Vous êtes sur la page 1sur 8

BETON Poznat ve u doba rimljana, vezivo puzzolan (vulkanski pepeo iz mjesta Pozuoli u blizini Vezuva) s dodacima.

Ponovno uveden u graditeljstvo sredinom 19. stoljea vezivo portland cement - Engleska. Danas jedan od najvanijih materijala u graditeljstvu, pogotovo nakon otkria armiranog betona. Materijal sastavljen od mnogo komponenti, umjetni kamen nastao mijeanjem hidraulikog veziva, ispune i vode. - cement - veznim materijal u betonu - agregat - ispuna (najee pijesak i ljunak) - voda - omoguava kemijski proces stvrdnjavanja i daje smjesi plastinost potrebnu za ugradnju naini ugradnja betona - u oplatu koja mu daje oblik i u kojoj masa otvrdne na zraku ili u vodi najee - izlijevanje na horizontalne povrine (betonska podloga, ploe) - prskanje pod tlakom na vertikalne povrine (torkretiranje, torkret-be CEMENT Anorgansko hidrauliko vezivo, reagira s vodom (hidratizira) i ovruje na zraku ali i pod vodom, u betonu obavija i sljepljuje agregat. Dobiva se peenjem vapnenaca i gline (ili lapora/tupine - mjeavine vapneca i gline), te mljevenjem dobivenog proizvoda u prah. cementi po kemijskom sastavu - silikatni (kalcijevi silikat) - najvie u primjeni - portland cement (sivi) - PC, bijeli portland cement - BPC, iznimno - brzovezujui visokokvalitetni PC s kvalitetnijom, kaolinskom glinom - aluminatni (kalcijevi aluminati) - vrlo brzo ovrava - AC (rad pri niskim temperaturama) pri hidrataciji cementa se razvija toplina, pogotovo kod aluminatnog (hidratacijska toplina). AGREGAT - inaktivna zrnata ispuna u betonu, zauzima obino min. 3/4 volumena betona - utjee bitno na vrstou betona - znatno jeftiniji od cementa, poeljno da ga je to vie u betonu - najee smjesa kamenih zrna razliite veliine, (pijesak do 4 mm, ljunak 4 mm promjera) - udio pojedinih veliina zrna (frakcija) - granulometrijski sastav agregata - dobar granulometrijski sastav - uteda cementa, manja poroznosti i vea vrstoa betona - izostavljanje frakcija - segregacija u transportu i ugradnji - previe finog pijeska - nepovoljno utjee na vrstou

- kod armiranog betona - max. veliina zrna agregata 31,5 mm (0.8 min. horizontalnog razmaka ipki armature) - sitniji agregat u betonu - za dijelove konstrukcija manjih dimenzija - istoa agregata - organske primjese, glina i mulj, kamena praina nepovoljni - minimalna tlana vrstoa agregata za konstruktivni beton - 80 MPa frakcija - veliina maksimalnog zrna agregata - uobiajene grupacije frakcija: 0-4; 4-8; 8-16; 16-31,5(32); 31,5-63; 63125 mm ispitivanja agregata - organska zagaenost - koliina muljevitih estica - upijanje vode, vlanost, vrstoa, gustoa - postojanost pri kemijskim utjecajima i zamrzavanju - oblik zrna - granulometrijski sastav - ispitivanje prosijavanjem PODJELA AGREGATA - prirodni agregati teki (normalni) - prirodni kameni agregat - ljunak (oblutci), pijesak lagani - tuf, vulkanski plovuac, lava, organski agregati - umjetni agregati teki - drobljeni kameni agregat - ljunak i pijesak; drobljeni beton, opeka lagani - ekspandirana glina, ljaka, perlitne granule, polistiren granule, i dr. VODA - ista voda, bez nepovoljnih kemijskih sastojaka - masnoa, kiselina ili soli - dvojaka uloga vode: za hidrataciju cementa (otvrdnjavanje betona) i za olakanu ugradnju betona (daje masi betona konzistenciju i plastinost) - koliina vode potrebne za hidrataciju je znatno manja nego koliina vode za ugradnju - viak vode nevezane hidratacijom nepovoljno utjee na svojstva betona - konstrukcije koje se mogu nabijati izvode se s manje vode - tanke i njenije konstrukcije s ulocima armature - vie vode (itkiji beton) vodocementni faktor (v/c) - koliinski odnos mase vode i cementa u svjeem betonu PODJELA BETONA PREMA TEINI (GUSTOI) - lagani betoni 300 - 1900 kg/m (nosivi 800-1900 kg/m, izolacijski 300-800 kg/m) - normalni betoni 2200 - 2400 kg/m - teki betoni 3000 - 5000 kg/m - teina ovisna o vrsti (teini) agregata, granulometrijskom sastavu agregata, poroznosti mase betona - svi tipovi betona mogu biti nearmirani ili armirani lagani betoni - porozni, male gustoe - = 0,10 - 0,60 W/mK - upotrebljavaju se kao toplinski izolatori - upotrebljavaju se za nosive elementa kod manjih optereenja konstrukcija - prvi lagani betoni - agregat vulkanskog porijekla, plovuac

- krupnozrnati agregati samo jedna frakcija ljunka (betonske blokete) - suvremeni laki betoni - porozirani betoni - razvijanje plina ili pjene kemijskim postupcima (plinobetoni i pjenobetoni, agregat samo pijesak) ili betons s lakm granulatom od perlita, EPS granula, ekspandirane gline,... normalni i teki betoni - gusta i puna struktura, minimalna poroznost uobiajeni nosivi elementi graevina - poveanje teine betona tekim agregatom - barit, elina sama specijalne namjene (zatita od radijacije) PODJELA BETONA PREMA VRSTOI stari nain oznaavanja: - marka betona - MB - vrstoa na pritisak u MPa - oznaava se u projektima za svaku element ili konstrukciju, u skladu s izloenosti optereenjima MB prema propisima: 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50, 55, 60 - tlana vrstoa ispitne kocke ovrslog betona nakon 28 dana - vlana vrstoa betona je 8-12 puta manja od tlane! MB 10 - koliina cementa 150 kg/m - minimalna marka za nearmirani beton izloen optereenju MB 20 - koliina cementa 250 kg/m - minimalna marka za armirani beton koji nije izloen atmosferilijama MB 25 - koliina cementa 300 kg/m - minimalna marka za armirani beton izloen atmosferilijama PRORAUNI BETONSKIH KONSTRUKCIJA PBAB (staro) Eurocod 2 - propisi za proraune u EU uvodi klase betona koje su sukladne starijim oznakama marke betona klasa betona - uz vrstou se navode i posebna mehanika svojstva (vodonepropusnost, vlana vrstoa, otpornost na smrzavanje, habanje, kemikalije) Klase betona - C - tlane vrstoe ovrslog probnog valjka / kocke: od C12/15 do C50/60 u MPa Kategorije betona - B I - betoni koji se mogu proizvoditi bez ispitivanja, uz uvjet ugradnje predviene koliine cementa (MB 10, 15, 20, 25) - ugradnja samo na gradilitu gdje su proizvedeni - B II - betoni kod kojih se izvode ispitivanja svjeeg i ovrslog betona (nakon 28 dana) (MB 10 - MB 60) Punom tlanom vrstoom smatra se vrstoa ugraenog betona nakon 28

dana PODJELA BETONA PREMA KOLIINI VODE / KONZISTENCIJI a) vlani beton - koliina vode 6% teine suhe smjese - (100-130 l/m) - ostaje u grudi kada se stisne - za betoniranja u veim obimima s mogunosti nabijanja u slojevima - s manjim koliinama cementa postiu se velike vrstoe - nabijanje runo ili mehaniki u slojevima 15-20 cm, dok se na povrini ne pojavi voda b) plastini beton - koliina vode 8-10% teine suhe smjese - (150-180 l/m) - mekan poput tijesta, ali ne tee - pri nabijanju se brzo na povrini pojavi voda - s istom koliinom cementa vrstoa samo 50-80% vrstoe vlanog betona - olakana ugradnja - za izradu konstrukcija od armiranog betona c) tekui ili itki beton - koliina vode oko 9-15% teine suhe smjese - (180300 l/m) - tee po kosini nagiba 1:3 - nabijanju nije potrebno, niti mogue - s istom koliinom cementa vrstoa samo 30-50% od vrstoe vlanog betona - radi konzistencije lako dolazi do segregacije (odvajanje i taloenje krupnih zrna na dnu) - skuplja se pri stvrdnjavanju vie nego betoni druge konzistencije, radi velike koliine vode PROIZVODNJA I TRANSPORT BETONA - proizvodnja betona unutar gradilita - runi ili strojno u manjim mjealicama - proizvodnja u tvornicama betona izvan gradilita - transport do gradilita kamionima mjealicama (mikseri), radius dopreme cca 30 km, ugradnja pumpama za beton na kamionu mjealici ili na posebnom kamionu - pumpi - organizacija tvornice betona (betonara) na gradilitu kod velikih ili nepristupanih gradilita UGRADNJA BETONA - najvie do jedan sat nakon pripreme smjese s vodom, prije nego to beton poinje vezati - pumpanje - samo plastini beton - trcanje komprimiranim zrakom - torkret beton tekue konzistencije - nabijanje betona uronjenim (pervibratorima) ili vanjskim vibratorima (oplatni vibratori najee) NJEGA UGRAENOG BETONA - svjei ugraeni beton je jako osjetljiv na vruinu i hladnou - ljeti - polijevanje vodom i zatita od jakog sunca pokrivanjem min. 14 dana (sprjeavanje prebrzog isuivanja i pregrijavanja) - zimi - pokrivanje folijama ili filcom i grijanje ugraenog betona (sprjeavanje smrzavanja vode u jo svjeem betonu)

PODJELA ELEMENATA OD BETONA PREMA NAINU IZVEDBE - monolitni - izvedeni in situ (na gradilitu), lijevanjem u oplate ili na elementi vrstu podlogu ili prskanjem na podlogu - prefabricirani - predgotovljeni beton betonski elementi (prefabrikati) proizvedeni elementi u tvornici betonskih prefabrikata ili na gradilitu, te naknadno montirani na svoju konanu poziciju ugradnje LAGANI BETONI 1. betoni s laganim agregatom a) betoni s laganim mineralnim agregatom b) betoni s laganim organskim agregatom 2. jednozrnati betoni 3. porasti betoni (porobetoni ili elijasti betoni) 1. a) betoni s laganim mineralnim agregatom - beton od plovuca - beton od vulkanske lave - beton od zgure visokih pei - beton od loine zgure (ljake) - beton od ekspandirane gline (glinopor, liapor) - beton od ekspandiranog kriljca - beton od ekspandiranih granula perlita - male nosivosti (toplinska izolacija, betonske podloge) - vermikulit - protupoarni beton (buka) - beton od mljevene opeke 1. b) betoni s laganim organskim agregatom samo uvjetno betoni - materijali visoke poroznosti i male nosivosti, za toplinske izolacije u ploama, lijevanim namazima ili izgubljene oplate, s cementnom kao vezivom razni organski biljni otpad koji je mineraliziran - konzerviran (drveno iverje, strugotina, piljevina, uka, slama, mljeveno pluto) - drvolit ili heraklit - u ploama za toplinsku izolaciju ili u upljim blokovima za izgubljene oplate (Iso-Span i Durisol blokovi) naputeni sustavi izvedbe: - tektolit - betonski namaz izvedba in situ - durisol beton - gotovi nosivi elementi - beton sa granulama polistirena (EPS) - za betonske podloge male teine, izravnanja, termoizolacijske konstrukcijske betone s termiki modificiranim EPS (MEPS) granulama Isospan blok drvocemetni blok - izgubljena oplata s ulokom ploa toplinske izolacije EPS uz vanjsku stranu bloka EPS granulat i beton s EPS granulama kao agregatom, MEPS beton (MB 12-25 MPa) 2. jednozrnati beton -jednozrnati ljunak ili drugi agregat

jedna frakcija ljunka betonske blokete, ekspandirana glina liapor termoblokovi ili sl. - porozni beton gustoe 1200 - 2000 kg/m 3. porasti betoni (porobetoni ili elijasti betoni) pjenobetoni - dodavanjem sredstva za pjenjenje (industrijski sapuni) u masu betona od sitnog agregata, pjena nastaje mjeanjem smjese - male vrstoe, dobre toplinske izolacije - za namaze u nagibu na krovnim plohama koji nisu velike povrinske teine sloja, a dostatne su vrstoe, za prefabricirane elemente - Betocel - CLC (Neopor) konstruktivni laki beton (50% mase) obinog betona plinobetoni - dodavanje aluminijskog praha u masu silikatnog pijeska, cementa i vode razvijanje plinova i bubrenje mase u kalupima - rezanje na blokove ili ploe i zaparivanje u autoklavima (vodena para pod visokim tlakom) - predgotovljeni nosivi i nenosivi elementi blokovi za zidanje zidova, zidne i stropne ploe, toplinsko izolacijske oblone ploe (Multipor) - Ytong, Siporex, Multipor - marka blokova i ploa se smanjuje s poveanjem toplinske izolacije i gustoe (vea poroznost - bolja toplinska izolacija) blok 600 kg/m - M10 = 0,18 W/mK blok 300 kg/m - M5 = 0,10 W/mK multipor ploe 115 kg/m = 0,045 W/mK Posebne vrste betonskih materijala i specijalni betoni - vlaknocementne ploe za fasadne obloge (Eternit, Swiss pearl, Fibre-C) - vlakonocementne podlone podne i oblone interieurske i fasadne zidne ploe (Aquapanel, Fermacell vlaknocementne ploe) - translucentni betoni - fiberglas betoni (GFRC)itd POVRINSKE OBRADE BETONA - kod prefabriciranih betonskih elemenata laka i bolja obrada povrine nego kod monolitno izvedenih elemenata in situ - betonski prefabrikati - izvedba u glatkim metalnim kalupima, na vibrostolovima glatka povrina betona - monolitni beton pogreske u strukturi i povrini zbog pomaka u ravnini oplatog platna, deformacije oplate, segregacija agregata (gnijezda), curenje betona ili cementnog mlijeka na spojevima oplata, ...

vidljive betonske povrine (najee mogue obrade): obrade podova - terazzo (brueno); tokano (ozrneno); kulir (isprano); pjeskareno obrade zidova - tokano; pjeskareno; kulir; u glatkoj oplati; u oplati s matricom prekrivanje povrine betona: bukanje betona je oteano ako je povrina izvedena u glatkoj oplati gletanjem se primjenjuje ee, osim ako nema veih neravnina (tankoslojna gips buka) lienje bojama za beton na odgovarajuem prednamazu (primer), lienje lazurnim bojama za beton i zatitnim bezbojnim silikonskim premazima u eksterijeru, u interijeru uz prethodno navedeno mogue je i lakiranje ARMIRANI BETON Otkrie u Francuskoj polovinom 19. stoljea - Lambot, Monier Monier - patentira postupak ojaanja (armiranja) betona 1867. Razvoj ispitivanja i statikih prorauna za armirani beton - Njemaka, ing. Koenen Henebique - usavrio ab konstrukcije - podjela na grede i ploe Freyssinet - prednapregnuti beton beton - velika vrstoa na tlak, mala na savijanje i vlak (10 -12 puta manja) elik - velika vrstoa na vlak i tlak - armatura se mora postaviti u tono odreene poloaje, za preuzimanje vlanih sila, ali i sila smicanja i torzije armirani beton - beton s elinim ulocima - homogena konstruktivna i statika cjelina djelovanja elika i betona meusobni utjecaji betona i elika 1. beton se pri stvrdnjavanju skuplja ime izaziva pritisak na oploje amature (vrsta veza na mjestu dodira betona i elika) 2. zbog prianjanja betona za elik omogueno je meusobno preuzimanje napona (spregnuta konstrukcija) 3. gotovo isti koeficijent toplinskog izduenja (veliki!): beton t = 1,2 mm/m za 100 C elik t = 1,2 mm/m za 100 C 4. beton titi elik od korozije i od visokih temperatura za t = 60C, element duljine 10 m, godinja temperaturna dilatacija: l = 0,6x1,2X10 = 7,2 mm dnevna ljetna oscilacija dimenzija za t = 30C (kod tamnih povrina betona) je 3,6 mm/10 m betonske povrine izloene insolaciji je radi toga potrebno i poeljno dilatirati u manje odsjeke ili vizualno kontrolirati poziciju pukotina usjecima u beton (letve ugraene u oplatu)

ELIK U ARMIRANOM BETONU - okrugle ipke povezane u razne forme armature koriste se najee kod nas se navie koriste ovi tipovi armatura: - glatka armatura (GA) - rebrasta armatura (RA) - mreasta armatura od glatke (MAG) i rebraste (MAR) ice oznaka R - za jednosmjerne ploe oznaka Q - za dvosmjerne ploe PREDGOTOVLJENI ELEMENTI OD NORMALNOG BETONA U ZGRADAMA - razna tkz. betonska galanterija (rubnjaci, ahtovi, lijebovi, ogradni elementi..) - oplonici od betona - stube - montane uplje ploe, pune ploe, TT ploe - prefabricirani elementi od prednapregnutog betona (PNP) ... - montani stubini krakovi - elementi gredica i ispuna za polumontane stropove (PNP beton) - montani fasadni jednostruki ili sendvi paneli - blokovi za zidanje od normalnog betona - elementi za ventilacijske kanale od betona - elementi za zidanje dimnjaka ili elementi etane visine dimnjaka - prefabricirani stupovi, grede, krovni nosai - montani nadvoji, grede,... elementi za zidanje od betona (ve spomenuto u predavanju o elementima za zidanje) - betonske blokete - danas uglavnom istisnute od blok opeke, radi vee teine elemenata, loijih toplinskoizolacijskih karakteristika, obradivosti povrine, kvalitete i nosivosti - uglavnom jo samo za serklane potresne blokove u sastavu zidova od blok opeke - elementi za zidanje od porobetona Ytong (tema buduih predavanja) - montani stopovi od lakobetonskih punih ploa - polumontani stropovi od betona - lakobetonski uloci na PNP armiranobetonskim gredicama (bijeli strop) - betonski uloci na PNP gredicama - montani stropovi od betona - ostale montane masivne konstrukcije od betona