iefixit

ac

creatum rcgcm vidinius, dcfciidenda ciiris impliciliis liicri non iioterat, corripuil'; rcgi.Tqiie inuiiclioiiis

malrem

illins

Consfantiam
iis,

Maiifredi

tyranni

lionoribus a Cefilialiidensi et Neucastrensi

filiam, a Marlino IV

qui Siculos in reljeilione


(laliici

episcopis solemni
dit (1).

pompa
*
:

atfcctiis

solinm conscenaiiony-

adhrrrerent, et regi Siciliae

generis bellutn
;

Qua

(le

re ha;c reruni Sicnlariim

moverenl,
dicio,

infliclo,

devinctos leneri proniiiifiavit


inteiilato(|iie

mus

aucfor Iradit

Anno ab

Incarnatioiie

recurrente Cceiue Dominicai die,

jn-

Doinini mccLxxxvi, in die

Purificalionis Virginis
inajoribiis,
ct

monuit-, ut Sicilia) iiisula faccsserent, respiientibiis imperia divinanim humanarunu|iie poenarum terrorem objeclt.
et

convenienliiius ex
dicis

proposilo

syn-

regis

omnium Siculoriim, Jacobus filiiis Petri Aragonum vigore teslamenti geniloris siii
nimiriiin
conficlique),
in

Honorius etc. ad cerlitudinem praDsenlium, menioriam fulurorum. Quia Conslanlia et Jacobus sa?pedicli tnrba

(iniqui

regein

Siciliie

coroiiatur. Ipse paterni moris

Uonem
pter

et

rebellionein prsRfafas fovere, nutrlre, ac

non imnieinor, gralum se oniiiibnsi)ra!buit,Siculoruiii animos, quod potissimum est regnantibus, immensis donis va-

etian) pro viribus

augumenfare non cessant, (iroquod pncdictas excommunicationis ipsius prffidecessoris (nimirum Martini IV) sentenlias,
sicut
prffiinillifnr,

riifiine hondribusquasifiiiiiciilo rcgia; liberalilatis

allexit. ILtc auctor Jacobi parliuni sliidiosissiniiis


:

sed ad flagitium,

qnod hisce verbis ornat,

incurrisse

noscuntnr; qnia
niliil

ulciscendiini
nicae die liac

Honorius sacro Asccnsionis Domiilinm sentenlia percnlit ^:

eliam iidem

Constanfia et Jacobus, quibiis

omnino

regno SiciliiB, vel insula, seu aliqua parte ipsorum, prout praetacti ejusdem praedecessoris processus manifeste declarant, et nos nihilominus decernimus, et etiam declaramus; et insulrc pra?fatffi incuinbuiit, et alias
juris competit in diclis

et

Honorius etc. Ad certitudinem praesenlium mcmoriam fulurorum. De colubro regulusjirodiit, et de patre nefilius

qnitiae

iniquitatis exivit;

qnondain

Pelri olim regis

Jacobus videlicet Aragoiium, persecutoris


:

ejus partes per


et

gentem suam turbant, impetunt


et

Ecclcsiae inanifcsfi, filius . Et infra


siine propria et
nia,
lic;e

molestant

nos eosdem Constantiam

Jaco-

Qui novisSiculorum ipsorum duclus insa-

bum,

ac Siculos, praesente hac mullituiiine copiosa

non

Hiie divin.ii m.ijestalis offensa ac Aposloclaraj

fideliuin,

denunliamus ex causis

picBinissis exconi:

municationis
prnefato

vinculo innodatos
Sicilife,

attente

ino-

nentes eosdein, ut iidem Constantia et Jacobus de

memoria; Caroii et conlemptu coronari, vel vcrius execrari se fecit in regem


regis
Siciliae

Scdis, ac liajrediim

prajudicio,

injuria

regno

vel aliqiia

parte ipsius se

prffidicti regni, soliunuiiie

conscendere, verecunprffisuinpsit;

nullalenus intromiftant; sed infra festiim Ascensionis

dia qualibet a se penitus relegata,

Domini priino venturum, quod

eis

ad hoc

pro peremptorio assigiiamus, de insula ipsa cuin tola eoruni geiite peiiilus exeant, ad eam contra

seque regcm Sicilia; nominans, re-gio sigiilo abufifur, tilulum regium exiiriinenle, prout lilferaruiii suaruin inspectio, ct sigilli, quo signabantur,
imiuessio plenius prolifentur. Nos igitur cjusdem
Jacobi pra>suiiipfioiieiii tam tenierariam el superbam, ac ejus ini(|uitafcs, dolos, fraudesque innlliplices abominabiliter deteslantes; ac ipsiim declaraiitcs,

eamdein Ecclesiam hairedts prajfati regis Sicilia? nullo un(|uam lemiiore reversuii. 7. Prtccipinnis quo(]iie Sicnlis memoratis, ut Constantiam Jacobum et gentem pra;dictos, de insula ipsa infra euindem terminum prorsus expellant, eosque uUerius inibi non adinittant alioquin contra Constanfiam Jacobum et Siciilos
, :

eldenuiitiantes excommunicatioiiis vinculo

iniiodatuni, de fratrum

nostrorum

coiisilio cassa-

mns,

et

irritamus vel polius cassuin et irrilum


exlilit

ipsos spiritualiter et temporaliter, et specialiter ad

nuntiamusquidquiilcircapra;fatumJacobum

reddendiim eosdem

Sicnlos provisionis

[iradafa!

per iiiicfioncm, iino verius execrafionem, et coro-

Constitntionis expertes,
Ep. cur.

quando
i.

et

prout qualitas
Siirit.

'

Lih.

II.

I.

inil.

1.

11.
i.

2 Lib.

Ep. cur. x.xvii.

pag. 58.

et

alii.

l.

Ms. coaiil. Ubal.

de

rcb.

Siculis

Lib.

Ep. cur.

(1) Praeter episcopos

pcrcgisse notat annalista, tertius paritcr adfuit Pbilippus tholoma-us de Seocastro aflirmat llistor. Sicul. ca[.it i;ii,
libus recitatis, de Squilacensi mentio nulla
lial,

Juannettum Cephaludensem, et Tancredum Neucastrensem, quoseolemnem coronationem Jacobi in regem Siciliaj S(piilaceusis, ut non Fazelus tanlummodo, sed qui lunc in Sicilia agebat, Bar-

Hcrum

llalic.

toni. xili, col.

1117. (Juodiautein in

litteris Ponliliciis,

hic in

Anna-

idco furtc coiitigit, quod intcrim vcl ad Ecclesia;

comniuoionem

redieril, vel forte obicrit.

MwJSl.

HOXORII IV ANNTJS
nationem
suniptuni.
loca, ad
Sicilire,

2.

eum

CHRISTI 1286.
aucloritate Apostolica innovantes . Et infra
auteiii
el
,
:

hiijiismocli,

quas recipere de facto non


inceterea, castra,

melnif. ot (|nas nliqne constat nullas esse praeCivilates

Cephaludensem
et
et

ca'teraqne

alios episcopos,

praelatos,

Neucastrensem ac qui ejusdem Jacobi


\>\\e-

qua?dictum Jacobum, extraetiaminsulani


qna; alias ex
causis
yariis Ecclesiaslico

unclioui

coronationi, vel verius execrationi

snbjacet interdicto, devenire continget, qnanidiu


ibi fueril, eideni interdicto jta

deceniinius sulijacere;

quod nec pnblice vel privatim missaruni solenmia celebrentur ibidem, excejjta missa, quani
seniel in septimana,
traxerit,
si

tanidiu inibi

moram
tres

con-

submissa voce clausis januis, generaliter oninibus, praeter duos vel


sfros,

et exclusis

minibe-

sumpserunt personaliter interesse; quique citati, sicnt praemittitnr, comparerecoram nobis in pr;pdicto termino, vel post ipsum etiam coiUuniaciter non curarunt, excommuiiicavimus, ab administratione spiritnalium et temporalium siispendentes, etc. Constituit iterum dieni qua cnnitnr Lcetare, Jerusalem, ad crimen impertitce Jacobo regiae inunctionis purgandum ac si judicium de:

pro conticienda

Encliaristia

in extrema;

cliiiarint,

episcopali

mniiere dLMUUitiat exaucto-

necessitatis arliculo infirmantibus exliibeuda,

randos.

Actum
in

in

Urbe

in

praetlicta

Ecclesia

nigne permiflimus celebrari ; nullnmque aliud officium palam celebretur ibidem, neque secreto
etiam in

S. Sabina>

die Dedicationis Basilicae principis


ii

A|tostolorum. Poiitificatus nostri aiino


riora paucis complectitur Jordauus'

Su|ie:

communi

nnllaque in

eis Ecclesiastica
et

bis verbis

sacramenta, exceptis sacramentis Baptismatis

Poenitenliae, ac etiam Encharistia? exhibendae infir-

Jacobus frater ejus cum matre in Siciliam ivit. Honorius autem papa sententiam Martini contra
tra

mis, in extremis laboranlibns, ministrentnr, etc Addit graviores pcenas, quas Ecclesiasticum inter-

Petrum contra filios renovavit. .\Ifonsus vero conregem Majoricarum patruum suum, qui cum
aliquas
classe iiieunte hoc

dictum violatnris, vel rem divinam prspsente Japra^sules cobo Sicilice tyranno peracturis incutit
:

Ecclesia se tenebat, insnrrexit, et terras

occupavit . Invectum

proceresque a Jacobi obseqniis jubet discedere jndicio postulat Cephaludensem et Nencastrensem


episcopos, qui ipsum
regia

anno Alfonsum e majori Baleari insula, (inani superiori anno subegerat in Ebusum arcenique armis
,

corona cinxere

ac

septam compulisse ad deditionem


Surita
-.

ac dein C;iesar-

recurrente festo

Omuium Sanctorum
Pontificia

die ad dicen-

augustae regii honoris insignia sumpsisse, tradit

dam apud

subsellia

Denique Constantiam Jacobi

causam matrem ac

evocat.
Siculos,

ob impensa Jacobo in corripienda Sicula corona studia, anathematis nexibus se devinxisse pronunliat. B

Actum
.

in

Urbe

in prffidicla Ecclesia S. Sa-

Aragonius agit apud Pontificem pro retinendo rcgno. Non tantam vero ac Jacobus in spernendis Pontificiis imperiis contumaciam prae se tulit Alfonsus ipse, illius frater
10. Alfonsns

binae, die AscensionisDorainicae, Pontificatusnostri

major natu, ad retinenda Aragonia;

et

Valentiae

anno

ii

sceptra, quas a parente Petro, Martiui IV sententia


ii

9.

Obtrivere

omnes

'

Pontificia imperia: Ja-

cobus enim

nonmodo

arreptosregios honoresabji-

exanctorato, acceperat : veritus enini, ne Apostolicarum censurarum religio, potenticeque Gallicffi


terror

cere detrectavit, sed ad

firmandum solium ac tyrannidem proferendam Neapolilanum regnum belio


concussit:necCeidiaIudensis et Neucastrensise[iiscojii, qui regi illuni inunctione affecerant, ad tri-

poimlos moverent ad

Caroli Valesii,

in

(|uein Aragonii et Valenlini

regnorum, tum Bar-

cliinouensis comitatus jura Iransfusa erant, partes

bunal Apostolicum accersiti comparnerunt. Obfirmatos itaiiue in pertinacia, apiietente Dedicationis Basilicae principis Apostolorum celebritate, Ilonorius intentas conlraxisse poenas promulgavit, atque

ami>k'Ctendas, mulcenduin PontiQcem censuit, ut concussum prwterito bello soliuin confirmaret. Excusaloriis igitur litteris veniam deprecatus, si

hisce censnris defixit

'

Cum

Jacobus, tanquam

mox a paterno obitu oratores ad Sedein Apostolicam non misisset, eosque accessuros est pollicitus. At Honorius recurrente CcEnae Dominicae die,
qua
est,

opera detestanda dispositus, ad potius ad malorum protunda festinans, culquin pas culpis abjiciat, et praesuniptiones pnesumptioaclus nefarios, et

iinpios Ecclesiastica

execratione

deligi

mos

ea obsequii specie retardatus, edictum promul-

gavit', ex
11.

quo

h;rc decerpsi

uibus coacervel; ac dolos, fraudes et iniqLutates varias et diversas exerceat, possessionem insulB

detinendo

Siciliic,

partemque alteram

dicti

regni

Quia idem Alfonsus per suas litteras, tam nobis quam eorumdem fratrum nostrorum collegio destinatas, de non missis ad nos post ob-

temerariis conatibus

impuguando
,

eum

propter
,

itum
rit

dicti patris sui nuuliis causis piceteutis variis

pravitates multiplices hoc et alias nequilias auctamque ipsius contumaciam denuntiamus viiiculo excommunicationis innexum ac processimi
:

se excnsans; et supplicans excusatus haberi, assese in pra'sentiarum nuntios ad nostram praesentiam destinare; nos, etsi videretur aliqiiibus ne(]uaquam propter hoc ab habendis adversus ipsum processibus abstinendum, nec deessent.

hiijusinodi

|ier

nos contra

eum

et

Constantiam,

Siculos, aliosve praedictos

ratificamus, el etiani

habitum approbaimis, confirmamus, nihilominus


-

'
<

Hou

1.

II.

Ep. cur. XL.

Jord. Ms. Vat. sign.


1.

nuni. lOtiO.

Ead. Ep.

Annal.

iv. c. 74i.et 76. et alii.

'

Pnril, indic.

1.

ji.

et

in

^ Lib. i.

Ep. cur. ixviu.

HONORII IV ANNUS 2.
qui
(ie

CHRfSTI 1286.
Fili

ipsius inlenlione certiora (non) exspeclanda


;

cliarissime, sollicito considerare te

suggererent argnmenta

volcntes

tamen solitam
de ijisius euniilem

et

advertere diligenter,

quam

sit

cupimus arduum, qnam

maturitatem Scdis
Sedis

Aiioslolica} observare,

difficiie,

quam iirofundum
Ecclesiam
et

pra^tactum negoliiim,

iiKinsuoludine

consucta

contra
iis(|ue

pensatis cjus circumstaiitiis iiiiiversis, cuiii illud

Alfonsum oinnem processum,


sustinendum
parnerit
liter et
|)er
;

ad fcstuin
ap-

Romanam
cia?,

cliarissimam doiniim Fian-

Ascensionis Doininica! primo vcnturum duximus


tanto conlra ipsuni ex tunc,
si

nobiles viros Caroliini primogeiiitum clara; meinoria; Caroli regis Sieilia;


filios
;

ac dilectos

eum

nobis illusum, pravius siiiritua-

liberos quoqiie (|nondaiu

Fernandi, nati inclyta;

temporaliter, (irout expedire videriinus,

processuri, quanto amplius ipse

ciam per illusidnem liujusnUHli


iii

suam contumaafji,'ravaret. Actum


.

dem Alfonsum (nempe


gcrnianuin

niemori;c Alfonsi regis Castella;, neciion et eiimAragoniiim), ac Jacobuin

Urlie anle Kcclesiaui

S.

Sabina; in die Coena;

Domini, Pontifu-afus nostri aniio primo 12. Illuxeral Dominicfc Ascensioiiis

et (Constantiatn) niatrem ipsius, et etiam Francia! Castella>(iue regna, qiiiiiimo totius fere Christianitatis populos propensiiisct profun.le

dies, nec-

contingere

digiuiscatur

dum

Alfoiisi oratores
:

ad aulam Pontificiam perve-

expedit, ut in illo

proiitcr quod penilus non periunctorie, non pra?pro:

nerant sed cum iler aggressos fama esset, ac nonnullis justis impediinentis implicilos teneri,

fercnd senlentife teiiipus iternm extraxit '. Accessisse demum ad Sedem Apostolicam regios oratores,

pere;sed exacte potius et mature, ac etiam cum delibetatioue pracipua procedatur, ut actore Deo firmitis solidiusve consistat, quodagi contigerit in
et

qnorum
*,

jirincfps erat Rayiiiundns e Rifiiltiiti

hac parte. Ideoque celsitudinem regiam rogamiis hortamur atlcnte, quatenus noii moleste ferat
si

den, osteudit data ab Honorio

coinmeatus
Pontificia
jussit.

regalis benigiiibis,

venerabilibiis fratribus noslris

syngrapha

qua reversnris ab aula


Aragoiiiam
in

liberos aditus aperiri in

Haud

Bonifacio Ravennati et PetroMonlis-Regalis archieiiiscopis, ndte projanulictoncgoliodestinatis, potestatcni liujusmodi noii

tamen excusationes Aifonsi

luendo pateriio re-

gno, cujus jura edicto Pontificio in Carolum Valesium traducta erant, adinissffi iniposita eniin Joanni lit. S. Ca^ciliae presbytero card. piovincia \ ut ad Carolum in possessionem regni Aragonii,
:

Dat. Ronioe

apud
in

S.

duxiinusconcedendam, elc. Sabinam VIH id. Novembris,


ii

Pontificatus noslri aiino


14..

b.

iNe

(iifticilliina

re

nuntius illiidcrclur

ab Aragonis, Pontifex ad periculum avertenduin


prndentia Bonifacio et Petroaichiepiscopis ea lege
perficienda; pacis iiotestatem permisit,
si

jure honorario

ipsi

ab Apostolica Sede

tiaditi,

induceiuium,Ecclesiasticos, qui Allonso studeienl,

Alfonsus

sacrorum usu sacerdotiorumque vectigalibus


varet.
13.

pri-

Aragonius
rat, ret,

ieges,
:

quas in

scriplis redactas tradide-

admitterct

Tentata conciliatio inter Alfonsum et Carohtm Valesiitm de regno Arar/onio. Diiin Al-

monuit tamen ne, si eas respuepropterea tractatum pacis abrtimperent Si


:

contigerit, iiiquit

',

quod idem Alfonsus condilio-

fonsum

inter et Carolum Valesium de Aragonia; regno certabatur, Eduardus Angloruin rex pacis ineundae interpres accessit, tuni ob jura saiiguinis,

nes easdem, vel ipsarum aliquas rccuset forsilan adimplere, vos propterea nequai|uam rum[iatis negotium; sed potius jnxta nostra; directioiiis et
informationis tenorcm studealis [irtidenter procedere iii eodem. Datum Roina; apud S. Sabinam
VII id. Novembris, I>ontificalus nostri

tuni

ut pacata

Europa Syriacaj
'"

profectioni

tutius se compararet, ut narrat Ptolemneus Lucensis


*,

cui etiam Jordanus


,

consentit his verbis

annoii.

Anno eodein

niinirum mcclxxxvi, Odoardus

rex AngliBB (faclo prins

homagio

regi Francia? pro

ducatu Aqnitaiiiie,
tenebat) venit
(in)

et aliis

qute in reguo Francia;

At (]uainvis Honoriuseam adhibuissel iirudenliam ad dulos dissolvendos, perfunctos taiiien male siio muiicre Puntificios nutitios visuri sumns diim
:

Vasconiain, liberaturus
iii

Carolum, qui erat

Cathalonia, nati

regem enim erant

euim iniquiores
pr;elcrinisere
:

legcs pro liberando Carolo agitabantur, Sedein Apostolicain de iis cerlioreiii facere
qtiare a Nicolao IV incre[)iti

ex duabus sororibus, et (Iractaturus) cuin Alfoiiso tunc rege Aragonum primogenito Petri, (|ui Petro
successerat . Honoriuin itaque rogavit, ut ad se internuntios suinma ad coiiciliandam concordiam
aucturitate inslructus mitterel. Cui Houorius re-

ea--

que leges

Nunc

fuerunt, de quibus reliquas Siculas res conjungaiiitis.


rescissoe

inferius.

io.

SinQnlare certamen seu ditellitm inhihel

Bonoriits.

Inustus proditioiiis nota Ailinulplius

spondit%

tantis

rem obseptam

difflcultatibus

Acerrarum comes, ac postulatus

alque Apostolicam Sedcm, Siculum regein, Galloruin stirpein regiaiii, ac fllios Ferdinaiidi Altonsi majoris uatu Dlii in eo bello ila implicitos viileri,
ut nuUis legalis,
deiilia,

jtidicio a Roberto comite Alrebateusi, Siciila; regia; ['locuiatore una cuni Gerardo card. legato, jussusquc siiigulari

quamvis

summa

pra^ditis

pru:

tauti

momunti negotia

peniiittere pcssit

' Lib. II. Ep. cur. ii. * Plol. Ep. cccLXXxix.

Ms. Vat.
lUst.

sii:u.
1.

nuni.
vi.

1690.

Ibid. Ep.

XLIU, XLiv.
I.

25.

certaminecausamexperiri, ad Pontificinm asylum perfugerat. Cujus auditis excusalioiiibus Poiitilex RobertoAtrebatensi illume.\agitare, vehul pugnam singularem adigere vetuit ^

'

Liic. Uist. Eccl.

xxiv.
iit.

c.

Lib.

i.

^ Jord,

Ext. HoDOr.

aimd

Hier.

Rub.
1.

'

Apud

eurad. cod. lib.

'

Nic. IV.

1.

i.

Ep. cur.

ii.

Hou.

Raveu.

u. Ep.

Lx

et ccLXii.

HONORII IV ANNUS
Honoriiis etc. dilocto fiiio nol)ili viro R. co-

2.

CHRTSTI 1286.
litteras
tibi

alias

dislricte

prapcipiendo mandavi-

initi

Atn^batensi, et

iina

cnm

veneral)i!i

fratrc

mns,

ut

antequam ad

ipsins interdicti relaxatioet

nostro G. episco])o Saliinensi A. S. L. hnjnlo regis


Siciliae

per Roniannni Kcclesinm constitnto.

nem jirocederes, praedictos dncem, consilium commune ex parte nostra diligenter monere,
ipsis

ac

Mat^nitndiiii

iux

[ler

Apostolica scripta di-

stricte

dnximiis injnnpcndum, qnatenns sulilato


(iifnciiltatis olijectn, a

inducere procurares, ut statutum illnd, de quo in primis litteris mentio habebalur expressa,

cujuslibet
lionis

qmiljbet iminisiliabendfc
necessitate

(h^clarare studerent,

processn contra comitcm ipsnm


desislens, ab indicenda
sibi

Ecclcsire, seu regis, aut

qnod ipsum in praedictorum h;tredum injuriam, vel in

omnino

favorem quondau) Petri


nullatenus edulerunt
;

dndnm

regis

Aragonum

dnelli per se vel per aiinm inenmii quod inter


praediclos nobiles n^i sen
fieri

ac bujusmodi declaratio-

penitns iirolnbemus,

prorsusabstincre procnres; nec adversus

coniitem occasione inqnisitionis, contra bujnsniodi nostrnm inliibitionem (quam qiiidem inquisitionem omnino viribus vacuamus,
irrita-

eumdem eum post

mus, ac nullius volumus


ante inhibitionem ipsam

esse

momenti)

vel etiain

statutorum suornm conscribere non quodque processus prsdictos totaliter revocarent, et poenas easdem eis, qui nt praedicitur, in i|isorum Ecclesiae, regis et ha?redum servitium perrexerunt, omnino remitterent, nuUam illis hujnsmodi occasione molesliam ulterius inliliro

nem

tardarent;

iialiitae,

quoquo niodo

ferendo

et

si

quid ab

eis

occasione pra?dicta for-

procedas. Nos enini |)rocedeiidi qnomodolibet ad

occasione hnjusmodi contra comitem memoratuu), et bona ipsius, libi de fratrum nostrornm consilio omnem ex nunc interdiciiDUS et
praedicta

expresse aiiimimus auctoritate praesentium potestateni, etc.

Dalum

Tibiire idibus Julii

16. Veneti censiiris sohiti.

Hoc

anno u. anno, ad-

gratiam ab Honorio, ut vipoenis gravioribus eos ii n)ulctassent, qui arma pro Ecclesia et Carolo gesserant, nt illius legis reos, qua senatus-consulto
missis
in Ecclesiae

jam

dinius,

Venetis;

cum

eisdem qnantocyus restituere non po^tponerent. Quibusomnibus ad effeclum perductis non ditTerres interdicluu) bnjusmodi relaxare cunique tu, sicut accepimus, ad hujusniodi n)andati nostri executionem intenderes, fnit tibi ex parte dictorum dncis, consilii et comn)iinis res|ionsni)), ([nod ipsi proponebant propter ha;c ad nos speciales nuntios destinare. 18. Venientibus itaque ad iiraesentiam nostram ipsis nuntiis, videlicet dictis fihis fralribus Baxiano et Daniele Piacdicatorum, ac fratribus
sitan exegerunt,
,
:

cautnm

erat,

ne

(|uis

inconsulla repulilica extero-

Fidentio et Alexandro Minoruu) Ordinum, expo-

rum

princi[ium castra se(iueietnr, INmtifex, qui


ipsis cerlis legibus restitui

jam sacrorum usnm


petitis

jusserat, re ob nonnullas diffii.nllates extracta, re-

imperiis eiiiscopo Castellano dissolvendi in-

terdicti

aucloritalem

contulil

eo

jiacto,

ut in

legum Codices referrent, superius senatus-consullum adversus Ecclesiam et Caroluin conditnm non
fnisse
;

ac poenas

iis

incussas,

(|iii

pro Ecclesia vel

suerunt nobis ex parle dictorum ducis, consilii et commuiiis, quod per eosdem ducem, consiiium et comniune extiterat declaraluu), qnod stalutnm ipsum sive consilium non fuit factum in injuriam Ecclesia} pracdictae, sed pro conservatione pacifici status eoruu), et pro guerra et scandaloevitandis nec fuit factum in piffijndicium vei favorem aliciijus domini de mundo, ut eorum verbisutainur;
:

Carolostipendiasenatu inconsullo fccerant, rescinderent, pristinisqiie reslituerent jiirilius.


17.

et ()nod siiper
talis

processibus pr;edictis incolae civi-

Honorins,
tibi

etc. venerabili

fratri

episcopo

Caslellano.

ejusdem proponebant se Apostolicis beneplacitis conformare. Nos autem attendenles devotionc])i sinceram, qua iidem incolae bactenus erga
praidictam Ecclesiam viguernnt, ac ipsis favorabiliter

sub certa forma per litteras nostras injunximus, nt interdictnni, quod venerabilis fraler noster Beruardns Portnensis episcopns,
a

Olim

annuentes,

fraternitati

tum per Apostolica


pijedicta ipsius sta-

scripta

mandamus,

(|uateniis

tunc in
casione
tionis
civitate

illis

partibus Apostolicaj Sedis legatus, ocfelicis

tuti declaralione,
lifiiis

prout iidem nunlii retnleruntin


pra'dictis,
et

quornmdam processnum
Marlini
papie

recordanostri
in

^tatutorum conscripta

eisdem

IV

prtedecessoris

revocatis processibus, et

paMiis

omnino

remissis,

Venetornm

servari

mandavit, relaxares

et restitutione, ut praedicitnr,

siibsecuta, interdi-

difficultate sublata; et

dux
illos

consilinm et de civilate ipsa ejusque districtn, qui ad reipsiiis episcopi

quod nobilis vir con^niune Venetornm contra


intellecto

ctum hiijnsmodi,
illi,

aucloritate nostia relaxare pro-

cnres; piaedicens ouinibus publice, quod caveant


qui propter favorem eidem Petro ab ipsis im-

quisitionem
in servilium

ad partes regni

Siciliae

]ieiisuin

excommunicationis

sententiaii) incurre-

Romanae
Siciliai

Ecclesire, ac clano

memorice
bffiredum

Caroli

regis

sen

ipsius

regis

absijue ducis et consilii praidictorum licentia se personaliter contulernnt, graves et diversos variis

leniporibus ordinavere processus, et poenas varias


infligendas eisdeni
;

voluimus iuter

alia

et

per

donecsuper benehcium assequantnr. Dat. Roniae apud S. Sabinam XV kal. Api-ilis anno . 19. Gitido comes Montisferelri et Henrictcs AdCasteUm resipiscentes ab Honorio recepti. jniigendum hic videtur Ecclesite pertinacissimum |)ersecutoren), Guidonem nimirum comitem Monrunt, ne se divinis
ofliciis ininiisceanl,

hoc absolntionis

Lib.

I.

Eii.

cccxi.

tisferelri

ad Ponlilicia inipeiia supplicem procu-

HONORtr
buissc,
V('niani(|iie

IV

ANNUS
'.

2.
el

CHRISTI 1286.
suaiii oiiiiiipolentiam niaxiine iiiaiiiniisei-jr

pnclcritoiiini

(lciirccalniii

miserando

Cum

enini, ad Flaniiniani occupandatn mulUini

festat,

libenter in cunclis aclibus nostris

sanguiiiis liuniani fudis^cl, innuniciaiiuc alia


trasset scelera
;

pa-

cordiam amplexantes;
ipsi

cum

sciamus, Evangelica

janu|uc c(jnvcisa icnini alea Fa,

veritate dicenle, beatosesse inisericordes,

quoniam

ventiam
eranl,

et

Cerbiam
,

qucE
in

Ecclesiac

conciliata!

misericordiam consequenlur

fraleriiilali luae

aniisisset

sive

dispcrali(niem

rcrum

per Apostolica scripta

mandamus,
jier aliuiii

(juatenus ejus-

meliorum adduclus,
sit
:

sive violalx' totics

Ecclesiae

dem
dita,

iiobilis jjcr te vel

conlcssione au-

majestatis pcenitens, Pontiliciis imperiis se submi(|ui

ipsum, posl(|uam
(jui

pracdictis

cardinahbus

et

ipsum
:

in

Pcdemontem, ne turbas novas


universa Flaniinia Pontiflciis

ha;redibus,

inacdicto prajdccessori

nostro in
praefatis

concitarct, aniaiidavit, attiue duus ifisius lilios obsides


acce|)it
ita

bonis patriiuonialibus successeiniit, de


oSensis
et

daninis, ac

aliis,

quoruni

inlerest,

de

obsc(juiis se addixit, cui

HonoriusCuillclmum Du-

prtcdictis dcjiositis jdenarie satisfecerit,


seiilentiis juxta foriiiani

ab eisdem

ranlium
20.

pra;fccit

-.

Ecclesiae i)er te vel jier


;

Admissus

pariter in gratiam est Ilenricus


lilius,

aiiuin

absolvas auctorilale nostra


el alia,

iiijungens ei

Ferrandi olim regis Castclla;


rocia diulurnis

cum

illius fe-

poenitenliam salutarem,
bis

qnac de jure vide-

incommodis perdomita
iiiitai

csset, ve-

niam(|ue praeteritorum criminum


radiiio adversus

cum

Con-

Caroium

conspiialionis, Issi juris

PontiCcii

expilataruiiu|ue
:

Ecclesiarum supplex
pceniteutiam impo-

injuugenda. Et specialiter (juod de caelero KoEcclesiam non impugnet, nec impiignantibus ipsam prajstet auxilium, et cousilium vel favorem. Si vero propter paupertatem .(Jc .otfensis

manam

deposceret
nali legato

dala'que [lartes fuere Gcrardo cardiresipiscenti

et daninis, ac dcpositis |)racilictis

ad praesens

satis-

\ ut

facere forte nequierit, tu ab eo

bonorum suoruin
,

neret.
a

cessione, ac juratoria cautione

cum

aliam,

ut

Honorius

etc. venerabili fratri

Gerardo Sabi-

asseritur,

nunc pncslare non

jiossit,

receptis,

ab-

nensi episcopo A. S. L.
a

Cum

nobilis vir Henricus filius clara)

me-

morite Ferrandi regis Castellaj ac Lcgionis pro eo,

beneficium a pra;diclis sententiis impendas eidem, prfficipiens ei sub debilo pi\TStili jiirameuti, quod (juam cito ad piiigiiiorem fortusolutionis

quod contra monilioues, comminationes, et iiiliibitiones Apostolicae Sedis quondam Conradino nepoti olim Friderici diidum lldiiianoruni impcratoris, adliaesit, impendens ei auxilium, consiiium et favorem necnon pro eo quod domos Apostolicae
;

iiam pervencrit, dictis cardinalibiis et ha^iedibus, ac


aliis

de offensis, damnis
.

et depositis satisfaciat

supradictis. Dat.
Marlii aniio 21.
i

Romae apud

S.

Sabinam

VIII id.

Gadicensi episcopo opitulatur Bonorius,


rerjis

Sedis Ecclesiac S. Pctri de Urbe, ac alia boiia dictae Sedis et Ecclesiae


sis

ubi de Alphonsi
etiaiii est

Custeilce obilu.

Motus

Romanaj

occujiavit, et pro ofJL-n-

ac damnis, quae felicis recordationis Nicolao papa praedecessore nostro tuiic iii minori officio
conslituto, et dileCtis Oliis nostris Mattliffio S. Mariae
in Porticu, et

Sugerium Gadicensem episcopum, qui ob impensam operam


Honoriiis niisericordia in

ad

Sanctii regnantis filios,

Jordano

S. Eustachii diaconis

cardi-

majoris natu fratris exilium pulsus fuerat; jirecibusque regis Francorum adduclus, Joanni
iii

liberandos

Ferdiuandi

nalibus,

eodem Jordano lunc

exi^tente capellano
(|iiod di-

cardinali Icgalo inuiius injunxit


in

',

ut ei

quosdam

Sedis pracdictae, intulit; et pro eo etiam,


versos clericos cefdt seu capi
detineri, ac

nonuullis dilioiibus nionastcriis proveutus ad


filio
I.
tit.

fidelium

et
eis

fecit, et sub custodia nonnulla deposita diversorum Cbrisli Ecclesiaruin de sacris tcdibus L'rbis

triennium attribueret. a Honorius ctc. dilecto

S. Cajciliae

presbytero cardiuali Apostolica) Sedis legato.

seu locis

adjacentibus extraxit, seufecitextrahi,

qiiam etiam a canone sit diversis exconiniunicationum senteiitiis iniiodatus;fuit nobis ex parte sua bumiliter supplicalum, iit ipsuni ab liiijusmodi sentenliis absolvi de
tani per Sedein praDfalam

Movet nos Ajio^tolica! j)ictatis affectus, et debitum pastoralis inducit, iit venerabilem fralrem nostiuiii Sugcrium Gadicensem episcopuni
officii

favoris benevoli exliibitione foveiitcs, ad relevan-

dum

inopiani et iniserabilem stalum

cjiis,

beniNiiper

benignitale Aiiostolica iuaiidareinus. Licct igiliir


dictus nobiiis enormiter peccaverit, se Deo el Ecclesiae

gnaj sollicitudinis sludium iiiijiendamus.

siquidem pro
extilit

j^arte

ijjsius

episcojii

iiroj^ositum

pertinaciter oiqioiiendo, propler


;

rum

meriiit juslitiam experiri

(juia

quod eofamen iiitel-

corain nobis, (juod ea occasione,

qnod

ipse

duduiii de liberatione dilectorum

filiorum vironati

lectum sibi vexatione salubriter tribuenle , ad bumilis confcssionis confugit remedium, niisericordiam dicta; Sedis contrito ac humiliato sjiii itu,
ac supjilicatioiium instantia flagilaiido, nos
vis iinineriti, ejus vicarii coiistituli,

rum nobilium libcrorum (juondam Fernandi


clarae

memoricE Alfonsi regis

Castellae, se soUicite

iutromisit, et ad id pro viribus

operam
non

tribuit,

quam-

laboribus el sumjitibus

jirojiriis

|)arceiido,
;

qui parcendo

Ecclesia, et aliis bonis suis est iicquiler spolialus

sicque jain diclus ejiiscopus pro


>

|)iis

actibus impia

praiferens, et pro laudandis operibus


Jachet. Malesp. c. 227, 228. Jo. Vi
tit.

dura

|)assus,

liii.

p.

xx.c.

5. aote

1. et

alii.

I.

vii. c. 107. S. Ant. iii.


i.

Lib.

Ep. cc.xcvii.

'

3 Ibid.

Ep. cccxv.

Lib. n. Ep. clviii.

:,

HONORII IV ANNUS

2.

CHRISTI 1286.
loci religione sanctitateque

jumdiu ab eadein Ecclesia dicitur exulasse, in parlibus Franciaj morari coactus quare pro parte
;

ipsius a nobis suppliciler petebatur, ut

cum

de sui

episcojiatus proventibus niliil percipere valeat, nec


alias

babeat, unde

possit

conmiode

sustentari,

providere sibi super hoc, ne in derogationeni pontificalis


ollicii

aniara;

mendicilatis opprobrium

experiri cogatur, de solitai benignitatis clemenlia

dignaremur. Nos itaque super


compatienles eidem
et

tantae adver?itatis

eventu, ac tantis et tam gravibus injuriis e|iiscopo


;

adductus. Corpus Hisepultum est jirope patris et matris sepulchra impensa monimeiili non maxima neque necessaria, quoniam vila meruerat, ut duraret essetque immortale nomen. Maximus et prudentissiinus rex, si sibi sapere didicisset; felixque, nisi sub vit;E exitum inultis calamitatibus esset vexatus, atque iiraeclaras animi et corporis dotes avaritia, severitas, atciue iinpotens dominatus foedassent. Primus Hispaniae regum vendendi atque paciscendi
spali
viilgari

benignius attendentes,

quod eo
acriori

sibi

durior redditur, ipsumque stimulo

ejus lingua;

Hispanorum liiigua potestatem concessit, nimirum, qua rudior erat, excolendae


curavit.

perurget onerosa
paupertatis,
;

sarcina

amplius consuevil
tantes, ut

qua deprimi diciUir quo prius bonis abundare ac dignum et congruum repu,

locupletandaeque studio. Sacros Bibliorum libros


in

maternam linguain vertendos


latina
:

tempore
lis

in regiis Diplomatibus, ac publicis


liiigua,

Ex eo Tabudesiit

idem episcopus

in tants necessitatis ar-

cujus antea usus erat,

ticulo Apostolicam

Sedem

iiropitiam sibi reperiat,

usurpari

unde pudenda litterarum

ignoratio in
in-

et per elfectum sentiat

graliosam; hnjusmodi pefilii

nostram gentem, atque utruinque ordinein


vasit .

tilionem ipsius episcopi charissimi in Christo


uostri Philippi regis

Francorum

illustris, etdilectaj

22. BlanccB regince consiliiim de religiosa vita

in Christo

filiai

nostrae nobilis mulieris

Blancae

ineunda.

Quod

ad Blancam Alphonsi nurum,

amitae regis ipsius precibus circumfultam, beni-

Ferdinandi majoris natu


regis Philippi
filia,quae

gne duximus admittendam. Ideoque


tuffi

discretioni

mandamus, qualenus acetiam competentifamilia sua sic prudenter et provide facias ab aliquibus monasteriis regni Franciae, de quibus expedire
per Apostolica
scri|)ta

filii viduam, et Francorum amitam altinet; ea erat S. Ludovici cum nunlium mundo,cujus spesinfidas

eidem episcopo pro

se,

ac promissa fallacia etiam in conditione florentisseque monasterio sima experta erat, remittere
,

iiicludere decrevisset, Ponlifex

sacrum

illius

con-

putaveris, in aliqua quantitate pecuniae annis singulis

silium collaudavit
B Dilecta; in

'.

usque ad triennium subveniri

(nisi

ante ad
ali-

Christo

filiae

nobili mulieri Blancae,

suam Ecclesiam
ter provideri)

redu'e valeat, vel ei contingat


et

natffi ciarie inemoriEe L. regis

Francoriim.
illi-

quod

subventio congrua episcopo


praidicta faimlia competenti

Litterarum tuaruin series adversorum

memorato pro

se ac

siones

proveniat, et praedicta monasteria

contradiclores super lioc per

non graventur, censuram EcclesiaNovemb., an.


ii

eventuum, qua} tui pectoris penetralia magna uimirum amaritudine repleverunt, seriose

describens,

tuumque

laudabile proposituin cuin

sticam, appellatione post|)Osila, etc. compescen. Dat.

Romse apud
dus,

S.

Sabinam IV
ii

id.

b.

humilis et devota3 supplicationis instantia in calce et suppoiiens, nostris pra;sentata conspectibus


,

Relicli fueranl

principes Alfonsus et Ferdinan-

inulta;

compassionis in nobis excitavit spiritum, et


tibi

quorum

saluti

Sugerius episcopus consuluese


relicti

coiigaudendi
parente,

de tuo salubri voto maleriam

rat, substituti

iiiter

sceptri

Castellani

ministravit. Licet
tanti

enim

tibi tanto

et tali

orbatae

haeredes ab avo Altbnso rege, cujus


riori

mortem supe-

viri

privatie

consortio,

dit

Mariana,
'
:

anno ex Hispanicis Annalibus contigisse trailliusque elogium subjectis verbis


Hisi^ali

germanorum
natorum,
raiites

solatio destitutae,

tantorum gravatES insuperde


affectu

licet

viventium
taiitis

subtracta praisentia,
;

adducit

paterno ex intimis compatiamur


ex tainen
te in

conside-

tia

morbo defunclus est pcenitenalque Eucharistia de more procuratus ad

adversitatibus

non mu-

liebriter

XI kal. Maii, ut quidain tradunt. Certe salutis anno mcclxxxiv, superiori Novembri inense testamentum nuncuparat, in quo Aifonsum et Ferdi-

nandum
des

nepoles, inter se subslitiitos, regni


et

lia^re-

nominavit;
Galliae

Philippum

utroque sine jirole defuncto regem ad priores Castellas reges


tiliis

succumbere fletibus, non substcrni gemitibus scd tanquam forlem proculdubio, ut lia^c perliibenl, mulierem in adversis animo viriii consurgere, ad consolatorem confugere optimum, ad animarum iiospitem aspirare dulcissimum, habilalionis secrette confugium salutari qua^rendo
;

consilio, in (luo a secularibus segregata strepitibus,

maternum genus referentem. De

atque fra-

desiderata
tione

illius,
;

prout ipse concesserit, consola-

tribus mentio nulla Sanctii odio, in

quem

Franco-

rum
tamen

vires
filio

eo testamento movebantur. Joanni sub mortem Hispalim et Pucem-Augu-

tam devolffi in Christo filia; non immerilo congaudemus. Ideoque luum in hoc
fruaris

stam eo expetente, Jacobo Murciam legavit utriiisque regis nomine, sed ut Castellai regum beneficiariis. In Calvariai inonte cor sepeliri mandavit.
1

desiderium delectabiliter adjuvantes, juxta tuae supplicalionis instanliain praesentinm tibi aucloritate concedimus, ut infra septa monasterii de
llumililate B. Mariaj Virginis Parisiensis dicecesis

Jo. Marian, de reb. ILsp.

1.

iiii. c. 7.

Lib. Ji. Ep.

CXL.

IIONORII IV

ANNUS

2.

CHRISTI 1286.
|)raeinissis,

cum mulierum
dilucti
filii
,

et

puellarum honeslarum nnmero,


Ordinis fralrum
Ciirislo

du

obseivandis
:

vel

eoruin aliijuibus
pracdccessor non

ministri

Minonim
aljbatilii

pra'stilisseiit

ad qiiorum observationem eos, et


[)r,Tfatus

Francia!,
tissx'

nccnon

et dilccla; in

rili;E

<|uemlibet

eorumdem

ipsiiis

nionaslerii

arhilrio nioderando,

teneri decievit, veneiabili fratri nostro... aicliicpi-

liceat

JKibitaie.
el

ministruin

Volunius tanien ut pcr eosdem abbatissam itadilif;eulia provideatur


jier

scopo Ilispalcnsi,

et dilectis filiis...
difficesis,

decano Ecclesiac
I'er-

Tutelanae Tirasonensis

ac magislro

exacta, (juod nec per h;cc nec

adventnm

ali-

nando archidiacono de Nendis


Qiii
,

in Ecclesia

Compo-

quoriim tuam volentiuin adire pra?sentiam'


monasterii ant peisonarum
faiiia)

dicti

stellana per snas litteras execiitoribiis depiil.itis.


sicut
asseritiir, mandati Apostolici lornia hujusmodi negotio procedentes, in nont;t

ipsius honestati seu

derofc^ctiir in alii|uo, vel in ipso nionasteiio

servata in

religionis observanliie

quoinodolibet dLtialiatur.

millas personas excommuiiicalionis

suspensio-

Dat. lloniae a|)iid


bris aiino
ii

S.

Sabinani XII lialeud.

Novem-

nis, ac in certa loca interdicti senlentias

occasione
pcenas

hujusmodi promulgarunt, personis


mtercUctnm in regno Casteletiani alias nihiloininus iiilligeiulo.

ipsis

Cum ad Castella) res deflux.eril oralio, sileiidum non est, Ilonorium hoc anno Toletano el Burlce.

23. llelaxatiir

Cum

aiitem

|ir;enominatus

rex,

propter

quem

gensi pncsulibus relaxandi in noiiniillisCastilkc et

per executores eosdem hujusmodi processus habitus extitit ad praidicta, viani sit universae

Legionis locis iiiterdicti,

defectionis ab Alfonso rege

cuin jain Alfonsus e vivis

a Slartino jiapa ob crimen vibratum fuerat, sublatus esset, provinciam

quod

carnis ingressns, nos diligentiusaltendentes,

quod

cessante causa,

si

etiam

alfuisset,

cessare deberet

effectus; volentes quo(|ue aniniaruin profeclibus

imposuisse

'.

Venerabili fratri archiepisco()o Toletano et

providere, oinne interdictum |icr executores ipsos occasione praelibata impositum auctoritate Apostolica

cpiscopo Biirgensi.
a

Dudum

felicis

recordationis Martinus papa


intellecto,

duximus suspendeiidum. Per suspensionem aulem hujusmodi interdicti personas (|iiaslibet,


quae prsedictam excommunicationis vel susj^ensionis sententiam, aut irregularilalis notam, inlerditur,

praedecessor

noster,

quod

in

clarae

memoriae Alfonsum regein Castellae ac Legionis


fllii,

et

Emmanuel germanus

ac siibditi

ejus

subito insurgentes, et aspirantes ad totalem exbaj-

ctum hujusniodi non servaiido,incurrisse noscunnequaquam intendimus a sententia eadem


absolvere,
vel super irregularilate hnjusmodi dispensare; sed eacdem persoucc suis animabus provideant prout viderint expedire alioquin
, :

redationem

illius; officiales etiam, qiios

idem rex

in regniset terrissuis insfitiiendos duxerat, penitus

amovere, instituere
niillum

alios,

sibique universa jura

regalia subtrahere atlentarant, et

eumdem regem

doiiiiniiiiii, nuliamqiie potestatem in terris eisdem pennittebant babere quodque venerabiles


;

contra personas easdem, prout de jure faciendum viderimus, et expediens fore putabimus, actore

Doinino

procedemus.

Quocirca

fraternitatibus

fratres nostri
filii

archiepiscopi et episcopi, ac dilecti

vestris per Apostolicascripta

mandamus, quatenus

electi,

abbales, priores, et universi et singuli

Ecclesiarum praelati, ac prior Hospitalis Jerosolymitani etmagistri Templi, S. Jacobi Calatravensis


etAlcantarae niilitiariim
;

vos vel alter vestrum per vos, vel per alium, seu alios hujusinodi suspensionem, prffimissaque aha
per regna ina^dicta in eorum videlicet locis, de quibus expedire videritis, publicetis et faciatis etiam publicari.Quod autem in hac parle feceritis,
nobis per vestras patentes litteras,
continentes,
studealis fideliter
S.

accapitula etconventus,

necnon

et nobiles viri coinites,

baiones,

et

alii

tam

clerici

quam

laici

per

Castellffi

ac Legionis,

Toleti, Galletia?, Sibilice, Cordubae, Murciae, atque

intimare.
idus

harum seriem Datum


Novembris

Gihennii regna constituli, vel eorum aliqui dicebantur lidelitalis violasse debitum, quo regi tenebanlur eidem; volens super iis opportunum reme-

Romae apud anno ii .


24.

Sabinam
et

VII

Res Angliai

Scotiee

pertiirbatce.

dium

adliibere, praefatis archiepisco|)is, episcopis,

electis,

abbatibus, et

aliis ca^leris siipradictisdiixit

Conjecta est boc anno Scotia in gravissima belloruin discrimina ob regia.' familiai interituin. In

per suas sub certa forma

litteras injungendum, ut eidem regi efficaciter intendentes, omiiescivitates, munitiones terras et vilias; oniniaque castra, bona et jura regis ipsius libera sibi dimitterent et
,

primis Alexandri Scotici sceptri haeredis, ac dein Margarita; regi Norwcgorum iiuptic funera luxerat, cumque propagaiidaj sobolis studio Alexander rex Jolantam Gallici generis secundam uxorem
duceret, borriduin spectruin iiu|)liales jocos confudit, ut

quieta; ipsunique suo doniinio, suaiiiie libere uti

permitterent polestale, ac
alia

fidelitatis

jiiramenla, et

Hector Boetbius narrat

' :

In

secundis,

oinnia consuela, prout tenentur exliibenles


,

inquit, Alexandri nuptiis

eidem

omnes conjurationes

confrederationes

coUigaliones, et societates coiilra hiec factas ab cis


dissolverent penilus, et etiam abjurarent, nec ser-

varenl statula edila super

iis,

etiamsi juramenta

consueto nuptiarum niore sponsiis sponsam suam in cliorca, subsequeiite niagiia foeiiiinaruiii viroriitiKiue nobiJium calerva, duceret, exlremos clausisse effigies liomiiiis mortui carne nudalis ejus ossibus visa est
1

cum

'

Lib.

II.

Ep. cur. xLi.

Hector. Ijoet. Scot.

Ilist.

1.

xni.

Ann.

ToMUS XXlil.

Rayn. IV.

10

HONORII IV ANNIIS
ciim
kulis
triste

2.

CHRISTI 1286.
nequissimam vitam ducunt, in nostri Redemploris injuriam, fidelium scaudalum, et derogationem
fidei

quam
oniine

icx

caeterique

inspesissent
consternati

attonili

pauluni subsistenles, ac
auctor
o

mox

deinceps abstinuere . mortis genus, quo Alexander periit


fiiit

tam malo Tiailit idem


:

Cliristiaiuc

ac etiani uonnullos ex talibus


alia loca

iidem Jnda?i ad
ibi

ne(|uiter destinant, ut

Non

sane diuturna ea
jiiveniliter

]a;titia;

nam eodem

tauiiuam incognili ad suam perfldiam rever26.

anno cum

equo fcroce ad Kyngorii

tantur.

veheretur, ac insolenlibus quibusdam motibiis equum afiitarel, cjeclus in lerram pronus, confiacta
infellciter

Non

omittit Judffiorum

ipsorum nequilia,
invitet, ac iu-

quiii fidei orthodoxa^ cultorcs quolibet diesabbati,

ceivice, repente exaniniatus esl

ac

aliis

sok-mnilatibus

eorumdem

sepultus vero in

Doumfermilem gcsinio septimo, salutisvero bumani generissupra millesimum attiue duceutesimum sexlo et octogeanno regni tri-

inducat, ut in syuagogis suis ipsorum olflcium audiant, illndquc jnxta sui ritiis consuestanter

ludinem sulemiiizunt, rotuio involuto membraiiis,


seu libro, in quiluis

simo . Jungendi mox Anglico Scotici sceptri cupiditate Eduardus rex Alexandri neptem e Margarita regina Norwegiaj filio despondebat, cum illa vita fuucta supremi in Scotiam imperii specie illam subjicere meditatus est. Tum Joannes Balioius Robertusque Brusius, regi;e Scotica; priucipes asserendi
sil)i

lcxeorum
:

conscriptaconsistit,

revereutiam
Christicola;

exliibcntes
Jiidffiis

quanu:)breni

plerique

cum

paritcr judaizant.

Pr;csumunt

iiiioque praefati Judaei Christia-

nos in sua familia reliuere, quos in divinai majeset festivis opequibus est polius abstinendum, nefaria jussione compellunt. Admittunt etiam in suis doniibus Christianas ad ipsorum infaiitcs seu piieros educandos et tani iidem Christiani quani Christianse Judsis ipsis
talis

opprobrium diebus Dominicis


occupari servilibus
,

regni studio atrocia bella ges:

ribus

serunt, de quibus pluribus inferius

nuuc Angli-

cauas res prosequiinur.

Judaeonan insolentias i?i Anglia cojnpescit lu Angliam Judaii in tantam audaciani prorupere, ut ob graviora scelera, qu8e magno religionis Chrislianffi dedecore patrabant, Honorius ad Cantuariensem arcliiepiscopum, etsuCfraganeos scribere coactus sit', ut ad comprimendosnefarios honiines incumberenl.
2S.

Bonoriiis.

cohabitant, eisque convivunt


tunilas suggerit, et pravis

sicque,

dum

opporChri-

aclibus tenipus favet,


et Juda^i

Judaiorum mulieribus
cio

Christiani,

stianoruin foeminis, frequenter infausto

commercouve-

commiscenlur.

Alii

nihiloiiiinus Cbristiani et
[iroiiriis

Venerabili fratri archiepiscopo Cantuariensi, et ejus suffraganeis.

Juda3i vicissim in

domibus

siEpe

niunt,

etdum simul commessationibus


Siiigulis

et potatio-

Nimis in partibus Anglicanis, prout accepiJudgeorum damnata jierfidia in noslri conmus, et detrimentum Catholicse tumeliam Creatoris
,

nibus vacant, erroris materia pra;paratur.

quoque diebus

in oiationibus,

vei

verius execralionibus suis in maledictionem Chri-

lidei

nefandis actibus, et borrendis operibus re-

enim liljrum queuuiam, maligna fraude compositum habere dicuntur, quem Tbalmud vulgariter uuncupant, abominalaxavit

habenas.

Ipsi

stianorum damnabili pra'sumptioue proruuipunt, alia nonnulla comiiiiltendo iiequissiina, qiue noscuntur in oCfensam Dei et aniuiarum Chrislianorum dispendium reduiidare. Veruin, etsi nonnulli
ex vobis sa^pe
quisiti, ut
sffijiius
iis

tiones, falsitates, inliilelitates et abusiones iiiulti-

fuerint, prout asseritur, re-

modas continentem.

In hocquippelibro damnabili

super
;

opportunum curarent reme:

suiim continuant studium, et circa ipsius nefaria documenta, i|isorum prava solliciludo versalur.
insuper doctrinae letbiferaj proprios abannis teneris filios deputant, ut ejus veuenosis pabulis
lilius

dium adhibere id ianien efficere neglexerunt de qno tanto propensius aditiirari com|)ellimur
,

quanto ex debito pastoralis offlcii se promptiores et efticaciores exhibere tenenturad ulcisceudasnostri

imbuantur, eosciue instruere ac informare non metuunt, quod magis iu libro contentis eodem,

Salvatoris injurias, et lioslium fidei ChrislianoB

conatus nefarios reprimendum.


27.

quam
iidem
lilalis

expressis in lege Mosaica credi debet, ut


filii,

Cum

Dei Filiuni fugieiites, per devia inlideet

riculosus

itaque non sit tam pestilens et pemorbus aliquateuus contemuendus, ne


relictus

exorbitent,

ad

veritatis

accedant. Prafati

quoque

Juda;i

semilam non uon solum mentes


allicere
(jui

(quod

absit)
;

invalescat

et

negiectui, Iractu temporis adversus tanta; taiiique damnabilis

fidelium

ad
;

eorum sectam
veriim etiam

pestiferain

lemeritatis

audaciam promptis teueaniini consurejiis

moliuntiir

illos,

salubri ducti

gere animis, et ad

repressionem

et

coiifusio-

lucem Catliolicffi fidei convolarunt, donis multimodis ad apostatandum iiulucere non verentur, quornni
aliiiui

consilio inOdelitatis abjurantes errorem, ad

studium operamque sollicitam imperliri, ut fia;natis hujusmodi perversis


efficax

nem omnimodam

ansibus, Catholica; fidei dignitas gloriosis proficiat

dolosa Jiidffiorum iiisorum scducti malitia


illis

incrementis

fiatcrnitati

veslr

per Ajiostolica

publice

cobabilant, et jiixta ritum et legem

scripta dislricte prsecipiendo

mandamus, quatenus

ipsorum

in parociiiis, iu

(iiiarum Ecclesiis rcnati

per vos super praMuissis, etsingulis pra;missorum,


les,

sacro fonte baptismalis exstilerunt, obscenam,

imo

per inhibitiones et poenas spirituales et lemporaaliosque modos, de quibus expedire viderifis,


praidicationibus vestris, el aliis ad hoc tempo-

'

Lib.

II.

Kp. cur. XLli.

in

HONORII IV ANNUS
ribiis
(lealis

2.

CIIRISTr

128(5.
seii

11
capi
facicnliis,
ideiii

conpniis por vos


JMxla
tirticii

et alios

cxprimeiulos,

stii-

poslposito,

temere capientes,

vestri
iit

(leliitiiiu sic

etncaciler et
jier :i(l;

ipsum

taiiidiu

detinucre caiilivnm, donec


iiiediaiile vencrabili

sollicite

providere,

niorbus hiijiisiuodi

aiTlii('|iiscopiis

fralre

nnstro

hibeiidjc incdiciiifc reinediiim ampiiielur

vosiiiie

proiiidc apiid ;ctcrni Regis cieiiiciiliaiii pnciuium conse(|ui valeatis, ac iios vestram ciiriosam solertiani, ct dilij,'cntiam

Guillelmo Gratianopolitano episcopo (|uas(laiii cidein nobili promissiones el obligationcs fecit illicitas, et

pro

illis

servandis per

viiii

ct

metiim

liii-

vigilaiitem digiiis
aiiteiii
iii

iii

Uomiiio
fe-

jiismodi,

qiii

cadcre polerat
siciit

in coiistaiitem,

lide-

laudibus attollamus. Qiiod


ccritis, nobis

hac partc

jiissores exhibuit, et

prajstitit

per vestras litlcrns pleniiis

intiiiKitis.

aiitem nolentes,

juramcnliim. Nos ctiam ncc debemus, sic tedissimiilalione tiansire,

Dat. Roniu!

apud

S.

Sabiiiam

II

kal.

Dcccmbris,
zelo, (jiio

merarium exccssum
fraternitati

siib

anno

ii

Convertere quidein

illos

ad Christiana;

vestrae per Apostolica scripta

mandasi

relif,n"oiiis

cnltiim gerebat iu votis pro

miis, qiiatenus vos, vel

duo aut

uiiiis

vestrum,

llagrabat, ciijus non levc specimcn edidit, ciim


clericos Arabcs, atque alios ex Orieiitalibus terris

est ita deccns, archic[)iscopum et lidcjiissorcs

dc-

cernentes ad observationem promissionis seu obligalionis hiijusmodi

lingua discrepaiilcs Parisiis sacris

litteris

imbui,
siios
iis

non

teneri

non

[leriniltatis

atque

eriidiri

voluil,

ul revcrsi in Orieiitcm

cos super

iis

ab

ali((iiibus

molcstari, molestatorcs

excolcrent, Parisicnsisque Ecclesiae cancellario


lirovidcre jiissit
dri IV
',
:

hnjusmodi
tione

[)er

(|na

iii

rc Iimoccntii IV,

Alexan-

postposita,

censuram Ecclesiaslicam, aiijiellacompescendo; et ab hiijiismndi


liac

Cleinentis IV, Gregorii

X zchim

eximiiim

jiiramenlo indebito
solventes

vice arcliie|)iscopiim abei

cst imilatus.

eumdem,

im[)Osita

|)ro[)ter

hoc poRui-

28. P/iilip/ms Pulcher rex

Francorum.

Galoris

tcntia salutari,

dictos sacrilegos tamdiu, a|)pella-

licuin sceptruin sustincre coepcrat Pliilijipi Audacis


dicli iiiajor natii
liliiis

tione remota, excommiinicatos [lublicc nuiitietis,


et

ejusdem nominis, ob
S.

denuntiari facialis diebus Dominicis

et feslivis

elegantiam
cui

Pulclicr

dictus,

Ludovici nepos;

in locis, in quibiis expedire videbitis, et faciatis

lloiiorius,

ut divinam gratiam ad

moderan-

dum

bene regnum conciliaret, nonnullaindulgeiitiarum prajmia iis, qui pro ijiso ad Deuin preccs
fuiidercnt,
proposiiit
-.

ab omnibiis arctius cvitari, donec super iis satisfeceriiit competenter, et ad Scdem Apostolicam venerint ahsolvendi, vel alias
jier

Sedem eaindem

Is

vero,

siisce|)tis

regiii

meruerint absolutionis bciieficium obtinere. Di-

insignibus, ii-atrem Caroliim in

regnum

Aragoniae,
esl ag-

ab Scde A[)Ostolica concessum, indiicere


gressus
:

ctum autem episco[)uin su[)ereo, quod proinissionum et juramenti |)ra?dictorum aiictor dicitiir
exstitisse,

qnarc Honornis Joanni cardinali legalo prKcepit, ut si utile fore |)ularet, arces, quas arAragonia obtincbant, regi Philii^po
diario
rain,
iiiilitc

cum

id

deljiiisset

[lotius

pro

viribus

repugnasse, ex parte
ciiretis,

nostra

[leremptorie citare

chiepiscopi, episcopi, aliique viri Ecclesiastici in


piocsiojie-

muniendas

tradi imperaret,

daretque

ut iiifra Iriuin mensium spatium [lost citationem hnjusinodi personaliter com[iareat coram nobis, receiiturus [iro meritis, ct alias inandatis

ut quas Martinus IV dccimas Pbilippo

jam

noslris supcr
citationis

iis

cfflcaciter
et

pariturus.

Diem

pro Aragonia arniis comparanda attribiicrat, ad

autem

quadrieiinium rcgi novo concederentur


sit

'.

Conces-

vero eidem regi

*,

ut clerici, quos S. Ludovicus

quicquid inde feccritis, nobis per vestras littcras liarum seriem continentes, fidelitcr intimare curetis. Dat. Roma;

hujusmodi,

iu sacello regio prctiosissimis

Dominica! passionis
sol-

apud

S.

reliquiis instructo

exornaloque coiididerat, a
essent.

30.

Sabinam id. Junii, anno ii . Henricum ducem Wratislnviensem Eccle-

vendarum decimarum onere immunes


29.
rius.

Viennensem archiepiscopum luetur UonoQua vero sollicitiidinc Honorius viros

sicejurainvadenlem Uunorias anathematizat. Distringenda quoque Honorio severitas Ecclesiastica


fuit adversiis
(|ui

Henricuiii Wralislavieiisem diicem,

Ecclesiasticos a itotentioribus oppressos dcfeiideret,

demonstravit, cuiii Lugdunensi arcliiepiscopo


injuiixit
^,

ob invasa Ecclesi.e Wratislavicnsis jura, aliaque criminajam anathcmate bis ictus fuissef,
in

cum

inunns

utcontra Ludovicum Sabaudiim,


ca-

taiitam
iis,

[lertinaciam

obrignerat

ut

violatis

qui Guillelmum Vienncnsem arcbiepiscopum

etiain

qua; a Firinano e|i!scoi)o,

tunc in Polo-

ptivum abduxerat atque iniquum ab eo sacramen-

tum

extorserat, inqiiireret.

nia ApostoliccC Sedis legato, atijue a duce, et episcopo electo arbitro statuta fucrant, cpiscopum

Vencrabilibus fratribus arcliiepiscopo Luget Vapiiicensi episcopis.

dunensi, Eduensi
a

ob qiiod una cum clcro exiilarc cogercl iterum solemni ritu ducein tium Honorius
:

tlagie fidc-

Nupcr ad nostrum pcrvcnit auditiim,


liac

qiiod

liuin coetu

d(>pelli,
'.

ac

iiisius

ditionem interdicto

nobilis vir
plices in

Ludovicus de Sabaiulia, et alii ejus com[larte laici diversanim civitatiiin et dioecesum venerabiluin fratrem nostrum Giiillelmum Viennciisem archicpiscopum, Dei timore

percclli im[icravit

Vcnerabilibus fratribus Wadislaviensi et Poz.


Oblata luibis venerabilis fratris nostri e|)ica|)ituli EcclesiK et dilectoruin filiorum

nanionsi episcopis.

scopi
'

Lib.

cccxcv.

i.

Ep. ccLxxix.
'

* Ep.

Lib. n. Ep. clxii.

ccclxxi.
'

'

Ep. cccxci et
'Lib.
I.

Ep.

xxsvn.

Ep. CDXXviii.

12

HONORII IV ANNUS

2.

CHRISTl 1286.
sententias, quas invenerunt rationabihter

Wadislaviensis pelilio contiiiebat, quod


bilis vir via},

cum

no-

easdem
dictus

Ilenricus dux Slesiac et

dominus Wadisla-

fore latas,

mandaverint inviolabiliter observari;

prava patris imitando vestigia, cnjus bares existit, dictos episcupum, capitulum et Ecclesiam,
decimis,
villis,

possessionibus,
;

juribus, et

aliis

tamen dux sententias ipsas damnabiliter vilipendens, non solnm super praemissis satisfacere non curavit; verum etiam taiuiuam suae salutis
prorsus
oblilus,

bonis suis nequiter spoliasset

necnon,

et bonii-

pcjora prioribus cominiltendo,

nes, et vassalos episcopi, capituli, et Ecclesiae pra;-

quasdam

civilates, castra,
et loca
:

oppida,

villas,

ahaque

dictorimi cajiiens, eisque indebitas servitutes im-

subnrbia, terras,

ad episcopalem sedem

ponens, taui episcojio, capitnlo, et Ecclesia; supradictis,

Wadislaviensem

neciion decinias, census, red-

quani bominibus

et vassalis eisdeni

damna

ditus, possessiones, ac alia

bona quamplurima ad

jiiavia irrogasset; orla inler praefatos episcopuni


ct ca|iilulum ex parte

noiinuUas Ecclesias suae


terris, et aliis

civitatis, et dicecesis sibi

una,
in

et prjiedictum

nobilem

subjectas spectantia, temere occupans, aliquas de

super praemissis ex altera materiaquaestionis, tan-

bonis pra^dictis veudere, ac alias


libito

dis'
:

dem
strinn

partes sujier

iis

venerabileni fratrem no-

traliere

pro snae voluntatis

non cxpavit

Pbilippum Firuianum episcopum tunc in Polonise partibus Aposlolica; Sedis legatum, Imquam in arbitrum, arbilratorem et amicabilem conipositorem sub poena mille marcbarum auri, et exconimunicalionis sentenlia comprondltere curaverunt; ita quod pars, quae ferendum per dictum legatum arbitrum non servaret, medieta-

sicque dictus episcopus,

et aIi;E j^ersonae praedicta-

rum

fatuin

Ecclesiarum bonis suis Ecclesiasticis per prseducem taliter destitnti, coacti sunt miseraPropter quod idem episcopus,
in et

bililer exulare.
iiffic

cum

adeo notoria existerent, (|uod aliqua tergiver-

satione celari
iterato

non poterant, excommunicalionis,


sententias

praefatuni
in

ducem

totam terram

tem dicta; poenie j^arti arbitrium servaidi pra^fatum, reliquam vero medietatem RoinauiEEccIesiic solvere teneretur; et licet idem Firmanus episcopus dum in partibus illis exisleret, tequum super hoc tulerit arbitriuni inter partes, idem tameu nobilis illud non soluin observare iion curat, ve-

ipsius

inlerdicti

protulit, justilia sua-

dux malleuin Ecclesiae tanquam stipulam reputans, easdem sentenlias per


dente. Sed prcxfalus

annum

rum

etiam contra episcopum, capitulum,

el

Ec-

clesiam Wadislaviensem pra^diclos pejora prioribus committere non uteretur sed aspirans potius
;

et amplius pertinaciter toleravit, redire non curans ad Ecclesiae unitatem. 32. Unde cum crescente contumacia, poena sit merito angumentanda, fraternitatibus veslris per Aposlolica scripta mandainus, quatenus si

ad quasdam

villas,

et terras episcopi, capituli, et

Ecclesiae praedictoruin, et bosliliter ad eas accedens, illas occupare et occupatas detinere, ac in


ipsis

suflragatur, vos vel alter veslrum, per vos, vel per alium seu alios, eumdem ducem excommunicatum, dictam vero terram

praemissis veritas

interdicto fore suppositam, singulis diebus


nicis et festivis, pnlsatis

Domi-

novas servitutes imponere; necnon bladum, et nonnulla alia borrea prKdictorum episcopi et capituli exinde adsportari facere, ac eisdem insuper dainna plurima et injurias irrogare temerario

campanis

et

candelis ac-

censis,

usque ad satisfactionem condiguam (non


interjectis,

obstantibus frivolis appellationibus super hoc ad

Sedem Aposlolicam
etjustitiae

seu

litteris veritati

ausu praesumpsit; propler qua idein Wadislavieiisis episcopus in prafatum ducem, quia diligenler ab eo monitus occupata restiluere, servitutes revocare, ac de damnis et injuriis eisdem satisfactio-

praejudicantibus, a Sede impetratis ea-

dem) publice nuntietis et ab aliisnuntiari faciatis, dictumque ducem ab omnibus arctius evilari, et
nibilominus
ejus
alias

conlra

eum

aggravetis, [irout
vestras
et
;

nem

debitam contumaciter non curavit; nec aliquam rationabilem causam proponeret, quare hoc facere non

sibi et capilulo praedicto iinpendere

pertinacia exegerit,
in

iiianus

nobis

qnod

bac parte

feceritis, fideliter

plenarie
kal.

rescripturi. Dat.

Romae apud

S.

Sabinam V

deberet, et ea essent adeo in partibus illis notoria, quod nulla poterant tergiversatione celari ; excom-

Aprilisanno ib. Ut vero insigni prodigio revocatus


ad ofQcium tuerit, et censuris solutus, anno dicelur nunc Danicos tumultus
:

secjuenti

municationis auctoritate ordinaria, et in onmia loca, ad qute dux pifedictus accederet, dum inoraretur in ipsis, inlerdictisententias promulgavit ipsarum praeet super observalione sentenliarum
dictus episcopus ad venerabilem fratrem

perstrin-

gimus.

Hoc anno Ericus rex a conjuratis ex


caesus est' cujus

insidiis

sceplra Ericus

filius

capesslvit.

nostrum

Meniinit illiuscx'dis
lensis, additqiie

arcbiepiscopum Gneznensein , et dilectos lilios Dobegueum archidiaconnm Wadislaviensem, ac... abbateni monaslerii de Ilenricow Wadislaviensis
dioecesis Apostolicas

Magnns^ arcbiepiscopus U|)saIngeburgem Magni regis Sueciae

ia

communi forma

lilteras

impetravit.
31. Et licet proidicti archiepiscopus et arclii
-

connubio conjunctam, ut ea regna amicilia} foedera colerent; vicissiinque novi regis sororem in Sueciam, ut Rirgero paterni sceptri bajredi nuberet, adduclam (1). At liaec indicasse
filiam, Erico juniori
'

diaconus, proidiclo abbale desuper hoc excusante,

Cranlz. Dan.

1.

vii.

2 .MaK.

Ilist.

Got.

1.

XX.

8.

(I) Obituni Eiici regis lia descril)it

chronologus quidam a Ludewig vulijalus

num.

Rcli^iuiis,

tom.

i.K

o Valdcrainus

filius

Erici

HONORII IV ANNUS
suffeceiil.

2.

CHRISTI 1286,

13

Jam

a Septentrionalibus rebus adOrien-

lales sermoneni traducannis. 33. Iks Syria; ct Tcrrce-SancUe.

Tn
:

Syria

Pantaleonem fiatriarcham Constanlinopolitanum Latiiium obiisse, atque electionem Pelri ab Ilonorio fuisse confirmatam de qua re stil>jecla} litteraj
;

Cliristiani,

quo

|icrirent cilius,

liicrosoiyniitani

edil:e'.

regni reliquias laniarunt, alque Henricus Cypri rexPloleniaiilem CaroloSicilia' ret,M eripnit Joannes rex Cypri n oritur, ini|uil Jordaniis
',

allonorius, elc. venerabili fratri Petro patriarcliae

Constanlinopolitano.
a

neiii[)e

Facta su[)er lioc nobis a cardinalibus rela-

anno

superiori, ocui suecessit frater Ilenric. qui


inlravit

tione fideli, nos praedictam electionem, quia

eam

JICCI.XXXVI,

Plolcmaidam
:

cuni
contra

pnlchro

slolo, et ^rente

ruceptus est
ibi

seii

IIuj^o

de Pilincin

invenimus de te, viro uli(|ue litterarum scientia [irifdito, moruin elegantia et boneslate decoro
vit;e,

pro rege Carolo

erat, et tenuit

regem
ibi

inunditie

iiitido, et

virtutum fulgore pra^si-

caslrum,
stii>enilia

et

fecit

intrare

omnes, qui erant

ad

jiro

rege Fiancia!,

quorum

erat capita-

neus, exceptis paucis, qui amore regis Henrici


intrare noluerunt. Ohsesso castro, (juinta die rex

Ilenricus castrum oblinuit, et postea Tyri rex Hie-

temporalium [irovidentia circuins[)ecto, canonice celebralam de fiatrum nostioruiii consilio duximus coiilirmandam libiqtio de mandato nostro per venerabilem fratrem nostrum Latinum Ostiunsem episco[)um inunere
gni, ac spiritiialium et
, ;

rusakm

coronatus
Ybeliii

lippum de
lemaidis.

dominum Pliiavuiiculum suum bailivum Ploest,

dimisitque

consecrationis
[lure B. Putri

impenso, demuiii palliuiii de corsumpltim, insigne pontificalis officii,


instantia
Sjie

Eadem
:

a Marino Saniito' traduntur.

cuin

ea, qtia decuit

postulatum

tibi

34. Exactae inlerea constitutEc pro inslauranda

fuciinus exbiheri; firma

fiduciai|ue teiientes

religione deciniae

sed nulla validiora auxilia sub-

quod Ecclesia
et

i[)sa

missa. Uguilio in Dania et Siipcia collector creatus',


e

[irudentiam
clerus

per luam solertem iiidtistriam circunispectam spirilualibus et


aticlore, [iroficiet incrementis,
[)U[iulus,

scriptnmque
eflerri
'

est regi

Norwegia;, ut decimas

teni|)oralihus,
el tani

Deo

regno

permitteret,

tum etiam

sollicitatus,

quam

tuo commissus regipia; actionis

ut legem, quas terlingos argentumve clericis vendi vetuerat, revocaret^cumeain rerumTerratSanctae

mini, tua salubri doctrina et

dispendium verteretur.
a

exem[ilo ad salutem a;dificabitur aniinarnm.Tu ergojactans in Dumino cogitatum, ac juxta spem nostram el

Honorius,

etc.

cbarissimo in Cbristo
felicis

filio

gratiam a Doniino

tibi

traditam, comniissum
exstirpandis

tibi

regi Norwegice illustri.

su[)er gregeni Doiiiinicum virg;c vigilantis officium

Inlelleximus quod

recordationis Mar-

officiose ac vigilanler exercens

vitiis

tinus papa IV, praedecessor noster, perpenso

quod

et [)lantandis virtutibus sollicitudine invigiies effl-

de curia regia generalis probibitio emanarat, ne


quivis laicus regni
lui

caci

ut

sterlingos

vel argeiituin

tihi [ler vitic

tanquam stella merilum,

fixa in Ecclesi;e

firmamento

etaliis [iruficiens perexeiii-

aliud prsedicti regni clericis vendere quomodolibet


attentaret; et
si

plum,
nitatis

dum

secus

prssumeret, certa
attentius et

(loena

gloria

plures erudieris ad salutem, in aelerfzratulari, ac relucere inter alias


:

pecuniaria puniretur; serenitalem


litteras

tuam per suas


hortandam,

clarus

merearis

et nos,

qui

tibi

in

omiii

0[)[)or-

rogandam duxit

ut pro divina et Apostolicoe Sedis reverentia probibitionem liujnsmodi, ctim in negotii Terrae Sanctae

proponimus, ia tuis delectari laudihus merito valeamus. Datum Tihure Xkal. Se[iteinb., aniio ii.
tunitate
favorabiliter adesse
33. Belliim civile inter Tartaros.

dispendium redundaret, sublata difficultate qualibet revocares. (^um igilnr, ad i[isius promotionem
negotii soUicile intendentes, ejus quaelibet studea-

In Asia

bcllum

civile

exarsit inter lartaros,

quo earum

parliiim fideles impliciti fuere, conjurante adver-

mus

obslacula subinovere, celsitudinem regiam


altente,

sus Cobilaiii im[)eratorem


stiano, et signtim
vivificae

Najam

princi[ie Chrir

rogamuset horlainur
et Sedis

quatenus ob divinam
[irobibitionein

crucis in

eum

prsefe-

reverentiam
,

su[iradictap,

rente

sed ciim illius morus a Cbristiana sanctitale


et

praedictam
cedit

qua?

si

diligenter attenditur, in tui

(iissonarent,

injustam ambirionem religionis

derogationem honoris, non ditferas revocare ita quod proinde a Doinino pra?miuin coiisequi merearis, nosque regiae devotioiiis [)roiii[ililudiiiem non immerito commeiidemus. Datuiii Uoma! apud S. Sabinam non. Januarii, anno id. De Grajcorum rebus nil aliud occurrit, quam

divino destitntus pra;sidio in boslis cecidit potestatuin; quacaccurate describit subjectis


s[iecie iegeret,

verbis Maicus Paulus Venetus

Anuo Domini

MCCLXXXVi, patruus ejusNajam nomine, cum triginla esset annorum, et mullis [)opulisatque regionibiis esset [^raefectus, juveiiili elatns vanitate

mo-

tus est contra

dominuin
1.

suuiii Cublai,

maximnm

Jord. Ms. Val. sign.

Lib.

i.

Ep. cccl:.

num. )9G0. ' * Ep. ccxLV.

Saniit.

I.

iii.

p. 12. c. 19.

Ep. ccxLiv.

Marc. Paul. Venet.

ii. c.

2.

Cap. 4.

ducis ad preces nobiliiim liberalus carcere, cnnspirare cropit


aliquot clam ab
iis

cum aliquibus regni nobilibus ( in mortem regis, qui et interfeclus fuil) per missos juxla Wibiirgum in iM-to suo clam in iiocle S. Cecilii', auno vcro rcgni sui xxvi, scpu!tu?que Wibercis ia Ecclesia catbedrali. Accepit aiitein vulnera luoilalia i.vi, quormn fuit nulluin iufra pcctus priaer unum reliquil autem trcs lilios, Ericun:
:

qui

tuit

rex designatiis ante inortem patris Christophorum, et WalJeniaruin

qiii

morliius fuit apud

Marchioncm avunculum suum. Mansi,

14

HONORir IV ANNUS
:

2.

CHRISTI 1286.
illis

contra eiim diicens exercitum


tinaret, ascivit in auxiliuni

et ut felicius

pu-

snmeret. Sic
civitatem

silentium impositum

est. Ciiblai

alium

quomdam rtgem

vero, tumiillu sedato,

cum
esl

victoria et gaudio ad

Caydu noniine, qui


sed

nei^os erat Cublai iniperatoris,

suam Cambalu

reversus.

odio hahebat

eum.

Paucis interjectis, ut

Qiiod vero ad Caydo Najae fcederalum attinet,


ille lites cum im|ieratore Tartaro composuit, eunidenique a Nicolao IV ad Christi sacra ample-

Cobila, patefacla conjuratione, ante^iuam

Najam

suas

suas copias cuin Caydaiio


tiErat, inciuit.quidem

[lojset

conjung^ere, con-

Iractisraptimcopiis illum occuparit, additauctor':

clenda sollicitatnm dicetur inferius'.Sensisseporro

Najam

professione et

nomine
signa-

optime Cobilam imperatorein de Christiana


gione, ex superioribus consUit
;

reli-

Cliristianus, sed

non operuiu

fldei seclalor,

tum

ex eo, quod

veralque principale vexillum

suum

crucis signo,

antea legationeiu
nius
adeoc|ue

ad

Roiiiaiium

PontiOcem

pro

habens secuni nou paucos Ciiristianos. Comiuissum est ilaque proelium ab inilio dlei usque ad meridieni, et ceciderunt inulli e\ ulroque exercilu,

expetendis |ir;vconibus Evangelicis decrevisse vidi:

ejus

in

religionem Chiislianam
fuit,

sludium

in Oriente

pervulgatum

ut ipsius

donec tandem
in
ccEpit,

Ciiblai suiieriorevaderet; et

hostem

fngam verteret. Jlox autem ut popnlus fugere Najam captus est, et ingens multitudo in fuga ipsa occisa. Rex itaque Ciiblai, captum habens hostem suum, jussit ut confeslim occideretur, qui ausus fiierat contra dominum suum arma
'

nepos Abagha rex Persidis Joanni XXI Pontifici signiQcarit- Cobilam imperalorem Christianasacra
suscepisse, Nicolauin
Cobilae ea de re gratulaCobilam a Nicolao IV sacerdotes Chrislianos, ijui i|isum acTarlaros Evangelica luce collustrarent, expetiisse visuri sumus. Quod magis ad Christi gloriam cedit, cum a suis gentililia caligine involulis inslar numinis Cobila coleretur, ut Paulus Venetus pluribus annis in
III

tum

'

necnon

eumdem

sed quoniaiu movere, et rebellionem excilare prosapia sua, noluit, ut sanguis regius de erat de stirpe sua funderetiir, ne terra regium hiberet sanguinem, aut sol vel aer viderent mala morte queiiiquam de regali progenie natum interire. Jussit igilur ut tapeli involulus, alque ligatus tan:

ejus aula versatus describit


stitione

% dum

agit de

siiper-

Tartarorum.

In die, imiuit,

kalendarum Februarii, qui

diu hinc inde duceretur, agilaretur, traheretur,


et impellerelur,

donec conlraclo anhelilu sufTocaretur. Hocaulem mortuo, oi^tiiuales sui et cunctiis populus, qui evadere potiierunt, inter quos multi fuerunlChristiani, sponte se subiniserunt dominio et tunc quidein et obedientiDB Cublai imperatoris
:

magnusChan et omnes ubicumque sunt, maxinuim et solemne celebrant festuni, omuesque unanimiler tam viri
initium est anni Tarlarici,
Tartari

quam

cantes diem ut

mulieres student albis indui vestibus, voillum festivilalem alborum nam credunt veslem albam bonum haberefatum ideo,
: ;

(luatuor provinciae accesserunt ditioni ejus, qua-

ruiu nomina sunt, Funotia, Cauli, Barscol, et Seineliiiitiiigui.


a

initio albis

anni induuntur. Porro civitatum rectores et provinciarum prjefecli memores ofliciisui mitlunt
illis
sit

toto

anno fortuna

propitia,

in

Porro- Judaei

et

Saraceni

qui in

exercilu

Cublai fuerunt, coeperunt Christianis, qui cum Najam venerant, exprobrare et dicere, quod Chrislus, cujus sigiuim

munera aurea et argentea, unioneset gemmas, pannos pretiosissimos et equos


imperatori hoc die
cindidi coloris
;

iinde

noiinunquam
o

fieri solet, ut

Najam

in vexillo habiierat, iion


:

regi in hoc feslo offeranlur centuni

potuerit suis auxilio esse

hasque contumelias
|iotenliani

quotidie Ciiristianis objeceriint, Cliristi


ut

equorum e. Et infra omnes reges, duces


et alii

milliaalborum Illucescente die alborum,


milites,

barones,

medici,

inanem

irridentes. Christiani vero, qui ad regis

astrologi, prsfecli provinciarum alque exercitiium,

Cublai obedientiam
reut, conquesti
siiiit

venerant, indignum
iinperalori quales

rati, ut

imperatoris officiales ad aulam regis conve-

talia ferrent convicia, qua? gloriam Ciirisfi niiniieillis

infer-

rentur injuria:. At
cenos

ille,

convocans Jndajos, Saraail

quibus locus iii ea conlingere iiequit ob huininuin multituilinem, hi coilaterales ingrediuntiiraulas. Cunclis itaque in suo ordine et gradu seiiiunl, et

et Cluistianos,
et

ad Chrislianos conversus

deiilibus jiixla cnjuslibet ofOcii dignilateni, surgit

Deus vesler
lite

crnx ejus noluil quidem Najam praesidium ullum ferre; verum vos propteiea noerubescere. quoniam Deus bonus
palrocinari
sui
et

uuus

iii

niedio, et alta voce clauuit

Inclinale et

adorate.

justus
debuil.

injiislitiae et iniquilati

minime

Najam domini

proditor

extilit,

atque contra

omnem
dem
sed
ille,

aiquitutem rebellionem excilavit. Et qui-

Deivestri auxiliumiii sua malitia iin|iloravit;


ul

Deus bonus

et

reclus,

noluit favere

illius

criininibus.

Unde mandans
ulliis

Juda;is et Sara-

ceiiis cffiterisque Chiittiani

ribns interdicebat, ne

Deum
'

nominis blasplienuitoeorum Cluislianurum am|ilius blasphemare pra3ant crucem ejus

consurgunt omnes celeriler el genuflectunt, fionteque ad terram demissa, quasi Deuiii adorant et id quatuor faciunt vicibus. Adoratione complela, vadunt omnes suo ordine ad altare, quod in aula positum consislit super unam labulam depictam rubeo colore, in qua arreptoque scriptum est nomen iiiagni Chan thuribulo pulcherrimo, et redoleiitibus speciebus illi iinpositis, ad honorem magni Clian cum multa

Hac voce

facta,

revereutia tabulain ipsain

et altaie

suffumigant,

<

Cap. 3.

'

Cap. G.

Ibid.

An. Chr. 1289. num, 63. * Paul. VeDel. 1. u.

'

An. Cbr.

1378. nnm. 21.

c. 15.

HONORir rv ANNUS
et
a(i siia reilciiiit

2.

CHRISTI 1286.

15

loca. Thurificatione ista nefaria

tanta multitudinc montein

completa, quilibet in conspeclu imperatoris oflert

tradunt

munera
36.

illa.

deqiiitjiissupra dixiiinis . Hactenus

Cannelum incoluisse numerus ad septem niillia ct quingenta ascenderel, in quibus ceutum octoginta
',

ut

de rebus Tartaroruni.

sacerdotio
et

Carmelitarum decus auctum,

Ordo

S. GuUlelmi ampliftcatus.

\i\

hujus anni cal-

Ctclerum de prcEscripta formula ab Alherto jiatriarcha Hierosolymitano, confirmataijue ab Hoinitiati

forenl.

iis religiosae

disciplina)

cem

confierere

iigiosas familias

visum est, qua; llonorius ad read luitum sanctilatis revocandas,


ibitu eraiit iiiignitae,

norio

III,

extat PoiitificiumDiplomatypis cusuin'.

exsciiidendas noniiullas subnascentes sectas, qua3

At de Carmelili? Iiai tciius. Ul perspecta liorum virtuteHonorius ipsoruin


res

reiigiosorum

ii

tum ad

alias

vehemenler

auxit, ita sectalus

vestigia Greri li-

fovendasaiiiplilicandasciuedicrcverit. Confirmasse ipsiim in |irimis Carnielilarum Ordiiiem, ac nonnulla de eorum cultu sanxisse, refert Ptolemaeus

gorii X, iiui in Coiicilio

LugduniMisi oinnia

Luccnsis
solidavit,

iiis
(]iii

verliis

'

Ordineiu Caniielitaruiii
in

prius in consilio remanserat in sus-

giosam vitam colentluin sodalitia, qiue ab Sede Apostolica confinrata non erant, dissohi jusseral, in mendiculos quosdam iiiipostores, (iiii se Apostolicos ad inaneiii gloiioiam aucupaiidam ciigiioniinabant, censuris animadverlil
iuventi
essent
:

penso,

Tunc mantellns subvariatos mutaverunt


'
:

cum
ni

noiinulli,

cap|ias albas . His similia tradiintur a card. Ba-

maxiiiie sub eo religioso liabitu,


;

haeresi

aspersi vestein

ronio

Facta

est,

inquit, rcloniiatio Carmelita-

pnccepitqiie,

iit

eam

rum
albo

inter alia cappas variatas, quas portabantex

et

nigro, in albas coniimitaniiit o. Constitu-

ponerent, conjicerentur in vincula, ac fideles iis eleemosynas dare vetarentur si qui vero ex ipsis
:

tum id ab Honorio, quod variegata vestis rel giosam gravitatem dedeceret, docet S. Antoninus *
:

religiosae vitac

amore tenerentur, approbatoaSede

Eo tempore,

in(|uit, cuiii fratres Ordiiiis

Carmecirciila-

Apostolica religioso coetui se aggregare imperavit '. Fovit vero paterna benevolentia eos, qui virtiitem

litnrum deferrent habituiii, qui niiiius coiivenire


videbatur viris religiosis, scilicet cappam

non

S. Giiillelmi aluninos,

tam

largis virgis albis, et griseis, queiii

habituiii

animo colebant inler quos quibusante adeptum Pontificatum monasterium exstruxerat, singiilari aniore,
ficte

sed

ex

assererebant fuisse Heiia; propbet;c habilantis in


nionte Camielo in Syria (quod
sacra Scriptura, neque
reperitur)
pafia
iii

ulcx

litteris

Apostolicis aiiiio superiori datis pateetc. dilectis filiis generali, ca?le-

tamen neque

in

bit, est

prosecutus*.
a

authentica

scriptiira

37.

Honorius

Honorius IV jiropter

majoiein

risque prioiibus
lelmi.

et fralribus

Ordiuis sancti Guilinfra

honestatem niandavit, habitum illiiiii dimittere, et desuper cappas ex toto albas, et tunicas subtus griseas cum scapularibus assumere. Ili haluierunt initium sub
lymitano,

Dum
in

humanae

Et

Nos

dum

essemus
siibiti

quodam
Syria
aiiis

patriarcha

HierosoChristiani

minori offlcio constitiiti, iis iufia nostrae mentis claustrum accuratius recensitis,
tiiius

cum

in

babitabaiit

Hieiosolymis, et in

multis

civilatibus.

De-

cogitanles, iu

quasi stuporis ex lioc perculsi spiculo, prooperis pietate praeoccupare

gebant autem in monte C.ninelo, ut eremittc, et sub regula beali Basilii sed Honorius 111 coiifirniavit Ordiuem illuiii, et poslmodum is papa coinmisit Hugoni cardinali Ordiiiis Pnedicatorum, ut adderet diclCE religioni quasdam Coiistitutioues,
:

faciem raajestatis aeternae, caduca in aeterna, et terrena iii caelestia felici commercio commulaudo,
in

fundo paterno
in

consisteiite

in .\lbano monr.sle-

rium

honorem

B. Pauli Apostoli fecimus con-

qiias

in

posterum observarent. Sed

iu

processu
dispersi

temporis occupaiitibus Saracenis ex


Syriffi,

toto partes

dotavimus dc bonis propriis intuilii retriAc postinoduiii de laudabili congregatioiie psallentium Deo nostro ibidem instisfrui, et

butioiiis diviuae.

rccedentes Carmelilffide locis

illis,

tiienda

per orbein in terris Ctirislianoruin aediticaverunt

plurimos conveutus ex eleemosynis fidelium collatis propter eorum devotam conversationem, et exemplarem. Aliqui taiiien referunt, (|uod soldanus Saracenoruiii, qui prius eos habebat in reverentia, [iropter

solliciti persouas religione conspicuas quajsivimus diligenter et post exactam habitam in hac parte indaginem, in Ordiiiem vestrum
, :

(cujus

curam

auctoritale Apostolica tuncgerenlcs,


pietatis

ipsius professorum qualitatem experiinenlo didiciiiuis et

abundantia

laudabilem,

et chari-

Ueliain prophetam, mulato liabilu

tatis

igne succensam)

direximus,
:

eis dato a i^apa, in

contemptuin papic et fidcliuin fccit eos expelli de monte Carmelo, unde CariiielitaB dicuntur, non quod ab Helia hahuerint initium . Pulsos etiam hac occasione fidei odio Carmelitas a barbaro,
instituli,

nostrae intentionis afl^ectum

nec mirum, sicque de consjiicuse


obti-

honestalis vestra} meritis plcnaiu iiotitiam

nentes, ac speraiites,

quod

in diclo monasterio,

ut prsvaricatorcs
'
:

pioplictici

velut oliva fruclifera fruclificabitis ca;lestis gratia; roie perfusi priedictuiii monaslerium cum omni;

meminit Joannes Villanus

quos quidem

bus juribus

el perliuentiis

suis vobis, et per vos

c.

Ptol. Luc. Hist. Eccl. Ms.


' S.

I.

sxiv.

c. !3.

Baron. in Nolis M?,


* Jo.
Vil',
I.

Continudt. helli sacr.


finein.

I.

Anlon.

ji.

iii. tit.

xs.

c. 3. in piinc.

vii.

sab

v. el

alii.

Ext. io Bullar. in flon.

' Lib. i. lip.

cccvi. Eit.

in Biill.

juHon.

IV.

III

ibjj

108.

Ep. CDXXXI.

16

HONORir IV ANNUS
;

2.

CHRISTI 1286.
e

eidem Ordini duximus coiicedeiulum ordiiiato expresse, quod proeter familiares opportunos, liuodecim clericos, non comi)utato priore, (|uorum
oclo sacerdotes exislantejusdem Ordinis, in

omnes aliquantiilum

quietis caiisa lioc facere autnmantes,

camera secederent: illnm unum dun-

monasterio continue teneatis


alia

eodem quacdam quoque


coiiseiilientihus
in

Dominum

salubria

et

lionesta

vobis

Tum flexis genibus ad rectorem,Iuculentissimam, siciit accepimus, habuit oralionem, (luam nonnuUi fratrnm ostio, ut audirent, inluerentes pane
taxat intus reliquerunt.

ac

omnium

inild ordinaviinus

obseivanda, prout

Instru-

totain scripserunt, cujus

formulam videre non

po-

mento publico inde confecto


libero accedonte assensu.
licet

|)lenius continetur, veliffic

tuimus.
40.

nerabilis fratiis noslri episcopi Albaiiensis ad

Peracta oratione, Eucharistiam


licet imbecillis

petiit,

Sane nos postmodum,

quam

is

prinsqnam suineret, inagna njverenlia


huini

immeiiti, ad apicein
,

summi

Aposlolatus as-

lecUisurgens,

po|)lileiii tlexit,

sumpti

desiilerantes

Iibec

Apostolici

muniminis

adjectione fnlcire concessionem et

ordinationem

aliamve orationem habuit, (|ua prasentes onnies singultus lacrymasve complurinuas compulsi siint
emittere. Dein sumpto sacrainento membradenuo reponens thoro, cxdera, quee morientibus solent
adliiberi, petivit.

bujusmodi, necnon

et alia pro salutari statu ij^siiis

monasterii, et confervalione ac gubernatione bo-

norum ejusdem
habentes rata
patrocinio
S.

in

Instrumento ordinata

praefato,

Tunc praecipne

ejns discipuli, et

et grata, ipsa auctoritate

Apostolica

una

caeteri

fratres
,

cum
in

linjusinodi consorlio se
effiisi

ex certa scientia confirmanius, et praesentis scripli

privari cernerent

lacrymas
afferens

sunt.

Qnod

coinmunimus, etc. Daluin Ronue Sabinam XII kal. Maii, anno .


i

a|)ud

ubi conspexit Ambrosius, iteriim ad eos conversus


hortabatur, exempla

Ambrosii Sansedonii beata mo7's. Alisolvimus hunc annnm felici ad a;ternilatem transitu'B. Ambrosii Sansedonii Ordinis Pr;pdicatorum, de quo Baronius in Notis ad Martyrolo38. B.

sanclorum multa,

ne sui ipsins sorlem ingemiscerent. Dein efferens caput, singulos complexiis ejus benediclionem rogaiites deosculabatur. Interim hominnm ieininarnmque ingens numerus, audita Ambrosii morte, ad divi Doniinici templum ingemiscentes concur-

gium Romannm
logio

Migravit ex

iiac vita

aimo Do-

mini mcclxxxvi, die xv Martii

(l).

Hunc MartyroClemens merito


:)

rcbant.
viri,

Pleriqiie in jtlatea ante

Ecclesiain
effiilgere

boni

Romano

adscribi S. D. N.

caelum conspicientes,
in

nimbum

con-

prnecepit,

(subjeclis

nimirum

verbis

Seiiis

in

spicati fuere,

cnjus medio stella ingens et rahis


;

Tuscia, B. Ambrosii

Senensis Ordiiiis Prtedicato-

diosa sita erat, cni inhaMcntesfixis ociilis paulatim

rum,

sanctitate, prEdicatione et miraculis clari .

abeimtem viderunt. Ex templo ex


gravit

unus

Emifra-

39. Describit

apud Leandrum SebastianusFla:

Ambrosius,

alle

inclamavit
.

tunique

minius ^ edita ab Anibrosio sanctitatis signa in exlremo vitic actu Cum tempus, inquit, supervenisset Quadragesimale, in quo Senis solita vehementia, et aninii fervore praidicabat, iis de causis nocte accidit tiuadam, uti vim sanguinis ingentem ore evomueril, etob id eum fratres orab.int, nollet amplius pr^dicare, quoad non foret sanatus. Qnibus parere recusans, mane sequenti tanta vehementia in foeneratores est invectus, ut finita praedicatione , cum aliquantisper quievissel, major

trum sonos plorantium omnes audivire. Non


fuerunt iiuerorum prapsagia
jeclis,

de-

Nonnullisqueinter-

quibus pueri innocentissimi professi sunt vidisse Ambrosii animam ab Angelis in caelum Mortiius est anno mcclxxxv (nuefferri, subdit meralis nimirum annis ab Incarnato Verbo), mensis Marlii e cujus corpore suavissimus emanabat odor B. Adduiitur ab auctore plura miracula a Deo ad B. Ainbrosii imploratam opein patrata,
:

((

quaj

brevitatis

studio

prcetermittimiis

ea

vero

postmodum vis sanguinis exierit. Sensit Amhrosius sese jam ad extremum vitLc diem pervenisse, quod fratribus et discipulis circumsedentibus, et
multas effundentibus lacrymas slatim manifestavit quos omnes etiam mellillua adliortatione so:

fusius a Julio Sansedonio episcopo Grossetano, qui B.

Ambrosii Vitam tribus


Tabulis consignata
'

libris

est

complexus,

l)ublicis

afferuntur

Gregorii XIII, Sixti

et Panli

una cum V Diplomatibus %

qiiibus indulgenliae ejus reliquias, recurrente die

latus est,

nequaquam

eos

monens

finis a se

tam

Ambiosii noinine sacro


sunt.

veneraturis propositaj

optali debere Iristari. Finilo

sermone, eos rogavit


Mart.

'

BaroD. in Not. ad Martyrolog.

Rom. XX

Apud Leaad.

Lib. iii. c. 4.

Eod.

c. S.

1.

V. de viris illustr.

Ord

Prad. ia Ainbrosii Viia.

hoc anno, ut annalisla diligenter ex Baronii scbedis nolat, B. Ambrosius Sansedonius Ordinis Praidicatorum. Vitam ejus scripsere quatuor ex Pisdicatorum familia a priEsu ibus Ordinis sui ail id muuus delecti, inslaute atcjue jubente Honorio IV PonliDce. Vitam l)anc e manuscripto Codice vuli;arunt RoUandiani socii ad diem x\ .Martii. Porro Ambrosius e nobiU Seneusi faniilia annj Mccxxvi, die XVI kaleu. .\la)) nalus, in sacrau) P);cdicaloruu) lamiliam adlectus luit die xvi Aprilis auni sir.cxsxvii. Ad Tbeologis studia priraum in monasteiio sui Ordinis in Italia, deiu Parisiis sub Alberto Masino incubuit, iu quibus cum prnfecisset )i)axime, famHnique sibi comparasset insignon, tum quod scientia excederet, tum pariter quod per Gern)a liam dissidentes princiiies pra;dicat)one sua conciliasset, baereticosque Bobemos tunc gliscentes dispulationlbus refutas-et, Gi-egorii x le;ationes in varias Europa; partes obivit. Summa qnoque ejus fuit dexlcDtas )n cumponend)s variis per Italiam dissidenlihus naliombus; loKatus enim ad Florentinos missus est ut cum Pismi; coircnt Venelorum quoque et Genuensium discordias sedasset, nisi inopiuus PontiUcis obitus inleicesisset. Conradinus, qui ob invasam Siciliam Pontilicias ccnsuias iucurrcrat, ejus opera felicitcr usus fuit ut ad Eeclesia; paeem admittcetur. Denique meritis pleniis ac laboribus pro
(1) Obiit

irimi

ommum

Ecclesia, pro Bde, pro salute

proximorum confcctus, auno

et dic

supoius indieatis

iu Seuciisi Uidiuis

sui Honasterio obivit.

MaiNsi.

HONORII IV ANNUS

3.

CHRISTI TiST.

17

HONORII IV ANNUS

3.

CHRISTl

1287.

norio.

Annus a Virginis

Lndislaus rex Vngarice corripitur ab Eopartu miliesimus du,

tabile

spectaculum gentibus, ut tanquam crimi;

nosus merearisasingulis denotari

pro eo

maxime
te

octuagesimus seplimus Inclictione addu(]uintadecima, Roniani Pontificis obitu ctaque in discrimen ob Ladislai regis inipiecenlesimus
,

quod religione Chrisliana


abjecta,
in

post|)osi(a,

vel polius

contempluin divini nominis


te diceris

cum

Tartaris, Sarracenis, Ncugeriis, paganis conversa-

tatem in Ungaria Cliristiana re .icerbns extitit. Detorserat adeo in flagitia mores impudicos Ladislaus, ut Ciimanos, Tartaros, Neugerios, Sarra,

tione

damnata confcederare

specialiter
et

vivendi
abjecta

cum
,

eisdem Neugeriis norma suinpta,


potius
carceri
tradita

imo

immaniter
filia

cenos in familiaritatem ascisceret, ac


aberat,

nil

minus

uxore propria, videlicet cliarissima in Christo


nostra E. regina Ungaria; illustri
;

quam

ut

eorum

vitiis

imbutus religionem

deScEviensiii le,

Christianam in Ungaria everteret. Nicolai itaque exemplo Honorius illum monuit ', ut uxorem regio thoro restitueret, ritusqne paganorum, quos imbibisse fama erat, proscriberet ac ni pareret, Strigoniensi archiepiscopo se provinciam demandasse, ut Ungaros ad sacra arma corripienda in Sarracenos, Neugerios, Cumanos, Tartaros, aliosque gen:

ipsum

vit claris

regiam domnm Ungarise qute consuegerminibus foecundari, in ipsius domus exterminium, tliorum focdare non metuis conjugalem sicque, si pra^missis veritas suffragatur,
,

et

degis divina et
pollutus, in

humana

lege vetiti criminis labe


in

scandalum hominum, et redderis conspectu superni Numinis odiosus.


2. a

tiles religionis

hostes

tum

in

omnes qui
filio

eos fove-

rent, concitaret.

officio

Unde cum ex animarum curam


si

injuncto pastorali

nobis

gerere teneamur, dolente

Cbarissimo in Christo
Ungaria3
Si

Ladislao regi

illustri.

sparsa semina de gremio matris Ecclesise

seminata colligeres, divinee gratiae participatione

reddere nos contiugat rationem et cupientes, ut salutis vitato dis|)endio, electorum aggregari consortio merearis celsitudinem regiam monetes et

merito

talem de

in

examine superni

judicii

quod ipsa Ecclesia, progenitorum tuomerita clara rememorans, te bajulare ac larum clare ccepit ut filium et tandem, causa suggematernis allocutionibus rente ne sic clarum
senlires,
;

mus, rogamus
tibi scripta

et

hortamur

attente, per Apostolica

mandantes, quatenus eorumdem Tartarorum, Sarracenorum, Neugeriorum, et paganorum, ac aliorum infidelium dimissis erroribus,
in

germen
liter

decideret, te informavit ac direxit, inde-

quorum

observatione a via lucis deviatur, et


;

fessis sollicitudinibus et studiis

opportunis, specia-

itur in tenebras

qua; docet et servat univeisalis

a tempore felicis recordationis Nicolai papai


,

Ecclesia, velut plautatus in

prffidecessoris nostri

[irout ipsius praedecessoris

conversionis studiis amplectaris, et

actus saluliferi reprresentant.

nam

resumens,

et in

domo Domini, dcvotae eamdem regisecuro statuconservans, eam


ita

Sed, proh dolor

sicut diversis scripturis et

ut teneris marilali atfectione perlracfes;

quod

relatibus, ac alias

fama divulgante, amare percepimus, tu desistis, progenitorum eorumdem vestigiis fallibili collusione degenerans, licet interdum ejusdem matris exhortationibus acquiescere ore prictenderes tamen in ruinam siionte prosilire digiiosceris dum Deum conteuuiere non vereris, vel revereri contemnis et alias in praecipitiuiM te devolvis destructionem fama; propriffl non asper;
,

tu per hacc plene perci()ienssalutis divinae flagran-

tiam, elficacius ad ainorem ejus allectus, ad dona


cajlestis gratia; valeas

pervenire

ac fugato nubilo,

dicta

domus Ungaria;

reluceat titulis solita cla-

ritutis.

3.

Et ne vidcatur correctio pateriia lepescere

circa filium delinquenlem, venerabili Iratri nostro

nans, cujus notabililer prodigus, positus es in no-

arcbiepiscopo Slrigoniensi, de cujus circumspectione ac examinata probitate confidiinus per alias


,

diversas
'

litteras

nostras

injuiigimus, ut in

liac

Lib.

II.

Ep. ccLxiv.

parfe datas sibi a

Domiuo

virtutcs exercens, te a

Ann.

louus XXIU.

Ravn. IV.

IM
sic

HONORII IV ANNUS
nefandis erroribus retrahat, et ad viam salntastudiosa operatioiie rediicat. Et
si

3.

si;c

CHRISTI 1287.
Venerabilis fratris nostri R. episcopi Vapinfilii

vcm
lari,

dicti

Tar-

censis, et dilecti

Gaufridi dc Launcello Eccle-

Sarraceni, Neugerii, el pagani daninatossuos


fldei |)rofessores

Apteusis prtepositi

conatus contra Catbolicae


tare \oluerint.

exerci-

tione didicimus,
iiiter

ne ipsoruin invalescat temerilas in


Christiana)
;

dispendium

fidei

contra

jirffidictos

Petri

nunliorum tiiorum relaquod nonnullis pactis tractatibus teac Alfonsum et Jacobum, natos qucndam olim regis Aragonuin hactenus babitis,
,

Tarlaros, Sarracenos, Neugerios, et paganos, ac


alios adliaerentes eisdem, vel eos in iis
lihet

dictus Alfonsus tibi per Ecclesiai Salsensis pree-

quoniodo-

confoventes,

cujuscumque

stalus aut con-

ditionis extiterint,

per se vel per alium seu alios

studeat sollicite proponere

verbum

crucis :et con-

quod ideni Jacobus et Constanmaler ejus ipsum per nuntios speciales duxerant requirenduni, ut a compositione sive concordia pridem inter te illosque tractata, dum adhuc
)iosituni intimavit,
tia

tra te specialiter, nisi |)ra>dictam

reginam resum-

esses in ,Siciliae

eam, ut pradicitur, tute tractaveris, exerceat censuram Ecclesiasticani, auctoritate nopseris


,

et

quodque
parte
raiet,

munitus. Et nibilomiuus CcEteris regibus, ducibus, comitibus, et baronibus, ac populo illastra

non deberet omnino eorum in liac verumtamen procuprosequi voluntatem eosque compelleret, quod contenti existepartibus, recedere
ipse iutendebat
:

rent, ut absijue condilione vel retentione aliqua,


Siciliaj

rum partium

scribimus, ut super iisarcbiepiscopo


:

insulam

cum

insulis

omnibus, quae

sibi

assistanteidem

nec cessabimus,

quantumcumque

adjacere noscuntur, terramque totam iufra Rhegineiisis

invite, si oportuerit, quod non credimus, ad tuam correctionem partes Apostolicai sollicitudinis sicut expediet, adhibere. Per hoc autem, quod te in

archiepiscopatus limites consisteutein


Siciliae

pra'senti lillera,

salutamus, quia
jus confidentiaB
el

cum solitK benedictionis eloquio nondum de bujusmodi tuis acti-

debitum, eidem Jacobo et ha^redibus suis in perpetuum duceres concedenda et quod insuper procurares et faceTunitiique tributuin, regi
:

res, ut

concessionem seu donationem hujusmodi

bus patet nobis veritas narratorum, scutum alicunon assumas, quominus bominis
canonis sententiis,
si

eas forsan incurreris, sis


S.

Sedes Apostolica conflrmaret, ac processus contra eunidem Petrum super privatione regui Aragouiaj et alios quoslibet contra praGfatos Alfonsum, et

ligatus. Dat.

Romae apud

Sabinam IV

id. Martii

anno

ii

Jacobum, et Constantiam, eorumque vassallos per Sedem ipsam habitos necnon et concessioneni
;

Eadem
'
:

sententia ad archiepiscopum Strigo-

de

[irxHlicto

Aragouum regno factam

totaliter

niensem scriptum ostendit Regestum Pontifljussus enim est in eo luctuosissimo temcium pore /elum, quo tuendte religiouis ardebat, explieodemque argumento piures Ungariae procare ceres Ecclesiastici et laici ad defendenclum Cliristi nomen excilati ^. Ut vero, Ladislao ob scelera per;

revocaret.

aAdjecitquoquesaepefalus Alfonsus per Salsensein praepositum supra dictum, quod nec per
5.

obsides,

neque per securitates


ac etiam

alias posses

quoino-

dolibet liberlati restitui, douec prcBinissa i^erducta fuerint ad effectum


;

eumdem Jacobum
et

eunte
bellis

regnum

Ungaricum
a

inultis

demum
Siculae

Ladislao e

laceratum sorore pronepote


pristino
fuerit

natamque tuam uatu majorem,

primogenitum

tuum

ac Isalandam Alfonsi et Jacobi praedictoruin


perfici, efficaciusque

regia;

principe

splendori
:

sororem contiugeret matrimouialiter copulari. Et


ut prajdicta possent melius

restitutum, suo loco dicetur

nunc ad Iractatum

de liberando Carolo agitatum historiam tradu-

cimus.
4. Fccdiis

compleri, treuga', qufe RomanamEccIesiam etejus valitores, ut patrite verbis utamur, includerent,

iniquiim inter

Carolum Siculum
provincia
,

et

Alphonsiim Aragoniiim reprobat Honorius.


cefila

Sus-

couciliandi

foederis

Eduardus

Auglorum
rolo
II

rex imposuerat iniquas adeo leges Ca-

inirenturamedietate mensis Maii venturi proximo inchoandae, ac ex tunc per bienuium duratura) ; ita tamen, quod idem Jacobus praefato Alfonso, in guerra qualibet posset auxilium impertiri, prout
hffic

ac dignitati Ecclesiai adversantes, ut con-

omnia

in

quadam

caedula conscri|)ta vulgari-

stitutas pacliones
lio

Honorius ex cardinalium consi:

ter ac nobis

per nuntios tuos supradictos exhibita

penilus resciderit
insula

quarum

prajcipue erant, ut

perceiiiiiius plenius contineri.

Siciliai

cum adjacentibus iusulis, ac Tunetani


onmibus
sitis

regui vectigali, terrisque


sis

infra

Rheginen-

Jacobo assereretur, Aragoniffi jura redderenlur, Carolus Sedem Alfouso Apostohcam ad ea rata habenda adduceret aliaearchieiiiscopatus limites
;

aSane, flli, nisi consideratio tuistatus aliud suaderet, grandis subiret audienlium mentes admirationis, nec miuus turbatiouis occasio, ex eo quod auditum etiam exposito tibi per dictum Salsensem pra;positum prcebuisti tractatui, vel illum
6.

que

adjecta) conditiones, qua^ in litteris

'

Honorii

inspici i)ossuiit.

ctive nuntii

per eosdem nuntios tentavisti nobis exponere, diministeriuni expositionis bujusmodi


dicto-

Nobili viro Carolo clarae memoriae C. regis

assumere praesuinpserunt. Numquid enim

Siciliai

primogenito.

rum
-

Alfoiisi

vel

Jacobi

aut

patris

et

matris
In

eorum demerila nieruerunt,


1

ut tantum de suis
?

Lib.

II.

Ep. ccLXV.

Reg, post eamd. Ep.

iniquilatibus
Lib.
ii.

commodum
Alfonsus
et

consequantur
Jacobus,

quo

Ep.

cur. XLVii.

unquam

ipsi

eorumve

geni-

HONORII IV ANNIJS
trix, eliain
[)ost

3.

CHRISTI 1287.
procuralor ad rccuperaiulain

19
SiLiliani

incinnrnfi Pclii oljituin

cjusdein

politaiKc

Ecclesiie se beneplacilis conptarunt, aiit qnas cor-

reclionis vel liuniiliationis

indicia pnrlenderunt,
?

ut talia 'postnlarc pnESuniant

Nunniiiiil per devel


iis

impetus efludit, cepitque Augustam, cumque validain classemad propngandam latiiis victorinm imiiiilteret, Rogerius Lorin, Jncobi Aragonii classis
prajlectus, obviaiu progressiis, Gallosque
sitos

tenlionem
C0f:;itant

tui

tani

arctain

ha'c

siniilia
jiro-

incompo-

oblinere ? I^rofecto contumacia, et

tervia

non benevoientiam provocant, sed indi^ma-

ndortus fudit, ac paulo post Augiista ad dediliouem compulsa a Jacobo de (|ua victorin iiaic
;

tioneiii irrilant.

Jordanus trndit

hisloii;c

'

Galetc regnicolarum

Cuin itaque petitiones, In diclo content;c Iractatu, nihil rationis liabeant, nec peteiitinm sed in cjiisdem Ecclesiai ac merilis adjuventur tuuin grande prajudicium redundare noscantnr
;

euntes(onti'aSicuIosobvi;im hnliuerunt Rogeriiim de Loria, qui eas multo ingeiiio superavit, ubi
crat

comes

Thentiiius, dictus Pliiiipiuis, filius co(1)

mitis Flandriai
res

Capluin inter ctcleros proccadduiit Ptole-

ut

tibi

Alfonso et Jacobo matric|ue prrediclis de

Guidonem MontisforUs comitem


'

consummatione vel a|>|irobatione traclatus, ab eadem Sede ullo unquam tempore obtinenda spes deinceps aliqua non supersit, sed praecidatur onmino ; nos tractalum eunidem tibi, ut praemitlitur, per meinoratum pi\x'posituni Salsensem expositum, de fratrum nostrorum consilio reproipsius

mffius Lucensis

Villnnus

Joannes Antoninus *, hunc vero e carcere nunquam dimissum, ad ineundam ab Anglo rege illi infestissimo gratiani, quanivis alii innlto auro
in hisloria Ecclesiastica,
,

et S.

se

redemerint, atiiue

ita in

carceris squalore pe-

riisse,

sed insigne virtutis


',

exemplum

explicuisse
rei

bantes expresse, ac niiiiloininus


processit, cassanles, et penitus

si

forte de facto

nonnulli referunt

cum

nimiriim in inorbum

revocantes, ipsuin
caetero

venereai usu levanduin incidisset, ne se adulterio

omnemque alium
districtius

ei

similem prasumi de
:

conlaminaret,
8.

mortem

vitae prfelulisse.

inhibemus

et

si

quis hujusniodi fuerit


,

deinceps quoquo

modo

praisuniplus

illum

ex

nunc decernimus irritum et inanem, ac nullius existere firmitatis. Si tamen meinorati Alfonsus,
Jacobus
,

eorumque

genilrix se

ipsius

Ecclesiffi

gratia habilitare studerent, a suis desistendo excessibus, et circa te

Quod porro ad Eduardnm paulo superius niemoratum attinet tradit de eo Westmonasteriensis ', ipsum graviori morbo implicitum, prope Burdegalam decubuisse, atque ab eo recreatnm, crucem cum maxima hominum multitudine induisse actum ab Sedis Aposfolicae
Bes
SijricB.
;
:

tuamque liberationem
gerendo
et
;

prae-

legato Christianorum exercituum crucesignatorum

cipue se

humiliter ac benigne

quia
ut res

duccm

creatuin. At

is

postea levissima ex causa


;

nunquam gremium redeuntibus


ipsius misericordiam se
exigit, poenitentibus

claudit Ecclesia,

devota Christo arma in Gallos convertit


terea Sarraccni ad

atque in-

humiliantibus,

perdendam Syriam furorem

exhibendam, ad tuain maxime


negaret.

eadem Ecclesia non Romae apud S. Sabinam IV non.


instantiam
lus nostri
7.

Datum

Marlii, Pontifica-

anno

ii

servitulis

principi ad permulcenda incoinmoda divina soiatia subtraheret, cui hostes huinana eripuerant, concessit ei Honorius, ut quanuliu interdictum, quo Aragonia et Calhaloma percussae erant, teneret, sacra coram
'

Ne vero capto

eo peragi possent
iiiclinati,

Tuis, inquit, supphcationibus

auxere. Imminebantilli Tripoli, nobilissimae Christianorum urbi, in quam, Antiochia amissa, [irincejis regiam traduxerat cum Deus intentato exIreino discrimine spatium peccatoribus, ut flagilia expiarent lacrymis, concessit, ac barbarorum impetus domestica clade retardavit, ut ex Jordano colligitur Eodem, inquit ', anno soldanus misit Lelaratam ad recuperandiim castrum, quod tenebat Sangolascar quo obtento habuit castruin Liciae. Praeterea venit soManus ad obsidendain
;
: :

volentes

tibi

gratiam tacere specialem,

Tri|ioIim

sed

inferim

filius

ejus moritur, et pra;

auctoritate libi praesentium indulgemus, ut Ecclesiastico interdicto, cui

dolore destitit . Consonat Jordano Marinus Sanutus, qui


[ilura alia,

regnum Aragonia3

et

comi-

ex quibus Syriacae rei status

tatus Barciloniae auctorilate Apostolica supposila

perspicifur, adjungit, ac inter alia Tripolitani coniitis

sunt ad proesens, durante,

dum

te

captuin inibi

contigerit detineri, liceattibiet familice tua; tecuin

brevi Tripolim crevit aiulacia


quit

obitum, ex quo barbaris ad exscindendain Admiraldus, in:

per caiiellanos et clericos tuos subinissa voce, ex-

% vocatus Leteratayn mcclxxxvii

niissus est a

communicaliset

interdiclis exclusis,

missarumsoDaMartii an. ii.

soldano Babyloniae ad obsidenduni castrum unuiii

lemnia, et alia divina


Inter haec Robertus

olficia facere celebrari.

tum RoinaeapudS. Sabinam IV non.

Jnrd. Ms. Vat.

sigii.

num. 1960.
Ms.
iii.
1.

Surit.
c.
(^.

Annal.

comes Atrebatensis regiaeNea-

Ptol.

Luc.

c.

U6.

Hist. Efcl.

xxiv.
x.x.

22.
5.

I.

iv. c.

95.
1.

vii.

' S.

Anton.

p.

tit.

3.

zcU. poster. deradis


'

Lih.

II.

Ep. XLVi.

sign.

num. 1980.

1.

ix.
San.
I.

We^t. Flor.
Ill.secr.
lid.

Ilist.

Jo.
*

VilL

Ttiomas l"a.Ms.

'

Jord.

Vat.

cruc. p. 12. c. 20.

(1)

Victoriam

quam Rogerius de
llist.

loma;us a Neocastra
in

Sicul. cap. 111

Loria copiarum Jacobi rcgis iluctor supremus de hoslibus reportavit, fuse cl mnrosc dcscribil Bartliocujus narratiouis summii co redit nav.ilem fuisse p'ignam, iu (jua riailoium ingenli strage edita,
:

piptostalem

lloberti

venisse

triremes xliv,
in

Sunenti, (Ues xxiii Junii. Rogerius vero,

cum eaptivorum principum el iUustriiiin viroruin ingcnti multitudiue. Locus pugna; liltus Mansi. priemium victori Ischiam insulam NeaiioU proximaiu adjecto regis titulo oblinuit.

'iO

HQNORII IV ANNUS
prae-

3.

in

CHRISTl 1287.
',

quod Sangolascar tenebat conlia soldanum


dictum.
H:il)ilo

Villanus
scribit:

qui terlio nonas Aprilis defunctum


Cceiiaj

vero caslro, cepit xni die Aprilis

eonanique anno

castrum
Crach, et

Licia; principis Autiochiaj.


ibi

Deinde venit

tertium Aprilis mensis incidit.

Domini De

festus dies

sei^ultura

nianduvil
et

niagnum

fieri

apparalum

ipsius refert

Wadingus

'

in Basilica S. Petri ipsius

niacliinarnm,

aliorum necessariorum ad obsi:

corpus sepulchro mandatuiu,deinde incerta occasione in Ecclesiae Araecceli sacello aSabellis extruclo

dendum
ad

quod principi per Tri|iolim admiraldum sibi familiarem inlimatum est. Tunc princeps victualibus munit castrum Nephyn, et in civitate mandat fieri sexaginta pristina. Venit itaque soldanus ad obsidendum Tripolim
:

quemdam

translatum.

10. Pemsi7ii

prope Giialdum arcem excitant.

sed interim

fllius

ejus moritur, et pra3 dolore a

Vacante Sede, Perusini arceni propu Gualdum Nucerina) dicecesis, contemplis censuris, quas ducatus Spoletani praeses incusserat , excitarunt,

proposito resiliit. Comitissa vero de Blois applicuitPtolemaidem, et fecitintercaetera laude digna pulchram turrim ad babarcanum prope S. Nicolaum, et inter portam S. Thoma^ et portam de Malpas fecit pulchrum babarcanum, et secunda die

quo

facto

cum non parum Romanai


,

Ecclesice jura

invaderent

sacer cardinalium senatus coeptis eos


'.

desistere jussit

et

Tartari infideles irrumpunt in Polonos Ruthenos. In Polonia religionis Christianae

H.

Augusti migravit adDomiiuuu. Roamundus etiani princeps Antiochenns xix Octobris mortuus est. Mater vero petiit silii fiuri homagia cui responde:

hostes Lituaui

Prutheni

Samogita;

Polonos op-

pressere. At Lesko Niger crucis signa in speciem

coutra barbaros, ut ab Sede Apostolicaoblinuerat,

tur, quia Luci3B sorori principis

jamerat

ictalis adultae, et

hoc debetur, quia erat nupta: ettandem in

hoc conveniunt, quod omnes communiter jurant matri principis defimcti,et ipsaeismutua juradefendere quando domina venerit, quae ullra mare
:

iviral, tuncillijurarent defendere jura


et

sua

quod

factum

est. Illa

tuit loco sui .


:

vero Bertrandum de Gibeletli staPlangendum erit inferius Tripolis

verum dein non in gentiles sed in Conradum Masovice ducem movit. Sed Deus justus in Leskonem qui turpissime religioni illuserat, et consecrata Christo arma sanguine Christiano foedaverat, vindictam effudit qui enim ob praeclaras antea a se relatas victorias maxiuuim apud omnes noraen tulerat, coutinuis postea cladibus ut posteris nunquam imacceptis infelix evasit
explicuit
*
: , , :

excidium jnterea Pontificium funus lugeamus. Occupavit Eonorii IV papce obitus. 9. mors Honorium, raagna qucEque progerenda bene republica Christiana cogitautem , de quo haec Honorius papa obiit Roipsius Vita3 scriptor

pune violari religionem exemplo esse possit. De quo ha;c Longinus ' GrandemdeinTartaroruin
:

invasionem postremo pestem et epidemiain in universos grassantem item famem agrorum , et


,

'

mae in Ccena Domiui


Parasceve sancta
ad Marlinum
,

fuitque sepultus in die

frumentorum alluvionera, mortalitatem quadrupedum mordacitatem bestiarum et luporum va; , ;

juxta

Ecclesia S. Petri .

Nicolaum papam IH in Quibus consonat Appendicis


: :

rias

insuper plagas Dei


:

sibi

invicem succedentes,

pertulit
et fuerit

ut
,

tam

sibi

quam

posteris

documento

sit

Polonum auctor; additque Sedit et vacavit Pontificatus annis duobus die nno diebus duobus . Beruardus mensibus decem etiam ipsum morlem oppetiisse tradit in Ccena
,

ne quis de cstero Deo

et suae

religioni

raentiatur et illudat; et

quod

sine religione arina

quantumcumque polentia non vincant. 12. Quod vero ad cladem a Tartaris


attinet; scribit auctor
"

illatara

Domini, alque Parasceves die juxta Nicolaum III in Basilica Vaticana sepulturai mandatum, Sedemque ab ea die ad recurrentem Cathedrse S. Petri sacrum diem qui nimirum in VHI kal. Marlii iucidit, paslore destitutam fuisse. Confirmantur
,

fame stiuiulatos in Poloniara immenso numero, locustarum more se effudisse, quamvis tunc orania gelu, et nivibus rigerent Sandoiniriam, et Cracoviam frustra tenipsos
:

tasse

superiora a Ptolemaeo Lucensi

dum

ait

An.

Dom. MCCLXXvn, Houorius moritur apud S. Sabinam,etin Ecclesia beati Petri juxta sepulchrum
Nicolai
III

deinde cuin ex captivis Leskonem in Uiigariain cura Griphina uxore fuga se subduxisse accepissent, licentius ad agendas praedas incu:

buisse.

Tribuendum vero
inquod

iusigni miraculo, barS.

honorifice sepelitur

\iveret vivens

apud
,

S.

quamvis adhuc Sabinam contiuuam resi:

baros a duobus monasteriis, altero


cupato, altero
diicissa

Crucis nun-

dentiam faceret

uisi

in

aestate

quia tunc se
(id est

Cracoviensis ducis dicti

Kinga Boleslai olim Pudici uxor cum duabus


aliisque plu-

Tyburim cum
et vacavit

curia

transferebat. Sedit auteni

germanis

Jolenta ducis Calissiensis, et Constantia


,

annis duobus et diebus aliquibus

duobus),

Danielis Russiae regis viduis relictis

tunc Ecclesia a Coena Domini, quia tunc mortuus est Honorius, usque ad cathedram S. Petri in qua electus est Nicolaus . Et cerle Hunorium
die Ccena;

ribus Deodevotis virginibus, sereceperat, immisso


in Tartaros

divinitus
illata

terrore absfinuisse. Tanla


,

porro tunc
sacerdoles
,

vastitas fuit

ut praiter senes,
,

Domini

obiisse consentiunt
,

et Ptolernajo

Lucensi

Jordanus

',

et

Bernardo Joannes

lactentes

trucidatos

a|)ud

civitatem

'

Ms. Vallic. bibl

sig. lit.
.

C. nuni.

21

et

;9.
I.

* Jo. Vill.
2

JorJ.
c.

.Ms.

Vall.

auuo.

I.

VII. c.

H2.

Wad.
lit.

in Annal. Minor. toin.

'

Ext. iu Ms. Vall. sign.


I,

sicn. iiuni. 19IJI).

ptol.

Luc.

Hist. Eccl.

.\.\iv.

If).

Hist. Pol.

vu. hoc an.

B. nuin. 12. pas. 49.

Long. ubi sup.

11.

hoc

Long.

" Ibid.

: ,,

HONORII IV ANNUS
Waldirnirieiisom pnLnlu paiiila ad
\igiiili niillia et

3.

et

CHRISTI 1287.
perculsus est,
ut

21
de tabernaculo suo

divinitus

amplius vir^^iniim juvencnlarum numerus ascenderit.


13. Nec Poloui inodo, sed eliain quamvis foederati, irruiitionis hujus Tartaricac rabiem sensere aniio eniiii sequeiili, utscribil Lon:

exiliens, in

occursum

pontificis ocius procurreret,

Rtillieni,

(luod

corruens pronus in terram quasi divinuni aliNumeii in episcopo videns , et in speni ilhus
,

aeternum Pontificem venerans

suarum veniam

precaretur.

Quem

transgressionum Tliomas episco-

giniis

',

ciiin palani in eos grassari,

dis in Poionia praedis

armorum
:

quos in agensocios habuerant,

pus ex terra elevans, omnein sc illi pr;cvaricationem transactam, duminodo in ea contritione et


devolione persisteret, oliortis lacryniis spondet in-

venenis arlibnsque maj;icis adeo ut pestis cruflumina fontesque infecere magnam partem deleverit deUssima Uiissorum

duces

pndiilieient

dullurum. Et post
hinc inde utrinque

flebiles

amplexus,
,

et oscula

pnestita

proximam icdem

ac juslo Dei judicio , cum ii Cliiisliaiiis sacris imbuli ad Cliristianos exscindeiuios cuiii gentililius

beato Nicolao sacratani dux atque pontifex absqiie arhitris ingressi, longis et inutuis habitis tractati-

arma luem

conjunxissent.

Qua vero

ratione
:

eam
,

crearint
inqiiit,

bus

Tartari, narrat auctor

Corda

Cliristianoruin hoininuin

Polonorum ex-captivoofficiis,

deiiuim condilionibus eo(|ue paclo pax et reconciliatio, et oinnium offeusarum oblileratio convenit, ut Henricus dux Wratislaviensis castra
,

his

rum
geiis

grege, quos pro sortiledorum, divinationum,


et

civitates,

oppida, villas
,

incantationuin,
illa

aui;uriorum

quibus

sorles Ecclesiasticas

iiuas

decimas et quascumque occupaverat, Thoinae


,

niagnopere dedita

est, peraf,^endis iiius-

episcopo et suo clero redderet,


satisfactione

et

pro perceptls

quam
et

cenluni

numero
tam

occiderant, de cadaveribus

occisorum

extracta forlissiniis venenis inebriant


in proflupntes et sla^Miaiites

inficiunt, et

aquas verubus et ligiiis in longum projectis,ut diutiiis durarent, imposita immergunt, a quibus aiiua; infectse adeo in Rtithenos, qui aquas illas qiiocuinqtie usu contingebant, venenuin et inorbos
vulgaveraiit, ut subito procumbentes, iiullis aiitidotis profeetum afferentibus relevati, occiderint.

condigna impensa, amplas libertates, Ecclesia; Wratislaviensi scelus et immunitates commissum expiando conferret . His consenlit Michovias', addit(|tie Ea reconcilialione secuta, Gnesnensis Jacobi arcliiepiscopi interdictum
:

Swinka sublatum
ficii

est

in

memoriam
duce

vero bene0[)|)oIieiisi

ac hospitalitatis Tliomas episcopus Wratisla,

viensis

[)Ostulanle

Casimiro

Ecclesiam S. Tliomae Cantuariensis in castro Rathiboriensi ftindavit .

Sero tandem et plurimis per tabeiii in corpora ingesta consumptis latens maluin deprehensum
,

est,

et

aquarum usus

velut fatalis et pestifer a

auctor, sequenli

Rutlienis fastiditus . Haec sequenti

anno

conti-

gere, quae ne ccepta oratio abrumpalur, conjun-

genda visa sunt.


li.

pluribus interjectis, memoratus anno ab Henrico duce ad expiandum in episcopo insectando crimen tem[)liiin Anno inqiiit, Domini mcclxxxviii excituin IV dux Wratislaviensis Ecclesiaiii colleHenricus
15.

Subdit,

Dux

Wratislaviensis ab insectando epi-

giatam
vit
et

S. Crucis in suinuio W^ratislaviensi

scopo

desistit.

Numen
siastici,

CcEterum visum est divinum memorata Ijarbarorum irruptione Polonos


etsacraruni expilandarum opuiii cu[ii(iine

et erexit,

certum prttlatorum

fundacanoiiicorum
,

vicariorum

numerum

instittiens

et

unicuique
,

principes plectere, qui insaiia violandi juris Eccle-

niunifice

de suis introitibus

largiens

per hoc
exiliando

divina; majestatis irain [ilacattinis,

quam

episcopos divexabant. Et
ut Ratliihoriam
:

quidem
in

inter alios

Wra-

Thomain episco[)um
incurrerat,
Christiani
et

lislaviensem episcopuin duxtanto furore est insectattis,


,

et clerum Wratislaviensem vehementer offenderat a. Utinain

quani

is

perfugerat

principes ab invadendis o[)ibus sacris

exercitu cinxerit

impendentiscjue populo insouti

alistinerent,
stris

injuriasque

iiiflictas

sacris

adminiilli

calamilalis, miseratioue episcopus exul permotus,


illius

Henrici exeinplo delerent beneficiis, ne


,

iras satiare

suo sanguine

quam

Ratliibo-

gravissima mala

in quoD concitata in se caelesli

riensibus optime meritis exitium parare, potius

ultione praecipites rutint, felicius averleient.


16. S. Thomo! episcopi Berefordensis obiliis Susce[itis tuentlorum Ecclesia; suae miracula.

ducens, ad ducis Wratislaviensiscastrase contulit,

Quo

viso lioslis repente

divino

nutu enioUitus

ct

Deum

in ipsius minislro veneratus, procubuit in genua, ac veniam criiiiinis supplex poposcil ()uam insignem historiain his verbis narrat Longinus Induit, inquit, vestes sacras, nonnullos tiuoque
: :

juriuiii

Herefordensis,

allritiis S. Thomas episcopus peregre ex Anglia profectus, ad immorlalitatem hoc anno, ut observat card. Raro-

laboribus

nius

S migravil.

Ctijus sanctitatis ghiria

maximis
Catilupo

ex clero jubel aniiciri eisdem


tificalibus insigniiscuin clero

ac

sic tiara et

pon-

[)0stea miraculis etfloruit, ut narrat subjectis ver-

suo iiniverso secum

bis W'estnionasteriensis

'

Thomas de

exulante, oppido egressus ad castra pergit, (yranni


iras sievas

quondam
EccIesifP

e[iiscopus
sitae,
tit

Herefordensis,
Ordiiie

(|ui jiro

causa

supremo

humilitatis geiiere placaturus.


,

dicitur, (|uain coiilra IVatieiu


fratrtiiii

Cujus tyranuus viso a longe advenlu

tanto

metu

Joannem de Peccliam de

MiiKn imi

Long. ubi sup.


1.

'

LoDgin. nist. Pol.

I.

vii. Micliuv.

I.

iii. c. C.

Michov.
Ilisl.

ibid.

Bjron. in Not. dic

x.xi

Octoh.

'

Wesliii.

Cliroiiier.

x.

Floi-.

hue au.

22

HONORII

IV

ANNUS

3.

CHRISTI 1287.
pe(]ucnti

archiepiscopum Canluaricnsem defendere pro|)onebat, in parlibus obiit transmarinis cujiis ossa in Ecclesia supradicta fiienmt tradita sepulturae, miraculis ccepit coniscare ; ita cjuod infra breve
,

gloriam nominis sui perpetravit omnipotens Deus, in diversisCodicibusejus loci, iibi sacraejusossa quiesot

vero, qu;c post

tomo agetur. Pergit auctor obitum ejus ad laudem


:

Miracula

temporis spatium centum


cula
fusius

et

scxayinta tria mira.

cunt, peue intinita reperit


ginta

in qiiibus fertur sexa-

pro

illo

fieri

voluit
'

Deus

Describuntur

apud Surium

ac virtutes insii^ues, jora tuiu explicuisse cxempla refert auctor,


in
a

patrata illius ope niiracula, quibus cnituit, iiuarum ma-

morluos excilasse, quadraginla et unum Cfficos illuminasse, quinquagiiita duos conlractos sanasse viginti et uiium paralyticos restitiiisse,
,

cum
:

cnecis et inutis viginti tribiis

lumen

ct

vocem

red-

celsiore

e|)iscopatus

fastigio

collocatus esset

didisse. In
tata

Cum,

inquil,

Herefordensis Ecclesia suo esset

qiiodam ejus loci volumine legi annodiversa miracula cjus quadringenta (|uinque
curandis morbis divinitiis depraestante

orbata pastore,

omnium

votis electus

anno

Christi

et viginti, in variis

millesimo ducentesimo septuagesimo quinto episcopus consecratus est. Tuui vero longe etiam

clarata
cui
est

Domino
gloria
in

nostro Jesu Cliristo


sa^cula

bonor

et

ssculorum.

magis quam antea factus est vigil ad curam non segnis ad opus suavis ad mores major tum illi accessit cura pauperum, gestuselsermo humilior, in persecutionibus perferendis auimus fortior, ad
, ,
:

Amen

t8.

Marti/rmm puero illatum a Jiidw/s We-

salia in Gennania.
sti

Sanctissimo confessori Ciiriin quem nomen animi

martyiem adjungimus,
in Cliristianum

Judaji concepvirus, exercita

exsequendam justitiam censura


perfectior

severior, in preci-

tum

bu3 ferventior spiritus, ad i^rEeslandas eleemosynas


beniguitas
et

liberalitas

in

proprio
laboris

inimanissima carnificina, effuderunt. Wernherus enim puer ab iis in Clirisli Domini odium martyrio
affeclus Wesaliac crudelissimisque suppliciis
est laniatus
:

casligando corpore major rigor.


instantia in

Magna

eam iucumbebal curam,


et quaj alii
sibi

ut Ecclesiaj

cujus corpus

cum

in

jura tueretur,
siee restitueret.

prater jus fasque

gientibus perfldis projectum esset,


radiare visus, (luaesitumque

ab iis cryptam a fuuoctu CcBlesti

vindicarant, ab injustis possessoribus ablataEccIe-

luce locus, in quo jacebat, a praesidiariis militibus


pertuin est

Ea causa

cum

gravis exlitisset con-

tenlio propter Ecclesiaj Herefordensis jura,

Roma-

sacrum pignus ac requo suavissimus odor efflabat, ut ex


',

FontiQcem adire decrevit , ut ab illo tantis molestiis opportuna remcdia impetraret. Eoigitur tam longo et diflicili itinere, non sine multo labore
et corporis

num

Ms, Codice narrat Surius

qui ubi exercita ab


:

impiis Christi odio supphcia descripsil, subjicit*

sui

detrimento suscepto atque


et est

Nocte tulerunt corpus ejus, et per muros clam ascendentes, ut res nemini innotesceret, ad naves

a Martino Pontifice rebusque et uegotiis quorum causa eo venerat, j^ro voto expeditis,dum

confecto,

Romam

venit,

properarunt Moguntiam ituras

sed omnipotens
tota

honoritice acceptus

Deus eorum
nocle nonnisi

callidos

elusit conatus, ita ut

unum

milliare possent navigando

in

i^atriam

redire

contendit

morbo oppressus

conficere. Orto inde sole

apud Florentinos juxta Flasconis-Montem decessit 6 vita VI non. Octob., anno salutis millesimo ducentesimo octogesimo septimo. 17. B Interea sex diebus corpus ejus exanime servabatur, odorem spirans suavissimum, (insigni

corrii)iuntur, cogilantque anxii,

magno timore et tremore quomodo possint


:

marlyris corpusculum abscondere


ratio eis occurrit in ai|iias illud

neque enim demergendi. Taiidem conspiciunt prope Baccaracum crypspiiiis et

tulam
dituiii

vepribus obsitam, ubi nunc coii-

nimirum

cultai caslitatis

argumento, quam

in

eo

cernitur Willelmitarum

coenobium Winla:

Roberti Cantuariensis archiepiscopi, ac deinde cardinalis episcopi Portuensis testimonio enituisse ad

dofdesbachiiim, alque in

eam projeceruntmartyris
miracula declaravit

corpus
vigiles
illo

et

ocius abierunt. Sed Cliristus, id diu

miraculum
:

Vitae

auctor afllrmat)

Deinde caro

tere nolens,

mox

sua

illic

ab ossibusseparata in EcclesiaS.Severi honorifice sepulta est ossa veroper tam longinqua terrarum ac niaris spatia in Augliam ad sedem ejiis apportata sunt.

enim castrorum noctibus viderunt lucem loco. Quod cuni illi admirarentur, indicarunt
:

Cumque obviam

illis

venisset Gilbertus

de Clara comes Gloverniaj, qui ob jura Ecclesiaj bealum virum fatigaverat, mox ab eis sanguis copiosissimus manavit, ita ut vasa, iii quibus ferebantur, sanguine tincta viderentur. Id comes ille cernens, tiuiore el horrore concussus, jura omnia

statim(|ue rej^ertum est corpus etianinum suo tinctum sanguine adductumque est, ut solent cassorum corpora, Baccaracum ad locum judicii.
aliis

Coiiiperta

autem

rei

gestae veritate,

cum omnibus

admirationi esset odor suavissimusa martyris corpore manans, tum etiam clarilas nocturno visa

tempore,
prope
vitla

summa

devolione

illatuiii est

corpuscuest in colle

ob ea, quae temere admiserat, egit pCBnitcntiam. Porro beatum episcopum Joannes papa XXII sanctorum Catalogo adscripsit etVl non. Octob. festum ejussoleinniler celebrandum iuslituit )).At de memoria ejus consecrata
Ecclesiae restituit, et
'

luin in Sancti-Cuniberti sacelluin,

quod

iiarocliiaiii situni, atque ibi humatum est, aurea capili imposita, in virgiuitatis testimo:

nium

porro capiti supposito pulvinari serico vio-

Apuil
"^

Sui'.

toui. II. die


II.

Sur.

loiii.

V. die

Ucl.

ii\

Anonyui. auci.

Sur. tou).

die

six Apr. Novat. cent. xix Apr.

.\ili. col.

1283.

nONORII IV ANNUS
lis iiiiiileto.

3.

tifaria

CHRISTI 1287.
per

23
,

ornatum

in

Additum ost ad ca|iut lintcum scrico signum innocentiae ct sanctitatis ejus,

martyrein suuiii Christus miracula

atque eliam instrumentuni laboris sui. Deniquc monunieiitum cjus, ut solet sancturuni, aliquan-

Passus est sanctus i)uer, an. Cliristi mcclxxxvii. XIII kal. Maii . Al Henricus' Stero
operatur.
iii aiinuin sequentem conjicit. De hoc vero Clironicon Colmariense ' tradit, ea de

illius niartyriuiii

tispereminebat supra terram,et corpusculumejus reverenter inclusuni est in sarcophago cedrino,

causa quadrajriiita Juda>os,


Christianis; reque ad

et

eo amplius, caesos a
delata, supre-

quod positum est in querno sarcophago solidissimo forUssimis seris munitoD.Et infia Cum haec ita peracta essent, omnipotens Deus illico sanctum puerum niagnis et stupendis illustravit
:

Rodulphum

mum

rahbinuni in vincula conjectuin, ad


Judaeos viginti

quem

redimendum

marcharum

millia in

Rodulphi sinuni effudisse, euinque auri fulgore


perstrictuin, Christianos Weselienseset Popardienses

miraculis, Ccecis

visus,

surdis

auditus,

claudis

gressus, mutis loquela, aridis, paralyticis, luscis,


et quibuslibet ahis maleuffoctis sanitas, et

duobus millibus marcharum


Uenr. Stero
in

inulctasse

(1).

moituis

Tita restitula est

imo vero usque

in priESenS mul-

Annal.

ChroD. Dommic. Colm. par.

alt.

Conciliis provincialibus intra ejus spa(1) Nulla remm majoris momenti novitate annus memorabilis celebrem apnd posteros famam ei tium habitis obtinebil. In editione quidem Veneto-Labbeana omnium primum legitur Exoniensc a Petro Quivil episcopo Exonii hoc anno celebratum, et die XVI kal. Maii absolutum. Sed Dioecesanaui hanc fuisse Synodum satis eonstat. ijnadam tauien in ea oecurrunl, qns nosse studiosis rerum Ecclesiaslicaium accidit jucunde. In capite de baptismo iDJungitur parochis ut cureut iufantes ad Ecclesiam paro.

chialem diebus sabbati ante Pascha, et aute Pentecosien haptizandos deferri, cessante tamen cujuscumque penculi suspicwne. An ergo omnes per annum nati infantes diebus illis baptizandi reservabantur "? in capite de Poenitentia mandatum est sacerdotibus nt confcssos de irapudico crimine interrogent num cuni sacerdote, vel diacono, aut subdiacono, aut cum consanguineo, vel aflini iJ commiserint. Mouenlur iusuper, ut majora, et notiora peccata ad destinatum Pcenitentiarium absoivenda transmittant, datisque lad illum litteris cuusam delicti et circumstantias ipsius continentibus ; vicissim autem poenitenliarius litteras tradat poenitenli ahsolutionem, et pcenitentice a se imposita; modum testantes. In capile de Eilrema Unclione cum pervagatum esset in vulgus agrotos sacro oleo inuuclos
terram nudis pedihus langere, sive maritali copula cum conjuge jungi ; perniciosam hauc persuasionem vel depelli piseceptum est. Denique eap. 29, statutum ut vicarii et rectores Ecclesiarum in commodum indigentium clericorum de oeneficiis uquie benedictce disponant. Erant autem beneficia illa pia fidelium largitiones obvenientes clerico ad id deslinato, qui delata ab Ecclesia aqua con>ecrata domos fidelium id esposcentium lustrahat; eodem fere more quo apud nos quotanDis
nefas esse deinceps sive

hceresim sana; doctrina; expositione

Udclium domus lostrali aqua sacerdotibus eipianlur. Vide Duehangium V. Aqua Benedicta. Succedit ConcUiuui Rhemeuse provinciale, cui Petus Bardet Rliemensis archiepiscopus assidentibus suffraganeis septem pra;fuit in caosa dissidii quod mendicanles monachos inter et episcopos ejus Provinciae intercesserat occas;one Privilegii cujusdam a Martino .Mendieinlibus Habita fuit die prima Octobris anni mcclxxxvii. illis concesso quoad confessiones audiendas, tt eiomolugesim faciendam Tertia venit Synodus Herbipoleusis quam ei Patribus provinciae Moguntinje, Coloniensis, Sallzburgensis, et Viennensis Joannes Aposlolicse Sedis legatus Herhipoli die sviil Martii, seu feria tertia post Dominicam Lcelare Jerusaltm, anno il Honorii celebravit. Hujus sunt
disciplinae capita pertinentia, in quibus nihil novi prster id unum oceurrit, indulgentiam nempe dierum decem iis, ohvium habentes sacerdotem sacram Eucharistiam ad infirmum gestantem genuileii et corde dolentes venerantur, ac ter oratiouem Dominieam, cum salulatione B. V. reeitantes. In hoe Concilio cum legatus Apostolieae Sedis pro solutione quarta partis proventuum Ecelesiasticorum per quadriennium inslaret vehementer, Prohus Tull. nsis episcopus audacler restitit, atque appellatione interposita id egit, ne quid deceineretur. Id tamen in perniciem ejusdem episcopi recidit j ab episcopatu enim depositus in pristinum saccum ( assumptus enim erat ex Ordiue Minorum) est reversus, ait Joannes Vitoduranus in Chronico ab Eccardo tom. i Histor. med. ^Evi vulgato. Ouarlum venit Concilium Mediolanense hoc pariter anno in jietropolitana S. Theclffi Basilica celehratum praeside Othone archiepiscopo et suffraganeis octo. Cl. Muratorius Rtr. Italic. tom. iv Synodi hnjus canones dedit quibus nihil novi statutum est, nihilque in iis occurrit quod in aliis per eam aetatem Synodis nou legitur. Concilio hulc Muratorius atteiuii Constitutiones Guifredi tituli S. Mauritii presbyteri cardinalis Apostolicse Sedis legati, qnas legatos ille edidit in Laudensi Concilio, assidentibus episcopis provinciae Longobardia; undecim. His cocstitutionibus litulum hunc ei Ms. prsefigit Incipiunt Constitutiones domini Ccetestini legati in Lomhardia. Ambigua haec et obscura arhitratur Muratorius ; neque enim cohaerere inter se eiistimat titulum hunc cum nomine legati, qui in Pra;fatione harum Constitutionum eipriinitur. In titulo euim est Ccelestinus, in Prjefatione vero Gaufndus. Suspicatur tamen debeii ista Gaufrido Bardo, qui per hos annos Romana purpura fulgehat, absumptusque morbo, qui Romae sa;viit post funus Honorii IV. Sed virum doctissimum falli mihi plane eiploratum est ; Gaufridus enim iste, Apostolica Sedis legatus per Insubriam, idem est Guifredus tituU S. Marci legalione per Insubriam a Gregorio IX donatus. Item vero anno iiccxixvu vel circiler ad episcopatum Sabinensem promotus, dein sub nomine Caelestini IV Romanam cathedram ascendit ; hine titulus Conslitutiones domini Ccelestini. Mendum tamen irrepsit in titulum eardinalitium Guifredi; neque enim preshyterum cardiualem tiluli S. Mauritii agebat, cum nullus fuerit S. Mauritii titulus cardinalitius ; sed potius cardinalis erat tituli S. Marci. Cum pro more ejus atatis tituli hujus nomen prima lantum littera indicaretur, impeiitus amanuensis legendum censuit S. Maurilii pro S. Marci. Concilium lioc Laudense non anno quideui uccLSS.wii, sed forte anno mccxxvu celebratuui fuit. Mansi.

canones 42 ad varia

qui

NICOLAI IV ANNUS

1.

CHRISTl 1288.

NICOLAl IV ANNUS

1.

CHRISTl

1288.

Nicolaus 1 ] ' papn electus Encyclicas dat

litteras.

Datiis est Cliristiano orbi

pastor Hie-

in

perperam vocant, elegerunt. Qui grati nnimi ergo Nicolaum Tertium, a quo cardiualium collegio
Petri,

rouymas Asculanus
auno
Christi

card. episcopus Prgenestinus

ascitus fuerat, Nicolai IX

niillcsimo ducentesimo octuagesimo

ipso festo CathedrcB S.

nomeu accepit atque nimirum VIII kal,


:

octavo,

Indictioue
pajja sacer

Houorio
tio

prima. Cum enim detuncto cardinalium seuatus, iu palaS.

Martii in

PontiQcio

apud

Sabinam

coactus

esset

ingravescenle aeris intemperie, plures ex iisdem


cardiualibus adversa valetudine tentali sunt,
ac

Petri Sede collocatum docent Martinus Polonus S Bernardus ', Joannes Villauus ', el aiii. Verum inNicolai suhjectis litteris Dominica prima Quadragesima} renuntiatum legitur; quamvis er-

nounulli morbi gravitati succubuere '. Quam ob causam dissolulo conventu, ad colligeudas puriores auras pur|iurati patres discessere
: :

qua de

re

Ptolemscus Lucensis hoec tradit ^ Recluseruut et quia in aestate locus se cardinales in S. Sabina infirmus erat, mulli cardinales intirmati suut ibidem et mortui circa sex cardinales vel septem,
:

rorem in uumerum irrepsisse puteui, ul vice primse secunda legenda sit, qua eo anno Cathedrae de quo ad apices paS. Petri festum recurrebat pales evecto hoBc Jordanus, paucis multa com Nicolaus natione Marcbianus plexus, scribit *
: :

de Asculo

Et infra

mus, magnus
fuit generalis

litteratus, et

Hic vocatus est Hieronyvalde religiosns. Factus


episcopus Penes-

Minorum,

demum

inter quos fuit dominus Jordanus de Ursiuis, domiuus comes de Mediolano, dominus Hugo Augli-

dominus Gervasius Andegavensis, et decanus Pisanus, et dominus Antouius. lude omues redierunt ad projtria . Hieronymus vero in loco
cus,
perstitit
'

Ad cardinalatum promovit dominum Neapoleouem , dominum Petrum de Columna, generalem Minorum fratrem Maltha;um de Aquasparla, fratrem Hugonem magistrum in theologia Ordinis Prandicatorum. Dominus autem
trinus,

poslea papa.

incolumis,

quem

aiuut

ad depellendam
licet

Hieronymus cum
electioue

esset

cardinalis

imminente

aeris gravitatem,

ea arte

usum, ut ardente

summi

Pontificis,

clausis cardinalibus

medio
retur.

aestu,
si

plures ignes tolo palatio excitari juaeri inesset labes,

in S. Sabina post

morlem

Houorii, cwteris propter

beret, ut

qua

flammis purga-

infirmitatem locum fugientibus, solus ibi remansit et

reversi cardinales, cons|iirantibus


tatibus,

Sedata vero liyemis frigoribus epidemia, omnium vohiu-

sanus

(1)

Hieronymum

quem

nonnulii

Joannem

Quod ad gesta ab eo ante Pontificatum attinet; missum a Gregorio X ad Grajcos in obsequium Romanae Ecclesiae pelliciendos, strenuamque ope1,

>

Eccl. Ms.

- Plol. Liic. et alii Hist. Longin. Hist. Pol. 1. vji. hoc an. 2 Jurd. Ms. Vat. sign. num. 19d0. 1. xxiv. c. 19.

1.

'

Mart. Pol.
c.

Wading.

in Auual.

vu.

US.

1.

IV.
''

"-

Beru. in Clir. Rora. Pont.

Jo.

Vill.

Jord. Ms. Vat. sign.

num. 1960.

et rata liabeo omnia qua; ab annalista diligenter (1) De anno niense et die, quo Nicolaus in Pontilicem Romanum renuntiatus fuit, certa nonnisi per conjscturam relata sunt. Superest de die, qua Komanam eoronain assumpsit, disquiramus. P. Kranciscus Pagius in Breviario

suspieatur

eamdem ipsam electionis et coionatiouis diem fuisse ; cujus ego suspicionem certiorem esse judico, ex ea prssertim conjectura, quod Joaunes Iperius auctor Cbronici S. Bertini, qui tune iu vivis agebat, asserat per errorem Honorium IV eadem ipsa die electum et coronatum fuisse. Excideruut ba:c viro illi per oscitantiam, qua; enim de iNicolao scribenda illi fuerant, iniprudens, et aliud cogitans Honorio attribuit. Hinc ergo lit ut a;qualis bujus seriptoris testimonio coustet Nicolaum qua die renuntiatus fuit Pontilex, eadem paiiter et
coronam obtinuisset. Quo anno in catbedram ascendit eodem et cardinales sex renuntiavit. Id vero factum Reate, in mslate ejus anni, docet auctor Memorialis Potestatum liegiensium, quod de pervigilio Peutecostes intelligendum esse notat Martinus Euldeusis in Chrouico vulgato ab Eccardo
Historie. .Med. /Evi tom. ii.

Deuique quod annaUsta num, 7 ex Enrico Rebdorfio notat de reeusata


et reluclante admissa, ha;c pariter asseruit Joannes Vitoduranus, qui

scilicet bis

dignitate a Nieolao, ac tertio

taudem nonuisi
JLiNSi.

invito

Chronicum suum anno MCCCSLViii ad annum usque mcccxlvi Historiam suam perduxit, vulgatam ab Eccardo llist. Medii ^Evi, tom. i.

absolvit, et Mariinus

minorila qui

NICOLAI IV ANNTTS
rani ad Ecclcsianini conjiinctioiiein reclintegran-

1.

CIIRISTI

1288.

25

haec ad Rachelis oblinenda consortia solido inhia-

dam

navasse
et

tnin

Pontificia',

inin

Micliaelis

remus
Liaiii

proposito, [denis sus|)irareiniis


lipjiis

affectibus,

Andronici iniperalornni littera; suis Pai;eologi ante locis allata;, atque etiam ali;e a nobis inferius

ociilis

experiinur

nobis

expositam

pro Racheie,
et ca

primum

in ipso etiam Ordine fre-

adducendie tcstantnr, inliMlnisseque celeberriiiKC

(jiienter orbis invTdicta; partis intcgrilate direpta;

Synodo Constantinopoli
vetus a Patribns Gia:cis

ceiebratLC, in qiia scliisma

damnatnm
est

est, atqiie

una

cnm

aliis arcliicpiscoiius

Piulf^arorum orlliodoxuni
professus.
i'orro

postmoilum per occupaliones diversas, quas subire, quasi prorsus adempta. Occiip;iti namqiic fuimiis ex obedicnti;(' debito in

habuimus necesse

doguja ac Pelii
Nicolaus,

|irimatum

v;iriis

ministeriis dicli Ordinis, et demuiii in mi-

tum Hieronymns de Asculo

vocatus,

adeo egregie theologicis disciplinis pcrpolitns, rt morum sanctitate niagn;e conjuncla prudenli;c
excultiis fuerat, ul aputl Miiioritas
tates gesserit,

summas

digni-

atque a Pontilicibus, ut \idimus, ad

conciliandam pacem Pliilippuni inter Francoruni Alfonsumque Castelhc et Legionis reges adbibitus
deindc cardinalis S. Pudcntiana; creatus fuerit tuin ad episcopatum PreDneslinum traduclus demum ad summuin Pontificatum evectus, cujus
: :

quas non absque laboriosis gessimus in eodem, 4. Subsequenter ad dignitatem'cardinalatiis iii sacerdotii gradu per Apostolicam Sedem assunqiti, duin abseiites, etinscii aliquid dc boc agi, reformanda; coiicordi;c inlcr clanc mcniori;c Pliinistri generalis officio,

iii(]uietiKlinibus

lippum Francorum et Alfonsum Hispania; reges de mandato Sedis ipsiusin ultiamontanis partibus
vacaieinus
:

deinde

pr;cfccti

sunuis

per Sedcni

eanidem
voc;iti,

muneris curas inviluni


litteris

se suscepisse in Encyclicis

cpiscopum Ecclcsia; Penestrina;. Novissime vero fratrum nostrorum electione concordi


in
et

ad piffisules |irincipesquedatis profitetur \ 3. a Nicolaus, etc.

instanlia iinportuna coacli, ad suinmi

A|)ostolatus

ajudicia Dei abyssus multa, nulli compreliensibilia, iiulli nota.

Quis enim novit cadi ordiratio-

sarcinam subeiindam, prout series subscripta di-scribit, ut proinde vos illarum processus et ordo non lateant; sed et causae admirationis, stuporis et timoris

nein, ut suiiernaruni disi)ositionuni videat pncdestinaliones occultas?

bujiismodi ad

liiiinilia-

Aut quis ponere potest


;

tionem nostram apertius innotescant.


5. Felicis siqiiideiii recordutionis Honorio papa IV prajdecessore nosfro, ut Domino placuit, ab hac luce sublructo, ejusque corpore cuni cxse-

nem ejus in terra, ut ante bumana corda talium secretorum causas aperiat vel supcrnorum jiuiiciorum mysteria considerando discutiat, munifestetque loquendo? Ha;c utique
cere nullus potest, Ante
in

hac

vita positus fa-

quiarum solcmnifate dcbita


bus
nostris aliis in curia

hominem namque carne

tumiiluto, iios tunc, ut praetangitur, episcopus Penestrinus cum fratri-

circumdatum labor est ista cognoscere, donec in Domini sanctuarium, in quo sunt omnia consilia
super
filios

Romana

prtcsenlibiis, in

palatio S.

hominum,
,

ergastulo corporis absoluprajsentia,

tus introeat

ibique non solum


et

sed

Sabinae de Urbe, in quo pnBdecessor ipse rcsederat, concordi voluntate convcnimus subsfitutioni Romani Pontificis solliciti vacaturi!

etiam novissima intelligat

cognoscat.

Horum

Circa quod licet impedimenta varia, et prfficipue

quidem

considerutio, mirandanimiruin, stupenda

diversarum

pariter et Iremenda, nos nec

tione sollicitat

immerito adniiramentemque nostram ingcstione

et prolixarum infirmitatum angustia, qna; quam|)luies de ipsorum fratrum collegio vexavere diulius, et proh dolorl nonnullos etiain

stuporis bebetat, conculitque timore.

subtraxerunt, aliquamdiu conatibus nostris obstiterint;

Miramur etenim, non absque timoris niagnitudine ac terroris qua divini dispositione judicii, nobis non indigne terribilis, contra electum et firmalum noslrum'saIutis contemplatione propositum, totiens ct demum tantam immula
,

demiim tamen

in L(I1.) Doiiiinica pra;sentis


et reliquis frafribus

Quadragesimae, nobis

tempore

ipso prajsenfibus convenicnlibus in palatio siipradiclo, electa concorditcr via scrutinii, et uno tan-

tum
diam

tionem receperit stutus noster. Elegeramus iiamque ab olim, postquaiii ad boc nobis Doiiiiniis
tribuit intellectum, abjecti esse in
et sanclcEcontcmplationi

facto publicatoque scrutinio, illo qui concorin sublimibus suis facif, ut supponit devota

credulitas, assistenfe tanla liiialiter in volis eoruni-

domo

Doinini,

vacando, sedere ad pedcs


illa

ipsius, audiluri verba cffilica ciiin M;iria, cuiii

partem leslimonio ipsius Doiiiini optnnam eligentes, ne impliciti mniidi furbiiiibiis cum Marllia erga plurima turbareinur. Proptcr (jiiod a nostraj juventutis auspiciis Ordinem fralrum Miiioruin intravinius, ut in humilitatc spiritus Deo siiiritui
serviremus,

dem fratrum est inventa concordia, quod de ipsorum omnium ununimi voluntafe ad consccndendam Petn cutbcdiam secuta est de hiimililate nostra concors electio et communi fratribus ipsis
;

instantibus

importune, ut

elcctioni

conscnlire-

inus cidem.
6. In quo admirafionis magnitudine reddili, nec immcrilo, siimus attoniti, slupor nosfrum

cum

taiita;

alqectionis et paupertatis
et

professoribus

pauperes

abjecti.

Duin(|ue

per

concussit.

Nicol.

1. T.

Ep.

I.

Exlal eliam in Foroiular. Mar. Ebuli Ms, arcliiv.

animuni hcbetavit, et timor paritcr ticinorque Niimquid eiiim non admirutione dignuin, quod sic sumus praiter, inio contra piicdiclum nostrum tain salubre ordinatuiiique proposilum a desiderio quietis
optata; fraudati?

Vatic. pag. 24. nuin. 14U.

Nam

Ann.

ToMis XXHI.

Rayn. IV.

26
licet

NICOLAI IV ANNUS
pastoralo taliier indictuin offlciuni piceniisMariffi

1.

CHRISTI 1288.
graviter

u.uudi
titutce

sam
tioui

paitem a

se

nequaquam

abjiciat,

quin

vulsi, Terreeque Sancta; quasi

guerrarum multiplicatione diomni auxilio desprovisionem Ecclesiae


eo;

potius couteniplationi devotae vacare, ac instrucdivinaj letveuter iusistere assiduitate inteuta

pericula differendo

uegligere censeremur

tandem acquievimus

deposcat;

verendum

tanien, ne sollicitntlo

cou-

rumdem
cepto
;

nexa, eidem totius orbis curas innumeras et im-

ipsorum urgente praecollaque debilia jugo submisimus Apostofratrum


inslantia?,

mensas iudiceus, de^otioneni Mariie pra^pediat, et secretum qiiiet^c mentis deserere persape coinpellat,

licae servitutis,

pricstantes electioni, ut prEEiuittitur,


et

iteratae

consensum, anxiato
ille

uec ad eamredeundi

facile sit facultas.

Nonne

supplicando, ut
concessit,
sic

qui nos

jugum idem

humiliato spiritu subire

iiisujier

stupore nou vacuum, quod inter tot et


persouas, vit ac famaj

tantas

eorumdem tratrum
hsc utilium

claritate pollentes, virtutibus redimitas,


tes

ad

sufficientia

abundanmeritorum in

ipsum portandum deiiilitalem ipsum iiobis faciat sua levigatione portabile, quod non contingat nos in
ad

nostram robore

fulciat, sic

ejus exercitio ex nostra infirmitale deficere, sed

piffisidendo Aposlolico culmini, nostra indignitas,

existimatione nostra merito postponenda, occulta


Dei et pavendauobisdignatione pra?fertur? Nonne duin injunctionerismolem altendinms, et nostram insufflcientiam comparamus, digne invalescit timor et treinor, ne sic premat , quod oppriniat sic opprimat quod portantis debilitas molis tjus immeusitati succiimbat? iSouue tiuiendum iterum
;

ex sua viitute proficere, quod exinde in nobis populo curae nostraj commisso ad laudem sui nominis fructum referamus optatum. 8. Quia veroex iudignitatis uostrae consideratione pateufer advertimus, nos nequaquam ad hrec obtinenda sufficere, orationum veslrarum suflragia Iiumiliter imploramus, universitatem vestram
ita

et

attente rogantes et obsecrantes in

Domino Jesu

et

tremendum,
et

si

summi

Judicis severitas atlen-

Christo, quatenus frequenter

preces porrigatis de-

datur
in
sibi

attenle peusetur,

quod

si

talentis

creditis exacturus veniat,

rationem de nec ea inveniat

votas et bumiles in excelsa, et per religiosos ac


alios vestrae ditionis porrigi suggeratis, supfiliciter

gralum numerum

excrevisse,

servum

postiilantes a

Domino, ut
el
:

ipse de suae misericordiae


et adjiciat

bono torpeutem opere quam


cabit?
7.

severissirae judi-

abuudantia,

petita concedat,

quod

petilio non praisumit

sicque super nos

suum

aHaecelaliaplura,

quffi prolixitatis

vitand;e

gralia sublicet sermo succintus, debilitatem nostram subJucendam ab oiiere nostra; insulflcientiai impeifecluni a subeuudo totius nuindi spirituali regimine difficultatis inexisUmabilis coinpescea-

vultum illuminet, ut cognoscentes in terra viam suam, ipso praestante, qui potest, in nobis et subditis

devia devitennis, nostros


pietatis affluentia
caeli

et

ipsorum actus

ita

in

suoruin mandatorum semitas dirigamus, quod

de suaB

mereamur

dilecta ejus

duiu, adeo efflcaciter suggerebaut, quod


deiii

eorumre-

fratrmn importunitali diversarum excusa-

tiouum

obicem opponeudo
,

qua potuimus
et

civium futuri coucives, et cum eis aeternae gloriae participio fruituri. Vos quoque, fratres et filii, quos divina gratia in partaberuacula introire,

luctatioue restitimus
prffiinissae prseslare

aperte uegantes

electioni

tem soUicitudinis

evocavit, sic studeatis diligentes

quain juri nobis ea quaesito renuutiantes expresse. Verum fratres iidem nostr resistentioe instantius

cousensum,

tam

ipsi,

cooperatores existere, sic in vestris plebibus

com-

missas vobis parfes implere, quod nobis onere vestra cooperatione partito sit levius, vobisque

obviautes, electioue uibilouiinus repetitacoucordi,

proinde non solum pra^mium


accrescat,

aeteruffi retribufio-

ut

ei

consentirenius,

et

iustitere

ferventms,

et in

nis obveniat, sed et favor interim Apostolicae Sedis

virtute obedientiai

injuuxeruut . Cffiterum

ne

quam

vobis,

quantum cum Deo


,

poteri-

quis existinict

liaBC

a novo 1'outiflce per sinmla-

tionem jactata fuisse, Henrici Rebdorfl ', qui proximo sieculo scripsit, verba subjicimus Nicolaus IV, de Ordiue fratrum Miuorum, doctor tbeologiBe, auno Domini mcclxxxviii electus, sedit et bis electus cum lacrymis resiaunis quinque
: :

Ecclemus, exhibere proponimus commoda, pro quibus ad nos siarum vestrarum ac vestra
et

recurrere

cum

securitate

poteritis,

favorabiliter

promovere. Dat. Laterani VII kalend. Marlii, Pontificatus nostri an.


9. Cbristiani
i

etiam orbis regesetfprincipes, de

guavit

tertiocompulsus ab omuibus cardiualibus


:

Pontificiis acceptis insignibiis certiores factos, prae-

acquievit . Pergit l^ontifex


tauieu de

Nos vero

licet

ex

ceptis optimis erudivit, atque officiis est prosecutus,


et
'

uostrorum defectuum couscientia


fideiites

tlitfidentes,

con-

inter alios ha?c Pbilippo


:

Francorum

regi

illius oiiini|Jotentia,

qui non
po-

scripta

Obsecranius in Domino Jesu Cbristo,

solum eosdem

sufflcit siipplere defectus, sed

tens est facere gratiam

abundare

boc nobis uequai|uaiu nierita demerita non obsistaiit, per fratres eosdeiii, nostris exciisatiouibus non admissis; ue sub obedientia
nutriti

quaiiquam ad suppetant, ulinam


;

tibi

quatenus prudenter atteudens, quod datum est divinilus in orbe pro non modica parle judiciiim, justitiam diligas, et

tioni

subjeclis

diligenter

eam omnibus tuae dinon omissa tamen clementia , hujusmodi enim coiumuis observes
, :

diutius

eam contemnere

|)ertinaciter

et

firniissiinis stabiliuutur

imperia, regua firmantur,

RebdorG

ia

Annal.

Ext. in Formul. Mar. Ebuli. pag. 25.

nnm. 15,

NICOLA.T IV

ANNUS

I .

CHRISTl 1288.

27
eumdem.
iii-

iininiuntiir priiicipes, ct cominuiiili kciaiilur statu

sus noii pervunerit, vel quod ignorariiit

Ecclesiam insuper matrem tuani, ct pra'siilentes eidcni, caiterasciue personas Ecclesiasticas Creatoris et Rcdeinptoris noslri niipacilico principatus.
nistros,

cum non

sit

verisimile

quoad

ipsos

remanere

cogiiiliim vel occiiltiim, (|uod


biis publicatur.

tam pafcnter

(iinni-

Actum

Laterani in fJasilica su|)raPontificatus noslri

imo

in eis

ipsum, per

quem

regnas et

dicta

in
i

die

Ccena) Domini,

regis solo soicrter iionorans, eas regio favore in suis libertatibus et juribus aliis protegas et de-

anno

d,

11.

Respuebant

EcclesijE imperiis se

submit-

fendas. In talibus,

fili
:

charissime,
in

priinitias tua;

tere Siculi,

cum

affiilgente sacro Pentecostes dic

juventutis exerceas

bis laiidabilis

memoriai
virtutum

iteriim Nicolaus

ipsos et Jacobiim, servato jiidi-

prcfidecessores tuos noii

soliiin imitari, sed exce-

ciario ordine, proposito piiblico edicto

dere

studeas successivisaugmentis, velut de virtule in virtutem de nobis spem certam et progrediens, superare
: ;

quin

etiain

teipsum

provocavit', et

adoflicium recurrentem S. Michaeli sacrum


:

(liem peremiitoriuin constituit

ac

si

perstarent in

coiitumacia, leguni severilalem objecil. Tractatuiii

fiduciam babiturus, quod tuam

et

regni tui prospe-

ritatem paterno zelantes affectn,

proponimus,

et

facultate

eam conservare succedente, quantum

antea fuerat de vindicando in libertatem Salernitano principe, atque in nonnullas Jeges Eduardi

cuin Deo poteriinus, favcrabiliter ampliare . 10. Alfonsum Aragoniicm et Siculos rebelles

Anglorum regis opera cuin Alfoiiso et Jacobo conventum erat qufe cum in ipsius Caroli capti et Ecclesiae opprobrium ac damniim rediindarent,
:

monet Nicolaus
cipit.

Suscepta igitur Ecclesiae

Caroli captim defensionem susadministralione

eas Ilonorius Aiiostolica auctoritate convulserat, iterumque cardinalium senatus vacante Sede propositas,

componendas res Siculas, e quibus mala in Christianam rempublicam redundarant, ac majora in diesemersnra timebantur, PontiQcias curas admovit ac primum autequam meNicolaus, ad
tot
;

ut abhorrentes ab ffiquilate repudiarat'.

Postea consultus Nicolaus easdem repulit, quidve


a pracdecesfore

gestum
',

esset,

regi

Franconim
uxori
'

',

Joanni
licae

tit.

S. Caccilia?

presbytero cardinali A[iosto'

rilam

in

Sicuios senlentiam ferret, solemiii

eos

Sedis legato

ac Mariae

Caroli
:

viri

ritu die Coena;

EcclesiiE
a

Domini adinonuit obsequium redireiit.


et

',

ut ad

Romana;

desiderio confecta^

significavit

tum ad
illius

a^quiores

concordiae

leges

referendas

interpretem

Nicolaus episcopus,

servus servorum Dei,

Eduanlum Anglorum regem


12.

sollicitavit.

ad certitudinem praesentium

memoriam

futu-

rorum.
Licet hactenus contra

Jacobum natum quon,

dam

Petri

olini

regis

Aragonum

exigentibus
babili

culpis suis, varii per Apostolicam


sint processus
;

Sedem

nos tamen inlendentes in hujus-

Urgcbant de liberando Carolo coeptum cum Eduardo apud Alfonsum Ai)ostolici memorali nuntii Bonifacius Ravennatium, quos taetPetrus Montis-Regalis arcbiepiscopi men non gestaruin bene suaruni partium Nicoob non patefactas cardinalium laus perstrinxit
tractatum una
:
"^

modi
et

nostrBB promotioiiis initiis experiri,

utrum

collegio, vacaiite Sede, iniquas conditioiies, (lui-

aliqua scintilla devotionis remanserit in eodein,

processus ipsos in suo robore permanere vo-

bus de laxaiuio e vinculis Carolo agitabatur iisdemque ac Raynerio Praedicatorum familia; religioso

lentes,

pra-dictum Jacobiim ac etiam Siculos in


ut iidem

viro,

quem

ipsis

in

munere socium
,

ad-

rebellionis spiritu persislentes, pra^sente Iiac fide-

lium multitudine copiosa monemus


Jacobus
et

junxerat, imperavit' ut judiciiim apud subsellia quem flectere Apostolica intenderent Alfonso

Siculi, sibi salubriter consulentes,

ad

adofficium his
a

litteris

perleniivit

nostra et Ecclesiae Romana; mandata redire procurent, super commissis ab eis contra Ecclesiam

Nobili

viro Alfonso

nato

quondam

Petri

praedictam excessibus et olfensis nostris, et ejus-

olim regis a Si graves

Aragonum, spiritum
et

consilii sanioris.

enormes excessus, atroces

in-

dem
et

Ecclesiae beneplacitis et praeceptis humiliter

efficaciter
et
et

parituri.

Jacobum
extgerit,

Siculos

Alioquin contra prcefatos prout contumacia eorum


spiriliialiter

jurias et offensas mulliplices, quas quondam Petrus olim rex Aragonum pater tuus, divinaetApostolicae

Sedis reverentia prorsus abjecta, in salutis

expedire viderimus,

et

propriae molilus

dispendium

suique

nominis,

temporaliter, aclore
B

Domino, procedemus.
nolitiam deducatur, cbartas
contiiientes

Ut autem hujusinodi noster processus ad

communem omnium
sive

quod cautius custoiiiri debuerat, derogationcm non modicam, animatus contra Romanam Ecclesiam, matreni cunctorum fidelium et magistram,
illicitis

membranas, processum

eumdeni,
facicpraj-

ausibus perpetrarc, sibiiiueirrogare

in praesentis Basilicae S. Joannis

Lateranensis ap-

pendi, vel affigi ostiis seu superliminaribus


conio, et

mus, quae processum ipsum suo quasi sonoro


patulo
indicio

insulam occupando Sicilicc; ac jiartem regni Siciliee alteram ad jus et dominiuin ejusdem Ecclesia; iiertinentes, quas clara; meiiioriae
praisumpserat,

imblicabunt

ila

quod

Carolus rex

Sicilia;

ab eadem Ecclesia tenebal

in

iidem Jacobus

et Siculi

nuUam

postea possint extalis

cusationem praetendere, quod ad eos


Ep. cur.

procesEod. 1. pamd. Ep.


1

I.

Ep. sxx.

Ep.

'

Lib.

I.

i.

lip. VII et VIII.

iv.

eg. post ' Ep. ii. Ep. LVi. > Ep. iii. Ep. lvi, lvii, lviii. Ep. VI. Extaut etiam apud surit. md. 1. ii.

'

28
feudum,
validis

NICOLAI IV ANNUS
imi^ugnando coiiatibus,
quanii^luriniiini
et

1.

CHRISTI 1288.
flagitaret, oratores

in

ili-

Cuui vero Alfonsus supplex

Tersis aliis ejusdeni regni partibnsstatuin Eeclesii.E

suos a Poiitifice audiri, seque obtemperaturum


prae seferret, Nicolaus eorumsecuritati

menioratai

pacificum

pertur-

bando mater

(iuosi|ue tu et

Jacobus

filii

et Constantia

Apostolico Diploinate censuit, at(|ue ad


Valesiuin,
(jni

cavendum Carolum

lui, jani dicto

Petro sul)lato de niedio, ejus

Aragonii regni titulo fuerat a Mar-

incousulte

sectando vestigia,

commisistis

pra;-

dictis fratre et matre insulam detinentibus, parteni(|ue alterani impugnantilms upradictas, te(|ue iu illis inipendendo consiliura, auxilium et favo-

ne obicem poneret, quo Alfonsum, si non pareret, excusatio omnis adimi posset eoque argumento ad Francorum ' et Balearum ' reges, Joannem til. S. Caiciliae presbytetino insignilus, scripsilj',
in
:

reni

velimus enarrare per singula,

et

seriosis

rum

card. A. S. L.

aperire sermoniluis,

longum

e?set, ingens^jue

au-

j)rapsidem', atque

Carolum II tum^ Provinciae omnes archiepiscopos, episcomaicbiones, urbiuiiique


Accessisse illos
est.

dientibus ta;dium generarel. Sed tu ex quo potissime jam dictam perturbas Ecclesiam, ipsius nientem vehementer amaricas eamque in inlimis
,

pos', abbates, comites,

magislratus scriptum

demum

dure pungis, quod cbarissimum in Christo filium noslrum Carolum clarae memoriae Caroli regis Siciliffi primogenitum, magnum utique ipsius vassallum Ecclesia;,

ad Sedem Apostulicam extremo anno, ac iiluribus Alfonsuni purgare ac Pontifici conciliare uisos,
refert Jordanus', ac praecipua orationis

ipsorum
:

capita, et responsa Apostolica, his verbis subjicit

suumqua

fulelissimum fllium et
et

Circa Natale Domini veneruut ad curiam nuntii


et
:

devotum, virum utique injuste detentum,

quod

Aragonum
Alfonsum

Siciliae

in

consistorio

excusantes

eum

in pradio justo

captum

ac

regnum juraquc

paterna debite ac legitinie defendentem, non inva-

dentem tuam vel tuorum terram, non occupantem aliqua tua vel ipsoruni jura vel bona, nec
alias tibi vel eis

quod nuntios post patris obitum ad Ronianam curiam non misissel, quia tunc transire non poteraut propter guerras. Secundo dicebant eum innoxium, et in nullo conscium factis paternis. Tertio asseverabant

busdam more quasi


statis

injuriam inferenlem sed a quipiralico interceptum carcera;

eum

diu ante

morlem

patris regni possessionem

habuisse, et ideo pele-

libus vinculis detines alligatum in divinae maje-

bat pacifice sibi diniitti. Quarto se ad servitium


Ecclesiae offerebat. De primo papa non curavit. Ad secundum respondit Placeret nobis multum quod esset innocens sed contrarium ostendit,
:

offensam
et

dispendium,
13.
9

grande tuae , grave scandalum

fanice

salulisque

totius paene

po-

puli Christiani.

Quia igitur

tot et tantos excessus pati

mittens continue in terras

Siciliae

gentem suam.

aequanimiter, urgente nos conscientia, non possumus nec debemus, nobilitatem tuam prresentiuni

tenore monennis,
sublato
libertati,

ut

praifatum
obstaculo,

primogemtum,
plense
restituas
fratri
et

Item non sinebat interdictum papae in regno illo servari, et quod regis Majoricarum Ecclesiae adjutoris occupaverat terras. Item detiuet principem
Salerni innocentem
et quod in regno Aragoniae nullum jus habebat, sed Carolus fraterregis Franciae. Parati tamen sumus, si venerit, eum audire, et exhibere justitiae complementuin. Pro Siculis autem dixeruut, quod niultum fuerant a Francis oppressi, et quod intendebant eos curialiter licen;

difficultatis

nullunKiue prsfato Jacobo

tuo,

vel alii, seu aliis


pra^dictis,

quibuscumquein insula

regno

Ecclesiam quomodolibel impugnantibus vel turbantibus suitradictam, impendas per te, vel per alium, seu aUosfavorem, consilium vel auxiet nihilominus lium publicum vel occultum
:

tiare de Sicilia

sed aliqui maligni in eos egerunt


:

infra sex menses a receptione pra'sentium computaudos, compareas peremptorie coram nobis, nostris et

ejusdeni Ecclesia; mandatis et

beneplacitis

super preemissis humiliter et etficaciter pariturus. Alioquin non ignorare te volumus, quod contra te spiritualiler et temporaliter, prout qualitas facti procedenuis; viderimus el expedire suaseril
, ,

quod bonis viris displicuit et Constantiam excusabant, quodoportueratearasequivirum suum sic autem rogabat, ul vocatum a Siculis filiuin coronaret. Quibus verbis pajta aurem non
crudelia,
:

pr;ebuit

de concordia tractant

io. Duriores illius leges propositas ab nis Pontifex

Arago-

quodque propler praemissam monilionem nostram


vel aliquani citationem emissam, seu etiam emiltendam, ut certo lempore coram nobis conipareas

Francorura idibus Septerabris ad bienniura decimam


regis

nou admisit, Philippoque

concessit

',

ut fratrera
:

armorum

vi

in

regnum

super prsemissis nostris

et

Ecclesia;

beneplacitis

pariturus, sive infra iiisum tempus curaveris, seu reuueris, aut disluleris comi^arere, non intendi-

iterumque VII kal. Octobris Galliarumetaliarum provinciarum decimas Ecclesiasticas ad trienniumconlulit'". Cujus impendcntis difflcilis belli metus Alfonsum adducere potuit,
Aragonise induceret
ut Carolum e carcere educeret,

mus

conlra

te,

tuosque fautores, seu adjutores

cum Eduardus

processus spirituales seu tem|)orales omitlere vel ditferre, aut omitti facere vel diilerri, qui per nos
vel per alios occurrerint, seu apparuerint faciendi. Pontificatns Dat. Romaj apud S. Petrnni id. Martii,
nostri

maxime ad
16.

id

deprecator accederet.

Liberatur Carolus a ca/jtivitate iniquis


lit.

'

Est. in Ms. Vall. sign

Ep. LXIX.
'

auno

Ep. Lxvui.

14. Leqati

Aragonii ad Scdem Apostolicam.

cur. XLVi.

'

3 ibid.
8

B.

num.

Lp. L.\X

12.
5

pag. 3S6.

Ibhl.

Ep

Lib.

Jord. Ms. Val. sigu.

uum. 1960.

LXH.
i

i.

Lib.

Ep.

Ep. XLViii.

XICOLAI IV AXNTJS
conditionibus , quas Nicolaus rescindit.
braluiii est eu

1,

CHRISTI 1288.

29

Cele-

de causa soleinne apud Oleronem regum colloquiuin in quo, Ponlifice incoiisulto, sancita) liberandi Caroli pactioues, ut isPonlificem
;

ritalein

hodie possident ex aliqua causa. Et si istam secunon procuraverit , uec fieri fecerit infra

unum annum
tilur,

post liberationem

suam, ut prremit-

amiltat

(luinquagenta

iuillia

marcharum

regemque Fraiicorum Alfonso Aragonio


Noveiiibris liburlati
datis, uti

et

Jacobo

argenti, quae applicentur

insula; Siciiia? invasori conciliaret. Itaque meiise


restitutus esl,
liliis

dibus suis:
plures
aliae

eidem Alfonso et hacrequam quidem pecuniam assecuret per


illustrem, etc.

obsidibus

regem Anglorum

Adjecta;

sunl

auonymus de rebus
'
:

Siculis auctor bisce

verbis testalur

Dimissis in Catalonia pro vadi-

inonio
filiis,

et securitate

Roberto

et

Aloysio Caroli

II

Carolus ipse
'

extitit a diclis

carceribus libeinsigiiis

compedibus constriclus erat Carolus ab hostium imperiis pendere, atque ad ipsorum petita Romanum Pontificem, Francorum regem, et Carolum Valesium
pactiones, quibus veluli tot

ratus . Jecit

in ea servitute

Ludovicus
(juam

Aragonici regis titulo exornatuui flectere

vel ad

fundameuta

sanctitalis,

ad

effloruit

ac

Catalauum carcerem
Apostolica
rescidil
'.

reverti.

Quas leges ut ab

postea caelitum

numerum

duobus
erat

custodia;
iis,

Ea vero de filiis bostium mandaudis lex prima


auxit.

aequitate abhorieutes, nec in Caroli potestate sitas

ex

quarum acerbilatem
subjectis

Poolifex

regi

Francorum

verbis recensuit

Po-

nentur in pos^e Aifonsi nati quondam Petri olim regis Aragonum tres filii charissimi in
Christo
filii

auctoritate Nicolau sequeiiti anno Reperimus hac de re gravissimum Diploma ', in quo Nicolaus papa extortarum a Carolo pactionum iniquitatem mauifestam arguit osten:

nostri

Caroli

primogeniti
et

clars

ditque juste a Sede Apos-olica eas rescindi, cum ad ipsum de criminibus Cliristianorum cognoscendi jus spectet
;

memoriai Caroli regis


Christo
scilicet
filia;

Siciliae,

cbarissima; in

tum

ipsi

Petrus

et

Alfousus

nostr Marije

consortis ejus,

duo

principes Aragonii in ancipiti vitae discrimine, in

majores post primogeiiitum ante liberalioprimogeniti ponatur etiam in posse dicti

uem

suara infra decem meuses, et pro securitate

ipsius

quo mortis cogitatio inanibus hominuni erroribus velum delrahere solet, professi sunt Carolum ab ipsis inique tentum in carcere, eumdemque liberari jusserint.

Alfonsi simul

cum

aliis

naturalis post primogeniet consortis,

tum, etaliusfiliuspraedictorum Caroli


ponentur
in

qui est in Provincia ante sui liberationem. Item


posse
ijisius

Nicolaus episcopus, servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam.


a Dissolve

prnefati

Alfonsi

et

haeredum

coUigationes impietatis, solve fasci-

suorum

ante

Caroli primogeniti liberatio-

culos depriinentes, dimitte eos qui confracti sunt


liberos,
et

nem
auro

quinquagiiita millia iuarcbarum in pecunia


et

orane onus disrumpe. His Scriplurae

argento, et viginti millia


:

marcharnm
rex

in

sacrae praeceptis im|)ie

securitate

quam
debet
.

securitatem
facere

viginti

millium
Angliae

marcharum

illustris
:

Alfonso praedicto

Et

iiifra

Item debet ponere

praefatus Carolus primogenitus aiite sui liberatio-

nem

in posse ipsius Alfonsi et ba;redum

suorum
iiii-

obsides primogenitos
litum, civium,
et

baronum

et

magnatuni,

burgensium Provinciae usque ad uumerum quadraginta; illos scibcet quos idem


.

Alfonsus vel ejus bacredes elegerint


17. a Iteiu dictus Carohis

Et infra

primogeuitus infra

unum annum
et faciet fieri,

post

liberationem

suam

procurabit,

quod Ecclesia Romanafirmetet assecuret idouee, quod nisi dictus Carulus primogenitus faciat pacem eidem Alfonso et Jacobo fratri suo, de qua sint contenti ipse Alfousus et ejus haeredes vel nisi redierit ad carcerem ipsius Alfousi iufra trts annos post liberationem suam, quod Ecclesia non faciet guerram Alfonso praedicto, vel Jacobo fratri suo, vel ha;redibus eorum,

inducimur obligationes impietatis opprimenJos iusontes dissolvere, barum congeriem adjectione durioris oppressionis adductam propensiore studio velut fasciculos solvere, deprimentes hujusmodi jiressos et quasi confractos angustiis ab ipsarum liberare nexibus sicque iu his totaliter omne onus juste disrumpere, quod principalis obligationis, ut ad id accessoriae vis nulla remaneat ac obligatos ipsos per onerosa; captionis dispendium inanis asperitas contra justitiam non affligat. Sane conventiones et obligationes inita; inter chaiissimum in Christo filium nostrum Carolum regem Sicilia; et Alfonsum natum quondam Petri Aragonum,
vel inique coutraclas ad
:

iuferius describendae, quaiita impietate redundent,

iniquitate
teut,

resultent,

quantumque

pondiis iniporet

variae

ipsarum circumslantiae lucidant,


:

rationes aperlas evidentius manifestant

quae conattenta
et

sideratae consultius et provisae prudentius,

cjusdem

regis,

tunc priucipis, captionis injuria


illas

dein, nec terris quas hodie teneiit etpossident;

injustitla tentionis,

viribus

invalidas deteet firmitate

nec juvabit prcBuomiuatum Carulum iirimogeuitum, nec nocebit eidem Alfonso, nec Jacobo fiatri suo, uec haeredibus eorumdem, nec terris quas
Frid. coin. Ubal. de reb. Sic. pag. 25. Jord. Jls-

gunt, omnique vacuandas effectu


clarant.
o

de-

Siquidem

in

vulgarem

fere orbis

notitiam

deveuisse jam credimus, qualiter pr;Efatus Pelrus


'

Jls.

naoi. 1960.
1.

Vat. sigo.
et
lit.

AragODum

fallacis

iniquitatis filius, et proterva;

Jo. Vill.
1.

1.

vii. c. 114. Suril. ind.


alii.

1.

u.

Anual.
xxiii.
1. I.

praesumptionis alumnus, niilitum et peditum caXLVUi.

IV. c. 104.

Summont.
Wadingh.

ui. c. 2. cl

S. .\nt. ui. p.

c. 4. iu piinc.

in .\nnji.

Uue an. num. 26.

' ?(icol.

Ep. cur. u.

'

Lib. u. Kp.

'

Eil. in Mi. arch. Val. sig. nuin. 539.

30

NICOLAI IV ANXrS

1.

CHRISTl 1288,

teiva stipatus insulam Siciliae,


rioe

quam

clariP meiiio-

Carolus

Siciliai

rex a Roinaiia Ecclesia tenebat

tioues

probantur exempla, durae et importabiles convensunt habitae et pociiac variaj cum viuculo
religiouis
adjectse
:

iu feuduin, incursibus violenlis invadens et occu-

jurisjurandi
breviter et

quorum
fieri

series

pans, ac subtralieiulo illam regi pr.efato, sibi fal-

duobus Instrumentis
succincte

licet
,

implicite satis, inserta

sum

titulum regire

inlitulavit Siciliaj,

assumens, se regem ac gerere pro Siciliee rege pra>tiignilatis

quantum

commode

potuit, praesentibus explicatur.


a

sumpsit, grandem in eam seditionem excitans, graviter populiim concitans, euiiideinque regem
ipsius

Postposito

namque ipsarum conventionum


ubi pr.Ecedunt ac-

ordine

scri[ilura2 prffipostero,

omnino

possessione privatiim diversis labo;

cessorice principales, cuin habet inter catera praedicti principis

ribus sumptibusque fatigans


fomite, cui

et

cum

ex erroiis

tunc captivi expressa promissio, quod

nuUus

est terininus, et

fervor accensaj

ipse

cum

Alfouso priedicto, Jacobo fratre suo, et

cupiditatis excresceret,

iu

inimensum exiens
transiliret,

eoruiii ha;redibiis pro se,

Romana

Ecclesia charis-

ualuralem moduni capacitas


ille

iniquus

simis in Christo fiUi nostris Philippo Francorum,

fidelitate

ad terras alias citra pharum, in ejnsdem regis manentes, per excogilata? falsitatis astu-

Carolo
infra

Aragonum
trienuii

et Valeiitiae
,

regibus illustribus

spatium
ipsis

jiixta

tiam

manus

occupationis extendit, ipsasque insiil-

conventionibus
l)raedictus

intextam,

determiuatiouem ad voluutatem

tibus variis et diversis invasit.

Demuni

prjedicto

ejiisdem Alfonsi |iacem faciat,

etdequa pacatussil

iiunc rege Sicili regis prajfati filio morante Neapoli, qui in absentia praedicti genitoris sui, in [lartibus
Sicilia;

hsredes illius; aut ad ejusdem Alfonsi seu successorum ejus carcerem


AHoiisus seu
bit et faciet,

ultramontanis agentis
et

generalis

ejus in

regno vicarius reguum ipsuin, quod ipsius


pro|)rietatis
existit,

Ecclesiae juris

cBeteraqiie

quodque praedictus priuceps procuraquod ipse, Romana Ecclesia, el praefati Philippus et Carolus Francorum et Aragonum
revertatur
:

paterna juia, imo jiropria censura judicante ratiotenebalur ; Rogerius de Lauria navalis nabili
,

exercitus dicli

Petri

praepositus,

pacis semulus,

quietisque turbator, flagitiosi mandafi susceptor, Neapolitanum freluiu bostili protervo, cuin extolio

proseeteorum valitoribus (ut ipsarum conventiouem, iino disscnsiouum potius verbis utainur) dictis Alfonso et Jacobo et ipsorum hseredibus ac valitoribus eorumdemexacliinlervallo termini,
reges

prout in pactiouibus

ipsis

exprimitur, treugas da-

numeroso discunens, circumvastans terras fidelium, continuisflagellabat insultibus, etsuccessivis daninorum injuriis lacerabat ac eo usque in dis:

bunt. His illud adjicitur, quod infra unius anni

solutam licenliam prodibat efiectus audacia, quod ejusdem regis fideles et subditos, pro eoruni opporlunitatibus de loco navigantes ad locum, in ipsius oculis, qui sic praesenlaneos et videntes
excessus
niter, ex illis

idem princeps quod pnefata Ecclesia (ut promissorum et conveutionum verba propria nofirmet et assecuret stra narratio uon omittat idonee quod nisi princeps ipse cum dictis Alfonso et Jacobo fratre siio et eorum hffiredilius pacem

decursum

post liberationera ipsain


et fleri faciet,

procurabit

jiciens,

obumbrare non poterat, capiebat immaquosdam onerosai redemptioui siibquosdam mutilatos retinens, inultos memdebililalione deformans,

faciat pro se,

rum
et

et

Romana Ecclesia, praefatis FrancoAragonum regibus, de qua idein Alfonsus


persistant
;

sui haeredes contenti

vel nisi ipse

multos excidio ignominioscB peremptionis absorbens. Sicque rex ipse, tunc princeps, illicitis provotatus iujuriis, et invasionilius concitatus enormibus, cuin militibus et bellatoribus aliis armata vasa conscendit, vires

brorum

ad carcerem ejusdem Alfonsi post hberationem


suaiu infra

terminum

redeat, ipsa Ecclesia


aiit

eidem

Alfonso et Jacobo fratribus,

eorum

hferedibus,

viribus

pellere satagens, et repulsibus


:

injuriam

belli res et propulsare disponens aggressibiis utrimque agitur, et duris ac violentis

dum

subinde

aul terris ipsoium, quas ipsarum conveiitionum tempore tenebant et itossidebant, guerram uoii faciet, et ipsum non juvabit principem, nec nocebit eisdem germanis Alfonso el Jacoho aut ha;redibus eorumdem, non permittens quod pra?fati rex
Frauciae, priuceps, vel
alii dictis

verteretur, de permissione divina}

justilic-c,

(]ua;ex

latentibus causis suos nonuuniiuaiii castigat et corrigit, ejusdem belli tristis evenit exitus, ut de

Alfonso et Jacobo aut

Aragonum rex autaliqiii eorum ha;iedibus

gente

piffifati

principis aliiiuos gladius de


iiuillis

medio

guerram faciant, nec terris, quas tunc ipsi (ut eorum imitemur verba) in propriisexcausa aliqua
possidebaut, ad

tolleret, et

ipsum ciim

de suis mililibus in
saevientis

quorum promissioneui iudebitam

ipsorum invadentium manus immanes

suis distinctis casibus, locis, termiuis expressis iu


ipsis

casus acerbitas captivaret. Dum autem priedictum princii>em ejusdem


Petri

rum

conveutionibus observaudaiu juxta praetactacouventionuni tenorem et formam, praefatus

carceralis custodia

teneret inclusum,

ipso

Petro rebus liumanis exempto, ac

eodem

jiriuciiie

multis [incin Aifonsi piaedicli potestate deducto, yiis de ipsius captivitatis solutioue tractatibus, ad

princeps adhuc iutra carceris septa cousistens Ludovicum, Robertum, post primogenitum natu majores, et Raiiuundum Rereugarium ipsius liberos eideiii Alplionso obsides tradiderit, triginta milliliusmarcharum argenti iu pecuuiaet pignori-

verbalem

et

imaginariam liberationem ejiisdem

principis inter ipsuni et

pradictum Alfonsum, in

bus per
de

eumdem

positis in posse Alfonsi praofati e

quo vere paterni criminis perniciosa

plurimum

aliis viginti

millibus obligaute se pro ipso priu-

NICOLAI IV ANNUS
cipe apiid

1.

CHRISTl 12R8.

31

cumdem Alfonsum

charissimo inChristo
:

sub lilio iiostro Oiloardo Angloruni rej,^e illustri conditionis adjectu, quod Carolus primogeillius
nitus
pra;dicli

ipsorum culpa prajcedcret, justum bellum et gessit, causam ipsins Kcclesia; prosequens, et in repngnans obstaculum sicut delenlaesionis

assumpsit

principis

infra

annnm unum,

sor exsurgens, eopolius in


santia

pnelacta; liberalionis

obside
vel

in pleno et

tempore numerandnm, pro libero posse ejusdum Alfonsi


,

cunnilante commissum,
et

hocejusdem Petri crasquo idem Petrus

ab cjusdcm Ecclcsia;
per

ipsius defuncti rcgis Sicilia;


et

suorum beeredum perveniat

reslituto

per

omnem modum

speciem, per Ecclesiam

eumdcm Alfonsum eidem


deleclu, ubi

principi

pnidiclo Rai-

muiido Berengario nato suo. In cujus conditionis idem primogenilus infra praemissum tempu-in |iotestateejusdeinAlfonsi,ut i^nrmittitur, non d irelur, pradicta quiiHiuaj,'inta millia marcbaru.n partim tradita, partim pereumdem regem Angl ;i' in obligatione snscepta perduntur in poenam pnedicti principis, et ejusdem Alfonsi vel et nibilominus ejus liajredum lucris obveniunt mcmbris sanuset dictus Raimundus Berengarius,
:

ipsam, offensinne prohibitus, ac propter diversos excessus et ciilpas contra pnibibitioiiem commissos

bujusmodi excommunicationis sententia innoca^diiim,

dalus, violenliarnm,

damnorum, verbobelli conflicfu, ipse

rum

evenienlium ex ejnsdcm

qui causam

malorum

pra;buit, auctor extitit fau-

torque

delicti,

per quod pi.Tfatus princeps captus

indebite, etquantuni ad ipsuiii Alfoiisiini iiiaxime,

detentus injuste eidem pro debila sibi liberatione se obligans (quam utique gratis obtinere debebal)

vita, eidciu

Alfonso et suis btcredibus, sicut ipsa-

indebitam proinissionem expofuit, etutob turpem

rum conventionum verba exprimunt, est incursus. Obsides quoque de nobiburibus et melioribus coniitatus Provinciaj pnefato Alfonso idem
jiriuceps octuaginta
nis

causam onus obligationis accepit. Nec minus laborat vitio, quod obligationes
pra;tactae in

carcere

fuerunt exposita', et ab eo,


:

numero

tradidit, ac castella-

caslrorum comitatus ejnsdem prucuratoribus ejusdem Alfonsi pro ijisius jiarte bomagiuni cum

tremenda custodia detinebatur, exactae quibus nec robur adjicit reuovatio obligationum ipsarum, sacramenti praestatio facta eidem regi
qni
in

juramento

prajstari

faciens syndicis

civitatum et

Angliae pro ipsis implendis praifati


rengarii
vinciae
et alioruin

Raymundi Bepra?libato

villarum comitatns ejusdem ipsorum nomine et

baronibus aulem et militibus per se prestantibus juramcntuni, et obligantibus se cum Iiistrumentis publicis procuratoribus ipsis, quod eidem Alfonso et ejus boeredibus nisi ((|uod in ut domino obedient et intendcnl pra.'missis devcuit conventiouibus, prout ipsarum
universitatuni
;
:

suarum

Procomitatu traditio post ipsani liberationem unibratilem subsecufae, qna; ex causis pluribus
et

obsidum de

suut viribus vacute,


tis

ab efflcacia dubitae flrmita-

series explicat) lur.

per eumdem principem observeQnibus deficientibus conventionibus, in jioenam et enorme dispendium ejusdeni principis lerra preedicta comilatus Provinciae alia quinquaginta millia marcharum argeuti (pro quibus apud euuuiem Alfonsum estidemrexAiigliae pro eodem principe sub certis conditionibus obligatus) obsides dati peripsum pluresmembris et vita [lerduntur, et eidem Alfonso et suis ba;redibus (juxta loquendi modum aunotatum in ipsis conventionibus) sunt incursi. Et nt ha;c oninia, qiiantum ad convcnientium ipsorum proposituni, robur flrmitatis

et Ronatorum cbaritas pro conventorum observatioue, nonduiu eadeni liberatione secuta, in obsidatu morantium, in quibus plusquam in se

excluse

eteniin

eteorumdem Ludovici

bcrti

promissioque facta principem liberandis obsidibus, quos idera adliuc captum de rex pro srepedicto princi|ie ante liberationem ipsius Alfonso mcmorato Iradiderat, cujus propaternus ferrebatur affectus
regi
prtcdicto
;

Anglorum

per ijisum

missionis
religio

causam eo liberlati reddilo ejusdem juramenli firmavit; necnon ipsum sacraturpiter in carcere

menlum

pra;stitum,

quod

erat

nou interveniente

Ecclesiaj dispensatione servan-

dum

onerosae

novationis

bujusmodi produxit

]icriculum, ut consequentiae priini actus recidiva-

baberent, priuceps ipse, captivatus existens,


corporali

prajslito

sacraniento

firmavit

ijisa

ser-

tionem jactura inducerent, et anterioris inetus reliquiae praemissa succidenda iirajudicia [;ro[iagarent.

innovans. Quia autem in conventionibus

ipsam baec ipsis boc eral expressum, promisit instaulius, et iii manibus regis Angliae praefati firmavil omnia et sinvare firmiler, et prajtcr Iiberatioiiem
gula,

quae in

conventionibus
materia

ipsis

devenerant,

sacramento renovata proturpiludinem continet, et causam indebitam scciini liabet. Ncc ejiisdem Raimundi et aliorum obsidum Piovincialium
Ipsa

etiam

cum

misso, sicut

et pristina,

facere et complere.
a

NuUa

igitur

dubitationis occurrit,

quod princepsijise paternarum rerum incumberet


possessioni legitinie,
situin prsefati Pctri

subsequeus datio proximam causam tur(iitudinis expressam su|ierius sustnlisse videtur, eo quod ipsorum praestatio, quae vicem cujusdam [lii^^noris
obtinet, prim;e
et

dum

sic

pcr
et

cumdcm

propoaliis-

sccunds promissionibus
si

factis

fautorem

compliccm,

inelficacitcr noii acccssit. Et


liter in

ejiis, <iiii

principa-

que

diversis injuriis

corunidem

regis et principis

enormiter calcaretur

justitia, veritas

impugnare-

obligationem dcvcuit, nibii consideretiir extrinsecus, sed sola conventionis substantia provise

tur indebite, innocentiu hi'derctur injusle. Cuni ergo in praifalum Pelrum uuUa ofTeusiouis seu

pensetur,

f;icilis

occurrit inspecfio,

quam

ipsius obligationis essentiainformitcr claudicet, et

32
reprobanda penitns

NICOLAl IV ANNUS
nnllitate lalioret.

1.

CHRISTI 1288.

Ab

eodein

qnidem

principe in proniissione dedncitnr, qnod

dendi duritate notatis grata et placentia propinaret. llla (inoque horrenda pactio, metas liumanitatis excedens (ut verba imitemur ipsius) de obsidum incursione pnetacta prifterire non debet considerationis inlnitum sed turbare non modicum audienlis ailectum. Nonne asperitatem commissoriae legis in rerum pignoribus sanctio legum reprobat, eloninein ejus meinoriam ae^iuitas ratio;

ipse pro se et

corum
et

et

Romana Ecclesia, pro diclis FranAragonum regibus cum prfcfatis Alfonso


sui

Jacobo paceni faciet ad ejusilem volnntatem


bteredes exi-

Alfonsi de qua ipse pacalns, vel


stant
:

per quod

contra jnris tramiles in ejus et


arbitriuni pacis oninis perfectio
[iri-

hffiredum
vatur.

suorum
est

ponitur, et ab ipsius iirincipislibera voluutale

nis annullat

quaato magis in

persoiiis, qiiae cae-

Nec

negotium

rationabili extimatione

teris praeferendae
tis

sunt rebus, et specialiler praefa-

possibile in ipsa promissione

deductum, cimi
et

alie-

Iiberis,quos tamantiquataetgenerosa prosapia


nalionis
illustiat,

num
in

factum, ex suiieriorum volunlate dependens,


devenerit
;

regi;e

hujusmodi captiosa

et

obligatione

se

prsemissorum
provitie

detestanda conventio in

reprobatione deveniet,

(pra^missis) ad lioc

tam inepte (luam miniis

eanique sanum judicium abominatione depellet?


nulli quippe venire debeat in dubiuin,
nabili

obligaverit.
praesidio

Quo jure

vel causa, cujus potestatis

quod

ratio-

princeps ipse facta Roniauce Ecclesiae et


[lotuit

posilione juris

est

certum. Licet autem

prajdictorum regum fidelium


tione deducere
;

in

stipula-

pra^missorum evidentia lucida conventiones, promissiones obligationesque praetactas nullas judicet,

qui nec se tunc etiam valuit obli-

gare? Qua de re consequenter producilur, ut praefatarum treugarum promissio eanidem caiisam


reprobationis excipiat,
et vitiuni

seu annullandas fore demonstret; ad snstol-

idemque

et ipsius defectus

lendam tamen cujuslibet ambiguitatis materiam, quam plerumque in certis etiain causa sollicitae
dubitationis adducit, ipsoruin nullitatis defectuset

arguatur.
a

Numquid dictorum

Allonsi et
l*etri

Jacobi meruere demerita, piaenominati


rentis

pa-

vilium promptior demonstratio imblicat,


ratio manifeste declarat.

et aptior

eorum,

quo scandali

processit initium,

digna sunt ojiera, ut Ecclesia multis ab ipsis concussa turbinibus, iidemque Francorum et Aragonum reges lllii benedictionis et gratiae ad indevotorum ipsorum dispositionisarbitriumpacis rupta
foedera

reparent,

eorumque

beneplacitis

se

coa-

ptent

Numquid

ipsoruin contemptus et culpse


mulliplicatae

Felicis siquidem recordationis Honorius papa IV praedecessor noster, qui dictum pacis tractatum, inter eumdem principem et prsfatos Alfonsum et Jacobum super liberatione pra^fati principis habitum, eidem principi ex |iarte Alfonsi jani dicti per Salsensem praepositum in ipsius tra-

coacervatae

diutius, et

freqnentius,

ctatus finalibus terminis nuntiatuni, et pra-dicto

universam pocne congregatioiiem fidelium niolestantes, hujusmodi sunt recepturi rependia, quod praenominato principe non implente conventa, qua3 causam difficilem,et quasi inipossibilem nio-

praedecessori expositum per nuntios principis

me-

morati in grande praejudicium ipsius Ecclesiae et ejusdem principis redundare cognoscens, illum de

fratrum suorum
nihilominus,
penitus
si

consilio revocavit

expresse

et

dum
non
rat,

habent,

eadem

Ecclesia

ipsi

principi

ejus

forte

de facto processerat,

dilecto filio et vassallo devoto auxiliaria

juvamenta

cassans et revocans,

eum ipsum omnemque

porrigat, eisdem Alfonso et Jacobo, aut

eorum

hferedibus alicujus laesionis nocumenta non infeet

quod
alii

praefati

Francorum

et
et

Aragonum
licitum, aut

alinm et siniilem in antea inhibuit districte praBsumi;etsiquis hujusmodi post inhibitionem ipsain fuerit quoquo modo pissuinptus, illum ex tunc

Teges bellum justum prosequentes


aliqui
fecto si

inanem decrevit
firmitatis.

et

irritum, ac nullius

existere

guerram

faciant

non permittatiir? Pro-

ipsoriim petulantia reproba, audax pra;,

Sed forsitan est qui dicat, quod apposita in


ipsis

sumptio

criiiiinaque

damnosa contra Deum

conventionibus

alternata conditio

illa,

vide-

eamdem Romanam Ecclesiam, bonum statum quietis et pacis, eumdemque principem, ac a[)ertam
jnstitiam infrunite commissa, Apostolicis

licet quod idem princeps aut conventiones ipsas

mo-

adimpleat, aut ad ejusdem Alfonsi carcerem revertatur, per ipsum reditum potest iniqnilalem et

nilionibus, iiiliibitionibus, et exliortationibuspra!-

ceptisque conlemptis, advertanturattentius, ipsam


debita consideralio
infligendas

[londeret et provisio

librata

perpenset, prater stii)eiulia merita, |icenas scilicct

pondus earum omnifariiim tollere et iienilus abolere. Cui non est in obscuro responsio, quod cum per euindem durum et luctuosum reditum rcx ipse obli(iua ralione alia ad eoruindem convento-

eisdem,
nihil

quod
nihil
ciosis

placeat,

nihil est ijisis conferendum procuranduin quod mulceat,


utile

rnm observantiam

urgeatur,

piffifata}

alternalionis
:

iniprobandaconditioestralionabiliter remittenda

complendum

quod dulcescal. Pernienim cxem|ilis derivandis in modernos et


si

maxinieciini ipsa promissio redeundi ad carcerem merito reputetur indebita, eo quod carcer ipse
pra;fatuin regem non debet opprimere, quem multa (lignoscitur culpa gravare. Cnin itaque con-

posteros- via dilataretur ad invium,


clesia princijiibiis

eadeni Ecpra?claris

ipsis

Catholicis fide

devotionis heret
;

sinceris adjutricem manum subtraaliusque fidei fundamento debilibus, ma,

cula indevotionis affectis

et

contemplus

mor-

ventiones el obligationes prffimissae impietate plenfe, iniquitate non vacuae, pro impensa monitione nostra de liberando praedicto principe, et contr

NICOLAI IV ANNUS
|)rohibitlonciii

1,

iii

CIIRISTI

1288.

33

pracdicti

praedccessoris expressam
Ecclesiae ct rcgis

tualibns et temporalibiis in alio processu noslro


die CoMia;

in grave praejudiciiiiri
siiit

corumdem
;

Domini

(irca lioc liabito Hoiiuc cdii,

proesumptiosius atlenlatic

inaximc

cum

ex

tcntij,

districte

priccipimus
et

ut convenlionibus

anfractibus ct imi)ediii.enlis conveiilioiiibus praedictis annexis, <iuibiis cjiisdcni rcgis mulliplicitcr

ipsis

tanqiiam nullis

irrilis

non

iniiilens, ipsis
,

ac

ciimden' regeni ah obligalionibus


conlraclis

de facto
prafalos

status involvitur, noiiiinatae Eccicsiac iiicomiiioda

libernm omniiio dimitlens


et liberos infra

cumulata provenianl,

dum

ipse ejusdeni Ecclesiaj

obsidcs solulos
pria icdire

lerminum ad pio-

vassallus pr.fcipuus, ct spccialis atlileta ab illius

pcrmiilal,

pcciiniam pra^notalam ab

per hoc deiensionc subtrabitur, ct ininus cidem


Ecclesia; a multis erectis in

superbiam
et

obeditiir,

majoraque cx
formidentur,
eis

iis

dispendia prodcant
ex
illis,

pericula
tractatu

eodem regc receplam sibi sine cxcephone rcstiluat, piffidiclosque regem AngMae ratione obligationis pnediclae prajdestiiiataruni marcarum, el l'iovinciales occasione

quam

qui in

eodem

liomagii ac sacramcnti

pracsliti,

prajfato preedeccssori exposilo devenerint,

cum

iii

ut prajmiitiLir per eosdem, non impetat vel


lcstel; inhibon'es expresse regi Anglia;

mo-

certuin esset,

quam

giavc onus

adscri|i!.iim,

quod iii praimissis aliis non est expressioiie aliqua dcsignatum iibi prster involuliones et insidiosas
;

excommimicalioiiis, et

in

lolo

suh pcena regno suo susjieniii

siones Ecclesiastici interdicti, ne praetextu obligationis exposilaj de pncdicla pccunia,


(|iia

captiones alias

cum

cnormibiis et pra^judicialibus

idem

daiimis eidem regi et suis bceredibus, quas inevitabibter eventuras totus tractatus pacis in ipsius

rex obligavit indebile, quid(|uain diclo Allonso vcl


ejus hffiredibus exhibeal vel exsolvat
Siciliae el praofato
;

eidem regi

Alfonsi arbilrio ponitur, e( in ejus inordinata voluntate laxalur, cujiis

Carolo primogenito suo sub virfidelitatis,

perversum intenlum
illicila;

acci-

lule sacraincnu
dientia;
el

dentia varia, et instantia pelilionis

circa

('cvotionis,

quo rex ipsc, cl obequa idem primogenitus


-

tractatum ipsum per


bila

eumdem Aifonsum jam


;

ha-

Ecclesiae no?ManaB tenentur, et pcena


calion's iitriqiie,

insiuDanl satis clare

nos, ad qiicm sine du-

bitatione cersura pertinel Cbrisiianum qpemlibet

de peccato moitali corriperc, ac oppressos omnes

ab eorum oppressionibus libcrare, adverlentes provide conventiones,


proinissiones, obligationcsque

cxcominuni ne primogeiiitum ipsum ad ejusdem Alfonsi carcerem destinet aut ire permillat, vel cd illum accedere primogenilns ipse pracsumat; iieve de ipsis conventionibus, [iromissionibus, et obligalionibus laclis eidem Alfonsi et regi Angliai, aut aliis quibuscumque, propterea idem rex SiciiicC coinplere, salisfacere
aliquid quomod(^dibei lenealur
et singiiiis cainitalus
:

jam

dictas prffijudiciales

eidem Ecclcsiae

et regi

prsefato, in cujus
ipsi Ecclcsia?
sic

imagine grandia palerna servilia

vel

ohservare
iiniversis

prfpslita

contemplamur,

sic inique,
;

necnon
et

perperam, sic inliiimaniter processisse praecipue cum habeat fide digna relalio, quod prtcfatns Petrus in supremis suis ad clausEra conscicnliaj rediens ipsum regem tunc principem a carcere liberari mandavil ; hoc ctiam idem Alfonsi's dum gravis eum duduni languor opprimeret, confessori suo, in cujus manu juravit de parendo maudalis Ecclesiffi, devote promiltens; ipsas

Prcvinciffi

Forcalqucrii

comiiibus, niililibus, baronibus, burgensibus, plebeis, et aliis ciijuscunuiue slalus ei, condiliouis
existarit,

et casicUanis

caslroium picecipue, (luos

omncs
per eos

a prajlibalis
prae.s(itis

sacramenlorum piiLSiationibus ddximus absolvendos, ne ralione


el liomagii, vel
prffifato

dictorum sacramenli
prffidicla

cujuscumque

de fratrum
vacuas,

promissionis allcrius, dein AUonso aul

rege non implente

nostrorum

consilio

et

assensu viribus

inanes et irritas fore decrevimus, cassantes et annullantes easdem, si qua subsislcrent firmitate;

revocantes ipsas qua'eous processere de fac!o ; ac eosdein rogcs el Provinciales a pitefatls sacraet

promissa, sicut nec de jure tenetur, eiejiis successoribus in aiiquo pareanl vel intendanl essei enini cbsurdilate nolabilecjm per excoi;;miiiiicatioi)is vinculum, quam
:

eu'1'dem |A!fonsu'ii ipsius


risse divuJgal,

facli

notorium incur-

mentorum

pivestationibus absolvenles, lu tota eo-

vassalU sui a

fidelitatis,

quo

bibi

runi substataa el cflectu tam principaliler qiiam


accessorie aiinul'al's, et nullis penikis declaratis,

tenentur sacraaiei^to, solvantur, si vassallos alierius cidc.i'. Alionso injusta et cxtorla promissio, et

ex ipsarum viore
vel

quacumqae

ralione, cccasione,

sacramenlnm iudebilum

obligaret, etc. o

causa directe vel

per oblicjumn ideni

rex

vel sui hseredes in nullp


gati.

unquam

reniancant oblisic inierunt

Ut vero inolMOiCS roederis ieges vila fiincto Alfonso cum Jacobo, qui iii Aragoniae ct Valenlia; regna sibi assereret, iosulae Sicili;e tyrannidi reniintiavil, pepigerit,

Quia vero nonnunquam aliqui


vitiis, sicqiie se

suo loco

dicetiir.

fcedus cuin

ligant culpae perseveest

rantia in offensis, ul

quod per eos factum

imsic

probe, pro se improbius turpiter non pndeat alle-

gare

qiioriimdam auieni generosos aninios


aflicit

(Jatharinam filiam Balduini 11 C. P. quondam imperaturis et Michaelem imperatoris C. P. filium ineundis litlcne Mcolai. iVunc Siciilis rcbus adjungimiis, scrip>'ssc ad
18.
niiptiis inter

De

pudor

et lex

honesti confringit, (^uod


se tencri

ad

promissum quanquain indebitnm


tant, licet

lopii-

Nicolaum Roberldin comileni Alrebaten.seiii rcgni Sicnli loco Caroli moderalorem, Andionicum missis

ctiones absolvant;

ab ejus pra^statione ipsos provida; saueidem Alfonso sub poenis spiri-

oratoribus poposcissc in uxorcin

filio

suo Mi1'liilippi

chaeli

primogenito Cathariuam

filiam

Ahn.

ToMUS XXIII.

Ratn. Vf,

34
oliin

NICOLAI IV ANNUS
iinperatoris Constantinoi)olitani
II
(

1.

CHRISTI 1288.
licis

is

fuerat

beneficiis

tum ipsum

',

tum

ejus

Daliluini
ila

extorris filius solo noniine

iniperator)

Franciae et Navarra; reginam afTecit


etiain

uxorem ^ Euindcm
clericis a

enitn inter Caroli lucreiies ac Gra^cos firniam


iri
:

regem

nioimit, ne

quam

injuriam

paceni conciliatuni
tifice

se vero

rem tantam, Ponperficien-

regiis ministris inferri

paterelur. Tuendae pariter

ac rege

Francorum
'.

inconsullis,

dam non
a

censuisse. Cui Nicolaus in hanc senlennobili viro Uoberto, coniili Atrc-

Eiluardum Anglorum regem Joannem canonicum vinculis, in quaj ab


libertalis Ecclesiastica; zelo

tiani rescripsit

adminislrls compactus fuerat, liberare jussit.

bikcto

filio

batensi, bajulo regni Siciliae, per

Sedem

Apostoli-

cam

constituto.
Litteras tuas recepimus, quas nobis tua de-

l'.t. Ve7ielos Inducit Nicolaus ad restituenda jura patriarchce. His addimus provinciam imposuisse Ragusino archiepiscopo ', ul ducem, et senatum Venetum adigeret ad arces oppidaque

votio destinavit

et

earum tenore plenius

intelle-

Aquileiensi
Istria

patriarcba3

restituenda, quae ipsi in

cto,'perpendinuis in eis inter alia contineri,


Iteologi ad

quod

procuratores et nunlii nobilis viri Audronici Pa-

Iractandum, firmandum et complenduni niatrimoniuai iuter nobilem virum Micbaeleni

grave inde bellum erumperet, ad illud exstinguendum Nicolaus Venetos sequenlibus litteris ad ampleclendam pacem, suaque patriarcha3 reddenda jura est adhoreripuerant.
tatus

*.

Cumque

ipsius PalEoIogi

in Cbristo flliam
clarae

primogenitum et dilectani Calharinam domicellam natam


,

Dilecto

filio

nobili viro duci, et

communi

memoriaj Philippi imperatoris Constantino-

Venetorum.
V03, ad

politani ad

tuam prajsentiam accesserunl,

asse-

rentes quod ex hujusmodi matrimonio inter euni-

dem

Palaiologum, ac ejus hasredes el successores

Habet nostris auribus inculcata relatio, quod occupationem bonorum et jurium AquiIcieusis Ecclesiae nianus avidas extendentes, Paren

ex parte una, et hajredes et successores clara;

me-

tinam,

Emonensem,

et

Justinopolitanam civitales,

moriae Caroli regis


liartis

Siciliae

ex aitera, el utriusque
circa prsemissuni

ac S. Laurentii Monton. et Grcsignana? Pirani insulae,


las, et

subditos

pax perpetua poterit provenire.


nunlii ajiud
te

Mugle, aliaque nonnulla castra, tcrras,

vil-

Cumque
sia;

iirffidicti

loca in Istriae [lartibus coustituta, qua; ad

tractatum insisterent, ut tanquam bonoris Eccle-

eamdem

Romance, etcbarissimi in Chrislo

fllii

noslri...

Ecclesiam pertinere dicuntur, et in quibus venerabilis frater noster.. i^atriarcha Aqui-

regis Franciae illustiis zelator praecipuus

provide

cogitans,
Ecclesiae

quod bujusmodi uegotium

sine

ipsorum
expediri

ac regis consiho et consensu

omnimodam obtinere proponitur lemporalem, per violentiam occupaslis, eaque detinetis taliter occupata; nonnulla castroleiensis jurisdictionem

commode nou

poterat nec debebat, decrevisti su-

rum,

et

villarum ipsorum

illicitis

ausibus data
fratri

li-

per hoc fore nostrum et ejusdem regis beneplaci-

centia nequiter destruentes, alias


clesiteque

patriarchic Ec-

tum requirendum. Nos itaque tu;e devoliouis prudentiam dignis in Uomino laudibus commen,

pradictis, ac venerabih

nostro

episcopo et civibus Tergestinis, ac


in

aliis suis

adha?-

et hortamur mandantes, quatenus a tractalu pradiclo, donec super hoc dicti regis responsionem receperis, non recedas, nec

dantes, nobilitatem

tuam rogamus

renlibus, coadjuloribus, fautoribus et sequacibus

altente per Apostolica libi scripta

hac parte per incendia


et

et rapinas,

damna ma-

xima

graves injurias inferendo, in eorumdein

patriarchae et Ecclesiae, ac aliorum pra;dictorum

disrumpas eumdem et recep'.a respoosione praedicta ipsam nobis studeas intnnare, ad consummationem dicli negotii, eliamsi conlingal dictum regem sponsalibus hujusmodi conseulire, nullatenus processurus, nisi prius uostruin super hoc
;

non modicuin praejudicium et gravamen. Quamobrem instigante bumani generis inimico, inler patriarcliam et quamplures illaruin partium nobiles,

ac alios Ecclesis prasdictte vassallos et ad-

luerentes eisdem ei parte

una,

ct

vos ex altera

habueris beneplacitum etconsensum.Datum lieate III non. Junii anno i . Celerum id matiimonium perfeclum uon fuisse ob (lurioces a rege Siciliae
exactos condiliones scribit Giegoras
^,
:

gravium discordiarum

el

guerrarum discrimina

sunt, ut asscritur, suscitata

: quorum occasione grandia personarum et aniinarum pericula, mul-

ac Michae-

timoda
ribus
;

damna rerum
et

retroactis contigere

tempoverisi-

lem regis ArmeniiE sororem duxisse Caihariiiam vero imperatricem eripiendi ex schismalicorum
maiiibus Constanlinopolitani
Valesio
regis

ne graviora continganl ulterius,

mililer formidatur.
20.

imperii

spe Carolo
visuri

Nos

igitur ex

deliito

pastoralis

officii

Francorum

fratri

uupsisse

volenles hujusmoili obviare periculis, et

animarum

sunius.

profectibus providere
speclat, cnjus Ni^

cupientes etiam ut civitas

Quod ad Francorum regeni


fcx

vestra, qu;B tanqiiam filia benedictionis et gratiae

colaus assensum tlagitan voluit; contulit

Ponti-

sincerae dcvotionis affectuni, ac solida; fidei puri-

indulgsnliarum pri,emia iis, iiui [)ro ipso apud caileste Nunien j^reces fundereul; aliisque Aposto-

tatem erga Romanam Ecclesiam anteactis noscitur habuisse temporibus, in pacis pulchritudine

I.ib.

I.

Ep. cur. xxviii.

Nicijph. Grcg.

1.

VI.

Lib.

l.

'

Lib,

i.

ab Ep. ccxxv. ad ccxxviil.

ab

lip.

ccxxv. ad ccxxviii.

Ep. cxxin.

Ep. ccxxil.

'

Lib.

i.

'

Ep. cxxii.

NICOLAI rv AN-NUS
scdoat, ct
iti

1.

CITRISTI 1288.

35

requie opnlenta quiescat


,

univcrsita-

tem vestram rogamus monemus et hortamur altcntc, quatcnus tanquam viri pnciGci mentes vestras ct animos liabilitantcs ad pnccm, vosqiie
Apostolicae
Sedis

bcneplacitis coaptantes;

atlcnct

dentes eliani

quam
;

dis|iendiosum

animabns,
sibi

bcllum maximum inter Venetos et Aquileiensem patriarcham exortuin extitit, qui tandem Vcnetorum potenliffi non valens resislere, cum ipsis pacta composuit . In 21. Ugolini comitis miserandus exitus. Elruria veteres Guelphoruni Gibellinornmque fn-

saluti conlrariuni

fore conspicitur aliena contra

cliones', recrnduere, Florenlinis et Senensibus in

justitiam delineri

qnodque locum

non

vindi-

Aretinos bellum moventibus


biis Pisae jactntae

iisque dissensioni-

cat peccati rcmifsio, ubi al)lati rcstilntio non pra-cessit; ea quae in hac parte patriarclia;, Ecclesiai,

fuere tribus partium conlraria;

episcopo

et civibus, et aliis adha;rentibus, fautori-

ruin sigiiiferis ad principatum annitenlibus inter qnos Ugolinus comes votorum comiios faclus, cuni
|)ulsis

bus, et scquacibns

memoratis pcr vos,

vel

per

adversariis

humanaB

felicilatis

ajiicem

alti-

alinm, aut aliossnnt ablata,

cis sublatodifficultatis

gisse gloriaretnr, repenle in triste

exemplum hu-

obstaculo restituere procuretis, a quibusvis novitatibns, invasionibus et insultibns per vos et per
vestros etiam slipendiarios, cl ailhicrentes in liac

manae calainilatis abiit. Lugubrem historiam snnctus Anloninus hisce vcrbis describit': o Comes
Ugolinus dominium
sibi

usurpavit

civitatis

ciim

parte vobis ac fautores, coadjutores, et sequaces

eorumdem

aut aliquos vel aliquem , ipsornm penitus abstinendo ac revocando nihilominus alios vestros stipemiiarios, vel armatos, qui provinciam Islria; in damnum patriarchae, episcopi, et civinin, ac aliorum
vestros

contra

illos

magna soleninitate. Sed nullum violentum perpetuum quinimo oninis potentatus, pracipue usnr:

et terras

patus, vita brevis. diclus

Cum autem
fecisset

in die natalis sui

comes Ugolinus
familiari suo

magnum
sapienti

convicuidiclo

vium cum magnifico apparatu amicis

suis,

dam

viro

mullum

praedictorum, ad slatum ipsius provinciaj pertur-

bandum, sicut asseritur, snnt ingressi sic in pracmissis omnibus laudabiliter et efflcaciter proces;

suri, ut zelatores pacis et

per effectum operis demonstretis

nem

et

amatores concordis vos nosque devotioobedientiam vestram, quam in hoc prom;

Marco Loinbardo, comes ipse Ugolinus factus dominus oslendit felicitatem suam, narrandodivilias suas, potentiam, parentelam, ornatum vestium, et inlerrogavit eum dicens et alia hujnsmodi Quid libi videtur, iHarce, de statu meo?Cnl re;
:

spondit,

quod postea
;

ei accidit,

dicens:Nihil

tibi

ptnm cupimns
laudibus

inveniri, dignis, exinile in

Domino
fralri

delicit nisi ira Dei


felicitale

et

bene, nihil enim infelicius


ait

attoUamus. Alioquia

venerabili

peccantium,
erat

Augustinus. In brevi
:

nostro archiepiscopo Ragusino per alias

litteras

igitur proditor proditus fuit


civitalis,
(is

nam
,

archiepiscopus
hic Ugolinus

noslras injungimus, ut vos ad hnjusmodi restilu-

Rogerius Ubaidinus Gibelliuce

tionem, ac stipendiariorum seu armatcirum pr^di-

sectae socius),

populo exposuit
et castella

quod

ctorum revocationem faciendam compellere ;quodque vos, dictique stipendiarii, adhaerentes, fautores
coadjntores, et seqnaces vcstri a novitatibus, inva-

prodiderat Pisas,
renlinis,
et...

sicque

eorum tradiderat FIocommovit totum populiim

contra illum. Qui furore plenus accessit ad pala-

sionibus et insultibus
et

quibuscumque
stipendiarii

abstineatis,

tium

ejus, ad

ut

omnino eidem

seu armati de

qunntulum
sunt uniis

restilisset,
filius

capiendum eum. Demum cum aliin quo conflictu interfecti


ejus illegitimus, el alter nepos
est ipse

provincia ipsa recedant, per censuram Ecclesiasticam, appellatione cessante, compescere non omittat. Si

defendentes eum, captus


et

comes Ugolinus,
;

vero in civitatibus,

castris, villis,

terris et

duo
;

filii

ejus,

et tres

nepotes, orti scilicet ex


et

eisdem jus aliquod creditis vos habere, coram duorum mensium spatium areceplione pra^sentium inchoandum |)er syndicum, seu i>rocuratorem idoneum, ad hoc a vobis specialitcr
locis

filio

(|ni

oiunes carceri duro fuere mancipati

nobis infra

expulsi de civilate ejus sequaces, et Guelfi.

Fame

constitutum comparere curetis. Nos enim

qui

sumus omnibus

in justitia debitores, parati


iis

sumus

facere vobis super

exhiberi jusliti;e coniplemcn-

tum. Dat. Reate XV kal. Septembris anuo i . Composuisse Venetos controversiam cum patriarcha, colligitur ex Appendice Andrea; Dandnli' quamvis auctor patriarcham Venetorum potentije imparera ad pactiones coactum descendere scri:

in carcere Ugolinus cum filiis et nepotibus consumpti sunt, juste ei Domino retribuente jiropter proditionem ejus, et ambitionem ac credulinam et comitem Anselmum de Caprario tatem nepotem suum ex sorore, juvenem valde gratiosum et populo gratum , dicitur veneno interemisse invidia instigatus, ne ei statum auferrct

autem

formiilans .
2"2.

Extulit se exinde
nonim

Imperialia jura in Etruria auro vendita. Pisis Gibellinum nomen. Duin

bat,

rem omnem ad Joannis Dandali gloriam


:

in-

vero Elrusci, excusso imperialis majestalis melii,


inutuis se cladibus cnnficerent,

terpretatus

Reliquas, inquit, urbes

Istria?

mari-

Rodulphus Roma-

timas, qua; juramento fidelitatis sibi eranl adslrictae,

rex instanrandarum imperii ruinarum pa-

non desistentes proi^terea ab uiiquis actibns, sub suo dominio sapienler reduxit qua de re
: 1

rum
i

sollicitus pretio plura distraxit.

Qua de
xx.

re

Jo. ViU.

I.

VII. c.

120.

" 3.

Anton.

m.

p.

tit.

c. 6. in

Append. ad Andr. Dand, inJoanDe Dand.

princ. Eod. c. 6. 1.

: .

:, ,

3(5

NICOLAI IV ANNUS
' :

1.

CHRISTI 1288.
cciilra infideles

luTC Jordanus

Eodein ainio

(([uo

nimiruui Al-

signaculum

memoratos assumpsejuxta indi,

plionsi oratores

ad Sedem

Aposlolicani accessere),
niittit in Italiaii

rint, et efficatiter extiterint prosecuti

Tcx nodnI(ilius vicariuni

domi-

nnin Priavalein de Fliico, qui dilior clcricus erat


iii

simplicibus prccbeiidis,

quam

aliquis clericiis,

omnibns cessit propter dlctuin principatum. Factus csl autem tantiun pauper, quo coaclus est
et
!

gentiam negotii hujusmodi et tua; discretionis ac dispositionis arbitriiim, super quo stricte tuam illam conceconscientiain intendimus onerare dendi indulgentiam tibi concedimus [lotestatem, qua; in Terrffi-Sancta; subsidium |iroficiscenlibns
,

vendcre jurisdictionein imperii civitatnin Tuscia} unde Lucani dederunt ei de doiiiinio, i|nod habeLal iii suo territorio, duodecim inillia floreiioruin additTradiintur eadem a Ptoleniaeo Lucensi ^ que Joannes Bonifacius % Piodnliihain apud plures apud alios vero tuinde sibi invidiam conflasse
: :

concedcre Sedes A|iostolica consuevit. Reate VI idns Augusti, anno i .


26.
E.xcitati
,
'

Datum
,

|)ariter

alii

archiepiscopi

epi-

scopi, abbates

sacerdotesque Ungaricc, ne Slrigoin


fide

niensi

arcbiepiscopo
inijuit,

tuenda

deessent

Ut ideni,

archiepiscopus tanquam Christi

lisse

sapientis

laudem,

spretis Ilalicis turbis res

opeiarius

ntilis [iroficere valeat,

universitatem ve-

suas in Gerinania constabilivisse.


23. Translatio reiiqnianim B. Virgilii Salisburgeiisis.

strani rogainus et hortaniur attente, in

remedium

vobis peccaininum injungentes,

quatenus atten-

Delapsa
,

iii

prEterimus

quaj

historia

Gerinaniain oralione,non sunt consignala de

dentes quod per hoc posset Catholica fides deperire,

B. Virgiiii reliquiarum translatione a Chronici Sa-

conlra Tartaros, Sarracenos, Neugerios, paganos et alios [iraedicto archiepiscopo ad requisitionem

lisburgensis anctore

Anno

mcclxxxviii, trans-

sua

!i

sic

favorabiliter

assislere
,

sludeaiis,

quod
pii

latum

est

corpus B. Virgilii per dominuin Rodul-

hujusmodi repressis erroribus


landis tilulum
,

vobis cedat ud
-

phum
eum

archiepiscopum Salzburgensem VII idiis Novembris in Concilio, quod eodeni tempore per
exhtit celebratum, cooperantibus sibi sufTra

et

salutem

Adinoti

quoque

stimuli

[Jioceribus

Ungariae,

Poloniae

ducibus

ganeis suis, etc.


vatores tradunt
24.

Eadem
et

e Chronico Bedilui no-

^ Vnrjariam

magnatibns Sclavoniae, duci Austriie, Wenceslao Boemiaj Rudolphoqiie Romanorum regibus ul arina pro asserendo in Ungaria Cbristiana) reli,

Galliam ah erroribus contra

gioiiis s[ilendore in imiiios expedirent.

mnres

et

colaus.
siinuin

fidem in ha;reticos sanctiones renovat NiIii Ungaria adducebatur fides in gravisim[iudicissimi


regis

27. Pevniotus

eodem

zelo Nicolaus,

ne

fldei

peiiculum Ladislai

Calholic,T3 cultus in nonnullis Galliaruni provinciis, obsolesceret qiias Waldensiuin lues infecerat
,

culpa; ad quem scelere revocandum Nicolaus Honorii exemiilo litteras ' eadein verboruin forina conceptas
ipsi misil,

illarum magistratibus praefectisque constitutas a Fr'dericoim[ieratoreinhfBreticos leges transmisit,


ul
in

quibus inonuit, conlra ipsuin

nctalos ea infamia distringerent.

crucesignatorum exercitus in rngariaelGermania conflatum iri, nisi e flagitio, i,i quo tamdiu jacneac propterea Lodmerio archiepirat, emergeret
:

Nicolaus, etc. Dilectis


,

filiis

nobilibus viris
,

comitibus, baronibns
ccnsiliariis,

senescallis

castellanis,

vicariis, ballivis, rectoribus, judicibus, consulibus,


et conimunitatibus civitatuni, casaliorum locoruin infra Arelalensis, Ebredunensis provinciarum terminos

scopo Strigoniensi

prascipit

'
,

ut

si

religio

ia

discrimen adducerentur, conlra infideles sacram


militiam indiceret.
25. Fraternitati tuee per Apostolica scripta

trorum

et

Aquensis
si

et

constitutis.

niandamus, quatenus
et

dicti Sarraceni,

Neugerii

Cum

pagani dainnatos suos conatusconlra Cathclicos fidei |irofi'ssores exercere voluerint, ne ipsorum
invalescattemeritasindis[iendiuin fideiChristiana},

dam

Fridericus

adversus haereticam pravitatem quonRomanorum impiTator, tunc in


leges, [ler quas,
illa
;

Ecclesia; Romaiiae devotione persistens,

gaverit

quasdam

promulne pervagelur,
volentes ad

contra [iraidictos Tartaros, Sarracenos, Neugerics


et
iis

com|)e?ci possit pestis

nos

illas

paganos, ac alios adhffirenles eisdein, vel eos iu

robir
sJlati

fidei

ac salutem fidelium observari, univerper


,

quomodolibet confoventes, cujuscumqjestalus

vestrae

Apostolica scripta

mandamus,

aut conditionis extiterinl;

omnibus
,

Christi fideli,

quatenus eas
inscrtos

quarum
, ,

tenores vobis mittimus


slnguli in vestris
hfereticos
sectae

ac per Poloniam bus per regnum Ungariaj Austriam, Stiriam, Carinthiam, SclavoBoemiam,

[uaesenlibus

faciatis

capitularibus annotari
cujuslibet

coiitra

niam

el Istriam

[ler te, vel

pcr aliuni seu alios

secnndum
[)ravitatis

eas exacta diligentia procesfiliis

studeas soUicile proponere verbiim crucis, et ad illam assumendam et [u-osecjuendam Cbiistianura

suri. Alioquin dilectis


haercticae

fratribus inquisitoribus

Ordinis

Praedicatorum

vel

populum de
tari.

i[)sis

regno etterris hujusmodi exhor-

fetsis

Nos enim omnibus vere [icenilentibus, et conquae crucis ex praediclis regno et terris
,

Minoruni, ac eoruni singulis litteris nostris injuiiginius, ut vos ad id per excommunicationem in personas, et interdiclum in terrain, appellatione reniota , compellant . Tenores autem legum

Jord. Ms. Vat. sign.


c.

I.

XXIV.

21.

num. 19G0.

'

Plol. Luc. Hist. Eccl. Ms.


I.

'

Boaif.

Hist. Tarvis.

nt. lect.
6

Ub.

1.

^ Cenl. xiii. tom. vi. pag. 1247. ' Reg. post eamd, Ep. Ep. cvi.

vi.

ipsarum hi sunt

Fridericus,

etc.

Coniinissi

A|jud Cauis.

c. 7. col.

703.

Reg. post eamd. Ep.

* Ibid.

NICOLAI IV ANNUS
nohis caclilus, ctc.
lilteris iiiserla
:

1.

CHRISTI 1288.

8T

Extat ea sanclio Innoceiitii IV


Bnllario
',

in

dcsinilquc in ba;c

Dal. Paluie xxii Huic Constilntioni inijicriali aliani = adjnnjjil Nicolaus cjnsdem Friderici, quic Iiiconsulileni Dei ab bis verbis ducit exordiuui

\erba

Cul|iabilis ci|)parere.
Iiid.

ope Minoritarum. Non minus sludium a sanctissiiiio Pontincc navatum cst ad addiicendos ad Ecclesia; obscqiiium Sclavos, quorum rcgi Urosio
littcris

Fcbruarii, xn

signiflcavit

aetcrnie ardercl ac

MiiKuilas

quo studio salutis ipsius Marinum ct Cypiia-

tunicam
dict.

ac desinit in bfpc

Non

inunerilo

convertcnnis. Datuin Paduic xxii Februarii,xii In-

niim misit, ut ipsum sacris praiccptis erudiient. Viro magniflco Urosio, illustri regi Sclavorum, gratiam per quain gloriam obtineat in
,

Quibus adjecta
'
:

esi tertia

iii

eos, qiii

liiere-

futuro.

licis faverint, lata

tum

additee alia; legcs', qua;


etc.

iElerni patris

immensa benignilas
priiiii

liMmaiii

incipiunt

Catharos, Palarciios,
:

atque
teiu

gencris casum, quod

liominis

culpa cor-

extreniis bisce vcrbisal)solvuiilur

Unquam,
xii
:

poie restituendcTe. Dat. Pad. xxii Febr.,

Ind.

Tuin ba;c sauclio Fiidcrici apposila Picx rcguni B. Et infca Apostatantcs a fule Catliolica penitus execramur, insequiuiur ultionibus, bonis
:

inetfabili rcspiciens iiietate; ac illum queiu diabolica prostraverat invidia suggeslioue dolofa , volens ex charitale nimia misericorditer

ruerat

reparare, Fiiium
tialem sibi de

suum

uiiigcnitum, consuljstan-

caeli

excelso solio ad infima

mundi
et

suis

omnibus spoliamus;

et ut a prolessione

vel

misit, qui prajelectae Virginis utero sancti Spiritus

vitanaufraganlcs, lcgibuscoarclamus, successiones


tollimus, ab cis

cooperalione conceptus, et ex aiiima rationali

omne

jus litigantium abdicamus .


adscribil litleris
:

carne

humana verus homo


,

factus, ac per

hoc perJesiis

Quibus
Dat.

addiictis Nicolaus diein

fectus Oeus, pcrfcctus

homo,

uiius

Dominus

RomaB apud S. Mariam Majorein Januarii anno primo .


in
liaereticos

kalend.

Chrislus

una persona

in utiva(|iie

perfccta naliira

cunclis visibilem se ostendit; et salubribus homi-

28. Renovata praclerea alia Alexandri IV sancila

nes

iiistitulis

informans, vitamque ipsius indice


et

fuere,

bis

comprcbensa
infra

lilicris

perfecta; doctrina} dcniunstrans, dignatus est post


sanctc-c

Dilectis fiiiis fratribus Ordinis

Minorum

inqui-

conversationis exempla

Evangelicai in-

sitoribus

ha^rclicae
et

pravilatis

Arelatensis

Aqoensis
posteruin
verbis

Ebreduuensis provinciarnin terminos

conslitutis Aposlolica auctorilate depulatis, ac iu

mortis supplicio mortem pali, ut de ainaio mortis suaicalice temporalis hauriret homo vilae dulcedinem seinpiternae, Pro
dira;

slilutionis eloquia

sub

dcputandis.

Quod

"

super

nonnullis

ipsius ergo generis


se

humani redemptioiie
,

Christus

quaestioinim articulis, ctc.


eae
lilterse,

Conccplae sunt iisdem

hostiam exbibens salutis


illiid

atque

typis sunt custe, et in

Alexandri IV quae Proluec verba desinunt


aliae
:

hoste prostrato,
puit ad

huinani de opprobrio servitutis eri-

dicti generis

animarum. Dat. Roiiiffi apud S. Mariam Majorem X kal. Januarii, anno i. Denique ut ex univcrso orbe Cliristiaiio zizaiiia hujusmodi evelficiunt
leret, baec

gloriam libertatis superna;, illi patrire ostium reserando et deinde resurgens a niorliiis, ac in CcTelum ascendcns, Spiritum sanctuin sibi Pa:

trique consiibstanlialem,

et

ab utroque pariter

ad cr.nclns fidclcs scripsif

Universis Cliristifidelibus.

Apostolos, per quos congregavit, uniTit et roboravit Ecclesiam, cui bealum


in

procedentem misit

Noverit universitas vestra, quod nos excomet

Pctrum Apostolorum principem


riuni reliquit in terris,
tens eidein, ut
liavit

praefecit, ac vica-

municanius

anathematizainus universos haereticos Catharos, elc. Conceptum est iisdem verbis atque aliud ' Innocentii IV Diplonia, de quo uicn.inimus, desinitque ia ea verba A vici declinasse
:

animarum curam commitqua suain Immi-

earum

saluli, pro

sibi

aUitudinem, intendcret vigilantcr, tradendo claves regni CcTclorum, per quas ipsi suique

constiterit vciilElis. Dat. Ronice

Majoreni
repelita

kal.

apud S. Mariam . Ex his vero Januarii, anno


i

successorcs potestatem aperiendi ejusdcm regni januam obtincrent. Unde nos prccdicti vicarii,dis-

haec

iir.peria
:

ia

baereticos prc-etereuiida

non

diixiinus

saeculari judicio rclinquantur

Ramnati, inquit, per Ecclesiam animadversione, et

ponente Domino, licet immeriti, successores elfccti, super omiiia, quce nobis ex injuncto incumbunt offlcio, ad tuam aliorumque salutem iiostrfe intentioiiis

vindicta puniendi, clericis prius a suis ordinibus

diriginius aciem, ad

hanc prajcipue mcntis

degradatis. Si qui essent de iincdictis, poslquaiu


fuerint depreheusi et rcdire voluerint ad agendam condignam pcenitentiam, in perpetuo carcere decredeutes autem eorum erroribus trudantur
:

nostrcB destinamusalfectiim, circa ea diligcuti sludio, el studioja diligcnlia sedulo vigiiamus, uf

deviantes in

viam

veritatis

adducere, omnesque

lucrum

facere Deo, sua nobis cooperante gratia,

similiter ha^reticos judicamus, et receptatores, de-

valeumus.
30.

fensores et faiitores haereticorum


lionis sententia^

excommunica-

Verum

quia neino pervenire valet ad

29.

ducimus subjacere . Sclavos ad obsequium Ecclesiai adducit

viam veritatis ejusdem, nisi pcr fidem Catholicam a Deo et sanctis Apustolis traditam quain sancta
,

'

Bulhr. in Innoc. IV.


^

Ext.

Ext. ibid

Nicol.
I.

1.

I.

F.p.

CLXi.

\\\

Ext. ib,

Exl. in Bullar. iu Alcx. IV.


Bullar.

'Lib.

Ep.

ccuwiu,

Bullar. in Innoc. IV.

Exl. ih.

Romana Ecclesia profltctur et servat, inagniludinem tuani moncmus, deposcimus et hortamur in


1

m
Lib.
11.

Innoc. IV.

Ep. cur. !l.\xu.

38
Domino
Josu Christo
est fides
,

NICOLAI IV ANNUS
,

1.

CHRISTI 1288.

quatoniis pie considerans

trum

quod una

extra qiiam nuUns omnino


impossiliile est placere
,

salutaria monita , sedulis exhortationibus inducere non omiltas, ipsosipie in ob^ervantia et


;

salvatur, et sine

qua Deo
fidei
;

perseverantia fidei prwlibata? foveas et confortes


ita

ad ipsius venias
teneas
ditioni

eamque fidcliter niliilnminus populum tuffi et obscrves Rcfj;is xlerni potestate subjectum ad eamunitatom,
illius

quod

in tui ventris fructu

la>lari

et

benedicta

inter mulieres vocari a

Domino
i

merearis, etc.Dat.

Reate VI

id.

Aug.,

aii.

dem unitalem reducas,etin

observatione

tuo exemplo laudabili et piis exhoriationibus studeas conservare ; ita quod ex hoc a Patre Inminum
fpterni

consequaris luminis claritatem. Caeterum

quia,

humana

renitente nalura,
locis

uno eoden:que

32. Fidei propagandoe maxime apitd Tartaros incumbit Nicolans. Nec Minoritarum modo, e qiiorum familia, ut dictum est, prodierat Nicolaus, sed Dominicanorum quoque opera ad inferendam populis remotissimisEvangelii lncem usiis

tempore diversis

personaliler adesse nequi-

cst

exlaiit

enim

Apostolicae littene,

quibiis

ijisis

mus, ne nullatenus

negligentiae relinquamus ab-

spargendi verbi divini in Saracenorum, Graeco-

scntes, ad cos viros providos et discretos transmit-

timus vice nostra, ipsorum ministerio circa

illos

Apostolicaj servitutis debitum exsolventes. Propter

quod

viros electos de fratrum

viros utique pauperes in hoc


tos, in lege

Minorum Ordine, mundo, in fide devodilectos scili-

nim, Bulgarorum, Cumanorum, Walachorum, Colcliorum, Syrorum, Iberorum, Alaiiorum, Gazarorum, Gothorum, Cirorum, Rhutenorum, Jacobilarum, Nubianorum, Nestorianorum, Georgianorum, Armenorum, Indorum, Moscelitorum,
Tartarorum, Ungarorum majoris Ungariae, Christianorum cajilivorum apud Tartaros, aliarum-

Domini plenius erudilos,

Marinum et Cy[)rianum latores praeseiitium ad te duximus destinandos, ut lu tuusque populus ipsum Dei Filiuin Jesum Cbricet filios fratres

que exterarum nationum Orientis communione S. R. E. segregatarum terris provinciam demandavit


'.

stum, suain gloriosam Matrem, ac fidei Christianae observationem ipsornni fratrum salutaribus traditionibus iilenius agnoscatis. Fides
hiec est
:

autem Catholica
'

Egregium hisce temporibus ad ampliflcandam apud Tartaros Orienlales religionem Chri33.

Credimus S. Trinitalem etc. Dat. Reate X kal. Augusti, anno i . 31. Imperitabat Sclavis una cum Urosio Stephanus ipsiu'; frater, quorum mater Helena recte
de
fide Catholica sentiebat
^,
:

stianam

viri religiosi,

atque inter cacteros

Minoritffi

studium collocarunt, Demonslrant id crebra^ Pontificis lilterae - tum ad ipsos, quibus anathemate
percussos Ecclesiae restiluendi auctoritatem permisit;

quam

Nicolaus

lilteris

suis est horlalus

ut Minoritarum praeceplis niofilios

rem

gereret, atqne ad

obnoxiis

ad verum

Christi

una cum popiilis ipsis cultum traducendos


filiae

tum ad Yaulaham episcopum quibus ipsius erga Minoritas in iis Evangelium promulgantes, eximiam commendat cui etiam fldei formam
:

Orientis

',

regionibus

voluntatem
transmisit,

incumberet.
a

qua
Elenae regiuce
illustri,

Charissima? in Christo

commissos popiilos informaret; qiiam etiam formain Barsauma} episcopo, qui ad Sedem
sibi

Sclavorum
dictionem.

salutem

et

Apostolicam bene-

Apostolicam

Gratulatus etiam Dionysio episcopo Taurisino in Oriente ',


,

accesserat

exhibuit

*.

Gratiasagimusgratiarum

omnium

largilori,
,

cum
eiim

ex ejus litteris accepisset,


ut illa fidei

ipsum fldem orthosectari,

quod
menti

sicut accepimus, et utique


tuae tiniorem sui

acceptamus

ipso

doxam

a Minorilis praedicatam

bortatus

nominis et amorem misericorditer inspirante, ab eo qui solus habet in regno hominum potesiatem, dignitatis regalis gloriam recognoscens, in Deum sinceram habes fldem,
ac ejus Ecclesiani zelo pietatis Catholicae veneraris.

forma populos imbueret, quam ipsi praescribebat. Ea porro fidei forma episcopis liisce apud Tartaros Orienlales constituest,
tis

transinissa iisdem verbis concepta est

',

atque

ea quain
misit

ClemensIVad

Palfeologuiii

imperatorem

Hanc
tes,

itaque fidem vigere iu tua progenie cupienet

cum

de aggregandis

Rom.

Ecclesiae Graecis

magnificos viros Stepiianum

Urosium

illus-

agerel, atque ideo hoc

Joco repetere praetermit-

tres reges

Sclavorum, natos tuos, per nostras


et

litteras

timus.
34. Functi prteterea Apostolico

hortandos duximus
rantes,

monendos
fides,

ut pie conside-

munere apud
benedi-

quod una
;

est

extra

quam nuUus
est
. t*au:

Tartaros Joannes Bonachias, et regis Tartarorum


interpretes, quibus PonlilVx Apostolicam

omnino
placere

salvatur, et sine

qua Deo impossibile


fidei

ad ipsius veniant

unitatem

ctioneiu est impertitus


excilante
ros,

'.

Eifloruitque adeo, divino

cisque

interjeclis , de missis Minoritis subdit Ideoque celsitudinem tuam rogamus et horlamur attente in remissionem tibi peccaminum injungentes, quatenus pracdictos reges natos tuos,
,

Numine,

religio Christiana

apud Tarta-

ut Elegages et Tnctanes Tartarorum reginae

Clirislo

liis lilleris est

iiomen dederint, quas Nicolaus gratulatocoliorlatus *, ut augendaj religioni

ut devote redeant ad praedictae fidei unitatein et biiiiiilitei' susci|iianl noslra et praedictorum fra,

stuilium iuipeuderent.

'

'Ext. ca
K|i.

fidei forDi\ila an.

12(j7.

ct seq.

Ep. cur. XLIV.

Lib,
. '

i.

Ep. cur. XV.

s
'

Ep. cur. xviii.

cur. xxxiii.

.>.'.

uuui, 7u et scq.

Ep. cur. xiv.


Lib.
l,

Ext.

Ep. cur. xx.

Ep. cur. xin.


Annal,
an.

in
^

1267.

Ep. cur. xvi.

NICOLAI IV ANNUS

1.

CIIRISTI

1288.

39

Cliarissimae

iii

Cliristo

liliii:

Tartaroruin
dictioncin.

illustri,

salutem

et

Tuctnni rcgina3 Apostolicam benerclationis

slri, gratiaiii in

prx'senti,qua; perducut ad gloriam

in futuro.

Habet, charissiina

filia,

ridy

ili{,'n;p

expressio,

quod

tu

Catliolica;

fidci

luniinc illu-

strala, cani noii soliiiu

studiis obscrvaro sollicilis

Ad summi pra;sulalus officium nuper nobis quo ca;lestia [)ariter el terrena dis|iositionem ordinemque suscipiunt, evocalis veiierabilis fraler noster Bersauma episu[ieriioc dipposilionis arbitrio,
;

coniprobaris, sed alios eliam ad agnilionem illius excitando, et ejus terminos dilatandos, opem et operam curiosa non desinis exliibcre. Ikcc sunt
profecto

scopus in [lartibus Orientis, nobilis vir Sabadiiius,

Tliomas de Anfusis, et Uguetus interpres tuae magnitudinis nuntii, ad nostram [)ra;sentiam accedentes,

qua;

majestatis

te reddunt acceptam , qua; el

in

conspectu
laudis

diviiiaj

regias

nobis

littcras

praesentarunt.

Nos

tibi

humanai

autem nunlios
quae in

i[)sos et littcras libenti

animo, vul-

praiconium viiulicant,

augeiit mnlliplicitcr fa-

tuque sereno recepimus

intiiitu destinantis;

ettam
quae

niam tuain
tiam
,

dum
te

ex his piclalis divina' clemcntencbris


et
inlidelitalis

litleris contincb;uiliir eisdeiii,

([iiaiii

qua;

de

ereptain

nuntiorum praedictorum

facta corain nobis et fra-

ad viani

vitae

reduxit,

ad veritatis semitam
filia

tribus nostris pro[)0sitio reseravit, benigne audi-

revocavit, taiiquam benedicta el rcverens

re-

vinuis et intellexiiiius diligenter; gaudeiitesquaiiiet exultantes in Domino, in cujos corda sunt [)rinci|)um terrenorum, quod te clementer gratia; suac dono praeveniens, illo tui

cognoscis. Excitamus igitur


tua3

magnitudinem luam
quatenus mentis
ci'jus obscqiiiis

plurimum,

et tiorlamur in Filio Dei Patris,

manu

oculis ereclis ad

Dominuni,

salubriter adhffislsti, praemissa de bono in melius

pectoris intiiiia fcecundavit afTectu,

quod

sicut et

semper piosequaris et quasi apis argiiuientosa procurare non cesses, ut eo gratior et piaimiis digna majoribus occarras Doiiiino Deo tuo, quo
,

litterarum ipsariim tenor aperuit, et eoruiiidem


patcfecit assertio
stianitatis fines fervens dirigitur
tis

uberiores
nipulos

bonorum operum introducts. Daium


Aprilis

in ejus
rioiiice

liorreum maapi:d
S.

tuae

nuntiorum, ad ililatandos Cliridesiderium iiienqucdque de gentibus tuc dilionis subjete

Pe-

ctis

imperio, Ddei cultoribus Christianae


et

beni-

trum IV non.
Sollicitdla

anno

paribus

adborlationibus Elegages
regina
,

Tartaroruin
coleiida
lide

simiiiler

ad constanliaiii iu
lalius

benevolum exhibes, eos(|ue non sine laudis humana; pricconio, et dis[)Ositionis indiciis ad salutem, (juae de bono soinper in meliusdeduci
cupimus, in augmcntum favore |)rosequeris gratioso. De quo celsitudini regiac tanto gratiarum uberioresexsolvimusactiones.quanto id plenior et
benignior operatur
37.
aflectiis,

gnum

CbrisLiana

eamque

profe-

rendam.
35.

Ex

oraioribus, qui ad

Sedem

Aitostolicam

accesseranl, Sabadinus Archaoii, vir magn;e

opud

et ex

munificenlia

Tartaros nobililalis, lidem Christiiinam est amplexus. Cui benedictionem

provenire dignoscilur ampliori.


Sane, princeps egregie, tuis aperiri sensibus affectaiiius, qua;

A[)Oslolicam
:

flugitanti,

Nicolaus

his litteris im|ierliit

Te nu|>er ad

Rex excelsus

Filius
;

summi
et

nostram priesentiam accedentem afTeclione palerna recepimus, et benigne audivimus qua; coram nobis proponere voluisti bTtanlcs in Domino, quod sis fidei Catholicoe lumiiie illustratus, et la,

Regis, de [)olorum sublimibus

prodicns

ad

mundi hujus
ginem

iiiflma, ut

et similitudiiiem

hominem, quem ad imasuam de limo terr;c forin

maverat, de servitutis nexibus,


pegerat maligna suggestio
,

quos ipsuni imclementi


pluribus

vacro regeneratiouis aspersus, in


statis

iis

salubri studio

liberaret,

diceris dclectari, quae sint in oculis divina; Maje-

dignationedescendens,
fidei
ce[)S

etc. (interjectisque
:)

accepta, et in luie salutis cedant

tuni, et dilatationem fldei

augumenCbristianae. Duximus

Christianae elogiis, subjicit

Hevera, prin-

magnifice, tuis in orbe terrarum tituhs ple-

itaque solliciludinem
et

hortandam, quatenus
tuo,

tuam cxcitandam attentius pra;niissa de bono semper


ut eo gratiosior occurras
exliteris

nitudo gloriosae laudis acccderet, ac nominis tui

in Mielius prosequaris,

fama ingcns susci[)cret iiicieiiieiitum, si te tam purae, tam solidae, tauKjue salulifera; fldei amplexibus

Domino Deo

quo majori

cumulo me-

dulcibus co[)ulans,
[)rofessorem

teque

illius

exliibens

ritoruni. Caelerum quia benedictionis noslne

mu-

cognitorem,

ostendens,

ba|)tisnium

nus exhiberi

tibi

bumililer postulasti,

nos tuis

duceres assumendum. Grandia quofjue supernis


exinde gaudia civibus orirentur, laUaretur in immensum Ecclesia, quae rugaiii non habet, macu-

devotis prccibus benignius annuentes, benedictio-

nem nostram

in

remissionem tuoiuin

tibi

conce-

dimus peccatorum. Datuin Romae apud idibus Aprihs anno i .

S.

Petrum

lam non agnoscit, regem sibi devotum


per

si

taiitum

tamque |iolentem
totique
[irincipis, et
niiiltiliKlinis

in filium viiidicarct,

36. Egregie etiam se erga Christianam religio-

populo Christiano de tam magnifici

nem aUectum
flcavit.

exhibuit Argon rex Tartarorum,


PonUfici oiatorum oiiera signi-

eum

iniiumcra;,

ut S|)cr;ilur,

suumque studium
fidei noslra;
flxit.

Quibus bcnigne exceplis, Nicolaus Tarlaro


ac religionis diguitatem iu oculis de-

aliorum conversione salubri co[)iosa exiillationis matena praeberetur. Excitamus it;i(|ue inagnitudiiiem
regiani
el

horlaniur

atteiitius

tibique^

Nicolaus elc. Argoui regi Tartarorum illu-

cujus in hac [^arte saUitem cx([iiirinuis, saiio et sincero consilio suademus, quatenus alta et sedula

40
meditatione recogilans,
quantis exposita casibus,
ejus p. Et inlVa
:

NTCOLAI rv ANNUS

1.

et

CHRISTl

1288.

liumana; natura! coudilio,

quam fragilis et caduca quam jdena periculis, quam sit ins^tabilis slatus

ad euni fervens tuae mentis desiderium diriga;

tur

quodque de

ipsius Terroc defensione solerli

Paralus accedas ad agnilionem


Ronite apud S.

studium habeas sollicitudinis diligentis; quia tameii terram eamdem, funiculnniscilicet hiereditatis Dominicffi, favoris

Cluistianae fidei, el suscipiendum baplisinatis sa-

pra3cipui exhibilione pro-

crainenttim, elc.

non. Aprilis,
38.

Daium anno .
i

Pelrum IV

se(|iiiniur,

ad celeieni favente Doniino liberationem illiusvigilantibusstudiisinteiidentes, celsitudinem

Cum

vero oratores Nicolao significassent,

regiani

logandam

aitente

duximus

ct

hortandani,

Argonem

gerere in votis sacro baplismate Hiero-

solymis lustrari,
ereptie fuissent,

ubi e tyrannide Saracenorum

quatenus sollicita niedilalione recogitans, quam dispendiosum plenumque periculis, quam gravc,

Nicolaus collaudato pio hujus',

quinimo pa^ie irreparabile

damnum

esset,

quan-

modi

desiderio, hortatus esi

ne ulterius sanclis-

tuiiive conlingeret deperire fidelibus,

si

(juod absit,

simum cum id
('

suscipiendi

baptismatis

ipsius aniinae saluti

votum ditferret, maxime conduceret.


etc.

Terrae memoratae particula, qua; Christianisremansisse dignopcitur,


fixi
;

occuparetur ab hostibus Cruci-

Argoni regi Tartarorum,

B Intellexiinus,

referentibus venerabili fralre

ad adjuvanduin el defendendum ipsius Terra; particulam sic diligenter iiivigiles, ut tibi a Doinino,

nostro Bersaunia episc. in partibus Orientis, nobili


viro Sabadino, Tboina de Anfusis, et Uguelo interprete laicis, tua; magnitudinis nunliis,

cujns in bac parte negoliuin


preelibala degentibus niora

agitiir,

condigna
et

pra?niia rependantur, sitque Chrislicolis in Terra

quod

si

securior;

praeter

regnum Hierosolymitanuin de manibus


contigerit

liberari

impiorum,

in civitate

Hierosolymitana

humana; loudis, tibi proventnra;, devotionem regiam non ir.imerito commendemus, etc. Dat.
Reate kalend. Octobris, aniio
Excilatus ad
litteris Arineniffi
i

renasci desideras lavacro baptismalis. Nos

autem

.
fuit simillimis

tuam tuorumque salutem prcpensius cupientes, hiijusmodi tuum salubre laudandumque propositum mullipliciter in Domino commendamus. Verura quia magna spe duciinur, quod sacro a te suscepto baptisinate, facilius Domino favenle
,

melioruni spera
:

Praescii

\ero

fuere conatus. rex' iniminentis calamitatis patriarcha

sed

ii

anes

ii

Hiercsoljmitanus,
les lilteras et

ac Temp!?iiorum,

Hospitala-

riorura ei Tlieutonicorum equilnm magistri flebi-

proveniet regni memorali liberatio


salutis
tuae

quia eliam
ut

commodis expedire
ad effectum

dignosj^tiir,

rant,
Qiiibus

nunlios ad Sedem Aiioslolicamniisequibus extremas Terrae-Sancta; anguslias

conceptum proposilum perducere studeas sablalo


dilatiouis

deplorcriiut,

opemque

ferri

miseris flagilavere.

obslaculo

celsiludinem

tuam excilandam

et hortandam, quatenus tibi salubriter consulens, et exhorlationibus noslris, (]ua) de puri pectoris inlimo pro-

attente

duximus

Nicolaus ipsos colligere animos at()ue ad limites deiendeiidos iiicumbere jussit * :


ardilis

acquiescens, ad baptismum promptus accelercs, illunique ad laudem Dei, tuEeque saluiis profectuui feslinus suscipere non
omittas
;

deunt, laudabiliter

consilia se cum cardinalibus de contrahendis auxiliis agitaturum. At tardiores ea; fuere, suppeliae Tripolis enim nobilissima urbs a Sarainleiii)!
:

cenis

magnaChristianorum

caide, utsequenti

anno

tanto amplius proinde

Domino

placitn-

rus, quanto celerius et libentins ad susceptionem

dicemus, expugnala est. 41. Nicolaus creatur patriarclia HierosolymiPalriarcha porro Hierosolymitanus, de tanus.

quantoque plures ad eam tuo exemplo laudabili provocabis. Dat. Romse apud S. Petrum IV non. Apr., an. i .
39.

ejus procedere te continget,

TerrcB-SanctcB studet Pontifex.


Clirisliani

Pole-

quo paulo ante inentio a nobis edita, erat Nicolaus, hoc anno ad ea-n dignitatera eveclus ad quem de imposito ipsi munere hoc Diploma Pontificium exaratum esl ' eodemque argumento ad clerura
:

rant sane
ita

Occidentales ingeniem oli-

ac suffraganeos Ecclesiae Hierosolyniitance episcopos, et cleruin


civitatis
et dioecesis

quem iriumphum

de Saracenis referre, egiegie animato Tartaro ad Hierosolymas nomini Chriex Sicucajdes


perfidia

Acconensis,
deliita
:

Cypri, et

Armenia
*

reges, principem Antiochia;, et

stiano asserendas, nisi funesta dissensio,

Hospilalarios

eqiiiles scripluin, ut

vene-

lorum

orta

ipsos

in

mutuas

ratione palriarcham
credulilate

prosequerentnr
(patriarcham

Firma

armasset.
ut suis

Flagrabat qiiidem Nicolaus Pontifex sanctissimus defendenda; TerrcE-Sancla2 desiderio,


lilteris regi

tenenles,

alloquilur),

(juod per lua; virlulis ministeriuni

eadem Hiero-

Cypri

% qui Hierosolymitanum

regnum,

pulsis Caroli ministris, sibi vindicabat,

solymitana Ecclesia in prosperilateui optatam consurget, et bracbio tua^ consolationis, subnixa spiritualibus et tcmporalibus, actore Doniiiio, proflciet

significavif.

Nicolaus
illustri.

elc.

charissimo in Christo

filio

regi

incrementis, te ipsi Ecclesiae Hierosolymilanae de

Cypri

Licet,filicharissinie, firmanostra credulitas habeat, qiiod tu tanqiiam princeps Catholiciis

40.

fratrum nostrorum consilio in |iatriarchara praetibi (juoque jjostniodum de fecimus cl paslorem


:

uoslris nianibns

munerc

consecrationis imjienso,

statum Terrae-Sancto! felicem


Ep. cur. XVII,

et

prosperum

diligas,
Reg. post eamd. Ep. Ep. car. L.

'

Ep. lii.

'

Ep. cur.

xus.

Ep. cur. Liii.

'

NICOLAI IV ANNUS
per diledos
Porlicii,
ut
filios

1.

CHRISTI
43.

1288.

41
cultn pius Pontifex
:

noslros MattliaDum S. Mari.nc in Nicolai


ia

Qno vero Deiparam


filiis

Beiiedictum S.

Carcereofncii

com|)Iecteielur, ex seqiienlibus iialebit


Dilcclis

Tuiliano diaconos cartiinalcs |)alliuni de cor|)ore


B. Petri

Jacobo S. Maria:
,

iii

Via-Lata,
et

sumptuni,

iileniludinis videlicet

Cuni autem recordationis Urbanus papa IV, primo de felicis fratrum suorum consilio Ecclesiam Acconensem,
|iontificalis insif,me, teciinus cxiiiberi.

ac priori diacono cardinali arcliipresbylero capitiilo Basilica; S. Maritc-Majorisdc Uibe.

Qua; reverentia,

(iu;e

devolio, qua;

laus,

(inicve gloria, et (|ua! houoris insignia csse possunt,


(|n,T gloriosa;

de (jna bona^ niemoria)

niajfistruni

Floreiitium

ac intcmerata' Virgini morlales non

Arelatensem arcliiepiscopum ad Arelatensein Ecclesiam tunc vacantem duxerat transferendum, patriarcha) Hierosolyinitano,
([111

debeaiitsincerisallectibusexliibere ? Ipsa est eniiu,


sicut scilis ct creditis, Dei mater, scala cxli, para(lisi

erit pro teinpore,

janua, stella inaris,

(|iia

illustrante de

fliicti-

ab eo una ciim dicta Hierosolymitana Ecclesiae tamdiu in temporalibus


decreverit
et

committendam,

bus liujus magiii


et

el vasti

maris ad salulis jiortuin,


:

ad

vernm lumen

fugatis tenebris pervenitur


et inlratur ad

et spiritualibus

gubernandain,doneceadem Hiero-

per
jier

ipsam ascenditur

Christum

solymitana Ecclesia, bonis ejus recuperatis, possessionem habuerit eorumdem et postmodum


;

ijisam diaboli vis conteritur, ct vectes ferrci

confringuntur; per

eam

devitatur interitus, vila

ctiam

memoria; Creporius X primo Thoma,', et subsequenter Nicolaus III Romani Pontifices, pr.xpiffi

(latur,;erumna tollitur, tribuitur gaudium, et liberati a miseria exules ad patriam, perennibus


fruitiiri deliciis,

decessores nostri,
tuis,

Eliae, patriarchis

pra^decessoribus

reducuntur. Propter quod devotio,

de fratrum suorum consilio dnxeriul connnittendam, prout b;cc in Regesto ipsius praidecessoris
nostri Nicolai plenius contiuentur
;

nos

eamdem

Ecclesiam

Acconensem
tua;

siniiliter

nunc etiam

ad ipsaiu Virginem matrem Dei, immerilo nos inducit, ut ea, qua; ad ipsius non reverentiam statuuntur, totis viribus amplexemur. Unde nnius anni, et quadraginta dierum a felicis

quam habenins

vacantem,
te

circumspeclioni committimus, per

recordationis

Sixto Tcrtio in

die

consecrationis

una cum

dicta

Hierosolymitana Ecclesia pleue


Hierosoly-

Basilicae S. Maria;-Majoris
et

de Urbe, ac unius anni

in

omnibusgubernandam,doneceadem

mitana Ecclesia, bonis suis recuperatis, de adepta ipsorum possessione laitetur. Dat. Roma; apud S. Petrum II kal. Maii,annoi. Ei vero postea
Nicolaus, VI kal. Septembris, legationis
Syria, Hierusalem, Cypro, et

tate consecralionis

quadraginta dierum a Clemente III in solemniejusdem, qnando lajiidem allari majori supposuit consecratum, ac unius anni et
III

quadraginta dierum ad Honorio


consecrationis
ijisius

ab

ijiso

festo

munus
*.

in
',

usque

ad

Octavas
et

Assumptionis
quadraginta

Armenia commisit

Virginis; ac

unius anni,

utque

in provincia pallio uteretur, permisit

dierum a Gregorio IX ab eodem consecrationis,


usque ad praedictas Octavas unius vero anni, et quadraginta dieriim ab Alexandro pra;decessoribus nostris Romanis Pontificibus a prajdicta consecratione usque ad Octavas easdem omnibus
;

42. hididgentice datcB visitantibtis Ecclesiam

Claudemus hunc S. Marioi-Majoris RomcB. annum nonnullis privilegiis, qua; Nicolaus concessit Basilicae S. Maria^-Majoris,

qus ob

insigne
ut

divinitus olim

cadentium niedio
:

a;stu niviuin lui',

singiilis

annis devote accedentibus ad Basilicam


concessceindulgeuliffi possiiit fidelium

raculum

e.vstructa fuil

Cupientes, inqnit

memoratam

Ecclesia S. MariK-Majoris de Urbe, cujus

quidem

strucluram Filius ejus Dominus noster Doniinus


Jesus Christus per imiiiissionem nivis ajstus temjiore

promovere salutem, et ad eamdcm Virginem devotionem ipsorum fldelium adaugere; nos quod ab eisdem pra'decessoribus supcr hoc factum est
approbantes, ac pracdictarum indulgentiarum tein-

mirabililer indicavit,
,

congruis honoribus
pro

freiiuentetur

et

frequentantes

temporali

solemnitate
gratulenlur
fessis,

quam

peragent
et illa

siiirituali

munere
et

pus jirorogare volentes, utiidem fidelesad ijisariim gratiarum munera fortius amjilectendi concurrant,
diclas indulgentias a festo ipsius Dedicationis

omnibus vere poenitenfibus


Quadragesiniis singulis
,

con-

usque

qui in majori,
dicilur,

qua; S. Martini vulgavidelicet

ad Octavas

Nativitatis dicta; Virginis de omnijio-

riter

tentis Dei misericordia, ct beatoruiu Petri ct Pauli

dierum quadragesimarum ipsarum annis

singulis,

Aposlolorum ejusaucloritate
miserieorditer
4i.

conflsi, annissingulis

unum annum

et

quadraginta dies

illis

vero, qui

cujusquam temporis prajdictam Ecclesiam venerabiliter visitarint, de oninisingulis diebiis sabbati


potentis Dei misericordia, et

volumus perdurare. Nos quoque in ijtsius honorem

Virginis,

cui licel indigni d(;votionem omnein,

quam

possu-

beatorum
confisi,

Petri et Pauli

Aposlolorum ejus auctoritate

centuin dies

de injunctis sibi pcenitentiis misericorditer relaxamus. Datum Reate, III idus Augnsti, anno i .
Confirmavil* quoque indulgentias eanidem Ecclc-

mus, libenter impendimus, afiectantcs, ut Clirisli populus, imidoraturus a Domino veiiiani deliclorum, in humilitate spiritus ad Basilicam ipsam
acccdat,
iiisiijne speciali et

fpirituali

inunere gra-

tulentur,

omuibus vere

jicenitentibus ef coufessis,

siam adeuntibus ab

aliis

Poutificibus concessas.

qui ad prccdiclam Basilicam in die Dedicationis

ejusdem
'

(in (jua fesluni iiivis, iierciijns

Eli.
'

cxvi

et cxvii.

Ep. cLxxi.

'

yi).

i.

Kp. cur. i.xn.

nem

Filius ejus

Dominus

iiosler

immissioDomiiius Jesus

Ip. LXIll.

Christus structuram ipsius Basilica; a'stus tempore

Ann.

ToMUS

XXllI.

Rayn.

IV.

: : :

42
inirabiliter iudicavit,
lur) et

NICOLAI IV AXXUS 2.
a vobis solemniter celebraNativitatis dictjE

quos

CHRISTl 1289.
hujusiiioiii prioribus

remissionibus de gratia
eis
111

usque ad hujusmodi Octavas

siieciali

adjicimus,

de injunctis

poenitenliis

Viririnis causa devotiouis accesserint,

annuatim , de diviua niisericordia et eorumdem Aposlolornm auctoritate conflsi, tres annos et tres quadragenas.

misericorditerrelaxamus. Dat. Reate

id.Augusli

anno

NICOLAI

IV

ANNUS

2.

CHRISTl

1289.

l. Carohis 11 regmim Sicilice capescit, dato Anuo a Virginis sacramento Romano Pontifici. partu millesimo ducentesimo supra octuagesi-

atque ex eadem

BuUa

descriptis

cum

abrugatione

omniuin legum trium tyrauuorum , erant ii Fridericus II, Couradus et Manfredus, ut etiam
supra adnotavimus,

muni nonum,
ciliffi

Indictione secunda, Carolus

II

Si-

conlra libertatem Ecclesia-

rex e diutino carcere emissus, e Galliis in

sticam saucilarum. Qute omnia rupelita habentur

Italiam venit, salutatoque

Romano

Pontifice pro

regno Siculo beneflciarii principis officia detulit ac solemni postea ritu ab eo est corona rediinitus (1) de quo hgecChroniconSuessanum refert' Anno Domini mcclxxxix, xxix Maii, dictus domi:

atque descripta in BuIIa ejusdem Nicolai papte. Coiifirinaiitur ha:c publicis Tabulis, quibus Carolus
II

Siciii rex

Siculum regnum beneflcio

et

auctoritate
est
:

Sedis Apostolica; accepisse

professus

ac singulas leges, quibus se ac successores


et
alia

nus papa apud (Reale)

euuidtm domiuum

Caro-

ob^trinxit,
inita

cum Roinana
corroborat.

Ecclesia pacta
eee

lum

propriis

mauibus

regali diademate regni

percenset et

Insertie

sunt

Sicili.o coronavit . Sunt nonnulli. qui haec RomEB V kal. Junii iu festo Peutecoste peracta asseraut

Apostolico Diplomati, cujus ptuin est


2.
'

exemplum

infra scri-

verum fallit eos temporis ratio, cum tuac non Roma3 ^ sed Reate Nicolaum egisse consignatas eo loco Apostolica; littera ' demonstrent. Adde, pra;ter antiquiorum scriptorum auctoritatem ipsum
Pontificem

Nicolaus etc. charissimo iu Christo Clio


illustri.

Carolo regi Sicilis

Ne

iu

posterum

rei gestae

memoriam

diu-

turnitas temporis forsan obliteret,

litterarum no-

Diplomate ad
*

Reatiuum dato
verba
'
:

id testari.

Baronius ex libro

episcopum et clerum De iis tradit hffic card. Privilegiorum Romana; Ecclesi


Siciliae fecit

slrarum pra;sentium insinuatione testamur, te ligium homagium et fldelitatis juramentum ratiouc regiii Sicilite et terric cilra
civitate

Farum

excepta

Hoc anno Carolus rex

ho-

Beueventana

cnm

tolo territorio, et oinni-

de iiiso regno cum iisdem conditionibus, quas statuerat Clemens papa patri ejusdem, quas Carolus 11 eaipse jurarat . Et in Aunalibus dem servaiida promisit Nicolao IV quae pollicilus fuerat rex Carolus jiraedecessori Clementi iiapa; IV,

magium

bus districtibus
civitalis

et perlinentiis suis

secuudum anet districtus

tiquos fines territorii, pertiiientiarum,

ejusdeni per

Romauos
[latri

Ponlilices distiu;

ctos, vel in

posterum distinguendos
Sicilice

clarae nie-

morise Carulo regi


suis, cujus

tuo et ha^redibus

iisdem
'

'^

capilibus

ac verbis

superius recitatis,

tu

hitres

existis,

Romana

Ecclesia

- Summont. I. iii. Hist Neap. c. 2. Chron. Suessan. Ms. * Nicol. 1. ii. Ep. cr.cLxiv. ' Baron. II. Ep. cLixxv. ^ An. 1197. num. 9S. in Nolis .Ms. Chion. Suessau. iMs. ' An. 1265. num. 14 ad 21.

Tom.

concessorum, nobis fecisse ac praestitisse in forma subscripta, siiper hoc htteris formameamdem ex'

Nicol.

I.

II.

Ep, cccLXiviu.

fuit. Quam creReate datis probat, et auclor Memorialis Potestatum Regiensium, qui praiseus aderat, confirmal. Hegni tainen sui epocliam aliler exordiri Carolo visum fuit ; cum illam duci ab obitu Caroli paliis demonslret ejusdem Caroli II Diploma vulgaluui a .Marlenio AnecdoU tom. 1. col. mccssxvi. Siguatur enim Sylvuueciis, anm Doruin

(1) Carolus
Ileate,

II

Caroli

Sicilis regis lilius

hoc anno die sacra Pentecosle Siculi regni diademate a Pontifice ornalus

moniaui

non vero

RomE

priuslilaui auualista ex litleris tunc a Poutilice

MCCXC, Indicl.

III,

regnorum nostrorum

in Jerusaiem

anno

VI,

deducto nempe ei anno

dein Caroliii lilleras ralentes, hic nuin. 2, in Anualibus legendas, signat

ilCCLSXsv, quo Caiolus auno ucclxxxis, regni sui quiuto.

obivit. Ila

pariler

Mansi.

NICOLAI IV ANNUS 2.
primenlibus bullalis Aurca tua Dulla coiicessis,

CHRlSXr 1289.

43

quaruin tenor
a In

lalis esl

'.

nomine Domini. Amen. Ego Carolus Secundiis, Dei gralia rex Sicilia;, ad honorem Dei
omnipotentis Patris,
et Filii, et Si^iritus sancti, et

quolibet triennio dabimus ego et mei in dicto regno lupredes Roinano Pontifici iinum palafredum albuin pulcbrum etbonum, in recognitioiiem veri

dominii

eorumdem

regni et terrae

et

niaiuc Ecclesia; (|uin(|uaginta millia

solvam Roinarcbarum
Vide-

beata; et glorios;e Virgiuis Maria},

beatorum quo-

sterlingorum per infrascriptos


licet

terininos.

que Apostolorum Petri et manse, ligiuin hnmagiuin


Nicolao
|)apa>

Pauli, et Ecclesiae Rofacio


tibi

domino meo

quod infra sex menses solvam eidein Ecclcsia; deccm iiiillia marcharum sterliiigoriim
,

IV

tuisque successoribus caiionice

intrantibus,

el

ipsi

Romana;

EcclesitB pro regiio

singulos sex inenses successive sequentes solvaiii singula decem millia, donec tota pradicta
et iiifra

Sicilia' et tota terra,

qu;c est citra

Farum usque ad

quiniiiiagiiila inilliiim
soliita.

summa

fiicrit

integre perilla

confinia terraruin

ejusdem

Fcclesiae. Qu;e, uticjue

Quod

si

iii

liujusmodi

teriiiiiiis

non

regnuin
ciim
torii,

et

toto

terram (excepta civitate Beneventana territorio, et onniibus districtibus et

solvero, liberum erit

Romano

Pontifici conlra nos

pertineiitiis suis,

sccundum

aiitiquos

liiies

terri-

dere,
sicut

pro singulis terminis ad pocnas spirituah^s proceproiit sibi videbitur expedire. Quia vero,
in tractatu

pertinentiarum, et districtus
per

civitatis ejus-

negotii

actura

e.xtitit,

tempore,
patris
inilli-

dem
regi

Romanos
patri

Pontiflces
clarae

distinctos,

vel

in

quo

esset

tractatus, sive

negotium consuinman-

poilerum distingiiendos)
Siciliae

meinoria; Carolo

meo

et bEeredibus suis, cujus

dum, dominus papa petitionem praedicti mei super remittendis eidem quinquaginta
aliqiia,

ego haeres existo, proedicta Ecclesia


cessit.

Romana

con-

El recognosco et fateor quod inter Roinaet

bus marcharum factain audiret, ex parte saltem de qiia ipse Roinanus Pontifcx, tcneri ad
'. Ila tamen quod per praefixioneni hujusniodi terminorum nullum niibi et ha;redibus uieisin hoc prffjudicium generetur; quin illa

nain Ecclesiam

praedictum patrem

meum

con-

gratias deberet

diliones, conventiones,

niodus, et forma, ac pacta

iufrascripta intervenerunt, et fuerunt apposita in

concessione regni

sibi

suisque baeredibus per Ro-

pars, de

qua siimmus Pontifex mibi


fccit,

vel patri

meo

raanam Ecclesiam

facta, eu auctoritate ipsius in

gratiam

velfacere de pra;dicta
insuper, ad hoc

summa

quin-

pracdicla concessione pertinentia seu spectantia

ad

quaginta millium deducatur.


4. Proinitto

personas eorum, qui successuri erant ipsi patri meo suisque baeredibus in terra et regno pncdictis,
et

ha:redes ineos in regno obligans,


rit,

tam rae quam quod quando-

eorum qui

in

eisdein

successuri sunt

mibi

raeisque bacredibus; uecnon ad successionem, vel

formain, seu inodum succeJendi


suisque baeredibus,
et

i|)si

patri

meo

mibi meisque haeredibus in


Quie omiiia
et

regno

et in

tcrra

prffifatis.

singula

cuinque Romanus Pontifex, qui pro tcmpore fueasseruerit, vel dixerit Romanain Ecclesiam indigere ita quod super indigentia hujusmodi ipsius Roinani Pontificissimplici verbo stetiir, ego vcl niei in dicto regno ha;redes rcquisiti ab eo ad
;

tam me quam meos


turos,
ijuae

in

dictis

regno

et terra ha;-

Urbem,

in

Campaniam,

in

Mariliinam, in patri-

redes servaturos promitlo, et contra ea non ventalia


suiit.

monium

B. Petri, in Tusciam,

ducatum

Spoleta-

Si

iii

vestro vel

haeredum

vestrorum ubitu legitimum, prout subsequitur, hajredem vos aut ipsos, quod absit, non habere contigerit, regnum ipsuin ad Romanain Ecdesiam, ejusquedispositionein libere reverlatur,etc.

niim, marchiain Anconitanam, et in prsmissam civitatcm Bcneventanam, ac ejus territoriura et pertinentias, quae remanebunt Ecclcsiii; et in
,

oranes

alias

terras

ipsius

Ecclcsiae

per Italiam

Phiribusque
Carolo
I,

inlerjectis, quic in

iis

clientelaris saadtiiiclis

trcccutos niilites equis et arinis bene ac decenter raunitos et paratos ; ita quod unusquisque ipso-

crameiiti formulis

nobis jain
et

aiite

rura habeat ([uatuor equitaturas, vcl


in
Ecclesite
prcedictae

tres et

ad ininus

Joanni XXI Pontiticibus nuncupatis, iisdera concepta sunt verbis de censu

Clemeuti IV,
adjicit
iis,

obsequium

subsidium

pendendo
cusa
*
:

quae superius

typis

fuere

autem de censu octo miUium unciarum hujusmodi primi tcrniini infra dictos tertium terniinuin et duos sequentes menses plenarie satisfecerimus, uibilominus semper pro singulis octo raillibus unciarum singulorum terminorum, si
3. Si

menses inlegros in meis haeredum sumptibus et stipendiis, semel tamen in anno in servitio ejiisdera Ecclesiae moraturos, mensibus ipsis a die, quo iidcin milites terram mei dominii vel fines raei districtus, vel eorumdein ha;rcdum eggressi fuevel dictorum in regno
rint, et

transmitteiniis, pcr tres

quod

per vulgares dietas et solitas coinputandis; si nialuerit Ecclesia cadcm ingrucnti ne-

simili niodo in eoruin solutione cessaveriinus, vel


ilias

cessitate, sujier

quastctur verbo Romani

Poiililicis,

non solverimus, poenas similes incurreinus,


quae vel qui de
inferri

ut dictum est,

salvis aliis poenis et processibus,

navali juvari exercitu, pncdictos mililcs, debita taxatione ac recompensalioiic praeet

jure

vel

haberi [loterunt per

Romanuin

habita, in navale stolium commutabiiiius;


pr;cdicta
civitate

in

Ponliflcem in hoc casu. ilein proniitlo quod in

Beneventana

quam

Romana
'

Ecclesia sibi retinuit, et

bactenus ui suuin dema-

Ext. eliani

lib.
li.

Piivil.

Rom.

Eccl.

Vallic. sijju. Iit.

iium. 12. pag. 225.

toin. ii.
'

pag. 258. et Cod.


1

An. Chr. 1265. nuQi. IS.

lluuc locam obscuriorem

ila

jacere comperi in pluribm Ms,

NICOLAI
iiiuni et

IV

ANNUS
suis et

2.

CHRiSTI 1289.

cloniinium

cum omnibus juribus


et tolo

l>erlinenliis reseivavit,

tenimento

civitatis

fijusclem cuui fiiiibuscjusanlicjuis, cjuos

Romanus

Pontifex quanclocuiiicjue, seinel tainen, sibi placuerit,


sia, el

poterimus acquirere, vel quoniodolibet vindicare: et nihil unquam recipiemus, habebimus, vel relinebimus, seu poterimus recipere, habere, vel etiam retinere ac nullam iioteslariam, seu capi;

bona

fide

liistiiiguel, et

quae eidem Eccle-

taiiiam, vel

rectoriam,nuIIuinqueaIium bonorem,

jure nobis, vel cuicumque

remanebunt, nullo de reyno pra-dicto ibi retento, seu quoinodolibet reservato, et quod nullum jus ego el mei in diclo legno bffiredes quomodolibet acquiremus, vel habebimus in eisdeni et quod distinctioni quoiiue per Romanum Pontificem semel faciendae, ut dictum est, stabimus absque contradictione seu refragatione quain ejus proprietate libere
alii
;

nullamque dignitatem, seu potestatem seuatoriam, vel quamcuimiue aliam, aut adiiiinistrationem, vel coinmendam, nec quodcumque aliud offlcium
recipiemus, seu recipere poterinius, habebimus, seu retinebimus, vel habere, seu retinere poteri-

mus

in eisdem. Hoc auteni intelligo de illis hicredihus meis, qui mihi in eodem Siciliffi regno succedent. Nolo enim, quod delictum aliorum haere-

cumque cgo
5.

el bferedes mei, prout per Apostolicas litteras apparebit.

i^isa

distinctio

dum,
terris

qui succedent mihi in coinitalibus et

aliis

meis

in

poenam

haeredis, quiest

mihi succes-

Pro pr;edicta cjuoque civitate Benevenpro lignaminibus omnia


et terrse et

surus in regno, aliquatenus extendatur.


7.

lana, hac vice reficienda per Beneventanos, expo-

Ne

vero hujusmodi
in isto

alii

haeredes mei con-

naiu

per seplennium

nemora ipsorum regni


riam ad
aedificia

omnem

mate-

nam

o[q)ortunam, puta lai^ides, arequa? puteolana vocatur, coementum, et siinilia

continentur articulo, aliquo forsan tempore venire praesumant, acquirendo, vel vindicando, aut recipiendo, vel habendo, seu
tra ea, qu;e

retinendo

sibi

aliquid in terris in articulo ipso

singularum personarum ad unam dietam prope Benevenlum. Et promitto quod prajstabimus ego et mei iiaeredes Beneveutanis securitatem per totiim regnum et lerram praedicta, nisi in regno et terra jiraidictis de novo deliiiquant,
sine prsejudicio juris

expressis; vei recipiendo, habendo, seu retlnendo


in eisdeiii terris potestariam seu capitaniam, vel

aliquid aliud de

iis,

quae in articulo continentur

propter
ret
et
;

quod ad nos de jure justitia pertmequodque privilegia dlctae civitati a regibus principibus concessa tam ego quam niei
regno
et terra

eodem, promitto; tam me quam ipsos haredes meos obligans, quod nullus etiam hujusmodi aliorum meorum haeredumullo unquain tempore sibi quidciuam in eisdem terris acquiret, seu vindicabit, recipiet, habebit, vel etiam retinebit; aut

hffiredes in

eisdem

illibata

ser-

potestariam

seu

vabiinus

et

omnia

stituta

per quondaiii Fride-

aliquid aliud ex

iis,

capitaniam vel rectoriam , aut qux proutdictiim est, in eodem


:

ricum olim Romanorum imperatorem, seu quoscum(|ue alios reges Siciliae facta contra libertatem civitatis ejusdem revocabimus, et in omnibus et per omnia quaj libertates fuerint caiteris
regnicolis parificabimus illam; nec aliquastatuta,

articulo plenius

exprimuntur

recipere, habere vel retinere licebit.

nec alicui eorum Quicumcjue

autein i|isorum secus praesumpserit, eo ipso excom-

municatus

existat,

nec ipse, nec ejus posteri in persi eis

petuum

possint in eodeni regno succedere,

seu aliquas leges

condemus

in

posterum, per quae


possit praejudi-

dicta} civitati directe vel indirecte

cium generari
tholoma>i
fidantias ab

et pro Apostolicae Sedis, et B. Barcivitatis

hujusmodi successio deferretur : sed ab illa repellantur omnino. Et nihilomiuus ille, qui tunc ejusdem regni gubernaculis prassiin casu aliquo

patroni

ejusdem reverentia,

debit,

Romano

Pontifici contra

eum

patenter assi-

omnibus

remilti faciemus, et remittu-

stere teneatur.
B Si vero ego vel mei in regno haeredes praedictam civitatem Beneventanam, territorium et

mus

eisdem. Fidentiarum autem remissio est con-

cessio libertatis, utcivesBeneventani possint libere

proprias vineas et terras excolere,

ipsaruinque

pertinentias ejus, qu;E

remanebunt

Ecclesiae, vel

fruges et fructus recolligere, ac easdem vineas et


terras vendere, et de ipsis pro sua voluntate dispo-

nere sine aliqua exactione, vel muiiere, vel etiam


datione.
6.

aliquam partem eorum, aut Campaniam vel Maritimain, seu Urbem, vel ducatum Spoletanum, aut marchiam Anconitanam, sive patrimonium B. Petri
in Tuscia, aut alias

quascumque

terras

Romanae

Promitto etiam,

me

et

hsredes meos in

Ecclesiaj ubilibet constilutas

occupaverimus, vel

regno

Siciliae

obligans, (juod in dicta civitate, et

ejus territorio, ac pertinentiis suis, qua? Roinanae

occupari fecerimus, aut super iisotfeuderimus, vel molestaverimus Ecclesiam, seu feceriinus molestari
;

remanebunt

Ecclesiae, vel in

Urbe seu

in

Campania,

et

priusquam super hoc a Roniano

Pontifice

yel Maritima, seu in ducatu Spoletano, aut


scia, seu in aliis quibiiscuiiKiue
niis sive feudis ipsius Ecclesia;

chia Anconitana, vel in iiatrimonio B. Petri terris, aut denia-

marinTu-

moniti et requisiti fuerimus, vel si commode moneri, aut requiri nequiverimus, juxta ipsius Romani Pontificis assertioneni vel dictum, postquam

ubilibet coiiftitutis

de hoc ipse publice ac solemniler nos monueiit,


inlra tres meiises

ex successione, vel legato, aut vcuditione sive donatione, aut alio

non restitiierimus

iiitegre

oinnia

quocumque jure

vel

titiilo,

seu*i occupata, eo ipso ab


terric

eoiumdem

regiii

Sicilia?, et

contractu, nihil

mei

iii

unquam tam ego (juam haeredes regno acquiremus vel vindicabimus, seu

jure cadamus totaliter; ipsaiiue


el hiuc

regnum

et

lerrum prorsus amiltamus,

ad

Romanam

NICOLAI IV ANNUS 2.
Kcflbsinm libcre devolvantur. Quod
lia.TJinus
si

me

CHRISTI 1280.
((u;im

occupata,

Miiiiliuniuus

aii

ctiam restipleiuHn de

luuredes ineos

factiiros, curatnros, et

[lermissuros, (|uod sic agitari, Iniclari, et ventilari


ac terminari
[lossint
;

universis injuriis et danniis

illalis,

ad mandatuin

et ([iiod

sic |)Ossit

appellan

ejusdem Hoinani

Ponliricis salisfacerc teiieamur.

et lil)ere veiiiri. Sacraiiienta

vero
et

lidelitatis ()raista-

8. 1'roiuilto eliain, inc el lueredcs

meos

alios

biiiitur

secundiim antiiiuam
Ecclesiarum
|ir;clatis

rationabilem con-

quam

in

videlicet,

regno obliijans, qiiod ipsi liicrcdes iiui, qui miln noii succedeiit in rogiio, occu-

siietuilinem, (iroul canoiiica institula (lermittunt,

ab

illis

[iriclatis,

([uoruiu [ir^edecesi^rffistiteruiit
:

pare vel lacere occupari easdein terras Romanjp Ecclesia;, seu molestare aut molestari lacere super
illis

sores antiquis
illis

illa Sicili;e

regibus

ab

;iutem

et

Ecclesiis, qui

regalia sive

non attentabunt.

Uli vero qiii secus attentave-

tem[ioralia l)ona

tenent. Si ([ui tainen suiit, qui

rint, praemissas

poenas, ut vidclicet eo ipso sint

excommunicati,et tam ijisi quauieorum |iosteritas perpetunm ad successionem dicti rcf^ni, si in aliquo forte casu eadem successio devolveretur ad
in
illos,

nuliatemis

admittaiitur, inctirrant
erit,

et rex

Sicilia;,

qui tunc

teneatiir assistere

Uoinano

Pontifici contra ipsos, prout superius est expres-

hujusmodi bona teneanl a domino regui et aliis dominis tem|)oralibus, et qui ratione hujusmodi boiiorum ab aiiti((uo consueverunt regibus et ipsis dominis temporalibus servitia exhibere, hu jusmodi lioiiesta, et antiqua servitia eis secuiidum rationabilem et aiitiquam consuetudinem, et sicut statuta [tatiuntur canonica, impendantur; saiva sein[ier
circa Ecclesias calhedrales, et alias regulares, et
saiciilares, ac

quoque rae et haTcdes meos ol)liquod omnibus Ecclesiis lain calhedralilms quain aliis regularibus et saecularibus, necnon et omnibus pr;elatis et clericis, ac universis persoiiis
suin. Proniitto

gans,

personas et loca Ecclesiastica tam in

faciendis [irovisionibus et eiectionibus conlirmandis,

quam inomnibus quibuscumquealiis Romani


el
Ecclesiffi

Ecclesiasticis sa'cularibus ot irligiosis, el quibuslibet reiigiosis locis,

Poiitificls

Romana3 jurisdictione ac

plenarie dimitlam et resti-

auctoritate plenaria et libera potestate.


9.

tuam,

et dimitti ac restitui

faciam; et procurabo
a

Revocabo quoque omnes constitutionesseu


Coiiradum
i[)sius Friderici filium,

integre

onmia bona eorum immobilia.,


ablata vel occupata sint, et per
:

quibus-

leges

per prajdictum Fridericum, vel per reges

cumque

quoscum-

Siciliae, sive (ler

que detineantur

et

mobilia, quoe extaut, et pote-

aul Manfredum ([uondam priiicipem Tarenlinum,


qui de facto regiium
ipsiim detinuit occu[)atum,
:

runt inveniri, simili modo restituam et restitui et quod hanc restitufacere procurabo eisdem tionem faciam, et fieri procuiabo absque conlra:

editas contra Ecclesiasticam libertatem


tuta vel constitutiones

nec

sta-

aliquas

edam, aut etiam

diclione seu diftlcultate qualibet hoc


cet,

mcdo

scili-

[iroiiiulgabo, [)er quoe juri vel libertati Ecclesiastica!

quod statim

in illa parte

ipsorum

reo^iii et

derogetur. Proinitto etiam quod tam ego


h;eredes non patiemur, ([uod ali(|uis

terr*, quae mihi obedit, reslitutio ipsa tiet; ipsa-

quam mei

que postmodum successive consummabilur, sicut obedient et habebuntur eadem regniim et terra ad mandatum etarbitrium aliquorum virorum discretorum deputandorum aRomano Pontifice, ad quorum maiidatum juriuin et rerum immobilium et mobilium, quae extant, restitutionem plenaiu faciam et fieri procurabo; ita quod ea, de quoruin dominio vel proprietate, seu possessione notorium
fuerit,

clericus vel persona Ecclesiastica


et terra; in civili vel

eorunidem regni

criminali
iiisi

causa conveniatur
ita

coram judice
pelitorio

SKCiilari,

super feudis judicio

convenialur civiliter;
,

quod omnes

EcclesicE

ac

personfe

Ecclesiasticae
in

omnimode
colleclas

erunt

liberae, et et

etiam

nulio regi vel principi


tailias, vel

subjacebunt,

quod nuUas

ad eorum

dam,

et reddi

mandatum etarbitrium inox redfaciam; in dubiis per ipsos de piano

im[)oneinus Ecclesiis, iiiouasteriis, clericis, et viris Ecclesiasticis vei rebus eoruni; et (|Uod in Ecclesiis
vacantibus ego vel nostri in regno hferedes nulla liabebiinus regalia, nullosque fructus, redditus et
(iroveiitus; (irorsus

etabsque judicii stre[utu veritate diligentius inquirenda; ita quod sufticiat vocari camerarium, vel procuratorem, seu bajulum, in cujus jurisdictioue vel ballivia, seu territorio bona, de (|uil)us agtftur, consistent, ad videndum jurare tesles, (|ui iu hujusmodi inquisitione deponent. Sequuiitur nonnulla de tuendo jiire Ecclesiastico, qu;c jam aiite superius a nobis lisdeiu oiunino verbis sunt Anii;ilibus inserta tum de liberis provocationibiis i.d Sedein Apostolicam in causis Ecclesiiislicis permit' :

nullas

etiam obventiones, ac

nulla

alia

percipiemus ex

eisdem, custodia

earumdem Ecclesiarum
ctiones.

iuleriin libera remaiiente penes [lersonas Ecclesiasticas juxta canonicas san-

Comites vero

et barones, milites et universi

liomiiies totius regni et terrae pnedict;^ vivent in

ea libertate, et liabebuiitillas immunitales, illaque


[irivilegia
[)ore

i[)sisque

tendis additur

Etsiad Sedem A[iostolicam sii|)er hujusmodi causis a|)pellari coiitigerit, tam a[)|iel:

clarac

niemoria;

regis, et aliis

temSecundi Siciliac antiquis tem[ioribus habuerunt; et


gaudebuiit,
(|u;is et (jiia)

Cuillelmi

lantes

(|uam

a|)ellati

ad

eiimdfciii

veuire Scdein

promilto, quod ego


(irtediclis

el [ir;edicli iiiei

li;eredes ipsos

pro ap[)ellatioiium [irosecutionibus libere et absque


inlubitione aliqua permittantur
:

libertate,

inmiunil;itibus et [irivilegiis

et

promitto tain

et
1

permittemus g;iudere, ct in diela vivere libertate; quod oiiines, qui eo tempore, (|uo clane memoriai

Au.

Lllr.

liUj. nuai. VJ.

puler

meus

Sicilia;

rex praifata

regnum

et

46
terram ab Ecclesia
erant exules regni

NICOLAI rV ANNUS 2.

CHRISTI 1289.

Romana

recepit in feudiim,

qua? inter sanctam

Romanam

Siciiic-eet ierra; praidicte,

cujus-

dicium
terra et

clarae

memoria; pairein
ipsi

Ecclesiam, et saepemeum intervene-

cunique conditionis
siae

exislant, ad

mandaiuni Eccleprajdicia,

runl, seu fueruni apposila iemi^ore,

quo

saepedicta

reducemus

in

rc^Miuni ei terram

regiium
felicis

patri

mco

jiro

se suisque

ipsisque de bonis ei juribus eis dcbitis resiitutio-

Iiffiredibus
litieris

nem plcnam

faciemus, ei

fieri

procurabinius, et

concessa fueruiii in feuduiii, proui in domini Clcmentis recordationis


illihata

quod in bujusniodi reslitutionesecundum prKScripiam formam in ca(>itulo de bonis Ecclesiarum resiiiuendis conteniain, tam in noioriis quam iu dubiis procedemus, et permiltemus procedi;et quod captivos et obsides, si qui tenebantur tempore sui)radicio, ei adbuc ieneniur in regno ei ierra prsdictis, Romanos, regnicolas, et abos de terra Ecciesiae, Tuscos, Lombardos, et illos de marcbia Tervisina, bona fide restiiuam lilwrtaii pro posse et quod baeredibus quondam Ricbardi comitis Sorani germani fel. record. domini Innoc. papfe III, jus, quod in comitatu Sorano, et aliis Ecciesiae Romanae fidelibus illud, quod in aiiis coinitaiibus et bonis, si qua eis in regno et leira
;

pajiae

IV plenius conlineniur,
ei iiiconcussas

perpeiuo

maneani,

semper

ohiiiieant firinitai>er slipulalio-

tem

omnia et singula ncin solemnem promilio,


;

ipsa

juro, et
(]uod

plenarie

adim-

plel)0, ei

inviolabiliter observabo,

nec ullo unSic

quam tempore veniam

conira

illa.

me Deus

adjuvet et bsc sancia Dei Evangelia. In pra;dictorum aulem ieslimonium perpciuauKiue niemo-

riam pnrsens scriplum exinde confici jussi, et Aurea BuUa regiae majesiatis impressa typario

communiri. Acium Reaie iii mnjori palatio juxia catbedraiem Ecclesiam Reatiaam XIII kal. Julii anno MCCLXxxix, Indictione secunda, regnoruiii nostroruin Hierusalem cl SiciiiiE aniio v.
11.
liiatis

praediciis a regibus ei principibus

sunt concessa,

Nosilaque bujusinodi
le

bomagium
iiias, et

ei fide-

oblinent, peniius salvabimus, et salvari curabi-

juramenium, promissiones
facla

mus, ncc per ipsorum rcgni


faciain dicio
jiatri

ctierrae concessionem

ut pra^mittitur, a
coiisilio

omnia, nostrorum de fratrum


quia in quiin

meo comitaiuuni,

seu concesso-

acceptamus;
arliculis,

ci nihiloiMiiius,

rum eorumdem cuiquam, quo


omnibus jure
iO.

ad proprieiateni seu
iis

busdam
dictis

seii

capiiulis

praediciurum

possessionem. praejudicium genereiur, regio in


salvo.

litteris

contentorum expressius coniineiur,

(|uod in certis casibus tu ei liaGredes iui

Promilto etiam, quod nullam confoede-

nicationis senleniiam inciirraiis, et dicia


et terra iua ei

excommuregnum

quo imperatore

raiionem, seu paciionem, vel socieiatem cum alivel rege, seu principe, vel barone,

Saraceno, Cbrisliano, vel Gra?co,aut cum ali(|ua provincia, seu civiiate, aut communiiate, vel loco
aliquo scienter contra

Ronianam Ecclesiam,
;

vel in

ipsorum bicreduin sini Ecclesiasiico quodijue in certis casibus tam tu quam lui in dictis regno ei ierra hapredes a saepediciis regno et terra cadatis, et ipsa regnum ei ierra ad Roinanam Ecclesiam libere devolvansupposiia interdicto
;

damnum

Ecclesiae faciani

et si

eiiam fecero ignoEcclesia!

tur ei ioialiler revertaiitur

nos ex nimc

Iiiijus-

ranier, tenear et promilio ad

mandatum

niodi senteniias, videlicel excommunicatiunis in te


et

revocare. Denique

omnes

praemissas condiiiones,

eosdem haeredes,
ei

et

interdicli in
;

qua? in persona niea apponuniur, circa meos etiam


in regno ipso ba^redes et successores volo ei inielligo esse diclas
:

gnum

terram prttdiciam
tibi

prafalum renecnon privalionishaeredibus in

oinnis juris lain


sacpediciis

quani

ipsis

salvis

omnibus, quae circa

alios

regno

ei

ierra vel ad ea
si

baeredes
est

meos ordinala

consisiunt, proui superius

conii^eteiitis,

vel compeliiuri,

quomodolibet iua vel ipsorum

expressum. Ego eliam de boc privilegium seu

culpa hujiismodi casus emerserit; de pra;diciorum

litteras {iraesenies iibi

Ecclesiae bullatas,

domino paptc ei Romanie memoratis Aurea Bulla bullaliim seu in quo vel in quibus |)roprio juiaincnto

frairum consilio aucioritate Aposlolica promulga-

mus; decernenles, quod cum


prffifaia

Inijiismodi

casus

privationis emcrseiil, piffidiclum regiuim el ierra


liljere
el

fateor et recognosco expresse

regnum

Siciliae, et

ad eamdeiii

Romanam
:

Ecclesiam
ila

totam terram, quac esi citra Farum usque ad cuufinia terrarum Romana? Ecclesia?, excepta civiiaie Renevenlana cum territorio et pertinentiis ejus, quae, ut dictum est, Ecclesia? reiiiaiiebil eidem, ex
sola gratia et

devolvanlur,
in eisdem

ruvertantur ad eain
tibi

quod ex

tunc nullum jus


;

iuisque haeredibiis compeiai

sed de illis Roniana Ecclesia libere disponere valeai, proui sibi placuerii, et videbiiur

inera liberalilate Sedis Ai^ostolicae

expedirc. Nulli ergo, etc. noslraj atlesiaiionis, accepiatioiiisei constiiiitionis ctc.Si quis

sa^pedicto palri

meo, mibi meisque baeredibus


;

in

autem,

elc.

feudum regnum
diciis

fore concessa
et

meque babere

ac teneie

Dat. Reate XIII kal. Julii, an.

ii

terram hujusmodi a dicia Romana

l^. Officia vicissim collata inter

Carolum

Ecclesia in

feudum pro me nieisque


ei ei

lucredibiis in

Nicolaum ad Siculos demulcejulos.


regiae

et

Perfecla

regno

ierra sub pactis ei coniiiiionibus,

conseci'aiionis ponijia,

forma,
aliis,

modo

conveniionibus supradiclis,

ei

sub

cepti a Pontifice beneficii


clesiae Rcaiiiia?, in

qu;e in

litteris felicis

recordationis Clemeiiiis
et singula, ac
cl

ad recolendam acniemoriam Carolus Ecqua regia acceperat ornamenia,

papa; IV plenius coniinentur.

Ca;terum ui pncmissa oninia

iusuper ut condiiiones, conventiones,

pacia,

annuas viginti iincias auri contulii. Qiia de re baec ad ApruUi prajtecium et magisiraius Sulmonenses scripsii Realinam Ecclesiam, in qua oleo saa:

NICOLAl IV
clo tincti,
(lc

ANNaS

2.

CHRTSTl

1280.

47
oinnii franguulnr,

inaiiu siimini Pontificis regale rece-

auxilia,

sine iiuibns liuiiiaiia

pimus
tionis

diadema, volenles debila graliludine venead laudein


diviiii noiiiiiiis
sit

indulgentiaruiii pra;mia pro


oraturis contulil'
:

eodem Carolo Ueuiu


mentis
tua;

lari, ul

nostne corona,

Piis desideriis

ineiiioria

j^erpclua

il)iiiein

redditum

favorisbenevoli suUragium impendeiites, de omnipotentis Dei

vigintiuiiciarumauri percipienduin annis singulis


perpetuo de reddilil)us bnjiilationis alioruiiuiuc juriuin deinanii nostri civilatis Sulinonensis, nc
,

misericordia

et

beatorum

Petri el

Pauli Apostolorum cjus auctoritate conQsi, omni-

distribucndum
sius

in eadeni Reatina Ecclesia episcoi^o

bus vere poeiiitentibus orationibus divinain pro

et

confessis

qui devotis

te

niisericordiam implo-

et canonicis, qui

huic ordinationi noslrae expres-

rabunt, singulis diebus, quibus apud


juiicta

Dominum

conseuserunt, gratiose duxinius concedendum, etc. Ingentibus vicissim ipsum a Nicolao

hujusiuodi orationes effundent, decein dies de ineis

pcenitentia

misericorditer relaxamus.

papa muneribus gemniisque ornatum , tradit Joannes Villanus', pluriinoque auro subsidiario

Dat. Reate IV iion. Junii,

anno

ii

. Praeterea

ad

incendendain amplius regis pietatem

perniisif-', ut

donatum.
13. Et quidein triennalcs
illi

sanctorum reliquias
decimae ad recu:

in regia

domo

in loco

decoro

teneret

Piffisertim,

imiuit,

cum

ex Apostolicae

insulam attributae fuerc ' tum iniquiores pactioiies, quibus ad lijjertatem adipiscendain fiierat ab Aragonio olistrictus, a sanctissimo Pontifice rescissae, ac tam Caroliis ipse quam Eduardus Angliae reges, ac provinciales dati Alperandain
Siciiiai

Sedis indulgentia altare portatile habeas, in


tibi

quo

capellanum temporibus per propriis divina officia celebrare . Ac plurima alia beneflcia Apostolica, qua; ad divinam illi gratiam
facis

pro|)riuni

comparandam
ritam
'

utilissima

eranl,

imperlitus est*.
et

fonso sacramenti religione liberati

Cum,

in-

Simillimis sacris pra;rogativis Mariain,


Siciliie

Marga-

quit', conventiones, |)romissiones, et innovationes

reginas

ac

Francorum reginam
(lui liacte-

praemissae gravia in se productura pericula, et ex


iis

ornavit.

Cum

vero ad confirmandos eos

quaetiani fere impossibiles, quaedain alias inde-

nus in

flde perstiterant, aliosque ad offlcium revo-

bita;

ac

illicitx',

ac horrendae et abominandae fldeipsius Ecclesiae ac

candos Apostolicae Sedis


interesset,

libus in grande piLejudiciuin


pra^fati

specialis, per

ac alias
tortae
,

Sicilia;, vassalli ejusdem Ecclesiae vim et inetuin conlra bonos mores, perperam et ini(|ue i)r;esumi)tuosius exet attenlata; nojcantur . Versum est *

regis

num
res,

legati praesentia maximi Rerardum episcopum card. PraenestiNicolaus eo munere iiisignivit', illique' pluillius partes

qui reverso in regnuui Carolo ad


*

transvolarunt, tuin cardiiiaIi'S. Mariae in Porlicu,

atque episcopo Aureliaiieusi

in Ecclesia;

gratiam

Alfonso Aragonio crimini, Apostolicae Sedi in restituenda Carolo libertale i|)sum iion pariiisse, scd dolo et fraude gravioribus illum iiexibus constrinxisse.

restituendi auctoritateiii impertiit.

Tentavit Carolus inulcere Siciilos ostensa venia; spe,

atque ad eos benignitatis regiie exeiiiplo

Quare Pontifex anathematis sententiam


ritu in eiiin tulit*, ac Piiilippo regi

so-

ad obsequium pelliciendos obslrinxit se Ponlifici


iiullam de superiuribus perduellionibus ultionem

lemni

Franco-

ruin triennales sacerdotiorum deciinas in Galliis

repetiturum
cissini

tuin eliani piecibus ursit, ut


injurias condonaret
:

is vi-

ad comparandam armoruni vi Carolo fratri Aragoniain concessit ut eo nimirum consilio aequioresab Alpbonso concordiaj legesreferreiitur,
:

illatas Ecclesiae

quo

arguinentopublicahaec

monumenta promulgata":
et

Sanctissimo in Christo patri


saciosaiictae

clementis-

Jacobum vero

illius

fratrem invasorein

Sicilia',

ac

siiiio

doinino suo domino Nicolao, divina provi-

partium sequaces censuris defixif. tt. Benignitalein pncterea in memoratum Carolum explicuit, ipsuinque poenis omnibus, si quas ob non servatas cum Ecclcsia initas a parente
pactiones conlraxisset, absolvit, jurique pristino
restituit
:

deiilia
clesiffi

Roinana!, ac universalis Ec11

suiiimo Pontiflci, Carolus


Siciliae,

Dei gratia rex

Jerusalemet
Capua;,

ducatus Apuliaeet principatus

Provincia; el FolquaUjuerii coines,

cum

omiii reverentia et hoiiore, devota

pedum

oscula

De fratrum, inquil

',

consilio et assensu

beatorum.

quascumijue excoinimiiiicationum sentenlias incurristi necnon et quaslil)et sententias interdicti, quibus supposita sint regnuin et terra praefata
;

Conditionis huiiiana! lubricum, per (juam

lapsus est fragilis ad peccanduin, pia iiieditatione

considerans
clementis clementia

cadentibus in erroris deliraineiito

propter supradicta conditiones, conventiones, et


pacta per dictum patrem tuuin, aut per
te,

conipatior, et voleiites post


affectioiiis

casum surgere
:

zelo

sive

amplector

misericordia
et

perutrunuiue quoniodolibcl non servata liactenus;


penilus reiaxainus, etc. Dat. Reate Xill
lial. Julii

nani(]ue Ihronus pricsidentiscxtollitur,

benigna
offi-

regnaiitis soliuin roboiatur. Scrutiiiio

annoii.
15.
aliis

itaque diligentis mcditationis advertens, (juod

Cumulatum id benelicium est pluribus prasrogativis. Ad conciliaiida eniiii illa divuia


1.

cialium clarae memoria; domini patris mei effnc-

'

Jo. Viil.
* Ibid.
i.

VII. c.

129.

Lib.

Ep. cDLxxi. Ep. ccLx:.

'

' Nicol,
f-.\>.

liad.
ii.

1.

I.

Ep.

cccL
ii.

et

cccLxni.
'

* Lil).

Ep. cur. v.

' Lib.

Lp. cur. xii, lxx.

Ibid.Ep.

' Ep. cc.Vcv, ccxcVl, - Ep. ccxciv. Lib. II. Ep. ::cix. * Ep. cc.xni'Ep. cccxis ccxcvii, ccxcviii, ccxcix, ccc. ' Ep. xvi. ^ Ep. cur. xv et Kegest. post. eaiiid. Ep. ad cccxxiii. < E.xlant 8 Lib. i. Ep. cur. LXXV. Lib. ii. Ep. lclxiii.
'

'J

cur. Lviii.

in .Ms. arch. Vat. sign. nuiu.

539. Ep. xvn.

4^
niotio in rebellionis
fidelitate S.

NICOLAr IV ANNUS 2.
com-

riint,
titiiat

CHRISTI 1289.
paterna iniseralione rclaxans et toUens, resipsos

nata concilante licentia Siculqrum (tissidiosa

culpam

cecidit, per

se turpiter

Romauie malris Eccksia', abdicavit, eorum casui libenler opporel

quam a al(|Ui,' mea

ad inlegrum
testimonium,

slaliiin

et

graliani,

quibiis fecerunt se per ciilpic contagiiim alienos,


in cujiis rei

tune subvenio,

ad sul)levanda onera iustinctu

lir;rclarum

hoc

clementitC

paterna^potius cjuani dominica; cliarilatis occurro


(juoruni reditum ad salutem pie cupiens ad ani-

exhihitum, atque illud


ciiravit
',

Admisit Nicolaus specimen a Carolo apud Siculos vulganduin


etc.

pollicitussuperioresomnes injurias

tum
obli-

niarum etcorporum evitanda

pericula, ipsos,cujus-

a Carolo,

tum

Roniana Ecclesia voluntaria


si

cumque

dignitatis, slatus aut condilionis existant,

vione deletum
rent.
(j

iri,

SicuU

jpsi

ad oflicium rcdi-

gressus fldelitatis egressos redeuntes de dissimilitudinis regione, et erroris devii depulsa caligine

Nicolaus episcopus, servus servorum Dei,


Christo
fllio

cjusdem

mea; cultum verai fidei amplectentes, ad gratia? sinum clementer rccipio,


Ecclesia!, ac

charissimo in
illustri.
B

Carolo

regi

Siciliae

onmesqueculpaset ofTensasconlra

clarae

memoria!

Gaudet jure inater

Ecclesia, filium utique

dominum patrem meum


corporales
et

et

me

per eos noii sine


et

benediclionis et gratia>, qui per tramites pietatis

multa inculcatione commissas,


pecuniarias
, ,

poenas etiani
illis

ingrediens misericordiLe lenitatem clementia^que

quas pro

semita
coni-

dulcedinein amplecteris,

et i|)sain

Ecclesiam

ma-

juris indiceret

eis

de speciali et

humana

trem

tiiuin

manifestis devotiouis indiciis revereris.

PiBSsione remitto; rcstituens

ipsos et hairedes eo-

rum

beneficio plena; restitutionis in integrum ad

Nujier quidein litleras tuas Aurea BuIIa iniinitas benigiio aflectu et hilari vultu recepimus tenoris
el contineiitiae subse(|uentis
:

bona, honores, dignitates et statum ; infamiam quoe dictarum culparum commissione notavit eos-

Sanctissimo
etc.

in Christo

patri

etc.

Conditionis

humauK,

dem, totaliter abolendo ac volens ex nunc ut postquam conversi fuerint (iit prffidicitur) ad salutem, libertalibus et immunitatibus concessis per
:

tu;e suavitatis

spiiitum
luis

et lenitatis

Ex his igitur bumanae dulaccepimus

cedineiii
dictis

commendantes, omnia
dislincte
:

et singula in prae-

litteris

contenta

me
ad

aliis citra

idiarum regni

Siciliae fidelibus libere

expresse

ac tuis supplicahoiiibus inclinati uni-

potiantur. Et ut eo niagis
fidein,

sit

eis

reditus salutaris

versitates et singulares personas

dictorum Siculoet

quo dissensus

fuerit

luctuosus, ipsos
se in efle-

ruin, ciijuscumque
tionis existant,

status

dignitalis

conili-

universos et singulos,
clivffi

quam primum

ad fidelitalem nostram, Romanae

agnitionis statum fidei prxfatse reduxerint, ab omnibus debitis et oblig itionibus descendentibus ex contraclibus, gestionibus, olficiis, administrationibus, seu delictis, quibus universitates aut

Ecclesia,

alque tuam efflcaciter redeuntes, ad

Apostolica) Sedis gratiam clenienter admittimus,


oiiinesijue culpas et otrensasper eos contra

Sedem

singulares persona? ipsorum Siculorum

tum

pro

tempore, qiio contra iwtrem tuum rebellionis spiiitum assumiisere, commissas; necnon

ipsam

tempore jam elapso tenere.itiir, el a culpis eliam, quibus damna plurima, praejudicia et diminutio-

senlentias spirituales ac

temporales

et (icenas, ia

quas pro
varios per

illis

aut ipso jure aut per processus


vel ejus
aucloritate
se in

nem

patrimonii incurrisse dignoscerentur, perpetuo libero, et a vinculo civilis et naturalis obligationis absolvo.

eamdem Sedem
habitos

contra

ijisos

iiiciderunt,

poslquam

effectivic agnitionis statu

fidelitalis praedictae

re-

Ut autem pra;missorum oinnium receptio,

duxerint, clementer remitlimus ct miseiicorditer

nis

remissionis
sit

liberationis

et absolutionis

eo

polius

spes

in

caulelam securior,

pro quo

relaxamus; restitucnles ipsos nores, dignitates, et faiuam

eoruin conservalione firmiter valitura vinculum


expressaj promissionis accesserit, et benignior ac
fidentior aderit

intercessor

sanctitati

vestrae
et

in
ex-

integrum ad hostatum jiristiuum, iu quofuerantantequam committerent (rebellioiiem) integre reducentes, ex tunc postquam ad salutem reversi fuerint, ad relaxationem senin
:

ac eos in

verbo

regiiB

majestatis

incommutabiliter

tentiarum,
juxta
Ailhibit;i;

et

jioenarum spiritualium praidictaruin


Ecclesi;e

presse proniitto, praidicta

omnia

et

singnla sim-

formam
etiam

processuri.

Datum

etc. o

pliciter et absolute coinplere, et per

me meosque

ali;c artes
:

ad etferatos Siculorum

posteros illibata servare


liter

clementiaj vestra; huini-

supplicans, ut ApostoIicaB Sedis benignitas,

qUtB non claudit greinium redeiuiti; et universitates et singulares personas

Siculorum ijisorum,

animos demulcendos publicis enim litteris ^ ad Nicolaum papam datis professus est Carolus Gallos praefectos Siculis non impositiim iri, ne vetera odia recrudescerent sed cardinalem legatum vel
:

ad fldelitatem Ecclesia; memoratae ac meam efflcaciter redeunles ad gratiam suam clementer admittat, omnesque culpas et offensas per eos
,

umantissimos naagistratus eorum administiationem capessituros, doiiec Siculi de


alios

aequitatis

regia maiisuetudine confisi antiqua odia exuissent.

conlra eaindem
fala;

Sedem
:

a tenipore rebellionis praeafjiie poenas


illis

Assensit etiam

',

ut cardinalis Siculam

rem

gessibi

commissas

spirituales et

necnon senlentias temporales, quas pro

turus ex ipsius insulae vectigalibus demandati

aut ipso

jure, aut per processus \arios per dictain

Sedem

'

Eod. Ms.

sifn. niirn. 530. Ep. xviii.

aut ejus auctoritate contra ipsos habitos incurre-

cliiv.

Val. Ep. XIX.

E.\l.

iu eod.

Ms. ar-

Ep. xxi.

; :

NICOLAI IV ANNUS 2.
muneris onera
Nicnlaiis
ail
',

S.

CIIRISTI
irci

1289.

A9
iii

siistentaret. Quae singula laudavit

presbytero, et 15enedicto S. Nicolai

pollicitiis

Caroio Siciilos, (iiiam|irimum


illius
:

Carcere-Tulliaiio diacoiio divini et liumaiii


peiitissimo,
cii

jiiris

toleiaiula maiuiata re;;ia maiisuescureiit, imperio a canlinale pra'feclo reslitutum iri


lias blaiulilias
|)(!rtiiiacia
:

(lui

poslea apices Poiilificios Boiiifa-

sed

VIII

accejilo

nomine

gessil, edita; public;e

Ta-

Siciiloriim

ies|iiiit.

Ilac-

biil;e:

tcnus

(lu

rebus Siculis

nuiic ad l'oiitificium in

In noniine
galliae

Doiiiiiii.

titeiido in aliis icgnis jurcEcciesiastico

zelum

ser-

et

Algarbii
(jiii

Ainen. lu regiio Portugrandis inter praelalos ipsius


intrascriplarum parregni
ejusin

inonem traduciinus.
In [Aisitaiua jns Ecclesiastieiim vindicatur, insignibiis de reconciliaUone exaratis Talmi(i.

regni et reges,

fiieninl pro teinpore, siiper eo

ab olim,
fiuni

siciit liatiet assertio,

lis.

Labefactala
aclu
,

dissensio est exorta, (|uod iidem praelati se,


Ecclcsiasticas

fueiat

admodiim

in

I^iisitania

Ecclesias, et pcrsoiias

Ecclesiaslica

dignitas,
:

(|iiani

a luateritis regibiis

dem non solum


subversionem

in

depressioiiem, sed
libertatis
:

eliaiii

obtritam vidimus
vila;

ac

licet

Saiiclius in
Iribiiiial

extremo
adituriis
,

Ecclesiastica;

in

inulfis

c;clestis

Kegis

gravatos fuisse ac giavari diceliaiit

super quibiis
per cos miil-

actus conscientia; slimiilis pristino iliam nslitu-

sub diveisis Romaiiis


tiplicatis

Poiifificibiis, el

endam
iiaud

splendoii
filiiim

edixisset

obstrinxissetque
sceplri

ea

processibiis, et tractatibus babitis iiiter

religione

Dioiiysium

luTcredem

tamen adliuc

rediiitegrataeraiit Ecclesiarum

jura, et universa Lusilania Gregorii


constitutas
Ecclesiasticas

sanclione

super iiilVascii|ifis (}uorum aiiqui priiiio coram felicis recordationis doinino Clemente papa IV, et lani ipsi
articulis,

partes, configit confroveisiam

censuras

contraxerat

quam

quanquam superiori anno Uionysius oratores ad Sedem Apostolicam ad coniponendas inlerprete


Pontiflce de regio et Ecclesiastico jure, quaj illum
inter et praesules intercedebant, controversias niiserat,

nonnulli alii coram recolendEC niemoriffi doinino Gregorio paiia X, ex parte dicfornin praelatorum oblati fuissedicuntur, ut inferius exprimitur in eisdem, usque ad tempora magiiifici princijiis

domini Dionysii

illustris regis Porfiigalliu3 et

atqiie aucforitate

hoc Diploniate iiistruxe-

Algarbii prorogari, et

taiidem

iiiter

venerabiles

Noverlnt universl pra>senfis procurationis seriem inspecturi, quod nos Dionysius Dei gratia
rat
'
:

patres doniinos T. archiepiscopum Brachareiisem,

A. Columbriensem, B. Sylveiisem,

et I.

Laniecentaiii

rex Portugallia; et Algarbii constituimus, facimus,


el

sem episcopos
pro se
sonis

in

curia Romaiia praesentes,


aliis

ordinamus procuratores discrefos viros Martinum Petri, cantorem Elborensem, Jonnnem Martini,canonicumColimbriensemlatorespra!senfium,

quam

pro

pra-latis, Ecclesiis et per-

Ecclesiasticis

regni ejusdem,

pro qiiibus

saiicfissimus pater et

dominus

doiiiinus Nicolaus
et

quemlibet eorum in solidum, ad tractandum, faciendum aucloritate Apostolica pacem, conipositionem, et concordiam
ciiiii

divina providenlia jiapa IV ad com()oneniiuin

i^ra^lafis

regnorum

pacificanduin super pratactis articulis eis coiicessit |ier suas litteras subscripti teiioris liberam
Iiotestatem
;

nosfrorum super negotio, quod geriliir inter nos et ipsos; et ad confirmandum ipsam compositionem iuodis et poenis, quos et quas viderint expedire iitilitati nostrae et regiiorum nostrorum et ad faciendum omnia alia et singula, quae circa
;

et

discretos
et

cautorem Elborensem,
ab ipso in
dicti

vitos Marlinum Pitri, Joannem Marlini, canuregis ejiisdem


babeiites

nicum Coliinbrien^^em procuratores


foriiia iiifrascri|ifa

mandatiim
,

regis

praBiuissa facienda occiirrerint, et quodlibet pra;-

tribus

nomine, mediantibus reverendis padominis Latino Ostiensi et Vellefrensi


Pelro
tif.

missorum

ratum

per ipsos vel

firmum liabituri quidquid eorum alterum actum fuerit in praeet

episcopo,

S.

Marci presbyteio,

et

Bene-

dicto S. Nicolai in Carcere-Tulliano diacono car-

missis. In cujus rei

testimonium praesentem littecommuniri. Datiim Colimbria; v die Junii, rege mandante, Petrus Joannis notavit ^iaMCccxxvi , anno nimiruin humanai saUitis mcclxxxvui.

dinalibus ab eodeni

summo

Pontifice ad discii-

ram

noslri sigilli muniiiiine fecimus

tiendum

dirigendum luijusmodi negotinm deputatis, talis siiper eisdem arliculis in pra;sentia eorunidein cardinalium, mei notarii, et testium siibscriptoruin, pax et coni])ositio iiiferveiiit. Vvx,

et

17. Exceplis benevolentia Ajiostolica Lusitani

dictis siqiiidem

archiepiscoiio et eiiiscopis pro sc

regis oratoribus, Nicolaus ineunle Februario ar-

ac illorum nomine, pro (|uibus ad pacilicaiidiiin


et

cliiepiscopum

et

episcopos
iis

Lusitanos

polestate

componendum

receperant

ab eodeiii suniino

munlvit
agerent.

',

ut

cum

de paciscenda concordia

Pontifice, ut praiinittitiir, potestatem, et prafatis

Quadragiiila erant coiitroversa capita,

procuraloribus dicti regis pro ipso rege, in dicto-

quibus la;sum jus Ecclesiasficiim episcopi (lueiebantur quie cum discussa essent, ad id regii ora:

rum

caidiiialium, et tesfium, ac mei notarii prassingulis subscriptis


et subter

sentia constilutis; lecfisque


articulis per

tores descendere, ut

professi

fueriiit,

Lusitanos
re cotit.

nie

notarium dictiim,

an-

reges ab

iis

injuriis tem|ieiatiiros.

Qua de

nexis respousionibus, per eosdeni prociiratores ad

ram cardd.
Ep. XX
2

Lafino Oslieusi episcopo,

Petro

singulos

eorumdem
dicti

siiigularifer subsecufis, vicc

ac nomiiie

regis

cum

expiessa

intentione

et

sxin.
lil.

Estat inserl.
I.

lilteris
;iag.

Nicol. IV.

1.

i.

Ep. l.

Eitant regis

apud Nicul.

ii.

117.

num. 5U.

ipsum regem ad contenla in ipsis respoiisionibus obligandi, quibus quidem responsionibus iidein

Ann.

ToMOs XXUI,

Rayn. IV.

50
I>raelati

NICOLAI IV ANNUS
se dixenint expresse, et vocavenint plene

2.

CHRISTI 1289.
bactenus,
et

contenlos. Deiniim iidein cantor et Joanms, arcliiepifcopo et episcnpis


scri|)lo

futurum,

et

promittunt, quod ijise non faciet in quod permittet, quod sententiffi exearchiepisco-

ineinoratis et

iiiilii

siib-

cutioni legitime deinaiideiitur.

notario pio ipsis oiiinilHis


Ecclesiasticis

etsiiif;iilis

Ecclepi
,

Quintiis articuliis est. Ilein


vel

si

siis,

et

personis

regni

prsdicti

episcopi,

eorum

vicarii

locum aliquem

slipulantibussolemniler promiseruntnoniiiie prsefati

vel Ecclesiam

regis,

et

pro
,

ratitKaturiim

eumdein regem expresse approbaturum et acccptalurmii


ipso

vel

in

jirout

supponuut Ecclesiastico interdicto; homines i|ifius regis excommuuicationis, juslitia exigit, ferant senlenlias; dominus
li

oninia et singula coiitenta in responsionibus suliradictis; et

rex et sui episcopos vel eoruin vicarios ad relaxan-

tam

se

quam

suos quoslihet succes-

diim
et

iiiijiisiiio

seiitentias per

minas

et

terrores,

sores in rcgno prtefato eadein

omnia

et siiigula,

occupalioiiem
eos
,

bonoruiii suoruiu
sententias

compellunt,
noliieriiit
,

qucE

iii

dictis

responsionibus coiitinentur, prout


(pialitas exigit,

jiidicans

si

relaxare

eorum singulorum

plene adiin-

judicio Judacorum, subtrahendo ipsis coinmuiiio-

plendis, et jierpctuo [ler se


inviolabiliter observandis

ac successores suos

nein fidelium, ac fideles ipsos,

si

eis

in
in

aliquo
castris,

in forma,

quam

Sedes

coinmunicaverint vel receperiiit


villis,

ijisos

eadem super boc

ei duxerit destinandam. Tenor vero nrticuloruni piacdictorum, et responsionum,

aut domibus suis capiendo, iucarcerando,

el

bonis propriis spoliando. Respondeul procura-

ut praedicitur, subsecutarum ad ipsas de verbo ad

verbum
18.

talis est

rum

Hi sunt articuli qui pro parte prfelatoregni Portugailioe et Algarbii coram felicis

tores praedicti, quod idein rex conteula in articulo non fecit haclenus, et promittunt, quod non faciet in futurum quod si contra per suos siibditos fac:

tum
bus

fuerit, justitiae

complementum conquerenti-

recordatioiiis praedicto

domino Clemente papa IV


est.

exhibebit de

fuerunt oblati.
o

faciendo, et

damnis et injuriis satisQeri puniendo contrarium facientes, prout


si

Primus articulus

In primis

idein

rex

fuerint puniendi.
20. Sexlus articulus est. Item a Sede Apostolica, vel ab
aliqui judices

pro sua volunlale com|ieliit priores, et abbatissas,


ac Ecclesiarum lectores, ut prioratibus, etabbatiis,
ct Ecclesiis siiis

ordinariis delegati, aut

renuntieni

maxime

iu

illis

mo-

etiam

ipsi ordinarii

pro aliquibus clericis contra


pertinentera

quibus contendil jus patronatus babere. Respondeni Martinus Petii, cannasteriis et Ecclesiis, ia tor
Ellioieiisis
Coliiiibrieiisis

communitatem aliquam ad regeni


dicli

eunuleu), vel aliquos de ipsa communitale intervel

et Joannes Martini, canonicus procuratores praedicti domini Dio,

exconimunicationis sententiam
interdicitur

ferunt,

exigentibus culpis suis,

quandoque
suos,
clericis

nysii regis Portugnlliae et Algarbii,

quod

ipse rex

per regem ipsum, quandoque per

officiales

non

baclenus bicc, et proniittunt ejus noinine quod non faciet in futurum.


fecil

19.

Secundus articulus
iii

est.

Si episcopi,

vel

quandoque per ipsam comnuinitatem et ne ipsos ipsis comniune commercium in suis domibus recipiat prohibetur, aqiia
;

aliquis
et igne

Ecclesiarum rectores
deciinas
et alia

parocbia suos,

proeoquod
vel

ipsis poeiia

super hoc gravi apposita


interdiclis, et

iis

qui conipsius

jurasibi dcbita non solvunteisdem,


ferunt seiitentias,
loca

tra

fecerint

haec officiales

excoiiimunicatioiiis

regis et

communitates per
nihilominus iidem
ordinariis et

niuros

et

dislrictum

supponunt Ecclesiastico interdicto, justitia exigente, dominus rex et sui occasione bujusmodi
excoinmuincationes banniri faciunt,
et

suum, acalialoca voce faciunt prKConia proclainari


:

clerici

diffidautur, et
:

alia

bona

boiiis spoliantur, et suis Ecclesiasticis et paternis


id

eorum

occupari.

Respondent

dicti

procuratores,

etiam

fit

eorum

delegatis et vica-

quod idem rex coulenta iii aiticulo non fecit Iiactenus, et promittunt, quod non faciet in futurum et quod si contra per suos subditus factum fuerit, justitia; complenienlum conc|uereiitibusexbibebit,
occupata reslitui

riis, si

sententias ex aliquibus aliis caiisis ferant.


praidicti,

Respondent procuratores
nihil

horum

fecit

hactenus, et promitlunt,
faciel,

quod idem rex quod


prohibebit
:

ipse in
et

et

de

iiijiiriis

satisfleri
si

faciendo.
alii

futurum non quod si per suos


factum

sed et

fleri

subditos, cominuiiitates vel

Tertius articulus est, Ilem

episcopi vel

alias contra

fuerit, justitiae

complementum

conveniuiil, seu convenire veliiit abbates, abbatissas, priores, autalias

conquerentibus exhibebit, de dainnis et injuriis


satisfleri faciendo.

personas Ecclesiasticasauctoid

ritate litterarum Sedis Apostolica;, praefatus rex


fieri

Seplimus articulus
interdicto,
vel

est.

Item

si

contigit,

non permitlit. Respondent procuratores praedicti, quod idein rex non fecit haec hactenus, et promiltunt, qiiud ipse non faciet iti fulurum, et
permitli

quod locus
siaslico

aliquis vel Ecclesia sup|ionatur Eccle-

judex aut alius

oflieialis

regis vel aliquis aul aliqui de ipso loco

excommu-

quod

ipsos libere uli litteris A|)Ostolicis,


articiilus esl.

Uuartus

Item

si

furle feralur

defiiiiliva senteutia pro actore, non iiermittit cxecutioni niandari, el actoTi judicata prscipit uccu-

nicentur, slatuunt iuter se communiter, quod nullu? solvat decimas, vel iii testamento aliquid relinqiiat Ecclesiae seu oblationem aliqiiam ad

Ecclesiam
pra?dicti et

ipsaiii

ferat.

pari, sibi retinens occupata. Rcspoiident

procurafecit

promiltunt, quod
et

Respondent procuratores idem rex hoc fieri

tores

piuilicli,

quod

ideni

rex

non

ba;c

prohibebit,

prohibitionem

suam

faciet obser-

NICOLAl IV ANNTJS 2.
vari,

CHRISTI 1289.

51

de damnis

et

injuriis satisfieri
facientes,

faciendo, et

puniendo contrarium
niemli.

proul fuerint puPracterea praefaikhi

ipsc rex prajdictas personas non compulit ad coiitributionem liiijusmndi et pnimittimf, ([uod non
:

conipelL't in tuturum, et
a

quod

coiitra injnriantes

21.
tus
rex,

Octavus arliculus
et

est.

in

hoc

Ecclesiis,

vel personis prsdictis exhibebit

comrnuiiitates ejus

perniiltunt

jusliti;p coiripieruentiim.
Duodecimus articulusest. Item cogitcolonos Ecclesiarum it monasteriorum, ad hoc nullo jure obnoxios ad constiuctionem seii refeclionem niu-

episcopos Ecclesiarum
proedicti

snarum
rogi,

civitatnin ct dioece-

suni parocliias limitare. Respondent procuratores


,

quod

|)lacet

ut

fiat

hujusmodi
vocatis eis,

limitatio per prculatos justa et

ffiqiia, et

rorum hujusmodi
I)raedictas.

per quod coiitingit colouos


dicti
,

quoruin interest per edictum publicum proponendiim in Ecclesiis, de quorum parociiiis limitandis agetur tribus Dominicis diebus contiiiuis iiifra missarum solemnia coram populo tiinc prajsente;
ita

suas deserere colonias, et possessiones devastari

Respondent
faciet

prociiratores,

(|uod

rex

iii

lioc

observari

quidquid de jure
salvis gratiis seu
si

communi

fuerit

observandum,

quod

dies ad facieiidnni limitationem

privilefjiis, vel

compositionibus,

comparuerint,

praefixa in quolibet

exprimatur edictn, ipsamque

diem edictum

in tertia

Dominica proponendum
Qiiod
si

quia de jure debeant observari. Tertiusdecimus articulus


personas ad Ecclesias fiigientes in

est.
illis

Item

(juod

unius saltem mensis spatio antecedat.


tronatiis

casibus, in

rex ipse in aliqua Ecclesiarum hujusmodi jus pahabuerit, erit tempore congruo ante
faciendas limitalionis
el

diem

specialiter evocandiis
si

quibus debent per Ecclesias defensari, violeiiter f.icit ipse ac sui per Saracenos et Judaeos, vel per Christianos extrahi ab eisdem vel facit eos ibi
;

consenliunt pralati, quod

limilatio eis,

quorum

cuslodiri, vel compeiliri quaiulo(]ue per suossalellites, et eis ciliaria

non vocatis, ut dictum est, de cstero non teneat ita tamen, quod patroni, qui sunt barones, aut milites, vel filii militum non veniant personaiiter, sed mittaiit [irocuiainterest,

fuerit facta,

denegari, ut exire de Ecclesia compellantur. Respondent prociiratores pra'dicti,


exlrahet, nec extrahi faciet de Ecclefugientes ad ipsas, nec eis cibaria denegari, nisi in casibus a jiire permissis.
23.

quod rex non


siis

tores,

si

velint

et

iiromitlunt praedicti procurain


lioc

tores,

quod dictus rex pnclatos

nuilatenus

Quartusdeiimus arliculusest.llemipseac

impediet; sed observabit quiE praedictasuiit, quan-

meir-ini el judices capiuiit presbyteros ct clericos,


irreqnisitis

tum

pertinebit ad iiisum, et faciet a suis subditis

eorum

episcopis, nec voliint eos


eis.

resti-

observari.
22.

tuere, licet pelantur ab


est.

Item hujusmodi capti

Nonus arliculus

Item usurpat

sibi ipse

rex et communitates

ejiis in

quibusdam episcopa-

tibus regni terlias decimaruin Ecdesiaruin fabricis

quandoque per ipsum et suos, denegatisalimentis, vel per suspendium, aut modis aliis occidunlnr, quurum interdum aliqui parochiaiiis Ecciesiarum
suariim

deputalas, et in qiiibusdam pontificales; etlaciunt

de ipsis

tertiis
illas

coiistrui

et refici

muros

suos, et

quandoque
dicti,

pro stipendiis rex assignat miliconsentit,

ad eorum iiarocliianorum instanliam importunam restituuntur cum cautione, ut missarum eis solemnia celebrent, quibiis iitique celebratis juxta

tibus memoratis.

quod rex

Respondent procuratores preequod tertia decimarum


vel reficiendos

forniam
prislinam

cautionis

pra^stitam,

red-

duiitur

in

caiitionem.

Respondent

percipiatur ad
in iliis

muros construendos

procuratores

duntaxat Ecclesiis, in quibus a fundatione

nunquam

ipsarum Ecclesiarum hoc expresse actum est de consensu preIatorum in aliis vero jus commune
:

memoiati, quod idem rex talia nec tempore suo facta fuerunt et promillunl, quod nou faciet in fnturum, et quod si aliquando persona Ecclesiastica etiaiu ex
fecit,
:

servetiir

et

promittunl

dicti
:

procuratores regem

causa capta

fuerit,

restituetur
;

priclato

suo

ad

iu

posterum servaturum et haiic responsionem prffilati pro bono pacis patieuter acceptant.
Deciii.us arliculus est. Item

requisitionem ipsius
justitiae

et

si

injiiriose

capiatur

quod

hospitalia

hujusmodi persona, vel capta fueril hactenus coniplementum coniiiieientibiisexhibebit,


puuiendo
capientes, prout fuerint puniendi.

seu aibergarias pauperurn usibus depulatas, quo!


in

facicndosatislleri dedainuisct injuriis, el

episcoporum dispositione de jure consistunt,


pertinentiis et possessionibus suis usurpant.

cum

Respondeiit
regi, ut circa

procuratores

prccdicti,

(juod

placet

sa?pe
et

Quintusdecimus articulus est. Item quod minatur archiepiscopo et episcopis morlem,


et facit eos inclusos in
alibi

hoc servetur jus commune, et bontc consuetudines et promittunt ipsum regem in


:

quandoque procurat
iiionasteriis, et

Ec-

clesiis,

detineri, Saracenis,

perpetuum servaturum. Undecimus articulus est. Item quod compellit tam per se quam per communitates suas
clericos et personas Ecclesiasticas ad coiitribueii-

Judaeis, et aliis siiis appariloribus, prtEtuiibus et

meirinis

ad interficiendum eos adliibitis circumfacit etiam amputari aiiriculas servientium episcoporum, et quandoqne alios capi, et
qiiaque
:

diim in construclione seu refeclione


civitatum el locornm
liberlatem

murorum
contra

alios interfici

suorum cum

locis,

ScPpedicli,

Ecclesiaslicam, necnon pateruam, Rusiioudent procuralores

coiitra

legem

eoiam eis. R(.'spondent procuratores quod ideiu rex talia nunquam fecit, et proniittunt quod ipse non faciet in futurum.

praefati, qiiod

Sextnsdecimus articulusest.

U(rii (|uo(i fatit

52
ipsns

NICOLAI lY ANXUS
episcopos
iii

2.

CHRISTI 1281.
ex
pntronis
violentiain
i)otest, si

aliqiiibus

obsideri locis,
piil)lice

pcr

aliquorum

corporalen
tuiic dioece-

vassallos siios eosileni


tans, el
et

SKpe ac

deliones:

nancisci posscssionem

non

contnmeliosa verba proferens contra eos

boc iiiem temcrilale iiropria barones sui faciunt


fecit

et vassalli. Responilent procuratores pra^tlicli, (juod

idem rex nou


et iiromillunt,

alujuid deconlentis iu arliculo,


ipse

quod

non

faciet iu

futnrum,

et

qudd contrarinm
puniendi.

facientes

puniel, jirout fuerint

Item 2i. a Septimusdecimus articulus esl. quod idem rex ac sui, tani baroiies <|uain alii milites verbis et factis pro sui motus libito debonestaiit

brachium, ipse non solum noti defendit eumdem, imo favet injuriam inferenti, hoc ipsuin servans in oinnibus, qutc sunt contra Ecclesiaslicain libertatem. Respondent prsfati procuratores,quod idemrexnihil eoruin, de quibus praiiiiissus articnlus querelam continet, fecit hactenus, et promitlunt quod ipse non faciet in futurum, et quod bracliium suum conlra facieiites injniiam in prffinissis, quando
sanus ad hoc
dicti

rcgis invocet

fuerit

invocatum, exhibebit sicut jura

voluiit.
est.

religiosos, clericos et conveisos, el

(|uandoque

26.

Vigesimus primus articulus


exercendae
jiisliliae

Item

eisdem faciunt coraiu sc deiiiulari lotaliler juopriis iiuluineulis in yrave vilu|ieriuiu eorunidem, et totins ordinis clericalis Respondent
aliiiuos ex

quod

praotextu

pnnit non

mo:

deslos et timoratos meirinos, el submeirinos, qui

exactiones in Ecclesiis faciunt, sicut volunt

et

procuratores
aliquid de

prffidicti,

quod idem rex non


iii

fecit

cum
et

de stipendiis quae ab ipso rege percipiunt,

contentis

arliculo, et

proinittuiitj
si

susleiitari deberent, cuiii intolerabili evectioniim,

quod

ipse

non

faciet in futurnni, et quod in

per

]iersoiiarum miiltitudine in Ecclesiis, monasteet

barones vel alios


nus, vel fuerit in

regno suo factum fuit hactefutunuu, justitiffi complementum


et

riis,

cameris,

seu

capellis,

et

possessioiiibus

coiH|uereiitibus exliibebit, de daninis


salislieri faciendo, et

injuriis

episcoporum, el Tem[ilarioriim quoqne, ac Hospitalariorum domibus, et aliis piis locis, et eorum


possessionibus
hospitanlur, per
loca

puiiiendo contrarium facien-

hujusmodi

tes, sicut fiieriiit |iunienili.

passim
est.

et

assidue

discurrentes, de boiiis
:

eorum
dicti

Octavusdeciiiius articulus

Item quod

sibi faciunt

necessaria minislrari
et
aliis

idipsum etiam

facit inquisiliones

per totiim

proprios, in Ecclcsiarnm

regnum per bomines tam catbcdralium quam


fieri,

a baronibus, judicibus

oflicialibus

regis, etqiiibiislibetaliis perpetrantur.

Respondent
talia

aliorum de rcgno ipso iinrjudicium, super possessionibus elEcclesiaruni patronatibus


patronis

supradicti procuratores,
fecil

quod idem rex


tempore

non
vel

hactenus, et proniitlunt quod ipse non faciet


;

Ecclesiarum vel possessionum doniinis Ecclesiasticis non vocatis, et si per lalem inquisitionem
illicilam, et

in fiituruni

et

quod

si

talia

jiatris siii

suo

|ier alios
jiisliliaj

facta dicantur, exhibebit

iniquam invenit, quod jns patronatus

tibus

conquerencom|ilenientum, de damnis et inpuniendo,

alicujus Ecclesife vel possessio aliqua spectet ad

juriis satisfieri faciendo, et delinquentes

omnia occupari, licet possessa fuerint ab eoruindem doniiiiis a tempore, cujus memoria non existit aniotis nibilominus ab huipsuiii, illico facit
;

prout fuerint |iunieiidi. Vigesimus secundusarticulusest. Item quod

ab

aliis Ecciesiis, in

quibusjusobtinet patronatus,
seii

jusmodi Ecclesiis rectoribus violenter cuni


:

intali

]irocurationes immoderatas,

servilia

onerosa

casu iion per inquisitionem foret procedeiulum,


sed in foro comjietenti judicium potius ordinandiiin.

idem rex non


25.
|iat

Resiiondent siipradicti prociiratores, quod fecit aliquid de conlentis iii arti

de novo exigit, et ad dandum sibi equilaturas, si habeant, et ad emendum pro ipso quales sibi placet, si non liabeant, earumdem compellit reclores.

Respondent procuratores
de
iis

praelati,

quod idem

rex

culo, et promittit,

quod non faciet Nonusdecimus articulus


;

in fuluruni.
est. Iteiu

omnibus
iii

nihil fecit, et
;

promittunt quod nou

occu-

faciet

futiirum

et specialiter

qnod inocuraillas reciidet

episcoporumet aliorum Ecclesias, quasa loiigis tem|ioribus pacifice possederunt et quod est absurdiiis, pi\Tsentatos a Sede ad liujusniodi Ecclesias
ijisos
:

tiones

uon

recijiiet nisi sibi

debilaset

moderatas.
27.

Vigesimus

tertins

articulus est. Ilem

conipelht admiltere, ac instituere in


si

(|Uod

si

aliquis balivus vicarii, officialis, seu

major

eisdem

qiiod

forle aliqui ex ipsis finaliter no-

lunt adniittere hujiismodi prBsentatos, idum rex


per homines snos facit detineri easdem,ac fructus

donius terrae regis, baronis, seu cujuscumque alterins ab eo tcrram tenentis in beneficium, vassallo seu

cuilibet alii
religiosi

liomini

alicujus

e]iisco|ii,

proventns ipsarum per eos perci|iit ex eisdem. Respondent procuratores praefati, quod idem rex
et talia

niisquam

fecit

hactenns
est.

et

piomiltunl

i|isuin

regem ea non facturum

in fiitiirum.

Vigesiniusarticulus

Idem

si

ad vacantein

crimen im]iingit aliquod trabens super haec eum in causam corain terrte judice, utea jiossit occasione pecmiiam extorquere, non permiltilur ei a supradictis potentibus in illa terra, quod contra eas habeat advocatum nec
clerici,

vel

Ecclcsiam in discordia diversas patroni dicecfsano episcoiio prasenlant [lersonas, et ipsae discussis
causai meritis de altero pra;sentatorum, vei alio
forsitan

judex
tur
et

est

ausus de advocato sibi, ut de jure teneconsueludine providere nec ausus foret


:

advocatus
inibi
dicti

ctiones,

dum

Ecclesiam ordinat juxla canonicas sanille de quo Ecclesia providelur per

adductus advocationis ]iio eo uti officio contra eos. Respondent praeiirocuratores, quod idem rex habet in doino
ali(|uis

aliiinde

NICOLAI IV ANNUS 2.
siia advociitos,

CIIRISTI
larios

1280.
[)ro

53
cis

(|uibus dal portionem ct vestitiiiu,

suos teneant, et
portariis

tenendis

major

quod advoccut pro populo et clero, cl contra eum, unde crcdunt, (juod dictuni est si necesse fuerit
:

sno portario certam


et cisdein

summam
alias

pecuniic tribnanl,

provideant in salario et

superius ref(crn iion


facluiii ftiisset
;

audivisse, nic scivisse, (juod

expensis. Respondent pidciiratorcs pr;rdicti,


licet a

quod
eliam

(]uh\ si scivisset,

lecissclemendari

tempore
ipse

avl

et proavi

dicti regis, et

et promitlunt, (jiiod rex |)rLrcipiel,quod

de cielero

patris sui portarii positi fiicrint in pra^dictis locis

hujiismodi

eidem

regi,

non commiltaiilur et quod placet quod (|uilii)et in terra sua liliere lia;

pcr ipsos

tamcn rex ad
eis,

instaiiluim iir;elato-

rnin concessit

ut de crctero coiitra voluntatem

beat advocaliim, et

(|uililjet

advocalus libcre |>necompetit


;

suam

portarios habere
in

non compellantur, nec


suam,
:

eis

stet patrociiiiuin, sicut

ei

et

quod

ju-

provideant
sibi

saLirio vel expcnsis, nisi (iiianilo eis


si

diccs

non

liabeiitibus
;

advocalos, libere de ipsis

placuerit babere porlarios ad voluiitati^m


et

providcant
28.

el

quod

si

contia faclum fuerit, queesl.

Ecclesiis

suis viderint expedire

et

tunc

relantibus emeiulabit.
A1t,'esiinus

portariis,
(jiiartus arlicuhis
alii

quos habuerint, provideant de salario


et

Item

competenti,
et

m.ijor porlarius,

quando
:

i)r;clatis

quod quando barones aut


propriis, faciunt ei

milites recipiunt

personis Ecclesiasticis conccdil minores porta-

castra a rege tenenda, et servanda pro stipendiis

rios,
ipsi

salarium recipiat moderatiim


procnratores,

et proiniltunt

pacalo in

homnyium, quod sibi irato el omneiii eventum rcstitueiit castra sua


:

euindem regem dictam concesest.

fionem perpetuo servaturuni.

remanebunt exinde proditores, Hiijiismodi antem castellani, ingruenle guerra, vel ut avaritioe suae satisfaciant, fingentes guerram iu vicino futuram,ipsi et sui bladuin, vinum, vaccas,
alioquin
porcos, el alia victui necessaria ab Ecclesiis episcoporum, etaliisclericis, achominibuseoriimdem ad castra hnjusmodi niunienda, ut dicunt, accipiunl indifferenter, el sive guerra sui^erveniat sivc non, nullo modo restiluunt sibi ablata, nec rex eos ad restitutionem compellit, nec barones aut quoslibet miiites terram ab eodem rege seu baronibus ipsis tenentes, et alios (luoscumque nobiles
et potentes, et

Vigesiinussextusarticulus

Item sialiqua

Ecclesia ratioiiabilem de aliiiiiibus possessionibus

alia, vel ipse

permutationein dicecesanisuifacit auctoritatecum dioecesanus ciim alio, dictus rex, ut

Ecclesiaruin

solummodo profectum

impediat, fre-

qucnter obstaculum interponit. Rcspondent procuratores prEEfati, quod idem rex contenta in arliculo nuii(|uam fecit et promittunt (|uod non
,

faciet
a

iii

futiirum.

Vigesiiiius septimus articulus est.

Item quod

pnrficit Judacos indifferenter contra generalis sta-

tuta Coiicilii, legemqiie paternam in officiis publicis Cbrislianis,

qui singuli in locis suis episcoporuin


;

quosad deferendum signum, qiioa


,

cathedralium, aut aliarum Ecclesiarum


et

mo-

Christianis qualitate babitus distinguantur

com-

nasteriorum quoque

cajterorum religiosorum,

pellere deberet, proul

iii

generali Coiicilio est sta-

seu etiani clericorum liomines, et clericos ipsos, in quibus nullum omiiino jus habent, ad faciendum
eis servilia

tutum
ipsos

propter quod damnataj commixtionis ex;

cessus, sub erroris potest velamento prffisumi

nec

pro su;b volontatis libito compellunt, rex pra;dictos, sed


perniittit
in possessiones et

Jud;tos ad debitas

decimas

persolvendas

invitos (nec) cohibet

potius

hnjusmodi servitutes

bo-

ratores,

compelli permiltil. Respondent supradicti procuquod idcm rex qiiantiim est ad Judaios,
noii pra;ferantur Cbristianis in officiis piibli-

nec defensat eosdem. Respondent procuratores prccfati, quod idem rex nibil boruiu suo tempore factum audivit, et i^romiiies Ecclesiarum indiici,

quod
cis,

servabit

quod super hoc statutum


:

est in

Con-

mittunt, (]uod
niat,

si

ad

eum

super
et

iis

([uerela perve:

de signis, quod distinguet Jiida;os a Cliristianis per aliqiiod signuin


cilio

generali

qiiantum

est

querelanlibus juslitiam exliibebil


si

et

expri-

quaiitum

esl

de decimis Jiid;poium

respondent,

munt, qnod

bladuni

alia victualia

propter

imminentem guerram capiantur


grosis, sive qua) sunt in
est

in locis limito-

confinio, in quibus hoc


salisfieri,

quod ipse permittet eos compelli, et proiniltunt ipsum regem ita perpetuo servaturum. 30. a Vigesimus octavus arliculiis est. Item si
qua3 Ecclcsiae cathedrales vaceiit,

consuetum,
si

i|)se

rex faciet exinde


:

etiam

guerra in veritate immineat

si

verocapta

rem

sibi

ideiii rex majoauctoritatem vindicare intendens in eis,

fuerint aliqua proiiter

guerram non iminiiicnlem,

proclericis familiaribussiiis, velaliis miiiusdignis,

sed malitiuse conliclam, non soluin salistierifaciet,

sed et

quodque ab liominibus quarumlibet rcgni sui, sive monasteEcclesiarum rioruni, velreligiosorum,aut eliamclericorum non permillet exigi servitia non debita, et quod si per
puniet facientes,
barones, vel milites, seu (|Uo^Iibct alioscontrarinm
fiieiit,

de quibus sperat qiiod in Ecclesiarum ncgotiis, seu dispositionibus eorumdem, ejiis sequentes arbilriuni, ipsas Ecclesias coiilra eiim in suis juri-

bus

et liberlatibus

siariim

non defendent, hujusmodi universaliter


et

capitnlis Elccleet

singnlarifer
et

singulis siias litleras mittit,


miiiis gravibiis

precibiis exigens,
interjectis,
iit

factimi

(luerelantibiis

cxhiiiebit

juhtitiie

terroiibiis

niil-

complementum.
29.

lum oinnino
Item servitules episcopis, ahbaest.
iii

in episcopuin eligant, nisi

queni ipse
mi-

Vigesimns (juintns articnlus


rex
indiicit et
aliis,

liiijusmodi litteris nominat, vel per snos facit


iii

qiiod
tibus,

i[ise

nuntios nominari. lluc idcm

aliis

Ecclesiis

pnoribns

compellendo

eos, ut por-

noribus

facit,

quibus

est

per electionem de prx-

54
latis vcl

NICOLAI IV ANNUS 2.
rectoribus providendum. Rcspondent proqiiod

CHRTSTI 1289.

vit.
si

curatores pr;rfati,

idcm rex

sl

preces aliin Ecclesiis

quaiido porrexit pro nliiiuiluis eligendis


partes suas,

catliedralihus aut aliis, pro dignis interposuerit

Quae ne facile a rcgibus violarentur, censuras, ab his deficerent, objecit '. Nicolaus ctc. ad perpetuam rei memoriam. De fratrum nostrorum consilio ad eorumarchiepiscopi (scilicet Bracharensis) et episcoCidinibriensis, SilvensisetLamecensis, nec-

bus nec

iiilerjectis,

iiilendit

nuUis supcr hoc niinis vel terroriet (|uod sujier hoc non gravavit, gravare Ecclesias vel canonicos
:

dem

porum
noii et

procuraloriim
ad

supplicationis

instaiitiam,

et proniittunt

regem
nisi
is,

ita

perpetuo servaturum
,

compositionem praedictam, qiiantum ad responsionis factas contentos, et


articulos in
dicto

nec in suis precibus adjeclurum


alius eUgatur,

quod nullus

Instruinento

pro i|uo direxerit preces


est.

omnia quae
scripti
,

in responsioiiibus conti-

suas.

neiitur eisdem, auctorilate Aposlolica confirman-

Vigesimus nonus articulus


ad forum

Item quod
et alias

tes

et

pra;sentis

nititur

suum

testamentarias

ordinamus, providenius
tuiinus in

patrocinio munientes, decernimus atque staInslru-

corum occupando

detunctorum clerirectorum Ecclesiaruni decedentium bona ipsaruin Ecclesiarum inEcclesiasticas evocare causas,
legata, ac

omnibus

et singulis articulis in

tuitu acquisila. Hespoiulent procuratores saepedicti,


et promiltunt,

mcnti pnefati tenore, nostrls, ut praedicitur, annotando litteris comprelieiisis, ea quae in praedictis factis ad eos responsionibns conlinentur, tain ab
ipso

quod rex

iu isto articulo jus

com-

rege Dionysio

et

ejns successoribus,

qui

mune

servabit.

continuala temporum, et successionum perpetuiarticuli,

Deinceps seijuuntur
iii

sicut formali

tate in

sacpefato regno successerint,

quam
;

a qui-

fuerunt
iis

htteris doniini Gregorii


piffilali dicli

papae

super
eidein

huslibet officialibus, et ministris ipsius


et

necnon

de quibus

una cum

pntiiiissis ar-

baronibus, ca^terisque Iiabitaloribus regni ejussingulis

ticulis

priEdiclo
jiapa;

domino

Cleiiienti oblatis,

dem, proul
observanda.
33.

eorum

comiietit, inviolabiliter

domino

Gregorio conquesti dicuntur. Trigcsimus articulus est, inter alia qui31. dem qusB nostris sunt auribus iiitiniata, miraiites
audivinuis, etc.

Prfflernutlimus ea silentio,

cum

jam aate

a nobis ex ipsis praecipua fueriiitsuo loco

recensita', qu:e regii [irocuratores inficiaiitur, ac

spondent, Dionysium Ecclesiasticuin jus

in

iisnuu-

quam

violalurum, com|iressuruinque regia aucto-

rilate eos, qui

vim

Ecclesiis intulerint

Aclum

Domini mcclxxxix, Indittione ii, Poutilicatus pradicti domini Nicolai papselV anuo i, die duodecinia
saiiclffi

Ronia? in Ecclesia

Mariae-M;ijnris aiino

eumdem regem Dionysium successorum, officialium ministrorum et hahilatorum aliquem contra praediclaiii compositionem, etlKTcnostraconfirmationem, decretum sive staordinationein, provisionem tutum, qiiidqnam fuerit temeraria pra>.suniptione conimissum, et idem rex vel quivisejiissuccessor, qui pro tempore praeerit regno praedicto monitus per loci ordinarium, in quo id commissum fuerit, vel ipso cxtra terram (iracfati rcgis ahsente, per ejus vicarium, vel per capilulum Ecclesiae catheQuod
si

per

aut pra^dictorum

niensis Februarii, pifesentibus venerabilibus patri-

bus, dominis G. Mimutensi

et...

Aegitanieiisi epi-

scopis, ac venerabilibus viris magistro

Rerardo de Neapoli domini papae nolario, domino fratre Roderico Compostellaiio, et magistro Garsia Seguntino

electis;ac discretis viris


rici
tio

domino Fernando Rodedecano Ecclcsise Abiilensis magistiis, Laurenscliolastico Wralislaviensi . Et infra Nos
:

duosmcnses non eniendaverit, vel sicut ad ipsum pertinehit, non fecerit emendari, ex tunc capella ipius Ecclesiastico sulijaceat interdicfo ita tamen, quod hujusmodi iirima monitio sive per ordinarium sive per vicarium, sive per capituluni, eam, ut
dralis, Ecclesia ipsa vacante, id infra
:

jiraeilicitnr,

fieri

contingat de consilio

et

assensu

archiepiscopi Bracarensis, qui pro tenipore fuerit,


vel

miseratione divina fraler Latinus Ostiensis, et Velletrensis episcopus, Petrus tit. S. Marci presbyter,
et

duorum episcoporum et si propter conimissum in civitate, vcl dioecesi Bracarensi fuerit fa;

Benediclus S. Nicolai in Carcere-Tulliano diacopraedicti,


et

nuscardinales

ad majorem praemissorum

de consilio et assensu saltem unius episcopi de regno praedicto procedat.


cieiida,

omnium

lirmitatem

certitudinem

pleniorem

praesens publicum

Instrumentum sigillorum no-

strorum fecinms appensione muniri . 32. Vonvmtacon/irmat Nicolauset Lusitaniatn


abinterdicto solvit.

Cuiii bis Lusitani regis ora-

torum responsis praesulesacquiescerent, nec enim regium obscuiare Iionorem sed juri Kcclesiastico consulere affecfabant atqiie etiam memorali oiatores sponderenl, regem Dionysiuni promissa ab
,

lapsum duorum mensinm monitus jier ordinarium, vel vicariuin, aut capilulum memoratos, per alios duos menses in contumacia non emendandi, vel faciendi emendari perstiterit, loca quaelibet, ad qna3 ipsum contigcrit declinare, quamdiu inibi prffisens fuerit, simili subjaceant interdicto. Rursuni si forte post lapsum quatuor mensium prae34.

Quod

si

post

praedictorum iteruni

dictoruni similiter per ordinariiim, seu vicarium,

ipsis

summa

religione servaturum

Ponlifex con-

aut cai>itulum tertio monitus alioriim

duorum

venta inter ipsos Apostolica auctoritate corroboraAn. 1273. num. 2j,

mensiuin spatio
'

in

hujusmodi contuinacia manse-

2ti.

Lib.

1.

Eii.

lur

Ll

NICOLAI IV ANNUS
rit

2.

CHRISTl

1289.

55

obdiiratiis, co ipso

sententiam excommunica-

tempore divinorum sacramentoruiii participationc


privatis pio coinpatientes afiectu, et desideraiites in

tionis inciirrat,

i|uam ex nuiic in

eum

casuni

ieii-

mus

in

eumdem.

hoc eissalubriter

et celeriter
iii

providere

pradictas

35. Onines antem pramissasmonilioiiestam primam, iu qna soliuu ilclient arcliiupi^cojii Bra-

iuteidicti senteulias

consistorio piiblico ad boc

specialiter congregato,

ad instahtem et bnmilein
et

carensis, vel

duoium episcoporum,
iii

ut piNfmitti-

supplicationem pialatoruin

prociiratoruni eo-

tur, autuniusepiscopi, cuiii contingit


fieri

monilionem

ob coinmissum
alias, in

civilate, vcl dioecesi Braca-

runidem, ex consueta Sedis Apostolica; benignilate, de ipsorum fralrum consilio duxiinus relaxaiidas
;

rensi, requiri consilium

quentcs

et assensus; quam sequibus nou sunl consibum et


,

nniversis et singulis pnclalis, religiosis,


laicis regiii
pratfati,
(lui

clericis,

contra

diclam

assensus liujusinodi requiicnda, in scriptis

fieri

mandainus,

ct

in

eis

oflensani

exprimi, siipcr

ordinationem sive provisionem prajdecessoris ejusdeni (lUMUpe Gregorii X) tiiiiere vcuicudo, excomniunicalionis seuteuti-im

cujus emeiidatione rex ejus teiiiporis aduioneUir. Praclati vcro, ac eoruin vicarii, et catbedraliuiii

incurrerint

ut a suis
vicariis,

ordinariis vel, ipsis absentibiis, ab


vel

eorum

Ecclesiarum

vacantiuin capitula diligcntius ca-

aliqui

pranlicti
,

regni Ecclesia calliedrali va-

veant, ne ad ipsas sine rationabili et necessaria

causa procedant.
36. a Porro,
gallix' taliter
si

quod

absit, rex aliiiuis

Porlu-

seu vicario quoad spirilualia, in forma Ecclesia; auctoritate Apostolicaab eadem hujusmodi seiitentia possintabsolvi ipsistiueordicante, a vicariis
in
:

nionitus pra;dictas pcEiiasanimo con-

iiariis

ac

vicariis eos

absolvendi

et

dispensandi

tempserit pertinaci, non immerilo poterit formidare, quod non solum ad geuerale interdictuin
tolius regni prredicti, et cujusiibet alterius ttrrae suae ; sed etiam ad absolutionem vassallorum ejus
al)

cum

illis

personis Ecclesiasticis, quae sic ligatae se


divinis, irregulaiitatis

immiscendo

maculam con-

traxerunt, liberam concedeutes teiiore prajsentium

facultatem, etc. Dat. Rornaj apud S. Mariam-Majo-

observiitione jurauientortim fideiitatis et lioma-

rem,
regi

kalend. Aprilis, anno


Significavit
Poiitifex

gii, (luiiius sibi adstricti

fuerint; et ad interdiceniiatronatiis,
si

39.

Dionysio Lnsitaniae

dum
babet
facti

eidem
in dicli

regi,

ne jure

quod

regni Ecclesiis, uli possil, sudus uie-

niorata procedet, prout sibi expedire vidcliilur, et


qualitas suadebit. Per ba;c

autem

praelatis

suo in aliis casibus, qui, compositionem hnjusinodi non conliudicti regiii

procedendi ex

officio

censuras benignitate Apostolica dissoiiitas, quas ob transgressam Gregorii X Constitiitionem contraxerat; ea taiiien lege, ut exciirrente quadriiiiestri spatio, sacramento spondeiet pronussa ab oratoribusreligioseservaturum. Pneterea Minori'

tarum
rent
:

et Pra;dicatoruiii01issippouensiiim pra?fectis

gent,

iion

adimimus potestatem

sed

eis

libera,

provinciam imposuit, ut regem censiiris exsolveac

prout a jure conceditur, sit facultas. 37. Sane sicut composiliouem, confirmatio-

formam

litteraruni
fidei

praescrijisit,

qua rex

ipse datcC
in

ab oratoribus

nunquam defuturum
:

nem, ordinationem, provisiouem decrelum statutumque pncdicta quoad praefatos arliculos comprehensos in tenore prcxditto volumus inviolabiliter observari sic de consueta ejusdem Sedis beniguitate concedimus, ut si memoratus rex Dionysius, aut diclorum suorum ijuilibet successo, ,

solemnibus regni onlinum coiiventibiis promulgaturus esset, subjectis verbis coiiceptain B Nos Dionysius, Dei gralia, Porlugalli;p et
Algarbii
rex
litteras inspecturis,
ria, etc.B

notum facimus universis pnrseiitcs quod prideni iii Romaiia cuinterjectis,

Pluribusque

rum

pra;fatas interdictorum et

exconimunicationis
paratus
ita

series a nobis exposita narratiir, subjuiigit

quibus gestaerei Nos


:

sentenlias a nobis latas incurrerit, et deinde ad

cor rediens plene satisfacere


ille,

sit

quod
-it

itaque in hac nostra generali curia dictas petitionem absolutionis per eosdeni procuratores nostros, ac

qui inonitionem fecerat, vel eo extra dictum


absente, ipsius vicarius, exiude luerito
;

jurameuti pivTstationem per

memoratum
et

regnum

caiitorem, (nimiruiu Petruin Elborensem), factas,

contentus

satisfactionem hujusmodi inaestita. eo


siiit

necnon iiraemissam compositionem ac omnia


singiila, qua;

ipso interdicla

eadem
iu

relaxata

(luoilque ipse

cum

archiepiscopo

(scilicet
(eraiit
ii

BrachaColiin-

rex, sive successor a sententia excoinmunicatiouis

rensi), et

episcopis

meinoratis

per

suum confessorem

forma Ecclesi aucloriS. Mariaiii-.Majoieiu

briensis,

Silvensis et Lamecensis antistites,)

tate nostra absolvi possit, iiijuncta sibi poenitentia

Sccpefatos

per procuratores nostros acta sunt, nostro


acceptainus et
scientia,

salutaii,etc. Dat.

non. Maii,

Romae apud anno u .

nomine

in pra;missis, ralificanius,

approbamus, ex certa

taniiuam noinine

38. llis constitutis, Ponlifex

sacrorum usum

nostro acta, et praefalis confirmationi, ordinationi,


provisioni, statnto

Lusitania; restituit, et omnibus, (lui anatbeniatis

atque decrelo ejiisdem snniini


priori PraEdicatorum et giiar-

vinculis vioIat;e Iiberlalis Ecclesiasticie caiisa devincti erant, a sacerdotibus iuipetraiidiu absolutio-

Pontificis consentlentes expresse, proiiiittimus vobis rcligiosis


viris

nis potestatem coutulit.

diano
in

Miuorum fratrum Ordinuni Ulixbonensiuin,

Nicolaus etc, ad certitudinem praesentium


regni (nempe Lusitaui) tanto

hac curia nostra prffisentibus, ac corumdein

et

memoriam fulurorum.
B Incolis liicti
'

Ep. c.

Eit. ibid.

5fi

NICOLAI IV ANXUS 2.
Romnnse iiomine
so-

nuatis
fovet,

CHRISTI 1289.
quailam afTectioue
benevolis studiis,
diligere

suinnii Pontiflcis et Ecclesiac

speciali

dileximus

et

conti-

lemniter sliinilantibus,

et

promissionein nostram

quae

sinceritas

mentis
provide

recii)ientibus ex concessa vobis ad

Apostolicam plena
los

et

libera potestate
(luos

hoc per Sedem nos et suc;

non cessamus; amplo desiderio


te

cupientes, ut in cunctis sic

prudenter

et

ccssores nostros i^ranlictos,

omnes

et siiiuu-

dirigas, sic laudabiliter tuos actus et opera veluti

ad hoc specialiter obliganius, dictain coniposi-

tionem ac praedicta omnia ac singula, prout ad


nos ac successores ipsos perlinet, |>lenarie inipleturos et perpetuo iiiviolaliiliter servaturos; vobis
praesentes patentes litteras,
sigillo

priuceps Catholicus, e devota prosapia genitus modereris, ut Regi regum, per quem reguas et
regeris, jugiter occurras acceptior,
inagisiiue iu

ejus reddaris oculis gratiosus, ac in orbe terraruin


tui fama clarioribus titulis augeatur. Porro hujnsmodi oblationeni regiam per eosdem ut

plumbeo nostro regio

nominis

munitas, ejusdem Ecclesiie Romaiiae noinine juxta formain vobis a Sede Apostolica destinatam, in perpetuum testimonium conce-

peudenti

piannittitiir nuiitios

nobis factam eo uberioribus

aclionibus prosequimur gratiarum, quo ex devotionis

dentes. Dat. iu nostra generali curia . Plura alia de redintegrato iu Lusitauia jure Ecclesiastico occurrunt, quae, ne lectorem fatigemus, praBlerimus;

affectu processisse conspicitur potioris. Pla-

cet

quoque nobis pacis reformatio Super dispensationis autem


certiim inagnitudiui regi;e

supradictse.
postulatae

ne-

superiora vero quae prolixiora forte cuipiam videri poterunt, licet bievitati studeamus, ob eorum ta-

gotio,

piaesens mittere
tiplici
,

non valemus

responsum ad impediinento mulobsistente


,

men

dignitatein contrabere

non

licuit.

Antequain

quod

in hac parte ingeritur,

vero ex Hispauicis rebusnostra digrediatur oratio, qux inCastella gererentur, percenseuda.


lippitm
inter Sanctium Castellce, et PhiFrancontm reges concordia. Instauravit cuin Philippo Francorum rege pacein Sanctius

quanquam libenter cum Deo possumus,


bita

afTectibus

regiis
:

quantuin

aniuiaimis

sed tandem ha-

40. Inita

nostrae in hoc intentionis

super hoc certitudine pleniori disponimus propositum tibi, cum


videbitur
,

expedire

plenius

aperire.

Rogainus

Castellai

et

Legionis

rex,

cum

aute diuturnuin

belluin

cuin ipso atque Alfonso ipsius patre ob Ferdinandi filios sceptri successione exclusos gestum esset. Quam rein Sanctio mox Niculao sigiiificante, deprecauteque ut qiiam tertio consangui-

regiam et hortamur altente, quatenus moleste non feras, si petitionem regiam, suiier hujusmodi nobis dispensatione porrectam, ad exauditionis gratiam iu praesentiarum non
igitur serenitatem

duximus admittendam
prEBiiilecto,

licet

tibi,

utpote

filio
iis,

nitatis

gradu conjunctam duxerat


est

uxorem

sibi

Apostolici

favoris

suflragiuin in

retinere Iiceret,sauctissinius Pontifex de conciii;ita


Iiace

quae

te

continuere diguosciintiir, iiiipendere auctore

gratulatus
certi

ad

petita

vero

respoudit

'

se

nonduin

aliquid in ea re statuere posse


in Christo
filio

Charissimo

Sauctio regi Ca-

stella;
B filios

ac Legionis illustri.

Venientes ad Apostolicam

Sedem

dilectos

Doniino intendamus. Dat. Romae apud S. MariamMajotem II non. Novembris, anno ii . Permiserat ' porro antea Pontifex idem, ut Salamantinus episcopus eos Ecclesia; conciliaret, qui bello civili flagrante dum tenebat ob ejectum

archidiaconum
fratres

ile

Salnes in Ecclesia

Comli-

postellana, et

Gundisalvum ac
celsitudinis

iVicoIauin

Ordinis
beiiter

Minorum
vidimus,
et

regiae

nuntios

rcgno Alfonsum Sanctii patrem interdictuui, res sacras peragendo anathemate erant devincli. ^i. Episcoporumi7i Galliaet Geimanialibertntem tnetnr Nicolaus.

affectuose recepimus

iutuitu

Jain ad

res Gallicas ora-

destinantis, eis

benignam audientiam
industriain, te

tribueiites.

Per

quorum solertem

noslris

et

monitum*etiamaNicolao PhilippumFrancorumregem,
tionein convertainus, ubi priinum occurrit,
ut

Apostolicae

Sedis obsequiis

nunquam
et te

devotionis

improbam

legein rescinderet,

quacautum
:

erat,

et revereutiae filius

proinptuin otfereus

paratuin

ne episcopi procuratorum opera, sed prasentes iu


regia Gallica judicio disceptarent

ac etiam expresse notificans,


rissimo in Christo
tilio

|iridem

cum
,

cbanobis

uude

et

divinus
sa-

uostro Philippo rege Franfcedera

cultus obsolescebat in Ecclesiis, et


luti

animarum

corum

illustri

pacis

reformasse

detrahebatur.
a

instanter et humiliter supplicasti, ut

tecum

su|ier

Cliarissimo

in Christo filio

Philippo regi

matrimonio per

te

dudum

cuin

quadam

nobili

muliere tibi tertio consanguinitatis giadu conjuncta contracto, ut in eo remauere licite valeas,
dispeiisare de solita; beuignitatis cleinenlia digiia-

Francorum illustri. Nuper ad nostrum


in curia ipsa (regia
viris

pervenit auditum, quod uimirum) quamvis, ut dicitur, decorata prudentibus, non absque juris inut patriae verbis
in ea nulli
,

reniur praefato rege pernuntios propriosad


destinatos

Sedem
lili

juria statutum seu consuetuni,

eanidem
te

dispensatioiiis liujusmodi gra-

utamur,
tunilibet

fore dignoscilur,
iiraedicti

quod

prala-

tiam pro

cuni iiistautia postulante. Saue,

toruin regni

per procuraloreiu

quan-

charissiine, tuaiii

nolumus

latere notitiani,

quod

ab olim ante nostiae pruinotionis exordium personam regiain, suique houoris felicia incrementa
Lib.

constitutum, agere liceat vel aclionem etiani modicam quoinodolibet intentare; quainobrem iidem prajlali, prout fide diguis apelegitime
Ep. cccxxviii.

'

I.

Ep. Dcxi.

'

Lib.

i.

Lib. u. Ep. cxsvii.

NICOLAI rV AXNUS 2.
ritiir aiTatibus, el altenta tacti
rit, miilti|)liciler

CHRISTI 1280.
jussit.

57
scelere obfirmali essenl,

consideratio sugge-

dere

Ne

vcro,

si iii

pnrgravantiir, eo qiiod pro cauiii

sis

Ecclesiaruui suaruin ct suis


;

curia pro tem-

impune, Trevirensi archiepiscopo provinciam imposuil', ul analhemate bonorumque mulferreiit

pore motis eadeiii

necnon

coniiieliiintur

anno

cta intentatis ad

laxaiidumqne vinculis archiepi-

quolibet oausis ipsis durantibus per loiigi temiioris

scopum

illos

compelleret.

spatium inorain in illa coutrabere iiersonalem, et ab Ecclesiis abesse per consequeiis memoratis,

oVenerabili fiatri archiepiscopo Trevirensi.

Nefanda; pr;esum|itionis excessus, in persovenerabilis fralris noslri Sifridi Colcniensis

non absque
cura

illaruin

detriiiiento

iieriiiaximo,

et

iiain

gravi etiain periculo animaruiii,


et sollicitudo
,
:

quarum
,

ist eis

archiepiscopi,

magni ulique ac honorabilisEccIesiae


filios,

taedia grandia

et

commissa utJaboresplurimos, expensas innumeias qux occasubire

Dei menibri, per impietatis


no.':,

iniquilatisaluin,

Joanneni duceiii Brabaiitiic

llenricum de

sione bujusiuudi

coguntur, sera

silenlii

concludamus.
Ai.

Adulphum de Monte coiiiites, Ecclesiae Coloniensis vassallos, et eorum in hac parte comJuliaco, et
plices et fautores temeritate

Cum
,

itaque

hujusmodi

utpote juri

statulum seu consuetuiii contrarium dissonum


,

dainnabili perpetra-

tns

prout ipsius Ecclesiie validus clamor insi-

aequitati, et, ut dicitur,

ab observantiis

et

consue-

nuat, et querulis famae divulgantis atfatibus aperitur


lil,
;

tudinibus subdilorum tuorum jurisdiclionem exer-

nuper Apostolica; Sedis

audilum peicuinlima, quasi diri

non debeat ali(iuatenus tolerarl praeserlim cum Deo displiceat, et claris titulis deroget regiaj dignitatis excellentiam tuam
centium alienum
; ,

a te

turbavit

mentem,

et ejus

doloris

aculeus
et

quod dux
tenti

sauciavit. Audivimus etenim , comes supradicti pro|)riis non conet

rogamus et hortainur attente, ac pro tui bonoris augumeuto requirimus ex alTectu , quatenus ob
divinam
patiens,
et Apostolicae Sedis

limitibus,
,

temerariis

ausilius

data

li-

centia

scelestisque
fidelitatis

reverentiam prslatis,

contra

operibus reiaxatis habenis del'itum, quo eidem teuenlur

Ecclesiis et

animabus eisdeiu regia pietate comstatutuin seu consuelum ipsum cum ex


;

jurationem,
et

eo, proul asseritur,

profectibus regiis nil accrepraedictis

temere venientes, conspirationem, comet confcederationem cum civibus Coloniensibus, adversus prtEdictos archiepiscopum,
Ecclesia?,

scat, et praelatis Ecclesiisque

multiplici-

Ecclesiam nequiter inierunt

et

tandem

prae-

ter sit

damnosum

sublato difficultatis obstaculo

conceptam uequitiam
Ecclesioe

revocare, vel saltem temperare procures, uUerius

producentes in partum , snaeque claustra malitia} reserantes, terram ipsius

minime resumendum de
;

benignitate regia per-

cum armatorum

multitudine copiosa

mittendo, ut iidem praelati, quos una


ruin Ecclesiis

cum

ipso-

hostiliter invaserunt.

tibi propensius commendanius, per eorum procuratores idoneos in suis et Ecclesiarum suarum causis seu litibus prout de jure fuerit, admittantur. Dat. Romae apud S. MariamMajorem idus Aprilis, anno n .
,
,

Cuinque castrum Worinc prope civilatem Coloniensem constitutum, et ad eaindem, ut dicitur, Ecclesiam pertinens, ubi tuuc idem archiepiscopus morabatur, arctius obsedisscnt possessiones, et bona ipsius Ecclesiaj in circumadjacentibus consistentia partibus multimo;

43. InGermaniaCoIoniensis Ecclesiaanonnulmagnatibus qui fa-dera inter se percusserant, nimirum duce Brabantiae, Henricoe JuIiacoetAdoIpho e Monte comitibus, gravissinie ojipressa ingemuit. Siffridusque archiepiscopus ab iis captus superiori anno, atque in vincula non sine suoruin
lis
,

dis

quasi grassantibus, ac efferatis animis dissi-

ejusdem Ecclesiaj ibidem inventos ignis incendio concremando uiemoratus archieiiiscopiis tantis non indigne compantes, redditus, et iiroventus
;

molus
iu

strage conjectus,
driae comite, a

cum

is

coiijunctus cuin Guel-

iiijuriis, tantisettam gravibus damnis, quae conspectu ejus sibi ac eideni inferebanlur Ecclesia? non iinmerilo provocatus ac intendeiis,
;

quo Joannes Brabantia; dux Liinburgensem comitatum repetebat suae defensurus Ecclesiae jura apud Warone deletus es<et, de Anno inquit, Domini quo prailio Hocsemius' MCCLSxxviii, die sabbati, nonas Junii, in die Bonifacii, belluinapud castrum de Waronc famosum committituretinsigne, ctc agit de his fusius, belli(|ue
,
:

prout spectabat ad eum, pravis illorum conatibus obviare, congregata non modica ipsius Ecclesia;
copia vassalIorum,qui sibi sujier hoc favorabiliter
assislebant,

coutra ducem, comites, et alios sucomites, et


alii prfclibati,

pradictos exivit prout poterat, resistendo.


44.

Demuin dux,

suo ad

causas et seriem enarrat. At Pontifex dignitatisEcclesiasticae

directo proiiosito, et inanibus extensis ad scelera in eumdem archiepiscopum, et

malum

tuendae sollicitus,

cum

necduin hoc

gentem

ipsiiis

impieiirueiiles, ac
sffivientes

iii

gentem ipsam

anno laxatus vinculisSiffridus esset, Henricum - Juliacensem, ducem Brabantis^ aliosque foederatos,
archiepiscopum custodiaemitterelibertaliqne red Hocsem. 1. i. c. 16. la Joanne Gaidonis Stero Althamensis ia Anna!. Ebehard. in Annal. Jo. Villan. 1. vn. c. 132. S. Antou. iii. p. tit. XX. c. 6. g 7. Meyerus ia Annal. Fland. 1. s. Matth. Vossii

furentibus gladiis

illum, ; venerabileni utique Christi miuistrum, et pontificalis dignitatis titulis


sitiini iiijuriis,

inimaniter

revereiidum, gravibiis laces-

saturalum probris, et atllictionibus conlumeliosis aflectum capere ausu sacrilego prae-

Kam\.

Hollau. Zelandiique

1.

iv.

Lib.

ii.

Ep. cccLxxiii.

'

Ep. cccLXXi. Eit. in Foruiul. Mar. Ebuli


'6'J'il.

.Ms.

Vatic. p.ig. 343.

' Reg. post

eamd. Ep.

uum.

Ann.

ToMUS NXlll.

R.uN. IV.

58

XICOLAI IV ANNUS

2.

riiit

CHRISTI I^SH
miiiinim l(t^ialoriim

j^umpsernnt, eiim carcerr.lihns vincnlis tcnnTitato


(iannmliili niaiici|)nnli's, (luein ailhnc ileiinere (ii-

principum perlinacia
'

sc(iiiciitienimiterumannoTreviri'nsi,elMaguntino
archicpiscopis alque episcopo Metensi data

cnnliir laiiter niancipatiiin

iiihiioniiiius
iii

pra^iii-

fuere

ctam Coloniensem Ecciesiain


bonis
ipsiiis

pnssessioniluis, et

impcria
rcgis

iit

censuras acerhiores distringercnt in

mnilipiiciter ia'ilere, perturbare, et


iii

Coioniensis archicpiscopi delentorcs, Roiliiiphiiinc

graniiem divinai Majestatis oiTensam, ApostoiicmSedis contemptuin

oppriinere non desiiientes,

Romaiioriim impiorata
iii

iniiuit,

' arma a Clamat, auribus noslris venerahilis Coioniensis


:

non modicnm. piurimornm scamlaiiim, et f;rave animarnm tideiium, (piarnni eidem archiepiscopo
cnracommissadignoscitur, detrimentnm. Et qnanquam per nonnnilos pra^iatos, et alias Ecciesiaslicas sa^cnlaresque personas, (|ui eisdem arcliiepiscopo
riis
et

Ecclesia.clamat etvocem doioris iiigeminat,


slilula
ris .

vocem

iamentalioiiis incuicat, utpote pastoris proprii de-

regimine, sui(|ue nudata pra?sidio defenso:

Et infra

aCuni itaqne hiijusmodi ncgotiiim

cordi potissime

Ecclesia3 super tantis (Travaininiiius, injujiio

liaheamus, diclique archiepiscopi Iira^sumptuosa detentio valde displiceat votis nostris,

et jacturis

compatiuntur

atlVctu,
sit

peiies

celsitiidinem regiam

rogamlam
j^ro

attente diixi-

ducem, comites

et alios

sa^pedictos

liacteiiiis

miis et liorlandam, quatcnus


stolica; Sedis ac

divina, et

Ajw-

multipiiciter iaboralum, ut ipsi proprige saiuli et

lama3 saiuliriter providenles,

enmdem

arciiiepi-

et coniites prajlibatos, pront utiliiis expedire putaveris.

noslra reverentia penes

ducem

scopum

]irislinae

restituerent liherlati, ah

ipsius

diligenter insistas, ut ipsi siue

saiiili et

fauiae

Ecciesia3tiirhatioiiibus,i;ravaminilnis et oiipressio-

salnbriter consuientes, pra;fatum arciiiepiscopum


et alios

nibus abslinendo; hujusmodi tainen iabores steriles et inutiies ahierunt et quod pia qua^sivit in:

secum
,

caiitos

cum

pra^dictis

bonis ahialis

eisdem

siihiato

cujuslihet
;

difliciillalis

ohjcctu

stantia, obtineri neijuivit,

detentorum ipsorum

prislin;e resliluant lihertati

sic te in iis ])roin|)te

detestanda duritia ohsistente.


45.

ac efficaciter iiabiturus, ut exinde apud Deiim,qui


cniiiiilo

Cum

itaque

tam horrendse tamque su-

perha; temeritatis audaciam, et cxccrahilcm ac nefa-

nullum bonum irremuneratum j raeterit, crescas merilorum, tu;e fania? pncconium aiigeatur in popuio, et Aiiostoiicae Scdis favorem et gra])ossis uberius promereri b.
46.

riam detentionis injuriam arciiiepiscopi memorati nolimus, sicuti nec debemus, urgente nos conscientia, aeiiuanimiter sustinere, (juin

tiam

ad exeren-

duin contra tanti facinoris patratores nltionisxVpostoliciE

gladium (maximecum pubiiciim


et

et

mani-

festuni existat, ilios


sisse)
tati

iiujusmodi fiagitiuin coiiimidecet procedamiis


;

prout expcdit

fralerni-

tuajper Apostoiicascripta in virtute obedientiae

niandamns, quatenus linjiismodi negotiuin, cordi meo potissime insidens, sub promptiludine devotionis assumens praetactos
dislricte pra^cipiendo
,

imperiaHa poscenfem C;eterum Rodiil|dius hoctemporeurgebatsusceptum tractalum ut imperialia ornamenta Pontilicis manu acciperet, atque nuntiorum opera sigiiilicavit, vel appetente hyeme, vel eestate proxima in Ilaiiam, si Pontilex asseiilirctur, venturum. Ciii Nicolaiis internuntium miltendum cciisuit * iit qua3 faclo opiis erant,adornaret. De quosuhjectaiiitterae exaralae *.
iiisigjiia

RodulpJmm

litteris

Bomam

invitat Nicolaus.

comiles,

eumdem
datam

arciiiepiscopum, ut dicitur, deex


;

Charissimo in Christo Ulio Rodiilpho regi

tinenles, ex parte nostra per te, vel per aiium, seu


alios juxta
tibi

aito
eis

prudentiam

dili-

genter moneas et indncas

nihiiominiis sub

Roinanorum iilustri. B Nuper ad nostram praescnliam accedentes diiectos hiios fratrem Rruchardum magistrum
hosiiitaiis
S.

excoiiimiinicationis, et privalionis feiulorum quo-

Manae Tiicutonicornm, Jerosoiymi-

rumiihet, (\ux ab eadem Coloniensi, et


pcenis,

aiiis

qui-

tan. et magislriim llenricum ])rotonolariuni


regiae celsitndinis

tuum
et af-

busvis Ecciesiis et nionasteriis tenere noscunlur,

nunUos
eos,

iilienter

vidimus,
;

qnas eo ipso pi\Tfatos comites incurrere


si

fcctuose recepimus

intuitu

destinantis

et

qua;

voiiimus,

tuis,

imo polius

Apostoiicis monilis

coram nobis

])cr

qnos de

sollicitiulinis sUidio

super

lioc

slrictins

non curaverint eflicaciter obedire ; diinjungendo, ut infra quindecim dies post


ab
eis

commendamus,
inlcllectu.

ex

]iarte

regia fuer? ijrojiosita, be,

nigno aiiditu percepimus


ciinus,

])ienoque

collegimus

nionitioneni hujnsmodi pra}ilictuiiiarchie|iiscopuni


et aiios secuin captos, et detentos

cum

bonis

Ex (] lorum revelante ])ropositioiie didiquod ])rocessibus regiis, cjus a quo gressus


diriguntur favente clenientia, a'slate

ablatis eisdem, sul)lato cujuslibet ditficultatis objcctii, pristiii;p restitiiaiit libcrtati


:

hominum

et

nihilominus
et injuiiis

eideni Cnloniensi Ecciesiir de


eis in

damnis

ab

proxima secutura, sive circii hyeniis futura! pnnci])iuui, si ad hoc Sedis Apostolic;e beneplacitum
accedat, intendis stabilitcr ad partes Italiae te coii(.tiaileiiia iiiiperii de nostiis manihns, actore Domino, suscepturiis. Porro, hli cliarissime, Romana mater Eccicsia sibi non absque uberi dele-

hac parle irrogatis eidem, ])lenariam


iiost|)onaiit
.
,

satis-

'faclionem

impendere non Reate, non. Augusti, anno u

ctc.

Dat.

ferre,

Gravibiis etiam que-

relis pienas ad Rodulphum Romanorum regem ', abjue ad nonnuilos alios litleras - scri|isit, ut i|)sos ad ferendam o])em archieiiiscopo excitarel. Obdu-

1 Lib.

11.

Ep. BCCCLvin

el

dcclix. et
.\i.

I.

iii.

Ep. ccLxxvi.
Ead. Ep.
.\.

'

Ep. cccLXXu.

'
'

Lib.

II.

po^l lip. DCCCLix. et I'oriu. Mar. tbuli Ms. Vat. pag. 345.

Reg. post

caiiid.

Kp.

......

nuui, :i23j.

'

Lib.

11.

Ep. cur. X et

'

NICOLAI IV ANNUS 2.
clalione coniinemorat, ac ingonti jiicunditate recenset, (iiioderpiipsani alonjris retro temporibus,

cem

CHRISTI
praefecere,

1289.
plebs

59
vero Henricuiu Uuartuin
excivit, (|iiein venieiilem

AVratisIavieiisem

ducem

priusquam

lionoris re^i

culnien asciiideres
el

et

ciim exercilu cives in Cracoviain induxere. Dtdcslaus vt=ro se

etiam postea sincera; devotionis fervorem,


renlia; filialis affectum,

reve-

non ad principatum, sed ad bellum


nobilium precibus, qni

quos tanquam Deo devoius

evocatum
iiliiiii

intuitus, rejectis

princeps, et ad opera pietatis expositus laudabiiiproler continuare non desinis, gerei'e sluduisti
:

principatui reslituere

armorum

vi niedita-

bantiir, iu

Masdviam

se recepil, atq.ie ita iiobiles,

pler

quod anxia noscitur, reddilurque semper

soUicita, ut

niissis oratoribus, certis

legibus Uenricuin

ducem

per sua? cooperationis eflectum


status felicibus
tivis
qiia?,

ina.i;n:fic''nti;B tua;

salutaruiit.

luiciatur eventibus, et vo-

Traducenda nobisjamesthistoriaad iinnnujlas


PontiUcias leges hocannoaNicolaoedilas. Revocavit ' in primis Constitutionem aCrcgorio X iii Con-

successibus foveatur,

cum

Ecclcsia

eadem,

ptis aflectibus

(juantum cuni Deo posse se existimat, |)romannuit votis tuis, proprium reputet

exaltationis regiae

47.

incrementum. Nos autim super iis cum fratribus notandein consideratis

stris contuliiiuis diliyeiiter, et

Lugdunensi de electioiie Rnmaui Ponlificis quoad omnium iilius capitum observationem, ac litteras a Joanne XXI, eoargiimenlo Viterbii pridic kalend. Octobris primo Pontitic.itus aniio exaratas
cilio

attentius, perpensaquedeliberatione discussis, qute in tanti

confirmavit
det. Sanxit
oiieris

sed (|uauto pubiicai rei detrimento,

prosecutione negotii

reqniruntur, qriia

diutiirnum a Nicolai morteinterpontiliciuni osten'

prajfixus de tuo ad

coronam adventu terminnssute

etiam, ut

cum

cardinales Poiitificii

pervenientibus impedimentisetlectum non liabuit,

partem

in se siisciperent, Ecclesiae proven-

honori reyio credinms expedire, ut ad

nostrum

tibus potireutur, adeo ul proventus, quos in Di|iloinate desigiiat, in

nuntium mitteremus, per quem


tudine liabita
nuntii contra
[ileniori,

et

tuae nobis in-

duas partes distrilmereutnr

tentionis piocessus pateret apertius, et nos, certi-

quarum

altera ad Poiitificium a^rarium spectaret,

iiossemus celsitudini regiae

altera iiiler cardinales divideretur.

nielius et comiietentius respoudere.

Nam

alii tui

49. Comtilutio Pontificia in

uostrum

eis

impensum consilium,

lium condita.
rei
a

Nicolaus,

etc.

graliam cardinaAd perpetuam

dum eramus
tes igitur

in minori offlcio constituti, se ad

memoriam.
Cffilestisaltitudo polentiae,cIementiprovidenvoliiit

brevitatem termini iiimium arctaverunt. Geren-

de venerabili tratre nostro Benevenuto

tia

cunctadisponeiis,
R.
E.

cum suinmo

Pontifice

ei)iscopo

Eugubino
et

provido
meritis

pnBsentium, viro utique discreto, ac nobis et eisdem fratribus


latore

considere S.

cardinales, ut ipsi

tanquam
de-

membra ejusdem

Ecclesiae capitis,

ipsi capiti

suse multiplicis probitatis accepto, fidu-

servirent, et submissis

humeris ad regendum uni-

ciam in Domino plemorem, ipsum ad te jiropter hoc specialiter destinamus excellentiam regiain
;

vertalis Eccle^iffi firiiianientuiii,o[)erosa sedulitate

cuiu ipso Pontifice laborarent; et tam ipsiu Ecclesife,

rogantes attentius et hortantes, quatenus pro nostra et Apostolicae Sedis reverentia pra;fatuin epi-

delessis
suiit,

quam cum

totius oibis

incumbentia onera
partireiitur.

inlli

eo

soUicituiliuibus

scopum benigne

recipiens et honeste pertractans,

sollicite audias, et intelligas diligenter, qua;

super

quos dilexit Dominus, et velut praecipnas et sublimLS Ecclesia3 pr.cdictaecolnnrnas prserogativa


subliniavit honoris. IJuruiu coelus in oibe
ficus,

hoc ex parte nostra magnificentiae


explicanda. Uat.
id. Apriiis,

regia; duxerit

maguideco-

Romae apud
ii

anno

Mariam-Majorem Rodulphi jiorro majorem


S.

omnes

et singulos, quibuslibet

titulis

ratos, excellil.

Horuni altitudo

consilii, et expertae

natu lilium Ailiertum duceiu Austrix' Iiujusinodi privilegio aflecitNicoIaus ', ut uullus sine A()Ostohco imperio ipsuin, uxorem ac Ulios perceliere
anatheniate posset
ac de
:

circumspectionis
jora

iiidiistria circa

dirigeuda quicli-

hel el ageuda salubriter aUerre universaliter

ma-

conimoda dignoscuntur. Ac ideo reputantes


ipsi

Sine speciali,

iiiquit,

Sedis

iiicougruum, ut
gnitate
,

cardiiiales

taiita lUiediti di-

Apostolicae mandato, facieute ])Ienain et expressam

laulisque sollicitudinibus ac laboribus

verbo ad verbum de indulto hujusmodi mentionem, jiraisentibus post quinqueniiium miuime valituris . 48. Benriciis ad ducatum Cracovice eveclus. In Polonia * Lescko Niger Cracoviensis, Sandomi-

aggravati, qui

ad ferendiim nobiscum laiitorum sarciuam onerum, nobis iiicuiiibeiitium ex Aposlolicie

officio

ser^itutis,

dies

laboriosos aguiit,

noctesque perducuut insomues, reddautur ejusdein RoiiiaiKC


adversis;
Ecclesiifi

proveuluum
quoque
iu

et

reddi-

riensis

et

Siradieiisis diix, superioiibus cladibus,

tuuiii, ac pro^peiitatis expertes, ciii coiiimuiiicanl

rore, parlim

multisque adversis casibus exceptus, partiiu iiicemorbo emarcuit. Quo defunclo, inler
exorta

iu

conspicientes
insulis,

iioiiiiuUis

regnis,

proviuciis,

lacuhus,

civitatibus,

uobiles ae plebeiii pro eligeudo priiicipe discordia

terris, el locis Ecclesia; meiiiorata' ubilibet constitiitis

Paulus euiin episcopusCracoviciisis, ac proceres couveutu habilo Roleslaum Masoviae duest.

jura et jiirisdictiones

ijisius Ecclesiai

mullai

hacleiius iiegligeuliaj patuisse, et alias ninllis exposita iuisse dispendiis per occultalores el occu-

Lib.
1.

II.

Ep. DccxLiv.

Lon^'.

in Hist.

PoL L

vii.

Ciiron.
'

X.

Lib. 11. Ep. cur.

i.

Ep. cur. XLVU.

60
Ijatores

NICOLAI IV ANNUS
mulUplices,
(lui

2.

CHRISTI 1289.

ad ea

manus

illicitas ex-

Ego

Mattliaeus S.

Maris
S.

in Porticu

(liaconus

tenderunt;

dignum duximus,

ut pra;dictos Ro-

card. subscripsi.

manaj

Ecclesiai universos

fructiis,

redditus, et

Ego Renedictus

Nicolai in Carcere Tul-

proventus, (|UOS in

Sicilia; et Anglia^, aliisque ([ui-

liano diaconuscard. subscripsi.

buslibet regnis, Sardiiu'a, Corsica, aliisqueiusulis

Ego

I*etrus S. Eustachii diac. cardin.

sub-

necnon
niolaj,

in

marchia Anconitana, proviucia Rouia-

scripsi.
Datum Reate per manum magistri Joannis decani Rajocensis S. R. E. vicecancellarii XV kal. Aug., Indictione secunda, Incarnationis Dominicai

ducatu Spoletano, terra Aruulforuni, patriR. Fetri in Tuscia, Campania, etMaritima, Sabiuia, Massa Trabaria, Carfagnana, comitatu

monio

Venesini,
locis,

civitate

Reneventana, ac

aliis terris et

anno mcclxxxix,

Pontificatiis vero

domini Nicolai

et

censibns

prwdictorum eadem

Ecclesia

papa; IV, au. ii.

Meininit
',

obtinere dignoscitur, cardinales ipsi modo partifirniam babentes fiduciam, cipent infrascripto
:

Henricus Spondanus
in

hujus Constitutionis meritoque observat ipsani

desueludinem

abiisse, gravissimas scilicet

ob

quod de
tiani, et

cretero j^er

eorum

sollicitudinem, diligen,

causas,

cum

aliunde Pontificum

pia liberalitas

considerationcm exiiertam

favorisque

cardiuales ad

sustineudam dignitatem congruis


iti

praesidium in eisdem locis, et terris fldelium crescet devotio, justitia plenius reddetur, et fequitas
diligentiori custodia habila servabuntur; occupata,

vectigalibus inslruere soleat.


51.

Academiam

statum debitum reducentur, et restaurabantur etiam dissipata; ita quod hujusmodi participatio magni honoris et utiiitalis pariet inet alienata in

hic non ducimus hoc anno Nicolaum apud Montem-Pessulauum Academiain, (iiunc liac-

Nicolaus.

Praetermittendum
scientiae

Morite-Pessulano instituit

erexisse Apostolica auctoritate

tenus

maxima
Nicolaus

laude et gloria effloruit;


^
:

crementum.
50.

de qua instituenda hoc Diploma datum est


etc.

Quare de communi fratrum nostrorum


iirKsenti sanclione statuimus,

consilio et assensu
et

Dilectis filiis

doctoribus et scbolaribus uni,

decernimus de plenitudine Apostolicsepotestatis, ut de universis fructibus, reddilibus, proventibus, mulctis, condemnationibus, et censibus supradictis fiat divisio in duas partes, quarum una papali camerfe semper cedat, reliqua vero inter cardinaquodque parlem les eosdem ffiquabter dividatur prsedictorum fructuum, reddituum, hujusmodi
;

Magalonensis apud Montem-Pessulanum dioecesis commorantibus, tam praesentibus quam


versis

futuris.

Cum
et

locus Montis-Pessulani celebris pluri-

mum
nos
tur,

famosus, aptus valde pro studio, conside,

ratis diligeuter ejus condilioaibus


utilitati publicae

dignoscatur;
expedire cre-

quamplurimum

mulclarum condemnatiouum et collegium eorumdeni percipiat jure suo. censuum Ut autem prajdicta successivis temporibus saluproventuum
, ,

dentes, ut in loco ipso cultores sapientia? inseran-

fructum desideratum, largiente scientiarum Domino, in tempore producturi, auctorilate praesentium indulgemus, ut in dicto loco
sit

brius et utilius valeaut effectui mancipari, sancimus ut inslitulio et deslitutio rectorum, qui praj-

deinceps
et

sludium generale,
licita

in

quo magistri doceant,


et

eruut locis et terris praidictis, et quorumcumque etiam aliorum fructuum dictorum, reddituum et

scholares libere studeant,


facultate;
et
si

audiant in

quavis

qui processu temporis in


liceiitius

proventuum

mulctarum, condemnationum
fiat

et

eodem
sibi

studio fuerint, qui scientia; bravio assecuto,

censuum collectorum

de consilio cardinalium

docendi licentiam, ut adios

erudire

prsedictorum. NuIIi ergo, ele.

valeant petieriut impertiri, sancimus,

ut in jure

Ego Nicolaus Calholica; Ecclesise episcopus. Ego Gerardns Sabinensis episcopus subEgo JoannesTnsculanus episc. subsc. Ego fr. Malthanis lit. S. Laurentii in Da-

cauonico et civili iiecnon et in medicina, etartibus examinari possint ibidem, et in eisdem facultati-

scripsi.
a

bus duntaxat
vendi

titulo magisterii decorari

slatuentes

ut quoties aliqui ad niagisterium fuerint


,

promolocl

|)ra;sententur

episcopo

Magalonensi
ei,

maso presbyler card. subscripsi. Ego Petrus tit. S. Marci presb. card. subsc. Ego Jacobus S. MariiE in Via-Lata diac. card.
subscripsi.

di<]ecesano, qui fuerit pro

tempore, vel
in

quem
:

ad hoc idem episcopus duxerit de|)utandum


magistris
facultatis illius,

qui
fa-

qua exaininatio

Ego Neapoleo
Ego
fr.

S. Adriani diac. cardin.

sub-

cienda fnerit, de universitate vestra iu eodem studio praesentibus convocalis, eos gralis, et difficultate

scripsi.

(iuacum([ue sublata de scientia,


legeiuli,
et
aliis,

facundia,

Lalinus Ostiensis

et Velletrensis epi-

modo

quae in promovendis ad

scop. subscripsi.

doctoratus officium requiruntur, examinare stuel S. Rufina) epiel illos, quos idoneos repererint, magistrorum eoriimdem consilio, quod consilium in ipsorum consulentium dis|)en-

Ego Rernardus Portuensis Ego Rerardus


Ego
fr.

deant diligeuter;
petito SLcrete

scop. ?ubscri|)si.
a

Peiiestrinus

episcopus sub-

scripsi.

Hugo

tit.

S.

Sabinai presbyter card.


.
.

'

Siioud.

iii

Anaal. lom.

i. aii.

subscripsi.

Rom.

Pont. canl. Aragou.

1232. num. 4. ex Collect. Consisl.


ii.

'

Lib.

Ep. dlxiv.

NICOLAI IV ANXUS 2.
diiiin, vcl

varc,

CHRISTI 1289.

G1
jurenl pra;cise ac
pra^ter-

jacturam revelari

sul) divin.i'

nuomodo-

pra.'fuerint in fiituriim in Italia,

libet

malcclictionis
;

inlerminatione dislrictissime
alios

sine tenore aliquo attendere inviolabiliter, et seretc. , quiie ciiin in Uullario extent
,

prohibeiiius

approiieiil et admiltanl, eisquc peli-

tam liccntiam
odio, vel favore.
52.
sia,
B

larf^iantur,
,

penitus repellendo

postpositis

minus idoncos omnino gralia

iniltenda' a nobis vis;e sunt.

54. Obtinuit etiam a Venetis

',

nt ex populi

Cajleruin ne,vacanlc Magalonensi Eccle-

scnatusque consilio (leceriicrctur, imlilicam opem fidei censorihus ad idectendos lia;reticos in ejus
reipiiblica? dilione
a

conlingat promoveri volentes ad magislratum (magisterium) impediri; voluinus ut cum in ipsa


Ecclesia trcs esse arcliidiaconos asscrantur,
arclii-

suppedilatum
nobili

iri.

Uilectis

filiis

viro duci, consilio, et

communi Venclorum.

filios

diacono majori praBsenti, vel co in reinotis agcnte,


vel forsitaii
ditis

pricpedito,

seciindo, vel
lertio,

illis

pra^pe-

nobilcs viios

Accedentes ad Apostolicam Sedem dilcctos Marcum dictum Bemho, ct Nicosolita

aut absentibus,
vacationis

promoveiuli linjus:

laiim Quiriiii nuntios et syndicos, seu procuratores


vestros

modi

tempore prajscntentur

(jui

eos

benignitate reccpimus,

ct

tam qune

examiiient et examinalos
bent, secunduni
Illi

approbent, vel reproexaininati et appro-

coram nobis ex

parlc vestra proponere voluerunt,

modum

in episcopo praitaxatuin.

quam

(|Uffi

continebantur in procuraloriis seu in


syiulicatii confectis at-

autem qui

in loco prajfato

Instrumentis super corum


praifati syiiiiici, juxla sua;

bati fueriiit,

ac docendi licentiam obtinuerint, ut

tenle aiidivimiis, et intellcximus diligenter. Porro

est

dictum, ex tunc alisque examinatione, vel apfacultatem

coinmissionis tenorem

probatione alia regendi et docendi ubique ple-

in negotio procedentes, pro vobis et noiniiie ves-

nam et liberam habeant quam valeant prohiberi.


gistri legere in

nec a quoprffilatis

Sane, ut rite in

examinationibus procedatur, prcxcipimus, ut ma-

eodem

studio cupientes,

incipiant,
ipsi vocati

pra;stent

publice

antequam juramentum quod


,

ad examinationes easdem vcnient, nisi

fuerint legitime impediti, ac gratis sine difficultate,

odio et favore poslposilis, dabuut examinatori fidele


consiiium, qui de examinatis vel ut digiii approbari debeant, aut ut indigni merito reprobari. Qiii

vero hujusmodi juramentuin prajstare noluerint,

quod inquisitoribus praipsorum officium efficaciter excquendum tu, fili dux, absque ulla requisitione consiiii opportunum auxilium, cum ab eis requisitus extiteris exhibebis quodque depones pecuniam iienes aliquem in Venetiis, a vobis communiter inquisitorum ipsorum noinine deputatum ita quod quandocumque inquisitores praefali pro cjusdem exccutione offlcii pecunia iiuiigebunt, alibi pecuniam quaerere non cogantur, piout in Instrumentopublicosnper hujusmodi promissione
tro firiniter promiserimf
vitatis

ha^relicae

ad

nec ad legendum, nec ad examinaliones easdem, nec etiam ad aliqua unlversitatis vestrge commoda, vel beneficia ullatenus admittantur. Nulii crgo etc.
Dat.

confeclo plenius et seriosius conlinetur. Nos

autem
sit

devotionem
vobis
cordi

in

hac parte vestram,

et

quantum

Mariam-Majorem VII kal. NoHkc ad augenda inter fideles scientiarum lumina constituta jam quo studio
S.

Roma; apud

vembris, anno
erroruin

ii

ncgotium fidei, et experiri volentes, universitatem vestram rogamus, monemus, ct hortamur atlonte per Apostolica vobis scripta mandantes, quatenus pro divina et Apostolicx Sedisac
nostrareverentia, [iromissionem eamdein nomine, ut pnemittitur, vestro factain sic devote, sollicite,

disseminatores

sit

insectatus

Nicolaus
et pietati

prosequamur.
53. Bceresi

comprimendcc in Italia

fovendce incitmbit.

Enituit

Pontificius zelus in

ac efficaciter adirnplere curetis, impendendo inquisitoribus ipsis super exsequendo eoruiii officio

tuendo religionis splcndore quem suis sordibus obscurare haeretici nitebantur qui cuin in Neapolitano regno ob bellorum motus grassarentur
, :

consilium, favorem
exinde a
tcat,

et

aiixilium opportunum, ut
et a

Domino praemium,

nobisdignae com,

mendationis tituluiu conse(]ui valeatis


si

nec opor-

audacius,

fidei

censoribus compriini

maguo

stu-

dio jussi sunt ', utque ex universa etiam Italia nascentem luem exscinderet, adomniuin urliiuin
Italiaj
litteris

secus fieret, per Apostolicae Scdis providentiam aliud in hac parte remedium adhiberi,

prffitores

magistratus ac

iirtefectos

datis

Tenores autem procuratoriorum pra;dictorum senlibus fecimus annotari, qui tales sunt.
55.
a

prae-

latas

ab Innoc. IVConstitiitiones in ha)reac referre in muuicipalium


fidei censoribiis

In Dei nomine.

Amen. Anno ejusdem

Nati-

ticos servare

legum
provin-

Codices jussit, datainque

vilatisMCCLXxxix,diequarto Aiigiistisccundic Indictionis,extenorehujuspublici Instrumcntiappareat


inanifeste,

ciam significavit, ut ipsos ad id objectis anathcmate et intcrdicto Ecclcsiastico , adigerent. Ea3


vero Constitutiones

quod

illnstri

domino Joaune Dandulo


Chroati;e

Dei gratia Vciietiaiiim, Dalinatiai at(|ue

ab

liis

verbis

ducunt exor(jui civitati

dium

'

Statuimus ut potestas, capitaneus, seu


alii, alii

ducc, domino qiiartae partis et dimidia; lotius im|ierii Romania; exislente cum S!io niinori et
majori
et generali

rector, seu consules, seu (|uivis

consilio
,

ct

proesunt, vel loco

ad praesens, aut pro tempore

rum

ad voces piv-cconum

et

commnni Vcnetiasonum campanarum

more
'

solito congregatis, capla fuit pars, ct ordina-

Lih.

II.

Ep. cLx.vviii.

Ep. CLXXix.

Exlaut in

liullar.
'

in Iimoc. IV.

Lib.

II.

Ep. DXLVii.

62
tiini el

NICOLAI IV AXNUS
firmatiim per ipsiim (loiiiinnm diicem, et

2.

CHRISTI 1289.

|ier |)rG(licta consilia, (iiiod

dominus

diix liabeat a
et

in

operibus deditum didicerat, ac Minoritarum, qui Oriente ad revocandos ad Ecclesiam populos


est

majori consilio pleiiam auctoritatem,


consilio fuit

ab eodem

incumbebant, studiosum
CatlioIic;e fidei

adhortatus

',

ut se

eidem concessa dandi solus auxilium

conformaret.

iiK|uisiloribiis |iro offlcio liaireticaj pravitatis exer-

Patriarcb;e Jacobitarum.

cendo

in Venetiis,

quandocum(]ue ab
sine

ipsis

inqui-

Disponente

summi

Rcgis arbitrio cujus pro-

sitoribus fuerit requisitus

alferius

requisi-

tione consilii. Iteni

quod deponatur pecunia penes

aliijuem

de|iutatum in Venetiis per

commune

ad

nomen

quod qunndocumque inqnisitoresindigerent jiecunia pro oflicio, quod non


iii(|uisitorum;ita
:

magnitudo caiestia simul et terrena disponit , ad apicem Apostolica^ digiiitatis assumpti grandi desiderio ducimur, ut sic cunctorum gressus mortalium saliibriter dirigantur, sic illi suoruni operiim moderentur liabenas, ut accepti redvidentia;

oporteret eos alio perquirere nisi istum sic de|)u-

dantHrAllissimo,eisquesalusproveiiiataniniarum.
Qiiid enirn illa juciindius.

tatum
sierint

qui teneatur, et debeat,


,

quando requi-

sibi dare, et recij^iat

pro

communi Veneto

quid deiaderabilius quid in terris pretiosuis fore dignoscitur? Cum si

omnem

utilitatem, et proventus, qui ex ofllcio pro-

totiiis

orbis quis sibi doniinium vindicet, prout


niliil prosit, si detri-

venirent. In cujus rei fidem et evidentiam plenio-

Evangelica testaturauctoritas,

rem dictus doniinus dux niandavit de praedictis Instrumentum pul)licum per ine Martinum Ravignani notariuni,
fieri,

nientum animse

patiatur.

Quamobrem muUiplici
per niiinsacroDoniiiio sub Chri-

reddimiir attentione

solliciti, ut iiniversi

et

ducatus Ven(;liarum scribam

dum

pojiuli
fidei

constituti Cbristo

et

Venetiis in ducaii

sua Bulla plumbea communiri. Actuni [lalatio. Ego Marlinus Ravignani

stianae

religione cominilitent,

quam

sancta Romaiia Ecclesia tenet firmiter et observat; quGB


vita^

imperiali auctorilate notarius, et ducatus Venetia-

semitam

prseparat, paaditque

aditum

rum
dicti

scriba

liis

omnibus

interfui, et

de mandato

ad ffiterna gaudia promerenda. Sperainusinsuper, ut et tu, cui miiltus


pulus,
ras
siio
, ,

domini ducis

scripsi. et in

redegi. Dat. Reate

kal,

publicam formam Septemb. an. ii .

ut dicitur, subjectiis est po-

magno

desiderio i(!rveas et solerter exqui,

Ajipendicis Chronici

Diplomatis auctor Andreo' Dandali bis verbis Pra^libatus dux (nimirum Joannes Dandalus),
Pontificii
'
:

Meminit bujus

ut per laudabilium exercitium aclionum


creatori

sic

complaceat

ut salutis

commoda

liberlatem et bonoremassiduerecogitans,
Pontifice privilegium obtinuit, (|uod

asunimo bona damiiadebeant

mereatur, ()uod ab^^que ipsius observatione fidei quae reatus expurgat, maculas diliiit, uequit i^enitns provenire. Ideique fraternitatem
nis
tibi

tuam paterPatris

torum de
devenire
atur

basresi
:

incommune Venetiarum

exhortamur
sinceris

aflectibus, et

in Filio Dei
,

ita

tamen, quod comninne ob hoc tene-

meiilibus
lideni

omnes expensas facere officio inquisitionis opportunas . Ut pietatis liostes repressitsanclissimus Pontifex,
ita

obserandam

quatenus ad Catliolicam, qiiam sicut prae-

suademus

mittitur, tenet et servat

Romana

Ecclesia, incon-

cusse.acetiam ad
tatis efTractis,

iiisiiis

Ecclesiae uiiionem,sublato

illius

cultores fovit.

Hospitalarios
,

Vien-

cujuslibet tarditatis obstaculo,et nexibus dilficulfestinus acceleres


,

nenses in xenodocbium S. Andrens

cui a Piscina

promptus adve-

nomen

est,

proximo a

S.

Maria-Majori intervallo

silum , a Capotio S. Georgii ad Velum-Aureuin diacono card. olim conditum induxit ^. Cluniacensibiis iiriniajvnni sanctilalis

, eo majoris relributionis prremium proinde consecu-

nias, occurras spontaneiis,

studiosus accedas

florem reslituendum
vita'.

laudabili

turus a Domino, quo plures ad id tuo exemplo evocabis cum facile trahi soleat in
:

curavit

'.

Confirmavit

'

reiigiosae

leges

ab

Alberto patriarcba Hierosolymitano olim Carmelitis traditas atque ablnnocentio IV postea emendatas.

Susceptani vero apud Scotos ini(|uani consuetudi-

exem[)lum a subditis, qiiod agi conspicitur a [ira;latis. Speramus etenim, maguaque flducia duciniur, quod praemissa lilienter et efficacilei adiinplebis, subjectum tibi popnlum ad ea diligenter
inducendo, cumsicutdilectusfilius fraJoannes de Monfecorvino de Ordine fratrum Minoruni lator pricsentiiim miilta bona, multaque laudabilia opera, qua; lcetanler audivimus, de
et sollicite

nem, qua cautuin


dus
siai

erat ne quis ad religiosa sodalialiis nisi

tiaadmitteretur, j^raeessetve
esset, abrogavit
.

eScotia oriungentiles ad

ter

Nunc quid ad

Christi

cultum traducendos, revocandos ad Eccieet

obse(]uium
lioc

conjunclionein

scliismaticos

tuis studiis nobis duxerit referenda. Suscipe igitur

aliosque in remotissimisOrientis oris pietate exco-

reverenter exhortatioiiem sinceram


te laudabiliter

et

salubrem
:

lendos

anuo

Cbristi vicarius

gesserit, dicere

devotus amplectere Christi vicarii suadelam

sic

aggrediamur. 56. Jacobitanan patriarcham aliosque episcopos Orientis ad fideni orthodoxam invitat.

gerere studeas ad honoreni et gloConditoris, ut in conspectu


ejus

riam

omnium

reddaris acceptior cuniulo meritorum. Caeterum


instanler expetinius, ut

Jacobitarum

iii

priniis

patriarchani, queni

piis

eumdem

fratrem

et ejiis

socios specialiter habeas comniendatos, ipsosque


1

'

Appen. Andr. Dand. in Jo. Oand^lo. Rp. CDxr, DLXii, DCv, Dcvi.
alii.

Val. siga. nuni. ]9ti0 et

^ Lib. ii. Ep dcclxiii. Ep. (.CLXXiVl. Jord. Ms.

'

l,ib.

11.

Ep. cur. XLViii. Ext. etiam

iu

Formul.

iMar. Ebul.

Ms.

'

Ep.

ciii.

arcliiv. Vat. pa;;. 211;. uuui.

3173.

yrCOLAI IV AXNUS
beni^ne ac fnvorabiliter proseqviaris, nt tali et tanto muniti prfosiiiio. iitiliiis et coniinodiiis in ministerio se gerere valeant, qnod exeiccnt, et ad Imu-

2.

CHKISTr 1289.
fili

fi3

temporalem. Revera,

charissime, lam giaiis


intellectis,

tanique acceptis riimoribus

cor

iio-

struiu in Doinino iiberibus gaudiis e.vultavit,

cum

dem

divini nominis opera efficacius proseqni Jesu

auimnrum salulem, quam


ex dfbito iiasloralis
officii

in cunctis raortniibus

Cliristi.

rt niilem

io

fiile

Cliristiana

pnpdicta

exquirinius, votis fer-

plenius et nielins valeas alios iiiiormare, dictain


fidera et ejns forniam praesentibns fecimus
tari
,

venlibus cupianius.
et

qnse tnlis est


et

Credimns
et

tem Tntrem,

Filium,

annosnnctnm TriiiitaSpiritum snnctiiin, etc. d


in
,

Rogauius itaque celsitudinem regiam 38. hortamur in Filio Dei Pntris, quatenus iiientis
erectis

oculis

ad

Domiuum,

tua.'que intentionis

Concepta est iisdem verbis ntqiie en, quEe a Clemente IV Grrrcis poposita est '. de qua saepius illata mentio. a l>at. Kente nnn. Jiilii Pontif. nostri an. 11 0. Excitati siinilliinis litteris ' Sacerdos pa,

proposito directo sahibriter ad exercitium lauda-

bilium actionum, devotionein


dictas

et

voluntalem

prffi-

dignis piaeconiis attollendas, slabili mente

continues, ac intra tui pectoris

triarcha; frater;tuin

Nestorianorum
patriarchae
;

Georgiano-

pere studeas couservare. Nos


lihuin

rum

Armenorum

archiepiscopus
Asiae et Africac

thalamum suminoeiiiiu te lanquam praulilectum ad unionem laetanter recipimenioratie,

^thiopum.aliiqueeorum resnoruin
praesules, ad orlhoiloxain

raus

Ecclesiae

penes maguitudineui
jia-

hdim

profilendam, com-

regiaiu precibus insistentes uberibus, enraque

missosque greges Romanae Ecclesiae conjungeiidos, atqne mter cseteros Tnurisiii episcopo Dionysio,

teruis exhorlationibus excitantes, ut ejusdera Ro-

inana? EcclesiaB, dictique fratris et socioruin suo-

quein ad fidemCalholicamcolendam, uti CcEperat, excitavlt cuique eamdem fidei formaui, quam anno superiori transmiserat, ut ipsam in oculis semper defixam gereret eaque inibueret popnlos atque informaret misit '.
;
,

runi doctiinaui quae salutis


strat, in

commoda
et efficax

subniini-

omnibus promptus
et

exequaris;
regiae
:

ad receptionem celerem, et efficaceiii executionem


illius

praelalos

populum Arineiioruui
vigili

ditioni subjectnra sollicitis studiis


te

inducendo

sic

57.

Ad

leges el pojjulos

ArmeniK,

JLthiopicB

et Tarlarorum dat litteras /jarceneticas. vero ad populorum conversionem maxiini

in praemissis cura

habilurus, ut a Do-

Cuiii

niiuo ijroimie

priemium
,

consei|ui valeas pro mitui nuininis

iiitersit

nimis graudia largieule,

fama lucre-

regum exemplum, sanctissimus


licas

Poiitifex,

ut oin-

nes ad Christum pelliceret, plures lilteras Aposto-

ad Arineniae. Georgiae, Hiberiae, iEthiopiae,

et

Tartariae reges dedit.

ducamus initium

Utque ab Aytono Arineno receater ille paternum sce-

gralinm , quain libeuler ad filios devotos exteiidimus, uberius merearis. Caeterum magnitudinem regiam plenis prosequiinur actiouibus gratiarum quod
sicut

meuta

suscipiat

et

Sedis Apostoiic;e

ejusdem

fratris

palefecit assertio,

ipsum

et

ptruin capessiverat, atque erga

Romanam
:

Eccle-

socios supradictos benigne recipiens, eis multae

siam egregie affectum se demonstrarat quem Nicolaus sinu amautissimo excepit *^ fideique formam ad ipsum transinisit. Charissimo iu Chri?to filio regi Armeuiae
illuslri.
a

humanitatis affectum exhibuit, eosque gratiosi

impendio extitit [irosecuta; [letentes instauclemeuter habeas coniinendatos, ut ad laudem diviui nominis et auimarum saluteiii utifavoiis
ter, ut eos

lius et efOcacius opiis prosequi valeaut iiichoatura.


,

Gerentes in terris

licet

insufficientibus
laeti-

Ut auteui

iu

Dde ChrisUana,

quam

tenet et servat

meritis, vices Christi, grandi, nec iinmerito,


tia et

Romaua

Ecclesia, pleuius et efficacius valeas iu-

exultatione perfundimur, cuiu ad

nostrum

pervenire contingat audituiii, quod corda


et

regum

principum terrenorum sunimi Regis, per

quem

fidem et ejuslormam |iia'seulibus fecimus annotari, qua? sunt h;e Credinuis S. Triiiitalem,etc. fiSubjicitur fidei forma sa?pius memoforraari, dictaui
:

potentatus altitudine prtEeminent, beneplacitis se coaptaut. Nuper eteuini audi\inuis, et laetnti su-

rata,
est

ohm

Palaeologo proposita*; acdeiuadscripta

litteris

ad .Vrmeuum dies.
ii

Dat. Reate uon.

Douiino veheiuenter, dilecto filio fratre Joanne de Montecorvino de Ordine Minorum latore
iu

mus

Jul., Pont. uostri an.

n.

praesentiuin nobis ex parte regin leferente,

quod

erga Houianam Ecclesinm


affectuui
clesia

cunctorum inatrera

Horlatus etiam est ' Mariam sororem regina; ut in fide Calholica, quam seinper , ipsaiii professain acceperal, constans permaueret:
Armeiiiaj
a

fideliura et raagistrani, ferventis devotionis geris


;

quodque ad habendam cum eadera Ec-

mus

Horlamur, inquit, nobilitatera tuam et iu Doinino Jesu Chrislo, qualenus

excitainentis

tanquaiu princeps Catholicus unioneui, in te voluntatis vigere dignoscitur promptitudo. Subjunxit

oculis erectis ad

Deum,

et

ad

salutis ac pietatis

quoque
et

fratris

memorati

memorice
filius

(Livoj

pater

quodclnrae tuus, veluti obedieulic-e


relatio,

opera directo proposito, ad observatiouera fidei Christianae diclaHiue prosecutionem contiiiuam uuionis efflcaciler el revereuter iuteudas, alia(]ue
,

Catholicus Chrislianus,

mortem

subiit

studeas exercere sollicite, quae diviuae sint


Majestati
;

|)lacita

ad

observatioiiem
tibi

et

prosecutionem

'

Ao.

Christ. 126". nnin. 73.

' Lib. II.

Ep. cur.

sux.

Reg. post eamd. Ep. xtviil.

easdeiu juxla datain

a Doinino gratiain ca;te-

Ep. cur. l. et Formul. Mar. Ebnli

pag. 327.

oum. 3175.

An. Chr. 1267. num. 75.

Ep. li.

64
ros

NICOLAI rV ANNUS 2.

CHRISTI 1289.

inducendo . Eademque litteramm sententia quas ad Torosuni regis Armenia^ fiatrem et alios dedit '. Ad eamdeni quoque cum Rom. Ecclesia conjunclionem Armeuorum proceres atque
Euit,
;

niens, atlentae relationis officio nostro apostolatui


jiatefecit,

quod

tu

tanquam

Domino,

in

cujus

manu
tus et

corda sunt terrenorum principum, inspiraspecialis gratice dono praeventus erga nos et
Ecclesiam, acalias etiam Cliristianorutn

inter c;ptero3

Leonem comilem
'

stabilem

et

ma-

Romanam

gistrum caslrorum

seii
*

universum popuhim

marescalcum, pra;terea adducere studuit.


ad
.-Etliiopes

Ecclesias niagnae devotionis gerisaflectum. Adjecit

59. Egregia etiam usus opera

ad legem Cliristianam
clesiae

servandam ', atque Ecprosequendam conjunctionem lilteris sollipopulo ^thiopiae.

quod sibi ejusque sociis, dum morarentur, Christi prosequentes obsequia, humauitatem grandem et benignitatem
etiam dictus
frater,

in tuis iiartibus

citavit

'.

Dilectis filiis a

Summi
\oluit,
licet

pastoris^ qiii pro suis

omnibus

ani-

mam
cium
vices,
terris,

posuit, diraeque mortis sponte pati suppli-

ut nos ab bostis laqueo liberaret,

exuberem tua clenienter exhibuit magnitudo quodque degentibus in terris tuae ditioni subjectis imperio fidei cultoribus te benignum ct benevolum exliibes, eosque non sine sonorio praeconio, ct (lispositionis iiuliciis ad salutem, quarn de bono semper in melius dediici cupimus, in augmentum
sedulas tuitionis auxilio confoves, et favore prose-

insufficientibus meritis,

gerentes in

cunctorum salutem appetinius, solerter exquirimus, sollicite procuramus, ut post vita; praesentis

ergastulum

fideliuin

animaj in Ccelestibus

pasculis collocentur.

Cum

itaque fides Catbolica,

autem tam gratis et acceptis laetati fuimus in immensuin, cum tiias salutis augiuentum sinceris affectibus cupiamus; celsitudini regiae tanto proinde
queris gratioso. Nos

rumoribus

iutellectis,

semitam aditum ad salutem, universitatem vestram horlamur attente ac excitamus in Filio Dei Patris quatenus mentis oculis erectis
tenet et servat Ecclesia,
praeparet, pandatque

quam Romana

profusiores gratias referentes, quanto id uberioris


beiiignitatis zelus exequitur, et ex magnificentia

proveuit ampliori.
61.

Porro, princeps egregie, sicut magnifi-

ad

Dominum,

directo

ad salutis ac pietatis opera usus proposito, ad observandam Christianam


et

centiic regiae per alias nostras litteras tibi

per ve-

fldem, et prosequendam ipsius Ecclesiae unionem


ferventer et efficaciter intendalis, aliaquestudeatis operari sollicite, quaj iu consiiectu Altissimi siut

nerabilem fratrem nostrum Roban Dersamma in partibus Orientis episcopum, et nonnullos tuos nuulios ad nos missos, duximus intimandum, nos
qni quamvis insuffliientibus meritis vicarii Christi sumus, et Petri Apostolorum principis successores, quampluriuium cupimus et ardenti desiderio affeclamus, ut quos baptismalis unda non diluit, et lidei Christiante religio non includit, erroris periculosis oberrant, iiivio, per quod gressibus oinnino relicto, ad rectitudiuis semitam revocentur, et
cst

accepta; sic de bono semper in

mehus adjuvante
beatitu-

Domino
in

processuri, ut possitis ad asternee

dinis gaudia pervenire. Caeterum quia vos sincera

Domino

charitate compiectimur, vestraeque sa-

lutis

affectamus

augmentum,

vobis et vestruni
in remissio-

cuihbet nostraj benediclionis

munus

peccatorum. Dat. Reate V id. Juhi annouB. Eadem litterarum series ad universos Nestorianos, tum ad ^thiopum imperatorem, Demetrium Georgianorum, Davidemque Hiberorum reges missa est '. 60. Comparati egregie tunc erant Tartari Orientales ad excipiendam Christianaiu fideni, qua;

nem concedimus

fidem servent
sicut

fideliter

supradictam. HaBC
per jani

etenim,

magnificentiae regias

dictas notificaviinus litteras, fldes recta, Qdes vera,

quae felicitatis speraudai fiduciam repromittit, et


sine cujus suffragio placere
HcX'C esl

Domino nemo
a;terna

potest.

quae reatus expurgat, quae

commoda

salu-

tationis

impendit, et per

quam
,

gaudia,

apud
laus,

ipsos felicissime propagabatur

quare Nicone Apostolico muneri deesset, ad ipsorum


:

bonis concurrentibus

actibus

acquiruntur. Per
expellitur.

hanc
H;t'C

hostis antiquus de arce

mentis

reges ad Christiana sacra alliciendos studiuiu collocavil. Haic enini Argoni, quein bene erga Christianos

corda purificat,

et infidelitatis

nubilum

suae

radiis expial claritatis.

Hsc

est

virtutum
stella

omnium
,

affectum acceperat

scripsit

'

ac

post

fniKlamuntum, sidus irradians,


leni
justitiae

micans, soper
dies glorias

religionis Christiana;

multa cumulata encomia,

intelligentia^que

praeveniens

Yita; fragilitatem proposuit, ut

omni

abjecta niora

quam

dies

oritur gratiae, per

quam

ad baptismum pro aeterna salute adipiscenda proYolaret.

subsequitur. Excitamus itaque magnitudinem regiani et

hortamur

attente, tibicjue,

cujus in

liac

Argoni regi Tartarorum illustri gratiam in pra;scnti, quae perducat ad gloriam in tuturo. Dilectus filius frater Joannes de Montecorvino de Ordine Minorum, lator praesentium, ad nostram de Orientalibus |)artibus praeseutiam ve
'

parte salutem exquiriinus, sano et sincero cousilio

suademus, quatenus alta recogitans, quain fragilis


turac conditio,
sita casibus,

et
et

sedula meditatione caduca humanffi ua-

quam quam sit


quod

plena periculis,

quam

expo-

instabilis status ejus, consi-

derans

etiaiii

a lege mortis,

qua

nihil certius

' Ep. lii. Reg. post eamd. Ep. * Ep. Llll. ' Reg. pott caiad. Ep.

post earod. Ep.


iiuui.

Reg. post eamd. Ep.


'

Ep. Liil.

cernitur, nihii habetur incerlius hora ejus, uullus

'

Rei;.

"

Ep. Liv. Forni, Mar. Ebuli Ms. Vat. pag. 327.

excluditur, nullus effugit metas suas, nuilusa Do-

1I7S.

miiio redditur exemplus ilUus, promplus exurgas,

NICOLAr IV ANNUS
pra'sto
te offeras,

2.

iii

CHRISTI
iiiiii

1289.
re siire iiispirationis illumincl,

G5
ac

paratus accfdas ad a^iiilioiiein

niclius

Cliristiaiiae fldei,

ac suscipienduin

l)aptismatis sa-

suae gratiae ror

.lerfundat ad laudeni sui gloriosi

craiiicntuin, ad laudein diviiii iioniiiiis, tiKosalutis


profectuiii,
ct

nomiiiis

ct

h
ut

cm.
in

Voleiites igitur votis

repiis

aiiginentuin

lidei snpradictie

ut

beuigMc
qiiani

aiini

lucis suEe radio illuslratus, ejiis tiiuinplialis efTiciaris allileta, illius fines amplilicaiis, terniiiiosciue

adinodum,

hac jiarte, ac dc-siderantes iscipiendam Christianam fidem,

prtedii

omana

tenct et servat Ecclcsia,


te offeras,

dilatans;

ul

po-t vitie
libereris
,

piieseiilis
et

ei-;;astuliiiii

piomptiis acCu>.uo, pia'sto


curras,

sludiosus oc-

porta inferi

ejus diris

cruciatibus

cum

sine ipsius comilante sullVagio placere


filiuiii

poRuisqne gravissimis evitatis, a'leriuc beatitndiiiis prxinia, qu;c oinnem dcleclatioiiem excedunt,

Altissimo nenio possit, ecce dilecluni

fra-

tanquam princeps emeritus conseciuaris. Csterum prtxlibatum fralrem Joannem et cjus socios ad
jiartes ipsas salubre prosecuturos neyolium, i|uod coeperunt fiducialiler, remittendos iiistantcr exposcimus, ut eos intuitu Dei, et ob reverentiam

tiem Joanuem e Moute-Corvino cum ejiis sociisde Ordiue Minorum latorem pra?senliiim ad te duxiiuus destiuandum, elc. Addit preces, ut benigne excipiat, ejiisqiie praccepta ad comparandam immortalilatem in aninium
III id. Julii,

admittat.

Dat.

Reatc
digni-

an.

ii

Apostolicae Sedis et nostram benigne habeas cominendatos, eis super liujusmodi execiitione negolii,

63.
tate

Einiiiebat

inter
,

Tartaros

etiani

Caydoniiis

princcps

qnem

pari

studio

ad

favoreui

regium impensurus, cujus


ipsis

fulti pra>sidio,

Inceiii

Evangelicam admittendam provocavit Nico-

ulilius et efficacius se babere valeant in bac parte;

laus

'.

quodque aliquos ex

tecum

jngiter teneas,

Caydono

principi
,

Tartaiorum

illustri,

graiii

qui tibi tuoque proponant populo vcrbum Dci, et de salute tractare valeant animarum. Dat. Reate
id. Jul., an.
ii

tiam in praisenti
futuro.

quaj perducat

ad

gloriam

Ad

ea,

quae tua; salutis

augmentum

respi-

Nec Argon modo, sed etiam Cobyla Clian suinmus Tartarorum iinperator in Chrislianain fidem adeo propensus erat, ut Argonus missis ad
62.

ciuiit,

tuiquc

nominis

tilulos in

orbe terrarum

attollunt, celsitudinem

tuam

libenter induciinus,

operamque
filius

sollicitam impertimur. Sane, princeps

Ponlificem
tes

Romanum

oratoribus Latinos sacerdo-

egregie, tuis aperiri sensibusaffectamus, i|uod Dei

ad illuin destinari flagitarit. Quo nuntio ingenli gaudio perfusus Nicolaus Minoritas transmisit, et

Jesus Christus ad

qiiem

ad
terrte

imaginem

et

ima inundi, ut hominem, similitudinem suam de

Chanum

est hortatus

',

ut fidem,

quam Roinana
|)riiicipi

limo

formaverat, de servitutis nexibns, in

teuet Ecclesia, amplecteretur.

Nicolaus, Cobla

Chan nia^no

Tarta-

quos ipsum impegerat maligna suggeslio, liberaret clementi dignatione descendens, vestem no;

roruin, gratiam in praesenti, quae perducatad glo-

stra; mortalitatis

assumpsit,

jit

proprii

aspersione

riam ia iuturo.

cruoris
in

incendia perpetui cruciatus exstingueret,


ffiterna)

Gaudemus

Domino, princeps egregie,

si-

ac suos morlis

tencbris
:

obvolutos, vitae

bique devotas et uberes gratiarum referimus actiones, quod ipse in cujus manu corda sunt principum terrenorum, te, |irout Istanter audivimus,
sua;
tui

perennis efficeret possessores


legationis a Palre in regione
diis

qui commissae sibi peccantium piis stusalutaribus


sanctic conver-

exercens officium,

mundumqiie
[lost

dono

gratiae

clemenli pietale

pra;veiiieiis, illo

institulis

informans, taudem

pectoris intima foecundavit affectu,

quod ad

sationis et operationis

exempla, post Evangclicae

Christianitalis

terminos ampliandos dirigitur desiderium iiienlis tuffi. Duduin siquidem iiost noslice promotionis initia certos nuntios ad nostram praesentiam ex parte magniflci principis Argonis regis Tarlarorum illustris transmissos rccepiinus, nobis aperte referentes, quod ad persouam nostram et Romanam Ecclesiam, et etiam gcntem, seu popu-

instructionis eloquia, pnst doctrinaj salutaris ef-

fectum, dirae mortis ultro supplicium siibiit, dieque tertia resurrexit a mortuis gloriosus, ut

mortem nostram moriendo

destrueret, ct vitain

resurgendo beuigiiius rcpararct. Qui priusquam


paterelur, claves rcgni caoloruiii R. Petro Ajiosto-

loruin principi, et per

eum

suis duxit successorieis

lum Latinornm, grandis

devotionis affeclum ina-

bus committendas, per hoc


stalis

tam

subliniis pole-

gnificentia tua gerit, dictique nuutiicx parte regia

anctoritalem

inipendcns, ut qnodcuii que

cuin instantia petierunt, ut aliquos religiosos Lati-

(ligarent)
lis, et

super

tcrraiii,

ligatum haberctur in

cce-

nos ad tuam praesentiam mittcremus. Nos aulem, tam gratis el accejitis de taiito tamqiie sublimi principe rumoribus intellectis, exultavimusin Do-

(luodcumque solverent super terram, solu-

tum

existeret in eisdein.

64.

Unde

nos, licet insufflcientibus meritis,

mino vehementer, cum

i\ix salulis aiignientiim,


ciiiiia-

Ciiristi vicarii et

tuique nominis gloriam sinceris aflcctibiis

ris

ejusdem Petri successores in terdisponente Doinino coustitnti, iiiagno dcsideaffectu, nt (idci Christiaiue cultores saluta-

mus;

Patri
et

luminum,

quo

est

omne

datuiii opti-

ramus

mum,

omne donum

perfectuin, humiiiter sup-

ribus actibus

immorciitur,

ac

illi

quos

fides

plicantes, ut tui pectoris intiina de

bono semper

eadein non agnovit, ad rectitudiuis scuiitam aclore


Ep. Lvi. cl Korm. Mar. Ebuli pag. 328. num. 3180.

'

Lib.

11.

Ep. cur. LV. Formul.

.Mar.

Ebuli pag. 32S. num. 3179.

'

Lib.

II.

Ann.

Touus Wlli.

Kay^. l\.

60 Domino revocentur,
(idciii
:

NICOLAI IV ANNUS 2.
eanideiiiqiie sollicile scrvent

rit
',

CHRISTI 1289.
diripueril, incenderit,
;ic

ne unquain a Chri-

ciuii

i[)s;i sit

vera fulrs et rccla, sinc cujns

stiaiiis

instaurari jiosset, funditus everterit.


a

coniilaiile suflr.i^io piacerc


tjua'

Doniino neino
ct

|iotest,

reatus ex(inrgat, salntis coininoda clar^ilnr;

Ingens fuit edita stianorum strages ac


:

religionis bostibns Chri-

[lauci,

qui mari evaserant,

qUcP corda

nientesque

purificat,

infulelilalis

Acconem
tati

confugcruiit. Adjecit barbarus


:

immsniiu

obscuruni sua; radiis cxiiial ilaque magnitudinein luam


inur, sano et sincero
tibi

clarilalis.

Excitaiims

coiituiiiL'liam

sacras

naiiique

imagiiies

et atlenlius cxliorla-

consilio snadentes, ijua-

teiius sedula nieditalioiic recogitans,


gilis

quam

sit fra-

et

caduca liunianae nafur;c conditio,

quam
quain

caudas equorum alligatas per urbem raptari jussit, ut Westmonasteriensis tradit. Luget acerbum bnnc casum Ptolenucus Lucensis his verbis ' o Auno primo sui Pontifireligionis

dedecus ad

plena periculis, quantis exposila casibus,


instabilis status ejns;

catus capta est Tn|)olis

(;ilii

dicunt quod secundo


Cbristianis,
iii

considerans ctiam, quod a

anno)

occisis
;

ibideui

et

ca|)lis

qui
suiit

lege morlis iiullns excludilur,


offeras, paratus accedas ad
fidei,

cum omne qnod


iiraesto te

eiant ibidem

et ali(|ua ludibria

eis facta

nascitur moriatur, iiromplus cxsurgas,

indicibilia; in ;iiitedicta

autem
:

civilate principalus

agnitionem Cbristiana? ad suscipiendum baplismatis sacramentum,


fidei

erat sicnt in Aiitiocliia . Paulo fusius Jordanus

ad laudem divini nominis, tucc salulis profectuin,


et

augmentum

supradicta;

ut lucis snae

diram adeo cbideiu describit ' Soldaiius Melech Mescor gr;ive belluin dedit civititi Tri[)oli, et turrim episcopi, quae magnos habebat muros, usijue
ad iiiedielatem macliiiiis diruil. SustinueriintCbristiaiii

radioilluslratus,ejus triumi)lialis efficiarisatlilcta,


illius fines

anipliOcans, terminosque dilalans, ut


iiiferi libe-

uf(]uead noiiani. Postea Saraceiii, qui ijuasi

post vitae praesenlis erg;istnluni a porta

per lolum

occupaverunt niuros,

[ledites
:

cuncti

reris, et ejus dnris criiciatibus poenisque

giavissi-

copperunt iisque ad mare se retiahere

et

taiidem

inis evitatis, aeteriia; bcatitudinis [)r;L'mia,qu;eom-

equifts non valenlesictus laiiidum suslinere,occisi


gladio aut submersi usque ad seplem millia aesti-

nemduIcedinemsn|)erant,etomnemdeIeclationein
ris.

excedunt, fan(|uam [irinceps Calbolicus coiisequaDatum Reate III id. Julii, aii. ii x>. Non pariini
Tarlaros diffundenda; operae
attulit nObilis

mali

iiiulti

navigiis sunt salvati. C;i|)tain


:

autem
et

civitatem soldanus jussit dirui et cremari

post

rei Christianae a|)ud

atque pra?sidii
njine, qui

cum

|)enetrassel in

Pisanus Jolus noextremas Oiieiilis


rcgionibus Chii-

paucos dies pro paucis caplis rece[)it ac diruit caslrnm Ne[)by, et mandavit civitatem aedificari in
loco vocato

mons

Peregriiius ,

oras apiid Tartaros ad maximasopesauctoritatem-

que

elfloruerat,

suamque
bffic

in

iis

consentanea traduntnr a Sanuto ', qui luculenter bisloriam Terrae-Sanctaeestcom[)lexus,


His
ut lideles ad

stianis ac religiosis viris clientelam conferebat.

Ad

eam recuperandam

concitarel

Sol

quem

Pontifex

scripsit

'

gentiam tuam,
et o|)era

et

sto quateiius circa

bortamur in hujusmodi salubrcs tuos actus

Excitamus diliDoniino Jesu Clniu

danus, inquit, BabyloniEB Melec Messor xvii Marti venit ante Tripolim, et clamor in civitate ortus
est,

cuiictique exteri inlVa iiioenia vocitati


civitatis

sunt, et

sedukc solliciludinis stiidium largiaris,

coeperunt ad defensionem

agere secun-

ut exiude tanto acceptior et gralior Ino reddi valeas Salvatori,

dnm tenuem eorum


civitate

possibilitatem. Soldanus in

quanlo

invio ad veritatis

ab erioris semitam elab iufidelitatis nubilo


[ler

te

plurcs

dirum

fecit

insultum
,

cepitque.barbaca-

iium,
\n

ad claritatem Catholica;

fidei

rediicrntur

nos auprffiseii-

habebat luuros cujus medietatem jam machinis dirueraiit.


et

turrim

e|iiscopi

qiue magiios

tem benedictionein nostram tibi tenore tium iii tuorum remissioiiem dirigiinus
ruin. Dat. Keate
65.
sliani.
III id. Jiilii,

tuibido

igitiir

pioelio

illo

sustinnerunt Cbri-

|)eccato-

stiaiii

an. u b.

qiiasi

usque ad horam noiiam. Tunc Saraceni [jcr totum occu[)averant muros pedites
:

Tripolis diruta a Saracenis, ccesi Chri-

cuncti coeperunt se ad
jaciebaut
nis,
les,

Dum

ita

inter geiitiles

concionatorum

equites vero sustinere non poferant hipides, quoj de iiiuro


;
:

mare retrahere

Ev;Liigelicoruni sudoribnsexcultarcIigioCbristiana
feliciter efflorescebat,

ideo versus niare pergunt et de Sarace-

niaximam

in Terra-Saiicta a

Sarraceiiis

trajiciebanl,

cladem accei)it. Nulk-e copi;e in Syriam ex quo rebellis Siculus ingentera


1

qui intraveranl a parte maris versns hospitaet duruin dabant eis proelium, phires inter-

illam Caioli

expedilioneai disturbarat; quaj decret;e ad contraheuda auxili;i decim;e, vel dissi|)ala!,

vel in bellis coiitra Siculos, Aiagoiiios, att|ue


:

fecli pluresque submersi sunt. Inteifecta sunt et Cbristianorum usque ad septem millia caeteri ad galeas navesque allas confugienles salvati sunt. Ca|)tam vero civilatem soldauus jussit dirui, igne;

Ecclesia) i)erduelles coUocala;


teiii|)ore Syria; res

uude

inclinalaj lioc

que cremari xxvii


[iro

die Aprilis. Post

[laucos dies
[ler

danus

foedissmie [iroeubuerunl. Soleniin iEgypti ac Babyloniie, occ;isioiieiii au-

paucis redimeiulis castruin Neiibyn

dedi-

tioiiem

acceptum dirui
Rom.
III.
*

fecit, et

maudavit civilatem
Annal. Jo. Villan.
bel
i

cu[)atus, Tripolim

magno circumfusam

exercitu
'

adeo crudeliter die noctrque opiiugiiavif, ut l;uideni debilitatis Christiauorum viribus eam cejie'

Beru. in
c.

Clir.

Pont.
p.
1 1.

lioc

an. Stero
c.

in

1.

VII

128. Ani.

auctor
Lib.
II.

et alii.

eqnitum.
Ep. cur. LVll.
Vat. sigu.

XX.

4.

6. Epitoine
I.

sacri

Westm.

Fior. Hist. Bosius


1.

s. Hist. Hierosol.
21.

Ptol. Luc. Hist. Ecc.l.

num. 1960.

xxiv.

c.

Jord. lls.

Sauut.

I. iii.

pag. 12. c. 20.

NICOLAI IV ANNUS 2.
aedificari

CHRISTI 1289.

()7

in loco vocato

mons

Pcrogriniis
et

qiii

tcrra el mari ubique saeviens gladius tmcidabat,

uno

tantiini niilliari dislat a

mari,

Daniasciim

quosiiue pra; timoris magnitudineac desperationis


angiistia
inccrtis

profcctns est . Keferuiit ad

luinc annuiii Ingii-

passiiins

fugicntes

a'(|uoi(!us

brem

eain cladem
:

pliires veteres

ac rccentiores
esl

fluetiis involvit, sera sileiilii

concliidaiiiiis, civita-

auctores

inler

quos pnccipnus
aliis

Aytonns

',

tem ipsam,
ncc

(iiKid doleiiles

referimus, occupariint,
intrinsecus
cjiis:

qui soldanum ab
Elsi vocat
;

Melcciiiessor niinenpatirii
Sc|)teiiil)ris

eani rcdigentcsin ciiieremetfavillam.Dolct ita(|ue,


imiiicrito,
;

tnin Pontitieis littenB kal.

mater Ecclesia

tantis

exarata;

qnihus episcopo Tripolilano concitandi pro concionc in arina sacra Cliiistiaiii popnli pro,

tncta doloribus
sibi iiiidi(iiie

perfunditurlacrymisvtiltus

lamenta consurgunt,
efferus

dum

(|U(is
iii

regefidci

vinciain demandavit

',

eain cladeni lioc

anno conepiscopo
horri-

neravit

iii

fllios,

hostis elaccrat, et

tigisse confiriiianl (1).

Christiaua! cnltores
fratri

impiorum gladius

dire sa;vit.

66.

Nicolaus elc, venerabili

Tripolilano.
Egressiis de
bilis,

partibus Orientis

rumor

C7. Qiiis igitur orlhodoxic fidei zelofervensad tantiim fidelium ocius non excitetur opprobrium? Qiiis illico iion exsurgat adversus nequitiam innli-

ruinor amariludiiie plenns,


Ecclesia;

et

dolore non

giiantiiim, aiit

non

stabit

adversus iniqtiitatem

andilum perciilit, ejus viseera saucians, pra^coidia dure iiungeiis. Cujns inter caetera Ingubris reveiat nssertio, qnod
vacuus nuper malris
ille filius Belial

nefandis stndiis operantes ? Siirgat itaque lidi liiim poptilus, ct lidei clypeo pra;munitus crucis signo
se piotcgat;
III

hostilcs irruat acies; agiiiina repriAssistit

rum

Babylonicus persecutor, Cliristianosangniiiciii siliens de cavcinis obsceiiis


,

mat impiorum.

eteniin

Doiiiinus

servis

fcedisvc cnbilibiis Babylonis

ad

piaeilicta

nefaiia

suis, sciine timentibiis tribuit firiiiamciitum, qiioniaiii nuii est abbreviata illius dextcra, qna; virlutuiii

contra renatos
exiliens
,

foiite

baptismatisanimis fiiribundis

Saraccnoruni mullitudine coiigregata, civilatem Tripolitanam mullitudiiie


iniuiinera

borum.

operatione coruscans, cornua conterit superStib ipsius igilur spe atiiiie fidui ia
populi Chri-

intciidenfes residiii partium illaruiii


stiani periculis,

populi pra;ditain, mnlta? nobililatis


taiii,

lilnlis iiisigni-

quEetam perniciosus Saracenornm


;

el

bonoriiin

iibcrtate

foeciiiidain

potcnter

ipsornm

iiiinalnr aggressus, remediis qtiibiis pos-

obsedit, ipsauKiue uiidi(|iie coangiistans, ac

eam,

sunius obviare

ac plena de tua; fidei

piirilate,

mnltosqne

fideles, qui

ad tnitionem

illius

de par-

virlntis constantiae et circumspectionis

indnslria

tibiis diversis Cdiicurreraiit, sic infeslisoppngn.itio-

inCliristofiduciam obtinentes;
ac

tibi

pra-dicalioncm

nibns inacbinariim usque ad collisioncm circumstanlium, murorum, et turrium, jaculisque missilibus |er

crncis in Sclavonia; etmarchiaiTcrvisiiiie partibns,


in

Venetiarum
coiitra

et

Ferrariensi civitatibns,
,

ac

non modici temporis


(|iiod

S[)atiuin

diebus ac

eaniin, et marchiae Anconilana;


ripariis
atictoritate

ac

RoinaniolcE

noctibus fatigavit,
ejus et aliorum

eam

tandein, incolaruin

inibi

tunc pra>sentium viribus


taiii

Saracenos eosdeni prffscnliuin conimittimus; in remissionem tibi pec-

superatis in arcu el pharetia, fuienlibus gladiis

coinprehendit.

Iii

cujus

sinistri tanK|iie fmiesti

caminiim iiijimgentcs, (inatenusinconimissosiiper hoc tibi officio, jnxtagratiam a Doinino libi datdin
per
le, vei per alium, seu aiios efficacem studeas habere processuni, illos, quibus duxeris praedican-

eventus articulo,
fratres
et
alii

cuin

religioiiiim

militantium
uti(|ne

arniati

(|uanipluriiiii, viri

strenui et proiiugnatores electi pro tutela civitatis

dum,

ejusdem intcrius coiigregali sustineie diutius nequirent imiietuin irruentium nndi^iue, ac insilien-

tium paganoruin
bello

demnm

nonnullis eoruni in

exhortalioiiibus opporttinis induceiis, nt ad refricnnndos Saiacenorum ipsoruin iiii|ietus, repellendos insultus et supcrbinm contereiidain cruceni suscipiant reverenter, et etiaiii affigcntes
,

cadentibus, et aliqnibus ab hostibus

com-

humeris

propriis,

votumsuum

fidcliter

exsequan-

prehensis, nt ca\tcros, quos velutoccisionis oves in

tur. Dat. Reate kal. Septeiiib.,

anno

ti

>

Aytoii. Hist. Orienl. c. S2.

Lib.

ii.

Ep. cur. Lxiv.

nem

08. SolUcitatiis a hgatis Ponlifex expeditioin Terram-Sanctam indicil, certis datis legi-

(1) Ceci^iithoc

anno

in

mamim

soldani Babylonia; Tripolis

nrbs Phronicia!, qiiam jam

inilo

ab anno

ncci Dalduinus
iii

valido

Genuensium

auxilio stipatus subfsierat.

Ue auno quo

in solJani poto.slateni rediit inter sciiptores iion satis conveiiil.

i rci Jerusalcm Joannes Ipcrius

qui Clironicon S. Berliiii

per bos

annos
esso

scnbebat, assigiiat
sentenliani, qu;e
in

annuin
aiinuiu

Mci^i.xx.wiii, quod et

Plolemajo

Luceiisi

Annalilius ot in Hislor!
niibi

Ecelcs. prnbalur. SeJ pricrcrendam


est,

sequenteui

cuin id asserat Sanutus, cujus auctoritati utpote eoruin teinpuniiu icqualis, et


et Catlari continuator, qni Aniiales (.ienucnses

ar.cLxxxix casuui ilhini hanc historiam e.v professo


lldc

dillcrl,

quidein persuasuiii
ceiiseo.

tractanlis dcfercnilmn

Cougiuit

ad

aniiuiii

usque mcclxliv tanta


ilaiiduli,

proseculus

fuit, iit laudari ]iiildicc el pricinio

douai'1 lueruerit.

Idtm etiam de
rein

aniio scribit
hist.

auctor Additionum ad Cliroiiicoii

tom

xii, col. 402.

Consenlit et llaiton

Armen. cap.
liidiet.
ii,

'rl.

.Niliil

inoror

scriptorcs

illos,

quas cx Ambrosiano Codice dedit Cl. ,Muralorius licet ab eo tempore tiaud dlscretos, qui ad

anniim
t

usque

MCCLXL

exlrahunt. llos uiique

relellunt

litieric

Joannis

sigiientur die

xxix Augusti anni mcclxxxix,


civitatis

adeoqne

;iiite

de Villiers suinini cquituin liospi alariuin inaKistri, qu;c cuin aiinum mix.lxl, Tripolitdiium taiiicii casiiiu menioraiit liis vcrbis
lv\tant
iirbcui

Cuiu nuper in amissione

Trqiolitaiuc

ainiseniiius

quibus verbis clironoloiiia nostra validius bnnatur ; iifquc cecidisset. De mense pariter dissidium cst, iiani auctor Additiouuni ad Cliroiiicon
tinualore
CaUari, et Sanuto
tuit,

XL dc Fratribus nostris. euim nuper ainissam fuisse


Uies a Sanuto

Codice .Mclitensi tom.


inlical, scd
ille

i,

pag.

:.'e.s.

lix

scripsissel, si Aprili

inciise aiini superioris

Uau.iiili

Maium mensem
;

Aprilim inensem

pi;elcruiit.
tr;idi

signatur

xxvii Aprilis
dieiii

sed cuin

alii inclius cuni condiem notet qua urbs capla

incendio vaslata

accuratius diem captai urbis

ceiiseo a continualore CalTari qui

xxvi

Aprilis

pra;rert. Ciusos

trncidatosquc

fuisse a Venelis pluriuios hislorici nolant.

.\Unsi.

fi8

NICOLAI IV ANNUS

2.

CHRISTI 1289.
ac aliarum terrarum et locorum, quae aChri-

fjiis.

Imininebat viclor liaibanis Clirislianornni


barbarus

dictfT,
stiaiiis

reiiiimis, ciuii Ileiiricus Ilierosolyinoruni et Cypri

fenentur,custodiam cunctis
;

stiidiis

cunctis-

rex iiKlucias a suIIlUio flagitavit, (luas


concessit, ne
concilaret.

Occidentem in se nimiis progressibus Quibus iiaclis Ilenricum abiisse in Ipso temiiore rex Cyprum, relert Sanutus cxistens Plolemaidc firmavit trcuguam Henricus cum soldano, et ex utraqiie parte juramento firmata in Cyiirum rediit de mense Augusti, Alme'
:

que viribus intendeiido ut illa favente Doniino, ab insidiantis nequitia tutapermaneant; et ab ejus fraudiilentis nggrefsibus sit secura. Nos enim ad
statuiii

TeiT-p-Sanctffi |)ra!dictae

profperuni volis

ardentibus aspirantes, ad alia ejusdem terra; continua et potiora exbibenda subsidia diligenler et
sollicite

vigilamus.

Datum Reate

id.

Septembris,

ricum fratrem relinquens ad custodiam


Infregisse postea

civitatis

an.

II

eas inducias Cliristianos ac Sa-

70. Ut pollicitus erat OrientalibusCliristianisse

racenos in se etferasse, visuri sumus cum novi mililum delectus in Syriain submissi essent, ad

instaurandis Syriae rebusanimumetoi^erain appli-

citurum promissa
agitavit.Devoverat

quos eliciendos Joannem Grelli oratorem ad Nicolaum se contulisse narrat auctor Joannes autem de Grelli pro parte regis et Surianorum ivit ad
:

exsolvit cum Eduardo enim Anglorum rege de instruenda expeditione in Syriam


:

ille

sese bello sacro,ac

priinum
sibi
jier-

Martino, deinde Honorio piuni desiderium significnral


;

Nicolauni IV, qui prius vocatus est fralerHierony-

dumque

nonnullas conditiones

mus, etfuitgeneralisOrdiiiisMinorum,expositurus miseiTimum terra; statum, et quod etiam infra


mcenia
civitatis .

utiles exigeret, res fuerat diu prorogata;

demum
legibus

obtentis Anglia;,

Scoti;c, Walliae et Hibernioe deciliis

minime
omnibus

essent tuti, petiturus quois

mis

a Nicolao

profectionem suscipere

que auxiliuni
pecunia ad

Contendit

a Pontifice, ut viginli

contendit.
dies toto

Prima

ut solemnis trajectionis ineundae

trireines rebus

instructas ex
:

decimarum
iialriar-

Occidente, ad

quam

omiies strenue se

annum

mitteret

cujus votis Nicolaus


paucis mulatis ad
principes
missis

compararent,

morem

gessit,

utexsequentibus lilterisad
ac
',

cham Hierosolymilanum %
Cypri regeiu
patebit.

Secunda mitterentur concionatores ad Christianos ad bellum sacruin incendendos. Tertia, decima; non trino temporis
indiceretur.
intervallo partitae, sed

aliosque

viros

eodem

solvereiitur. Quarta

G9. Nicolausetc.venerabili frafri patriarclia)

censurarum religione ad capessendum iter omnes compellerentur, qui crucem induissent. Quinta,
ut publica paxChristiaiiis principibus indiceretur.
71.

Hierosolymitano.

Nuntiorum ipsorum

petitio facta nobis

hoc
iit

Ad

eas leges singulas


exjieditionis
(iifferri

inter ctetera potissimum,

et specialius

liabuit

laus

indictum

viginti galeas, gente uc aliis necessariis filene


nitas,

mu-

Tripoli am()lius

ita respondit ' Nicodiem, nec jam capta posse missos etiaiii con;

ad ultramarinas partes pro ejusdem Terra3-

cionatores, ac plures zelo incensos sacrae militiae

Sanctae custodia in prsesentiaruni mittere digna-

petitionem eamdeni ad Cuin itaque exaudilionis gratiam benigniusadmitlentes,hujus-

remur.

nomen dedisse. Qaod ad decimas speclaret jam mediam illarum partein die Nativitalis S. Joannis
;

Bajitista)

sacro

modi

viginti

galeas

gente ac

aliis

necessariis

quenli concessum
ex declmis

numerandam, alterain anno seiri modotamen litteris publicis


;

munitas, ut expedit,et instructas usque ad annum de pecunia dicla^Terro} deputalasubsidioad partes


ipsas pro luijusinodi custodia

se suacjue cuncla obligaret, refuiideretque

coactum

sub diicatu seu cura

venerabilis Iratris nostri episco()iTripoIitani desti-

suo noR trajiceret in Syriam, etiamsi in apparatu bellico omnia consumpsisset. Si adactus necessitate itinere
si

aurum subsidinrium,

vitio

nemus

ad priusens

te et

eodeni e|iiscopo, ac dilecto


fllii

supersederet, quae supijressent, ex decimis, resti-

filio iiobili

viro Joaime de Grilli capilaneo genlis


nostri Philippi

charissimi in Christo

regis

Fraiicorum illustris in civitate Acconensi super gubernatione, cura, seu regimine galearum ipsa-

rum,

et

personarum existenlium,

in iisdem, post-

quaiu ad partes ipsas pervenerint, per nostras fraternitalem tuaiii rogaiidam lilteras conslitutis attente duximus et hortandam, nibilominus tibi per Apostolica scripta mandantes, quatenus lanquam vir constans, el stienuus assumens vigorem
;

consumptis inediam partein persolet quintum postulatum subjecit; eos omnes, qui idonei forent ad gerenda arma, nec juslis impediinentis devincli, ad aggrediendam expeditionem compellendos laudareque consilium ut pax publica indicatur. C;cterum additueret, et ex

veret.

Ad quartum

dit Pontifex

si
,

quod dubium
solvendi
illius
iri
;

in paclionibus

iiiilis

suborirelur

auctoritatem Sedi

Apostolica; reservatum

acpostquam Eduardus

ase

adniissas coiuiitiones excurreiite ad Dominicae

spiritus

in adversis,

spemque tuam
se

fiducialiter

Resurrectionis festum spatio significarit,

tum
Ita

deci-

ponens inDoinino, qui s|)eranlS in

non

deserit,

mas
bris

pnedictas aiinorum sex numerandas.


dies adscripta.

vero

sed assistit opporlunis favuribus servis suis, seque timenlibus exhibet firmamentum ; aninio intrepido
persistas ad

liis litteris

Dat. Reale non. Octomenliuiieiii

B.

Harum

coiulitionuin

edidit

continuam

civitatis

Acconensis

pra;-

Nicolaus in aliis lilteris posteaad Eduardum dalis, quibus questus est " nomuilla ab ipso iu An-

'

Sanul.
iiosl

I.

111.

|iar.
Ii[i.

xu.

c.

20.

Lib.

ii.

Ii|i.

cur.

l\v.

'

Reg.

eamJ.

Ep. DLXV.

Lib.

II.

Ep. cur. Lxviit.

NICOLAI IV ANNUS 2.
glia

CHRISTI 1289.
tus

69

ad EccIesiasticJE
72.
illuslri.

liberlatis

eversionem tentata.
filio

supersedisset
:

Charissimo in Cliristo

Ecliiardo regi

Pontificc expeiiit

vcniam violati sacramenti a qnem, imposita congrua pa^na,


Barlhonieusi
ut ad
ct

Anglim

at(pie alios absolvi


affectio,

Welleupi

epi-

Siiicera; cliaritatis

qua personam

scopis ea lege

pra;cci)it,

tuani claris ejusduni exif^eutilius murilis Aposto-

nem obeundam

obstricti
fralri

camdeiu maucrent '.


Batlioiiiensi, et

profectio-

Sedcs aiupicctitur, nosUum nou iuinierito excitat aiiimum, ut de iis, iiua; tua; salulis prolica

Vcnerabili

Wellensi
fratris

episcopo.
a Pelitio dilccli
filii

fectum, uecnon fama; pr;vcouium respicere dipie ac sollicilo cogitemus. Saiie per dilectuni iiiium fratrem Cuilleliuum de Houdon
gnoscitur,

nobilis

Eadmundi,

cliarissimi

iii

Christo

filii

iiostri

Eduardi Augliai

rcgis illustris, nobis cxhibitaconlinebat,

quod

i|)sc

Ordinis rivTcdicatorum

nuutium tuum, ad pncsenlitteras

diulum
vifica!
liter in

zelo lidei ct dcvotioiiis accensus, signo vi-

tiam regiam redeuntem, Aposlolicas

quas

crucis assumpto, juravit proficisci personacerlo

supernonniillis i^etitionibusregiisnegotiumTerra;Sauclae tangenlibus nobis ex parte lua porrectis, et

jam

elapso termino
iu

cum

deceuti bcl-

responsionibus nostris subsccutis ad eas confici


fecimus, tua; cclsiludini destinamus.
charissime, latere
le

succursum. Verum praefatus nobilis certo impedimento detenTerra;-Sancta!


sicut asserit, prout gerebat in proposito, iniiromissum teriiiimim nequivit exequi votum suum. Quare praedictiis nobilis nobis bumiliter supplicavit, ut suae ac nobilium, et aliorum eliam,
tus,
fra
qiii

latorum coniitiva

Verum,

fili

uoliimus, ad audicutiaiii no-

stram relatione multiplici pervenisse, quod nonnulla in parlibus Anglicauis auctoritate rcgia commitluntur, qiia; ceduiil apcrtius iu subversio-

ejus pr;ctextu de proficiscendo

cum

ipso infra
praestite-

nem

EcclesiasticcE libertalis, uoii absqiie praelibata;

praedictum tcrmiiium juramenta similia


runt,
et contra

Sedis injuria, et diviua; Majestatis offensa. Super

juramenta liujusmodi commisesaluti

quo, per nos

el

aliquos ev li.itiibus uostris cuui


collo(|uiuui liabere cura-

ruut,

auimarum

providere in hac parte de

eodem

fratre Guillelino

beuignitate Sedis Apostolica; dignaremur. Nos ita-

vimus, nostram ei super hoc, et fratrum nostrorum intcntionem paterne ac familiariter exponeiiuiliilotes, tibi per ipsiim seriosius explicandam minus alias litteras nostras, et nuntiuni specialem ad tuain excellenliam destinarc proponimus, ut et
:

que, qui salutem quaerimus singulorum, volentes nobilis et aliorum praedictorum, (|uanlum cum

Deo jiossumus, providere saluti dicli nobilis, ac cjusdem regis, qui super hoc suppliciter nos ro;

gavit,

supplicationibus inclinati, prapsentium

tibi

illarum serie, ac

illius

relatibus
tibi

eadcm

uoslra, et

auctoritate

committimusquatenusnobilem ipsum,

dictorum fratrum intenlio


tuin
Terrffi-Sancta;

plenius innotescat.

necnon
dii, et

Maguisquidem desidcramus

affectibus, ut prffifaa
te

et illos etiam, qui occasione ipsius subsiejus praetextii, ut pra;mittitur, jiiramenta

negotium,

ferventer as-

similia pia-sliteruut, a reatu

perjurii seii

culpfe,

sumptumet, actore Domino, eflicaciter proscquendum, prospero successu proficiat, et prosperiori exitu consummetur et idcirco decet, fili cliaris:

queni vel

quam

incurrerunt pro eo, quod infra

prffiinissum termiuum in subsidium dictae Terrae miniiue transfretaruut, auctoritate nostra absolvas,

sime, ut tu priemissa,

qua) profecto miuislcriiim

imposita
tcutia

eis el

tuum

ei,

cujus negotium agitur, possent reddeie


ita

competcnti.

eorum cuilibct proptcr boc poeniVolumus taiuen quod nobilis

minus gratum,
ipsius in te

corrigere studeas,

quod exinde

gralia

cumulata, de

taulis laboribus,

quos pro ejus amore subire dispouis, votivum fructum te cum ejusdem adjutorio consequi gratuieris.

ad executioucm hujusmodi voti eojurameutorum etiam obseivatiouem remaneaut iiihilominus obligati. Dal. Romae apud S. Mariam Majorem IV kal. Decemb. an. ii .
et alii |)r;efati

rum

et

Nolumus autein ut pro

eo, (juud iiuutiiim


litteia-

Postrenio luiic aniio fiiiem

imponamus ad-

ad

te inteiidiiiuis mitterc, ea

quae aliaruiii

ductis nonnullis prajrogalivis, quas


pertiit.

quas pnefalus fr. Guillelmus defert, teuore pensato circa memoratum TericESauctae negotium facieuda coguoveris vel omittas
nostraruni,
perflcere, vel relardes. Dat.

rum

Nicolaus imLateranensem enim patriarchalem Salva-

toris nostri

ravit

qua dc
:

Basilicam pluribus iudulgeuliis decore ad priorem, et capilulum

Romfe apud

S.

Mariam-

exaratae litterae
siiigiilari

Majorem IV

id.

Noveiub., an. ii.

in

nec disparibus praerogativis pro familiam, e qua prodierat, benevo-

73. Exemplofiatris Eduardi

Christo consecrarat, atque


viris

Eadmundusarma unacum aliis nobilibus


diem jurejuraudo
sta-

leutialicclesiain S.FraiicisciAssisiuatisoruavit^(t).

suscipieiuiis
:

itiiieris

'

I.lli,

n. Ep. Di:x.\x.

Ep. div.

'

tp. r.LMii.

luerat

cumque

uouiiullis iiupediiuenlis implici-

(1) Obiit

hoc anno Alexander Scotorum

rex,' et quideni

dccessisse

illum Ouadragesimffi tempore

Trivettus ad Imuc aniiiiin. Geiiiinas duxit uxoresj' quariim

prima

fuit Mart-Miita

Angliie

regis

lilia,

affirmal, qui tunc (Inrebat, Mcolaus ex qua proleiii geiiiiiiam traxil, Aicxan-

drum, qui imuiatura mnrtc patrem pricveiiit, ei Jlargarilam, qu,c regi Norvcgia; nupsit. Ex altera iixore lilia couiitis Klandriic libcris caruil. Regnum ab optimalibus Scotiic dclalum luit ad Margaritam Alexandri neputem cx lilia Margarita regi Norvegiie nupta. Porro liicc .Margarita in Angliam accita, dum navigarel e Swtia, in ipso itinero occubuil. .VIansi.

70

NICOLAI IV ANNUS

3.

CHRISTI 1290.

iNlCOLAI IV

ANNUa

3.

CIIRISTI

1290.

Dat

litteras

expeditione.
flucltialiant

EncycJJcas Pontifex pro sacra

sic subitn

exterminavif omninn, qund ejus exter-

In

sunimum

discriiiieii

addnctoc

in

Syria

Ciiristianorum res anno a

minium prai ipsiiis horrore lUfiere libet potius, quam narrare ciim sic horribile fueril, sic etiam
:

Virginis iiartu miiiesinioduccntesimo nonafjesimo,


Indietione terlia
:

repeiitinuui,

quod

paticis per fiigs

ad quas fulciendas reslituendasiu-

mino miserrante
ruiii civitatis

salvatis, mtiilitudn

remediuin Dotam baliitato-

que maximi Nicolao labores adeundi, cura;(]ue


soldainis Babyloiiius,
(luein
in

tendendiT fuerunt. Delil)ntus Christiano sanguine


Tri|iolis flon-ntis-

Snldani
tas

ipsiusquam aliorum, qui ad ejiisdem pcrfldiam propiibandam conveiierant in

eadeni, in lyranni pr.efati maiius ineidit trucnlen;

simsD Syriae urbis omnibusiine diviliis referlissiniae


excidio liauserat, partaiiue victoria efferatiis per-

(|uibus partim crudeli niorte deletis, partim


cajitivatis, ut

hiistililer

diutius moriantur

locis

dendis Christianorum
visas

reli(|uiis iiihiabat

nec di-

praecipue sacris in divini conteniptiis

augmentuin
et inil-

mutuis dissensioiiibus

lideliiim

vires

cum

igne consuniplis, inter magiiani civitatem

Qnare Nicolaus ex superiori clade liorrore perfiisus, metuens ne barsuis fpqnari jiosse arbitrabalur.

lam exigui temporis spatiuin intervenit. Ex quo


idein orthodoxa? fldei iiefandissiir.us jiersecntor in

barns religionem iii iis regionibiis fiinditiis everteret, conatns omnes ad comparandam expeditionein ac siibmittenda auxilia adhibuit. Sacrum ergo classicum [iro defendeiido Christiano noinine
cecinit
fideles
',

nimiam
se,

erectus

snperbiam, coniminatiir aperte


necessariis praeparatis, nberius
et alia pauca loca, quaj partibus remanserunt, celeriter

congregala longe majori mullitudine, aliisqiie

ad

nsum bellorum
illis

civitateni

Acconensem,

ut scribil Burnardus

datis Encyclicis lilteris

alque ad universos incendendos ' fu-

Chiistianis in

nestiim Terra?-S:iuctoe slatum in oninium nculis


detixil atque ad capessenda arina, proposilis indulgenliarum prfemiis excitavit. 2. Universis Cliristi fidelibus ad quos pra?;

ut cunctum exinde populum Chrislianiim facile prorsusexteriuinet.illudque posteris

invasuriim,

virtutis siia;

praeconium

et

meinoriale relinquat,
prorsus
et

qiiod

sna

potentia

de parlibiis eisdem

abolevcrit Christianae religionis et

uomen

cul-

sentes

litterae

pervenerint.
qni depopulator
et

tum. Propler quod terra


dicla discriinini,
iiiiniensis
colis,

pracfata, fatali
et

(|nasi adet

aVisio dura nuntiata estiiobis; qui incredulus


est, infldeliter agit, et
est, vaslat.

clamat

ejulat se diutinis

pressuris oppressain, exterminatam in-

Sicut

enim habet lillerarum

nuntiorum de

enervatam viribus, exanimatam opibus, ope


persecutionis
destitiitam.
iis

Terra-Sancta venienliiim infausta relatio, ejusque


veritas in

desertani, necessariaB adversus tanti persecutoris,


taiita"(jue

omnes

fere orbis provincias

jam

diffusa,

instantiam
quaiii

defensionis

egressa exEgypto damnati geiieris beslia

ir;t'

plena,

liraesidio

damnosa, quam
!
!

iinpiissimus videlicet soldanus Bibyloniae non soluin iiicredulus, sed et credentium perfidus iniiiiicus,

gravis in

totius religionis Cliristiana; jactura

et eos

persequentium
fiilei

diix et iiicilalor

iii-

qnain lainentabile detrimentum Aceendantur igitur corda fldelium, et Redeinplori nostro piissiiiio
adversus nialiguantes iu terra
tivitatis,
illa,

feslus, coiituiiiaci blasphenioriini lei et |iersecutoruiii


Cliristiaiiaj

quam
ei

ipse na-

mullitudine

congivgata,

conversationis

et

inortis

propriae titulis

inclytam, opulenlam, ac innumerosilate fidelium populosam, ut neqiiiter,


civilatem Tiipoiitanani
sic ojitaiiter

deeoravit: qtiam(|ue Scriptura testatur


cliarioreiii
;

omniuiii

cunctatioiie qualibet relegata, consur-

obsedil, et aliiiuandiu arcla obsidione

gant, eique virililer contra operaiites iniquitatem


in evideiitia tantae necessitatis assistaut.

gravalam, vcxatain fiequeiilibus diversarum inachinanim ictibus, iiiiporliiiiis ac diris impetilam occupalaiu sic ininianiter, iiisultibus occnpavil
;

Exsurgant

ad salutis sua^compendiuin, et illam brevis laboris pretio conipendiose inercentur.


3. M

Cifterum

licet

ad excitandos

eornmdem

'

Beru.

iij

Clir.

Kom. Fout.

Li^. u. E|i. cur.

l.\iiv.

fidelium animos in terrac memoralai succursum

NICOLAI IV

ANNUS
;

3.

plere
in

CHRISTl 1290.
:

71
illi, (|ui

sufficere (iebeal solers attentio prininissoruni

quia

ita

t;iiiien,

(juod
ire,

infr;!

luijusniodi

lanien auxilianle Doinino ad plenain lilteralionein Terr;u i|)sius, el


inteiiin

anniim personaliter

seu

alios, ut

dictuin est,

ad

suhvenlioiiein locoiii

ruiii,qiuc in [)iacsentiarum Cliri^^tianitas olitinet


eadeiii,

suis expensis destinarc valuerint, per aiinum integrum posbiuam ad partes Teria;-Sanctae per-

nos

et

fraties nostri,

inleiisis

desideriis

veneiint, in ('jiisdem Terrae


(|uu(jue

servitio

coiiimorari,

suspirantes, speranius luiiniliter, el fideliter cre-

seu relinere, (|uus miserint, leneantur. Ilujusmodi


reinissionis et
iiidulgeiiliaj

dinius, (juod

vocem

virtiitis

dabit

Dominus

voci

voluinus

et

sutu: inter niultaoi>erosasulisidia,(iii;L' ipsi Terne,

concedimus

esse jiarticipes juxta quantitalem sub-

Deo auspice, fructiiosa sedulo procuraie at^iue impendere studuiinus et sludemus, de ipsoruin
fratruin consilio per diversas niundi parles Cliristicolis

sidii et dcvolionis allectum cos, qui licet noii juxta suaruin exigentiam facullatum aliquem tamen, seu ;ilii|uos viros iii siibsidiuni dicto; Terra; pro-

verbum
;

vivific;e

crucis deliberaviinus pro-

priis suni|itibus destinabuiit

vel

de suis tempora-

ponenduin ac ininisleriuni prajdicandi eamdein, necnon tradendi venerabile si^'iiuiii cjus ciinctis
devole iieteiitibus divursis
\irisque religiosis

libus bonis contribueut ad aliquos


iiecnoii oniiies, qui

destinandum

ad subventionem ipsius Terra;


miiiislrabiiiit

Ecclesiaruin

prielatis

de bonis
gulis
alias

eisdeiii aliqua

prout sin-

duximus committenduni.

divina

fuerit

inspiratione

suggeslum, aut

Quocirca universitafem veslrani roganius,


el

monemus
mino Jesu

borlaniur attente, obsecrantes in Uo-

liuiii et

ad pr;i'moiiitioneiii pr;rsentis negotii consiauxiliuin im|ieiulerint opportunuin.

Cbristo, ac vobis in

minum

injunj^entes,
et

remedium peccaquatenuseorum qua; superius

5. Ca;terum si forte aliquos eoruni, qui cruce suseepla in jaiii dictuiii Terrac-Sancta) sub-

meinorantur pia

sedula consideratione i)ermoti,

sidiuin proliciscendi

ad audiendum salubre ipsius viviflca? crucis verbum , cuin illud in locis vestris per eos quibus
ejusdein proponendi commisinius vel committe-

plum

iler

laborem subierint, post arrebujusmodi ex hac luce migrare continibilominus plene percipere voluinus pr;elibatam. Personas insuper, faeoruiii post
et

gerit, ijisos

indulgenliain
milias, et
itineris

inus ofCcium, contigerit prtEdicari, desideranter


attendere, idque reverenter studeatis audire
;

bona

ejusdem aggiessionem

ac

sub B. Petri

nostra protectione suscipi-

vos omnes, qui ex Dei niunere estis idonei, ut in


prffidictce Terrae

subsidium vel personaliter


facultalibus

ire,

mus; statuentes, ut ex tunc sub dioecesanorum suoruin defensione consistant. Quod si aliqui eos
indebite inolestare pracsumpserint, per dicecesanos
in quibus iidein moleslatores fuerint, per censuram Ecclesiasticam, appellatione post-

yel de

veslris

impertiri subsidiuin

valeatis, victoriosuin praefatfficrucis sigiiuin devote

locorum,

suscipere; illudque propriisafflgentes liumeris, ac

magnis cordibus imprimentes reverenter,


blice

deferendo, ad

et pucelerem ipsius Terrae suc-

posita,coinpescantur. Praeterea in idem subsidium


proflciscenlibus indiilgemus, ut per Sedis Apostolicae litteras vel

cursum promptis vos animis,


ciugatis.
4.

totisque viribus ac-

eadeiii

Admonemus
si

insuper omnes, qui

liacte-

legatoruin ipsius (nisi illae, quae ab Sede obtentse fuerint, plenain de induito hujusmodi feceriiit inentionem) extra suas dioe-

nus idem signiim pro eodeni


ut illud,

.-ubsidio susceperunt,

ceses

non valeant conveniri


:

duinmodo

parati

forte dimiseriut, resuiiientes alacriter

existant corain

suis ordinaiiis de se querelantibus

Terrae praefatEE studeant efflcaciier subvenire. Et ut

hoc eo libentius, eoque ferventius prose^iui veslra devotio studeat, quo potiorem se noveril fructum de suis laboribus percepturum; nos de oiiuiipotentis Dei niisericordia, et beatoruni Petri et 1'auli

quos per eosdein ordiiiarios Ecclesiacensura defendi, cessante appellationis obstaculo, volumus ab iis, qui eosdein contra indultuin
stica

respondere

hujusmodi praesuinpserint teniere moleslare, Si qui vero ex proliciscentibus ipsis ad praestandas


usuras juramento teiieantur
lantur, ut
adstricli,

Apostoloruin ejus auctoritate conflsi


nobis, licet indignis,

el illa (iiiain

creditores

Deus

ipse ligandi ac solvendi

eoruin per dioecesanos suoscensura simili compel-

contulit potestate, oinnibus, qui personaliler propriis

sumptibus

in prajdictic Teria; subsidiuin pro-

ficisci

curaverint, plenam

suorum peccaminum,
corde contriti
et
et

juramenlum bujusmodi penitus relaxantes, ab usuraruin ulterius exactione desistant. Si aliqui autem creditorum eos ex tunc ad solutio-

de quibus veraciter
confessi,

fiierint

ore

nem

veniam indulgeinus,

in

relributione

earum per eosdem

coegerint usurarum, ipsos ad restitutionem dicecesanos simili voluinus di-

justorum, salulis aelernae polliceinur augmentum, Eis autem, qui licet iii alienis expeiisis, in propriis

strictione compelli.
n Judaeos quo^iue ad reinittendas ipsis usuras per sajcularem compelli pra;cipimus potestutem,et

tamen personis accesserint; et illis siniiliter, qui juxta suarum exigcntiam facultatiim bellatores,
seu alios viros idoneos in expensis propriis desti-

donec eas remiserint, ab omnibus fldelibus Cbristi, quibus hoc per suos dioecesanos denunliatum
txtilerit tain in mercimoniis, quam in aliis sub excommunicationis poena jubemus eis communio-

nabunt

quamvis ipsi persunaliter non vadant, plenam suoruin concedimus veniam peccatorum, sive in generali passagio, quod iii proxin.o fleri
,

nem omnimodam
6.

denegari, qui proflciscentium

sollicite

procuramus, sive aate ipsuin, dummodo infra anuuin a data prssentium id siudeanl adini-

Ad

h;cc

si

eorumdem,

seu destinantium viros idoueos juxta suaruni exi-

72
gentiam
facultatiiin

NICOLAI IV ANNUS
excommunicationis
essent

3.

CHRISTI 1290.
a roge Jacobo (luiuque galeas obtinuit
tas
:

bene muni-

vinculo innodati pro violenla iiijectione in clericos seeculares, aut eliani religiosos; dunimodo non fuerit excessus diflicilis, el enormis, et
passis injuriam salisfaciant

manuuni

sed quia

i|)so

anno soldanus contra Ptole:

maidem non
nocatum

veuit. In procinctu a suis veneno nil nobile Pra^dicti tradit Aytonus'


*
:

competenter; sive pro

egoruut. His do Scopulo addit Sanulus

Ha-

eo quod sepulclirum Domiuicum visitare, seuad Siciliae insulam, vel ad alias terras accedere, vel cum Siculisaut aliisquibuscumijue comuuinioare

builque ultra
crucesignatis
:

quam
qui in

sibi

fuorit

opportunum ex
:

eorum processu terram Can-

dolorii sunt aggrossi, licet ne(|uivoriut obtinere

mercimoniis, seu aliis modis coutra prohibitionem Ecclesiffi pra;sumpserunt dummodo ipsis contra Roinanam Ecclesiam noii dederint alias consilium, auxilium, vel favorem, nec arina, seu
in
;

caHeri veio per loca varia debito teinpore transie-

runt(I).
8.

Cociderc

irrili hi

omnes conatus, ciim


iis,

tur-

piter Cliristiaui

nominis causa ab

quibus contra-

merces probibitas portaverint Sarracenis


vendi eos ac dispensandi
vel ab

absol-

cum

clericis,

(|ui

cum
,

hendge classis demandata erat provincia, prodita fuorit. E viginti enim illis triremibus Ecclosiai
suniptu
facta, vix

excomniuuicatiouis senteutiam latam a cauone homiue incurrissent irregularitatis notam,


se divinis ofOciis coiitraxerunt,

conductis
tredecim

exsceusione

Christianoruin

ballistis et milite instrui

potuere:

immiscendo
alias noslras

non-

quare opiscopus Triiiolitanus repetundaruin judicio a Poulifice poslulatus est


a
^.

nullis Ecclesiarum pra?lalis ac religiosis viris per

litterasconcedimus potestatem. Alloudite igitur, populi Christiani, et videle mentalibus


oculis, quantis meniorata; superius Terra;-Sancte

Venerabili fratri B. episcopo Tripolitano.

Gerentes cordi negotium Terroe-Sanctce ac


probata; circuins|jectionis iuduslria

de
in

tuffi

plenam
supor

conditio

sit attrita

miseriis, objecta periculis, cala-

Domiiio fiduciam obtiueiites, pridem

tibi

mitalibus circumsepta. Atlendite benefioia supradicta, quffi vobis, eidein subsidia o|)portuna praestantibus, ex poteslate nobis a Christo tradita con-

ceduntur iu terris. Attendile copiosam mercedem, quae ab ipso praeparalur in ca;Us, et ad retundeudos impia gontis impelus, compesceudos insultus, superbiam contereudam,quie deTerra illa, Cbiisti sanguine consecrata, fideles Chrisli tam noquiter eliminaremolitur necnou ad eliminanduni oxinde spurcitias exocrandas, quibus terram ipsam gous eadem profanare ac poUuere nou verotur, prope;

apud Vouotias armis et aliis nocossariis munioudis sollicitudinem duximus committondam ot crodimus, quod circa hoc tua; diligenWx. studium linpendisti, laboribus uon parcendo. Sod revera mirari compellimur quod sicut ad nostrum perveuit auditum, galea; iiitedictai minus sufficientor munita! fuerunt armis et hominibus opportuuis adeo quod cum eaedem galeae ad civitatoin Acconensom, ducento Domino, pervonissent,
vigiuti galois
:

reinaneutibus in terra stipendiariis et peregrinis, quos galese detulerunt supradicta;, de hominibus


roliquis,

ranter exsurgite, virilitor ot potentor, ul glorifi-

ad ipsarum

munimen

spociale deputatis,
galea;

cetur per vos in Torra eadem gloriosum

nomon

vix tredecim vel paulo plures

arinari, ut

Domini Jesu

Christi,

ipso porcipore iu

habeamiui ab terra viveulium gloriam sempiet vos digni S.

convenit, potuerunt, defectu


in eis

armoruni,

et

non modico iuvento praecipue ballislarum. Quod

ternam. Datum Rouke apud non. Januarii, an. ii s.


7.

Mariam Majoroin
Veyieliis

tauto molestius oxtitit votis nostris, quanto pracfa-

tuin
de-

Classis subsidlaria instructa

fectu rerum laborat.

Concilatos ad [irotilondam,

accepto crucis symbolo, religiosain in Saraceuos Asiaticos militiaia fldelos, ac plures, pio ardore
accensos, triremibus vigiuti, quas Venotiis Pontifex
instrui jusserat, trajecisse, refert his verbis Jor-

negotium ad laudeni Doi et Christianitatis fervontius cupimus promoveri. Nec habet uostra credulitas, quod hoc ex pecuniae defectu provonerit, cum libi pro muniendis galeis eisdem fecerimusde sufficienti pecunia provideri; ac insu-

houorem

por aliqua porcepisse dicaris, qu^e ox praedicatione


crucis, sicut dicitur, obveuerunt.
et fratornitati tuae

armari Venetiis galoas viginti pro subsidioTerrae-Sanclae, quibus prKfuit Nicolaus Toupulo dictus Scopulus. Providit quo:

danus'

Nicolaus IV

focit

por Apostolica scripta


])ra;missis

mus, quatenus supor

Volumus igitur, mandaomnibus nobis


;

quam

cito

poteris rescribas plonius veritatem

et

que papa Joanni


mille

dicto Grilli capitaneo stipondialo-

ruin regis FrancitE

tria niillia unciarum auri, et Rubeo de Suly, qui se obtulit ad eunduiu. Praedictus quoque Joannes transiens per Siciliam

niliilominusde universis in hac parte porcoptis,et expensis, eliam a te factis, plonam ot dislinctam in
praBsentia venerabilis fratris nostri Nicolai patriar-

Ayton.
111.

nist. Orien. c. 53.

* Sauut.

1. iii.

par. xii. c. 20.

Jord. Ms. Vat. sign.

num. 1960.

Lib.

Ep. cur. xcv.

Annalium Genuensium notam quamdam clironologicam, eui tamen historici a;quales licet fere (1) Nescio unile aeceperil eonlinuator Omnes repugnanl. Cum enim l)istorici illi obitum Solilani prffsentem annum conferant, Genuensis annalista uno citius anno rem anticipal. a Hoe quoque aano mense Lieceiubris Alfir (boe etiam nomine soldanum illum Aytonus appellat ) soldauus Scribit euin anno MCCLsxxix ^gypti a suis plus amicissimis, et privalis toiicatus fuit, et obiil. Si liistorieus iste erravit in anno, id enim facile mihi persuadco, diligenter adaotat, cujus rei gralia a studiosis cbronologia: amatoribus eertum tamen mensem soldani emortualem , ab aliis omissum .Mjnsi. laudem meretur.
: ,

NICOLAI IV ANNUS
cliiT

3.

lio,

CHRISTI
si

r290.

73

Hierosolyniitaiii Apostolicac Scdis \v^:\\i lacias

nt

le

liu(nsmodi gerente cnstodia, de dicta

(reddi) rationeiii, (|naiii

descriptain

tiiiiliter siib

Terra

sinistri

quicquam

accideret, talis impntatio


Scii()tnr;e

cjusdcin patriarcl); ac tno sigillis

iiotiis

volnmns

se(|nereliir. Sciinns

eleiiim, et sacr.e

destinan. Dat. XFII kal. Novcrnlnis, anno iii.


9.

lesliinonio coiiiiirobaliir,
dierit civitaleni, in

quod

iiisi

Uoiiiinns ciislo-

Frnncornm rex ad suhmiltendm nuxilinres

vaniim vigilarc noscuntur, qui

copias sollicitatus.
laus, misso

Collabcnlihns

ita

Syriacis

cnstoiliain

(!jiis

srrvant.

Cum

igitur ad conserva-

rebns, sii|ipeti.irum ferendarnm sollicitns Nico-

Juanne

Scmesio Minorita, Apostolico


rejris

strfe

piTnitentiario,

Francornm

opem

imploravit,

ut Terrae-Sanctae Christi sangnine consecratce tute-

tionem Ti'rr;e mentis desiderinm dirigatur, rcgalein mngnificentiam sicut iterum, sic attentins rogamus, hortaiiiur et obsecramus in Filio Dei Patris, quaiiicniorat;e
et

coiitiiiuam feivens no-

lam

corriperet;

ac submissis

aliqnot equitum

tenus praemissis sedula meditatione discussis,


i()sius Terrae

turmis,et maritimis anxiliis, B;il)ylonioruin retnnderet impetns,

ac ejus incolarum
(lia

(lericulis,

quibus
et

donecex universisOccidentisrepnis

digiioscuntur expositi,

consideratione

(leiisatis,

crucesijrnatus exercitus in Orientem traduceretur.

hujusmodi custodiam
tis,

dictae Terrse

pro divina

Sed

is

[loliticornm coiisiliisa pra^claro opere abdn-

Apostolicae Sedis reverentia, tu;p incremento salu-

extremo discriniine rebns pendentibus susciperel, ac Syriam ab ipso amissam aliquando iirobro verteretnr. Qua accepta
ctus est, ne

ac totius Chrislianitatis intuitu, ad te su[)er hoc

arduum bellum

s()ecialiter

oculos dirigentis, difficultate sublata


passagii

qualibet, pioniptus et benignus assumas, us(|ue ad

re Pontifex

eam ignominiae suspicionem


subjectis litteris est conatus'.
etc.

delere ex

tempus generalis
j)eiisius

exercendam; tanto pro|)erce|)turus,

ejus

animo

Domino prsmium exinde


et acce[itius in

Nicolaus

charissimo in Christo

fllio Plii-

lippo regi Francia! illnstri.

hac parte sibi obsequium exliibebis, ac etiam consecuturus a nobis


eo potioris commendationis titulum, quo
plenius nostris
[ler te

quanto gratius

Gerentes

cordi

negotium Terrce

Sancts,

pridem dilectum filinm fratrem Joannem de Samesio Ordinis Minornm, poenitentiarium nostrnm,
ad
te

desideriis satisflet, etc. Dat. apnil

cum

nostris litteris

duximus destinandiim,

celsitudinem rej;iam per eas rogantes attentius et horlantes, ac obsecrantes per aspersionem sanguinis Jesn Chrisli, ut attenta meditalione recogitans,

Urbemveterem non. Decembris, anno in. 11. Quid inter Pontificem et Eduardiim Anglice regem conventum sit pro sacra expeditione. Urgcbat Poutifex his precibus Francorum regem

cum

extreiiii exitii

discrimen Ptolemaidi im()enpraeterilis victoriis sullaiius

quam

periculosajnctura negotii diclaeTerrae, qiian,

deret. ac tuiiiidus

ad

tnm opprobrinm
tiarii,

qnantaque
si

igrioniinia

totius

eam obsidendam
tavit Melec

copias pararet. Sed fractos illius


' :

Chrislianitatis existeret,
vel tor()orem

per aliqnam negligenTerra;


particnln, qnge

impetuso()(iortuna nioite refert Sanutus

Cogi-

ip^iiis

Mesjor soklanus [larare e.vercitum ad


in terra Syri;B

Christiaiiis

reniansisse

dignoscitur,

perderetur;

destrnendam

Christianoruni reli-

eidem Terra;, de siifficienti celeriqne snccnrsu equitum, et prfecipne ballistariornm et peditnm armatorum, qnibus ad pra-sens indiget; ac etiam de competenti numero galearum, de qnibns eidem
Terr^E posset efficax provenire defensio, et

quias, et Mccxc, de meiise Octobris, inovit exerci-

tum
nisi

sed (|ui Amorrhajus inde ex|)eliere noluit completae forent iniquitates eorum, adhuc
et

()atienter sustinuit,si forte ad |icei)itentiam redeant

suorum

de via sua mala


successitque
illi

mortuus
(leccata

est

Messor in itinere,

hostium impngnatio fleri, providere curares, buJMsmodi continuando succiirsn usque ad tempns
passagii. Praefatns

filius

vocatus Seraph.

Cum

vero

carnalia c;eteraque

continue augerentur

autem

pcenilentiaiius, taiulem
litte-

infractoribus foederis

baptismalis, nec de malis

ad nostram praesentiam rediens, regias nobis


ras attnlit inter caetera continenles,

qnod consideratis negoliis, qnae incunibnnt, et rebus nt nnnc se habentibus, in hoc resederat consilinm regium, ut ad praesens neiinaqnam assunieresTerrae custodiam praelibalae; ciim si, (|uod absit, de Terra i()sa
siib tna conslitnta custodia sinistrum ali^iuo
1

viam repaternum (^ropositum, eo ardenlius conimolus, quod xis Saracenos mercatores Piolemaide in loco vocato Lafunda juxta cambium contra fidem trengnarum crucesivellent conteri, nec per [icenitentiam ad
dire justiti;e, assumpsit Serajih

gnati glidio [leremerunt,

;ic

[loscenli jnslitia dene-

eve-

gala sit. U"ibus conseiitane;i iisdeni [itene verbis


receiiset Joid;inus'. Piaefidebaiit vero snis viribus

niret, illiid tibi forlasse contiiigeret imputari,

40. 8 Sane,

fili

charissime, scire

le

volumus,

Chii^tiani,

cum

iii

s|)em elali foreiil, brevi Eduar-

el pro cerlo lenerc,

qnod cnm

te,

u'pote fidelissifilinm, (laternis

dum
gii;itas

regeiii,

Anf;licaiio flure sti()alum, crucesi-

nium

et

devotissimum

Ecclesise

ex

niiivcrsis Clnisti.inis

rcgnis
is

c()()i;is

iii

affectibns diligamns, ad Ini honoris et exaltationis

Syriain adductnnim. Sed

anlcqnam

se longiii-

augumentnm

soUicile intendentes; teciiiu sn()er

quo

accinxuiit

itineri,

cx|)ngnaljm ab Saracenis

hoc pnre, sincere ac siiiqiliciler agimus, omni prorsus ca[)tioso verbo vel subdolo eminus relegato. Nec ad id nostra quomodolibel tendit inten'

PloIemaiiJem lugebimus infurius. Attribntae porro sustentandos sum()tns bellicos deilli erant ad

Sanut.

I.

Iii.

p. 12. c. 21.

Aylon.

Ilisl.

Urienl. c. .53.

'

JorJ.

Lib. 111. Ep. cur. cviii.

Ms. Val.

si;;!).

num. I9BU.

Ann.

ToMiJS

XXIII.

Rayn. IV.

10

74
cimae sexennales, quas
iie

NICOLAI IV ANNITS
forto

3.

CHRISTI

1290.

intermissa sacra

deciiuam sex annorum coliectam iu subsidium


dictae Terra> in Anglia; et Scotiae regnis, etinterris

expedilione,

in

alia
,

averteret

profunderetve,

exegil ab eo Pontifex

ut regia syn^rapha Sedi


iis

\ValIiK et HiberiiiEe in duobiis terminis assigiiari


vidilicel

Apostolica; caveret de

restituendis,

si

bellum
patebit,

medietatem

ipsius

iu

festo

Nativitatis

Asiaticuni nou conliceret. Cujus postulatis a^quis-

simis Eduardus rex, ut e subjeclis


assensit.
a

lilteris

'

Sanclissimo in Chrislo patri domino Nicolao,

anno Doniini mccxci, el medietatem aiiam in festo Nativitatis ejusdem saiicti deiiide pniximo secuturo ita tamen, quod de reslitutione illorum, quse de decima receperis
beati
Juaniiis B-iptist;e
:

diviiia providentia

sacrosancke

RomanK

et

unifilius

supradicta,
ril,

si te

deficere in transfrelando contige-

versaiis Ecclesioe

summo

Pontifici,

devotus

facienda cautionem pnestes infra festum Puri-

Eduardus, Dei gratia, rex Anglia>, dominus Hibernia', et dux Aquilauia; cum omni recommendatioue, devota pedum oscula beatorum. 12. Litleras sanctitatis vestne recepimus infrascripti

ficationis B. Virginis jiroximo

venturum

Inter-

jectaqiie iitlerarnm
l'oiitifici

formula quibus ab Eduardo de non dissipandis decimis caveudum

esset, subjiingit:

tenoris

'

Nicolaus

episcopus
filio

servus

14.

Intendimus quoque, ad omnes

criicesi-

servoruiu Dei, cliarissimo in Ciuislo


ilictionem.

Eduardo
nostrum
solli-

gnatos, qui esse poterunt habiles ad


vel alias
iitiles ipsi

pugnandum

regi Anglia! illustri salutem et A|)ostolicam bene-

Terra?, monitionibus et persuauti,

Gaudenuis

in

Domino,

et cor

sionibus efficacibus
freteiit
;

ut in passagio ipso trans-

uberi exultatioue reflcitur,

cum

circa

illa te

citum fore |)erpendimus, qua? in laudem et gloriam suuuui regis, tua; salutis augmentum , et
lotius Chrislianitatis

Sane felicis recolendaimemoriaj Honorio,RonianisPontificibus


pra;decessoribus nostris
,

honorem cedere dignoscuutur. recordationis Martino, el postmodum


ac

eosque compellere, quos temporis qualitas et ipsorum conditio suadebunt, ac Sedes Apostolica exiiedire viderit compellendos intendentes tibi de deciinis et obventionibus collectis in Terrae quaruin memoratte subsidium in illis terris
; ,

doniini

non transtretabunt,

iiiipedimentis

iiunc

uobis

tuo

salubri

obstantibus
nieiitibus

Domino

favente sublatis, nec superve-

Deoque accepto proposito, quod ab olim circa TerriE-Sauctae negotium concepisti, per litleras et nuutios luos exposito, tam pra;decessoribus ipsis,

iiovis,

taliter

subvenire,

t|uod

merito

poteris esse couteutus.


existas ad

Quamvis insuper imperatus


iii

transfretandum

dictae Terrae

succur-

quam

nobis volentibus illud

opporlunis

fovere

suin infra triennium in dicti prasdecessoris Honorii

auxiliis, ac

ejusdem Terrx'statui

utililer providere,

inter Apostolicam
tractatus,

Sedem

et te

diversi liabiti suul

per diversos celsiludinis lu


tuis i^elilionibus prajsentatis
:

nuntios

compreliensum, |)rout exigit negotii tanti Hos de novo de praedictorum fratrum consiho sex annorum decimam iu dictis
litteris

arduitas . Infra

eidem Sedi

ad quas

regnis

Angliae et

Scotiai
:

ac

terris

Walli;e

et

Sedes ipsa noscitur certa dedisse responsa, prout prccdecessoris ac nostris confeclis in ipsorum
exinde
l)er

Hiberniae concedimus

quam

deciiiiam sex futu-

litteiis

plenius continetur.

Nuper autem

dilectos

filios

nobilem virum Galfridum de

Genevilla, et
el

magistros Guillelmum de Grenafend, Thomasium clericos maguiludiais tiiae uuntios,

rorum annorum interim annis singulis mandavimus colligi , et quod ante tuuiii passagium fuerit de ijisa colleclum, tibi, postquam cum tuo exercitu ad transfretandum mare intraveris, assignari. Quod vero post passagium, de ipsa decima
colligetur, tibi, sicut colligetur, assignari inanda-

quas nobis pro parte regia j)rajseiitaperpendimus, quod volebas in responsioiiibus tibi factis aliquid immutari. Porro,
et litteras,

runt, aperte

biimis,

postquam

iu dicti passagii

termino duxeris

liMnsfretaiidum, prout inaguiludinem


bit, et

charissime, licel dilatio morosa negotii diversitasque tractaluum prffidict;e Terrae negotio |)erfili

requiret negotium
S.

tuam decememoratum, etc. Dat.

maximum

atTerre valeat

detrimeulum; nos tamen


proul j^ossumus,

atfeclibus regiis condescendere,


atfectantes, ad notitiam

tuam

pra;sentiuui tenore

(ieducimus, qualiter
subvenire.
\'S.

tibi in

hac parte disponimus

Mariam-Majorem XVII kal. Junii, anno iii. 15.QuarumIitteiarum vestrarumtenorenobis diligenter exiiosito et plenius intellecto, ex nunc expresse renuntiantes omnibus concessionibus per |)ra!dictos praedecessores vestros Martinum et Ho-

Romae apud

Poutificatus nostri

Noverit igitur regia magniludo, quod

iiorium,
factis

nos lerminum generalis pass.igiifestum Nalivitatis in tres S. Joannis Baptista; proximo futurum Domiui Mccxcni,de fratrum annos, quod erit auno

rum

et etiam per vos ipsos liactenas nobis super decima dictorum regnorum et terraac super obvenlionibus in eisdem regnis

et lerris,

qmc

proveneruiit vel provenientejusdem


;

nostrorum dentes, postquam

consilio iluximus

staluendum

inten-

terrae subsidio

prajdictam

decimam
eisdem

sex

oiniiia inserta

pricseDtibus per

aiiuorum,

el alia

omnia

in

lilteris

futurorum compre-

tuas pateutes Iitteras duxeris acceptanda, crucem per omnes Chrislianitatis partes facere prtBdicari,

heiisa sponte recepimus, el acceptaiiius, ipsisque

prout viderimus expedire


1

et

mandabimus
'

libi

nostrum prastamus assensum, et i)ra;dicla oinnia et singula, quatenus nos et successores nostros contingunt, vel conhngere possunt, uos ac ipsos
inviolabihter servalurospromittimus, volentesipsa

Eit. apud Nic. IV.

I.

)v.

Ep.

cui-.

i.

Exl.

1.

iii.

Kp. .\lv.

NICOLAI IV ANNUS
robiii-

3.

CIIRISTI

\'2[)().

75
adreges Tramnlpinos.
illa

plennc

firmitalis

lilleras noslras rcf,'io

habere ac [Micsentes pcndente sigillo munitas vobis


:

Decreta
anno
sis, et

17. Lcgalio Pnntificia


est igilur a

Nicolao gravissima

hoc
Ara-

et

Ecdesia; Roniaiuc ronccdimns in tcstimonium


Dat.

Icgatio

ad Francoriim,

Anglorum

cl

verilatis.

apnd Clipston IX
ad id
rej,'iaiii

kal.

Novcmbr.

gonum

reges, (|uam Gcrardiis episcopus Sabinen-

aniio Incarnalioiiis l)ominic;c iwccxc .


16. Obslrinxit
aliis lillcris
',

Rencdictiis Cajetaniis S. Nicolai in Carcere(liaconus cardinalis niaximis onerati obierunl. Dcmandiita eiiim ipsis provincia

lidem Ediiaidns

Tnlliano
iiiipcriis
esl,
iil

<|u;c

iisdcm verbis ac iincscripla a

Pontiticc

d;iii(l;c

syiigia|>ha^

a Saiictissiiiio in (lliiislo palri

furmula coiiccpta; siiiil. domiiioNicolao,


Ediiiirdus Dei
,

acceplas a Philippo Erancoriim dcfnnclo


Syiiae

rege decimas
elicerint
:

rebus

instamaiidis

sncras

divina providentia sacrosanctic Romiinae ac universalis Ecclesia; siimino


Poiililici,

ut osteiidunt Ponliliciie litterae ad Phi-

lipputii filium

regcm, qiiibus Nicolaiis menioratas


causas cxpressit
'.

gralia

rex Anglitc,

dominiis Hiberiiiae

et

dux

lam

iiisigiiis

Icgationis priores

A(juilaniae

cum recommendatione

liumili dcvola

a Nicolaus, elc. Phil. regi Francia; illnstri.

pedum
a

oscula bcatorum.

Ciim

vcncrabilem fratrcm Gerardum epiet

Prujsentium vobis tenore, sanctissime Pater,

scopuni Sabinciiscm,
Renedictiim
S.

dilccliim liliiim nostruiu

vestrisque successoribiis
EccIesicC

Romanis Ponlificibns
(|uod
si

et

Nicolai in

Carcere-Tulliano dia-

Romanae promiltimus,

nossponle,
per

conum cardinalcm ad

parles Francia;, certis sibi

vel culpa n(jslia deficere in

Iriinsfrctando in sub-

sidium Terrae-Sancta3 contigerit,


steterit,

seu

nos

quominus

in

praefixo

generalis

passagii

termiiio

transfretcmus,

oninia,

quK de decima

nobis concessa in Angiiaj et Scutiae regnis ac terris


Walliae
et

commissis negoliis, prout celsiludini rcgi;n pcr alias nostras notificavimus litleras, dcstinemus; regalem magnificentiam rogainus et horlaiiinr attente, ac obsecramus iii Filio Dei Patris, quateiius ob divinam et Apostolicae Sedis reverenliam,
saliitis augmentum quod propeiisius aCfectamus, pra;dicloruin terrae incolarum mullis periculis, angustiis et pressuris, quae sicut pree-

Hibernia) nos reccpisse contigcrit, re-

tu;ci|ue

stituemus ad vestrum, diclorunique succfssorum,


et

Ecclesiae

ipsornm receptorum,
praeparalione

Romanae mandatum vel omnia


Iransfrctationis

etiamsi

pars

ipsa recepta in

mittitur, effurus hoslis

augmentare non

desinit,

fuissent

cxpensa

quodque si non transfretaverimus in ipso termiiio impedimento aliquo pra;pediti, expensas quae
,

compaliens, et ad siibventioncm eorum benigne dirigens desiderium mentis Ina;,


regia
pietate

prtcdiclam decimam, (atlributam

nimirum

patri

facta;

fuerinl in pncparatione iiraedicta pro medie-

tate imputabimus nobis, et pro mcdietate reliqua imputabimus pncdictae deciniae ct ex nunc consentimns, quod de ipsa dccima dcducantur, et
;

Philippo ad sumptus sacra; expcditionis, qiiam inlermisil) deduclis ex ea expensis factis de ipsa
;

de inandato seu beneplacilo


libus
ipsis

dictae

Scdis cardinaTerrae

et

eorum

cuilibct

pr;cdictie

promitlimus. Quod

si

quid, facta imputatione seu


ijisa

saiictae,

ac etiam

Romanae

Ecclesi;c noinine facias

deductionc bujusmodi, apud nos de decima


remanserit, illud simililer reslituemus
iid

vcslrum,

dictorumque successorum, et Ecclesi;c Romanae mandatum et qnod si qnid de expcnsis, quae


;

fient in iiraeparatioiie

praedicta, vcl de datis, seu

libcialiter assigiiari, etc. Dat. Rom. apud S. Mariam Ihijorem VII kalend. Maii, annoiu. 18. Adducit aliam decrela) tantorum cardinalium lcgalionis causam Rernardus ', diim iiiissos ait ad sedandas simultates, qua; inler Fran-

assignatis ejus

occasione
,

nobis

taliter iiiipcditis

corum
his

et

Anglorum regesexarscranl,cui Jdidanus


assentitur'
:

recuperari contingat

vel

de

rcbus

praepiuatis

verbis

Discordia oritur inter


Angli;e, qiiae

occasione passagii, medietatcm iilius siiiuliter rcs-

regeiu Franci;c et

Odoardum regem
:

titucmus, reliqua vero medietas erit nostra. l^ro


iis ita^iue

magiia
et

fuit et

miiltum duravit

et

mitluntur diio

rie
et

omnibus firmiter observandis et plenaadimplendis nos, successores noslros, ac exilus

cardinalcs, scilicet

dominus Rencdiclus Gajclani, dominus Gerardiis de Parma, qui supcr negotio


conscntanea etiam

proventus nostros regni Angliae, aliarum(|ue

nihil facere polernnt . Qiiihus

terrarum nostrarum, et omnia ulia bona nostra mobilia vobis et dictis successoribus vestris, ac Romanae Ecclesia; obligamus specialiter el cxpresse,
pra;sentes litteras noslras rcgio

a Ptolemaeo Lucensi traduntur

\ De

ca discordia,

quae

atrox erupit incendium , deque navala a Renediclo, cum Poiitilicios apices accepto
Runifacii
Vill

postea in

pendenle

sigillo

uoininc

atligisset,

o|iera

inferins

munitas vobis,
ac Ecclesiae

et supradiclis vestris

successoribus

Rom.

in vcritatis testiinoniuin

conce-

dicendum. Princeps porro, omniumque gravissima causa antca a nobis insinuala, ob (|iiam Gerardus
ct

dendo.

Dat.

apud Clipstdn IX
.

kal.

Novembris,

Reiiedictus

cardiiialcs

legali

;ul

traiisalpinos

anno Incarn. Dominicae mccxc

Suscepti
verlisse

morem

pii

consilii

Eduardum

immearma in

reges fuere, in Apostolico Diplomate ad eosdcni cardinales ' dato, aliis(iue ad Caroliim Siciliic %

Gallos visuri

sumus. Exoriri eiiini discordia levibus ex causis inter illum Philippumque cceperal,
ut inter insignis legationis causas attingemus.

Pbilippum Francorum
'

',

Carolum
^

ViilLsiuiii

Ara-

Lib. III. Ep. cur. XXXVI.


si(;n.

^
1.
'

Jord. Ms. Val.

XXIV.

c. 2fi.

nuin.
lii.

1900.

Ueni.
*
ii.

in Cliron.

Hnm, Pont.
M^.
flist.

Plol. Luc.

5 Lib.

Ep. cur.

Eccl.
iii.

"

Ibid.

Ep. cur.

Eit. apud Nic.

l.

iv.

Ep. cur. cLvii.

Reg. post eamd. Ep.

76

NICOLAI IV ANNUS
'

3.

CHRISTl 1290.
iit

f^imm
est
:

re^es missis

litteris

iii

nieilinm addiicta
facilinsSicuiinn

instrnxit auctoritate,

ciim

iis

de ineunda

cum

ut

niminun ad conficienduni
iii

Ecclesia, illiusque sociis regibus, Carolo nimiriim

belluin, verteiida(|ue iiostea

Saracenos arma de

Valesio Aragoniaj rcnuntialo, Carolo Sicilia-, Philippo Fraiicorum, Jacobo iiatriio Balearium a se
a Noverint unircgno depuiso paciscercntur Et infra a Quod magnilicus princeps versi dominus Alfonsus Dei gratia illustris rex Arago: '

AragonicP et Valciitiae regnis controversiam iiiter Alfonsum et Caroliim Valesinm agit itam sedarenf,
et acerbas foederis pactiones,

pro iiberato Carolo

rege

Siciliae vi extortas,

mitigarent.

19. a Venerabili fratri

Gerardo episcopo Sabiin

nuiii, Majoiicensis et Valentiae, ac


niae fecit et constituit

comes Barcino-

nensi,

et

dilecto

filio

Benedicto S. Nicolai

suos piociiratores legitimos

Carcere-Tullianodiac. card.
a
illa

Pastoralis officii

debitum exsequentes, circa

sponte recipientes, venerabilem

solerter intendimus, et ad felicem promotioet

nem eorum opem

operam vigilantibus
tranqiiillitas,

studiis

hujusmodi procurationis onus in se dominum Hugonein Dei gratia Cssarangustannm episcopum, ac nobiles viros Bercngarium de Podio-Viridi, et
praesentes, et

adhibemus, per qu;E niundi

commo-

Raymundum
Res de

de Anglana, et religiosiim fratrem


Ordinis hospitalis,
ct

animaruin Ddelium producaiitur. Ad nostrum siquidem perveuit auditum, quod inter charissimos iu Christo filios nostros Carolum Sicilite, et Carolum Aragoiiiae reges illustres, ac nonnullas alias sublimes persoditas Teriae-Sanctae, ac salus

Ri|iella

discretum

vi-

ruin Pontium praepositum de Solsone, et

Jacobum

de Biaya canonicum Urgellcnsem, et Mnymonum de castro Cuculino militem, et Eximium Petri de Salaiiova militem, Guillelinum Durfortis civein

nas, operante

illo, in

cujus

manu

corda

siint prin-

cipum lerrenorum,
tiis

diligeus super nonnullis nego-

tractatus estliabilus; de cujus consuinmatione

votiva,

favente

Domino, proventura, cunctorum

pax tranquilia fldelinm, optata negotii Terrre memoratae prouiotio, et humaiiae salutis augmentum,
prout spes noii diibia suggerit, subsequentur.

Raymundum de S. Clemente Barchinonensem civem Ilcrdensem, Bernardnm Guillclimim de Pincll. jiiri<peritum, ac Willeimuin de Jaferjudicem de curia dicti domini regis ad comparendum in pnesentia reverendissimorum patruin dominorum, Dei gratia, Gerardi Sabinensis episcopi ac Bene,

dicti

S. Nicolai

in

Carcere-TuIIiano diaconi card.


Ecclesiae

Cuin igilur ab eodem rege Sicilia) per ejus nuntios solemnes et htteras sit a nobis cnm ina

sacrosanctae

Romanae

nuntiorum

seu

stantia

posluiatum, ut ad partes ultramontanas,


reges

etiam legatorum, super tractatibus diidiim habitis et habendis inter sacrosanctam Romanam Eccle-

ubi

dicli

cum

personis eisdem

moram

ad

siam

praesens contrahere dignoscuntur, pro ipsius prosecutioiie tractatus

aliquem vel aliquos ex

fratri-

bus nostris de benignitate Sedis Apostolicic destinemus nos ad personas vestras, quarum snnl nobis
merila grandia, virtutes multiplices,
probitatis experlae studia
et

et inter magnificnm principem dominum Carolum illustris regis Caroli clarae memoriae primogenitum, et diclum dominum Alfonsum Aragonum regem illustrem super reforinatione pacis

et concordiie inler

laudanda
eliam

Ecclesiam, et magnificum
et

dictam sacro^anctam principem

Romanam dominum

non

ignota, dignae con;

Philippum,Dei graliaFrancorum regem illnstrem,

sideralionis

oculos

extendentes

scientes

vos pacis et concordiae amatores existere, ac houoris et exaltationis dictorum


lores
;

volentes

regum fervidos zelaquoque tractatum hujusmodi fadiscrelioni


vestrte

vore benevolo coiifovere,


Apostolica scripta

per

mandamus, quatenus ob

reve-

renliam Dei tanti laboris onus promittis humeris


assumenles, vos ad partes
nobis non
invili,
illas, quanquam vestra modicum opportuna praesentiacareamus

dominum Carolum fratrem ejus, et praedictum doiniuum principcm, et dominuin Jacobum avuuculum praefati domiui regis Aragonum ex parte una, et ipsum D. Alfonsum regem Aragonum ex parte alia ad prosequendum, tractaiidum, et complenduin et firmandum ipsius nomine et pro eo tractatum pacisetconcordia^cum eisdem omnibus,
et

cum

quolibet praedictorum

et

ad transigen-

dum, paciscendum, componendum, convenienctis

personaliter conferentes, siiper liujusmodi

negotio et ipsuin contingentibus vos gerere studeatis, prout mundi statui, Dei et ApostolicaeSedis
honori,
ctae

duin pacem seu treuguam faciendnm cum praediet praediclorum quolibet, et ad obligaiidum

animarum

saluti, et praidiclae Terrae-San-

negotio, cordi nobis ijotissiine insidenti, ocu-

latae veslrae

circumspectionis indiistria viderit ex-

ipsum D. Alfonsum regem et successores ipsius ad tenendiim et observandum fideliter ac inviolabiliter tractatum pacis et concordia;, in qiiem pracfati procuratores cum praedictis dominis cardinalibus
ac

pedire. Dat.
Aprilis,
20.

RomaeapudS. Mariam-Majorem

Xlial.

domino Carolo principe


doinini

et

anno

m .

avunculo prsfati

regis

domino Jacobo Aragonum, una


ac do-

Acta per legatos

et aliis principibus.

Edoctus

cum Alfonso Aragonio


de Gerardi
et

cum
rint

procuratoribus

illustris regis Franciae,

Be-

niini Caroli fralris ejus, et quulibet

nedicti cardinaliuin

Aragonius, conlirmandi

lorum arnia a
Reg. post eamil.

se

legalorum adventu Alfonsus solii sollicitus, ulque Galaverteret, oratores amplissima

concordandum
praelatis

daiis

eorum duxeidem dominus rex Ara-

gonum
'

procuratonbus potestatem in ani-

Llb. rrivil.
B. niim.
1:;.

Kom Ecd.
p. 198.

tom.

u. p. 2c*9. ei Ms.

Vallic.

sign.

fcp.

Iit.

yiCOLAI tV ANMJS 3.
mani
dictis
i|i?iiis

CHRISTI 1290.
regi persolveiidam

77
eidem iluvimiis
ipsiiis im[>erii

iiiramii

ac prrrstandi jnraineiituin de
Ecclesiae,
siiis
si

parendo mandatis
ad
subeuiiduiii
et

necesse fuerif,
;

et

decimam imponendam
ruin
et

praeserlim

cum

Ecclesiae civitatum

prociiratoiibiis

vidft^iUir expedire

et

difpcpsum

eanimdem de

boiiis

cujuslibet alterius generisjura-

menlum,
et

ad faciendum
j>raD iictis

omnem

securitatem et
|>acis

cautelam, quED in pr.ifato neirolio. cttractutu


concordia;

procuiatoribus suis videesset ibiilem personaliler

quare magnificentia regia supi^liciter poslulal, ut super ipsius praestatione decimae jam diclas iiiinime gravaremiis Ecclesias, quiniino illas ab hiijusmndi prrcstationis onere pr;pfato regi,
sint dotata;:
siciit

buntur expedire,
rex

et

qiiam posset idein dominus


si

praemittitur, faciendae prorsus absolTere di-

Aragonum

facerc,

gnareniur.
22. a Sane,
fili

conslitiitus, etc.
rii

.\ctum est hoc Xil kuleiid. Februa(1) .

charissime, non ignorare

le

vo-

anno Doniini mcclxc


21. lliata et Jacobi
iiientio

lumus, quod inter


regalibus
ciesire
titulis

caeteros orbis terrae priiicipes,

Alfonsi patrui regis Balea-

insignifos, te, utpote fidelem Ec-

rium
rex

in

eo

tractatu.

cum

Nicolaus inter

ciEteras gravissimas causas,


Siciiiae

ob quas, etsi Carolus deprecator accederet, Alfonsuni in graeuniileiii in-

devotum speciaii aflectione prosequiinur, sinceris complectimur brachiis, tui slaltjs


Oiium
et

incrementa
imperii vel

felicia

diiigentes

nec ad

ejusdem

tiam admittere respuerat, initasque


ter et
esset,

snorum depressionem, seu diminutiovoluntas nostra dirigitur,

Carolum pactiones resci<lerat, ea permotiis ne regem Baiearem, qui ob susce|itas adversus Petrum fratrem et nepotes Ecclesiae partes
:

nem

juriuin

cum

illa

potius ne iaedantur in aliquo vel tiirbenlur,

ma-

regno ejectus fuerat, desereret nec propterea Jacobo Aragoniffi et Vaientiae jura restituta visuri sumus, nisi Jacobus patruu? Biiearico regno redditus esset. PrEeterea ad

licet

nutenere ac tueri favorabiiiter intendamus. Nam Apostoiica Sedes, urgenle necessitatis articulo,
pra?dictam

decimam
;

in

civitatibus et dioecesibus

imposuerit memoratis, certis eidem regi terminis

cogendum ad

id .\lfon-

persolvendam
ciinoe, si

hiijusniodi

tamen

inipo^ilio

de-

sum, Philippo regi Francorum, ut fratrein in Cataloniam, Aragoniam et Valentiam iiiduceret. attributae erant decima; non modo in Gaiiiis, veruin in flnitimis nonnuiiis provinciis Romaiio imperio obnoxiis. Quod cum Rodulphus Romanorum rex
in

consideretur attentius, noii tam in ipsius


(redundat),

regis

commodum
el

quam

in Ecclesiae

suam injuriam
is

verti

interpretaretur,

atque a

nonnuliis adversus Francoruiii rcgem incitaretur,

favorem adversus ejus hostes publicos et rebelles (quorum praesumptiones muiliplices et temeritates innumeras, quibus nondum finis imponitur, jam fere totius orbis nolitia extitit subsecuta) ut hostium et rebeilium praedicto-

Rom. auxiiium

quasi

imperii jura

sihi vindicaret.
litteris stiiduit
',

Nicolaus Roet

rum
regis

infanda praesumptio,
(>raelibMtae

quam
non

limor Dei vel repraedicti

dulphum mulcere
quas
id

causas ob
ad

verentia Sedis

repriinit,

Sedes

.\posloiii.a constituerat, niiniruin

poteiitia ipsius

Ecciesiae, cujus praecipiie ne-

comprimendos Aragonios Siciliae invasores, tuendanique Ecciesiae dignitatem aperuit. Charissimo in Christo tiiio Roduiplio regi

Romanorum
a

illustri.

gotium agilur, adjuta suflragiis, compescalur. a RegMiem itaque magnificentiaiii rogamus et liortamur attente, ac obsecramus in Filio Dei Patris quatenus seduia meditatione recogilans
,

Devotione

|>lenas,

et

regiae celsitudinis litteras,


tui pra?sentatas eo

non vacuas nostro nuper Apostolaaffectione


geriiiuis in visceri-

grandem

et urgentein ipsius necessitatem Ecclesis muitis jamdiu ab hostibus et rebeliibus supradictis,

promptius libentiusquesuscepi-

mus, quo iniltentem sincerius


bus

brio

non absque divinae majeslatiscontemptu, etoppromulto fidelium lacessitae iiijuriis, vexats molesliis, offeiisioiiibus

charitatis. Quaruiii inter cEetera teuor liabebat,


et

impetitae

attendcns etiam et
specialissi-

quod principum, magnatum

baronum

imperii
succrestueatur,

diligenter advertens,

quod
filiiis

tu

tanquam

adversus excellentiam regiam


patienter et indigne ferendo,

murmura
miuime

mus

ipsius Ecclesiae

cehant, quasi dictum impeiiuin


Christo fllius noster Phiiippusrex
stris

exait itioneiii et

defensorque praecipuus, augmentum ejusdem Ecclesiic de-

ut charissimus in

Francorum

iiiu-

sibi adesse

bes non soium votis affeclare fervenlibus, sed etiam favoribus consiiiis et auxiiiis oppor,

excedat iimiles regni sui, aliqua contra ipsius


et in

tunis; moleste nou feras,


filialis

seti

potius sub devotionis


id

slatum imperii,

depressionem ejus iion modicam attentando. Tu vero ex eo modernis praegravari teiiiporibus pra;tactum imperium reputabas,
iiifra

prom|ititudine

patiaris

quod ejusdeni
:

Sedis circumscri|)ta prudentia de impositione ac solulione praedictae decimae noscitur ordinasse


tanlo uobis et eidem Sedi amplius
turiis,

quod
dicti

in uoiinuliis

civitatibus, et dicecesibus

proinde placi-

metas iuiperii constitutis triuni anno-

'

Lab. lu. Ep. cur. XLVli

quanto iibontius te super hocejusdem Sedis conformabis affectibus et ipsius benepiacilis promptiusacquiesces maximecum eidem imiwrio
, :

(1) Ratio aoni a Marlio exordieadi qnx tuac noodam eiolnerat, aaaalislam decepit, at CoaTentum hunc. cujus publieas Tabulas ita cousigQalas ofleodit : An. siccxc, die XJl kaJend. Fcbruurii io prjeseuteio aanam referrel. Verum ambagem omoem toUil Bartliolomsas a Neocastro, qui convealum .\quis celebratum ootat die u Februarii, Indictioois iv, ideoqae auoo siccl^l. Ibi pariter deJucit conditioaes quibns Aipbonsas io Romauac Ecdesiie gratiam rediil. Harum summa nt .Mphonsus ab aniilio praestaado Jacobo SiriUae regi absiifletet, el

iotra

biennmm summo

Ponlitici sese sisteret, ac

denique mira irieuomm aima

in

Terram-sauclam

ferrei.

.Mas'3|,

78

NICOLAI IV

ANNUS

3.

CHRISTI 1290.

aliqiiod exinde prcejudiciiim generari, veljtiraejiis


in

obsidione cinctum, Jacobus cuin Iriremibus quinaliis pluribus navibus facta excenobsidionem solvere conalus est. Sed a Roherto ciim coede repulsus, Cnjetam, ut inde Ro-

aliqiio

ininui vel lanli noiinins; statuentes el

quaginta, atque
sione

etiam auctoritate Apostolica decernentes, ut per hoc in prffidictis terris seu locis nullum jus eidem regi quoniodolibet acquiiatur, aut juribiis, quae

bertum
erat
,

divtllerel, obsedit.

MoxeoCarolus cum

lec-

prafatum imperiuin obtinet, in aliquo derogetur. Datum apud Urbemveterem V non. Julii, anno iii . 23. Constituta haec, uti vidimus a Martino IV ut Aragonios ab invadenda Sicilia distraheret. Quos
inibi
,

tissimis copiis, qiioruiii pars a Pontiflce

submissa

alque Robertiis
;

Aliebalensis comes
vel

cum

eijuilatu provolaruiit
iiijecere,

tanluiiique terroris Jacobo


,

ut

is

nieliiens

ne commeatus qui

niari

invehendl erant deessent, vel ne lioslium

etiani ut facilius divelleret

legatos caniinales

de

quibus memoravi ad restiluendum in gratiam cuin Ecclesia Alfonsum misso a Nicolao diximus; cui
ad officium redire velle pra; se ferenti ut paterntim
Aitnnsi fratnm, qui tyrannidem corripuerat, legum severitatem promulgata Iiac sententia di Intendentesadliuc de Apostolicae manstrinxit suetudinis lenitate, quain in nostris actibus libcnter amplectiinur, experiri, utrum in eodem Jacobo

numeroopprimeretur, induciasaCaroIo poslularit. Quas ille, quamvis renuereiit duces, qui bellum hoc uno jiroelio conflci ac Jacobum capi posse obruive arbitrabanlur, in duos annos adinisit.
Qiia de causa a Boiiifacio Vlll, qui
erat Sedis Apostolicae,

sinuin explicuit,

ita

Jacobum

tum

legatus

relictam a patre

Sicilia?

summae

im|irudenliBeobjurfoedus
iniisset,

gatus est
Galli in
Is

',

ut qui se incoiisulto

'

Robertusque comes Atrebalensis aliique nobiles


vero ad

Carolum exasperati, in Gallias recesserunt. rempublicam reficiendam animum

quidquam

reverenti;E

ergaDeum, aut

aliqua devo;

applicuit, atque iiigrati erga Cajetaiios aiiimi si-

tionis erga Ecclesiam scintiila remanserit

dictos

gnum,
nium
euim

qui fortissiine hosti restiterant, ipsos oni-

Jacobuiii et Siculos, praesente hac fldeliuin multi-

nibus vectigalibus
esse jussit,

immunes

ac liberos ad ilecen-

tudine copiosa,
sis

monemus,
et

ut infra kalendas
sibi

men-

ApriUs proximo venluri


ad nostra

salubriter consu-

qiiorum virtutem commendasse Pontifex iirivilegiisiiue ornasse reperitur Berardo


:

lentes,

ejusdem Ecclesia; mandata redire procurent, super commissis ab eis excessibus et offensis nostris et ejusdem Ecclesiai bene,

card. episcopo Praenestino pnecepit

*,

ne a

Cajelanis ob fidei in

Carolum constanliam decimas


:

pro Siculo bello exigerel


clero, et

aliisque litteris episcopo,

placitis et praeceptis
turi.

humiliter
,

et

efficaciter parifacti

populo
',

illius
si

urbis iiidulgentiariim prae-

Alioquin contra eos

prout qualitas
exegerit
,

mia proposuit

Jacobi impetus, ut hactenus

suaserit, contnmacia

eorum

et

expedire

pntslitere, generose propulsarent.


25. Venerabili episcopoacdilectis
et
filiis

videbimus , spirituahter et temporaliter, actore Domino, procedemus; aperte praedicentes eisdem, quod prictextu dilationis et tennini assignationis hujusmodi, quae potius ex gratia seu misericordia,
ex juris necessitate procedere dignoscuntur, nequaquam differre proponimus vel etiam absti,

clero

populo Gajetano.
B

Diim persecutiones validas,

et atroces injuI'etri oliin

rias,quas Jacobus natus

quondam

regis

quam

Aragonuin, iiersecutor Ecciesiae maiiifestus (qui stipatus iiii(|uo populo Siculorum ad occupationem
regni Sicilite, specialis Ecclesi;e

nere

quinetiam

i()sa dilatioiie et

termini assigiia-

Romana^
Ecclesiae

peculii

tione pendentibus,

tam ex

praeteritis

eorum contuex fiituris,


si

manus

avidas extendere non pavescit)in obsidione

maciis

excessibus et olfensis,
forte

quam

civitalis Gajetanaj

Deo
,

et

eidem

quos eos comniittere

coiiligerit,

procedere

maliliose stibinlulit

diligenter adverlimus;

dudum dum
si

curabimiis spiritualiter
Urbeveteri
in praedicta

et temporaliter,

prout

et

periculosa daiiina et quasi perpetna delrimenta,

quando expedire viderimus contra


Dedicatioiiis Basilicai

eos, elc.

Acttim de

quae

ipsi

regno ejusdem
jugiter

civitatis

amissio,

eam

Ecclesia Urbevetana in festo


Principis

seciim, quod absit, fatalis casus adduceret, indicat

Apostolorum
.

paritura

revolvimus

in

jienetrabilibus

Urbe

Pontificatus nostri

anno

iii

Inlerea defixi

meiitis noslric, illa iios convenit excogitare


dia,

reme-

fuere censuris Neucastrensis el Ce|dialudensis episcopi ', qui Jacobum regio contra fas diademate

per qiue in polentia Jesu


:

Clirisli hiijusinodi

cinxeranl

Carolo vero regi ad recuperandam Sici-

liam

Sardiiiiae et Corsicae

decimae

altribiitie

".

24. Ctijetce oppiigmitio per

nium.

Caeteruiii ulterioris
in

Jacobwn AragoSiciliaedominatu non

propter quod vos ad futtirispericulis occurratur defensionem diclae civitatis indulgentiis et remissionibus invitamus. Ut tiutem vos, quos mente devotos, fide

constantes, et omni soliditate prsclaros bactenus


fuisse coiispicimus, defensioni dictae civitatis fortiiis insistatis,

contentus Jacobus, proferendi in citeriorem imperii avidus hoc annograve bellum inCaroIum iiiovit*:

quo uberius

s|)iiitualium largitio;

cum enim Catanzarum


defecisset, fuissetquca

Calabria ad

Jacobum

nem munerum
et

vos noverilis perceptuios

nos de
vobis

Roberto coinile Aticbatensi

omiiipotentis Dei niisericordia, et beatorum Petri

Pauli

Apostolorum auctorilate

confisi,

'

Ep. cur. f III.


c. 5.

'
'

Kp. cur. civ.


Jo. Villan.
I.

'

Lib. iii. Ep. CDXi, CDxii.

el.

posl eamd.

Ep.

vii. c.

133. S.
I.

Aiit. iii.

p.

tit.

'

Bonif. VIII.

Zl.

7. Chr. Suessan. Ms. Sumuiout.

iii

ei alii.

IbiJ.

I. V. Ep. cur. LXXII. Ep. cccxxviii.

Lib. ili.

Ep. ccll.

NICOLAl IV ANNUS 3.
omnil)iis of
confessis.
si

licffi

CHRISTI 1290.

79

siii<,Milis,

alias

\m-c.

iianiiiliMitihns et

seii

colligationein (piamlibet ahsi|U(! Sedis Aiiosto-

coiitra

Jacobum
,

el Siciilos priclalos,

consensu
,

et exprcssa licentia dcinceps

iiiiri
:

et adjiitores

eorum
fidei,

si

pugnalionom rit, pro bono

civilatis

eos ad obsidioiiem vel imipsiiis rcdin; forte contiKeKcclcsi;c dcvotioiie,

aut contralii
si

vel siib colore quolibet atlentari


,

el

coiitra piv-csiimptuin fiierit, conjiirationem


,

so-

cjusdem

cietatcm

confoederationem
poenaruin
,

seu

colligatioiiem

ac defensione diclm civilalis vcs constiluctis constantes et strenuosbellalores, illaiii vestroruin peccaniiiium,de <iuibus cordc coiilrili, et ore confessi
fueritis, veniam indulgemus, (pue proficisccntibus in Terroe-Sancla? subsidium iii f;enerali Concilio

ipsas, etiamsi

vel

juramentorum fucdecerniiiius et ina,

rint adjeclione vallatic

irritas

ncs

contraclas

autem hucusque
simili

etiam

si

poena-

rum

vel juramentoriim
,

fiicriiit

adjectione

est

concessa. Uat. apud Urbcmvetcrcm IV


III

id.

Aug.,

an.

Proposita est Cajelanis ipsis sequcnti aniio eadeni criminum venia ', si jiari constantia in

cassamus; statucntes, ut siiigulffi civipersonm Constitutionem hujusinodi violaiit(;s triiim millium inarcharum argenti poeiiam incurraiit. Et nihilominus non
firmata:
tales, universitates, ati)ue

solum censura percellentur

Ecclesiastica, sed et

retundendis liostium conatibiis obslriclam Carolo fidem coleient. Meminit oppugnalioiiis Cajeta; Clironicon Snessanum-, addibiue ad eani liberan-

alias tempoialiter et spiritualiter piinientur,

qualilas coiiimissoruiii exegerit

et

prout Sedes ipsa vi-

dam

ingentes a Pontifice subiiiissas fuisse


;

aiixi-

deritexpedire, poena hiijusmodi circa minora loca, sive personas pro ipsorum locorum , et persona-

liarcs copias

tum

addit de Jacobo

Discessit

ex

obsidione Cajetc
Siciliam
:

cum

et ipse rex

exercilu suo , et ivit in Carolus venit Neapolim, et

dominum Carolum ejus primogeeum principem Salernitanum et dominum Montis S. Angeli et dimisit eum vicaibi milileiii fecit

nitum

et fecit

moderanda. hujusmodi vel remittendi, Moilerandi vero poenam vel super ipsa quomodolibet componendi provinciarum terrarum vel locorum rectoribus omnimodam adimiinus facultatem. NuUi ergo etc, Datum apud Urbemveterem XIV kal. Decembris,

rum

qualitate pracfatoe Sedis arbitrio

rium generalem
:

in

regno. De eodem Ungarica

anno

iii

corona redimito dicetur inferius. Subdit Clironici auctor de parente Etordinataejiiscuria iterarripuit versus Franciam ad tractaiidum concordiam cum dicto Anfuso (Alfonso) fratre domini Jacobi . Hactenus de Siculis rebus nuiic ad Ecclesiastici
:

27.

Patiebatur etiam tunc Ecclesia crudelissiMontisferelri

muin hostem Guidonem


qiii

comitem,

plura olim in Flaniiniam maia invexerat, ac


Sedis
studiosos oppresserat
in

Pisis ApostoliciE

quae

Summus

Pontifex, qui sapius

ob judicium
:

principalus res sermonein traducanuis.


26. Seditionibus

populorum

occarrit

nem comitem
verlisset

reprimit Ponlifex.
illaiii

Cum

Guidoanimad,

rebellem vocarat, im|)eria Apostolica detrectantem anathemate devinxit, Pisasque, ni ille magistratu a Guisubnioveretur, sacrorum usu interdixit '
:

Nicolaus nimiani

liceiitiam

qua

donem,

inquit, prffisente hac

innumera fidelium

urbesac populi

cum aliis conlratiebant fcedera, sedi-

tiones parere, ac subitas defecliones invehere, hu-

multitudine excommunicationis sentenlia innodamus, et civitatem eaindem Ecclesiastico supponi-

jusmodi coitiones, incussis i;iavissiinis pcenis subjecto Diplomate comprebensis, conflari vetuit '. a Ad fiiturain rei meinoriam.
Solenl conjurationes et colligationes
graves
aliae

mus

inlerdicto,

eidem Guidoni

districtius

injun-

gentes, ut infia unius mensis spatium, a die


nostrae monilionis

hujusmodi compulandum,quem

inter civitatem et civitatem, vel universitates alias


initae,

plerumque turbationes inducere,


et

aliaque grandia corporum

animarum

pericula

germinare. Hinc
riali

talia

non imiirovide sunt impe-

sanctione [trohibita, et qujB processerant, ejus

super hocei pro peremptorio termino assignamus, piU'fatiE civitatis regimen oninino dimittere, et ad conflnia praidicta redire, ac etiam coram nobis per procuratorem idoneum comparere procuret, beneplacitis et mandatis Apostolicis super praemissis humiliter et efficaciter pariturus.Nosenim tam
contra cives et civilatem pra^dictos, quam etiam si secus attentare contra prafatum Guidonem praesumpserit, spiritualiter et temporaliter gravius
,

auctorilate cassata, poenisetaliis remediis in ipsius


violatores
adjectis.

Nos

igitur,

i]uibus

Ecclesiae

Romanae temporaliter subjectorum


spiritualis

cura ctiam

incumbit, ideoque

qufevis saluti

ipsis maxime contra animarum adversa providere tene-

procedere,

Domino

favente, curabimus, prout con-

mnr, nonimmerito hujusinodi periculis occurrere cupientes, hac in perpetuum valitura Constilutione defralrum nostroriimconsiliodistrictiusinliibemus, iii quibuscumque terris Ecclesi;e meiiioratae

tumacia eorum exegerit, qualitas facli suaserit, ct viderimus expedire. Actum in Urbeveteri in Ecclesia Urbevelana in festo Dedicalionis Basilicae princi[tis Aiiostolorum de Urbe, Pontificatus nostri

anno

iii

inter civitates

vel universilates

quaslibet,

28. LiltercR Apostolicoe

seu inler ipsarum aliquam et singiilareni perso-

rege Ecclesiastico tueiido.

Indixit

ad Gallorum regem pro


etiain Pontifex

nam

conjuraliouen),socielateni, coufoederationein

judicium Maynardo duci Charinlhia;, eidemque comiti Tyrolensi ob Philippi Tridentini episco[)i
>

Lib. lY. Ep. cvii.

Chron. Suessan. Ms.

Lil).

iii.

Ep. Ep. cur. cv.

eur.

cvn.

m
occupata jura
',

NiCQLAl IV
Maguntinuiii
',

ANNUS

3.
giiiiis

CHRISTI 1290.
super
iis, fibi

ac Trevirensem
^

prtcmissa per suas secretas et


parte providentice regia;
et

arcliiepiscopos legiiius agere jussit

in

Walrnnium

affectuosas lifteras intimavit, rogans et exhortans


afleiitius, ut
iii

comitcm
siaB

Juliaci,

eunidemque praBposilum Eccledioecesis, (]ui

liac

mare-

S.

Mari.T

Aquensis Leodicnsis

gniludo coiigriium
ni(diuiii

opportunum adhibere
Nos efiam posf

Sifridum archiepiscopumnCoIoniensem ajiud Worinch obsedernf, erumpenlemque in acie ceperat.

uon diUerret.

nostrai

Tum Joannem

diicem Brabantiae,

et

comiiem

Matra, aliosqiie in archiepiscopum conjuratos gravissime arguit *.

clamoribus iiivalescentibus suexquirimus sub paternae charitatis officio jam pluries super illis
prdiiiolionis inifia,
pradicfis, tibi, cujus saliitcm
,

scri|)fa
sioiiis

nostra memiiiimus direxisse, ut regiae jus-

Tuendi praeterea juris

Ecclesiasti

sollicitus,

cum

iliud in Galliis regii administri principis ar-

mali potentia,
tos
illi

admodum

labefactarent,

et

clerum

in servilutem redigerent, Nicoiaus cardinales lega-

imperio a lalibus cessaretur. Sed quae sit circa haec subsecuta correctio, qute facfa provisio, quod remedium super eisdeiii adiiibifum, praedicforiim clamoriim excrescentibiis vocibus revelatiir,

Gerardum et Benedictuin superius inemoratos redintegrando dare operam jussit,ac Philippum


admonuit
'.

cuiii

per balivos

et officiales

eosdem,quasi
conet

regii officii

flamma tra jam

in eis furentis indignationis accensa,

dictas Ecclesias, et prselatos

immanius

Nicolaus, etc. charissimo in Christo


lippo regi
o

filio

Phi-

liorribilius sif

processum,

et

procedi continue noin


apertius expri-

Francorum
fili,

illiislri.

desisfatur.
intellige

Atlemle,
zelanlis

et diligenfer

verba
sis,

Probant hsec siquidem

et

patris

ab intimis tuae salutis profectus

munt

venerabilis frafris nostri episcopi Pictaven-

uberes, et honoris regii


fervenlibus cupientis.

amica

fore,

augumenta felicia votis Revera novimus veritatis quae loquimur, quodque lingiia nostra
cordis uterus
fili

et Carnotensis, ac Lugdunensis Ecclesiaruin profunda suspiria, profluvia lacrymarum, quibus


ociili, facies irrigaiitur

eorum madescunt
rias,

ob

affii-

id aperit,

et emitlit exterius qiiod

ctiones el oppressiones innumeras, atroces inju-

intus habef. Sed, o iitiiiam,

charissime, Ro-

auctas molesfias, et

nou

facile

numeranda
quasi
post-

manae

tu^ sincera praecordia corporeis posses adspectibus intiieri ufinam celsiEcclesife mafris
1

gravamina per balivos


effrasiies

ef officiales pnefatos,

per
te

campum

licentiae discurrentes,

tudini

regiffi,

mentis

ejiis

puritas, et intenfionis

quam

ad

nostrse siiper
fili,

hoc emanarunt
haec

lifteree,

bonaj propositum

palpnnda digito pandereiitiir

irrogafa.

Numquid,

siinf

tam gravia,

et

Aperte

namque

perpenderes, ac sensibus regiis

enoriiiifafibus plena

miiltiiiiodis a nobis proeter-

clarioribus

pateret indiciis,

quod

inter

cscleros

euiida silentio?

Numquid

patienter et aiquanimi-

regalibiis titulis insignitos, qiios vasfi orbis orbifa

continet, ipsiiis Ecclesi;e

affectuosa

sinceritas te

commilfenda neglectui, auf dissimulationis ciijuslibel obfegenda velamine,


fcr foleranda? Nuiiiqnid

favoribus
grafiis,

fovet

eximiis,

specialibus

prosequitur

ubi Clirisfus offendilur, jusfitia lacessitur injuriis,


saluli defraliilur

ac

preedilectum gerit et servaf sollicite in

animarum,

libertas Ecclesiastica

visceribus charitatis, ad tuam, ef inclyfi regni tui,


reveientiffi filios et
bili

devotos alumnos more lauda-

bona enurniiter dissipautur? Licbt non credamus laesisse in aliquo jura


Ia'difur, et Ecclesiariim

et prosperum vehementer aspirans, ad reg.ilium jurium conservafionem omnimodam paternis sludiis intendendo. Nec tibi quis aliud forlassis adulando submurmu-

producentis pacificum stafum,

tua, qua3 conservare inteiidimus iutegra et illapsa,

feque in

illis,

ac efiani laudabilibus consuetudini-

bus

ef usuagiis,

ut patria^ verbis utamur, favoraet

bililer

confoveie proponimus,

hoiiorem tuum,

ret,

blandiendo suggillef, aut


innititur

disfillet

in

auribus

quaiilum

cum Deo possumus, augumenfare.


,

Sed

coniplacendo. Sciiiius euim quod sermo nosfer


\eris
:

scimus quod nosfrae asserlionis

series nihil f.ilsitatis includit, nihil ficlionis inne-

cUt

scimus quod verborum nostrorum oracula


29.

omiffendum est nobis, conscientia suadenfe, quin libertafem eamdem, quam te quoque veluti Catholicum principem manutenere soUicite et convenit et tiieri,
aut

nequaquam negligenduin

uberi veritatis adminiculo confoventur.

sfudeamus, prout fenemur,

et pastoralis officii de-

fuam non credimuslatere notifiam, validis et adhuc continuatis Ecclesiarum et pra;laforum regni memoiati clamoribus super mnltis, variis ac diversis gravamiproiit

Sanejamdudum,

bitiim exigit, curis coiiservare vigilibus, et defensionis coiifMuiae pra-sidio confovere.

30.

Nec debet,

si

solertius attendatur,

mo-

nibus, molestiis, injuriis et offensis

sibi

per balivos

lestum aut grave succedere vofis tioiiem Ecclcsiarum necessariaiii


lilas

tuis, si circa tuidicti

regiii,sedu-

et ofuciales alios regios indebite irrogalis, ad

Apo-

iiosfra

tervens

invigilat,

ciiriosa

desudat
ac
et

stolicse Sedis jierductis auditum, felicis recordafio-

inlentio, ac op[iorfunus Apostolicae Sedis favor et


eflicax adhihLtiir
soiiae
:

nis Honorius

|iapa

Quartus pra-dtcessor noster,

cum eadem
regni

Ecclesiae,
fibi

peripsi

inteudens pafris more beuevoli providere beni-

Ecclesiasticae

piaedicli,

^ Lib. iii. Ep. xcii, cxLiv, dcccviii. Ep. cnr. cvi. Lih. II. Ep. DCCCLViii, DCCCLix. et lib. iii. Ep. cclxxvi. ' Lib. in. Ep. cur, xxxii. * Ibid. Ep. DCCCLX, DcccLxr.
'

regno necessitatis articulo ingruente, nequaquani et dcfuerint, prout melius experientia docuit facti exhibifio revelavit; nec deerunt, actore Doliiino, in fulurum. Mirandum quoque, si pense,

NICOLAt IV ANNUS
tur aUgiiliiis, iion exislit,
si

3.

CHRISTI

1290.

H\
ct

cpiscopo

ct

Ecclesiis
|irovida,
iii

Gallicanas pcrvciicrinl, pro Apostolica; Scdis


luistra reverentia

nicinoratis linctactaj Sedis circums|(eclio

bcnigne

recipieiis,

honeste per|iroscqucns

(|ucu in suis |nocessiliUS a justitia; traiiiite,

lua

tractans, et

condigiia

lionoriticeiilia
et cujiislibct

cuiiclis csl tlel)itrix


rit

iioii

iccudit, bciiiguius

duxe-

salubribus vcrbis eorum,


tant|uain

coruiiidcm
(|u;e
tle-

in

aliquo

|trovitlcnduin.

Nain

cum
|)cr

illorum

reverentia; filius huiiiiliter acquicscas,

querimoiiia liictuosa peccalum coiitra cpiscoimm


et

ut in te, prout
voti

Ecclesias |)ia;libatos, sic aperlc

balivos et

sunt

filii

speramns ct cupiinus, ea Roinana Ecclesia scni|)er


tc

inveiiiat,

offlciale^

eosdcm

fuisse coiniiiissuiii exprimeret,

tuque

in ea

maternac dilcctionis atlcctum quasi


reperissc

ut iiullo possct verborum velaniento celaii, constans dictae Sedis et soiida rectiludo a^quaniniitcr
pati

per vicissitudiiiis gratioris officium,

continue gralulcris. Dat.

Rom. apud

S. Mariani-

non

poterat, quin super


et

iis,

ut peccati saltem

Majorem,
33.

kalend. Aprilis, anno in

sequeretur debita

opiiorluna corieclio, salubre


:

Anglife regem pro Ecdesiai libcrlale et

remcdium
ratio

atlliibeiet

(|uan<|uaiii

Scdes ipsa masi

juribus lilteris compellat Aicolaiis.


dani pariter in Aiiglia
qu;e
ciat,
lilicrlalciii

Ad

assereii-

gnitudini regiae quami)lurimuni,


recta discutiat,
tiuxt rit

ha'c conside;

Ecclesiasticam,
'

tlcfcrenilum

tlum
in-

admodum

a magistralibiis rcgiislabcfactata

sic illis
sibi

spiritualem

j^ladium, de jiire

communi
iioii

Bartholdma^uin episcopum Grossctanuin ad


legavit,

proculiiubio competentem, restituere

Eduardiim regem

quem
lilio

ut

suorum

li'

juste curaverit, ul liiam, tuoeque consorlis

pcrso-

ceiitiam compescerel,

liisce littei is

hortatns cst

nas, nobis utique pra;dik'ctas, et cappcllam etiam

Charissimo
In

in

Christo

Eduanlo

regi

regiam liujusmodi
per hoc Aposlolicai
31.

reslitutio

non includat

sed
sii-

Anglia; illustri.

excipiantur penilus ab eadeni, prout confect;c


litlerae

suasionibus et cxhorlationibus nostris


cliarissime, manifestuin p;itcriKc cliari-

plenius prolitentur.
cleiis

acci[ie,

fili

Quia vero benigna Sedis memoratae


filios

tatis insigne,

idque

in spiritu devotioiiis gr;itanter

mentia, qua; circa


et aliis

dcvolionis exubcrat, in

accepta. Saiie per dilectuni filium fratrein Gnillcl-

personam tangenlibus regiam intendit

se

nium de

gerere sicut mater, providit exacta deliberatione praeambula, prout tibi per alias noslias clausas

quibusdam, quae

nuntiavimus litleras, vcnerabilem fratiem Gerardum Sabinensem episcopum destinandum, cui postmodum ex causa dilectuni filiuin noslrum Benediclum Sancti-Nicolai in Carccrc-Tulliano diaconum cardinalem adjunximiis, sic(|iie ipsos tan-

i*ia;dicatoium super rcgno tiio coiitra lihertatciii Ecclesiasticam regia dicuntur auctoritatc coinmilti, noslram et fratrum iiostrorum iiiteiitioneni
Hcutioii
in

Ordinis

rcgiae

celsitudiiii exponi niandavimiis, teijue salubribus persuasionibus ad corrcctionem illorum

induci. Super quibus conscientia nos et ad perso-

nam luam
dia,
si

speciali

affectionc urgeutibus, paternis

quam
filio

pacis aiigelos dcstinamus, qui tibi,

utpote

cxhortationibus utimur aliaque opportuna remeres

praidilecto, piae matris


;

dant affectum

meiilcm apcriant, panquique una tecum vias et modos


illo

exegerit, exqiiiremus,

quoad illorum
:

nobis desiderata corrcctio innotescat

pnesertim
mini-

prudenter inveniant, per quos,favcnte


ritas est et via,

qui ve-

cum
et
et

in

quibusdam

littcris,

ejusdem

fratris

zelans pacis, et buiiiante salutis

slerio tibi missis, id per alias siibsecuturas littcras

augumentum,
ris dissidiis, et

jani

cummota

tiuiescant,

concitata

specialem iiuntium pra;dixcrimus nos facturos, de


illis

sedenlur, tiirbata redeant in tran(|uillum, ac fulii-

agatur, qu;e

iii

divinam ofTensam,
;

et

querdis quibuslibet inlcr


charitatis

te

tuique

grandem
s;iluti

Aposlolica; Sedis cednnt iiijuriam

tuae

regni

Ecclesias,

niutuae

invalescenle

obviant, etsalutari proposito, tjuod

tan(|u;iiii

vigore, quaevis materia pra?cliidalur.


32. Uualiter autem virum Joannem de Accon

princeps Cliristianissimus de subvenicndo peiso-

dileclos
,

filios

nobilem

nalitcr Terrae-Sanctae

necessitatibus assuinpsisti,

magistrum Geraiduin

non aljsque
a

fainae tuac

dispcmiio adversantiir.
ct

de Mala-Morte cappellanuni nostrum, fraliem ArDulphum Ordinis Militiae Tenipli, et Guillelmum de Granceyo militcm tuos et alios coiiiitum, baro-

IntcUiximus etenim,

noii

soluiii

tainae

communis
cvideiistjue

(ne dicamus infamia) sed et evideiitia,


frequeiitia dicitur lacti
testari,

quod

uum,

ac uiiiversitatum seu communitatiim regni

praedicli nuntios

nuper ad Sedem Apostolicam ac-

frcquenter cuiii in regno |ir;cdicto supcr ncgutiis ad Ecclesiasticum foriim speclaiitibus litleras
contingit Apostolicas emanare, sicul in aliis Christiaiiorum regnis quotidiaiio usu emanant, ct

cedenles libenter yidimus, et affectuose rccepimus

benignam illis audientiani tnbiienles, ac proposilionem ipsorum coram nobis et fratribus nostris
factam, noslraeque rcsponsionis
tibi
|)ra;fati

consueverint emanare
pra;sentare noii licct

tam

in tuo,

quam

in dictis

senem

sulisccuUc;

regnistemporibusrclroactiSjillasjutlicibusiinpune
:

cardinales plenius explicubunt. Hoga-

et si forsilan

pne.-enlentur,

mus
in

itaque regalem niagnificentiam, et hortamur

currit stalim breve regium, ut palriae verbis ulanitir, et

Filio

Dci

Patris

qualcnus cardinales ipsos,


dotibus insignifcrvidos

usum

illarum sub
si

poeiia;

comininalione,
:

viros ulique profuiidi consilii, circumspcctie prudentiae pra^ditos lilulis, virtutuin


los,

imo

et exccutioiie,

fiat

(onlnuium, intcrdicit
iitcntcs,

saepe

namquc capiuntur
111.

illis

eliamsi Ec-

ac honoris tui tiiaMjue


et

saliitis et faiiia;

zelatorcs,

eoiuni

(luemlibcl,

cuiii

ad

pailes

'

l.ib.

Kp. lur. XI.VI.

Ibid.

Ep. cur. XLni.

Ann.

ToMus XXIll.

Rayn. IV.

11

82

XICOLAI IV AXNUS 3.
ievilnis iiisuper ol(lignitatis sta-

CHRISTI
iiulla

1290.
longajvifas

desiasticae suiil personae. Pro


fensis personas liujusuiodi,

turnilas,

malas consuetudines
tuae saluti pro-

absque

maleque adinventa confirmet, sed


sic

tusve delectu, pro regali et regaliuni luinistrorum


libito regius carcer includit,
siasticae

viilens tu;e(]ue lainae consulens, ijisa sic celeriter,

nec personce Eccle-

omninocorrigas
de
iiisiiis
;

et

permiltuiitur exlra regiHiiu ipsum auctoevocari


;

omnibus
illa

jirobibens,
finibus

emendes ea edicto generali, omnibus interdicens, quod


penitus effuges
,

ritate

Apostolita

regiaque curia se de

prorsus

nonnullis causis ad Ecclesiasticum foruin indubitaiiter

explodas

et

correctionis ac emendationis pienae


in-

i^ertinentibus,

(|iiarum cognitio non cadit

celeritas corrigentis et emend.uitis purifatem

in

laicum, spretis

sacris

canonibus,

introniillit

sinuans
tef,

et

commendans,

sic te

Altissimo gratnm

aliasque in reguo praefalo


clesiaslica
stri regii

multimode

libertas

Ec-

reddat, sic ad gratiam divinae retributionis hal>ili-

non servatur, nec ipsam servari mini-

patiuntur.

34. a Et

nunc
iis

igitur, rex, intellige qui

terram

judicas

in

seqiiere,

sed judicium rationis;


ista graviter

non voluntatis arbitrium, et patenter advertes, quod


ac nostram

oculos diviuce Majestatis offendunt, in

quodsalutem, quam, iit praemittitnr, tno praecoinmendando proiiosito sequeris, ipso priEduce assequaris. Alioquin scire te volumus, quod circumspeclio dictui Sedis non poterit talia sub dissinuilatione transire quin contra eos, qui culpabiles
falo
:

gravem
bet

illius, dicla' Sedis, et justiliae,

fuerint in praemissis, jnstifia

suadente procedat,
iis,

injuriam coniniiltuntur. Si enini piinceps quili-

prout viderit expedire. Citterum quia saltem


qui lilteralis scientiae sfudio
fiuni vota solet apertius expriniere lingua,
littera et

impedientem

sua? jurisdictionis

exerciliuin,

non vacarunt, absen-

cuivis suo ininistro commissum, sibi ac eidem ministro injurium non immerito ie|)utarel, umllo

quam

expressa iinprimcre pressius vivns sermo


;

magis credendum
irrogari,
storis

est

Redem|)torem nostrum
et

of-

fendi, tibi, praedictce Sedi,

nobis conlnmeliain

quam scripfus venerabilem fratrem nostrum B. episcopum Grossafensem, virum utique probata?
fidei,

dum
et

singulari Puntificio universalis |)apotestatis

ac virtufis, latorem pracsentium, ob hujusex|)ressionis


et

officio, plenitudini

Apostolorum

modi
circa

inipressionis ministerium

principi,
suis, in

in

ipso
ilii

ejus successoribns, vicariis

noslrum

et

Iralrum nostrorum beneplacitum,

davibus

tradilis. et

ovibus creditis insic

procuidubio spiritualiter et temporaliter


dis tuis

commo-

dislincteab

eodem

Pedeinplore concessis, ila per-

accommodum,

in praemissis

diligentius

niciose delraliitur, sic

enormiter contrabilur,

nou

soluiii in

oppressionem, sed etiam in subver-

sioneni prEefatte libertatis et justitiae, ac derogatio-

piosequenduni ad excellentioe regalis praesentiam Dat. RomaB apud S. Mariam-Majorem, XIll Ival. Junii anno ui .
desfinnmus.

nem tui nominis per ca|itionem sive detentionem pifcdiclarum personarum, quae jirocnldubio suo doniino slant ut cadunt, aliena messis invaditur,
jurisdictio Ectlesiaslica usurpatur,

Utinam Christiani
teiii

illi

principes,

qui libertaoptinii
:

Ecclesiasticam

labefactare

nituntur,

Ponfificis

monifa perpenderent colereufque

certe

animadversione

regife dignifati praedarius consulerent,

cum

sacer-

canonica provisa contra violatores personarum bujusmodi non vilala,cum multosit graviusaeternani
obvia,

dotalis

splendorem tuerentur.
Aliis

36.

porro

litteris

Nicolaus querenti

quam

temporaleni

offendere

majestatein,
saluti sint

Eduardo sacerdolii

cujusdatii redditus ex Anglia per-

Adverles insuper quantum

bac
ei

tuae

cipiendos Basilica' S. Petri attributos fuisse, atque

quantumque
:

a laudabili tuo proposito nie-

alferiusetiam xenodothioS.Spirilusconjnncfos,

id

niorato dissideant

cum iliud mium dirigatur,


quia non
et \itia

quinimo ad obtinendum
ista

prorsus obsistant,
salutis pia^-

jure a se faclum respondit


beati Petri

'

Non negainus nec


Dei, et
,

aeterna?

etiam dilfitemur, quin ob reverentiam

vero

id

pra^pediaui obtineri

Apostolorum

prinei|)is

super qiieni

sufficit

vacare

piis

operibus, nisi peccata

universalis Ecclesia' sfructura

consistit, praeben-

deserantur, et pro errantis possibililate

corrigantiir errata.

[deoque serenitatem regiam rogamus et 33. obsecramus per viscera misericordiae Dei nostri,
c!

Basilicas, ut ad gloriam snnimi Regis decentius et honorabilius conservefur, ac ])raebendain reliquam hospitali pia?dicto ad sustenfationem infirmorum

darum

iiisaruiu

alleram eidem

laudem

et

geiiles,

niliilomiiuisinremissionemlibipeccaminumiiijunqualenus, si consonent in iis facta relati-

et pauiieruni,

quorum

iiluc,

prout intellexisse te

bus, circumspecte considerans per teipsum quani


sit absonum, quani absnrdum sic delestanda in lam Culbolico regno patiari, sic damnanda snb tam orlbodoxo rege permitli, quam sit periculo-

credimus, innumera confluit mulfitudo, j^ielatis afftctu suadente duxerimus concedendas, futuris
pofsidendas

feinpoiibiis

ab eisdem
Patris,

Et infra

Rogamus

igitur fxcellenliam
iii

regiam, horfaniur

et

requirimus

Filio Dei

quatenus

prte-

sum

aniinabus; quodque in talibus proliMlas tcmporis peccatum ncn alteviat, sed aggravat, non extenuat, sed auet

]iatrantiuni

permittentinm

missis

sollicita

consideratioue pensatis,

et atlenta

meditafione discussis, tani pia tanique laudabilis,


et

gumentat

circa

ca nullius ttmporis couMietu-

pro diviiia

Deo grata prfebendarum collalio praediclarum ef ejusdem Sedis, ac noslra reverentia


Lib. iii. Ep.

diui, (]uae potius

cum secundum

veritatem

repulanda esset abusio, innilaris: justiliae nulla usus diu-

'

CDXxxvi.

NICOLAI IV AXNUS
11(111

3.

CHRISTI

1*290.

s:i

iiiolesta

potius

\olis

seu gravis, sed placila, et accepta sit tuis spe? enini iion (iiibia nostris
:

suggerebat
jus
si

atfectibus,

quod tu tanquam
eisdeni
tibi

filius

be-

nediclionis et gratiae, rex^jue Calliolicuseldevolus,


(juod
iii

iircEbendis
jiro

torte

com-

regno ipso multis direptionibus ac vaslationibiis exponuntur, et libertas Ecclesiastica conculcatur ex iis animarum deidoranda pericula, et horrenda contingunl excidia personarum, mulliplicatis iu regno ipso dissidiis alianon facile numeraiida dis:

peterel

nobis

divina et Apostoli reverentia

crimina siibseqiiuntur,
1'onliBcatus nostri

etc.

Dal. XIII

kal. Junii,

pra'libati

de niunificentia regia proinptis offerre


dtbuisses.

anno

iiin.

aniinis

Ualum apud Urbemveterem


iii

39. Iiifecisse etiam

Ladislaum regium nomen


nimiriim, scribit

XV

kalend. Octob. an.


37.

imniani

alio scelere,
'
:

fratricidio

ScoiicE recjtuan

Baliolo adjudicatum.

Loiiginus

cum

enim proceruin studia in AnLadislaus fratrem in


r-

In Scotia ingravescere intestmae turba;,

que a pliiribus cemuli?, qui afHnilale regem contegebant, anibiri c;epit. Qui tainen ut litem dirimerent, unanimi consensu publicisque editis litteris, qu;c apud Walsingliainuin extant ',

regnumultimum

dream ducem

inclinarent,

sii[iicioiiem afrcclati

gni addiictum, ex insidiis

Quibus cognilis Andreas in Poloniam transfugit ad materteram Cunegiindem


toliere est niedilatus.

ducissam, feminam

vilae sanctitate illuslrein, (|u;c

Eduardum regem,

ut

supremum
esset,

regni doniiiiiiin,

iliuni Prffiiiiislao Cracovite et majoris Poloniic

duci

judicem constituerunt, sanxerunlciue illum, cui


sceptrum adjudicatum
ejusque successores
principes
regis AuglicB stipendiariosfuturos. Eduardo itaque

commendavit

sed Ladislaus

mox

missis sicarios submisit, (lui


dislao ob studia iu

subornalos profiiigerent se a La-

Andreain ad inortem quacsitos

postea a Nicolao flagitante, ut quod

ii

fugisse; eaque de causa humaniter excepti, alque

decretum de
vit Pontifex
',

ipsius

sententia admittenda edide-

Andreae

socii tradili, correpta occasione,

Andream

rant, Apostolica auctoritate confirmaret, denega-

ne Sedis ApostoIicEB in Scotiam jura

labefactaret.

Nec tamen C(Epta abjecit Eduardus, qui, ut tradit Westmonasteriensis,cum rem discussisset, Scotiae sceptrum in Joanneni Baillol, accepto
ab eo
fidei

comprehenderunt ac flumine Nida mersere. Repertum vero a nautis cadaver, in monasterium, ubi agebat ducissa Cuneguudis, delatum est. Snbdit

auctor

ingeus prodigium, niinirum sanctis-

sacramento, transfudit, ac reges Scoti

simam ducissam, cum jam precibus suis ad vivos Andream excitasset, edoctam divinitus ipsum sine
lethalis criminis labe obiisse,
catis

Augliae vectigales constituti. Qua; licet an. mccxcii


perfecta Historiae auctor mandarit, nos tiinien, ne

ac

si

vixisset,

pec-

pluribus inquinatuin

iri,

iterum mori impe-

eadem repelenda

essent, hic

congessimus

(1).

rasse.

38. Ladislaus rex Ungarice in deterius

Andream fratrem
esl

necat.

Inter hsec

rueus

in Uiigaria

40. Pro cujus, inquit, a morte resuscitatione sanctiinonialium importunis precibus devicta fer-

maximum discrimen adducta ob Ladislai regis vesauiam, qui Tartaris et Saracenis, quoruin nefarios imbiberat mores, se addixit, nec a Xicolao III el Honorio IV correptus e
Christiana religio in

ventissima supplicationis oratione in privato oratorio


insistente,
tres

moniales variis

et

vicariis

exauditis vocibus, videlicet Hertrudis, et Aldegundis, et Grizimislava ad

oratorium iircedictum,

in

vitiorum se erexit coeno. Quem tristem casum ita deplorat Nicolaus': Sicut saepius inculcata fide

quo et corpus praefati ducis .^ndreae jacebat exanime, accurrunt, et videntes feminam beatam

digna

relalio publicavit,

charissimus in Christo Q-

liusiioster(LadisIaus)... rexregni praefati,

(nimirum
erroris, et

Cunegundim splendore illam cum quibusdam

crelesti illustralam,

etiam

persouis,

quorum neque

UngaricE), suae salutis

immemor,

ac proprii piodi-

gus
a

lionoris et slatus, in

devium lapsus

essentiam neque personam videre poterant, colloquentem ; quaerentem quoque et responsa acci-

fide

exorbitaus,
et

Tartaiorum,

Saracenorum,
ritus

Neugeriorum,
pleclitur,

paganorum nefaudos

am-

pientem percipiunt. Vident et in corpore Andreae ducis pridem undis apud Chrobeiz sufTocati filii
Ste[)hani Ungariae regis vivificationis et resurrectionis signa

quibus iu disjiendium fidei, et exterminium dicti regni horrendo foedere est conjunctiis: quos etiam contra fideles iii numero
gravi
iu

cum

ad quod benedicta femina Cunegundis Ciacoviensis ducissa accedens, et pedes


:
:

regnum

ipsuin

inducere non expavit,


filia clarcc

ilhus tangens, surgere iUud prohibuit


inquit, quiesce,

Quiesce,
et

nobili muliere E.

regina Ungariee,
Sicilia?,

ine-

quoniam

ita

clementissimo luo
esl, et tuae

moriae Caroli regis


abjecta
;

uxore sua a se prorsus

ineo Salvatori beneplacituin

salvationi

regimine, Ecclesiarum jura

unde ejusdem regni mullimode turbato et aliorum piorum locorum temere usurpantur, ac bona fidelium in

congruum.

in pace. Et illico signis vitae ad

impe-

riosa verba evanescentibus,

funeri sua et mortis

signa reddita sunt, corpusque se|)uIchro

mauda-

tum.
'

Cum

auteni

femina benedicta Cunegundis


vij.

Valsing. ia Eduard. Bector. Boetb. Hisl. Scol.


I.

I.

xiv.

Lib. V.
'

Ep. cur.

'

Lib.

III.

Ep. cur.

XLvm.

Longin. Hist. Pol.

1.

(lyQuzehic leguntur de Scotia; regno Joanni


acciderunt.

Bailloli

ex senlentia Ediurdi .\aglise regis adjiidicato, iiun

slaliui \w>\

\le\andri
fuit, ut in

obiluin

Nam

en

defuncto

regiii lutres, ipso

assentiente Eduardo, .Margnrcla Alcwndri

cx

lilii

iiepti;>

renuutiala

Nota ad

an.

U(.cLXXXU, Lxxili, ex Trivetto auimadTerli.

Mansi.

84:

NieOLAl IV ANNUS
siii

3.

CHRISTI 1290.
iii

per religiosas et clevotas

Ordinis sorores, ciir

bet,

qiiibus C;itholica5 fidei ciiltns viget, prpe-

morluiiin corpus nepolis sui ducis Andreae rpsnr-

dictae Sedis curiosa solertia

gere non sivisset, qnxTeretnr silonlio ninllifariis vocibns nbsolvit (|n;e^tioneiii. A sororibns antein ideiitiileni vexata rupto silentio quaeienlinni mo;

citudinis

diligentis

teiiiporibus

studium gesserit sollitamen anteacfis erga volivum et prosperum Ungarire


;

longis

regni slatuin se cnrse propensioris

inslantia,
el

et

lestiam evasnra, tres fuisse causas diviiiilus sibi


revelatas, propter quas niortui ducis Andfia; cadaver ad preces snas vivificatum iion e.xlilit, ediunani, quod mors illi saliibris, et nullo pecxit
:

qiiadam solliciludine speciali vigileni


exlnbuit
. Mtiltisiiue iiiteijectis
III

allentam

scopo a Nicolao

dum

de Firniano epimisso subdit : a Disposuimus adhuc esscmus in Urbe, ac pra>fatns rex

pro ea vice irrelito acciderat, cui si vila donaretur, plerisque scitus rrat inquinaiidus
cato niortali

(iiempe Ladislaus) viveret,


treni

nostris lilteris super biijusmodi legatione confectis venerabilem fra-

sceleribus

secundain, quia mnltusChristianorum


:

sanguis sui occasione veniebat fiindendus

ter-

nostrum Benevenutum Eugubinum episcopum, virnm utique providum et discretnm, zelajusliti;p,

liain, quod viviQcatio iiliiis in vulgarem gloriam apnd Polonici et Uiigarici generis populares homines, quee merilum practeritorum operum bene-

toiem
siiffi

ac nobis et fratribus noslris merito

mulliplicis probilatis acceptum, latorem prae-

dictcB femiiiae mntilasset, verleretur .

sentium ad praifatum regnum, commisso sibi in eo et nonnuUis provinciis plenae legalionis officio,
destinare.
a Cum autem propter obitum dicti regis praefatum regnum non niinus ipsius indigere legati

41. Ladislao

nalur in Ungariam. rium crimen impune


insidiis

mortuo legatio Apostolica destiNec diu Ladislaus nefatulit qni enim fratrem

sustulerat, insidiis occubuit atqne in ullionem contemptfe religionis ab ipsis Cuniaiiis, (|nos fidissimos habuerat, Irucidatiis. De quo Ikbc
:

pra;sentia dignoscatur, et propterea legatus ipsead


se personaliter conlerat supiadictnm ; ac timeatur quod Tartari, Saraceni, pagani, Nengerii et haerelici etiam et alii infideles, quorum ad partes illas, prout fide dignorum habetassertio, innu-

regnnm

apud Steroiiem

'

Hoc anno dominus Ladislaus

rex Ungariae sine haeredibus obiit. Ipsuin vero defunctum hoc ii)so anno ex lilleris a Nicolao exa-

mera
et

coiifluit

multitudo, execrabili ducti vesania,

Ex qnibus auctornm illorum sentenlia refellitur, qui vel in sequentem annum ^, vel longe post in annum millesimum ducentesiiniim nonagesimum nonuin ' retulerunt. Cum eniin hoc anno Ladislai raortis nuntius in Pontiralis coiistat
-.

damnatae teineritatis ausibusexcilatiadejnsdem regni turbationem, occupationem et invasionem nefaiiam et ofTensam Dei, Christianitatis opprobriuni, dis(ieiidinni fldei, etfldelium gravissinium

detrimentum

in

regno prfelibato degentium, mo-

fuia aula

percrebuisset

Nicolaus

maturandam
Eugubiiio
pro regni
edilae,

liantur; serenitatem regiam


in Filio Dei Patris,

quam Benevenuto episcopo commiserat, censuit *, tum ut leges


legationem,
statu optime

rogamus et hortamur remissionem tibi iieccaminum injungentes, quatenus eidem legato tanquam Dei
et

componendo temperandoque
etsi

minislro et operario Jesu Christi contra Tartaros,

qua; vivo Ladislao,


niataej servatce

jurejurando ab eo contir-

paganos
et
fidelis,

alios supradictos, veluti rex inclytus

rent

non fuerant, eo mortuo vim habetum ut pacem inter Uiigaros, qui graviori
bello

et devotus, pro divina et Apostolicae Sedis ac nostra reverentia,

princepsque Catholicus

inter se intestinoque
liaret.

dissentiebant, conci-

i'egia!que salutis et lionoris

augmento,

cum

super

Septembris dies adscripta est in eamque sententiam ad regni pr;esules scriplum est, excitatusque Romanorum rex ',
litteris VII id.
:

Quibus

hoc ab eodem legato contigerit


consiliis, auxiliis et favoribus

te requiri,

assistas

opportunis, ut illopeiiitus vacuatis,


et

rumdamnatis
tibi

repressis erroribus, prava intentione

ut legato contra Tarlaros ac Saracenos, qui in Pan-

frustrata, et perversis conalibus

noniam confluebant, opem porrigeret

'.

exinde praemium ab alto proveniat,

laudis

42. Cliarissimo in Clirislofllio Rodulplioregi

Romanorum
afrectuiii,

illustri.

Coiisideiantes

attentius

eximiae devotionis
filialis, quibus ab Ecclesiam cLaruisti,

et

zelum

reverentiae

humanae pra-conium augeatur, nosque ad devotionem regiam, qnam in hac parte inveniri cupimus efficacem, uberibus in Domino laudibns attollamus. Dat. apud Urbemveterem V id. Septemb.,
Provinciam vero eidem legato imposuit' ut si necessarium fore putaret, contra eosdem infldeles crucis signa explicaret. Caeterum
an.
III

olim erga

Romanam matrem

firma fiducia ducimur, speque non incerta tenemus, ut tu tanquam princeps Catbolicus circa illa
te

Pontifex,

promptiim exhibeas
sint

et

paratum,

qus

superni

cuni postea Nicolaus pertimuisset, ne,

si

commomar-

regis

accepta conspectui,

Scdis Apostolicae

verentur Tarlari, Ungaria


tnr, legalioni
giiie Codicis
ista

iii

periculum conjicerepulavit, ut in
:

benepiacitis consonent, lujeqne salutis profectum,


et lidei
etsi

supersedendum

orthodoxa} respiciant increnienlum. Porro

ad Epistolain XLii legitur

Legatio

circa

salubrem statum regnorum (|uorunili-

L.\xxi. eic.
dec. 2.
I.

Stero in Annal. ioler script. Germ.in. Lona. Hist. Pol. au. 1291.

'

vin.
lip.

iii

liii.

'>

V.ii.

Ep. Ep. LXXXI. 'Reg. posl eamd. Ep.


^ l.ih.
*

iir.

ciir.

non habuit ellectuni, forte propter periculum Tartarorum, de quo in Epistola Lxxxii . Nec a Taiiaris modo, verum ab ipsis Ungaris, qui de le'

Uonil'.

rer. IJiig.

'

lliid.

ciir.

L.\xxii.

t-p.

fur. LX.\.\\, ACI.

>:iCOLAI IT ANNTTS 3.
fritimo siiccessore eranl cerlaluri,
iicriciihirn

CHHISTI 1290.
est

Hft

im-

adhorlatus
diaiii,

ad publicam et domeslicam concor."pes essl

minebal.
43. VA sano liislorici festanlur'Caroliim II.jus-

ac pacem, quac sola atque unica

palrim conscrvandaj. Hnc exhortatione praemissa,


iiniim cx praesenlium i^rocerum
liini

sissefilium siiuni

majorcm naluUnfraricicoronasoAmlrcas Venetus remotiorc


aii

nnmero

Tiirgil-

lemni
jure

ritti

Ncapoli re(liniiri,cum ad illnm matcrno


:

spixtaret

seil

ciilis

Canuti, regium da|tifcriim, regni gubernnusque ad iiiatiiram tilii sui Birgeri .plaltfm

Nea|)oIi rex fecit mnfjnam soleinnilatem militem creans filium siiiim primoj,MMiitiim(l) vocatum Carolum Martellnm ac per legalum papac tecil eiim coronari nec reliiiueiat filiiim masculuin, qni in eo regno succedere possct, nec aliiis erat liaercs, iixor Caroli regis Siciliaj, et nisi regina Maria mater Caroli luijus Mirtelli, ciii jiire liaeieditario succedebat deinde regnuin Ungariic. Qiiidam lamen Andreassus nomine, de progenie genitus regiim Ungarise, ingressus dictum regnum, majorem partem sibi acqiiisivit vi, vel voliinlate se
scribit
'
:

gradn Ungnrica stirpc satns De quibiis haec S. Antoniniis

soliuin irrepsit
a In

'.

reginam ac libcros sub miilta verborum elegantia el gravifafe pier m.tnns commendavit. Postremo, non sine adstantiiim lacrymis, veiiiam erratonim precatiis, rogabal suum funus apud pauperes fratres S. Francisei in Stocholmia seiieliri sicque suin[)tis more Cliriailmovit, cui ctiam praeseiitcm
:

stiaiii priiicipis

Christiana; fidei sacramenlis, tranfeli-

sitorii

imperii sollicitudinem aeterna feiicitate

ciler commiilavit .

46. Pliiia pictatis

Magni insignia monnmenta


S.

recenset' auctor; atque inter alia monasteriom

virginiim
filiam

in

honorem
:

Clara;

excitalum, cui
addixit.

septem annos

nondum egressam

subjicienlium
Ungariae .
44.

ei, et fecit

se

fieri

et vocari

regem

Tiim subdit

Diix

Wratislavice

gmts rex Gothice moritiir. In Polonia ob violatam Ecclesiasticam libertatem aliaqiie inflicla damna eximium iioenitentiae spccimen dedit Hen,

venmo

necattts ;

Ma-

Golhoriim et Sueonum principatu Ecclesin aut monasterium, imo vix sacellnm aul altare aliquod inveniebalur,

Vix in amplissimo

quod Don
gnifice

fuerat ejiis liberalitate


iii

ornatum, aut ma-

dotatnm. Ca;lerum

cleriim et Ecclesiae

libertatcm pio alque integerrinio studio ferebafur,

ricus IV Wratislaviensis et Slcsiaj dux, qni adversa

valetudine ex veneno a
lioc

Slcsitis

propinato contracta

summopere contendens, Ghristianum sacerdotium per omnes terminos imperii siii adeo felix efficere,
ut nec Dani, nec Theiitones, ant
liores in Chrisli
alia; terras

anno

obiit.

Cum enim

morbi vim ingravescere

libera-

sentiret,

suas partini Ecclesiis, partim egentibus, partiin uxori distribuisse scribit Longinus*:
res

at Pontifex in suis

ad episcopum et clerum
et

Wra-

Ecclesiam videri potuissent. Fatendum taiiien est inter eum et divum Brynol[ihum Scareiisein episcopum, cx illustri Folchun-

tislaviensem

litteris referl

^Henricum doloreanimi
majoribiis Ecclesias

gorum

familia

tactum ob divexatas a se

versiam incidisse. Sed

nalum, aliquando gravcm controcum rex mullis argumentis

publicis litteris erepta reslitui jussisse, pristinani-

qnae omiiia Pontifex ipse Aposlolica auctoritale corroboravit.


:

que

ipsis

libertatem

concessisse

considcrassct ejus sancliinoniam, et vitm integritatem, proslratus ad pedcs ejus suppliciter veniam impelravit. Qiias autem et quam gratiosas lilteras

Nec caruit funeribus Gotliia (2). Magnus ut refert aller Magnus', ciim cximia pietatis laiide vita functus est Currenteanno a nato Cliristo mccxc, rex Magnus, considerans vilae suae terminum advenisse, complures regni proceresadse convocavit, eosque exlecto aegritndinis, quo decumbebat, mullis et saluberrimis consiliis
45.

enim rex

sub sua; inajcstatis sigillis in favorem et conservalionem cleri, atque Ecclesiae libertatem edidit, hic

mediiim alFerrem, ostenderemque Gothoprincipes semper fuisse sempiterna laude dignos, quod suae gentis sacerdofes in summo honore prae caeleris nationibus habuerint,
forte in
et

rum

Sueonum

nisi

hac nostra

infelici

tempestate

tam infamis
favorem

'

Summont.
dec. 2.
Ilist.
1.

I.

iii et

alii.

ix.

alU.
' S.

licentia subirrepserit, ut inter pra>clara opera ha-

Uonf. Joan. Bapt. Pigna


p.
tit.

I.

iii

Long.

Pol.

I.

vii.
I.

Anton. iu.
Liii.
iii.

xx.

1.

Ep. ccc.xcvii.

vi.
'

7.

et

beatur antiquorum
Kod.

regum

privilegia, in

Magnus
' 1.

Hist.

Gothor. et Sneon.

xx.

c. 9.

c. 7.

(1) Dies qua Carolus Mai-lcllus equcs icuuutiatus luil, a Joaune Villani ludicatur dies viii Septcrabris. An vero ipsa pariter die Huiigaricam corouam nianu legali Apostulici acceperit, uec Villauus Iradit, uec mc legisse uspiam succuriit. De Audrea vero seu Audreatio Veneto lu Additionilius ad Itandulum, quas c.\ Aiiibrosiano Codice vulgavit Miiratorius Rer. Kalic. tom. xii, niemonie mandatur regui ejusdem corouam, ;us nobUium, nlque magnatum Hunr/aritt; accepisee die iii Augusli. Andreani buuc dedit Stepliauns Audiva' II Hungaiiic regis et lilia; luarchionis Esleusis tilius; qui saue Stephauus a luatre jam vidua cditus et a regno a fralrc luajore Bela e.\clusus, uxorem duxit Tliouia^inam sororem Albertini .Mauroccni Vciicti, quo ex conjugio Andrealiiis uatus esl.

.Man.si.

Ue obitu ma2ni Pneci.T regi? nieliora tradit chronologus Dauus a I.iidewig toni. ix Rcli(|uiaruin vulgalus, num. fl scribciis In iiiense Ueccmlins, XV kal. Jaiiuani, iii Wysingzo obiit vir magnariim virtutum et meuKiria digiiisjimus rex .Magnus dictus Ladelaus : el rcguavit liyrgerus lilius cjus |iro co, .\i aiinuiu agcus ai'atis i>. (^um veio .clate imbecillior esset Byrgerus istc, quam ut fcrre regnuin possct, idco Tnrgillns Cauuti reruiu adniinistralioni ila admolus fuit, ut vel ipsa Byrgcri in regem coronatio dilTerrctui-. Nain in eodeni Chronologo lcgimus anno Mccic coronatiim fuissc Biigerum regem Suecia iu Sudercopia. (Jiia^ vero hic uuiii. 47, in Auualibus liadunturde expcditionc Suecorum in Coreliam, an. MCcxnii ah eodem chronologo assignantiir
(2)
:

ie

verbis

mccxcih. cxpeditio

Birgeiiii.

Firiera

cst

caslnim Wibergh

in Kavclia .

Chronologus

iste

suscepenint (id esl Christianain) et hisloriam siiam ad anuiim u.iquc

facti

sunt tulclarii
pcrducil.

domino

regi Suecia; et aedificatom

mcdxxv

.HaN9I.

86

NICOLAI IV ANNUS

3.
in

CHRISTI

1200.

Kcclpsiarum concessii, rmiipere aut rapiilis flaiuSed an liajc boiuini linem sorliantur, tiilura tem|iora palam oslendent. Haec scrii)ebat Joannes Magnus, cuni liaeresis in Suedia furere
inis aholere.

legionibus inlidelium ei cum infidelibiis conversantur, ul flde, opere, ac veritate perfecti se

incontaminato coram Deoet Iiominibuspxhibentes


laudabilis viia; merilis et exemplis iiifldeles ctiam

coepisset, acccptaqiie
Gothicffi

ab Adriano VI conscribcndas
',

hisloriae ac religionis tuendse provincia

peitrahant ad salutem, potiori desiderio exopiainus; omnem in seipsos jusiitiam, rectiiudinem,


et

impiorum
calcatam

fnroii se subducere coactus csset. Ipsi

modestiam adimplere;
|ier

ipsosqiie

absiinere ab

vero aBlate noslra luRere satis non possnmus, post


ibi

oninibns,
in

qna; fldei Christianae religio possit

libertatem Ecclesiasiicam, religioneiii

pessnmdatam fuisse. 47. Cslerum defuncto Magno, cum Bir;:erus sceptro sustinendo impar foret, gessit Turgilius
pro dignitate regiae Suediae procnratoris
arina
lios

blasphemari. Sane cum illius, licei vicem gerenies in terris, qni pro bnmani generis saluie de suae solio majestaiis a sumino
populis
imnieriti,
ccelo in

mediam

exierminii nostri lerram exiliens,

munus:

irabea nosirae hunianitaiis assumpta, ut temiiorali

enim Gothica conseciavit

Christo, el in Care-

barharos, qni Snediain mnllis irruplionibus

infestarant, sacram expeditioneni movil, ut narral meinoratus auctor', additque illos' feliciter ad cultuin veri numinis traduclos, ac baptismo luslratos fuisse a Petro episcopo Arosiensi
;

morte lcgem moriis aboleret aciernae, pro iiobis est iirofirio sanguine fuso mori, ei diros crucis jierpeli cruciatus, ad animarum profectum intentionis nostiae aciem totaliier dirigamus; et
dignatus
pro incrednlis convertcndis, aposialis revocaudis, conflrmandis nuiantibus, et fidelibus roborandis omni sollicitndine laborantes, quia repugnante natura praesenlialiter diversis locis siinul adesse

tum

Carcliffl

silum moresque his verbis describit

Sunt autem

Careli populi limitanei inter Moscovitas et Sueoiies,

qui hactenusgentilitatiserroredecepti idolis sacrificia

offerebant,

omniumque vicinorum

Clirislia-

norum

persecutores erant acerrimi et perfinnces.

non possumus; venerabilem fratrem nostrum Rodericum Marrocbitanum episcopum, virum uiique providum el discietum, ad partes Africae, commisso sibi plenae legationis officio, destinamus. Ideoque nobilitntem vesliam rogamus, monemus, et bortamnr aiiente, quatenus eumdem legatnm
et

Hos igitur Sueones potenti manu aggressi superaverunt, atque regno Sueonum adjecerunt, erecto in ejus confinibus munitissimo prssidio, videlicel oppido et castro Viburgensi contra insnltum Sarmatarum et Moscovitarum quae oinnia Tnrgillus
:

nuntios ejus devote recipientes et bonesie traiis,

ctanies, eis in
pertiiient,

qiue ad ciiUum divini nominis

consilio
feliciter

ct

prudentia

Petri

cpiscopi Arosiensis

in

consummavit. Hic enini Pelrus, cum esset omnibus rebusgerendis prudentissimns, eodem lempore geminam el mumorabilem utilitatein effc:

ampliandum impendaiis consilium et auxilium opporiunnm et verba vitae aeternae, quae


;

vobis proponeni,

cum

gandio audienies, eoriim-

qnippe totam Careliam baptizavit, eamdemcit que munitissimis prasidiis confirmatam Siieonum
imperio subjecit.
48. Rodericiis Minorita episcopiis in
tnissus.

que salubribus consiliis acquiescentes, Christian* professionis propositum flrmo servetis animo et
constanii
ei
:

ui sic inler incredulos vos exhibere vita

conversatione

probabiles siudeatis

charitate

Inter

Africam

magistra, et pietate praeduce in divinis beneplacitis

liaec

Cliristianffi

religionis

ad amplificaiidum in Africa cultum Nicolaus Castelhc et

vos jugiter exercendo, ac abslinendo ab omni-

bus, per quae detrahi valeat noniini Cbristiano,


(|uod
qiiain

Lusilania;

regum precibus adductus Rodericiim

tam

fldeles,

qiii

iu

pariibiis

ipsis

deguiit,
vitae

Minoritam Ecclesiae Marrochitana; praefecit'; ac legationem in eas terras, Sarracenorum erroribus dcceriiendam ratus, id munus cidein infectas
,

eiiam

infideles

ad frngem

melioris

vesiro proflciant et informentur exemplo; et nos


in

vestris

laudibus delectabiliter in

Domino

glo-

Marrochitano episcopo injunxit quem datis litleris ad nobiles Cliristianos, aliosque stipendiarios, qui in Tremiseno, Marrochitano, etTnnetano regnis versabantur, ipsis commendavit^ hortatusque eos est, ut vitfe exemplo, ac morum sanctitate Mauros ad religionem Christianam pellicerent. oDilectis filiis nobilibus viris baronibus, pro:

rianies, vobis pro vestra; devotionis et fldei sinceriiate

ajiud S.

reddamur favorabiles Mariam-Majorem V

et benigni. Dai. Roinae


id.

Febr., an. ii.

sectas

ceribus, militibus, et caeteris stipeniliariisChrisiianis in Marrochitani, Tunisii, et Tremisii


servilio conslitutis.

pravas hominum Ne vero Cliristianam comprimit Pontifex. religionem Jndoeorum alijue haereticorum erroribns labefactari in Europa pateretur, cni suum splendorem in Africa inter Saracenos conciliare
49. Judceos, hcereticos,

et

regum
cnllum

exoptabat, graviter in eos exarsit, qui a Judceis

oEt

si

omnes, qui

Christianas fidei

adeo fascinati erant, ut pro divino implorando auxilio ad synagogas confugerent. Quod malum
cuiu in Arelatensi, Aquensi,
noritis
fidei
et

tenent, ut suas Deo lucrifaciant animas, ad recte

Ebreduiiensi archi-

vivendi regulam dirigi cupiamus;

illos

lamen,qui

episcopatibns, et coiuitatu Vcnusino serperet, Mi-

censoribus in eos
'.

i\lagu. iu Pratfalioiie nperis.

I.

XX.
Ibld.

c.

Eod. 1. sx. c. XI. tp. DCCCXLIV, DCCCXLV.


10.
'

provinciam demandavit
-

animadvertendi Sed (|nereiiiem de liis

Magu. Hist.
'

(iolli.

ei

sueon.
Ep. DCCCXLVIH.

Lib.

ii.

Kp.

dcclxxi.
'

NICOLAI IV ANNUS
Nicolaiiin
aiulire

3.

CHRISTl 1290.

87

juvat

Ail

nostriini

pervfnit
lonle

Nicolaus eiiiscopus, servus scrvorum Dei,

aiuiituin, (piod in nornmllis locis, vestrae jurisdictioiii

sul)jectis,

(|u;impiures sacri

renati

venerabilibus tratribus universis patriarchis, archiepiscnpis, ct cpiscopis, el dilectis filiis cathedra-

baptisiiiatis

utrius(iue

sexus, jier erroris

inviuin

inccdenlcs, diini

languorum

aftlictionibus, et Iri-

bi)ialionum iiericulis a Doniino visitanliir, ad Jiidaici rilus vanuni auxilium errando recurruiit, in synagof,VT Juda-orum lainpades et candelas tenentes
acceiisas
,

et

oblationes

inibi

facicntes;

vigilias

lium Eccksiarum clcctis, et vicariis eorumdein, ad quos litlerae istae pervenerint, salutem el Apostolicam bencdiclionem. Dudumfolicis recordalionisGregoriuspapaX pra;decessor nosler in Concilio Lugdunensi omiies religiones etOrdines meiidicantcs adinventos posl
generale Conciliuin,
(jui

quociue die pr;ccipue sabbati protialiunt, ut infirini recuperent sanilatein , naufiagantes ;id portum
salutis jierveniaid, existcntcs in parlii al)Si|ue peii-

nullani confirmalioncin

ScdisApostolicK' meruerunt, perpetua; prohibitioni


subjrcit, etiiuateiius processerant, revocavit. Uiide
ciiin

culo pariaiit, et steriles j^rolis foecunditate laiteiitur;


ibi pro hisetaliis sulTiagia iinplorantcs dicli ritus,

ad

picE

inemoriai Honorii papu; IV [^ra^decesfarna querula

soris

nostri,

dcfcrcnte,

notitiam

rotiilo

(|uasi

per

idololatria;

modum

nefarium

devolionis ct revercntiic signa patentia exhibendo,

non absque muita fidei orthodox;E non niodica contumelia Crcatoris,


Ecclesia; gravi

injuria, nostii

quod quidam, (jui post generale et ante Lngduncnse |)ra;dictum Conciliuni sub nomine Ordinis Apostolorum habituin iiova; rclil)crvenisset,

ac univcrs;ilis

gionis assuinpserant,

quanquamnuUam

aliquando

opi^robrio et contemptu. Volcntes

confiiniationcm Sedis Apostolica; rneruissent, prohibitionis et revocationis piaedicla; temerarii con-

igitur

hujusmodi tam funestis abusibus manifestis


per Aposto-

reniediis obviarc, discretioni vestne,


lica scri|)ta dislricte pra;cipicndo

tenus de prsemissis, et etiain aliis hnjusniodi erroribus diligenter et sollicite

mandainus, (juaquolibet praemissorum, ac

eumdem habitiim, seu ci consimilem sub eodcm noniinejugiter deferentcs; (luamplures etiam alii assumpto post dictum Lugdunensc Conper diversas mundi cilium hujusmodi habitii
temptores
,

inquiratis; et

si

(iuos talcs invenerilis Cliri-

stianos
stant,

cujuscumque conditionis aut status exitam contia cos quam alios, cliam si Jud;ei
csse
:

mendicando discurrere minime verebanlur, facicnles ea, qua; non conveniebant in aiiimaruin suarum periculum, et grave scandalum pluripartes

vel Christiani

noscuntur, qui

eis taiia

sua-

morum,
tica; vilio

pra;sertim

cum

nonnulli pravilalis hajiepr;edecessor

Proccdere tanquam contra idololatrasseu hajreticos pcena canonica nullatenus


deanlB. Et infra
omiltatis, ut severitate justitia; cogiioscaiit qiian-

laborantes sub hujusmodi habilu asserepicefatus

rcntur inventi;

Honorius

tum
dant

Ciiristum
talitcr

humani generisRcdcmptorein

offea-

volens taliuin pr;evaricatorum insolenlem audaciain refra?nari,et pra;dictam non tani religionem,

deviando. Dat. Homa; apud Sanctam

Mariam-Majorein X kal. Martii aniio ii . 50, Earum etiam regionum pra^sules saluberrimis monilis ad agendas cxcubias crexit ', ne

quani periculosam sectam penitus aboleri, ne forle mentcs fidelium simplices falsa sanclitatis eoruin

imagine seduci contingeret


litteras districtius in

vobis per suas dedil mandatis, ut quoscumque de


;

grcgem suuin
Nostis

laniari afidi

hoslibus, vel liasreseos


iiifici

pra;dictis in vestris civilatibus et dicecesibus inveniri conlingerel,

Judaica3ques uperstilionis labe


dissuere

paterentur

eos ad

deponendum hiijusmodi
,

quod inconsutilcm tunicam Dei


conantur
lia;ietici
;

nostri

habitum

monitione

pra;missa

per ccnsuram
;

conlra

(juos

pro-

Ecclesiasticam, appellatione post|)Osita, cogeretis

fessionis Christian;c

calliolici

prassulcs |)r;cluceiit

nitore siderco in orthodoxtc fidei firinamento, ct

monenlcs eosdcm, ut si religiosam vitam deducere cuperent, ad aliquam se Iransferreut de religionibiis

sunt nihilominus ipsius veluti colurnnarum stnbinain in virlutem et decorem fldei liiiin forlitudo
;

approbalis;

et si

aliqui eoruin

censuiam

pricdiclain

constituta; censcntur a

Domiiio persona; dignitale

contra ipsos ad pcenam carceris, seu aliarn, prout videretis expe-

conteiiinerent,

vos

ponlificia pra;pollentes, quae sicut

dum
;

illain ful-

diens, procedere curaretis, invocato adversus cos,


si

ciunt, et se opcrosos exhibent in illius dilatalione

opus

existeret, auxilio brachii sa;cularis.

ministros, fama crcscunl ct mcritis


deperit et ponitur in

sic(|ue ipsis

Et ut pra;dicti eo facilius a sua insolcntia


rcsilirent, (|U0 inagis a Cliiislifidelibusse viderent

eorum

gloria macula, cuiii

eadem

fides

vim

patitur, et ba;resis lacessitur

mor-

abjici

sibus veiienosis .
51. Vibratsc (juoque fuere censurje in
los ir.endiculus impostorcs,

rius, ut

etconlcmni, voluildictus pra;dcccssorHonohujusmodi inandatum suain veslrarum


populis
itcratis

nonnul-

civitatum et dioecesum

vicibus

qui seclarn Apostolo-

puhlicanles, ac facientcs|)cralios publicari,eosdem

rum

coetus

nomine insignitam conflarant, qua;

populos auctorilatesua inonere, ac inducere attentius curarctis,

ab Honorio dissolvi esset jussa, conlein|)tis tamen Pontificiis imperils diversas teriarum oras ad elccmosynas corradendas perngrabant, in (juos
licet jain

ne aliiiuein de pra;dictis pncfatum

dcfcrcntibus hahitum rccipcre hospitio attcntarent,


vel cis aliquas

eleemosynas
seu

elargiri,
ei

ucc ad defeinii^eii-

Nicolaus pra;sules inquirere


Rp, DCCLxxxiii.

voliiit

*.

rendum habitum ipsum,


derent consilium
,

consiniilem
vel

auxilium

favorem.

Nos

'

- l.il).

iii.

Ep. cur.

i.

itaque

pra;fati pra;decessoris

Honorii

super hoc

^
prBBcipiendo

NICOLAI IV ANNUS 3.
aniinaiuin
liac parle,

CHRISTI 1290.

vestigiis inhoBrentes, et intendenles o\>

evitanda pericuiaprovideresalubriterin

(lum scholaribus sub compctenti prelio, taxando a diiobiis clericis el totidem laicis, viris discretis,
Calholicis et juratis, couimuniter electis a vobis
et civibus ipsis, locare regia potestate

universitali vestra; per Apostolica scri|ila districte

mandamus, quatenus
ad

onines, quos

compellat;
suos

de

pra;dictis in

civitatibus ct dicecesibus vestris

(luod(iue ballivos,
civitalis

officiales et ministeriales
et

conti^^erii

inveniri,

deponenduin

liujusniodi

ejusdem personis

rebus scholarium, ac

liabitum, et

respondendum de

aiticulisfidei,super

etiam nuntiis
tateiii

eorumdem
faciat,

securitalem et

immuni-

quibus illos exaininari volunius diligenler, et ad faciendum poeiiitentiani, si veliiit, de suorum voluntale
et

promittere

super hoc ab

eis prsestito

conscientia

praelatoruin

monilione

tione cessante, cogatis

imtmissa, per censuram Ecclesiasticam, appellanec permittalis quod tales per sa>culum evagentur, nut quod ofDciuni prsdi;

jiuamento. Slaluimus pra;terea ut universi magi53. stri, actu regentes in civitate pra;dicla, proventus
liiffibendaruin et beneficiorum

suorum,

etiamsi

personatus
ciis

et dignitates exislant,
iis

quolidianis dioffi-

cationisexerceaiil, velaiidianlconfessionesfuleliuni

stributionibus, qu;e

qui divinis intersunt

seu quod
secus

Apostoli iiominentur, coiitra eos, si prcEsumpserinl prout exegerit excessus


,

assignanlur

duntaxat exceptis, integre percisi,

jiere

valeantet habere. Sancimus insuper, ut nulli


et

eorum
ad
lioc,

et
si

expedire videritis, processuri, invocato

magistri

scholares ac servientes ipsorum


eos in

opus fuerit, auxilio bracbii sfecularis. Examinalioneni autem illorum fieri volunius [ler

(liiod absit, contigerit

quocumque
,

maleficio
vel etiam

deprehendi, ab aliquo laico judicentur


puniantur,
nisi forle jiidicio Ecclesia;
;

vosunacum
pravitatis,

inquisiloribus|)rovincialibus ha'retic;c

condenmati

quos ad hoc a vobis piKcipimus penitus S. Mariam-Majorem, Pont. noslri anno iii ,
evocari.

relinquantur curia; saeculari

quodque scholares

Datum Roma; apud

in artibus, et jure canonico et civili, ac medicina,

52.

Academia Ulyssipponensis excitata

legiis aucta.

Excitala

et privi-

est

Ulyssipponensis Aca-

quos magislri reputabunt idoneos, possint per Uiixbonensem episcopum, qui pro tempore fuerit, vel Ulixbonensi sede vacante, per vicarium ab
Ulixbonensi capilulo in spirilualibusconstilutum,
in studio licenliari

demia hoc anno Dionysii

Lusitaniae regisauspiciis,

quEB hisce praerogativis a Nicolao exornata esl. a Universitati magislrorum et scbolarium

praediclo. Et

quicumque ma-

Ulixbonensiuni.

De

statu regni

Portugalliae tanto solertius

episcopum, vel vicarium supradictos examinatus et approbatus fuerit in facultale quacumque, theologica duntaxat exgister in civilate piaefata per

cogilamus, quanlo majori desiderio ducimur, ut in regno ipso, submolis quibusvis obstaculis, disalubribus inlendaturo|ieribus,etfldeiCalholica;puritas ad laudem
divini nominis, et salulem fidelium in illo degenvini cultns observanlia vigeat,

cepla, ubique sine alia examinatione regendi libe-

tium
filio

invalescat.

pervenit,

Sane ad audientiam nostiain quod procurante charissimo in Christo


Dionysio Portugalliae rege
illustri
,

ram habeat poteslatein. NuUi ergo, etc. Dat. apud Urbeni-Velerem V id. Augusli anno iii . 54. Miraculiim circa Eucharistiam Parisiis. Absolvamus hunc annum celeberrimo prodigio, quod divinum Namen Parisiis ad expugnandam

nostro

cujuslibet

licitte

facullatis studia in civitate Ulixet laudabili

eorum perfidiam, qui sanctissinii Sacranienfi detrahunt dignitati, edidit, dignissimamque admiratione historiam a sancto Antonio '. audiamus
:

bonensi sunt de novo, non sine mulla


provisione, plantala
;

quorum

magistris, ut libcrius

possint vacare studiis et doclrinis, a


prselatis,

quibusdam
et reclori-

abbatibus Cisterciensibus, ac prioribus

miraculum accidit nam cum quidam Parisiis circa Eucharistiam Judaeus mutuasset sub usuris cuidam mulieri certam quantitatem pecunia; super pignus cujusdam

Eddem,

inquil, anno, insigne


:

S. Auguslini et S. Benedicti

Ordinum,

veslimenlisui,

illa,

ut ea possetvestiri in Paschate

bus

quarumdam

s;eculaiium Ecclesiarum regno-

rum

Portugallia; et Algarbii promissum esse dicitur certum salarium et stalulum.

de propinquo advenienti, accessit ad JudaEum ad coiicedendam tunicam suam. Sed perfidus JuSi lu portas mihi corpus Christi, quod dicitis esse in hostia consecrata, ego tibi restiluam vestem sine aliqua pecunia. At nuilier cupiditale devicta, plus amans pecuniam quam animam, hoc ei proinisit. Unde die

da;us ausus est dicere mulieri

Nos autem diligentius attendentes, quod per hujusmodi studia, cooperante illo a quo bona cuncta procedunt, in reguis ipsis divinus cultus
augel)itur, crescet devotio, et fldei ortbodoxa;cui-

tores

informationem suscipient, virtulum decorabuntur insigniis thesauros scientiae viiulicabunt et idcirco ad augumentuin et corroborationem studiorum ipsoruin soUicite inteiidenles desiderantes quoque, ut per Apostolici favoris auxiliuin
,
,

Paschatis accedens ad

comnmnionem,

in ore reti-

nuit Sacramentum, non

glutiens, nec puriflcatio-

nem sumens;
tulit.

sed recedens ab Ecclesia Judaeo deQui, ut perfidissimus et sacrilegus, posuit


in patella

Sacramentum
biillienti:et

super ignem

cum aqua
perma-

sludia ipsa firmisradicibus fulciantur

hoc factum

est

ratum

et

quod siipcr gratum habemus, imefa;

cum S;icramenlum
p.
tit.

illa^sum

tum

regein

cives Uiixbonenses

roganles atlentius et horlantes, ut domos vacantes ad inhabitan-

'

S.

Anton.

III.

xx.

c. 5.

8,

Jo. Villan.

I.

vii. c.

14.

Naucler. gen. 44 et

alii.

NICOLAI
iierel,
illc
;

IV

ANNIIS
percussit

4.

JudaM

CHRISTI
:

l"^'.)!.

89

t^ladiuiii

acci|iictis,

pluries

lioslia

iiempe per seipsam evolavit super

imlique saiiguis exivil, quo aqiia lincla eflecta esl rubca lota. K.xliaheiis autem de patella, misit hosliam illam in aquam fiij^idam. qujc eliam
iiostiam
lola elficta est

qiiamdam
ler

tabiilam. Captus ergo Judseus, confesso

scelere, comiiustiis est, et Sacrameiituni reveren-

rubea. Christiani aulem perveiiien-

acceptum a saceniotibus ciini multa devotione fidelium et honore deportatum est ad Ecclesiam,
et ex

tes, ut accipereiit

ab eo sub usuris,

et

doiiium in-

domo

Juila-i fibrieata est Ecclesia, et

vocatur

trantes ejus, peipeiiderunt sacrilegium maximuiii

Ecclesia Salvatoris Delbolgente .

NICOr.AI IV

ANNUS

4.

CHRISTI

12!M,

Chistifideles

ctce excitat

ad expeditionem Terrce-SanNicolaus, duce Edttardo Anglo.

jtiris

humani censuram, subdilos suis dominis, et ad tuenda quae possident, et ad rectiperanda iniion

lueliiialae

in Syria coiitiiiuis cladibus Christiano-

juste subtracta debitum fidelitalis adslriiigat. Quis

rum

res,

crescente iu dies Saracenorum potentia


'

conipassione

pia

iiiovebiliir
iiiio

ad revelandas continue
aiigti-

ac rabie, captaque et eversa


stiano

Accoiie, quae Chri-

coiitinuatas ab olim,
iiientatas ejitsdem

qiiasi

nomiiii

in

Terra-Sancla

cum

paueis

aliis

Ttrriie

prtssiiras? Aii

qtiod

arcibus, supererat, aniio decimi

tertii saeculi

nona-

communis
facti

notitia pnblical et manifestat evidentia

gesimo primo, Indictione (juarta, penitus conciderunt. Sed antequniu funestam historiam aggrediamur, prinium nobiseaexponenda,qua3 Ponlifex ad retundendos Saracenos pertentarit. llrgebat
ipse coepta instruend;e exiieditioiiis coiisilia, at(iue

vos lalet?

iNum

ignoralis

civitates,

caslia,
et et

cu.'leraque

solemnia, novissime Tripolim civitatem nobilem, situ


loca

illarum

partiiim

circumstantiis diversis

amiEnam,
,

ffficuiidam opi-

omnibus
dixit
*,

Clirislifidelibus
si

litieris

.\postolicis

in-

bus habitaiitiiim, ope relcrlam pios ad iiiliiluiiiqiie redacla ,

eversa per

iiii-

ipsorum
iii

incolis

ut

(|uis

pieialis

sensus erga Orieiilaies


iii

Saracenorum
deret,
si

iiisullibus op|iressos

peclore resi-

immaniter tiucidatis? Pnifeclo, cum Aposlolum oiiines siniiis iiiiiini corptis


uoii

seetiniltim
Cliii.-to,

qtiis

ardor bellieus

iu iiobilimn

animis

iinineiito cuiii

illls

de quibus seriptuiii est

inesset,

ejusque exempla seqiierentur,

subsigna Eduardi Anglorum regiscoiient, (|ui licet oliiii ab


in

Pereussisli eos, el non doluerunt; insensibililalis arguitur quisquis tantam litijusinodi noslri corporis iiiulilationem,
iiraulietoriim
et taiu

Assassino ex insidiis saiicialus esset, vitam tamen

videlicet iiico-

ob Dei aniorem
verebatur.

iiova

pericula coujicere

nou

larum non sentit excidium, non veretur.


3.

graviter argui

2. Nicolaus, elc.

universis

Cbristifidelibus

ad quos pricseutes litleraj |)erveneriut. H Cum Terra ipsa (nimirum Sancta) per nefandissimos Saracenos sit, proli dolorl.pro parte

Christiana religione

Accingimini ergo, Ciiristifldeles, et qui censemini, vos Chrislianos

esse operis prosecutione monslrale. Accipite devotione, qua decet, vivilicn^ crticis signum illud in ;
coiisideralionis
vestra;

niaxima occupata, et ad occupandum residuum iidem impiissimi suos conatus dirigant, et impugnatione continua viribus et dolis insistant, (luem

scrutiiiiiim

dediicentes,

quod

viris

quantumcumque
si eis

magnificis, quanta-

cuuique dignitate
ruiii insignia

praidilis el virlute, ad

gloriam
coii-

non pudebit ingratitudinis argui


quasi de infidelitate
tani

(luiii

potius

magnaiii adscribitur,
tingit fre(|uenter
iiiiiic

qiiovis in bello domiiio-

notari,

si

Creatori

proprio,

gerere coiicedatur, sub (julbus

beneCco Domino, ad lecuperalionem occupatorum de Terra eadein, quam ipsa Scnplura sacra testaturomnium cliarioreiii, el protectionem
dicti residui

nou

siiie

salutis ;eteriia; iliseri,

non

assislat?

cum

eliam secundum

'

Aylon. nist. Orien.

c.

53

et alii.

l.ib.

iv.

Ep. cur. viii.

moitis subire periculum sub cnjuslibet remunerationis incerto. Uuanlo igitur gloriosius, qiianlo securius, R. gis rcgiim iii ejus bello victoriosum gestare vexillum, salutileram videlicet Christi crucem, sub qua devotione congrua puro
1-2

.Vnn.

ToMiis

.\.\lll.

Rayn. IV.

!>()

NICOLAI IV ANNUS
iuoscquentilius muncontinuala ]iro|iosilum, inori est vila' perenfiiiis,

'i .

CHRTSTI 1291.

ronlo susccpta coiiccpluni


dilia

jiolentia, benignc permittens ipsum , ne suum conce])lum impiissimum ])rosequeretnr ulterius,

nis iniliuni, transilorirc moilis

rctribulionis

intestimaijiiis ccrlitudoVFcslinatc ita(|uc, lesliiiate

ad salulis Testrae properare


veslra el corda

compendium
suljsidium

corpora
Crucis
:

(luidcm, sed meritissima forte succidi. ergo Christo militent, (jui sunt Cliristi, etc . Quo magis ad persequendiim prseclarum consiiiiiserabili
liia

pariter

ejnsdem

vivificaj

signo in

Tcrrrc

sa^pcfata^

insignite

niinc prsecipnedum ipsiusTerra; subventio, multis nb olim per Sedem Aposlolicam exquisita vigiliis, multis laboribus et oncribns procurala, sed
diversis
et adversis

eventibus diulius impedita,

divina, ut supjionit devota credulitas, provisione


dirigilur el ad expiandas Tcrra; ijisius angustias,

aniplissimam criminum cruceindutastipendia fecerint, vel suis sumptibus militarent, vel profcctiiris nccessaria suppeditarint, qua ctiam sint potiluri, quamvis ante expedilionem morlem obierint; tum profecturos, eorumque bona in clientclam A])ostolica3 Sedis suscipiens, dicecesanis jubct cominendatos esse, iinperat ut creditores
liiim
fideles
iis

incendat

vcniam

|iroponit, qui vel

eamque quatenus occupata tenetur, de ipsorum manibus eruendam eflicaciter sub spe divini nuniinis pra?paratur.
a

ipsis foenora relaxent, atciue

Siqiiidem cbarissimus
])rincep3

in Cliristo filius

noster

Datum apud Urbcmveterem IV kalend. A])rilis, anno iv . 5. Devoverat jamdiu arina Eduardus defenvero
Judffii
vi

ad compellantur.

id

censuris, inaxime

Cliristianissiinus
illustris

Eduardus Anglia' rex

vulnerum in eadem terra sibi Assassini cujusdam iiisidiis inflictorum, qu;t morlein proximam ]iotius minabantur, quani spem vita; pra;lendercnt, qnasi post tcrgum abjecta mcmoria, vitam silii a Domiiio non solum misericorditer, verum etiam mirabililer rescrvatam, debila gratitudine rccognoscens, illam ex]ionere ijjsius obse-

denda; in Syria religioni, deque ea re cum Martino, Honorio ct Nicolao sunimis Pontiflcibus egerat ,
ac

demum
:

iterum se propugnandee Cbristi causae


se

addixit

praeterea significavit litteris,

propter

reccplas decimas ex iirascripta forma Pontificiae


securilali cavisse
scri]isit
:

quas

sibi

rcdditas lilteras re-

quiis Terra'

^iraRfata; ])ersoiialitcr

subveniendo

dis-

Eduardo Nicolaus ', atque toto Chrisliano orbe promulgatum, ut omnes ad trajiciendum in festo S. Joannis Ba])tistae anno mccxciii se compararent
;

posuit, acce|)ti bcneiicii

non ingralus. A

niultis

aliisque

litteris

concessit

ut

eamdem

namque
inslitit

retro

susjiiraiis,

temporibus ad id desiderio ardenti frcquenter apud Sedem Ai)ostolicam


noiinulla,
qua-

criiiiinum condonationem assequeretur, quainvis

ad

putabat
:

subvcnlioni

crucem ab illorum manibus, quibiis ea provincia ab Sede Apostolica non erat demandata, accepisset,

praedicla; verisimililer oiiporluna

sed post trucla-

quam

ii

obtinerent, qui

ab

iis,

quibus

id

lus varios

diversorum Ponlilicuni Romanorum tem|)oribus habitos, novissime tanquam


super
iis
:

iiiunus a PonUfice
fuissent.

permissum
])ro

Incendendi vero

cruce induti concione popiili ad


erat,
et

devotionis filius noslris bene])lacitis acquievit

et

sequenda crucis signa officium archiepiscopis


c])iscopis in
])lures viri
niilitiae

ut post Cbristuni juxtaconsilium ejuseat, sei])sum

abnegans, ac lollens ul

eumdem

sequatur Domi-

Anglia imposuit ^ Excitali vero sunt ])rincipes Eduardi exemplo ad sacrae


inter caeteros
e Monteforti,
et

iium crucem suam, terminum, festum videlicet Xativitatis beati Joannis Bai^tista;, quod erit au.

nomen adscribendum, atque


'

ab liicarnat. Domini mccxcui,

et ei

ad transfretan-

ilnm personaliter, necnon et ad gencrale passai:ium crucesignalis et cruccsignandis omnibus duximus prffiDgendum, bumililer acceptavit ne;

Guido Flandriae comes, idemque Namurci marchio, cui annorum sex decimas a Tornacensi episcopo dari jussit ^
Willcluius
6.
vitiis

Excidium Plolemaidis
sero

et

wiiversce Syrice,

Christianornm ingravescentibus.
parata sunt

At

ni-

gligens natalis soli dulcedinem , praetermittens regni sui terrarumque divilias, spernens delicias et gloriam inibi dominandi. proccssura 4. Hffic quippe, Deo auspice
,

mium

hac

auxilia,

cum jam

immensa Christianorum crimina


sanguine
obtincri,

divinas iras adeo

provocassent, utsalius esset terram Christi Domini

imbutam

et

consecratam a Saracenis
superfuerat post tot

eliam evidens superni favoris indicium suggerit de misericordia divina sperandum, quod cum sicut habet missa de partibus illis fida relatio, impiissimus soldanus Babylonifc, qui parfeliciter, illud

quam

ipsius Christicullorum gravissimis


:

sceleribus inquinari

et qua;

clades Christianis Ptolemais, a recentioribus

Ac-

con dicta, excisarum


lierculis

aliarum

urbium

scelera
',

tiiim

illarum

Cliristicolas

prodiloriis

infestabat

imilabalur, ac plena, ut deplorant auctores

mu-

insidiis, et apertis ac infestis insultibus

imjiugna-

impudicissimis erat, qua; omni exuto


tot

satagens totis viribus orthodoxai fidei abolere totaliteretnomen etcultum, i])siusque memoriam proi sus delere de terra pra?dicla ; nuper in mense Noveinbris exacto novissime jain de Babylonia
bal
;

pudore, lenociniis suis


laquei

perdendis animabus

da^monum

erant. Si vero huniana; illius

excidii causae spectentur,

confluxerat in

cam

ur-

bein innumera Christianorum mullitudo, qui post

cum exercitu el apparatu terribili processisset ad snum nequissimum proi)osituin contra eosdem
Christicolas, ut in sua sperabat superbia,

consum-

'

Ep. cur.

I,

II.

posl Ep. cur. IV.


c.

^ F,p. cur. iil.

'

Ep. cur. ix.

Lib. iv. Ep.

cccLXXX.

*
!.

Reg.
vii.

^ Jo. Villan.

maniliim,

obstitit

iierversis cjus

conalibus divina

I4i ct

itlii.

NICOLAI IV
Anliocliiam,
ex|)iif,Miafas,

ANNUS
arcesquc
iii

4.

CIIRISTI 1291,

91

Tri|ioIim,

et

alias

nrbes,

quam
tiiiii

cau.^am provocatns est soldanus b. Adac'

et evcrsas eo
',

confiif^eraiit, at(|iic
illiiis

tot factiones erat scissa

(iomiiiatiini inter
Gallis, Venelis,

se

rc(;(!

Hicrosolymitano

el Cypri,

ctiam jiircjiirando fcruiit barbarum a morijiatre Melecmessor, anlequain is infelicein aiiimam evomcret, cadavcr sejiultur.r non tradituro

Geniicnsihus, Pisauis, An^lis, Germanis, praefeclis

eqnitum Templi
maturandrc

et xcnodncliii S.
siiie

Joamiis Hicroso:

lurum, ante(|uam excidisset Ptolcmaidam, Christianorumquc reliquias delevisset.


7.

lymilani, aliisque
clailis

orclinc particnlibns

ac ne

Conflato itaque florentissimo exercitu, Pto-

deesset occasio, oclodcciin cru(|ui

cesij^natorum millia,

ad dcfciidendam

urbem

concurrcrant, extreniam

illi

[icrniciem atlulcrunt:

cnm enim

milla stipcndia ad vitam sustentandam a

tantamqne hominum multitudinem sccum traxit, ut castra duodccim milliaria tenerent. Nec fregcre initio aniinos Cliristiani, quamdiii animisinler seconjunclissimi sub
leinaidain obsidionc cinxit,

diicibus elicere posscnt, in Saraccnos excnrsioncs,


violalis induciis, agcre,

Giiillelmo c Bcllojoco

Templariorum magistro

sii-

res

pncdas aveliere, mercatoSaracenos Plolemaida venientes intercipere ac


ca'perunt.
Oiia

prenio Cliristianarum copiaruin diicc coalueriint


at ubi ille,

dum

bracliium ad feriendum hoslem

Irucidare

de

re

soldanus con-

excrebat, venenato tclo a Saraceiio vibrato in ipsa

qucstus,

cum supplicium de rum sumi non obtinuisset,

violatoribus inducia-

furore exarsit, quas


'

viri

commissura laudem

transfixus occubuit (in cujus strenui


exaralae

reperiuntur Pontificia;

lit-

causas perstringit Ptoiicineus Liicensis his verbis

lcriE', qiiibus

illum Nicolaus, ciim nonnullis

aliis

Causa autem
diversitas

istins captionis

duplex fertur, una

pugnando
pr.-edicat)

in

Saracenos martyris

instar obiisse

voluntalum in dominis, quia non simul concordabant in rcgimine sive defensione Terrae erant autem ibidem sex vel septem domifuit
:

mox

eo extincto pavor oninium invasit


, inquit S.
:

aiiimos

Ex ejus morte

Antoninus,
et

tota civitas

commota

est et conlrita

quia ubi
inest
et

nia, videlicet Templarii,

Hospitalarii,

Teutonici,

mullitiido,

ibi

confusio,

cum

scilicet

non

consul Pisan. rex Cypri, rex Carolus, item patriarcha. Propter hanc igilur diversitatem soldanus
invalescit ad

ordo, ideo

cum multorum

essent ibi

dominia,

sine ordine orta

inter eos discordia

de custodia,

expugnandum

civitatein,

cum tamen

inexpugnabilis dicerctnr. Secunda causa fuit stultitia

crucesignatorum. Nicolaiis enim papa post


fecit

cum omne regnum in seipsum divisum desolelur secundum doctrinam Christi, ideo deserta defensione civitatis qiiilibef conatus est evadere manus
Saracenorum
tis
,

perditionem Tripolitanam

praedicari

crucem

per regiones, et subito transeunt

sine capite in

in

urbein

ne caperetur. Conglobatus hosvictor irruiiit : qui ad portum


fluctibus

Achon

ciimque
eos,

viderent

Saracenos

portanlcs

confugcre,
sent

partim

hausti

',

cum
,

orta

nierqes, injuriabantur eisdem, el aliquando spo-

tempeslate navigia appellere ad terram non pos,

liabant

interdum vero occidebant


vii. c.
iii.

propter

plurima
funditus

liorum
'

numerus
,

Chrislianorum millia cnesa spopa;ne infinilus , urbs a bardeleta


(1).

Jo. Villan.

I.

144 et
tit.

alii.

Ptol, Luc. Ilist. Eccl. Ms.

1.

xxiv.

baris

Quam

cladeni

his

c.

23. S. Anton.

p.

xx.

Westni. Flor.
I.
I.

Hisl.

Guid.

in

S 9- Bern. in Chr. Rnni. I^ont. AiiDal. Flandr. Contni. Ilisl. bclli sacri
c. 6.
alii.

V. ct e\ co Novat. ccnl. xiii. c. 3. col. 12 et

* Ptol.

Luc.

'

lipilh.

belli sacri apnii Caiiis. anti']. lect.

XXIV.

c.

23.

Lib. IV. Ep. cccxci.

lom. vi. pag. 27,

'

Ep. cur. LXI.

(I) Plolemaiila urlis

nobilis PalEstina, ac
cessit.

totins

refjni

r.hristianorum in
historiam

iis

resrionibns post

amissionem lerosolyma! capnt, boc anno


;

arinis soldani

impngnala Saracenis

Obsidionis hiijus

annalisla

ex Sanulo polissinuim describit

secl

ilbim

peculiari

libro

prosecutus cst auclor quidain anonymus vulgalus a PP. Martene, et Durand in Collect. monnm. loni. v. Prasons ille quidein niininie inlerfiiil, rem tamen se cx oculatis testibus didicirse prohtetnr, scriptisque redegit ea qn.-e ab illis audivit non diu post casuin acerbum et miserabilem. Nam in Codice inanuscriplo abbalia; S. Victoris legissc sese aftirniant collectores illi volumen dono daluin fnisse abbatiae
S. Victoris Parisiensis ab Arnulfo de Anagnia pra;posito S.
fertur an. Mccxcviii. I.ucubralionera

Audomari canonico alqiie electo Parisiensi, qui anle ccnsecrationem suam obiisse eamdein expilasse Nangins videtur, cuni ejus de Acconensi excidio narralio anclori buic, per oinnia congruat. Anonjmus isle nonnulla refert a Sanuto plane diversa ; quaedam diligentius exponit, ut absolulain plcnainque obsidionis hujus bisloriain scribendam si quis susceperit, utrumque scriptum pr oculis habuisse necesse sil. Narrat igitur auctor obsidionem hanc aliquandiu
ante ccepisse

20.000 insingubis;

duces suos cum 4,000 equorum, ac pedilum mcdio Miirlii uxque ad medium Aprilis perscveravit. Aiiticipal.-e hiijiis obsidionis Sanuliis non memiiiit ac sermonem de illa facit Arscnius monachns Basilianns, ijui sequenti anno cum Nicolao Poiitilice ca de re sermonem fecil, cujus verba iccitat Bartholomsiis dc Neocaslro in historia Sicula cap. 120, qtianipiam in tcxtu mendose legitur venisse Saraceuos die xxv mensis Martii, cuni legendum sit die xv. Interea soldanus advenit, cujus agmen constitnrbant iluces
ciim toto exercitu veniret. Pr.Tmiserat cniin
liis

quam soldanns
atqiie

Saracenus septein

ab

militibus ccppla Acconcnsis urbis obsidio n


;

deni, qiiihiis singulis

equitnm quatuor mdlia, el peditum vicena milba commissa erant. Cuin vero barbari triduo qiiievissent ; dein adraovendis propius urbcin inachinis et copiis operani conlulerunt, qua iii re ad diem usque iv Maii laboratnni fuit. Tnnc cinpti sunt per fiindisubmnveri propugnalores ; doiiec tandem die xv Maii Saracciii urbcm aggressione tentarunt; atqne tunc deinum contigit ut rex Cypri siiccedenlc nocte fnga dilabeictnr cum Iriliiis millibns arnialnrnm. Narrat hic anonvmus nostcr et Nangins, nec dissentit Sanutus, qui nonnisi unioain aggrcssionem diei xv Maii dcscribcns, eiderai|ue altexens iirbis casum, disccssumquc regis Cypri simul
bularios ct jaculalores

commeinorans, confundere ha^c siinul omnia in speciem videtur. Ueipsa lameii scdulo Inec distingucnda snnl; agrcssio nempc diei xv et posl illani fiiga regis Cypri ; tunc seqiicnli die ilerum tenlata a Saracenis uKEnia, qn:e cum perfodissent, nc urhem eodcin impctu ciperent, Matiha>i Clarainoniani Marcscalchi Ilospitalis virtus bellioa qua ingredientes hostes repulsi snnt, prohibnit. (Jiiod semel et iteruni ah eodem viro strenuo, redemitibus die xvii ad aggressionem hostibus, pra-stitum est. Die xviii, itiTuni in m-nia perrumpiint Saraceni, ilcruinque pelluntur a nostris ; scd renovala per apostatas, qui ad Saracenos desciveranl, aggressionc, snprcmus Cbristianoruin copiarum ductor Joannes de Gerliaco ah urbe turpi se fuga subdnxit, magister llospitalis letbali vulnere confossus in navim translatus fuit patriarclia invitus ad mare cum Cicteris rapitur alque ita ilefccti viribns aggressores impetura victorum snstinere non valentes, passim cassi ac irucidali sunl. rrbs capta, el qiii supeifuenint e conlliclu Christiaui in doinum TeinpU se recepcrnnt. Equites Terapli, niagistro
; :

siio

in

92
verbis liiget Pontifex
Ecclesia
colis
'

NIOOLAI IV ANNUS
Quantiimciimque mater casum eumdem prrBvenire sliKiueril, iii:

4.

CHRISTI 1291.
millia

buisse dicitur lx miliia equitum, et clx


pedituin.
inullas,

Erexit aiitem in locis variis macbinas

illarum paitinni in galeis, bellalorum nuilti-

dtmolienles niuros

civitatis

et

turres.

tuciine, ac

subventione pccuniariajuxta persuasam

Fecit <iuoque pluies


deiites ad lerrain

minas seu cuniculos respon-

ab eis denuntialae necessitatis exigentiam, etoblala; super hoc petitionis instantiam, succurrendo
niliiloniinus civitas
clesifc stuilio

novain factam niiperanteturrein

Slaledictam,

el

ad sbaraliuni, sive barbacanuni regis

Accone sic ejusdem malris Ecconimunita quailraginta et qiialuor


macbinis diu noctuqiie

Ilugoiiis, et ad

diebus aicUssiina Babylouicaj potenlite obsidione

circumdata, lerribilibus

turrem comitissa} de Blois, etad turapproximare oriflcio fossarum boatbiers multos, mullumqiie sibi vicinos a turri S. Nicolai usque ad sbaraliuin domini

rem

S. Nicolai. El postea fecit

vexala, impetila crebris et diris insultibus muris

Oiloardi

et post

leboaiicbiers

fecit

erigi

plures

etiam ipsius per cuiiiculos arielatis occullos, qua-

carabagas, projicientes
ter;
ita

dragesimo quarto die obsidenlinm viribus, Dei permissione admirabili et stupenda succubuit
,

ut

magnos lapideset frequenproslernerenl muros cum turribus.


ducentis militibus, et quingentis
t

Venit autem rex Henricus in succuisiim obsessis


IV

capta per eos et

igiii

exposila, Cbristicolis inibi


et caeteris,

Madii

cum

existenlibus caesis innumeris,

qui hain

bere nequiverunt ad marilima vasa recursum,


caplivitatem abductis,

utjugnm

barbaricae servi-

tutis horribile dispendiis civilis uiorlis addicti

na-

turali etiam diutius moriantur.


civitatis deditio secuta, etc.

Etdeinde Tyreiisis

jusdem mensis distrnxeHugonis, imposueruntque ignem pontem quoqne iiiuro adliarenlem similiter, quia ahquiLus videbatur quod haec defendere non valerent. Saraceni autein xv Madii violenter
peditibus, et oclavo die
regis

runt sbaralium
:

Dalum apud Urbem-

ceperunt turrim rotundam novam regis, quae eral


ante turrem Maiedictam, et ipsam eieclis bellatoribus muniere.
9. XVIII

veterem

annoiv. At si slupenda fuit diviiia illa permi-sio, attamen jusla, ut S. Antoninus subjectis verbis ostendil" Neque hoc ackal. Augnsli,
:

autem ejusdem mensis insexta


civitati dedit

feria

cidit sine

magno
etsi

et

justo judicio Dei

nam
re

habi-

soldanus durissimuin

insultum,

om-

tatores

cjus,

nomine

Christiani,

autem

infidelibus erant deteriores, re|)leli


et lascivia
dil,
;

omni

iniquilate

ideo in iiraesenti Deus

supplicia reddi-

appunensexercitussui virtulem contra totum muri circiiilum, a mari videlicet usque ad mare, et inlraverunt Saraceni per diclam turrim novam
toto

nem

ne

in

morte ad
ex eis

Dcternum eos puniiet, qui in tam saeva Deum sunl reversi; et ne im|icenitentes diulius viventes majores sibi acquirerenl
accuralius

conatu usque ad barbacanum,


per
:

et

obtinuerunl

inde per pontem lapideum, quein fecerant Cbrisliaui, ut

eum

magno muro ad barbacanum


iiigressi

crucialus .
8. Describit

transiient

civilalem

sunt, divertuntque

idem excidiuni Sanutemporibus


dislin-

aliqui versus porlain S. Nicolai,aiii versus


legati.

portam

tus', ac singnia in eo gesla suis

guit;cujus verba in re adeo niemorabili consignanda visa sunt hisloriaj, ut secutura aliquando Cbristiana posteritas, iiropositis hisce cladibiis, ad recu|ierandum sacrum regnum delendumque Saracenum nonien accendatur Cum carnaha, inqiiit, caeteraque peccata continue augerenlur iii fiacloribus foeiJeris baptisnialis, nec de malis vellent conteri; nec per poenitenliam ad viam redire justitiai, assumpsit Seraf piiternum iiropositum, eo ardeulius comniotiis, (|uod novenidecim Saracenos mercalores Ptolemaide in loco vocato Lafunda, juxta cambiuni, contra fidem treuguaruin crucesignati gladio peremerunt; ac poscenti justitia denegala sit et quasi instrumentum, licet di,
:

Tunc Clirisliani fugain capiunt versus inare, et Saraceni per scalas libere muros ascendunt, et infra civitatem jain omnia occupant. Rex autein et magistri Tenqili et bospitalis Aiemannorum
Joannes de Gielli, et caeleri bellatores processerunt ad portam civitatis, ut exirent ad barbaca-

major fuit potentia resislentium maenim Teinpli cum aliquibus confratrum suorum, ulleriorem moliens insultum, spiculo per:

num

sed

gister

cussus

inleriit, et

ad Teinpliim usque delatus

est.

Posl ha'C videiites Turchi,

quod nulia

esset

defensio ad portam turris Maledictae, in civitatem


intranles, quoscuinque

reperiunt gladio secant.

Cernentes autem rex elcapitanei, qui secuin erant,


illorum liberum introitum, cuiictosque perimere,
versus mare

rum,

severi

Judicis

negligentibus

misericordiae

pergunt, et ciim majoribus galeas

lempus, Mccxci, quiiito Aprilis, undique obsedit Ploiemaidain civilatem in exercitu enim suo ha:

ascendunt
suin.

eorum vero

qui gladios effugerant

impiorum, nonnulli ad Templum babuere recur10. Patriarcha soliisquasi pastor

'

Lil).

IV.
1.

Ep. tur.
ji.

LXi.

Anluii. iu. p. lU.

\.'i.

c.

U.

!).

bonus
ilii

solli-

'

Saiiut.

III.

12. c. 21.

cilus erat de ovibus

et

cuin propinqua

esset

substilueruiil. Hic deditionem eorum, qui ad Tcmplum confugerant, pactus fuit eodeuii|ue suasore SaClinstimos tutos diinitlerent, iieci traditi suut. r.eciiuduni liwc nullum non inovil lapidem ut barbaroruni furorem placaret; sed cum frustra se niti intelligerent, nocte succeilente pruripuit sese in Cyprum una secum pretiosis sauctorum lypsanis Irausvpctis. Hiuc opti i.e Sanutus mareschalcum Templi, non vero magistrum capite Iruncatum a snltano nolavit. lijec majoris momenti ex

pugna amisso, nionachuin Gaudini


raci ni,

quos soldanus

iiiiserat ut

auctore, quautuui coiijeclura assequi possiim, accurato deccipsi, quibus lux

uon modica historiE Sanuti

alfunditur.

iMansi.

NI(;OLAI IV
galea ad recipiendiim parala
nl ^rcjiciii

ANNUS
salvaret

4.

CIIRI.ST1

121)1

93
sorores

Claiissarum

|irr('ft!cla

ad

;eris

crepilum
[leri-

commissuni, cnnclos per acinani


in

ainljnlaiitcs

ad se

c()iivoc;it;is mniiiiit

dii^dex anini;e etcorporis

parvo suo navigio recoliigere cnpiebat, donec nimia fnit repletione submersa sic animam pro
:

culum ab hostibus imminere:


stujiruin
iiiaiin, ut

posl illatum
et

enim
et

gliidio

siiviliiros,

puasitque

vnco

ovibus

siiis el

siniui cuin ovibus suis dedit, solus-

aiiimai

[lulcliritndincm, accersita iillro


lc,

que evasil, qui porlaliat crucem et crucifixi imaginem ante eiim. Mnltitudo ita(]uc ad marilimam partcm concnrrerat, et cuni parva navigia vellent ascendere, ut ad mnjora coiifiigerent, seipsos impedientes
(

cor|)oris defornii:

redimereiit.

Quod

viraginis
'
:

insigiic facinus S.

Anloninus his verbis narrat


ca(itis

Aniio Domiiii mccxci, civitas Aclinn capla


hab(!l'- i.x),

fiiit

per Saracenos, occisis ibi vel


Irigiiila (alibi
iitriiisijiie

|)Ius(|uam

riam

ulii

tnultitiido,

mnrlisiierterrita, ibi confnsio) in

maxinie timore maie allorutrnm


tempestas valida,
:

millibns Clirislianorum
ahbatissa ca-

sexus. Ciim auteiii csset Achonesolciniic


S.
Cl;ir;e

impeilebant. Erat(|iioqne in
ut ad

iiiari

inon;ist(!rium
|)t;im

sornnim,

ct

magna

navigia accedcre non valereiit

un-

civitalcm audisset, etSaiacenos intrasse,zeIo


effi

dique erat tremor et jiavor, et gemitus mortis.


Solilaiins quoiiiie

castitatis virilis

cta

ad (juatuor

[)artes civitatis fccit

cnnvocavit, et prima

f;iclo

omnessororcs sermone

;id

capilulum
aiii-

snliibri, iie a

consumeret iiiiiversa. non abluit civitas scelerata, gratiis divinis ingrala. Ad ipsam confluebant regcs et priiicipes terrae. Ad ipsam mittebant succursum tributariae cunclae partes Occiduae: et nunc contra eam pngnanl ninnia elementa. Terra enim ejns sanguinem devorat, quae sanguine ejus tota madescit: mare absorbet po[)ulum a;dificia consumit ignis: aer funio et caligine tenebratur. Jnste proinde Maledicta vocata est turris illa, qua maledicta gens Saraignes accendi, ut lerroet igne
11.

Saracenis deludcrcntur,
mavit, et ait
:

omnes ad marlyriuni

Nunc

luit pcccata, sed

meae et sorores, contemnamus vifaiii islam et iit immacuI;ito S[)oiiso immnculato corde et cor()ore fortes in fide Domiiio iinstro Jcsu
Filia?
;

Christo

sangiiinis

nos valeanius offerre, et [ircfio pro[)rii vitani intcrminabilem coriiparemus


viderilis facere,

quod

hoc et vos faciafis. Virilis ergo mulier gladio suo sibi nasum proprium mulilavit et fliiente sanguine totaii) faciem cruentavit.

me

Aniiiiantur sorores ad similia, et facies suas


hnrribileni
Intraiit

(liversimode vulnerantes ex cruore virgineo adspectuiii


Qiiid

cenica subinlravit, et

qui

illi

nomen

imposuit,

adspicientibus

intulerunf.

eventum tam
ret,

diri

iiifortnnii, nesciens

quid diceinterjectis

prophefavit .
ut

Snbdit nonnullis
arcein

Saraceni nionastcrium, evaginatis gladiis sanguinem Christianum sitientes.

plura?

auctor,

allero ab

expugnala Ptolemaide die


Ordinis se receperant,

0(xurreriint virgines sacia intre|^ide noii deco-

Tenijilarios, qui in

deditionem facere jusserit, funestosque indecasus


seculos
ita ex()onil
'
:

12. olncraslino

quoque

PtoleinaidEe captionis

soldanus misit ad eos, qui ad


rant, ut

Templum confnge-

locnm reddanf, salvosque conducifaceret,

horrorcm canibiis illis otfercnles qui primo videnfcs obstu()ueruiit, deinde horrentes omnes gladiis pereiucrunt. Nempe in eo quod se vulneraverunf, nisi excuscntur ex speciali instinctu S[iiritus sancti hoc fecisse, secundum communem legem gravitcr peccassent. Fratres efiam
reni, sed
:

quo i()si clegerint. Fiimala convenlione, soldanus admiraldum quemdam cuiii trecentis transmittit ad locnm, qunrum nonnulli Christianas capiunt mulicres,cum eisaHectaiitus tur|)iliidinemo(ierari. Tunc Chrisliani arma capiunt, et intcrficiunt universos. Soldanus dissimulata ira iterum priora
requiril,

Minores conventus, qui Saraccnis .


14. Traxit

ibi eraf, intcrfecfi

sunt a
alia-

secum Ptolemaidis excidium


;

iirbium, et arxiiim jacturam, (|uas fidelcs iir Syriaci maris ora obtinebaiit ciirn victoris j)ofentiac im|)ares se [)iitareiit, ac siibitus tcrror ani-

rum

cnl^iatque

suos,

quasi

ncgligat,

qiiod

inos

fregisset.
'
:

evenil. Accedit [iroinde ad

soldanum marcscalcus
(lerfidiae,

scribit

Eodem

De Tyro qiiidcm hiec die, quo Ptolemaida

Sanutus
ca()ta est,

Templi

cum

aliis

[iluribus igiiarus

ca-

Tyrii civitafem

vacuam

in vesperis

relinijuenfes,

piteque truncatur. Qiiod cernentes, (|ui in Templo remanscrant in luni, qu;c Mafjislri vocabatiir, se

victoribus sine ictu gladii absqiie tumultu bclli occu[)aii(lam libere, asceiisis navibiis, reliijiierunt.
lii

reduxerunt.
leddcrent,
ru[)lis

Saraceni

vero
et

trabibus sustentantes,
tot

turrim sufloderunt tunc cum Christiani se


asccndcrunt,
iil

hibenfe, feceruntque

crastino vero Saraceni intraveruiit neiiiine jiroquod libuit. Reliquasetiam

Saraccni
ex

turrini

arces

mefu a cuslodibus

dcscrtas, vel sjionte vi-

sc;ilis

(londere

turrique ruente
intra, sed

cum

ctori dcdit;is, vel occii[)atas


ruiii ita describit

dolo et
:

()erfidia iiii[(io(jiii

Christianis

non solum qui

etiam multi,

qui erant exterius, Saraceni exsfincti sunt . Haclenus auctor de Ptolemaidis eversioiie iii (jua
:

priiis

idem auctor * Tcm|ilarii, fugcranl, Sidonem adcunf, et muiiiiint


:

c;i-

insigne virtutis

exemplum editumsilere non

|)os-

strum niaris. Contra (juos soldanus uniim admiratum transmisit nomine Segei qui cum eos ex
parte terraj superaie

sumus.
13.Captaurbe,cumSaracenusvictorperdomos
discurrerel satiarelque libidinem et crudelitafem,

non

posscf, in Lycia preepa-

'

Ant.

III.

anliii.
'

Ord.

Eod.

Iib.

|).

12. c. 2%.

p.
-

lil.

xxiv.

9.
(i.
J5

11.
il.

ct \V;i(l.
Saniil.

iii

Aiiiial.

Tit

xx.

c.

iii

Cliriin.
-'l

I.

ni. p. 12. c

Ibid.

94
ravit
nnvicrin.

NICOLAI IV ANNUS

4.

fuit

CHRISTI 1291.
capla Achoii, quod luit anno Doinini mccxc
l,

Quod cornentes Templarii


,
:

liinore

|jerciissi

ad Tortosic

deinde confufj;erui)l
dirui
jiissit.

insulam primo Cyprum ndmirnldus vcro caslriim


erant uuntios
illis

usque ad Prima
est

omnes

islsB civitafes et

castra, quae

ernnf Ciirislianorum, a Saracenis sunt occiipala.

Tunc

(|ui IJaruliii

Jerusalem, civitas Dei sumini. Secumla


Qiiinta
est

iransmiltiint, petentes quid de eis intenderet: re-

Ascolocia. Tertia Ciaffa versus Achon. Quarta est

spondit^iuc

suI)dolus Seg:ei,

cum

inter cos esset


sil)i

Nazareth.

tregua> conveutio et soldanum, ideo


fines

per conIlli

Seplima
leluin,

est Lalertio,

Caza. Sexta est Ca^sarea. nobilissima civitas. Octava

snos transeunti festive occurrant.

diim

est Antiochia, quasi

jnssa pertlciuiit,

frucidanlur, cn|iiiin1ur, cattMiiscivitatis et ca-

altera Boma. Nona est Gibelquod antiquitus Biblium vocabafiir. De-

que nectuntur, diruitque niuros


struni.
l.H.

cima

est liipolis, civitas

.imamissima et delectabi-

lis;civitas, quae prope Libanuin juxta

mare

sita.

Posl

liaic

parvo clapso tempore, castrum


a

Undecima
bat
,

Aclion, qua3 anliqiiitus Ptolemaida vo-

Pcrcgrinornm

a Christiaiiis relinquitur, et

Sa-

cabatur, quae portuin maris nobilissimum habeet


,

racenis destruilur.

Tunc

omiiis Syria amissa cst,


terraa

propter suain
ut

nobilitatem

tot

habebat

cunctique Cliristiani haliitatores


suis demeritis inde ad insulaiii

Promissio-

doininia

supra

est

dictum. Duodecima est


et

nis aut inorte exstincti sunl, nut prolugi exiiles(|ue

Suri, qiiae alio

nomine

Tyriis vocatur, civltas fa-

Cypri Iiabuere refugiiim, illicque seciim habentes, quain secum in


coDscientia porlaverant, sarcinam peccatoriim, et

mosissima. Fuit tempore Ezechiel prophetae,


fuit

insula tempore ejus

sed

postmodum per
est
terrae.

Alexandruii)

Macedonem continuata

causam desolationis pnTfatae, in miilta anguslia multoque tremore miseram vilam agunt. Sic referente Isaia ix cap. Primo tempore (scilicet Saladini)

Tertia deciina fuit Sydonia, qua? inodo Sacra vo-

alleviala est (ab onere hoiiiiiium peccato-

rum) terra Zabidon el terra. Nephthalim. \n ijisis enim locis ad lilteram Saladinus victorias inchoavit

quam cum Tyro Doininus in Evaiigeliis mulfuin commendat. Qiiarta decima est Baructi, quae habebat siium principatum per se, et vocabatur dominus de Bariicti, qui occisus fuit in Cypri in cccx, et erat frater regis Cypri. Quinta
cafur.

supra par.

ix cap.

cum

per partes Tyberia-

decima
perdita

est Tortosa, ubi est regio Ciincadus.


'

dis etNazaretli sui equites discurrerunt.

Et

in

no-

\T. Sed et
:

castra nobilissima multa sunt

vissimo tempore
rapli)

(scilicfit

Bendocdar Messor

et Se-

multis vero omissis soliiin famosa. Pria comifibiis sic

arjgravnta est via ?naris, trans

Jordanem
vicina est
:

muin quidein Monforfe


tuin

nominafortissi-

GalilcecB gentium. Haec Galila^a

gentium

aBdificalum castrum

nobilissime

munituin.

mari

et Tyriis sicut Tiberiadi

altera Galilaea

sub

Secundum autem castrum de Monreale,


iniiin

pra^diclonim enim trium soldanalu adversus omnia, qiue eis

casfrum. Terfium Baltelbiancho

castrum

Joidanem maxime

in

regione mari-

foitissimiim.

Quarluin

Archibocha

fortissima.

tima

relicta fuerant Chrislianis,

vinsG severilas ultionis .

aggravata est diHis consentiunt, qua> iu

Quintum Zafectum, castrum munitissimum. Sextiim

Archinferum

castrum nobilissimiim. Septi-

traduntur ajiud Canisium his verbis Tyrenses et Sydonenses, relin(|uentes civitates eoruin forlissimas, effuge'
:

e|>itome bellorum sacrorum

nnim Malacrea, castrum potentissimum. Octavum


Locrosale
,

castrum. Nonuin Botrone

castrum

fortissimum. Decimiim Neiniihinum, castrum nobilissiinum.

nint.

Barutenses vero credentes verbis

iiacificis

Undecimum Nagacum, castrum poDuo deciinum castrum Peregrinum,


Templariorum,
et alia

Saracenoriim, prodilorie detenti sunt


;

et in

Baby-

lentissimum.

loniam niissi et sic tota Syria possessa erat per Saracenos . 10. De eodem funesto SyritB excidio ha>c ad Inlra aiinos autem quadiaginta dil Jordanus ' capta aiunt hffic loca, Jerusalein, Ascalonem, Zal)ham, Nazarelh, Gazaram, Ciesaream, Buleviam, Antiochiam, Zibelet et Biblium, Tri|)olim, Achon Suriaj, et Tyruin, Sydoniam, Barulhi Tortosam castra XII nobilissima amissa siiiit . Describit
:

quod
castra

erat castrum

plura

in principatu
iii

AnliocbiEe, et aliis pluribus

locis, sed
ris,

coiifliiibus iinecipue

Armeniac MinoSola aiitein

quae ftierunt Teinpli hospitalis.

insula Cypri nobis remansit.


(|U8e

Armenia vero Minor,

antiquitus Cilicia vocabatur, et Georgia Chri-

sfianorum est; sed ritu Graecorum vivunt. A mille CCL usque ad xc sunt capta;. Sed tempore istiiis
|)apffi

quinqiie civilates sunt captiB videlicet

Tri-

accuralius

earumdem urbium
Lucensis

excidia, qua; ab eo
bellis arsit,
:

tempore, (juo Occidens civilibus


tigerunt, Plolemaeiis
'

con-

Aclion deleta,
:

omnes in circiiitu regiones et sic de regno Jerosolyinitano, nec de terra promissionis remansit aliquid, qiiod noii sit a Saraceids occupatum. Et atleiide * hic, quia ut traduiit li, qui dictas exploraverunt regioues, ab eo tempore, quo
delentur
Caiiis. antiq.

Achon, Tyrus, Sidonia, Banicti cuin aliquibus castris . Lugemus ipsi propagatam ulterius Mahometaiioruin lyrannidem, afqiie Armeniam, Cyprtim, aliaqiie vastissima regna, et imperia ab impiis debellata, duiii lideles omisso bello sacro,
polis,

enses iiiutuo criiore, pro qiio Christus


dit, loedaie

suum

effu-

non perhorrueriiiit.
levia funests illius cladis
-

LS.

Nec

praenuntia

defuere prodigia: Pachymerius


^

enim de Antio-

'

uuiu. 1960.

lecl. liim. Vl.

p.

278.
c.

'

Jiirp.

M.s.
I.

Viit.

sii;n.
'

Ptol. Luc.

I.

XXIV.

23.

Eod.

.xxiv. c. 24.

Cii|).

25.

1'acliyiii.

Ilisl.

I.

vii.

NrCOLAT IV ANNUS
chia, Tripoli, ct Ptolcinaiile
siil)

4.
gessit

CHRISTl

I2I1,

95

Aiulronicoeversis
loijullur), iiiger ct

locutus, hivc aiVcrt


prae

Sacer panis Lalinnin typuin


Ueipartc

oblata; petitionis exegit;


tas

exinde nuntiala necessitasetseriessuper hoc nlhilominus tamen civisic

se

tulll (ita

schisinalicus

eadem

prompto ipsius
,

Ccclesia; fulla sul-

teter

llicriaca

colore.

iniago

pt-r

dies

fragio, sic dlligcnter iiislructa jiosl arctissinKe


siilionis

oh-

complures lacrymavit. K Gtorgii marlyris imagine


sanguis ebullit. Aiitiochia, Tripolis, Ptoleinais, tota (lenique Syria a Bahylonio sultaiio eversn,
caesis et deletis habitatorihus Italls .

instantiaiu

(|iiain
et

contra

eam

in gravi

multitudine quadraginta

quatuor diebus Babylo-

nicae persecutionis perliiiax continuavit instaiilia;

Tiim siibdit hanc notatu dignissimam senleiitiam Solemus


:

die iiocluque ipsam frequenlihus terrihihuiii iiia-

chinarum

ictibus atterendo,

renovamlo

infestos,

quidem
ipsi

terrores piodigioruiii, spe et iiiora noliis


:

hlandieutes, ad alios transferre

verum

iipud

quasi continue sihi succedentes otlam mcenia occultis arietando cuiiiculis

iiisullus, et ijjsius
;

heu

quos malorum signum apparuerit, apud eos etiam


eveiituin

ante faciem
igiii

rarum

fore consl;il . Qiui' eiiim Grtecos


auxilia siihmittere
:

exposita per
itro

persequentium cosdem Cliristicolis


cecidit
,

occuiiala et
ipsaiii iiiha-

ex Syria; clade, cui nuiKiuaiii

bilantibus

parte iiiaxima in gladii ore cadentiillos, qiii fuga;


;

voluerunt, manebaut niala, videmus

cum,

post-

bus, reliquis prreler


prcBsidio, captivatis

navalisevasere

quam

Latini

inde

pulsl

fuure,

belli

Saracenici

et

Tyrensi civitate valido pro(juasi

moles Gra;cos 0|ipresserit. Ne veio Stiraceni ob deletum in Syria Christianorum nomen superbia
insolescerent,

iude ferrore concussa,


deditio subsecuta.

e vestigio ejus est

eamque victoriam sibi adscriberent, inflictas a vindice Numine iirevi poenas senserunt. Traduntenim Aytonus ', Marinus *, Sanulus, aliique auctores, sultanum Babylonium in venatione a snis fuisse interemptum, illius duces imituis
dissensionibus exortis invicem caeiiihus grassatos,

21. Ciim
Christianitatis

igitur hujusmodi Dei, et tolius negotium, cuncti Catholici reges et

principes orbis terra; cordi potissime gerere debeant, et vehementer affici circa illud opere, et

operam impendendo
ctore Doniino exituin

sollicitam, ut

votivum auinslanter
Patris,

sortiatur; screnitalem reatlente


Filio
,

majoreuique intidelium iilorum partem fame periisse. Sed de ils iterum anno se(]ueiili.
19.

giam rogamus
requirimus
(|uateiius
et

et

horlamur
in

obsecrarnus

Dei

De

clade Sijriaca

litterce

Nicolai

ad Phiter-

clara

progeiiitoruiu

tuoriiiii

vestigia

lipputn Gallorum regem.

Interea concussit

eorumque opera

iiuilans pietalis, ([ui zelo devotio-

rore Occidentem Orieutalium clades, plaiictu(|ue

omnia implevit
itaqiie crudeli

cujus dolor prae caeteris coniuiuconfodit, Nicolaus

succensi pro terra ipsa exposuerunt totuliter se et sua, ob revereutiam Jesu


nis, et fidei fervore

nem Christianorum parentem


uuntio saticiatus,
ad

Chrisli, qui prote sedira; niortis ex|iosuit passioni,


sic

mox imbutas

la-

teipsiim et

regnum tuum,
|iro

tibique subjectos
ipso dispouas,

crymis

iitteras

omnes

principes

Christianos

ad picEdictum negotiuni, et

ut

scripsit, ut ipsos in

Saracenos concitaret. Extant

Philippum Gillorum regeni datce', quibus deplorat Plolemaidam (receiitiori nomine Acconem api)ellatam) quadraginta quatuor dierum oppugnalione captam, omnes obvios gladio caesijs,
iu primis ad

illud tuo et aliorum reguni et prin(.ipuiu auxilio circumfultum ad optatum eirectum, ad laudem Dei, et tolius Christiaiiitatis honoreiu feliciter per-

ducatur.
il.

Kt (juia provida cunclorum consilia, qui

uaves evadere nitebantur, uiidis absorptos, Tyrunique ex Acconis excidio tanto metu percussam, ut deditioncm hosti
proiterea plures,
in
fecerit.

dum

uovtiruiit conditioiieiii Terra'-SanctcC,


et heri

conveniunt
navale, seu

peisuadent, ut ad terraiu

ipsaiii

galearum

suhsidiiiiu cursu celeri dirigatur,

cum

Tum summls
illo

precibus conteiidit, ut in
:

extremo
20.

casu consentaiiea auxilia subiiiittat


filio

per hoc eideiii Terra; iu tanta; ueccssitatis articulo possit utilius et efflcacius suhveniri, ac resisti co-

Charlssimo iu Christo
illustri.

Philippo regi

uatibus et debilitari potentia inimici, qucesumus


ut

FranciK

eidcm Terra; super

Recordare, |irinceps inclyte, (luod Christianis iu parlibus transmarinis acciderit, intuere et


respice totius Chrislianitalis opprobrium. Ha;reditatis

rahili statu ejus piae

tain lugubri tamque niisementis allectione coiiipatiens,

suisque profundis dolorihus condolens, hujusmodi

DominiciefunlcuIusTerra-Sancta versaestad
:

alienos

ad exlraneos sacratissiina et

alia loca ejus,

inter quae civitas Acconensis venit,

proh dolor
niater

subsidium juxta potentia; tua; vires, et exigentiain necessitatis instaufis ad prxnlictam Terram cuin ea, qua fleri poterit acceleratione transmiltas. Nec sit, fili, excellentiae tuae grave (juod petimus; sed
illud

noviler in

ruinam

quain

licet

Romana

tanquam priucepsCathoIicus, ad

(luein

super

Ecclesia studiose vitare studuerit, civitati eidein, ut passagli geueralis adventum sufliceret exspeclare, in vasis maritimis, copia bellaturuiu,

hujusmodi Terra;-SanctK negotio c;cterorumChristianorum regum et principum, et alioruiu sub


religione Christiana degenliuiu oculi diriguntur,
proinptis animis, et niunilicentia regia exequaris,
prajiuiuui

pecu-

niario subsidio, subveniendo soIUcite, proul sug-

ut
Aylon. Hisl. Orien. c. 53. I. Ep. cur. li. et Formul. oam. 3052.
'

pifeler

diviiue

retrihulionis

tibi

Sanut.

1.

in. p. 13. c. 1.

exinde proventurum gloriosiB

laudis in

sa;culo

'

Lib.

Mar.

libuli

Ms. Valic.

p. 298.

sonora praeconia consequaris. Dat. a|)ud Urbemauuo iv . Tum veterem X kal. Septeinbris
,

96poslriilie
ejiis

NICOLAI IV ANNUS
diei aliis repetitis
litleris
'

4.

CHRISTI 1291.
insignitam
titulis, et

regeni

bilitatis

bonorum

affluentia

ipsum

adliorlatus est, nt

velcrucem prore Syriaca

o|)uleiitain, quae uiiiversis Chrislitolis

recuperaiuia iiidueret, \el deciniani parenti crucesignato


concessiini
restiliieret.

Qna de
si

re

atl

transitum ad jiartes ilias liabentibus potissimum, et principale refugium existebat, obsedil, ipsam angu-

Parisicnseni episcopuin scripsif-, ut

Gallorum

stans arctins, ac

eam,

et

non modicam fldelium


sic infestis

rex crucis signa in Saracenos attoUere respueret,

copiam tunc
et validis

inibi

moram trahentium

coUectas e deciniis pecunias a patre acceptas refunderet.


re litlerce Pontificm ad Gepro inslanranda exjjeditione. Imploravit etiam Genuensium o|)em, quorum oiim virlus in com|)aranda Clirisliano nomini Syria emi23.

iinpugnationibus macbinarum, ictibusque missilium, modisque aliis bellicis per noa

De eadem

7iuenses

modici lemporis spatium die noctuque iusultibus impetiit, cunctisque conalibus indesinenler oppressit, quod eam tandem, incolarum ipsius et caeterorum tunc ibidem praesentium viriviolentis

cuerat

ut inimicitias cum Venetis ponerent, , induciasque firmissimas contraljerent verterent arma in Saracenos, atque in earepublicalegesin
:

Concilio Lugdunensi

sancitas i^romulgarent, ac

sumnia

religione servarent, cjuibus vetabatur, ne

Chrisliani ad Saracenos

arma, ligna ad contlandas


offendi Clirisliani

bus superalis in arcu et pharetra, furentibus gladiis comprehendit. In cujus tam sinistri, tara flebilis, tamque dolorosi eventus aiticulo, cum religionum Christo militantium fratres aliique armis accincti quamplurimi, viri quippe strenui alhletce Domini, et propugnatores electi, pro defensione civitatis ejnsdem interius vigilantes, tolerare diutius irruenlium undique ac insilientium

naves idonea, aliave, quibus


possent, deferrent.

Quo vero eorum animos ad hcBC infringeiet, funestum rerum Christianarum lapsuin hisce verbis in eorum ocuUs defixit '
:

Agarenoium
nef.rias

teiribiles

inijietus

et

aggressiones

non valerent;

demum
;

posl

infandum
quos
in

Dilectis filiis,

polestali, capitaneis, consilio

fldelium
terra

multorum

excidiuin,

post captionem

et

coinmuiii Gianuensibus.

miserabilein

plurimoruin

ul caeteros,

DirsB

amaritudinis calicem,

nuper nobis
niniis et

marique
j^rae

saeviens truuidabat gladius, furor


ininiica

de Syriae partibus prot)inatum, non sine lacry-

devorabat hoslilis, manusque


qiioiisque
iii

necabat,
et

maruin
tristia

inofliivio degustantes, in

amara

magnitudine

tiinoris attonitos,

valde prorumpere cogiinur, vocesque de-

desperationis angustia

coustilntos incertis et

promeie lugubies, ac vehementein, queiii sentimus inlrinsecus quo durius iieituibamur iu intimis revelare, ac iiisinuare dolorem, quamvis
,

ambiguis passihus, ut a necis eruerentur exitio, fiigientes, fluctus obduxita>quoreus, silentiorelinquaiuus civitatem praedictam, quod non absque
;

forsitan praesenlis paginae cursuin gressus celerior


lira-eurrentis fama^
jiraivenerit
,

amaritndine

copiosa

referiinus

et

profundis

et

jam rumoris

prcLloqueiitis atfatibus ad

notitiam vestiam per-

quod nostraruni lingua proloquilur litterarum. Sx'pe quidem iila Onenlalis jilaga profunvenerit,

recensemus, ausu damnabili occujiarunt, illam flammis voracihus exponeiites. inimanis feritas nefanda rabies paganorum
sedulisve suspiriis
! !

execrabilis et fiinesta

sa!vitia,

quae in Christi

das Ecclesitc |)lagas impusuil,


ciavil vuliieribus, et

siei^e

illam

poculis

piigiles, in

servos Dei, et in fidei orlhodoxaj cul-

aniaricavit absyiilliii, sx'pe felleo cibo

pavit, sau-

tores sic etlerbiiil, sic desacviit, tantfC(|ue


litatis

crude-

turbalionis validae acerrima


ei

horrorem, tamque nefariac impietalis ex-

i)uuctura conlotiil. At luinc

aniarissima? |)olionis
illain

cessuni dira perpetratione peregit!


24. Dolet igitur, el aniarius

baustus uberriinos

inlulil,

nunc

nnjeroris

immensi ferculo copioso

eanique furoris feralibus gladiis crudelissinie [)upugit, quiu potins ad ejus usque interiora pervenit. Snperfundinuis
rejilevit,

balur Ecclesia, dolet


viilneribus sauciata
ejus
:

et ejulattantis et
:

eadem perturlam acerbis

perfundilur lacrymis vultus

itaqne illato calici acrem fletum,


potui et

el tam amaro tam acerbo inundantem lacrymaruni pluviain immiscemus. Audiviinus etenim, inoeslisque relatibus aperilur, quod dicbus proximo jam

undique sibi gemitus et lamenta consurgunt, dum quos regeneravit in filios, feralis hostis voravit inipietas, et in fidelium populos sa3vit iinmaniiis
gladius iuipiorum.

Quis igitur ortho-

doxiB fidei zelo fervens ad tantam sui Redemptoris

transactis aucla

quamplurimum

Babylonici per-

ulcisceridam injuriam nonexsurgat? Quisrenatus


fonte baptismatis ad tantuni
stianitalis

secutoris

immaiiilas,

Cliristianiim

sanguinein

non

excilelur Chri,

sitientis, et in Christianitatis

exterminium aspi-

opprobrium
cruciflxi ?

vindicaiidum

aut non

rantis,

extremum sulc nefandai potentiai viribus, innumera videlicet nuillitudiiie armatorum maaliis

stabitadversusnequiliaui,et insultantemaudaciam

hostium
pretioso

Profecto posset

non indigne

chinis plurimis et
gregatis,

instrumentis bellicis con-

redargui,si quis fidelium,si quis Christi sanguine

contra

civitateni

Acconensem

in

ira

spirituque furoris procedens hostililer, civitatem ipsam uiulto rcvera populo praedilam, mullae no-

redemptus se ad hoc non exhiberet ultroueum, promptum non exponeret, spontaneum non offerret. Unde nos coiisideranles attentius, quod
pro ejusdem terra; luitioiieconlinua, sicut vestrain

1 Lib. IV.

Ep. cur. ui.

- Ibid.

Ep. cur.

I.III,

Liv.

3 ibid.

non crediinus

latere notitiam, praedicla

Ecclesia

Ep. cur. Lv.

labores plurimos, curas innuraeras,el gravia onera

NICOLAI IV ANNUS
pertulit

4.

CHRISTI 1291.

97

expensaruin,
^'cneralis

sic

ut expectare

sufficeret

neqiiifer occiipavit, firmiler statuatis, cerlis gra-

adventiim in gaieis, aliisque vasis m.irilimis, copia bellatorum, et etiam pecupassagii


niiiriiiii

cibnsiiue pij;nis appositis,

ut luillus otunino ve,

strorum

summis suliveniomio
pluries

sollicile, proiit siig-

gessit exinde
lioc

nunliala iiecessitas, et series super

Terne tam

pelitionis exegit; ac eidem lamciue crudelibus suiiaclae dispendiis,ettantorum dlscriniiiium iiiole presste, ac

oblataj

diris

territorii seu Suldano subjeclas acced.it, ineicatioiies alii|uas ferii, ainioiuni, lignaminuni, vel aliarum rerum quarumlibet deferat, sive mitlat, sibii|ue vel suis prteslet auxilium, vel
,

concivium
ad
lerias

veslrique

dislriclus

pericutosis convulsaB turl)iiiibus paterno coinpatientes afifectu, et jiietalis zeio sibi

ex inlimo con-

doientes, cunctos sub religioneCalholii;B fidei militantes, sed vos potissime,

lavorem eos, (iiii secus altentare piicsunipsurint, per exactionem poenariim adhibilarum efficaciter pimiendo ea(|ue contratales tam in generali Concilio, (|uam iiiLugdunensi postinoilum subsecuto,
; ;

quos ad

lioc efficacio-

neciion et per nos

statuta nosciintiir flrniiter ob-

agnovimus ad ejusdem Terrai subsidium decrevimus excitandos, ut illa, caelestis


res et utiliores
auxilii opeconfota,

servantes, etfacientes a vestris siibditis observari

jugum

servilutis etfugial, et de

manibus recuperetur
25.
et

hoslilibus, ac recuperata sa-

pra;sumptores hujusmodi tam per Ecclesia;, quam pi^- aliorum galeas, aliaque vasa fideiium juxta ordinationem seu disposiet patienter feratis, ut

lubriter et stabiliter conservetur.

tioneni Apostolica; Sedis inipune ac libere [lerlur-

Rogamus

igitur iiiiiversitatem veslram,

bentur

ofl^ensis, et a talibus

compescantur, ut

jier

hortamur

attenle,

confldenter requirimus,
Filio Dei

in-

auctae punitionis

remedium eorum

temeritas faci-

stanter petimus et

obsecramus in

Patris,

lius repriinatur .

quatenus

iiifra

claustra pectoris meditatione solli-

27. Exlat in Regesto Pontificio eaConstitutio'

quod Dei est quod aj;itur in hac parte negotium quodque, licet iUud tolius Christianitatis existere dignoscatur, vos tamen et civicita revolventes,
;

qua

subjecta; poenoe prLevaricaturis incussae sunt Qui conlra hujusmodi statutum nostnim quomodolibet veuire prasuniiiserinl, practer pcenas
:

tatem vestram, consideratis attenlius


derationi se oflerunt,

qua

consi-

praedictas (contentas

iiimiruin

in

Diplomate

alio

quadam

specialitate contingit.

aliquot ante annis edito), quas illos ipso facto in-

Attendentes insuper, quo(i non solum ad salulis


veslrcE profectus exubeies, sed

cuirere volunuis, perpeluo sint infames


biles
eis

et intesla-

vestraeque civitatis

etiam ad vestrum, honorem grandem et gloriam

habeantur,

ita

quod nec

test.iri,

neque legala

seu

relicta percipere

valeant. Et insuper ad

redundabit,
et

si

ad Terram prBedictam, prout tanta

successiones lain ex testamento,quam ab inteslato


siiit

tam urgens ejus necessitas exigit, promptum celeremque succursum duxeritis destinandum ad recuperandam, favente Domino, Terram ipsam congruuni, juxta potentia; vestraj vires, prodivina
et

quEelibet admittantur officia,

prorsus et reddantur inliabiles, necad imblica sintque illis bmnes


legitimi

actus

excomniunicati

penitus intcniicti hostesque Catliolicoe


,

et

tanquam
post-

fidei,

Aposlolicae
fllii

Sedis,

ac nostra reverentia

tan-

quam
rit,

quam

Deoque devoti galearum subsidium (super quo ad parles ilias dirigendo celeriter cunctorum qute conditionem ipsarum agnoscere consilia conveniunt, idque fieri peisuadenf, cum per hoc eis utilius et melins subveniri valeat, ac resisti
benedictionis et gratiie,
efflcax

de ipsorum hujusmodi temeritate constitediebus Dominicis et festivis iiuhlice nunlieiitur,


fiscuni
etc. Dat.

festinum

et

et

iii

ergo

bona eorum omnia devolvantur. NuUi apud Urbemvet. X kal. Sept., an. iv b.

Pergunt superioreslitterae:
28.
stros, viros

Volumus insuper, ut ambassiatores vequidem providos et discrelos, ac tam


et

conatibus, et debilitari potentia inimici) studealis

super pace
structos

treugua

et aliis praemissis

vestrarum
iii-

pensato tanlse necessitatis articulo destinare, ut

conscios voluntatuni, et inlormatos plenius ac


;

eidem

Terra?, vestro et

aliorum fidelium adjuloe


dies votivae re-

praesidiis, suCfragiis circumfulti-e,

cuperationis et celeris, cooperante superni regis


auxilio, illucescat.

quani superviiset inodis, (luibus melius et facilius terra recuperari, et recuperata conservari praedicla, ejus(|ue hostes usque ad tem|ius
generalis passagii valeant inipiignari, acsuperaliis
etiaiii,

abundantia pacis, et 26. tranqiiiliilalis lenipore tractantiir utilius et aguntur fructuosius quoe sunt Dui, quBesuinus ut muntalibiis oculis erectis ad supeios, et stiidiis directis ad bonum, inter vos invicem pacis foedera, et spe.

El

quoniam

in

qucB hujusmodi contiiigunt negotium, ad

iiostram
|)r;edictis

prajsentiam
vos taliter

qiiantocius
Iiabitiiri,

destinetis

iii

quod

praeter ain-

pluin laiidis
diiiis

humanac piceconium

ajlernae bealilu-

cialiter

cum communi Venetoium


,

firniam pacein,

flrmaiuque concordi;e unitatem

pulso

|)roeul

cujusvis discordiie nnbilo, reformetis, aut saltem

treguam firmelis longo tempore duraturam. C;oterum ad subtrahendum lucra, redilus et pioveiitus,

conimendaiionis titulos uberes exinde non immerito consequi valeatis. Et ecce venerabilem fiatreni noslrum G. arcliiepiscopum Regin. latorem pi x-sentium, virum utique prudentem, circumsiiectum, et providnin, ac nopraemia, nostrffique
bis et Iratribus noslris iiierito suie iiiultipli(.is probitatis

quibus Babylonicus hostis insanus tortior reddilur ad impugnationem fldelium, et retinendiim Terram-Sanclam ac alia Christianorum loca, qiiae Ann.

acceptum, ad vos propter

lioc fiducialiter

'

Kp. LVI.

ToMiis XXlll.

Ravn. IV.

13

98

NlCOLAi IV ANNTIS 4.
pra^-

CHRISTI 129i

duximus transmittendum, qui vobis super


missis
noslrae

intimare. Dat. apud


tenibris,

Urbemveterem VI

kal. Sep-

intentionis

proiiositum

i^lenins
id.

anno

iv .

explicabil.

Dat.

apnd

Urbeinvotereni

Ang.

31.

an. IV

1).

29. Concilia inita rcparandis Syrice rebits. Eadem litteraruni sentenlia ad Venelos, qua^ ad

utilissiina viiKretnr,

Cuni hnjiismodi conjunctio Sjriae rebus eoque aignmento ad Gallotiim ad |iriorem


Joaiiis
'

rnm

et Anglorum reges ', lum Hospitalaiiorum S.

Vene-

Hierosolyniitani

vero Veneli cum patriarcha Aquileiensi bellum gererent, Nicolaus ad

Genuenses

niissa

'.

Cum

atque ad
fuil.

|ir;ece|itoiem

"

Temiilariorum scri[ilum

Cum

vero aiitea Nicolaus Encyclicis hlteris


esset

Urbevetanum misit, ut ad recuperandam Terram-Sanclam incumbeeos conciliandos episcopum


renl.

fideles

omnes

adhorlatus, ut snb Eduardi

Aiigloruin regis signa, qui anno mccxciii S. Jnaniiis

Eam

auxiiia

etiam rationem

Ponlifex ad prompla conflanda


iniit,

Baptisla? iiatali die Irajecturus erat, conflue-

ut in

singulis |irovinciis

rent,

accepta

Acconensi clade ipsos magis ad

episcoporum Concilia ceiebrarentnr, in quibus de

sacrae mililiae

quo ar^umeuto parando auxilio decerneretur ad Mediolanensem archiepiscopum ac suffraganeos episcopos datiE litteraj % adjiciturque in Regesto
:

dandum nomen incendere est conatus. Qnae liltera} ' cum in Annalibus Eberardi ac Bullario typis cusae sint, ac parum a supeiioribus
discrepent, has sententias ex
cerit
Quis absque amaritudine summa commemoret tot Christianorum castra, civitates, et alia loca solemnia destructa penitus, ad nihilumque redacta, et eorum incolaseorumdeiii Saracenorum immanitate iieremptos, proh dolorlquis novitatis,
iis

decerpere suffe-

eam

litterarum seriem ad

omnes

alios archiepi-

scopos, primates, patriarchas esse missam. Quibus

ea consentiuntqua? iu Salisburgensi Chronico traduntur ', jussu nimirum Pontificio Salisburgi

habitum Concihum provinciale, visumque


bus
tuisse, ut Tem|)larii et

patri-

Hosi^ilalarii in religio-

sam unam eqnitum familiam redigerentur; ferebat enim fama, uuncjuam Acconem expugnandam
fuisse,si
set
:

quoniam deplorare
lers

libet potius

quam

uarrare, so-

censor

et

discriminum, quae couiminari vide-

muluum intereos amicitiae


ut

fceduscoaluis-

tur, discussor attentus per noctein et

diem quasi
finiti-

tum

Ronianorum

rex cuni iirincipihus ad

torrenteiu lacrymas

fereniium Ternc-Sanctie auxilium exciretnr, idque Romano Ponlifici rescriptum sed anlequam
:

non deducat? moruiii regnorum eversio haec non


:

Secula

irrila cecidisse

demonslrat

Ciijus pupilla tacebit?

Cujus peclo-

oratores ad

Sedem laum obiisse. Qua; iisdem verbis in Eberbardi Annahbus ' reperiunlur. 30. Cffilerun) non ea Saiisburgensium tantum
Aposlolicani accederent, Nico[)atrun)

rispenetrale continebit suspiria, vel in singultuum

freqnentiam non ei um|ieret? Iiiteijeclis(|ue nonnulhs de Ptoleiiiaide qnadragiiita trium dierum


obsidione expngnala

senlenlia fnil

Nicolaus eniin Calaritano


',

quamvis ingentia ad pro|iugnaiidam anxilia submisisset Ecclesia


,

eam
,

ac

archiepiscopo in Sardinia injunxit


ciali

ut in provin-

Tyro

Concilio de

Hospitalariis

ac Ten.plariis in
:

Quis igilur de caitcro marcebit otio? Quis non exsurget? Quis ad recuperaainissa subdit
:

unum Oidinem
gnorum pandat

cogendis agitaret
asserlio,

Cuin

lide di-

quiu

iiotins

communis

tioneiu Terrae praedictae noii proniptus exiliet? Quis tardabit? Queiii non pudcbit ingratitudinis

vox habeat, quod dileclos filios fratres Hospitalis S. Joannis et n)ilitiai Templi Jerosolymitani ad unius Ordinis unitatem, seu religionis unionem
auctoritate Apostolica

aigui, quin
Creatori

potius quasi de iuDdelilale notari,


taiii

si

proprio,

beneQco domino ad redem-

ptionem Teriae
lestatur

illius,

quam

ipsa sacra Scriptura

reducamus, ut sincerius

et

uniformius iuvinculo charilatis et pacis tendentes ad uiium, efficacius possint prosequi negotinm memoralum ; super quorum unione bactenus etiam tempore LugdunensisConcilii specialismentio et collatio facla fuil, volunius el per Apostolica libi scripta mandamus, quatenus cum suffraganeis tuis in
provinciali Concilio,

chariorem, qua potest promptitudine non assislat, cum etiam secundum juris humaui censuram subditos suos dominis et ad
tiienda qnae possident, et ad recuperanda injuste

omuium

subtracta debitum
lidei

fidelitalis

adstringal? Quis tot

orlhodoxae cultoribus tam imniamter truci-

datis,

de

tot

calamitalibus ca|itivoruin

et

aliis

quod a

te fieri

Christianitatis opprobriis

non ex

tola

mente move-

Tolumus, iirout tibi peialias nostraslitleras iiijuugimns, haliilo snper iioc cousilio diligenti, et
exacla

bitur,

nou

suspiret,

non anxiabilur ad vindictam? non immerito ciim


:

Prufeclo, cniii secundnir. Apostoluiu oiiiues siinus

cum

illis

deliberatione secuta, nobis

quod
,

unuin corpus

in Chrislo,

illis',

per
rit

le

ac eosdem, ac sullragaueos deliberatum fue-

de quibus scriptum est

Percussisti eos et

non
laii-

hac jiarte plene, fidelilcr , seiiatiin et expresse per tuashUeras, haruui serieiu continenles tuoque sigillo muuitas, procures quaiitocius
in

dulneruiit; insensibilitalis arguilur qiiisquis

tam hujus

nostri corporis

mntilationein, praedi.

cloruui videlicet Clirislicolarum noii sentit excidiuiu, et graviter iion moeret. Accingimini ergo,

' Reg. post eamil. Ep. cur. lv. Formul. Mar. Ebuli Ms. Val. pajr. 300.

Ibitl.

Ep.

ciir.

iiuui.

3057.

lisb. apuil

Cams.

autiq. lect. toui. vi. pag. 1275.

' Lib. iv. Ep. apud Canis. aniiq. lect. tooi. i. pag. 322. et in Form.Mar. Ebuli Ms. Vat. p. 301. iium. 3058.

'

LVin.

et ia
Reg. post eamd. Ep. * Ibid. Ep. cur. eamd. Ep.

SaEberardi Aiinal.
cur. lix.

^ Cliioij.

i.

Ibid. Ep. cur.

LX.

Reg. post

L.\i. et in

Formul.

.\lar.

Ebuli Ms. Vat.

pag. 294. nuiB. 3043. et in Bullar. in

iNicol. IV. et iu

Anual. Eberard.

apud Caois. auliq.

lect.

tom.

pag. 345.

NICOLAI IV ANNUS
Chrislifidcles,
niini
,

4.

CHRISTI 1291
vero addit
illis

99
omnibiis suis siimintellig(Uiduin vide-

et

qui Christiaiia

rclijiioiie

cunsc-

misisse, (|uod

vos Ciiristianos esse

operis

i)rosecutione
rex, vivificffi

lilibiis stipeiuiia su|)|)e(litasse,

inonstrale. Accipite devotione,

qua
viris

tur decimas,

quarum administrandarum summus


Tartaro-

Crncis

sifrnnni

iilnil

in
,

consideralionis vestr;c
qiiod
,

prajfeitus erat, in eos usus derivasse.


3"2.

scruliniuni

deducentes

quanluin-

/{eges el principes Orientnles et

cumque
ditis et
si eis

magnificis,
virtiite,

quantacumque dij,mitate praead gloriam magnain adscril)ilur,

rum

Sarracenos excital et ad fidem Cntholicnm horlntnr Potitifex. Nec solum principes Occiin

doniinorum insignia gerere concedalur, sub qnibns conliiigit freqiienter, iion


quovis
in bello

dentales in viclores Sarracenos comiiiovere nisus


est
;

verum etiam

Orientales

',

ut

Andronicum

sine salutis a;teiiiae discriinine mortis siibire pcri-

cuiiim sub cujuslibet spe remuneralionis. Quanto


igitur gloriosius,

quanto securius Kegis regum

in

ejus belio victoriosum gestare vexiilum, salntifevidelicet Crucein, sub qua devotione congiua puro corde susce|)ta, conceptum prosequentibus munditia continua propositum mori est vilse pe-

ram

Graecorum imperatorem, atque Armeni;c, Hiberoruni et Georgianorum reges quos ad gerenda magno ardore animi pro defendendo Christiano nomine arma sacra sollicitavit. Tnni eliain Argonem Tartarorum regein, cujiis litleras Chagani
,

oratoris opera acceperat, ad

suscipienda

'

qiiam-

primum

Christiana sacra, crucisque vexilla in Sarest

rennis initiuni, transiloria; mortis


tionis

(inis,

relribii-

racenos ex[ilicanda
lustri,

adhortatus

ina!stimabilis

certiludo.

Festinate

ilaque,

Magniflco viro Argoiii regi Tartarorum


in futuro.

il-

festinate ad salutis vestrs properare

compendium

gratiam in praesenti, qua; perducat ad glo'

Et inlra

Siquidem charissinms

in Christo Hlius

riam

noster Christianissinius princeps Eduardus AnglicB rex illustris post


tractaUis varios super generali

aPiaecurrentes

fama; relatibus, quae littera-

suo passagio in ipsiusTerraj subsidium faciendo, diversorum sunimorum Ponlificum Romanorum temporibus habitos novissime tanqnam benedi,

nuntiorum de more iiraivenit missionem, ad notitiam regiam credimus jam perductum, qualiter eliam non sine totius Christianitatis opet

rum

probrio Terra-Sancta funiculus

liaereditatis

Domi-

ctionis filius noslris beneplacitis acquievit; et ut

nicae ac sacratissimae, et alia loca ejus ad

manus
!

post

Chrislum jnxta consilium ejus

eat, sei[)sum

devenerunt alienas, inter quae,


nensis civitas

[iroh dolor in

Acco.

abnegans, ac toUens, ut
niim,
Nalivitatis B.

eumdem

sequatur Domividelicet

venisse dignoscitur

ruinam

Crucem suam, terminum, festum

Plurihusque

Joannis Baptislae , quod erit anno Domini mccxciii, et ei ad transfretandum personaliter, necnon ad dictum generale passaginm crucesignatis
et
,

sententiam, deque Tyri dedilione adductis, quae iisdein verbis iii litteris ad regem Franconim concepta sunt, ut Pt;rsidis vires
ir.

eam

cum Eduardo
igitur ad

conjiingat, preces adjicit:

Ciiin

cniccsignandis

omnibiis diiximus

recuperandam de manibus impii Terrain

prsfigeiidum

humiliter acceiitavit semetipsum

ipsam fervenlibus stndiis iniendentes, cunctos orbis terrae Catholicos reges et principes per nostras
lilleras

exponere sui Redemptoris obsequiis Terrae pra>falae personalitersubveniendodisposuit, negligens natalis soli dulcedinem, i^ra^termittens regni sui

opem
duni

excilemus, ut ob reverentiam Jesu Christi pro viribus impendant et operam ad hujusceleriter et


in
feliciter

terrarumque

delicias et gloriam inibi

dominandi.

modi negotium
;

promovenfilius

Non

igitur cunctemini amplius, pra;dicti gloriosi

et

charissiinus

Christo

noster

vexilli

Dominici charactere insigniri iiiercanles telici commercio perpetuam posl defunctionem corporis vix momentaneo labore quietem, ex permupro caelestibus

Eduardns rex Aiiglorum


nolitiam forsitan

ilhislris,

prout ad tuain

jam

pervenit, vivificce Crucis as,

sumi)to signaculo in brevi

actore
;

Domino
ac

in

tatione consulta terrena


tantes, Iransiloria pro
aeternis . Imposita

commu-

manu

poteiiti transfretare

iiitendat

per uni-

mansuris, temporalia pro etiam archiepiscopis, priinati-

versas Ghristianitatis provincias contra nefandissimos Sarruceiios ordinaverimus facere proponi


sollicite

bus, patriarchis vocandi ad crucis sigiia Cliristiani

verbuni crucis

firmaque nobis creduli-

populi provincia: qua de re litteraead


'

Rhemensem

in Regesto legunlur, easarchiepiscopum dalae que Eberardus etiaiu adducit ac tradit S ilisburgensem archiepiscopum A. S. L. ij^sas Henrico miinusque illi iiidiRatisponensi transmisisse
; ,

quod praetaclum negotium, si tuse potentiae hracliio fulciatur, votivum et festinum sortietur effectum; m:ignitu(iineiii tuain rogamus et hortamur attenle, instanter petiinus et reijuitas suggerat,

cendae expeditionis sacra; injunxissu. Quid porro

rimus confidenter, quatenus prom[itis et reverentibus animis sacruni baptisnia reci|iiens et diviiiis
beneplacitis te coaptans, ad recuperationem celerem diclac Terra;, ac etiam ad suorum hostium

sua sollicitudine

perfecerit

Nicolaus
trireiiies,

describit

quibus se quindeciin Cyprii adjunxerint. Inio addil Annaliuin Colmariensium auclor \ illiim in Terne-Sanclae subsidium sexaginta crucesignatorum millia sub*

Sanutus

submisisse viginti

ne^iuiliam et

tentia; vires exerceas,

superbiain conterendam tua; poprout utilius regiae magiii;

tudo prudentia; viderit expedire

ad id subditos

'

Lib. IV. Ep. cur. lxii.


Colfflar.

Saiiut.

I.

lu. p. VA.

c. 1.

Aunal,

'

l.ib.

IV.

Ei.. cur.

Lxvi.

elc

Ibid.

Ep. cur.

xsjtl.

'

Regj

Uomiuio.

aa. supr.

post Ep. cur. Lxvi.

100
tibi

NICOLAI IV ANNUS 4.
populos soUicitis studiis induceiuio, ut tuo
sullVagaiite
;

CHRISTI 1291.
torma,

et

fidei

quam Romana
'

profltetur Ecclesiasu-

aiioruiu reguiii et principuiii, ac aliorum fiilelinin


a,uxilio
,

perius a nobis allata


iralres

Caeterum dilectos

filios

celerius

recuperatio eadein

vaJeat pruvenire

tu(|ue ab eo. qui dat gralias et

pra-nua elargitur, condignaD retribnlionis impen(Jia consequaris, et prteter bumanae laudis sonora

Guillelmum de Cherio [loenitentiariiim nostrum,etMattlKcum decivitaleTheatinaOrdinisMinorum, latores [)raesentium quos ad tuam praesentiam, etetiamparlestuas pro genlis tuajsalute diri-

proventura nos niagnitudinein regiam non iminerito commendemus. Ad


pifficonia tibi exiude

h;vc muita} benignitalis atfeclum,


uis in partibus ipsis

quem

Christia-

morantibus favorabililer exhibes, uberibus grutiis prosequentes, petimus ut hujusmodi atlectum regia celsitudo continuet
Miuoritanionitis

gimus; [iro Apostolic;e Sedis et nostra reverentia benigne recipias, et favorabiliter prosequaris, impendendo eisdem super commissis sibi negoliis, cum ab eis fueris requisitus, auxilium, consilium et favorem.Dat.apudUrbemveteremXllkal. Septemb.

anno

iv .
is

circa illos, etc. MattLaei et Guilieimi

Accejierat

Nicolai

nomen

in

baptismali-

rum comniendatione
rem X
33. kal.

concludit,
o

quorum

ut assenliatur, consulit.

Dat.

apud Urbemvetefecit
,

bus sacris, cum antea Carbaganda appellaretur, fueratque ad Christi cullum pellectus a matre

Septemb. anno iv.

Certiorem quoque

eum

se litleras

Erockcalon pientissima femina qua superstite Carbaganda in Chrisliana flde [lerslitit ea vero
,
:

quas ad Eduardum scripserat, Iransmisisse. Tum maxime ipsum commendavit, fliium suum Nico-

laum baptismo
ras dedit
' :

iuitiari

permisisse, cui

Pontifex
litte-

Sarracenoruni familiaritale iiiquinatus a religione defecit. Haec Aytonus * el Sanutus *. Caeterum augendae diviiite gloriae cupidus Pontivita functa,
fex,

recenter Christianorum costu aggregato has


Dilecto
fici viri

Ozolum Pisanum, apud Tartaros


*
:

auctoritate

florentissimum, ut ad fldein propagandam conferfilio

nobili viro Nicolao, nato niagniillustris, salu-

ret stiidia, e.xcitavit

Accidil, mquit,
votis nostris

gratumel
quod,
si-

Argouis regis Tartarorum tem et Aposlolicam benediclionem.

acceptum quamplurimum
dabiliter et prudenter ad
stianae

cut flde dignis aperitur afiectibus, te gerens laudilatandos fidei Chri-

Exullat cor nostrum iii Doinino, a quo uniyersorum charismatum dona nianant, quod sicut

terminos solerter intendis, ad aguitrouem

fide dignis aperitur affatibus, lu supernae claritatis

ipsius alios, qui


strati, sollicite

nondum
:

radio illustratus, et cslestis graliae benedictione


praeventus, ad fontem baptismatis non sine laudum sonoro praeconio promptis aniniis convolasti.

inducendo

sunt ejus lumine illode quo tutB solUcitudi-

nis

Quod eo acceptius et gratius nostris accidit affectibus, quo te sincerius gerimus in visceribus charitatis, tuseque salutis et lionoris augmenlum votis fervtnlibus affectamus. Rogamus iiobilitatem tuam
hortamur in Filio Dei Patris, quatenus circa dona et laudabilia opera et virtutes, [ler ;quae caeet

lorumregnum

acquiritur, tanquain benedictionis

sludium tantocoiniiieudainusamplius, quanlo magis salutem omnium affectamus. NobiUtatem itaque tuam excitandam attente duximus et hortandam, qualeuus ob diviiiam et Apuslolicae Sedis ac nostram reverentiam circa hujusmodi satubres tuos actus et opera solerter intendas, et invigiies diligenter, ut exinde tauto accepUor et gralior reddaris Altissimo, quanto plures ab erroris invio ad veritatis seniitam, et ab infldelitatis nubilo ad
claritatem CathoUcae fldei revocabis,
id.
etc.

filius vigilantibus et

continuis sludiis te exercens,

Datum

Cbristianam fldem, cujus [iracelsis insigniis te salubriter decorasti, sub mentis constantiae et sincerae devotionis affectu studeas observare, ut clara
tuae profe^sionisinilia observatiouis continuae lau-

AugusUauno

iv. CoUaudati' iisdem sententiis

dabilis

commendet effectus, Cifiterique tuo salubri exem[)lo inducti, ad ejusdem assumplionem fidei
pro[)ensius excitentur
;

nounulli proceres, Joannes nimirum e Bonestra, Xanctus pra^torio Persico praefectus, Suffridinus Argonis medicus, i|)Sos operam pro amiiliflcanda fide, Tartarisque ad Christum adducendis collocasse.
34. Sollicitavit
alios
*

tuque post

vita; praesentis

praeterea

summus

Pontifex

curricula, quae nuUius certitudinem status habent, aeternae beatitudinis praemia, qu^ suis eleclis reservavit

Altissimus,

consequaris. Caeterum
et

tibi

affectuose

consulimus,

attentius

suademus,

quod

in habitu seu vestibus vel in victu, ne inde materia dissensionis. aut scandali contra te forsi-

tan in gente tua vaieat suboriri, uullam mutationem facias ; sed in eis consuetudlnem illain serves,

duos Nicolai fratres Saronem et Cassanum ad Cliristianam religionem fratris exemplo amplectendam hisce litteris: Nobili viro Cassiano, nato magnifici viri Argonis regis Tartarorum illustris, gratiam in praesenti quaj perducat ad gloriain in futuro. Pastoralis offlcii commissi nobis a Domino debitum exigit, ut te ad ea, quae tuae salutis profectus, et honoris increinenta res|)iciunt,
in

quam
tibi

ante baptisnii iavacrum observasti. Ut au-

Ubi(|ue
sollicitis

teni ipsius fidei series tibi [)lenius innotescat,

eam

orbe terrarum lauduin lituiosaffenint,

annotatam inferius destinamus, quae lahs est Credimus sanctam Trinitatem , etc. Sul/jicitur
'

AoDO

Cbrisli 1267.
I.

Sanul.

111. c. 8.

Dum.
*

73.

' .\jtoii.

Ep. lAfX.

Hist. OrieDt. c

i5.

Kex- post eamd. tp.

Ep. cur. Lxxu.

.;

,,i

6 Ibiii.

Ep. Lxviu.

NICOLAI IV ANNUS 4.
indncamns
excilcnuis.
ririj

CHRISTI 1291,

1-01

slndiis. et

affectnosis exhorlationibus

consn(|uaris, et oxtollntiir glnriose in sancula nonicii

Saiie

tu;

nia^nitudiiii ciipinius apeFilius Jesus Clwistus

tiium.

Ad

luic

imiiUc bcnignitatis allcctnin,


in

quod Salvator noster Dei

quein Christianis

jiarlibus

ipsis

morantibus
tiia

de suininis ccBloruni ad inia niuii(li, nt liomincn), quem plasniarat, de nexibns servilutis eriperet, in

favorabiliter cxhibes, nberibus graliis prose(]Ucntis, petiniiis nt liiijusinodi

affcctum
Dal.

nobililas

ques ipsum impegerat maligna suggestio,


nienti dignalione descendens, vestetn nostrai
talitatis

cle-

continuet circa

illos,

etc.

mor-

rem X

kal. Se|iteiiib. an. iv .

apud UrbemveteHactenus Pontifcx.

assum|isit, ut proprii aspersione

cruoris

incendia perpetni cruciatus exlingueret, ac suos,


mortis aeternae tenebris obvolutos,
efficeret possessores.
stitutis inftiirnians,
vita^

perennis
in-

Ca^terum Cassanus poslea, ut visuri suitius, ambitione ductus ' a Tartaris Mahumetana peste infcctis cxcitus adversus Baydo Ciiristianum Persidis

Qui munduin salutaribus


tamlein post
,

regcin

conjnravit

liberas

taincn

itnperii

sanct-^e

conversa-

habenas nactus
favit.

rei Christianae

adversus Saracenos

tionis

et

operationis exempla

post EvangeliccB

instructionis eloquia, et doctrinaj saliitaris etTec-

36.

tum dirw mortis


tertia

ultro

snpi^licium subiit, et die

nem

Eadem est litterarum * sententia ad Sarofralrem illius, et Tagharzar Tattaricarum


dticein
datae.
*

resurrexit a morluis gloriosus. Qui priusquain paterelur, regni coelorum claves B. Pctro

coi)iaruin

Qtiinetiam
reliquos

Tartarorum

reginam Anichohaniiiii

religione Chrisliana im-

Apostolorum principi, et per eum suis dnxit snccessoribus commilteudas, per hoc eistain sublimis potcstatis auctoiritatem iinpendens, ut quodcutnque super terram ligatuni redderent, ligatum haberetur in
cobIIs
;

bulam
filios
(j

incitavit

',

ut ad

duos Argonis
:

ad Christi cultum traducendos incumberet


Charissiinae in Christo
filia;

Anichohaniini

reginx>
a

Tartarorum
in

illustri.

el

quodcumque
nieritis
,

solverent super

terram, solutum existeret in eisdetn. Unde nos,


licet

Domino, a quo iiniversorum charismatum dona manant, quod tu, sicut liabet
flde

Gaudcmus

insufflcientibns
Pelri

Cbristi

vicarii

et

digna relatio, Clirislian;c

fidei

radio illustrata,

ejusdem

successorcs in terris, dispoiiente

Domino

constituli, affectu desideratnus exiinio, ut

ipsam et intentis observas stiidiis, et ad ejus agnitionem ac terminos ampliaiidos attenta et sollicifa
exhibes
rissima
et
et operam efficacem. Revcra, cliapro (per) hujusmodi laudanda opera, salubria sludia in conspectu Regis aeterni grata
filia,

fidei Chiistiana; cullores salutaribus actibns

im-

opem

morentur

ac

ii

quos

rectitudinis seniitaDa

eadem non agnovit, ad auctore Domino revocentur,


fides

eanidemque
placere

sollicite

servent fidein

cum

ipsa sit

reddaris (redderis) et accepta, et dilatant (dilatantnr) in saeculo

vera fides et recta,

siiie

cujus comitante sutlVagio


polest
:

sonora prceconia famae

tu<E. Excita-

Domino nenio

quae reatus expur-

mus

igitur in Doinino

magnitudinem tuam,

et

gat, salutis

commoda
,

tribuil, quaeve
iufidelitatis

corda nicnsua;

hortamur

tesque puriflcat

et

obscurum

quatenus mentis lua; oculis ereclis ad Dominum, cnjus obsequiis saluin Filio Dei Patris,

radiis expiat claritatis.


35. a Excilanius

briter adhfcsisti, praemissa de

bono

In

mehus

pro-

itaque nobilitatem
tibi

tnam

et

sequaris, ut eo gratior, et praemiis digna m;)jori-

attentius exhortaniur, sano et sincero

consilio

bus occnrras Domino Deo tuo

qiio

uberiores

quatenus sedula nieditalione recogitans, quam sit fragilis et caduca humance nalurse conditio, quain plena i^ericulis, quantis exposita
suadentes,
casibns,

horreum manipulos introduces. Coeterum cuin nobilcs viros Saroncm et


in ejus

bonorum operum

quam

instabilis status ejus;

considerans

Cassianum fratrcs, filios viri magnifici Argonis regis Tartarorum illustris ad assumendam fidem
Catliolicam per nostras exhortatorias litteras excitemiis, eos ut precibus nostris aniniis promptis

etiam quod magnifici principis Argonisregis Tar-

tarorum

illustris tui palris affectio

sincera dirigi-

tur ad Chrislianam fldem, prout lcetantes acceid-

obtemperent prudenter inducere studeas,


tibi

protit

mus

assumendara

quodque
tuus
,

dilectus

filius

Doiiiinus ministrabit . Et interjecta praeco-

nobilis vir Nicolaus frater


sollicitus, et divinis

de sua salule

num

Evangelii,

Guilleltiii

nimirum
:

et

Matthaei

heneplacilis se coaptans, sa-

Miiioritaruin

commeiidatione

Benedictiuncni

crum
quod
ditur,

baptisina

suscepit;

seduloque recogilans,

noslram
veterem

a lege mortis mordeiitis otnnia nullusexclu-

tibi tenore praesentium in tuorum remissioiiem diriginius peccatorum. Dat. apud Urbein-

cum

riatur;

proinplus assurgas

oinnino quod nascitur necessario mopnisto te ofleras ,


,

verbis sunt hort

paralus accedas ad agiiilioiiem Christianffi fi(iei,ac

Augusti annoiv. Conceplae iisdeni itoria.' littercC ' ad Dathanaticatum reginam Tartatoruni, ut fidein Clirislianam ptoid.

suscipiendum baptismalis sacramcntum, ad


dein divini
noinitiis,
tiiaB

laii-

fcriel,

atque Saroiiem

et

Cassanutn principes ad
ct

salutis
:

profectuui

ct

eam

pelliceret.

augineuluin Qdei suinadictae


biliter

ut lucis sna^ radio


pnesentis ergastu'

37.
tli;cuiii

Quod ad Guillelmum Cherium

Mat-

illustratus te solerter exerceas ad ejus fines lauda-

Theafinutii Minoritas ad Tartaros niissos

ampliandos, ut post

vilae

lum

a porta

iiiferi libereris,

et ejus diris cruciatiAyloii


Hisl. Oneiil. c.
-

bus, poenisque gravissiinis evitatis, ajternae beatitudiiiis

Hej;. (lO^t eaiiid. E^.

praemia perpetuis

duratura tempuiibus

Ep.

40 et II. Sadiit.

I.

iii.
''

Ibid.

Ep. Lxvu.

p.

IJ. c. S.

Iteg. pust eaiud.

Ibid.

102

NICOLAl IV ANNUS 4.

CHRISTI 1291.

spectat; plura in Regesto PontiQcio Uiplomata ad

Ecclesias

summum
quam

et praecipuuni obtinet

princisicut in

eos dala extant, quibus Evangelica luce eos populos coilustrare jnssi sunt
tivis oinali
'
:

patuni, ad salutem haberi

non

potest

', ac pluribus |ircTrogacomniendati insuper jirincipibus,

arca Noe, per

Calholica Ecclesia designatur


cffiteris

spiritiialiter extitit

liguratum, in qua
qni
se

per-

quoruni

terris iter erant Ijabituri, ut

Constantiffi

'

euntibus,
terunt.
B

ii

duntaxat,

receperant infra
exti-

Andronico ' Constantinopolitano et Trapezmitino imperaloribus, Armenorum regi et catholico, Bersanma? in Oriente Episcopo, ac Persarum proceribus, nl ipsos benigne exciperent. Caeterum Argonem ad quem
Petri Aragonii vidiiae, afque
,

ipsam, salvi superinundante generali diluvio

Quia vero, princeps egregie, nos, qui

licet

immerili, ejus qui de supernis coelorum sedibus

evangebci praecones miltebantur, liaud diu fuisse


superstitem videtur;

ad ima mundi descendens carneni nostra? mortalitalis assum(sit, ut proprii aspersione cruoris

cum
,

nulla post

illius

mentio

humanum
terris

genus
illa

perpeluae

morli obnoxium a

a nobis reperiatur. Attulit vero illius

mors ingens
et

mortis nexibus misericorditer liberaret, vices in

damnum

rei

Cbristianae

cum

expeditionem in
Armeniiij
',

gerimus,

Saracenos conjunclis
regibus instrueret,

sibi

Georgioe

respiciunt, tuunique

qu tuae salutis augumentum nomen apud Deum et homitotis desideriis

ut refert Aytonus
:

qui de

nes magnificant et extollunt,

affe-

successore in imperio addit

Quidam

frater ejus
fuit nul-

nomine Rcgayto
lius valoris .

sibi successit, sed

homo

ctamus; serenitatem tuam cujiis in hac parte salutem exquirimus, attente rogandam duximus, et
in Jesu Christo Dei Filio salutaribus monitis ex-

38.

Regem Bulgarorum a schismate revocare

horlandam, quatenus fidem hujusmodi quani


prcEiiiittimus,

sicut

nititur Nicolaus.

Ut porro

convertendorum ad

tenet ipsa

Romana

Ecclesia et obtotis

Christum Tartarorum sacro studio ardere Nicolaum vidimus, ita non minorem operam ad cogendos in sinum Ecclesiae schismaticos collocavit. Georgium quidem Bulgarorum imperatorem ad amplectendam Romanas Ecclesiae conjunctjonem provocavit *, gravissimisque sententiis ob oculos proposuit veram illam sinceramque fideni, quam

servat,

inconcusse teneas, ipsara

nisibus,

totisque

populos imperio tuo subjectos ad teuendam eamdein saaffeclibus amplecti studeas,


et

lubriter dirigas et inducas. Per haec

enim

te

Deo

reddes acceptum,
res

tibi aelernae retribulionis

acqui-

meritum,

et

magnificabis multi[)liciter ingenC;eteruni ut fides hiijusmodi


tuae

tibus

nomen tuum.
fecimus

Romana

teneret Ecclesia,

quae

nullis

erroribus

et ejus

forma serenitali

plenius innotescant,

infici, nullis

conatibus labefactariunquam poterit,


aeterna salus comparari a

ipsas

praesentibus

annotari quac tales

extra cujus

complexum

sunt. Crediinus sanctam

Trinitatem
in

Palrem,

et

nemine

possit.

Filium, et Spiritum sanctum etc.


anle a nobis ea
notalo
'.

Allala est

jam

M.ignifico principi Georgio imperatori Bul-

fidei

formula loco

margine an-

garorum
cat ad
B

illustri,

gratiam in praesenti, quaeperdugregis,


ejus
disposi-

Dat.

apud Urbemveterem

kal. Aprilis

gloriam in futuro.

an. IV .
39. Ad perficiendam eam optatissimam conjunctionem archiepiscopum Bulgarorum excitavit ', in memoriara revocans, olim coram PaltPOlogo imperatore ad agnoscendam Romani Pontiflcis

Ad curam Dominici

lione vocati, qui coeleslia et terrena virlutis suae

magnitudine provide moderatur, jugi reddimur


attentione soUiciti, ut universi mortales sic in seraitis

quod

mandatorum Domini gressus suos post cursum vita; transitoriae

dirigant,
felicitatis

supremam

auctoritatem

sacraraento

se

obstriiixisse.
a Nicolaus,

aeterna;

bravium assequantur. Saue ad hujusmodi bravium assequenduni necesse est cuilibet, ut


observet et teneat flrmiter

etc.

archiepiscopo Bulgarorura,

gratiam in praesenti quae perducat ad gloriara in


futuro .

fidem

Catholicam

quam

tenet,

profitetur et docet sacrosancta

inana Ecclesia mater fidei et nenio potest Deo placere, nec ad perpetuaj beatitudinis gaudia pervenire. Hac siquidem fides charitatis est

Romagistra, sine qna

Misericors et miserator

Dominus
:

pia raise-

ratione

et infra

nonnulla de redemptionis hu-

vinculum, et totius religionis sanctissimoe fundauientum. Haec reatus expurgat, mentes |)Utenebras infidelitatis fugat,

mani generis luysteriis praefatus addit Ne gregi Dominico tanti aspersione cruoris redempto cura deesset pastoris, beatum Petum A|iostolorum principem,
et post

eum omnes
curam
et

ejus in per[)eluuiii suc-

rificat,

nubem
et

erroris
leterna;

cessores vicarios suos in terris constituens, eis decrevit sui gregis

eliniinat,
vitie

commoda

salutis

impendit,

sollicitudinem commit,

praemia suis sectatonbus re|iromittit. Haec, ut vera tenet religio , alibi quani in comniunione
ipsius Ecclesis

tendain.

Sane

cum

nos

licet

insufficientibus

merilis, sinius ipsius Dei omnipoteiitis vicarii, et

Ronianae, quae disponente Jesu

ejusdem A|)ostolorum
debilo
[lastoralis
officii

piinci()is

successores,

ex

Christo nostrae salutis auctore, sola super

omnes

jugi solliciludine attenti


(ler

reddiinur, ut universi, quos


'

propagationem
ii

V.\,.

XXXII

Cl XLII.

li|l.

LXlll.

el jM it cjin.l.

Ep.

Ep.

LXX.
38.

caniis, humaiia; naturae produxit in esse,


*

potis-

Ajtou. Hist. Orieut.

c.

Ep. LXXI.

Ub.

iv.
. '

Ep. cur. XXI.

,^,

Anno

Christi 1267. nuui. *o.

Lal), iv.

tp. cur. xxil.

NICOLAI IV ANNUS

4.

alios

CHRISTl 1291.
comprobaris
;

103
sed

simum,

qiios sacri baptismalis iiinia coiisiiL'rt;urit,

observare devolis affcctibus

actus siios disponiinl in luniine veritatis, el per rectam inandiilnruni Doiiiiiii gradienles semitam,
aBleriiaj

ctiam ad

illius

agiiitionem ct cjus terminos

propcnsius dilalandos
liciliiiliiiis

opem

et

operain multae
:

sol-

bealitudinis gaudia consiMiuanlur.

Iiitcr-

sliidio

iioii

dcsinis exbibere
omiiiiioteiitis,

propter

jectisque superioribus lidei orlbodo,\;c, quaiii l5o-

(|iiod

inconspectu Dci

cujuscausain

mana
ccm
git
:

Ecciesia proQtctur, eucomiis, sine

qua

feli-

prosequeris, te
tdllis
iii

nimirum

reddis acceptam, ct at-

imuiortalilatcni assci|ui

iieiiio possit, sulijuiitiia;

gentibiis multipliciter noiiieii

tuum. Sane
tuae cel-

Quia nos ea, qu;c salutis

ac populi, cui
tolis

cuiii dictus

arcbidiaconus iiobis ex parte


supplicaii<luiii
,

praees,

incrementum

respiciuiit,

desideriis

situdinis
|)iincipi

duxcrit

ut

magnifico

alfectamus,

fraternitalem

luam rogandam duxiexbortandam, quateinconcusse

mus
nus

et in Cbristi visceribus

fideni

hujusmodi, quam, sicut praemisimus,


tenet

Romana
plecti

Ecclesia et observat,

Georgio imiicratoii Bulgarorum illuslri, quo supcr rcduclioiie ijisius ad devotionem sacrosancla; Romanae EccIesiEB, ac ad fidei Catliohac licae unionem proponis habere colloquium
cuiii
aestate, nostras exbortatorias
lilteras

ammagnificum principem Georgium imperatorem Bulgaiorum iliustrem, cui


pra?dices et teneas, ipsam promptis affectibus

scribere di-

studeas,

et

gnarcmur
tes,

nos hujusmodi tuae sercnitatis salubre

liroposilum condignis laiidum praeconiis attollen-

super hoc, salutem zelaules ipsius, noslras litteras exhortatorias destiuamus ; necnon et populos
tuae ac ipsius ditioni subjectos ad

oraculuin

eamdem

efflcaciter dirigas et

fldem tenendam inducas. Tenet euim

eidem imperatoii juxta |)ra;fala; supplicatioiiis necnon et venerabili fratri nostrc arcbiepiscopo Bulgarorum, qui ut nostris ac tuis
;

in bac parte

desideriis

satisfiat,

potest

existere
litte-

probabiliter nostra credulitas,

quod

in

iis

juxta

plurimum
ras,

fructuosus, nostras exhortatorias

Dei et nostrum beneplacitum prosequendis exbibebis


te

voluntariuni, facilcm atque


(si

promplum

prout expedire vidimus, duximus dirigendas. Celsitudinem itaque tuam, filia charissima, roga-

cum

tu

tamen

ille sis,

qui tunc erat archiepi-

scopus Bulgaroruiii) olim coram


fico viro

quondam magni-

mus, et in Jesu Cliristi visceribus paternis affectibus sincerisque mentibus exhorlamur, quatenus
ad

Michaele PaUcoIogo iinperatore Gra?coeo tempoieConstantiiiopoli resiilcnle,

eum, qui

potesl facere

mundum

de

immundo,

rum

illustri,

professus fueris in palatio de Blachauria (Blacberna) coram nobis, sictita tua excidisse meiiioria

non

crediiiius, oiaciilo vivae vocis te pap;c

Road

montes, viros vidclicet eminentes de suae dignitatis fastigio prcesumentes tangit, eorum cordibiis sanclae inspirationis gratiam misericorditer infuiulendo, et fiimigant, Dco devotionis sacriflquiijiie

mano immediate
quod
te

subesse

tuiicque ad hoc,

cium
moili

ofTerendo, crigens oculos tuae meiitis, et in

nunc

iiidiicimus, dispositus

videbaris.

ipso pouens

anchoram

tuae spei,

negotium hujusad Dei laiideiu,

Exhortationem igilur bujiisiuodi, fratcr cliarissime, qua^ de cbaritalis radice procedit, devote suscipias, etstudio efficaci adimpleie procures, ut retributione juslorum exlrcma tanto remunerari donis potioribus merearis, quanto in horreum pa.
tris

tam

laiidabile, tain salubre

Catbolicae fidei exaltationem, et tui noiiiinis bono-

prosequaris, ut quanto in horreum Dominicum ubeiiores bonorum operum manipureiii viriliter

los

iii

te et aliis

reportaveris, tanto a retributore

familias uberiores in te ac aliis

bonorum ope-

intioduces. Caeterum ul fldes et forma fratcrnitali tuae plenius innotcscaut, ipsas fecimus pra;sentibus annotari quae tales sunt Credimus sanctaiu Trinitatem, etc. ut
ejus
,

rum manipulos

bonorum omnium remunerari donis potioribus merearis. Datum apud Urbemveterem X kalend.
Aprilis

anno

iv. o

41 .

Regem

qiiitur officiis.

Complexus
:

et

reginam Service multis proseest eamdem reginam

supra.
40. Eas porro ad Bulgaros ad Ecclesiae gre-

mullis Apostolicis beneficiis Nicolaus, atque una cum Stephano viro rege in Apostolicae Sedisclien-

mium
lenae

adducendos hortatorias litteras scripsit Heregin Servite precibus soUicitatus, quae


proxima
a;state

telam accepit ' Cbarissimo in Christo


Servia; illuslri.
a

filio

Stephano regi

Pontifici signiflcarat se

cum

Geor-

gio impeiatore de laiita re colloquiuui habituiam,

quain susceplo cousilio hortatus est '


:

diligenlissime

iusistere

manaiii Ecclesiam revereris


atfectu

Quanto devotiori studio sacrosanctam Roquanto propensiori


;

conjungeris ad nostra et ipsius Ecclesiae

Charissima; in Cbristo

filiae

Elenae regince

beneplacita prosequenda, tanto circa

tuum

et

re-

Servia; illustri.

gni tui statum prospcriim in posteruiii conservaii.

num

Gaudemus, filia charissima, ac Patri lumiproinde ad giatiarum assurgiuius suppliccs

dum

libentius Apostolici favoris

praesidia

oppoiii-

luiis, tuis

quod sicut pcr dileclum filiuin Maniiiiiu Antibarenscm tiiae celsiiudiiiis nunliuiii Ia;ta mcnlc suscepimus, tu lumine Udci Catbolicae divmilus illustrata, ipsam non soluui
actiones,

providendo utilitalibus et indemnitalibus piKcavciido. Ul igitur noslri manum auxilii tua

arcbidiaconuin

scrcnitas sibi seiitiat in suis o|iporlunilalibus favorabiliter adjutriceiii,

personam tuam elrcguum


bo-

tuum
'

cuni

civilatibus, castris, terris, villis et

Ep. cur. XX.

Ep. cur. xvui.

et

Greg. post

eaiiid.

Ep.

194
nis
aliis,

NICOLAI rv ANNUS
quae in praesentiarnm juste
et

4.

CHRISTI 1291.
gruat oneri
cta,
et

lationabi-

honori, hac vice auctoritate prsedi-

liter

possides,

sub beati Petri nostraque protestatueiites,

de ipsorum tamen prioris et guardiani con-

ctione suscipimiis, et pra?seiilis scripti iiatrocinio

conuuuninius

ut ea omiiia inleyra

permaneaiit et quieta, nec quisquam in iis te perturbare pnvsiiniat, aut quomodolibet inolestare.
Nulli ergo, etc. Dat. apud Urhemvet. id. Martii

an. IV s.
42. Flngitantibus etiam

eadem regiua atque


dein

arcbieiiiscopo Anlibareiisi, ut in urbe Sava, qna;

antea bellorum
nuit
sit'

injuria eversa considerat,

fuerat inslaurata, episcopalein


;

sedem

erigeret, an-

ac Petruni, qui ab urhis illins clericis elesi

silio, provi<iere non ditTeras in episcopum et pastorem contiadictores etc. Dat. apud Urbemvelerem III id. Junii anno iv 43. Insigiiis sane regis ac reginae Serviae ad servaiiiium leligionis priniaevum florem zeliis exqua enim cura Bulgaros ad Latinae Ecclesiae titit ohsequium pellicerestuduerunt, ea haereseosluem, qiiae iii Bosnia eoruin sce|)tris obiioxia serpebat, delere conleiiderent atque oratorum opera flagitarunt, ut fidei censores ad exscindendos haereticos coiistituerel. Nec mora, Nicolaus enim egregio
; : ;

clus fuerat,
:

nil aliud obstaret,

consecrari jus-

in

Romauam
' :

Ecclesiam eorum studio est gratufilio

latus

Archiepic. Anlibarensi.

Charissimo in Christo

Stephano

regi

et etiam charissimae in Cliristo filiae nostra; Elenffi regin Serviaj illustris litteras auper uobis fiansmissas accepinius, quod iu Albaniffi

Per tuas,

Serviae illustri.

Quoniam

inter caetera mentis nostrae desi-

partihus juxta Sclavos quaedam babetur ci-

fides Catholica,

vitas,

Sava nomine,

et qua;

jam longi temporis

spatio destructioni succubuit, ejus incolis per di-

versa loca dispeisis


dicta

sed de novo in civitate pra;-

potissimum cordi noslro, ut quain tenet, profitetur, et docet sacrosancta Romana Ecclesia mater universorum fidelium et magislra, votivum et Deo acceptum suscipiat, eo propitio, nostris temporibus increderia
illud insidet

quamplures

viri Calholici

de incolarum ipsoalii

rum
illa

progenie, ut dicitur, existentes, et

etiam
in
in-

diversarum partium convenerunt, nioramque continuani contrahunt, episcopum euin


;

meiitum grandi nimirum exultatione perfundimur, cum ad nostrum pervenire conlingit auditnm, qiiod mundi reges et princijies Registeterni,
;

cujus negotium geritiir [irincipalius in hac parte,


se beneplacitis coaptantes,

stantia postulanles
talis

propter quod priedictee civi-

ad ampliandum cul-

clerici

ad electionem procedentes episcopi,

tum

fidei

orthodoxa? ma^nitndini suae colla subji-

quemdam
civilatis

presbytLrum Petrum nomine, virum

ciunt, et ascendentihus ex adverso virtute induti

utique Catholicum et fidelem, in suumetejusdem


elegerunt episcopumetpastorem, peteiido
el

ex alto promptae sollicitudinis studioseopponunt.

Sane

cum

tu,

fili

charissime, zelo

fidei,

ac devoar-

a te,

ulpote metropolitano ipsorum, humiliter


ut

tionis accensus per dilectiim

filium

Marinum

instanter,
fibi Iradita

electionem
;

hujusmodi auctoritale
sed petitioni

conCrmares
Quare

nuere

noluisti, nisi prius super

eorum auboc a nobis licenregma


iiohis

tiani obtineres.

tu, et prafata

nunlium, Apostolatui nostro duxeris humiliter supplicandum, quod, cum in partibus Bosniae tuae ditioni subjecti sint quaniplurimi haeretica pra-

chidiaconum Antibarensem,

tuje celsitudinis

supplicaslis

humiliter, ut per boc providere de

vitate infecti,
sitatis

qui

a seinita veritatis aversi

per

fal-

benignitate solila dignaremur,

Nos
dit,

igitur, ad

augmentum

Catholicae fidei

sollicitis studiis

intendenles et volentes, ut expe-

devium damuabiliter oberrantes, in aeterni Regis contemptiim, animarum suarum evidens periculum, et scandalum fidelium, fidem Catholi-

salubriler et

ipsius reginae desideriis

parte

mature procedere, ac tuis et benigne annu! re in bac gerenles qnoque de tuae circumspectionis

cam

dejiravare perniciosis seu pestiferis suis as-

sertiouibus multipliciter nndiunlur, aliquas per-

sonas idoneas, regionis


ras,

illius

idiomalis non igna-

industria fiduciam in
tati tua;

Domino specialem, fraterniper Apostolica scripta mandamus, quate-

quorum

conversatio

cum

doctrina concordans, intuentibus

salutari eorum normamhoneste

nus

si

inquisila de niodo electionis, eligeiitium

vivendi tribuat, et

exemplum

jiraebeat purilalis,
;

studiis, et electi meritis diligentius veritate, di-

mittere dignaremur ad partes easdeiu

ut hujus-

ctam electionem canonicam,


inveneris ceiehrat.un
filii..
,

et

de persona idonea
coiisilio

ipsam de

dilecti

modi erroris elimiuatacaligine, miiiisterioeorumdeiu haliitatores illarum parlium ad agnitionein


verae fidei, siiperui luminis irradiante gratia, sa-

prioris Praedicatorum, et.. guardiani Mino-

rum

tratrum Ordinum de Ragusio,

auctoritate

lubriter reducuntur, tuiim offerens consilium et

nostra coiifirmaie procures, ac eidem electo

mu-

nus consecrationis impendas,


hiheri. Alioquin,

fucieus sibi a suis

auxilium ad errorem eumdem de nos, qui radicilus exstirpandum


;

dictis
licet

partibus

immeriti

subditis obedientiam et reverenliam debitam exelectione priedicla rite cassata,

Jesu Christi Regis wterni


toris vices

humani generis redempgrandi desiderio sin-

gerentes in

lerris,

eisdem

clericis

de aliqua persona Catbolica, ido-

gulorum salutem appetiiuus,


oultum
1

nea, et Apostolicee Sedis devota, quEe tanto conccLUXi.

fidei Chrislianie

et ad ampliandum submotis qiiibusvisohsta-

<

Lib. IV. Ep.

Lib. IV. Ep. cur. xxiii. et leg. poel eamd. Ep.

: :

NICOLAI IV ANXUS 4.
culis totis desideriis

CHRISTl 1291,

105

aspiramus

de hiijusmodi tuo

majores principum de Ungariac regno certantium


contentiones et pugnas derivanda est oratio.
15.

laudabili et sakibri proposito iiitra menlis nostrce

prjecordia exiillantes mult^formiter, etRegi regum pridem ad jiratiarum acliones supplices assurgentes, supplicationi hiijusniodi ex fHrvore magnae

Regni Ujigarici successione in discrimen

adducta, occurrit Nicolaus fier iegalum invasores cohidens. Trucidato a Cumanis Ladislio, ut vi-

devotionls, et inlfgrilate fidei proccdeiiti favoralii-

dinins anno superiori, milloque ex eo

filio relicto

duximus annuendum, etc. Siitidit se Minoritarum Sclavoniae supremo magistro dedisse imhter

Ungariearum rerum funeslissimus

status extitit;

duos religiosos viros ad id obeundum munus deligat, quos Apostolica iiistruit auctoritate, ac Slephano regi conimendatos esse rogat. Dat. apud Urbemvelerem X kalend. Aprilisanno IV . Sollicitata est etiam Helena * regina Serviae,
peria, ut
'

ciim hinc Cumani Tartarique regnum illud invadere niterentur, hinc Rodulphus Romanorum rex

imperio
Alberto

obiioxium
filio

esse

conteiideret

illudque

duci Austriae jiire fiduciariotraderet


Pontifex Sedis .\postoIic;E

contraRomanus
illud

regnum
rex

vectigale esse affirmaret,

Carulus

II

Sicilia;

ut in exscindendis in Bosnia haeresibus regia stu-

reguum

filio

suo Carolo Martello ex Ladislai


id sibi

dia conjungeret, fideique censoribus studeret qui-

sorore nato jure debitum proclamaret.


niqiie .Viidreatius vindicaret. Ut porro

dein

bus eam provinciam impoiiebat.


4-i.

Mcolaus

Contendo inepta VeroncB

inter Minoritas
in

et Prcedicatores.

Utebatur etiam

ea Ungarici regni jactatione se gesserit, intueaiiiur. Iiiiposuit

Insectandis
prce-

Joanni episcopo .sino legati Apo-

haereticis Pontifex

PrKdicatorum opera, quos


religiosae familix
fidei

decessores

buerant:
junctis

summa utilitate sed cum amba;


in

Ecclesise in ea re adhi-

con-

animis

hostibus

persequendis
iis

consentire debuissent, nonnulli ex


fusi se lacessere

livore suf-

Ungariam petere, miseslalum diligenter circumsjiicere, alque rationes et modos explorare, quibus ad pristinum florenlem statum addnci posset eoque argumenlo regni praesulibus, quorum dignitas sub Ladislao
stohci muniis', jiissitque

rum

illius

mutuo

cceperunt, at()ue haereti-

corum, ut queritur Pontifex', huiibrio exponere. Qua de re ad Veronensem episcopum ut ipsos


,

oppressa fuerat, scripsit-, praecepitqiie ut legato opera non deessent'.


a

Venerabili fralri Joanni episcopo ^sino.

conciliaret, datae htterae

*.

Inter caeteros

Tbomas

ex S. Dominici Instiluto

cum

pro concione pane-

gyrim B.

Petri

martyris texeret, illumque

cum
san-

Romana Ecclesia cunctorum maler et magistra fldelium circa salubrem regnorumtotius Cliristianitatis slatum soliicitudinis studium ges Ets;

S. Francisco

inepte (nec

enim .nortalium

est

serit diligentius

a longis

ctorum merita discutere) conferret, subjecerat Dei


vivi signa in beato

circa statum regni Ungariae


se

tamen retro temporibus prosperum etvotivum


solertia speciali at;

Petro niartyre emicare


:

Dei

cura

[lervigili,

et

quadam

vero mortui in
et

S.

Francisco

ob

quam insulsam

absonam distinctionem accusatus apud Pontiflcem quasi stigmatum illius sancti detralieret dignitati,

divini

munere

ad septennium exercendo praedicandi verbi est interdiclus. Haec vero Xicolaus

tentam exhibuit, et exhibere non cessat et tam per legatorum et nuntiorum niissiones accommodas, prout temporura qnalitas exigebat, quam alias etiam inultifarie multisque modis laborare studuit, ut status

ejusdem regni devotos


paciflcis et

solili

pro-

ad asserendam S. Francisci gloriam testatus est ' a Attendimus, inquit, quod Romana Ecclesia de
B. Francisco et stigmatum ejus infixione sollicita,
illa in

ducere

fllios,

tranquillis successibus

fulciretur,

Deo gratius

existeret, ac salubris babe:

retar et utilis incolis dicli regni


lica,

et ut fides

Catho-

carne ipsius non superficialiter, sed in interiora per carnem et nervos et ossa iu quinque
parlibus

per

quam

coelestis

beatitudinis

acquiritur

manuum, pedum,

et lateris in certos et

gloria, radicibus solidis flrmaretur, et stabilibus niauuteretur studiis in eodem. Unde felicis recorda-

congruos Gnes ingressa,

ita ut non virtute nalurse, sed rniraculoso gratiae dono, sic fieri vel esse potuerit, per tesles legitime comprobatum accepil

tionisNicolaus papalll praedecessornosler, perducto

ad ejus nolitiam vahdae turbationis discrimine,

et

ut

sic

de stigmatibus ipsius beali Francisci

te-

neatur, et venerabiliter observetur, irrefragabili


sanctione firmavit. Ex quo
potest,
sacrilegii

ambiguum

videri

non

di^crimen, quicumque negare vel improbare audeat. (juod ifisa maler


subire
Ecclesia
taiitae

quodiiiregnoipsOjtemporequondamLadisIai regis Ungariae nuper sublati de medio imminebat, et alia quae damnatis ausibus perpetrabantur ibidem iii derogationem non modicam fidei Christiana;, conculcationem Ecclesiasticae libertatis, et oppressiones
muljip'ices praelatorum,

Ecclesiarum,

et

sanclimouiE sinritu

non omisso

humanae justitice molimine confirmavit. Diploma' etiam Pontificium ad universcs fideles dedit, quo AlexanJri IV de veritate stigmatum
S. Francisci litteras confirmavit.

monasleriorum,et aliorum piorum locorum regni praidicti; volens tanlis et tam gravibus obviare liericulis, et cleri, ac baronum, et populi ejusdem
regnidispeiidiis compatieiisexaffeciu
;

ad reguum

Sed de his
satis:

reli-

giosorum virorum controversiis

jam ad
dlxxiv,

ipsum venerabilem fratrem nostru episcopum, virum utique providum

ii

Firmaniim
discretum.

et

'

Ep. XIV. ' Reg post Ep, xxiii. Keg. posl eaiid. Ep. ^ Ep. dxcvi,

Lib. iv. Ep.

'

Lib.

III.

Ep. cur. cxiil et cxxi.

Reg. posl eamd. Ep. cxiii.

Ep. d.

- ' Ibil. Fp. ciir.

cxxiv.

A^N.

TO.MLS XXIII.

R.W.N.

IV.

14

106

NICOLAI IV ANNUS

4.

CHRISTI 1291.
et totius Christianilatis

virlutibus pra?(]iluiiij el juslitiae zelatoreni

cum

ptum,

opprobrium cum
confoederationem

plenae legatioiiis oflicio destiiiavit, ut inJirecta dirigeret, erralacorrigeret, et (Jeformala prudentius

Tartaris, Saracenis, Neugeriis, et pdganis, conver-

sationis

damnatae

commercio

reforniaret, ac evelleret et destrueret \itia, planta-

duxerat ineundam, nefaria vivendi specialitercum

retque virtules,
dalani

ac juxla gratiaui a Doniiuo sibi


periculis

bujusmodi

obviaret,

per enjus

ministeriuin

providuiii, el

prudentiam circumillis

reddendo se eisdem Neugeriis norina suinpla proinde Redemjitori omnium, el hominibus oJiosum felicis recordationis llonorius pajia IV prae, ;

speclani multa, pronlin parlibus

noii

bahedicti

decessor noster praefaluiii regem ad

vitae

laudabilis

tur incogiiitum, ad bonuiii


regni slatuta et ordiiiata

et

laudabilem slaluni

stu(lia,et salubriscoiiversationiseffeclum revocare

personarum Ecclesiasticarum

et

sscularium

desiderans, sibi palernas et affeclione plenas suas


destinavit, cum ad boc per se, ac alios etiam salutaribus monitis, et allentis exhortatiolitleras

f;ieruiil,

oculis divinaj

Majestatis accepta, et ipsi regno ac ejus babilatori-

bus fructuosa

quoruni aliqua per jam dictum

nibus inducendo, utaTarlarorum


dictoruin damnalis
idein rex,

et

aliorum

prae-

regem

proniissa el jurata fuerunt sub obligatione

erroribus penilus resiliret. At

sua, el etiam dicti regni.

ulpote in sensuni

reprobum

deditus,

Sed idem rex promissione, juramento, el obligatione hujusmodi omnino contemplis, prsdicta noii servavit duin viveret, et se recognovil
etiam non servasse, sicut ea per pateiites apparent a[>erUus litteras, quae in archivio Sedis Aposlolicae
conservantur. Propter quod in eodem regno turbationes multiplices , dissensiones et scandala
gravia contigerunt
el vacillat.

per abrupta indevotionis oberrans, et ad inobedientiae detesfanda; duritiam se convertens, hujuset exhortationibus, quus pii patris producebat affectus, parere humiliter, proutnobis clamoris validi pridem revelavit asserlio, non curavit.
a

modi monitis

Cum autem

de

ipsius regni et incolarum

Cum

adhuc status ejus fluctuat autem nos tam periculoso ipsius


;

et

cjus statu sollicite cogilantes, te ad

prctfatum
et

regnum

fiducialiter destinemus,
tibi districte

volumus

per

regni statui, nioie

pii

palris coinpalienles ab inlifiducialiter desline-

Apostolica scripta

prcecipiendo

man-

mis,

te

ad pra^falum

regnum

nius, fralernitali tUcE per Apostolica scripta niandantes, quatenus ad partes illas te personaliler

damus, quatenus solerler attendens, et diligenter quod Apostolica Sedes hujusmodi negotium ex certis considerationibus specialiter
considerans
cordi gerit,
,

conferens, de statu ipsius regni ac


stantiis el conditionibns

ejus

circum-

cum

te

ad partes

illas

pervenire conti-

universis, et qualiter in

gerit, per te, vel per

melius
liter,

dirigi, et salubrius valeal


sollicite

gubernari, fide-

alium, seu alios, de quibus expedire putaveris, solerter indagare jirocures, et


in(|airere

plene ac

infornies; et nos, quibus

diligenter,

ulrum

praefatus

rex,

duin

regni pra?dicli, ulpole ad Romanam pertinentis Ecclesiam, cura iiccnliaris incuinbit, per te de
slatu,

adhuc

viveret, ad cor reversus, niorlis suae

tem-

pore fldem tenerel Calliolicani et fervard, dimissis


erroribus, et sectis infidelium abnegatis, ad quos,

condilioiiibus et circunislantiis supradictis

certilicati,

tandem plenius
et slaluni

et instrucli circa prae-

fatuin

regnum

illius

possimus ad lauJa-

quarum observautiam dicebalur, transitum habuisse.


seu
riara,

dum viveret,

dem

Uei, et

quietem fulelium
iii

utilius et efficacius

providere. Dat.
nuarii anno

apud Urbemveterem IV non.

Procures eliam certitudiuem habere plenautrum rex ipse decesserit taiiquam Catholi-

cus Cliristianus, non haereticus, nec schismalicus,

46. Cuni vero Ladislaus non levi infamiae nota inuslus fuisset, atque eliam abjuratjB Cbristians
fidei

ob

inila

foedera cuiii Tartaris cajterisque in-

ntque afide exorbitans supradicla. Sludeas quoque quod super iis sciunl, credunt et tenent praelali et religiosi, magnates et
diligeuter inquirere
clerus, ac populus dicti regni, de quibus et prout

quoruni faniiliarilate et sceleribus se inquinarat, nec ab Honorio monitus mores nefafidelibus,

rios exuere sategerat, suspicione laboraret

Nico-

num

laus legato suo partes injuiixil', ut inquireret. eo tempore, quo interemplus fuerat Ladislaus,

tam de eo, quod super praetam de fania quam de veritate conligerit iuveniri, quam quod etiam de pradictis in regno tenetur eodem a praelatis et
videris expedire
:

et

missis et

eorum

singulis

ad

fidem

Catbolicam se converlisset, ac
:

religiosis

eisdem,

sic

te

plene, seriatim, distincle

Sedeiii Apojtolicain lotius rei iaceret cerliorem


a Venerubili fratri Joaniii B

episcopo .^sino.

ac lucide sludeas informare, ut per sum plenariam habere possinius

tuum

proces-

certitudinem

Dudum

fide dignis

relalibus ad Aiio-tolicae

prwmissorum.
Januarii aniio

Dat.
iii

apud Urbemvelerem IV non.


Moereiitem etiam exviri morle
litteris

Latizlaus Sedis iierducto notiliam, rex Uiigaria; nuper, ut dicilur, suhlatus de inedio,

quod quondam

Ungariae reginain Ajiostulicis

vesanis adha;rens consiliis, et a Cathulica; recta semita gressibus ruinosis exorbitans,

fidei

atque
tuni
jussit
^.

ad
etiani

constaiiliam

excitare

est

demulcere, conatus '


:

et in

legatum patrociniiim
vero

illius

suscipere

devium delapsus

erroris, sua) salutis considera-

tione postposita, se in divina; niajestatis conleni-

47.

Ad comprimendas

in

Ungaria de

'

Ep. cur. CXI7.

Ep. cur. cxvill.

'

Ep. cur. cxvn.

NICOLAI IV ANNUS 4,
sceptri siiccr?sione seditiones, coercen^losqiie Ger-

CIIRISTI

1291,

107

divina, et Apostolicac Sedis, ac noslra reverentia,


jiiia

manos
ejusque
davil

[irincipes,
filiuui

Rodulplinm niniirum regini Albertum Austriao ducem qui


,

memorato
alios

qmilibetad nos eteamdem Ecclesiam in regno spectantia, per te vel per alium, seu

llDgariam
',

.'iffectal^ant,

legalo proviticiam ileman-

ut Aposlolica; Sedis
Ecclesiac

nomine

iis

denuntiaret
esse
nliis

Ungariam
lilteris

Roman.-e fuluciariam
:

non invadas, aul occupcs, vel usurpes, sive noslrumet ipsiiis Ecclesia'pr;ejudicium vel gravamen, que polius manutenere
aliiiuid facias in

vctaretque in

eam

aliquid illos moliri


'
:

idque

sollicite

ac illibila et integra plenis favoribus serconveiiit, ulpote

legafo inculcavit

ni

parereiit,

incussis

vare

te

specialem advocatum
sic

censuris potenliorum eliam principum implorala

ejusdein Ecclesiae, ac prapcipuum defensorem. Sic

ope lemerarios conaliis repressurani


etiam
archiepiecopis
et

quam rem
Roman.e

ergo super hoc prccibus nostris obtemperes,


quae semper erga pracfalam
conspicitur, uberibus in

episcopis

ut

noslraj instantiieacquiistas, utilevotionemregiam,

Ecclesinp jura tuerentur, indicere jussit'.

Ecclesiam claruisse

Venirabiii fratri Joaiini episcopo .flsino.

Niiper

'

ad noslrum i>ervenit andilum, qiiod


Latizlaus

cum quondam

rex

Ungaiiae rebus

sit

mus. anno

Dat.
iii

Domino laudibus attollaapud Urbemvelerem II kal. Februarii

hiimanis exemptus, turbationes, pericula


aspiranlibus ad

et scan-

49. Conceptfc sunt iisdem senlentiis lilterae ad

dala gravia in regno UngariaG sunt exorta, diversis

solium dicti regni. Cum itaqiie rcgnum ipsum ad Aposlolicam Sedem multipliciter pertinere noscatur, te ad partes illas pro certisinibiexequeiidisnegotiisfiilucialittTdestinamus,
fraternilati tuae per Apostolica scripta

Albertum Austriae ducem '. Ad infiingendas vero magis principum injuria Ungaricum diadema affeclantium cupiditales, in
iilferis
*,

ad arcbiepisco-

pum

Strigoniensem datis

ubi

ipsum paterne

increpuit, in solilo

Romanam

erga

Sedem

sludio

mamlantes,

ac publicae utililatis curandae ardore videri tepuisse,

quatenus
venire,

cum

ad partes

illas te

contigerit per-

dum
et

coram charissimo in Christo filio nostro Rodulpho rege Romanorum illuslri, et dileclo
filio

qui vivo Ladislao de invectis regno scandalis improbis consuetudinibus A|iostolicam Sedem, ut mederetur, admonebat, qua ex re summam ab

nobili viro.. duce Austrise, insimul vel diste,

junctim, per

per alium, seu alios ex parte

ea gratiam inibat; nunc sublato rege, cum pluribus tumullibus fluctuet Ungaria, nullas lilteras
miserit,

nostra expresse manifesteque denunlics, praedic-

tum regnum
et ipsius

ad nos et

Romanam
;

Ecclesiam ex
pnblice nostro
ut nullns

sliana obierit,

neque de regis morte, num in fide Chriquive regno sint successuri an


,

causa niulliplici pertinere


Ecclesiae
sit

aperte

et

bellum ingruat, sintne gentiles


saluri, aliaque scitu

nomine prolestando,

Ungariam grasnecessaria ad avertendaimmiin


significarit.

cujuscumque
tionis,

prareminenliae, dignitatis, condi-

nenlia mala

nondum

Tum

subjungit:

aut status, jura qua^libet in eodem regno ad noselEccIeiiam ipsam spettanliaquomodolibet


invadere, occupare, vel usurpare

aCum aulem

praefalum

regnum ad Romanam

pnrsumat

aut

Ecclesiam ab antiquo etiam pertinere noscatur, et per dictum regem sub obligatione suaet regni sui
ttmpore, quo venerabilis fraler noster Finnanus
e[iiscopns
in

in nostruiii et ejusdem Ecclesise prapjudicium et

gravamen

aliqiiid attenlare.

Alioquin coiitra

prfe-

ipso

legationis officio

fungtbatur,

sumptores huju5modi,proutqualitasfacli suaserit, et exiiedire viderimus proceJemus. Dat. apud Urbemvet. IV non. Januarii anno . i8. At Rodulphiisjam spe Ungariam invaserat, ac tanqnam ex Caesarum aula illud regnum penderet, Albertum filium illins regem imperii fiduciarium crearat, quem Nicolaus ob violata in ea
,

nonnulla promissa

dum non
ut ad

ser\avit

postmovolumus, tibique praccipimiis,

et jfrata fuisse, quae

personarum Ecclesiasticarum et saecularium regnipraelibatinoliliam,quantaecumqueseucujus-

cumque

praceniinentiaj

conditioiiis
sibi

aut

status

extiterint, ad illanim

re Ecclesiae

Romanae jura
elc.

perstrinxit

',

ccei'tisque

absistere jussit.
a

Nicolaus,

charissimo in Christo
illustri.

filio

dicuntjus aliquid competere quomodolibet in regno prafato, perducere studeas, regnum ipsum, ab antiquo etiam, ad Romanam Ecclesiam perlinere, sibique fore, prout praemitlilur, obligalum ut haec illaesa
et iiitegra
tiir; et

niaxime,qu;e

Rodul( ho regi
Licet,
fili

Romanorum

chari?sime,intenlionis nostrae

non

eidem Ecclcsiaj in posterum conservennequivisillaquomodolibet invadere, occu-

sitjuri,

si quod libi in regno ipso competit, deronolumus tamen ignorare celsitudinem regiam, quod regnum ad Romanam Ecclesiam matrem tuam abanliquoeti; m dignoscilurpertinere propter quod circa illiul aciem sollicilae conside-

gare;

pare, vel usurpare pra?sumerent iu nosfrum, vel ejusdem Ecclesiae praejudicium et gravamen aliquod attentare. Volumiis autem, qiiod ea, quae in

hac parte

feceris,

nobis per tuas litleras plene et


:

seriose ac fideliter studeas intimare

ac nibilomi-

ralionis

lanius

extendimus, et de statu ejus sollicite cogiideoque regalem magnificentiam rogan-

nussuperdcnuntiationemet potestatcm hiijusmodi confici facias duo publica similia Instrumenta

dam
'

altente

duximus

et

bortandam, quatenus pro

quorum unum

tibi retineas, et reliiiuum per fidelem nuntium nobis miltas. Dat. apud Urbem-

Ep. cur. cxv.

Ep. cxv.

Ep. cur. cxx.

Ep, cur. cxvi.

Ead.
'

'

Ep. cnr. cxviii.

Ep. cur. cxjx.

Ep. cur. cixu.

108
velerem
regis
II

NICOLAI IV ANNUS 4.
kal.

CHRISTl 1291.

Febniarii aniio

iii

Ut vero a
sit,

cogere Aragonios procercs ac milites severo ediclo ex ea revocare, alque obsides Carolo
II

Bonifacio Vlll Ungariciim sceptrum Carolo Sicilise


ncpoti

red-

adversus aemulos adjudicatum


haec

dere. His conditionibus adjectiim, ut Carolus Valesius

dicenius inferius.
50. Inter

concesso in Aragoniam a Pontifice jure


filiani

Rodulphus Romanorum rex

actioneque decederet, cui ad reponendam gratiam

anno regni decimo septimo e vivis discessit. Imperialcm utique dignitatem, quoc Pontificum Romanorum manibus confertur, adeptus non est, ut enim Joannes Villanus nolal ', firmaiida; in Germania potentia; sua> intentus, res Italicas sprevit,

Carolus

Clementiam, Andiiim
atlributa dote,

et

Coenomagratiam

norum coniitatuum
ctus est'
:

nxorem pain

Pontifex vero

Aragonium

reciperel, atque incussas regno censuras dissolveret.

Exclusi eo fcedere rebelles Siculi, adeo ut Carccuperandffi


Siciliae

quam quidem

adeo egregie

stabilivit,

ut suis

rolus brcvi

spe efferrctur.
oppressit.
,

Austriam ac Suevirc parlem haereditariam pepererit, illique Ungariam, ut vidimus, atljungere meditarelur. Cicterum hoc ipsum anno obiisse, Bernardiis ^ Ptolemseus Lucensis % SitTridus ', auclor Hist. de Langraviis ^, Stero^ Eberhardus ', Joannes Villanus', S. Antoninus% All)ertus Argenquibus suiim card. tineiisis, aliique consentiunt
;

Scd

dum

haec in opus perducere parabat Alfonsus,

importuno tempore mors


jiropius aberat,

eum

Tum
ac nil

sane proditos se ab eo querebantur Siculi

quam

ut ab Aragoniis deslituti,

quoruin
tati

auxilii

spe rebellionem moverant,

imo

a quibus, ut in
;

Martino vidinius, fuerant concihostibiis,

totque cincti

Jacobo caeterisque

Baroniuscalculuni

in Mss.

Notisadjicithis verbis":

Aragoniis ejectis,
ipsos etiam

sibi

consulerent. Urgebat ad id

Anno Christi mccxci, Rodulphus imp. obiit pridie kalend. Octobris. Interregnum menses tres .

Ponlifex, jactoqiie

anathemate

ni Ja-

cobuni pellerent, sacram in eos militiam indicebat.


52.
git

51.

Huic regio funeri alterum regium funus

Alfonsi Aragonii

conjungendum

videtiir

(l),quem

Bellum Siculum

recriidescit, in

dum

ad conciliandam sibiEccIesioegratiam incum'"


:

bebat, obiisse Nicolaus papa testatur

cujusetiam
aliique col:

mortem hoc
locant,

aniio Surita '\ Mariana


dicta

"

ac

Pontificis

illustrant

ait

enim

Pontifex pro Carolo II rege. Consenuit mora illud bellum, sublatoque Alfonso Aragonio, Siculi belli mala qua3 sopienda sperabantur, recruduere: Jacobus enim Siciliae occupator, fratris
,

quo

insur-

ineunte Februario a cardinalibus, quos Nicolaus in Galliam legarat (ii Gerardus Parmensis episcopus Sabinensis, et Benedictus Cajelanus diaconus
card. erant) interGalliaiet Aragoniae reges prsesen-

successione auctus ac tumidus magis


Ecclesiac

quam

antea

libus Carolo

II

Siculo atque ulriusque oratoribus


:

foedus percussum, dictasque has pacis leges

ve-

formidandus apparuit. Ad cujus elidendos conatus, Pontifex, ut occupatum ab Alfonso Balearium regnum, quo Jacobus rex principis Jacobi palriius ob Pontilicis et Gallorum partes adversus Pelrum fratrem secutas depulsus fiierat a
,

niam commissorum a
erat, triginta auri

Pontifice Alfonsus sup[dex

Jacobi Aragonii

tyrannide eriperetur, Majoricaalios

posceret, vectigalisque nomine, uti proavus pactus

num

episcopum, atque

praesules

litteris'

uncias Ecclesifc Romange pen-

Iiortalus est, ul ad veteris regis legitimi fldem re-

Syriam belli sacri causa cum exercitu et quidem quod ad hocspectat, Annales Colmariensium '* tradunt Nicolaum ardentissime ut crucem indueret, alque ob ursisse ipsum
deret. In

dirent,

ac nulla ratione alteri Jacobo tyranno

navigaret

Siculo sacraniento se obstringerent, sed potius ad

arcendos ejus impetus strenue se compararent Universilateni, inquit, vestram monenms, roganius et hortamur attente
scripta
,

id

omnium
'^

AragonicB Ecclesiarum
concessisse
:

Iriennium
Surita

verum eam

decimas ad pactionem

per Aposlolica vobis


poenis,

sub spiritualibus

et temiioralibus

prcetermiltit. Jussus quoqiie

matrem

fra-

singulariter et

generaliter juxta

nostrum arbi-

Iremque ad restituendam Siciliam horlari, armis


'

Joan.

Vill.
iii

1.

VII. c.

3 Plol. 6

Luc.

Annal.

Stero in Anual.

145.

'2

"

Bern. ia Chion.
1.

* Siff.

Epit.

ii.

'

Ebertiar. ia Annal.

3 S.

Anlon.

iir.

p. lit.

xx.

"
1.

Lib. IV. Ep. cur. XLi.


II.

c. 6.

g 10. Sunt. 1.
Ii.


">

Rom. Pont.
tie

s Hist.

' Jo.

Vill.

Baron. iu scliedis.

iv.

Annal. c
I.

"

Marian.

Dominic. Colmar.

1.

iv. c. 14.

Summont.
I.

in Hist.

iii.

ubi sup. 122. " Annal.


Langr.
et indic.

Irium inferendis, districle praecipiendo mandantes, qualenus mentes vestras et oculos ad Deum et Ecclesiam devotis spirilibus erigentes et attendentes provide, qnod fermentnm pravae commixtionis regnorum et populi concordiam in dispen;

'^ Surit. ind.

Suiit.

I.

IV. Anual. c. 121.

Eod.

I.

iv.

Ep. cur. XLl.

(1) Si annalista mensem et diem singulorum principum emortualem diligentius adnotasset; historiam ohitus Jacobi funeri Rodulphi laiperatoris uti(iue pr;eposuisset. Jacohus eiiini decessit die xviii Junii, ut jjraiter aucloius Hispunicos, (juos Spondanus coiisuluit, testatur auctor hormii temporiim icqualis Harlholom;eus a Neocastro llist. SicuL cap. 115.
die, quo Hodulphus Roinanoniin iniperaloruin decessit, apud Historicos eliam coajvos iiilercessit discrimen ; quamAlhertus Aiventinensis vetus auctor ex Epitaphio supulchraU cjusdem Rodulphi dediicit obiisse pridie kal. Octobris j non desiint tainen veteres scriptoros qui diem xv Julli assignent, Inler (juos Stero aliiquc Ijcrmani scriiitores liis teuiporibus liaud reuioli. Martinus

Sed de mense et

quam enim

minorila, ciijus historiam ad annuni usque

Mccxci

scrihit

Idib. Julii rex

Rodolphus

mcccxlvi dcduclani Eccardus iiitcr hisloricos mcdh Kvi loiii. ii vulgavit, ad hunc annum obiit . inler has ambages qu;e tenenda sit sententia non salis exploralum niihi est, cum pra;allegat, Udes

sertiin Epitaphii,

quod Albertus Argcntiaensis

apud clironologos sublesta

sit,

ut

Pagius

iion

semel

in sua

ad Annales Baronii
MaiXSI.

Critica aduotat.

XICOLAI IV ANNUS
dia dissensionis evertit,

4.

lum

CHRISTI 1291,
noforios et detesfabilcs commisit
Siciliae,

109
excessus,

pacem

Inrbat, fnlem inficit,

famae ducorein

oliniil)iial,

(iaiiuia

leiuni, aniinaindiicit

rum

pericula,

et

cxcidia

personarum

praedictuni J.icolnini, vel alium pro ipso,

vd
,

ejiis

ferram peculiarem ipsius Ecclesia^, temerariisausibiisoccupando ; et postmodiim ipso Pifio siiblato de medio, tii inimici humani
generis, pacis
terni
vifii

insulam

Domine ad regnuin Majoricaruni, seu insiilns adjacentes eidem, aut aliquam eorum parlem sicut
noslram,
tiam
el ijisius EcclcsiaG

a^iniili

seducfione deductus,

et pa-

benediclionem, etgra-

aftectalis, et iiostri

lurbationein animicupitis

evitare;nec irritari vullis conlra Deuni et pracdiclam Ecclesiam nexibus ofrensnnmi, pro rcpe vel doniino non reci|iiatis ullafenus, nec alias etiam adniiltatis neque sibi, vel alii pro ipso bo;

magium
faciatis
;

iidelitatem

vel

obedientiam aliquain
el

immediate insulam invasisti eatndem, ac deinde in regem Siciliae fe coronari, vel polius execrari procurans, ac te faciens regem Sicilia; nominari, praedictam insulam detinuisti, et defines confra prohibifionem ejusdem Ecclesla} nequiftr occupatam ef gravibus contra Deum, et dictam Ecclesiam, ac charissimum in Christo filium nosfriim Carolum ipsius Siciliae regcm illustiem,
imitafor,
,

quinimo ad devotionem
regisMajoricarum

fnlelitaleni
filii

[ira'dicti

quondam
regno

Caroli regi^ filium ef ipsius in

vestri doniini naturalis cliarissimi in Chrislo

prtffato

Siciliae

nostri Jacobi

illustris

prudenter

continuafis excessibus,

successorem, longo tempore etiam ad alia loca dicti

redire, sibique inlendere, ut tenemini, et parere

curelis; ita qiiod inter vos et euni gratia reconciliationis adveniat,

vosque gratiosum

et

propilium

eccupatrices manus extendere conatns es hacfenus, et quofidie damnabili femeritate pr;esumis. Propler quod dicta Ecclesia dudum confra
regni
dictuin Petriim ef
te, ac ipsius et tuos in liac parte fautores diversos processus fecisse dignoscitur, et

vobis habeatis

eumdem.
et

Sic itaque nostris studeatis parere monitis


et

obedire pra^ceptis, quod exinde vobis


ac praedictis regno et insulis

singu-

senfenlias profnlisse, quos pra'senti serie aliter

non

lis,

apud Deum et prslibatam Ecclesiam commendationis et commodi proveniat incrementum nosqiie devotionis
;

duximus repetendos.

vestrae

promptitudinem condignis gratiarum


id.

actio-

nibus inerito prosequamur. Dat. apud Urbemve-

terem V
fidei

episcopus cui hae missse


erga

Augusti annoiv. Balearium porro litterse, Pontius erat, ob


Pontificem conslantiam
insi-

M. Verum quia sicut nuper accepimus, quondam Alfonsus de Aragonia frafer tuus, qui per consilia saniora procedens ad Deum ef eamdem Ecclesiani reconciliafionis sua; remedia procurabaf, solemnibus nunfiis super hoc ad eamdem
,

Romanum

gnis, qui olim ab Alfonso

ob proniulgatum
'.

in Pe-

trum anathema sua sede depulsus


laus plura privilegia contulit

erat, cui Nico-

Ecclesiam destinafis, diem clauslt exfremum, nos experiri volentes, utrum tu in fanfis excessibus ac senfenfiarum laqueis, quibus nosceris involufus, (hoc enim anno in ipsum vibratas anfea censuras
festis CoenaB
'

ef

Ascensionis

'

Dominicffi,

fum

Dedi-

53. Ut porro Balearibus vetuerat Nicolaus, ne

cafionis Basilica; Principis


vit), in

Apostolorum renova-

Jacobum
avelleref
:

exciperenf,

ita

nervos omnes contendil,

ut amiffenda} fraternae successionis

metu
-

a Sicilia

morte obdormiens, possis per Apostolicfe benignitatis sfudium excitari, fe prsesentium fenore

archiepiscopis enim, episcopis, abbati-

monemus
tanti

et

hortamur

attente,

per Aposto-

bus, ca?ferisque Ecclesiasfici Ordinis


gravissimis pcenis prohibuit, ne

Aragoniis,
',

lica fibi scripfa

districte pra;cipiendo

mandanfes,

Valentinis, et Cafalanis, ac pluribus aliis


sis

incus-

quafenus

erroris invio derelicfo, ad

viam

Jacobum regem

admitlerent. Simillimaque imperia Jacobo adjecto

rediens verifafis, ne dissimules, sed diligenter advertas tam graves tamque perniciosos excessus,

pcenariim terrore imposuit. ne


Valentiae,

quamdiu censuris

quibus
ges

morbum tuum non


;

senfire videris,

nec
re-

sententiisque praeteritis essef irrefifns, Aragoniae,


Barcinonis, et Cataloniae possessionem
inire pertentarent,

futura pericula perfimescis


et principes,

quodque nonhulli

qui olim ipsius fuerunt persecu-

eiimque hisce litteris ad resipiscentiam est adhortatus * a Jacobo filio qiiondam (Petri) olim regis Araconsilii sanioris.
Seriosffi repefitionis

tores Ecclesiae,

non absqueconfusionisimproperio

decesserunf, meritorum
pturi. Alia

suorum stipendia recequoque (]uamplura qua; consideranda


,

gonum, spiritum
oraculis aperire,
et in

in hac parte noscuntur, diligenfer attendens, et a

ad praesens non expedit

praemissis

excessibus,

tnisque erroribus resipia pra;sen-

cum

sit

longe lateqne diffusum,


rex

scens, infra quatuor

mensium spatium
quod
tibi

singulorum quasi notitiam jam deducfum,

tatione prcesenlium tibi facfa,

pro per-

qualiter

quondam

Petrus olim

Aragonum,
.

pater tuus, facfus Ecclesia?

RomanK

nc claraj

,-

empforio termino assignainus, redeas ad Ecclesia; iiiemoralae maiulata, et prafafam Sicilite insulam,
aliaque terras ef loca dicfi regni detenta per
fe,

moria) Caroli Siciliae regis et hieredum suoruni


hostis publicus et persecutor hostilis,

confra diSieili;i'ab
illo vassal-

regnumque ipsum
rcgi absolute,
prtediclis

clam Ecclesiam

et

ipsum regem regniiin

Ecclesiae praelibata;, dictoque ac libere ef in pace dimittas ; tl

Ecclesia pra;dicta tenentem ejusque de

occasione
'

Ecctesia; ac regi, cajterisque per te, vel tui, ratione dicfi regni passis damna cl

Ub.

IV. tp.

cxLi

1,

CiUV.

Ibid.

Ep. Cu:. L.

Ep. LI.
'

- * Ep. car. SLViii.

Ep. cur

XIV.

E(). cur.

sxxiu.

m
injurias,
das,

NICOLAI IV ANNUS
plenam
et

4.

CHRISTI 1291.
ac

debitam satisfactionein impen-

indiceret,

decimas sexennales
,

in sacri

belli

lalia,

vel siiiiilia contra eos nullo iinqiiam


:

sumplus
Ecclesiae

conferret. Al Ponliflex

qui Jacobum ad

tempore praesumpturus tibi niliiloininus districtius inbibentes, ne lot involutus processibus, et ligalus senlentiis de quorumlibet regnonim, seu terrarum administratione sive regimine, prirsertim Aragoniae, Valentiaeque regnorum, comitatus
Barcinoniae, et universae Cataloniae, vel alicujus
partis

obsequium
bellorum

pellicere nilebatur, et ad de-

clinanda

quam
sam

ferro

mala rem aequitate potius componere sludebal, atque ob amis-

recenter Syriain difflcile bellum, qiio aliud


regis petita in aliud

Asiaticuin disturbaretur,
Pbilippi

non suscipiendnm ralus, tempus extraxit ',


facli

eorum, ac omniuin

et

singulorum, quibus

utque rem acqui acciperel,


ris

rationem his

litte-

pra;dictus pater tuus per saepedictam Ecclesiam senlentialiter est privatus, te aliquatenus inlromittas.

exposuit

Cbaiissimo
Franciae illustri.
a

in Cbristo

fllio

Philippo regi

Quibus

patris lui

prndenfer altenditiir, ex dicli luisve demerilis indignus es redditus vel


si
,

Venerabilis frater noster P. episcopus, tunc

reddendus

ac privatus vel Ecclesiae supradiclae

auetoritate privandus:et nihilominus tibi aperle

praedicimus, quod te in incepta rebellione et contumacia persislente ad privationem seu denunliationem privationis bujusmodi, el alias conlia le
spiritualiter

dilecti filii magisler Joannes deForesta clericus, ac ^Egidius de Coinpendio laicus serenitatis regiae nuntii, quos mitfenlis et suae piobilatis obtenlu benigne recepi-

eleclus Caicassonensis, et

mus, [irudenter ea

pio

quibus

asseruere

se

temporaliter procedemus, prout viderimus expedire. Praelexlu aulem dilalionis, et


et

missos, in noslra et fratrum nostrorum praesentia

exponentes, ex parte

regalis

celsiludinis

inter

termini praeflxionis bujusmodi, quae potiusex gratia Fcu misericordia, qnam ex juris necessilate

procedunt, processibus
vel alias occasione tui

dudum

contra te babitis,
in aliquo derogari,

nolumus

negotium Aragoniae prosequendum tibi per sex annos concederemus decimam omnium Ecclesiasticoriim reddituum regni tui, et faceremus contra illos de Aragonia
caelera petierunl, ut ad

neque ditferre , vel eliam abslinere proponimus. Quineliam, ipsa dilatione ac termini praefixione pendentibus, tam ex praeleritis luiselillorum contumaciis et excessibus et offensis, quani ex fuluris,
si

crucein in omnibus ejusJein regni paitibus praedicari. Sane,


flli

charissime, licet antiquam


te,

tiii

generis coulinuatamque diutius, et per

Deo

auctore

continiiandam

sollicite

ad

Romanam

quas

te

vel illos comniittere forlasse contigenl,

Ecclesiam, et Ecclesiasticain Iiberlatem, ilevotio-

conlra

te

ac

ipsos

spiritualiter et femporaliter,

nem

et affectionem dignis laudibus attollendam

prout et quando videbimus fore expediens, proce-

meinori memoria

recensentes, non indigiie ad

damus.
55.

singiilarem erga luain personam et regni ejusdem

Catterum utnulla

tibi

excusationismatefilium

ria reiinquatur, ecce dilectum

magiptrum Guillelmum de Mandato notarium nosfrum (exlant

statum prosperum moveamur affectum ; non immerito ad efflcaeiter promovenda tua et tiiorum

commoda, exaudiendaque
ciirrit,

desideria

excitemus;

ad

eum

in

Regesto dalae plures

litterae

quibus ea

quia tamen non semper ratio


diligenti

cum

affeclione con-

esl), virum ulique prodiscrelum, de cujus induetria et circuinspeetione confidimus, ad te ac praedicla Amgoniae

provincia ipsi demandata


et

siiper

diclis

pelilionibus

cum

vidum

et Valentiae regna, comitatum Barcinonae, nc universam Cataloniam, et eliam loca vicina et circumpositas regiones providimus destiuandum ut super praemisi-is te horletur altentius, inslaiitius
,

eisdem fratribus deliberalione praehabita, exauditionem ipsarum consideravimus ex causis variis differendam. Inf.iustis siquidein rumoribus ad Sedem Apostolicam de civilatis Acconensis captione perlatis, nos et iidem fratres de statu miserabili

Terrai

Sanctse
,

lotius,

totaliter
et

expositae
lacti

excitet,

ac ea

tibi vivae

vocis oraculo seriosius ex-

manibus impiorum

profundi

immensi

primaf, et alias super eis nostrum beneplacilum exequalur. Dat. apud Urbemveferem kal. Augiisti

doloris aculeis, quein ex hoc opprobrii nominis


Cbrisliani profundilas, et dispendii Cbristianitalis

anno iv. Parum valiiere Pontificia nioiiita: accurrens enim Jacobiis iu Aragoniam, G.csaraugustae, ut scribunt Surila *, Mariana ' et alii, regias
infulas suscepit.
56. AftoIIere in

immensitas; inter catera quae ad reparalionem tanlae ruinae cuin anxielale mullisiibministrat

moda providimus exequenda, considerantes rationem ipsain omnes conlingere fldei


stianae cultores, et

lepa-

Chri-

Francorum

signa moliebatur Philippus rex, ac fratrem Carolurn Valesium,

eum

pra^cipue reges et principes,

praelatos,
et

caeterosque magnates, ipsos siiper viis


Cbrislianitati loti votiva iirovenire cele-

qui ad Caroli et Alfonsi reguin gratiam Aragonici regni jure et aclione absccsseral, eo exstinclo, |iri-

modis, per quos reparatio eadem tam ncces-

saria,
riiis

tam
et

repetentem Aragonia; regem imponere meditabatur missisque ad Nicolaum oratoribns,


stina jura
;

effleacius,
tibi et

Deo
aliis

ausjiice valeat,

duximus

consuiendos,
praelatis,

regibus

et

principibus,

flagitavit,

ut,sacram militiam adversus Aragonios

caterisque

magnatibus, no^fris super


lilteris deslinatis.

hoc,
'

prout expedire vidimus,

Ep. cur. XLVii, XLix, L, Ll 123.

IV. Annal. c.

1.

Sunt. nidic.

1.

ii.

luic an. et
'

'

MarJan.

xiv. c, 15.

Eod.

I.

IV.

Ep. cur. ljxxiii.

NICDLAJ IV ANNUS
Per diversa< etiam mtincii p.irles in cjusdem subsidium propoiii niandavimus Terroe-Saiictac

4.

qua

CHRISTr 1291.

Ui
cxcital atrocluosa diieclio,

mentemqne propcnsius
cliarissiiiinin
iii

Christufllium nostrum Caro-

verbum

crucis.

Iniii SiciUae

regein illustrem sunius h:iclenus procontinuatis bencvolis studiis

a Docet itaque proculdubio, dccet et ex|icdit super con^ultalione pra'iiicta cxpeclare res|ionsum, ne ipsa pendeiite, pelitionibus supradictis ad gra-

sccuti,

et

proscqui
,

non cessamus, ut Aposlolici favoris auxiiinm


vigilantibus sludiis in suis ncgotiis impendamiis

qiiod libenter ad filios devotionis exleiidimus, ei

tiiim
silii

exauditioiiis admissis, con^ullis daiidi con-

videremur adimerelibrrtatem; dum per exuiditioiiem i|>sarum certum de suiiveiiiendo Terra pra-dicta; |iropositum ad aliud tam giaiide coiiverteiidonegolium, priesumeremurforsanavertcre
ab
iiice|ito,

dignum
sinceris

et juri

consonum
filialis

existimantes, ut Sedein

ipsaiii sibi

favorabilcin et propitiam sentiat,


affectibus

quam

devotionis
et

reverelur.

Sane quantas
gravia
ruiii, et

et

crucis pia}dicati()

adversus alios

indiceiida,

tam cliarissimi in Cliristo filii nostri Eduardi Angliae regis illustris quam aliorum, qui ejusdem crucis vexillum ad subvenicndum
,

clar;e

qiiam atroces injurias , quain quam plurima d imiia renon uli(]ne brevi numero includenda, ohm menioriaB Carolo regi Sicilia; patri regis
dispendiosa,

Terrae pra^fala; necessitatibus recepenint, certo ad

tulit

cjusdem sibique, patre ipso sublato dc iiiedio inrebellium dctestanda perfidia Siculorum,
plene, ul crcdiinus, regalis magnificcntia
didicit,
illa

trausfretandum
dcbililaret

termino acccplalo
,

non solum
siisce|ita el
ipsaiii

anirnos

et

in

acceleranda
;

facli

evidenlia divulgantc

propter

(|uod

in

subventione remissiores efticeret


forsitan
totaliter

sed

praesenliarum duxinius praetereunda silentio, ne

im|)ediret,

non absque

gravi

lolius Clirislianitatis scandalo, quae ad

illdm aflec-

tibus intensis afGcitur, ad illam anxia iutentione suspirat.


57.

verborum aures regias gravaremus. Sed nonduin Siculorum ipsorum elala et jamdiu continuata rebellio tam temerariis ausibus
multi(dicatione
finein dedit;

cum

in rebellionis nequitia

persiet

Ditferendam insuper dictirum


illud

petitio-

stentes, et iu sua

obstinati perfidia

mala malis,

num
sicut

exaudilionem
ad exccllenliae

etiam

persuasit,

quia

excessus excessibus adjicere non forinident,

eum-

notitiam jam fortj magistrum Guillelmum, diclum Mandagotum, notarium nostrum ad Jacobum natum quondam Petri olim rcgis Aragonum destinaviinus, per ipsum notarium monentes eunidem, eique mandantes, ut ad niandata Ecclesiic,
regalis

dem

regeni

suosque

fideles oEfensis

mullimodis
per Sedis

pervenit, dilectum fllium

pro viribus impetendo. Et


nienioratae solcrtiam jain

quamquam

pluries moniti fuerint,

silia

ut debita poenitudine ducti seque ad saniora conreferenles rebellionis hujusmodi devio [)er

praccise rediens, a solita perversitate desislat

et

reditum, qucni speiamus proximum, absque innovalionealiqua credidimus expectandum. CoDcessioni quoque petilic decimoe non inediocriter refragitiir Ecclesiam ijnsdem
regni clamosa querela, qua' se a tuis officialibiis gravibus injuriis affectas hactenns et affici quolidie conquerentes, iion videnlur ad
dispositae

ideo ejusdem notarii

quod grcssibus periculosis oberrant, i)enitus deread devotionem regis ipsius, a qua inconsulte recedere prasumpserunt redire consiillius non
licto,
,

mandalis humililer parituri; ipsi lamen extollcntes in superbiae verlicem mentes suas, et prava studia imilantes, hujusinodi monitis temere obauditis, id efficere contempserunt.
diferrent, ejus
ris dicto regi

iirasens csse

ad

novum

soivendaD praidicla; dcclm;c

tam tibi quain catecognationis nexibus copulatis tanto molestius et horribilius esse debet, qiianfo id non
Qiiod
si

diligenter allenditur,

onus

aequanimiter

prajsens responsio,

subeundum. Nustra itaque qua; licet nunc petilionibus

non annuat, non taiiieii oinniuo prteeasdem, mansuetudin'S regalis obtulibus, quffisnmus, non molesta, sed grala proveniat lolerit enim succedente tempore, opitulante divina
imediclis
cidit
:

absque tua et eorum injuria et contemptu leineritate prasumilur ampliori. 59.<>Cum itaque rex ipsetotpulsatus injuriis,
tot

confossus
reruiii,
,

doloribus,

passusque multiplicia
sed tua potissime deet

damna

multorum
favores

poscat auxilia

expetat

subventiones

clementia,

opportunilas
votis

grata

succedere

qua;

confidenter

exquirat;

excellentiam

rogamus

et

nostris et tuis

acconimoda circa praemissa aliud fieri suadebit, proul fulurorum eventiium qualilas snggeret, et videbimus expedire. Dat. Uoma; apud S. Mariain - Wajorem id. Deceinb. anno iv . 58. His Arogoniiim belliim dissuasit Philippo Nicolaus, qui Siculi conficiendi cupidiis ab eo
maxiniis conlendit precibus ut Carolo II tuin ad reliindendos hostium conatus, lum ad amissa recuperanda anxilia submitleret.
,

hortaniur attente, quatenus infra claustra pectoris sedula medilatione recogitans, quod in tanla;

tamque urgentis
cujus in hoc spes
Liis pra;cipue

iiecessitatis arliculo [^rajfato regi,

et fiducia in
te

tua;

polenlia; viri-

requiescunt,

deesse non convenit;

scd potius, ut debitum sangiiinis impleas, promplis adesse consiliis, et auxiliis opportunis; con-

siderans

snflVaganle
tuis

quod si, ope coeleslis Numinis hujusmodi pratacti regis negolium fullum praesidiis votivum et prosperuni exietiaiii
,

Charissimo

iii

Christo

filio

Philippo

regi

tum

Francorum

illnstri.

Piilsat iuslanler

ad ostium cordis uostri,

sortiatur, regia;,ceIsitudinishonor gloriosum exinde suscipiet incrementnm, et in orbe terrariim dilatabitur amplius nomen tuuni, quodque

112
niultiim,

NICOLAI IV ANNUS

4.

iii

CHRISTI 1291.
archiepiscopi, episcopi, aliique praesules

imo quamphirimiim

favoris accrescet

Ne vero

negolio Terroe-SancliK,
libus ipsi Terroe

cum

cle

copiosum

regni Siciliai narproveniat fulciinen-

exercenda legis seveiitate reniifsiores essent, sacroium usu atque ingressu Ecclesife, si deesseiit

tum

memorato
muniinine

regi favoril)us etauxiliis pecnet terrain

inuMeri, interdixit:

si

muneribuscorrumpi
iii

se

niariis et aliis inunificentia regalis assistat, ut luo

liaterentur, accepli
duiii,

duplum

pios usus derivansanxit.

fullus

.\unm tenet (iefemiere,


tle

ahiue ab

olficio

snbmovcndos

Que-

ac aliain qucE ab lioslibus

facto tenetur, recu;

perare valeat loco et tempore opporluno

taiito

renlibus veio inox piaesulibus luijus legis acerbitatein niijora parituram discrimina, nimisque
facile exerceinli

nobis
rcgis

proimle

potius

iilaciturus,

iiuanlo

magis

nostris in

lioc atlectihus

complacebis, et slatuin

tuin

iniquum

videri

muneris potestalein ereptuin iri nullam ipsorum dignitatis


:

ejusdem utpote .levoti Ecclesine filii felicein prosperum votis anlentioribus affectamiis. Sic ergo, fili, precibus in hac parte nostris obtempeet
res,

habitam rationem, ac patriaichas, archiejiiscopos,


episcojios lisdeiii ac caleros inferioris ordinisclericos pcenis subjici. lis querelis permotus Nico-

et exbortationibus

efficaciter acquiescas,

ut

praemium exinde consequaris a Domino, qui pro


mininiis grandia recompensat, et praeter laudis

laus saiixit', ut lex in inferioris dignitatis clericos vaieret : in praesules vero ex caiionicis dumtaxat

sanctionibus animadverterelur
61.

(1).

humansc |pr*conium titulis regiis proventurum, devotionem tuam nberibus in Domino Kiudibus attollamus.Dat. apud Urbemveteremkal. Octobris anno iv . Nec Gallorum modo, sed etiam Genuensium
auxilia Carolo Sicnlo conciliare nisus est
:

Jura

transfusa.
ad

Addenda hic nonnulla videntur, quae


:

Avenionensis

urbis

in

Carolum

regem Carolum spectant

corum regem dominatu, quem


sisse

Philippum Franin inediam Ave-

nionis partem obtinebat, in Caroli gratiam ces', adeo ut is jam tota urhis dilione potiretur. Qua causa motus est Nicolaus ut deciinarum mediam partem , ex Avenionensibus sacerdotiis redigendam, atlributamque Francorum regi, ad Siciliee regem derivaril ' .
,

Rhegi-

nensi

enim archiepiscopo, cui provinciam cuin

reipublicae proceribus de recuperanda Syria agitare consiliaimposuerat, injunxit ut ad

juvandum

etiam Carolum ipsos flecteret


intentatis censuris, a

',

atque Genuenses,

eundo revocaret

'

commercio cum Siculis ineam rem anlea ipsis permis-

Ex

Carolo regiSicilicE illustri. parte tua fuit propositum coram nobis,

sam, ut Siculos delinirent atque ad obseiiuium


Ecclesiai pellicerent; sed

quod

cum

in pervicacia sint

civitatis A\iiiionentis medietas, quam chari~simus in Chrislo fihus noster Philippus rex

obfirmati, commercii

commodis

privaiidos videri.

Collegerant enimvero Siculi novos in Carolum et

Ecclesian

animos,

cum

Fridericus tyrannidem
frater ad Aragoniae et

corripuisset,

dum

Jacobus
cleri

Vaienliic sceptra sibi asserenila provolasset.


60.
vertitur.

7w Siculi

mores corruptos anitnad-

Francorum illuslris haclenus oblinebat, ad te nuper ex cerla causa dignoscitur devenisse, jam te totius civitalis ejusdem dominium obtinente ; cum aiitein ad prosequendum negofiuin regni Siciliae dndum tibi omiiium Ecclesiasticorum reddituum et proventuum decimam in Taranlasiensi,
Ebredunensi Aquensi et Arelatensi provinciis, terra comitalus Venesini ad Romanam Ecclesiam nullo mediante pertinente, ac terra, quam in eis,

Cum

Siculas res tractemus, insigne


,

dccretum silentio praetereundum non est qiiod Gerardus Sabinensis episcopus A. S. L. ad expurgandos Ecclesiasticoruiii inores edidit. Jussi enim oiiines clerici intra himestie concubinas, quaruin
turpi consortio infecti erunt, a se abjicere, incussis

dem

provinciis rex oblinet meiiioratns,

dumlaxat

exceptis, per tres


vilcilis

nnnosah

instanti tunc feslo Nali-

B. Joaiinis Baptista;

numerandos, duximiis

intermittendi muueris atque sacerdotii ainitsi

concedendum,

suppliciter po^ulabas a nohis, ut

tendi poenis,

eas in sua alienave doino tenerent.


'

Ep.

cur.

Lxxvi.

Lib. IV. Ep. cccxLiv.

Lib.

iii.

Ep. DccxLvu.

'

Ibid.

Ep. cur. lxxv.

Ep. DfCXLVIII.

(1) Res Conciliaris anni hujus illustratione, correetione atque additioDibus perraaxiine indiget. Igitur, ut hinc ducamus exordium, Constituliones Gerardi, quarum meuiinit annahsta, easJfm illas esse credo quas idem Gerardus A. S. per Siclliam legatus in Mellitano Concilio habilo auno mcclxxxvii vulgavit; de quo Concilio, a PP. Martene et Duraud iu Collect. Monum. to. vii proJucto, ad eumdem an-

num MCCLXXxvii
fuit.

egi.

anno huic assigoatm: Concilium Londinense, in quo Judajorum ejectio decreta Annalibus; sed forle viro docto non satis exploralus fuit verus annus, cui ConEx Chroiiico Trivetti, qui tunc iu Anglia llorebjt, discimus anno mcclxxxis Eduardum Anglia; regem convenlum Procetuin, Purlimnenlum, lenuisse Loadini, in quo Juda^orum expulsio decreta fuit ; quin et pro illa indulsit populus regi qumiamdecimam parlem bonorum. Hoc ipsum esse Concilium, quod pr,B oeulis habuit Bzovius, vix dubilo; nec lamen abnuo (ieri potulsse ut alia! leges couderentur quas Bzovius commemorat, et praierit Trivettus, quas leges, velut Ecclcsiic iniqu.is, superveniens po^t biennium legalus abio" gaverit, prout idem Bzovins testatur. Ca;terum liuic anno forte assignandum eril Concilium Andeuavense ab episcopis Turonensis proviiiciae
Hujus chronologia assertor hic exhibetur Bzovius
in
ciliuni istud alligaretur.

In Collectione Labbeana to. xiv, eol. 1197, Ven. edit.

celebralum die Dominica ante festum Purdicationis B. M. V. .Mentio hujus superest in litteris capiiuli Majoris-Monasterii directis decano et capitulo Turonensi, excusantibus abbatem suum, si legilime impedilus a Concilio abfuerit. Dala; sunt il/w die Jovis anle conversionem B. Pau/i anno Mccxci. Forte lainen Condlium isiud ad seqiientem annuiii referenduin est, cum Galli non raro veterera stilum exordiendi annum a MarlJo, sequerentur. Pra^serlim ConciUum illud auctorilale Apostolica celebratum fuerit, quod designaic videtur indiclum
illud fuisse

Utteris archiepiseopos

ad obsequendum jussionibus Nicolai Pontihcls, qui post casum Ptolemaidis nempe post diem xviii Maii anni Mccxci Encyclicis omnes ad habenda provincialia Concilia invitavit. Mamsi.

NICOLAI IV ANNUS
ad pnrf.ili iiroscriitionem ncjjolii ijccim.iin Eccic-

4.

CHRISTI

1291,
d<;

Ki
oinnipot^Milis

provinciis cir('iima<ljacenlibus,

siasticonim |iroveiitnnni
genti

iiuMliclalis prxHlicla tihi

Dei misericordiael eoriinidem Apostoloriim auctoritate

benigne concedore dignaremur. Nos


consideralione
|tensaiites,
(|no(l

ilaqiie

<lili-

confisi, (jiiatuor aniios. et

nef^olinni

geiias, Tuscis. Aiiulis et


et (]iiiii<]iie

Lonibardis
;

quatuor quadra(|iiin(iu(! annos


septein (juadrabeatie

ipsum eoconimodiiiseteincnciiis prose<)ui poleris, qno per nos uberioris auxilio rueiis siibventionis adjiifus, tilii pro jam dicti prosecutione negotii prDcfatani decimam niedietatis ejiisdem [(crcipieiidam a te quiE ex nunc usque ad sexdecim menses
seqtientes restare noscuntur (noscitiir) de triennio

(nnulnigenas

Ultramonlaiiis, et inaria
et

transeiiiitibus

seplem annos
qiii
iii

genas

illis

vero

siiigiilis

Mariaj

Viiginis, necnoii Barlholom;ei, TlKimai et Mattlii;e

Aiiostolorum, ac sanctorum Laurenlii,


bus, et
[ler

el

Quadra-

giiita-Martyriim, ac beal;e Euphemia) lestivitatiocto dies festivitates ipsas immediate

supradicto,

dummodo

priediclus rex Francoriiiii

ex coiicessione nostra in medielate non percipiat


supradicta, prajsentiuni auctoritatc
gratia siieciali, etc. Datiiin

ajiud

concedimusde Uibemvetercm

XIV kal. Martii anno m .Ca;terum (]uod ad Avenionem spectat demum a Joanna I Clementi Vi addictaest pretio, <|uo illa amissum Neapolitanum
;

causa devotionis accesserint annualim, duos annos, et duas qiiadragenas, et illis qui siiigiilis diebus lotius anni, unnm aniium et quadraginta dies de injunclis eis poenitentiis luisese<iiientes

ricorditer

relaxamiis. Dat.

apud Urbemveterem
iis

kal. Aprilis

anno

iv .

regnum
nionem

recuperavit, PioinaiiorunK|ue im|ierator

64. Indulgentias

etiam

tribuit

',

iiui

elee-

Carohis IV ad

quem supremus

dominatiis in AveRoniaiios Pontilices

spectabat, sua jura pro Ecclesiasticic di-

mosynas ad principis templi Urbevetani labricam perducendam conferrent, cujus ipse primum in
jaciendis fiindamentis lapiilem Apostolicis
iiiaiii-

tionis anip!ificand;e studio ad

transfudit

Nunc

de qiiibus inferius suis locis agelur. nonnulla a Nicolao collata sacra beneficia
:

bus consecrarat posueratque, ut ipse his verbis


testatus est
:

Nosque

in ipsius Ecclesia;

funda-

adjungemus.
62. GraticB spiritnaleslargila;,et acriter

mento pro
anim-

reverenti;i

ipsius

Virginis

gloii(is;c

adverswii in Ecclesiaslicco libertatis violatores. Prosecutus est J(annem diicis Drabanlia; majoreni
'

priniarium lapidem benedictum, dilectisfrairibiis


nostris sacrosanctac

nobis assislentibiis,

Romanae Eeclesiae cartliimlibus propriis manibus diiximns

naiu filium ea piaerogativa, ut in ara iiorlatili divinam rem a sacerdole peragendam ciiraret
Devotionis
tiise

collocandum . Suscejiit (luoiiue Pontifex idein clientelam virorum religiosorum urbani xenodo'. Ha;c de privilegiis suffenonnulia nobis de ejus severitate, atque in tuenda libertate Ecclesiiistica et cleiicis a potenliorum tyrannide vindicandis sunt atte-

precibuN

benignum imp
praeseiitiiim<