Vous êtes sur la page 1sur 14

KANDUNGAN

Pengenalan Membran Plasma Resapan Resapan Ringkas Resapan Berbantu Faktor yang mempengaruhi resapan Osmosis Faktor yang mempengaruhi Osmosis !ekanan Osmosis #esan $an %plikasi Osmosis $alam #ehi$upan &eharian Perbe'aan Resapan $an Osmosis Ru*ukan +ampiran

1 2 3 3-4 5 6 " " (-1) 11 12

STRUKTUR FUNGSI DAN METABOLISME SEL: RESAPAN DAN OSMOSIS Pengenalan Membran Plasma

&emua ben$a hi$up berasal $ari satu sel atau sel merupakan unit asas kehi$upan, &esuatu sel baru berasal $aripa$a sel yang ter$ahulu melalui pembahagian sel, &el ber-ungsi sebagai satu unit iaitu semua proses metabolisme berlaku $i $alamnya, &emua sel tumbuhan $an sel hai.an $ilingkungi oleh membrane plasma, /isamping membran plasma0 sel tumbuhan turut mempunyai $in$ing sel yang $ihasilkan $ari selulosa 1bera$a $i luar membran plasma2, Membran sel merupakan bahagian sel yang strukturnya $ibina $ari protein $an -os-olipi$, 3anya merupakan selaput nipis0 kenyal $an separa telap, Membran sel ber-ungsi mengasingkan kan$ungan sel $aripa$a persekitaran luar $an menga.al pergerakan bahan ke $alam $an keluar sel $engan membenarkan bahan $engan sai' molekul tertentu melaluinya, &el memerlukan oksigen0 air0 garam mineral0 gula0 asi$ amino $an 'at-'at lain untuk hi$up, Oksigen $iperlukan untuk respirasi sel, &emasa respirasi berlaku0 karbon $ioksi$a $ihasilkan, #arbon $ioksi$a $an bahan buangan lain perlu $isingkirkan oleh $ari sel, &emua bahan yang $iperlukan oleh sel perlu $iangkut $ari persekitarannya melalui membran plasma ke $alam sel, &atu membran $igambarkan sebagai satu mo'ek kerana membran mempunyai pelbagai molekul protein tersebar pa$a $.ilapisan -os-olipi$, Oleh sebab membran a$alah ben$alir0 kebanyakan protein $an molekul -os-olipi$ boleh mengalir atau bergerak se4ara lateral $alam membran, Fos-olipi$ merupakan satu molekul am-ipatik iaitu ianya mempunyai ke$ua-$ua ka.asan hi$ro-ilik $an ka.asan hi$ro-obik, Bahagian kepala polar $isebut sebagai hi$ro-ilik 1tertarik kepa$a air2 $an bahagian ekor $isebut hi$ro-obik 1menolak air2, Membran plasma bersi-at separa telap0 iaitu membenarkan air $an 'at terlarut tertentu saha*a melaluinya, Membran plasma merupakan sempa$an yang mengasingkan sel hi$up $aripa$a persekitarannya, &i-at-si-at -os-olipi$ $.ilapisan hanya membenarkan sesetengah bahan merentasi membran plasma, Molekul-molekul ke4il $an neutral air seperti air0 oksigen0 karbon $ioksi$a $an bahan lipi$ terlarut boleh merentasi membran plasma $engan mu$ah melalui $.ilapisan -os-olipi$,

Resapan Pengenalan Resapan $itakri-kan sebagai satu proses pergerakan molekul $ari ka.asan berkepekatan tinggi ke ka.asan berkepekatan lebih ren$ah, Resapan akan selalu berlaku apabila .u*u$ ke4erunan kepekatan yang serupa itu $an akan berterusan hingga akhirnya molekul-molekul itu tersebar rata keseluruh sistem, %pabila ini berlaku keseimbangan su$ah ter4apai, Resapan penting bagi pergerakan molekul-molekul $an ion-ion masuk $an keluar sel, 5ontohnya oksigen se4ara terus menerus $i $alam perna-asan0 kepekatan oksigen $i $alam sel akan lebih ren$ah $aripa$a kepekatan $alam $arah serta ben$alir-ben$alir tisu yang lain, Oleh sebab itu ke4erunan kepekatan menyebabkan molekul-molekul oksigen meresap ke $alam sel $ari luar, 6alau bagaimanapun0 kea$aan sebaliknya berlaku bagi molekul-molekul karbon $iaoksi$a, #epekatannya a$alah paling tinggi $i $alam sel $imana karbon $ioksi$a $ibentuk se4ara berterusan, 3ni mengakibatkan karbon $ioksi$a meresap keluar sel, %pa-apa yang menambah ke4erunan kepekatan akan menggalakkan resapan, 3ni a$alah salah satu -ungsi sistem pere$aran, /engan memba.a keluar bahan teresap se4ara 4epat0 pere$aran itu mengekalkan ke4erunan kepekatan yang 4uram yang mana menggalakkan resapan seterusnya berlaku,

&ekiranya resapan berlaku se4ara bebas0 sebarang selaput atau pemisah $alam sistem itu mestilah telap sepenuhnya kepa$a molekul-molekul atau ion-ion yang berkenaan, 5ontohnya selaput sel $alam hubungan $engan oksigen $an karbon $ioksi$a, &elaput sel benar-benar telap kepa$a ke$ua-$ua gas ini, 7enis-*enis resapan Resapan Ringkas atau Resapan Mu$ah Proses ini ialah pergerakan bahan atau molekul $ari ka.asan berkepekatan tinggi ke ka.asan berkepekatan ren$ah0 sama a$a melalui atau merentasi membran plasma atau tanpa membran, Perbe'aan kepekatan yang .u*u$ antara $ua ka.asan $isebut ke4erunan kepekatan, Pengangkutan pasi- yang paling mu$ah ialah resapan ringkas, Proses ini *uga ti$ak melibatkan penggunaan tenaga $ari sel kerana sumber tenaga $atangnya $aripa$a tenaga kinetik hasil pergerakan ra.ak molekul, Resapan ringkas boleh berlaku $i $alam u$ara atau $i $alam larutan, Molekul ke4il seperti air0 gas terlarut 1oksigen $an karbon $ioksi$a2 $an bahan terlarut lemak 1asi$ lemak0 gliserol0 8itamin %0 /0 9 $an #2 bebas meresap merentasi membran plasma mengikut ke4erunan kepekatan melalui $.ilapisan -os-olipi$ $i $alam membran, ke4erunan kepekatan0 lebih 4epat ka$ar resapan, Molekul terus meresap merentasi membran sehingga suatu keseimbangan ter4apai, Pa$a keseimbangan0 molekul-molekul terus bergerak berulang-alik0 tetapi tia$a perubahan bersih $alam kepekatan $i ke$ua-$ua belah membran $an molekul-molekul $isebarkan $engan rata, Resapan ringkas *uga berlaku semasa pertukaran gas $i antara sel ba$an $engan kapilari $arah $an $i antara al8eolus $engan kapilari $arah, Resapan Berbantu Resapan berbantu ialah pergerakan bahan merentas membran $engan bantuan protein pemba.a mengikut ke4erunan kepekatan, Resapan berbantu ti$ak memerlukan bekalan tenaga metabolisme $aripa$a sel, Protein-protein $alam membran plasma ter$iri $aripa$a protein liang $an glikoprotein, Protien liang merupakan molekul protein yang bertin$ak sebagai pemba.a $engan membentuk laluan atau liang, :likoprotein merupakan protein membran yang mempunyai karbohi$rat yang terikat pa$anya,
4

+ebih besar

#ebanyakan molekul atau ion ber4as yang ke4il 1ion mineral2 ti$ak larut $alam lipi$ $an bersai' besar seperti asi$ nukleik0 asi$ amino $an glukosa ti$ak $apat bergerak bebas merentas $.ilapisan -os-olipi$ membran plasma, Bahan ini boleh bergerak merentas membran plasma melalui protein liang mengikut ke4erunan kepekatan, Protein liang mempunyai bentuk $an kutub yang khusus bagi membenarkan ion tertentu melaluinya, Molekul larut air yang besar $an ti$ak ber4as seperti glukosa $an asi$ amino merentasi membran $engan bantuan protein pemba.a, Protein pemba.a mempunyai tapak perlekatan khusus atau mempunyai bentuk yang sepa$an $engan bentuk molekul tertentu untuk bergabung $engan molekul yang khusus0 untuk mengangkut molekul khusus tersebut merentasi membran plasma, Manakala liang protein merupakan suatu liang $aripa$a protein untuk membekalkan laluan bagi 'at terlarut melaluinya, 5ontoh resapan berbantu a$alah pengangkutan glukosa0 asi$ amino $an ion mineral $ari ileum ke 8ilus $i $alam ileum, Proses ini a$alah khusus kerana setiap satu hanya boleh bergabung $engan molekul tertentu saha*a,

Rajah : M!"el resapan berban#$ melal$% pr!#e%n pemba&a

1a2 Molekul bahan larut bergerak ke tapak perlekatan protein pemba.a, 1b2 Perlekatan molekul bahan larut kepa$a protein pemba.a, 142 Protein pemba.a menukar bentuknya0 molekul bahan larut bergerak ke $alam sel, 1$2 Protein pemba.a kembali kepa$a bentuk asalnya,

1e2 ;anya membenarkan molekul besar berkutub yang ti$ak mempunyai 4as $an bahan ti$ak larut $alam lemak seperti glukosa $an asi$ amino merentasi membran,

Rajah ': Resapan berban#$ melal$% l%ang an#ara m!le($l pr!#e%n)

1a2 3on $ari luar sel 1 kepekatan ion tinggi2 bergerak masuk ke $alam molekul protein melalui satu liang menu*u ke $alam sel 1kepekatan ion ren$ah2, 1b2 ;anya melibatkan molekul ke4il ber4as $an ion-ion mineral,

Faktor yang mempengaruhi resapan,

&ai' ba$an Bentuk $an sai' molekul &uhu bahan tersebut 5erun kepekatan #a$ar kelarutan $engan lipi$

#etebalan membran 5as elektrik #a$ar protein yang boleh merentasi membran Berat molekul melintasi membran 7umlah atau bilangan reseptor pemba.a< protein pemba.a #epantasan protein pemba.a menggerakkan bahan larut

Osm!s%s Pengenalan /aripa$a 6ikipe$ia0 ensiklope$iabebas,

&imulasi komputer $ari proses osmosis Osmosis meru*uk kepa$a pergerakan bersih molekul pelarut 1air2 menyeberangi satu membran separuh atau separa telap $ari ka.asan berkepekatan tinggi kepa$a ka.asan berkepekatan ren$ah, Proses ini a$alah satu proses pasi- $an berlaku apabila $ua larutan $engan kepekatan yang berlainan $iasingkan oleh satu membran separa telap0 iaitu membran
7

khusus yang hanya boleh $ilalui oleh molekul pelarut saha*a $an bukan molekul bahan yang ti$ak larut, Osmosis penting kepa$a sel kerana sel memerlukan air yang men4ukupi untuk ber-ungsi $engan baik,

Proses ini berlaku pa$a membran sel semula *a$i atau membran buatan tanpa menggunakan sebarang tenaga, /alam satu sistem tertutup0 proses ini ter*a$i akibat pergerakan ra.ak molekul $an berterusan sehingga kepekatan molekul men*a$i seimbang $alam seluruh sistem itu, 5ontoh proses osmosis ialah penyerapan air oleh rambut akar tumbuh-tumbuhan, +a'imnya0 tanah mempunyai kepekatan air yang tinggi berban$ing $engan sitoplasma $alam rambut akar, Oleh itu0 molekul air bergerak merentasi membran plasma yang separa telap ke $alam rambut akar tumbuh-tumbuhan, Faktor yang mempengaruhi Osmosis,

&ai' molekul yang meresap= Molekul yang lebih ke4il $aripa$a garis pusat liang membran akan meresap $engan lebih mu$ah,

#eterlarutan lipi$= Molekul yang mempunyai keterlarutan yang tinggi meresap lebih 4epat $aripa$a molekul yang kelarutan yang ren$ah seperti lipi$, 7ika ka$ar resapan bagi $ua bahan yang sama sai' molekul $iban$ingkan0 bahan yang lebih larut $alam lipi$ akan meresap lebih 4epat $aripa$a bahan yang mempunyai kelarutan yang ren$ah,
8

+uas permukaan membran= #a$ar resapan men*a$i lebih 4epat *ika luas permukaan membran yang $ise$iakan untuk resapan a$alah lebih besar,

#etebalan membran= #a$ar resapan sesuatu molekul berka$ar songsang $engan *arak yang harus $ilaluinya, Berban$ing $engan satu membran yang tebal0 ka$ar resapan melalui satu membran yang nipis a$alah lebih 4epat,

&uhu= Pergerakan ra.ak molekul $ipengaruhi oleh suhu, #a$ar resapan akan men*a$i lebih 4epat pa$a suhu yang tinggi $iban$ingkan $engan suhu yang ren$ah,

5as elektrik pa$a molekul= Pa$a umumnya0 resapan molekul ber4as 1ion2 a$alah lebih perlahan berban$ing $engan molekul yang ti$ak ber4as .alaupun sai' molekul yang serupa, 7ika semua -aktor $i atas a$alah malar0 maka ini boleh $itun*ukkan baha.a ka$ar resapan berka$ar terus $engan 4erun kepekatan,

!ekanan Osmosis

6u*u$ $ari bahan larut terlarut $alam sebatian

Osmosis boleh $ibuktikan apabila .u*u$ tekanan yang menghalang proses osmosis,

!ekanan yang .u*u$ se4ara berla.anan tersebut $ikenali sebagai tekanan osmotik,

!ekanan osmotik ini $ika.al oleh ka$ar kepekatan bahan sebatian yang $iakibatkan oleh bahan-bahan terlarut tersebut,

Kesan "an Apl%(as% Osm!s%s "alam Keh%"$pan Sehar%an

T$mb$han la*$
9

Penggunaan ba*a kimia se4ara berlebihan boleh menyebabkan tumbuhan men*a$i layu, Ba*a akan melarut $i $alam air $alam tanah $an menyebabkan air tanah men*a$i hipertonik terha$ap sap sel akar tumbuhan, %ir meresap $aripa$a sap sel ke $alam tanah se4ara osmosis, &el tumbuhan kehilangan air ke persekitaran0 menyebabkan sel men*a$i -lasi$ $anmengalami plasmolisis, ;al ini menyebabkan tumbuhan layu kerana tia$a sokongan kepa$a tumbuhan,

Penga&e#an ma(anan Penga.etan makanan a$alah ber$asarkan konsep osmosis $an plasmolisis, %pabila sel makanan kehilangan air se4ara osmosis0 kekurangan air $i $alam sel makanan menghalang pertumbuhan bakteria $an kulat0 seterusnya menghalang makanan men*a$i rosak, Makanan akan tahan lebih lama, Makanan boleh $ia.et $engan menggunakan garam0 gula $an 4uka, Penambahan penga.et men*a$ikan larutan sekeliling makanan hipertonik terha$ap sel makanan, Maka0 air akan hilang $aripa$a sel makanan $an ini ti$ak sesuai bagipertumbuhan mikroorganisma, Makanan seperti buah-buahan0 sayur-sayuran $an ikan boleh $ia.et $engan menggunakan garam0 gula $an 4uka supaya tahan lama,

Perbe+aan Resapan "an Osm!s%s) >ntuk memahami perbe'aan antara resapan $an osmosis0 konsep ke$ua-$uanya perlu $i-ahami $engan *elas, 7ika $ilihat $ari $e-inisi0 Osmosis perlu melalui membran, 7a$i *ika ter*a$i perpin$ahan atau pergerakan pelarut tanpa melalui membran sel0 proses tersebut bukan osmosis tetapi merupakan proses resapan,

10

:ambara*ah % = Proses Osmosis /ari gambara*ah % $i atas0 a$alah 2 sel yang masing-masing memiliki membran plasma $an pa$a gambar tersebut ter*a$i perbe'aan kepekatan, #epekatan garam sebelah kanan lebih tinggi akibatnya nilai pelarutnya lebih ke4il $iban$ingkan $engan sel yang sebelah kiri, Ber$asarkan $e-inisi osmosis a$alah perpin$ahan pelarut bukan perpin$ahan 'at terlarut0 maka akan ter*a$i perpin$ahan pelarut $ari sel sebelah kiri ke sebelah kanan,

:ambara*ah B = Proses Resapan Pa$a gambara*ah B0 ti$ak a$anya membran maka proses tersebut merupakan proses resapan $an bukannya osmosis $imana yang pin$ah a$alah molekul bukan pelarutnya 1*ika sebuah larutan20 perpin$ahannya *uga $ari kepekatan tinggi ke kepekatan ren$ah, $engan kata lain untuk membe'akan osmosis $an resapan $apat $ilihat $ari 2 aspek 0 iaitu=

11

1, a$a ti$aknya membran? *ika ti$ak a$a bererti resapan, 2, ob*ek apakah yang pin$ah, *ika partikel atau molekul yang pin$ah a$alah resapan,

,en%s Pergera(an Ke-er$nan (epe(a#an Tenaga Nama Pr!ses .ara pengang($#an

Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma Pengangkutan PasiMengikut ke4erunan kepekatan !i$ak menggunakan tenaga Resapan Osm!s%s Resapan r%ng(as Resapan berban#$ Bahan bergerak Bahan bergerak Bahan bergerak se4ara bebas melalui $.ilapisan se4ara resapan, merentasi membran plasma melalui protein pemba.a $an protein liang, :lukosa0 asi$ amino0 ion mineral se4ara bebas melalui $.ilapisan se4ara resapan, Molekul air

Bahan *ang "%ang($#

Molekul oksigen $an karbon $ioksi$a0 molekul larut lemak

12

RU,UKAN @eil %, 5ambell0 7ane B, Ree4e0 +isa %, >rry 12))"2 Biology (Eighth Ed.). &an Fran4is4o = Pearson 3nternational 9$ition, M,B,A, Roberts 11("42, Malaya, :il Brum0 +arry M4#ane an$ :erry #arp 11((42, Biology Exploring Life (second Ed.). @e. Bork = 7ohn 6iley C &ons0 3n4, #ee Bee &uan0 ;am$an Moh$ @or0 Duek Boke ;ua 12)122, Biologi : Fokus Sukses Tingkatan 4, &elangor = Penerbitan Pelangi &$n, Bh$, Betsy !eh +ay ;ong 12)112, Essential Biology For 4 . &elangor = Pearson Malaysia &$n, Bh$, Biologi satu pendekatan dari segi fungsi. Penerbit >ni8ersiti

13

+%MP3R%@

14