Vous êtes sur la page 1sur 59

n h n g n i d u n g ch h n

I. NHNG VN CHUNG V TIN T 1.1. Kh i ni v tin t m 1.2. Chc n ng ca tin 1.3. Cung v c tin t u II. Nhng vn chung v ti chnh 1.1. Kh i ni v ti chnh m 1.2. Chc n ng ca ti chnh 1.3. Hthng ti chnh 1.4. Chnh s ch ti chnh quc gia
2

I, n h n g vn ch u n g v t in t
1.1. Kh i ni vti t m n 1.1.1. S ra ca ti t i n 1.1.2. ngh vti t nh a n 1.1.3. S ph t tri c c h th I ti t n nh n 1.2. Chc n ng ca ti t n 1.3. Cung v c ti t u n

1.1. Kh i ni vti t m n
1.1.1. S ra ca tin t i :
HT gin n HT m r ng HT chung HT tin t a. H th i gin n hay ngu nhi n nh iu ki ra Thi kcng ng nguy n thub u tan r , ph t sinh quan htrao i n i: t trc tip hng i ly hng (rt l t , khng th- ng xuy n, mang tnh ngu nhi n). Ph-ng tr trao i: nh hay x hng ho A = 5 thc u vt ch ng vt t-ng i Nhn xt: A trao i -c v i B do hao ph lao ng t o ra x hng ho A t-ng -ng v i hao ph lao ng t o ra y hng ho B. hng ho A v hng ho B c v tr v t c dng kh c nhau.
4

y hng ho B 1 tm vi vt b ng vt ngang gi

1.1.1. S ra ca ti t i n :
b. H th I m rng nh
iu ki ra n i Ph cng lao ng x hi l th nht (ch n nui t ch khi trng trt) n n lao ng t ng c sn phm d- tha trao i. Cng ng nguy n thutan r , h thnh gia nh, ch t- hu nh d ng sn phm ca nhau. T 2 ki lc ny c nhiu hng ho tham gia trao i. iu n , Ph-ng tr trao i nh 5 thc = 1 tm vi = 2 c i cuc = 1 con cu... u Nhn xt: Trong h th i m rng c nhiu hng ho tham gia trao i, nh- ng vn l trao i nh trc tip. Mi hng ho l vt ngang gi ri ng bi ca mt hng ho kh c (ch- a c VNG t chung), n n nhng ng- i trao i kh t -c mc ngay. ch
5

n ng sut

i hi phi ti u

1.1.1. S ra ca ti t i n :
c. H th i chung nh iu ki ra n i Cuc ph cng lao ng x hi l th hai xut hi (th cng nghi t ch khi n n n p nng nghi p) N ng sut lao ng t ng, trao i tr thnh hi t-ng kinh t ph n bin. Tng v ng, khu vc h thnh ch (th tr- ng) trao i hng ho nh i hi t ch ra mt hng ho trao i nhiu l v i c c hng ho kh c ( l hng n ho no?) Ph-ng tr trao i nh 5 thc = 1 tm vi u 2 c i cuc = 1 con cu = 0,2 gr vng = Nhn xt: Trong ph-ng tr trao i tr n ch mt hng ho nh c ng vai tr VNG chung, gi tr mi hng ho -c bi hi VNG chung, v trao i ch u u n thc hi qua 2 l b n n n v mua. 6 VNG chung cn mang tnh cht ph-ng v thi gian. a

1.1.1. S ra ca ti t i n :
d. H th i tin t nh iu ki ra n i Do s ph t tri ca sn xut v trao i hng ho n S m rng nhanh chng ca th tr- ng d tc v th tr- ng th gi i n i hi phi c VNG chung thng nht. Kim lo i vng gi -c v tr ny v h th i tin tra nh i. T i sao kim lo i vng ng vai tr VNG chung? Ph-ng tr trao i: 5 thc = 0,2 gr vng nh u 2 c i cuc = 1 con cu = 1 tm vi = Nhn xt: Kim lo i vng l VNG chung cho c th gi i hng ho . Lc ny th gi i hng ho -c chia thnh 2 b n: mt b n l hng ho - tin t mt b n l hng , ho thng th- ng. Vi bi hi gi tr ca mi hng ho -c c vo vng. c u n nh 7 Nh- vy, tin tl sn phm ca qu tr sn xut v trao i hng ho . nh

1.1.2. S ph t tri ca ti t n n :
S ph t tri ca ti t n n
(1) (2) (3) Tin c bng kim lo i km gi (4) Tin giy (5) Tin chuy n kho n

Tin bng hng Tin vng ho thng th- ng

Theo quan i ca C c M c m Theo quan i c c nh kinh t hi i m n Tnh vt cht ca tin tgim dn


8

i ca c c h t hc t i t c m nh n

(1) Ti bng hng ho thng th- ng n


Nhng hng ho ng vai tr VNG chung trao i trc ti p nhiu l v i hng ho kh c. n Hng ho l qu, hi gn, nh dbo qun, dchuy n ch m, , v ph h p v i tp qu n trao i tng ph-ng. a Hng ho tin tl: da th, v s, vng , mui, vi...
9

i ca c c h t hc t i t c m nh n
(2)Tin vng
Tin vng xut hi u ti n vo nhng n m 685 - 652 (TK th 7) tr-c n cng nguy n v ng Lidia - Ti (ni n i thuc triu vua Lidia), u ng tin vng c in h n bo gi tr. nh i m Th k16 nhiu n-c s dng vng lm tin, c n-c va s dng tin vng, va s dng tin b c. Tin vng tr n n thng dng v l- u thng phbin vo th k19 v u th k20. Ngy nay, vng -c -a vo d tr cho c c quc gia v c nh n. ng thi n -c s dng trong thanh to n quc t cho mt s tr- ng h p: XNK hng ho ti ng ch, tr tin mua hng ho khi quc gia u khng -c vay n , s ch nh l trong thanh to n clearing... ch
10

i ca c c h t hc t i t c m nh n
(3) Tin c bng kim lo i km gi

Tin c bng c c th kim lo i th- ng: ng, ch k m, nhm... , L- u thng phbi trong c c tri i phong ki do nh vua n u n, gi c quyn ph t hnh. Ngy nay nhi n-c vn d ng ti c l , do Ng hng Trung u n n -ng ph t hnh.
11

i ca c c h t hc t i t c m nh n
(4) Ti giy n Tin -c lm bng nguy n li giy. u Tin giy -c ph t hnh t c c triu i phong kin: Trung Hoa nh Tng th k11, Vi Nam thi vua H i t Qu Ly th k15. Giy b c ng hng l lo i tin giy thc s c thit cho n n l- u thng xut hi t u th k17 H Lan, do Ng n n hng Amstecdam ph t hnh. Ngy nay, Ng hng Trung -ng c c n-c ph t hnh n u giy b c ng hng vo l- u thng. n 12

i ca c c h t hc t i t c m nh n
(5) Ti chuy khon n n
H thc ti tny -c s dng bng c ch ghi ch trong ss ch k nh n p to n (ca ng hng v kh ch hng). n Tin chuy khon xut hi l u ti n t i n-c Anh vo gia th k19. n n n Tin chuy khon -c s dng thng qua c c cng c thanh to n: n
Giy t thanh to n (sc, UNC, NPt2...) Th thanh to n (ghi n , k qu, TD...) Thanh to n tc thi (qua hthng m y vi tnh ni m ng)

Ngy nay ti chuy khon chi t n n m trng l n ( 80%) t ph-ng ng ti thanh to n. n 13

1.1.3. C c nh ngh vti t a n :


nh ngh tin tca C c M c: a Ti tl mt hng ho c bi n t, ng vai tr VNG chung thc hi n quan htrao i. - Tin tl mt hng ho - Tin tl mt hng ho c bi t nh ngh tin tca c c nh kinh t hi i a n Ti t l bt c mt ph- ng ti no c x hi chp nhn lm n n ph- ng ti trao i v i mi hng ho , d v v c c khon thanh n ch to n kh c trong n kinh t n .
14

1.2. C c chc n ng ca ti t n
Theo s hi bit ca b n: u 1. Tin tc my chc n ng? 2. Th t c c chc n ng? 3. T n gi ca tng chc n ng? 4. Ni dung chnh ca c c chc n ng? 5. ng Vi Nam c nhng chc n ng no? t

15

1.2. C c chc n ng ca ti t n
1.2.1. Chc n ng n v gi nh - Kh i ni m: Tin -c d ng gi trtrong n kinh t o n Gi tr hng ho Gi tr dch v Gi tr sc lao ng ......... n v gi nh (Gi tr ca tin)

Gi c

Khi thc hi chc n ng n v nh gi , ti chuy gi trthnh gi c. Gi c n n n l bi hi bng tin ca gi tr. u n - m: c i + Tin phi c gi tr danh ngh ph p a nh + Tin phi quy thnh n v (tin n v) nh Tin n vl chun mc ca th-c -c bi hi bng 01 n v Vd 1 USD o, u n . (M), 1 DEM (CHLB c), 1 VND (Vi Nam)... t + Khi thc hi chc n ng n v gi khng phi l tin thc. n nh 16

- ngh a: D ng chc n ng ny x c nh c gi c thc hi trao i. n G im c s gi c phi xem x do gim n t, c chi phv thi gian trao i.

17

1.2.2. Chc n ng ph-ng ti trao i n


- Kh i ni Ti tlm mi gi i trung gian trong qu tr trao i hng ho (c m: n nh ngh l tin -c d ng chi tr, thanh to n ly hng ho ) a Trao i c thxy ra 2 tr- ng h p: Ly tin ngay:
H-T-H

B n chu hng ho , thanh to n tin sau:

H ... ... T

- m: c i + C ths dng tin mho thanh to n khng d ng tin m(tin CK) t c t + C ths dng tin vng ho tin du hi c u
18

1.2.2. Chc n ng ph-ng ti trao i n


+ Chun mc ca tin: N phi -c t o ra hng ho t Phi -c chp nhn mt c ch rng r i C thchia nh -c i ch c D chuy n ch Khng b h- hng + Trong l- u thng ch chp nhn mt s l-ng tin nht nh S l-ng ti c thi cho l- u thng t lthun v i t s gi c hng ho v t n n t ng lnghch v i tc l- u thng b qu ca tin trong c ng thi k. nh n
19

1.2.2. Chc n ng ph-ng ti trao i n - ngh a: M rng l- u thng hng ho Ki so t t h l- u thng hng ho m nh nh Trao i thun ti nhanh chng. Do gim -c thi n, gian, chi ph trao i

20

1.2.3. Chc n ng ph-ng ti d tr gi tr n - Kh i ni m: Ti l ph- ng ti cha gi tr ngh l mt ph- ng ti cha sc n n , a n mua hng theo thi gian. Chc n ng ny tnh thi gian t lc ng- i ta nhn -c thu nhp t i lc ng- i ta ti u n. C thu nhp khng mua ngay, m mua s sau. m Tin vn ng theo cng thc : H-T...T-H - m: c i + Phi d tr gi tr bng tin vng + C thd tr bng ti du hi ho gi ti vo Ng hng v i n u c n n ki ng tin iu n n nh.
21

1.2.3. Chc n ng ph-ng ti d tr gi tr n - ngh a: iu tit s l-ng ph-ng ti l- u thng. n Tp trung, t lu -c nhi vn cho c nh doanh ch u n, nghi v tchc tn dng p

22

1.3. Cung v c ti t u n
1.3.1. C c khi tin t
a. Khi lu ng tin c thit cho l- u thng (Mn) n l khi l-ng ti do t nhu c ca n kinh t quc d trong mt thi k n ng u n n quyt nh. Khi l-ng ti c thi cho l- u thng t lthun v i t s gi c hng ho v n n t ng t lnghch v i tc l- u thng b qu ca tin t nh n Cng thc tnh:

Mn =

PxQ V

Trong P : Mc gi c hng ho : Q : T khi l-ng hng ho -a vo l- u thng ng V : Tc l- u thng b qu ca tin t nh n .


23

b. Khi lu ng ti trong l- u thng (Ms) n


Tt c c c ph-ng ti -c chp nhn lm trung gian trao i v i mi hng ho , n d v v c c khon thanh to n kh c t i mt thtr- ng v trong mt thi gian ch nht nh. C c thnh ph : M1 : Khi tin tgiao dch n + Tin m(tin vng, giy b c ng hng, tin c l ) t n + Tin gi khng kh n - M2 : Khi tin tgiao dch m rng + M1 + Tin gi c kh n M3 : Khi tin tti sn + M2 + Tin tr n c c chng t c gi Ms : Khi l-ng tin trong l- u thng + M3 24 + C c ph-ng ti thanh to n kh c n

So s nh gia Ms v Mn: Ms =1 Mn Ms <1 Mn Ms >1 Mn

Ts (1) : Ts (2) : Ts (3) :

Tin v hng c i n Hi t-ng thi ph t n u Hi t-ng l m ph t n

C c t s tr n -c ki chng thng qua "t hi thtr- ng", m n u nh- ch gi hng ti u d ng, t gi hi i, gi vng... s o iu ch Ms xch l i g Mn. nh n

25

1.3.2. Cung v c tin t u a. C tin t u - Kh i ni m: C ti tl s l- ng ti m c c t c nh v thnh c u n n n n n tho m n nhu c chi d ng. N -c x c nh bng khi l-ng u tin c thit cho l- u thng (Mn). n - C c lo i c tin t u + Nhu c ti cho giao d u n ch + Nhu c tin cho tch lu u + Nhu c tin cho d phng u + Nhu c tin ct tr u

26

a. C ti t u n
- C c nh t nh h-ng n + Gi tr c c khon giao dch + L i sut tn dng + S khng ng b v thi gian gia thu v chi + Tp qu n chi ti u ca tng d tc, ph-ng n a

27

b. Cung ti cho l- u thng n

- Kh i ni l ch c ph t hnh vo l- u thng mt khi l- ng m: vi ti tnht nh nhm p ng nhu c s dng ti n u n. - C c k nh cung ti n + Ng hng Trung -ng n T i chit khu th-ng phiu v c c chng t c gi ca c c NHTM v TCTD. Ph t hnh tin qua th tr- ng vng v ngo i t NHTW ph t hnh tin cho ng s ch nh n-c vay n NHTW cung ng tin qua th tr- ng m
28

b. Cung ti cho l- u thng n

- Kh i ni l ch c ph t hnh vo l- u thng mt khi l- ng m: vi ti tnht nh nhm p ng nhu c s dng ti n u n. - C c k nh cung ti n + Ng hng Trung -ng n T i chit khu th-ng phiu v c c chng t c gi ca c c NHTM v TCTD. Ph t hnh tin qua th tr- ng vng v ngo i t NHTW ph t hnh tin cho ng s ch nh n-c vay n NHTW cung ng tin qua th tr- ng m
29

b. Cung ti cho l- u thng n + C c NHTM v TCTD cung ti chuy khon n n C s cung ti chuy khon n n > C c ng hng ho t n ng trong c ng hthng (h thng ng hng 2 cp v li n k v i nhau) n t > Thc hi nghi v t dng v thanh to n khng n p n d ng ti mgia c c ng hng. n t n

30

b. Cung ti cho l- u thng n


Qu tr cung tin nh C c NHTM A B C D ..... Tt c c c NHTM Tin gi (CK) t o ra 100 90 81 72,9 1.000 n v tnh: Tri ng u D tr b buc (*) t 10 9 8,1 7,29 100 Cho vay 90 81 72,9 65,61 900

(*) NHTW quy tld tr b buc l 10% nh t

31

b. Cung ti cho l- u thng n


Mc cung tin
(1) Hs m rng tin gi (m)
=

1
=

1 10%

10

Tld tr b buc t

(2) S tin gi -c t o ra

S tin gi x ban u

Hs m rng TG

100 x 10

1.000

32

- C c t c nh tham gia qu tr cung ng tin cho l- u thng n nh + Ng hng Trung -ng n + C c ng hng th-ng m i v tchc tn dng n + Kh ch hng gi tin + Kh ch hng vay tin Vai tr ca c c t c nh tr n? n

33

c. C cung c ti t n i u n
- C c tr- ng h p mt c i cung c tin t n u : (1) Cung l n hn c n mc cao s dn n l m ph t, gi c u, u hng ho gia t ng v cui c ng lm gim thp tc t ng tr-ng kinh t. (2) Cung nh hn c Hi t-ng ny l thi ph t, cng nh h-ng u. n u n s ph t tri kinh t - x hi. n - Gii ph p c i cung c tin t n u + Tr- ng h p 1: N tld tr b buc ng t N l i sut t i chit khu ng N l i sut tin gi ng 34 Gia t ng cung cp hng ho dch v

c. C cung c ti t n i u n + Tr- ng h p 2: T ng ti l- ng n H thp l i sut cho vay K c t dng ch u n H n chtc t ng tr- ng mt s ngnh hng

35

II, n h n g vn ch u n g v t i ch h n
2.1. Kh i ni vti ch m nh 2.2. Chc n ng ca ti ch nh 2.3. Hthng ti ch nh 2.4. S v n

ng c a cc dng ti n

36

H h t h c b iu h in c a t i ch h n n
C c ho t ng ti ch di ra trong n kinh t nh n n Nhn x t:
l qu tr thu v chi bng tin nh Tin tv i 2 chc n ng ca tin.

Ngun ti ch nh. Q uti t n .


37

L kh n ng ti chnh m c c ch thtrong x hi c thkhai th c, s dng nhm thc hi c c mc ca m n ch nh H thc bi hi nh u n:

- ngun ti chnh hu h h th i hi vt v gi tr nh: nh n


Ti vng, ngo i t n, Bt ng sn, ti nguy n, t ai

- ngun ti chnh v h nh:


d li thng tin, h nh, ph t minh, bquy u, nh t
38

Kh i ni m L mt l-ng nht c c ngun ti chnh huy ng nh -c s dng cho mt mc nht ch nh m c i Tnh s hu Tnh mc ch Vn ng th- ng xuy n, li n tc
39

Kh i n im t i ch h n

i c nh l v s nh m

c huy

ng, phn b

d ng ngu n l c ti chnh trong x h i t c cc m c tiu nh t nh trong

pht tri n kinh t - x h i.

40

2.2. chc n ng ca t i ch nh
2.2.1. Chc n ng ph b n a. Kh i ni m
L chc n ng m nh vo c c ngun lc i di cho n nhng b phn ca ci x hi -c -a vo c c qu tin t kh c nhau s dng cho nhng mc ch, nhng nhu c v l i ch kh c nhau ca sng x hi u i

41

b
b. i t- ng : l ton b c a c i x h i d
hnh th c gi tr . c. Ch th : L Nh c, DN, dn c d ng cc qu i

d. K t qu : Hnh thnh v s ti n t

42

a. Kh i ni m
L chc n ng m nh vo vi ki tra bng ng c m tin -c thc hi i v i qu tr vn ng ca c c n nh ngun ti ch t o lp c c qu ti thay s dng nh n chng theo nhng mc ch nh

43

b. i t- ng
Q tr t o lp v s dng c c quti t u nh n

c. Ch th
L c c ch thph b ti ch n nh

d. K qu t
Pht hi n sai st trong qu trnh phn b tc

44

2.3. H t h n g t i ch h n
2.3.1. Kh i ni m
H th ng ti chnh l m t t ng th bao g m cc th tr ng ti chnh, cc nh ch ti chnh trung gian, k thu t v cc t ch c t

c s h t ng php l qu n l gim st,

u hnh h th ng ti chnh

ch c phn b ngu n l c ti chnh theo th i gian.

45

2.3. H t h n g t i ch h n
2.3.2. C c u t ch c c a h th ng ti chnh
Th ng ti chnh: l th ng mua bn cc cng c ti chnh nh m chuy n d ch ngu n ti chnh t nh ng ng i c kh ng sang nh ng ng i c nhu c u. Cc trung gian ti chnh: l cc t ch c ti chnh trung gian c ho t ng ch y u l cung c p cc d ch v ti chnh v s n ph m ti chnh c ng nh m chuy n dich ngu n ti chnh gi a cc ch th .
46

2.3. H t h n g t i ch h n

C s h t ng php l v k thu t c a h th ng: bao g m ton b cc qui nh v php l, giao d ch, thanh ton, k ton v cc qui ph m php lu t i u ch nh hnh vi c a cc ch th tham gia vo h th ng ti chnh. Cc t ch c qu n l v u hnh h th ng ti chnh: B ti chnh, Ngn hng TW, cc t ch c ti chnh qu c t ...

47

2.3.H th ng ti chnh

48

S
2.4.1. Li

v n
n

ng c a cc dng ti n
Li kp v v n ha
u

a. Li n: K/n: L s ti n li tnh trn t ng s ti n vay ban trong su t th i h n vay. Cng th c: FV = PV(1+n.i) Trong : FV: s ti n thu c sau n k PV: s ti n b uk i: Li su t trong k n: s k tnh li

49

2.4. S
S S S S V

v n

ng c a cc dng ti n

ti n li cu i k I = PV.i ti n li cu i k II = PV.i ti n li cu i k III = PV.i ti n li cu i k n = PV.i y t ng s ti n li sau n k = .i + PV.i +...+PV.i = n.PV.i

Do

FV = PV + n.PV.i = PV(1+n.i)
50

2.4. S

v n

ng c a cc dng ti n

b. Li kp v v n ha
K/n: l lo i li c p d ng trong cc nghi p v ti chnh trong li c a k c c c ng vo v n g c tnh li cho k sau. K/n v n ha: l ng h p li n c nh p v n hay bi n li thnh v n. Cng th c:

FVn = FVn-1 + i.FVn-1 = PV0(1+i)n


51

b. Li kp v v n ha
Trong : PV0 : s ti n ban i: Li su t theo k n: s k g i FVn: s ti n thu u

c cu i k

52

2.4. S
2.4.2. Gi tr

v n

ng c a cc dng ti n
a s ti n hi n t i v gi tr hi n t i ng lai

c a s ti n t

Gi tr t

ng lai c a s ti n hi n t i:

+ Khi ni m: l gi tr hi n t i c a s ti n v cc kho n li tch l y c qua cc th i k . + Cng th c: FV=PV(1+i)n Trong : FV: gi tr a kho n ti n PV: gi tr hi n t i c a kho n ti n i: li su t u t n: s k tnh li
53

2.4. S

v n

ng c a cc dng ti n

Gi tr hi n t i c a s ti n t ng lai: Khi ni m: l gi tr c a cc kho n thu trong t ng lai c qui i v gi tr hi n t i. Cng th c: T cng th c FV = PV(1+i)n Suy ra

PV = FV / (1+i)n

54

2.4. S

v n

ng c a cc dng ti n

2.4.3. Gi tr c a dng ti n Dng ti n t (chu i ti n t ) + K/n: l m t chu i cc kho n thu nh p ho c chi tr x y ra trong m t th i k nh t nh. + V d : ti n thu nh c a 1 i l 2 tri u ng /thng tr 1 n m, nh v y y l m t dng ti n t x y ra qua 12 thng. + Cc y u t c u thnh dng ti n S k thu ti n s ti n thu, chi th i i m thu chi
55

2.4. S

v n

ng c a cc dng ti n

+ Phn lo i: Dng ti n u: l dng ti n bao g m cc kho n b ng nhau x y ra qua m t s th i k nh t nh. Dng ti n khng u: l dng ti n bao g m cc kho n khng b ng nhau x y ra qua m t s th i k nh t nh.

56

2.4. S
Gi tr cu i k :

v n

ng c a cc dng ti n
a dng ti n u tr li

FVA= A[(1+i)n-1] / i
Trong : A: s ti n tr cho t ng k

Gi tr uk :

a dng ti n

u tr

FVA = (1+i) A[(1+i)n-1] / i

57

2.4. S

v n

ng c a cc dng ti n

Gi tr hi n t i c a dng ti n t ng lai tr cu i k Cng th c: PVA = A [1-(1+i) n ] / i. Gi tr hi n t i c a dng ti n t ng lai tr uk PVA=(1+i)A [1-(1+i) n ] / i.

58

2.4. S

v n

ng c a cc dng ti n

V d : 1 i c cu i n m b c 10tr g i ti t ki m vo ngn hng v i li su t 10%/n m. V y sau 10 n m ng i c s ti n l bao nhiu?

59