Vous êtes sur la page 1sur 8

AANHIN NINO YAN? Vilas Manwat Salin ni Luwalhati Bautista Si Nai phan ay isa sa mga sikat sa kapit-bahayan.

Hin i ahil isa siyang mananayaw na ang paa!y singgaan ng sab"y ng bituin# hin i $in ahil ginawa niyang buk" -tangi ang sa$ili sa la$angan ng pulitika " panitikan. Ma$ahil% ang kanyang talin" sa pagsasangkap sa isang masa$ap na lut" ng sinangag ang kanyang naging tuntungan sa kawalang-hanggan% p&$" kahit hin i naging katangi-tangi ang nalalaman niya sa paglulut"% magiging tanyag pa $in siya% ahil han a niyang pahintulutan ang kanyang mga pa$"kayan" sa walang limitasy"ng pangungutang. Mahilig siyang mamigay ng matamis sa mga bata nang hin i naghahanap ng p&$a. Mangya$i pang ahilan it" lagi pa$a mag$&klam" ang kanyang asawa% p&$" sasabihin niya' (Ang alawampung satang na halaga ng matamis ay hin i ipinahihi$ap ng pamilya.) *ag ang +han ,hun% isang mataas na "pisyal na nanini$ahan sa may iskinita% ay gust" ng isang masa$ap na kap&% sasabihin nit" sa anak' (Mag ala ka $it" ng kap& mula sa tin ahan ni Nai *han. Ma$ami siyang maglagay ng gatas# iisipin m"ng nag-aalaga siya ng baka pa$a ""n-) Sa iskinita ing iy"n nanini$ahan ang isang las&ngg" na hilig nang lumitaw sa kaninan at tumula ng mga b&$s" mula sa kw&nt" nina ,hun .hang at ,hun *ha&n# makikinig si Nai *han nang taimtim ang at&nsy"n. Matap"s magpalabas% hihingi ang las&ngg" ng isang lib$&ng bas" ng tsaang may y&l"% na malug" namang ipagkakal""b ni Nai *han% na may kasama pang "ughnut pa$a kumpl&t". *ag maulan% sasabihin ni Nai *han sa mga &stu yant&ng alagita' (Mga binibini% nahihi$apan na kay" sa pagtatampisaw sa putik. Mula ngay"n% pw& & ny"ng bitbitin ang iny"ng mga sapat"s hanggang sa aking tin ahan at ""n n!y" isu"t.) Lagi niyang binibigyan ang mga it" ng malinis na tubig pa$a panghugas ng paa. *&$" &ksakat"ng gabi-gabi% isasa$a niya ang kanyang tin ahan. Sasabihin sa kanya ng mga kaibigan niya% (/apat kang magbukas at magsilbi sa gabi# yan magan a ang n&g"sy"% mas ma ali kang yayaman.) Masayang tatawa si Nai *han at sasabihin% (Mas masa$ap matul"g kaysa magpayaman nang mabilis.) Ang sag"t na it"!y may pinupukaw sa pus" ng mga nakaka$inig na mas mayaman kaysa kay Nai *han% p&$" hin i pa $in kunt&nt" sa yaman nila% bagkus ay nagkukumagkag pang magpun a$ ng mas malaki pang kayamanan. Ang mga ta"ng nanini$ahan sa iskinita% pauwi sa kani-kanilang bahay sa kalaliman ng gabi pagka$aan ng maghap"ng ginug"l sa paghahab"l ng p&$a% ay makatatanaw kay Nai *han na nakahilig sa kanyang maliit na silyang &-tikl"p% kunt&nt"ng nakikipag-usap sa asawa. At maiisip nila sa kanilang sa$ili% (Ang saya-saya nilang tingnan% malay" sa paghahanga sa kayamanan. Mas mabuti pa sila sa amin.) Isang gabi ay nagpunta sa sin&han ang kanyang asawa% at nag-iisia si Nai *han. *apa ilim na at naghahan a na siyang magsa$a ng tin ahan nang mabilis na pumas"k ang isang kabataang lalaki.

(An"ng maipaglilingk" k" sa iny" si$?) +an"ng ni Nai *han. Sa halip na sumag"t% naglabas ng ba$il ang &st$angh&$" at itinapat iy"n sa pus" niya. Hin i it" maunawaan ni Nai *han% p&$" na aman niya na hin i magan a ang mga pangyaya$i. (Iab"t m" ang salapi m"%) ma$ahas na sabi ng kabataang lalaki. (Lahat- ,ung anuman m&$"n ka. Mukhang patayan ang us" sa mga panah"ng it"# nagbaba$ilan ang mga ta" sa iba!t ibang ak" a$aw-a$aw. *ag pinatay kita% wala nang isp&syal ""n% at pag napatay m" ak"% hin i na $in masya "ng nakapagtataka% kaya bilisan m" na. pag hin i k" nakuha ang salapi% patitikimin kita ng mga bala.) Hin i nanginig si Nai *han. ,almant& siyang nakatay" at sinabi niya sa tinig na pa$ang nakikipag-usap lang# (Ibibigay k" sa!y" ang p&$a% p&$" hin i ahil sa ba$il m"% ibibigay k" sa!y" ahil mukhang kailangang-kailangan m" iy"n. Baka nakasalalay it"!y buhay at kamatayan. 0t". . . lahat ng p&$ang m&$"n ak" ay nan it". ,unin m" na at umuwi ka na aga . Sin"ng nakakaalam? Sigu$"!y may sakit ang iy"ng ina# baka nga ma$aming ta"ng naghihintay ""n% iniisip kung mag-uuwi ka ng p&$a " hin i. Ma$aming buhay ang maaa$ing mnaka &p&n & sa pag-uwi m" na may alang p&$a. Hin i k" sasabihin sa mga pulis. Mga siyam na $aan ang 1ash it"# higit pa. . .kunin m" na.) Inilagay niya ang salapi sa m&sa p&$" ang binatang h"l ap&$ ay tila hin i nagkalakas-l""b na hipuin iy"n. (Bakit hin i m" kunin?) tan"ng ni Nai *han. (+ingnan m"% bakit kita l"l"k"hin? Alam k"ng hi$ap na hi$ap ka. Hi$ap tay"ng lahat sa mga a$aw na it". Hin i ak" naniniwalang masama kang ta". Sin" ang gust"ng maging magnanakaw kung maiiwasan niya? Maaa$i ing nagkaatak& ang iy"ng ama at kailangan m" siyang alagaan. /alhin m" sa kanya ang p&$ang it"% p&$" huwag m"ng ubusin lahat sa gam"t. Maniwalak ka sa akin% magagam"t ng "kt"$ ang katawan% p&$" kailangan ng ta" ang lunas pati sa kanyang isip at kaluluwa. Bumili ka ng ilang mababang"ng bulaklak% isang kuwintas ng bulaklak pa$a sa iy"ng ina na mailalagay niya sa ha$ap ng sag$a "ng imah&n sa bahay. Iy"n ang ginagawa k" gabi-gabi. Hin i m" kailangang malaman kung an" ang kabanalan " kung saan it" nananahan. Sapat na ang maka ama ka ng kapayapaan sa iy"ng sa$ili. Iy"n ang langit. Ay-2at itabi m" ang iy"ng ba$il2giginhawa aga ang paki$am am m". Ang isang lalaking may alang ba$il ay hin i nakakakilala nbg kapayapaan% ang pus" niya!y naghihi$ap sa tak"t at pag-aalinlangan% at sa am"y ng panganib. Hin i tay" liligaya habang ang ating mga kamay ay nagsisikip sa mga san ata.) Inilagay ng kabataang lalaki ang ba$il sa kanyang bulsa% tula ng isang masunu$ing bata. Itinaas niya ang mga kamay sa pagpupugay sa wai kay Nai *han% na kilala sa kanyang sinangag at kap& at pagbubukas-pala . (/apat na ba$ilin k" ang aking sa$ili imbis na ba$ilin ka%) sabi ng kabataang lalaki. (Huwag kang magsalita na pa$ang baliw%) sabi ng tagapamahala ng tin ahan% habang inaab"t ang p&$a sa binata. (It" na lahat iy"n. /alhin m" at iy" nang lahat. Hin i it" pagbibigay na ginawa sa galit. Alam k" na pun" ang mga bilangguan% p&$" hin i ng mga k$iminal. Isa kang lalaking tula k"% tula ng ibang lalaki# kahit sin"ng lalaki% kahit isang minist$"% ay ganyan in ang gagawin k" kung &sp&$a ".) Naup" ang kabataang h"l ap&$. (Hin i pa kita nakita kailanman% at hin i pa ak" nakakita kailanman ng gaya m" kung magsalita. Hin i k" kukunin ang p&$a m"% p&$" itinabi k" na ang aking ba$il. Ngay"!y uuwi na ak" sa aking ina na gaya ng sabi m"%) umub" siya ng ilang ulit

bag" nagpatul"y. (Masama ak"ng anak. Lahat ng p&$ang ibinigay sa akin ng aking ina!y inub"s k" sa ka$&$a ng kabay"# y"ng kakaunting nati$a!y inub"s k" sa pag-iin"m.) (Lahat ng ta"!y nagkakamali. An" ba ang buhay kun i magkahal"ng &ksp&$im&nt"% pagkakamali!t mga kabiguan?) sabi ni Nai *han. (Hin i% malakas ang katawan k"% alam m"%) pagpapatul"y ngkabataang lalaki. (Na$inig m" ba ang ub" k"? Natatak"t ak" na may$""n na ak"ng +.B. iy"n ang apat sa akin% sa palagay k"% ahil m&$"n ak"ng mga ginawang masasama2 apat talagang mamatay na ak" aga -aga . Hin i ak" apat mabuhay% pasanin lang ak" sa mun ". Salamat% at paalam.) (Hin i m" kailangang umalis aga . /it" ka muna san ali at mag-usap tay". 3ust" kitang makilala. Saan ka nakati$a? An" ang mga hilig m"? Ibig k"ng sabihin% an" ang mga pinaniniwalaan m"?) 4alang pag-asang umiling ang kabataang lalaki. (Hin i k" alam kung saan ak" papunta ngay"n. Saan ak" maaa$ing pumunta? An" ang mga pinaniniwalaan k"? Hin i k" alam. Mukhang walag anupaman sa mun "ng it" na ka$apat- apat na paniwalaan. Naging isang mis&$abl&ng nilikha na ak" mula nang a$aw na ak"!y ipinanganak# hin i nakapagtataka na hin i k" gust" ang aking mga kapwa-ta". Minsan% ang tingin k"!y pananagutan ng lahat ang mga kasamaan k". Ay"k"ng makisalamuha sa mga ta". Hin i ak" nagtitiwala sa kahit kanin". ,inasusuklaman k" ang pa$aan ng pakikipag-usap ng ta" sa isa!t isa% kung paan" nila gugulin ang kanilang buhay% kung paan" nila mahalin at pu$ihin ang isa!t isa% kung paan" sila tumawa at ngumiti.) +umang" nang may pagkaunawa si Nai *han. (Lahat ng ta"!y gan"n ang paki$am am kung minsan.) (,aya m" ba ak"ng paniwalaan?). (Hin i ak" int&$&sa " sa kahit an". Sawang-sawa na ak" sa lahat. Ang bu"ng mun " ay pa$ang hungkag. 4alang kahulugan% walang anupaman na mapangangapitan " maigagalang ng ta". ,ung talagang gust" k"ng magt$abah"% sa palagay k" ay maaa$i ak"ng humanap ng gawain. *&$" nasusuklam ak"ng makita ang sangkatauhan% ay"k"ng tumanggap ng kahit na an"ng pab"$ mula sa kanila. Mananatili ak" nang isang lingg" sa isang t$abah"% alawang lingg"% sa isa pa2hin i ak" nagtatagal kahit saan.) (Nagbabasa ka ba ng lib$"?) (/ati. *&$" umayaw na ak". Ni hin i na ak" nagbabasa ng ya$y" ngay"n. Bakit pa? alam na alam k" kung an"ng laman nila. 4ala kun i ba$ilan% nakawan% patayan- Binabag" nila ang mga luga$ at mga pangalan% p&$" ganun at gan"n in ang mga ist"$ya.) Hinimas ng kabataang lalaki ang kanyang baba at masusing naningkit ang mga mata kay Nai *han. (Suw&$t& m" na hin i ka nagpakita ng anumang tak"t " galit nang pagbantaan kita ng ba$il% tiyak na papatayin kita. Ang aig ig na it"!y punung-pun" ng mga lalaki na gust"ng magpakita ng galit% mga lalaking ma$u$umi ang isip% na laging bumubulalas na nabubul"k na $aw ang sibilisasy"n at m"$ali a . Hin i ak" naniniwala na ahil lang aan- aan " lib"-lib" ang napasama% ganun na $in ang apat gawin ng lahat ng ta". Alam k" na ngay"n na hin i ak" napa$it" ahil sa p&$a kun i pa$a patunayan sa sa$ili k" na tama ang aking paniniwala. Naiisip k" palagi kahit pa nawawalan na ng pag-asa ang mun " at lumulub"g na sa kalaliman% pina$umi at inungisan ng kasalanan ng ta"% may natiti$a pa $in kahit isang ta" na hin i ta" ahil lang ganun ang itsu$a niya% kun i isang tunay na ta"ng nilalang. Alam niya kung paaan"ng

magmahal ng iba% kung paan" mapagwawagian ang paggalang ng ibang ta". *&$" hin i k" ganap na pinanaligan iy"n ahil wala pa ak"ng nakitang ganun. Sa l""b ng ma$aming ta"n ay iniisip k"' (Sana!y makakita ak" ng isang ta" na hin i pa naging bukt"t kasabay ng kabuktutan ng mun "% pa$a mapaniwalaan k" na may natiti$a pang kabutihan% pa$a magka$""n ak" ng lakas pa$a patul"y na mabuhay. Ngay"!y nakatagp" ak" ng isang ta"ng ganun. Ibinigay m" sa akin ang lahat ng hinahanga k". 4ala ka nang apat ibigay. 5uwi na ak" ngay"n. Mangya$i pa% sa isip k"% hin i k" na kamumuhian uli ang aig ig. Natuklasan k" sa wakas ang u$i ng buhay na gust" k"ng tuntunin.) Mukhang naging mas masigla na ang &st$angh&$". +umin ig na siya pa$a umalis at pagka$aan% naalala niya% inilabas niya ang ba$il. Iniab"t niya iy"n sa may-a$i ng tin ahan. (Sana!y kunin m" it". Hin i k" na it" kailangan. Iyan ang tatak ng mababangis. Sinumang lalaki na mag a ala ng ba$il ay walang awa " paggalang sa iba% wala siyang iginagalang kun i ang ba$il. Ang mga ban i "!y maaa$ing mabuhay sa kanilang ba$il% p&$" ang buhay nila!y laging gagambalain ng kat"t"hanan na ang mga kaaway nila!y maaa$ing sumalakay sa kanila nang wala silang kahan aan. 4ala silang panah"n pa$a pan""$in ang paglub"g ng a$aw " pa$a umawit. *ag ang ta"!y walang panah"n pa$a umawit% mabuti pang maging kuliglig na lang " ib"ng mynah.) Ngumiti nang masaya ang h"l ap&$% at kumakaway ng pamamaalam% i inugt"ng nit"' (Babalik ak" pa$a makita ka uli% p&$" huwag m" nang ipakita uli sa akin ang aking ba$il. Yan ang kaaway ng isang malinis na buhay. *aalam.) Nawala sa ilim ang &st$angh&$". Yumuk" si Nai *han% ang may-a$i ng tin ahan% pa$a bisitahin ang pinakabag" niyang pag-aa$i. Iniisip niya na bukas ay ipagbibili niya iy"n. ,ailangangkailangan niya ng bag"ng pansala ng kap&.

AN3 AMA Salin ni Mau$" 6. A7&na

Magkahal" lagi ang tak"t at pananabik kapag hinihintay ng mga bata ang kanilang ama. Ang tak"t ay sa alaala ng isang lasing na sunt"k sa bibig na nagpapatul" ng ug" at nagpapamaga ng ilang a$aw sa labi. Ang pananabik ay sa pagkain na paminsan-minsa!y inuuwi ng ama 8 malaking sup"t ng mainit na pansit na iginisa sa itl"g at gulay. Ang t"t""% pa$a sa sa$ili lang niya ang iniuuwing pagkain ng ama% lamang ay napaka$ami nit" upang maub"s niya nang mag-isa# pagkatap"s ay na$""ng magkagul" sa ti$a ang mga bata na kangina pa aalialigi sa m&sa. ,un i sa pakikialam ng ina na mabigyan ng kaniya-kaniyang pa$t& ang lahat 8 kahit it"!y sansub" lang ng masa$ap na pagkain % sa mga pinakamatan a at malakas na bata lamang mapupunta ang lahat% at ni katiting ay walang maiiwan sa maliliit.

Anim lahat ang mga bata. Ang alawang pinakamatan a ay isang lalaki% "s& any"s% at isang baba&% "ns&# matatapang ang mga it" kahit na payat% at nagagawang sila lang lagi ang maghati sa lahat ng bagay kung wala ang ina% upang tiyaking may pa$t& $in ang maliliit. May alawang lalaki% kambal% na nuw&b& any"s% isang maliit na baba&% "ts" any"s at isang "s any"s na paslit pa% katula ng iba% ay maingay na naghahanga ng ma$apat niyang pa$t& sa mga pinag-aagawan.

Natatan aan ng mga bata ang isa " alawang "kasy"n na sin"$p$&sa sila ng ama ng kaluwagang-pala nit" 8 sa yang nag-uwi it" pa$a sa kanila ng alawang sup"t na pun" ng pansit guisa "% at masaya nilang pinagsaluhan ang pagkain na hi$ap nilang ubusin. ,ahit na ang ina nila!y masayang nakiup" sa kanila!t kumain ng kaunti.

*&$" hin i na naulit ang masayang "kasy"ng it"% at ngay"!y hin i nag-uuwi ng pagkain ang ama# ang katunaya!y ipinapalagay ng mga batang mapala sila kung hin i it" umuuwing lasing at nanggugulpi ng kanilang ina. Sa kabila niy"!y umaasa pa $in sila% at kung gising pa sila pag-uwi sa gabi ng ama% naninipat ang mga matang titingnan nila kung may b$"wn na sup"t na nakabitin sa tali sa mga ali$i nit". ,ung umuuwi it"ng pasigaw-sigaw at pa abug- ab"g% tiyak na walang pagkain% at ang mga bata!y magsisiksikan% tak"t na anumang ingay na gawa nila ay makainis sa ama at umakit sa malaking kamay nit" upang pasunt"k na umap" sa kanilang mukha. Ma alas na masap"k ang mukha ng kanilang ina# ma alas iy"ng ma$inig ng mga bata na humihikbi sa mga gabing tula nit"% at kinabukasan ang mga pisngi at mata niy"n ay mamamaga% kaya!t mahihiya it"ng lumabas upang maglaba sa malalaking bahay na katabi nila. Sa ibang mga gabi% hin i paghikbi ang ma$i$inig ng mga bata mula sa kanilang ina% kun i isang

u$i ng nagmamakaawa at nin&n&$biy"s na pagtawa at malakas na bulalas na pag-ung"l mula sa kanilang ama at sila!y magtatan"ng kung an" ang ginagawa nit".

,apag umuuwi ang ama ng mas gabi kaysa ati at mas lasing kaysa ati% may pagkakata"ng ilalay" ng mga bata si Mui Mui. Ang ahila!y si Mui Mui% "ts" any"s at sakitin at palahalinghing na pa$ang kuting% ay ma alas kainisan ng ama. 5hugin% pangiwi-ngiwi% it" ay mahilig magtuklap ng langib sa galis na nagkalat sa kanyang mga binti% na nag-iiwan ng mapula-pulang mga past&% gay"ng pauli-ulit siyang pinagbabawalan ng ina. *&$" ang nakakainis talaga ay ang kanyang halinghing. Mahaba at matinis% iy"n ay tunatagal ng ilang "$as% habang siya ay nakaup" sa bangk" sa isang sul"k ng bahay% namamalukt"t ng pahiga sa banig kasama ang ibang mga bata% na i-makatul"g. 4alang pas&nsiya sa kanya ang pinakamatan ang lalaki at baba&% na malakas siyang i$&$&klam" sa ina na pagagalitan naman siya sa pag" na b"s&s# p&$" sa gabing na$""n ang ama% napapaligi$an ng b"t& ng b&&$ na nakaup" sa m&sa% iniingatan nilang mabuti na hin i humalinghing si Mui Mui. Alam nila na ang halinghing niy"n ay pa$ang ku ku$an na nagpapangil" sa n&$biy"s ng ama at it"!y nakakabulahaw na sisigaw% at kung hin i pa iy"n humint"% it"!y tatay"% lalapit sa bata at hahampasin iy"n ng bu"ng lakas. *agkatap"s ay haha$apin nit" at papaluin in ang ibang bata na sa tingin nit"% sa kabuuan% ay ang sanhi ng kanyang kabuwisitan.

N""ng gabing umuwi ang ama na masamang-masama ang timpla ahil nasisant& sa kanyang t$abah" sa laga$ian% si Mui Mui ay nasa gitna ng isang mahaabang halinghing at i mapatahan ng alawang pinakamatan ang bata gayung binalaan nilang papaluin it". 4alang anu-an"% ang kama" ng ama ay bumagsak sa nakangus"ng mukha ng bata na tumalsik sa kabila ng kuwa$t"% kung saan it" nanatiling walang kagalaw-galaw. Mabilis na naglabasan ng bahay ang ibang mga bata sa inaasahang gul". Nahimasmasan ng ina ang bata sa pamamagitan ng malamig na tubig.

*&$" pagka$aan ng alawang a$aw% si Mui Mui ay namatay% at ang ina lamang ang umiyak habang ang bangkay ay inihahan ang ilibing sa s&m&nt&$y" ng nay"n may isang kil"m&t$" ang lay" ""n sa tabi ng gul" . Ilan sa taga-nay"n na nakakatan a sa sakiting bata ay umating upang maki$amay. Sa ama na bu"ng a$aw na nakaup"ng nagmumukm"k ay "bl& ang kanilang pakiki$amay ahil alam nilang nawalan it" ng t$abah". Nang"l&kta ng abul"y ang isang baba& at pilit niya it"ng inilagay sa mga pala ng ama na i-kawasa% pun" ng awa sa sa$ili% ay nagsimulang humagulg"l. Ang balita tungk"l sa malungk"t niyang kinahinatnan ay ma aling naka$ating sa kanyang am"% isang matigas ang l""b p&$" mabait na ta"% na n""n i!y nag &sisy"ng kunin siya uli% pa$a sa kapakanan ng kanyang asawa at mga anak. /ala ng kagan ahang-l""b% it" ay nagbigay ng sa$iling pakiki$amay% kalakip ang munting abul"y 9na minabuti nit"ng iab"t sa asawa ng lalaki imb&s sa lalaki mism":. Nang makita niya ang ati niyang am" at ma$inig ang magagan a nit"ng sinabi bilang pakiki$amay sa pagkamatay ng kanyang anak% ang lalaki ay napaiyak at kinailangang muling libangin.

Ngay"!y naging napakalawak ang kanyang awa sa sa$ili bilang isang malupit na inulilang ama na ipinaglalamay ang wala-sa-panah"ng pagkamatay ng kanyang ug" at laman.

Mula sa kanyang awa sa sa$ili ay bumulwak ang wagas na pagmamahal sa patay na bata% kaya!t ma alamhati siyang nagtatawag% (,aawa-awa k"ng Mui Mui- ,aawa-awa k"ng anak-) Nakita niya it" sa libingan sa tabi ng gul" 8 payat% maputla% at napakaliit 8 at ang mga al"n ng lungk"t at awa na nagpayanig sa matipun" niyang mga balikat at b$as"ng kayumanggi ay nakakatak"t tingnan. *inilit siyang aluin ng mga kapit-bahay% na ang iba!y lumay" na may luha sa mga mata at bubul"ng-bul"ng% (Maa$ing las&ngg" nga siya at i$&sp"nsabl&% p&$" tunay na mahal niya ang bata).

+inuy" ng nag a alamhating ama ang kanyang mga luha at saka tumay". May$""ng siyang naisip. Mula ngay"n% magiging mabuti na siyang ama. /inuk"t niya sa bulsa ang p&$ang ibinigay ng kanyang am" sa asawa 9na kiming iniab"t naman it" aga sa kanya% tula ng na$a$apat:. Binilang niya ang pap&l- &-bangk". Isa man it" ay hin i niya gagastahin sa alak. Hin i na kailanman. Matibay ang pasiya na lumabas siya ng bahay. *inagmas an siya ng mga bata. Saan kay" pupunta% tan"ng nila. Sinun an nila it" ng tingin. *apunta it" sa bayan. Nalungk"t sila% ahil tiyak nila na uuwi it"ng alang muli ang mga b"t& ng b&&$.

*agkalipas ng isang "$as% bumalik ang ama. May bitbit it"ng malaking sup"t na may mas maliit na sup"t sa l""b. Inilapag nit" ang ala sa m&sa. Hin i makapaniwala ang mga bata sa kanilang nakita% p&$" iy"n ba!y kah"n ng mga ts"k"lat&? +umingin silang mabuti. May$""ng sup"t ng ubas at isang kah"n yata ng biskwit#. Nagtaka ang mga bata kung an" nga ang laman niy"n. Sabi ng pinakamatan ang lalaki!y biskwit# nakakita na siyang ma$aming kah"n tula niy"n sa tin ahan ni H" .h&k sa bayan. Ang giit naman ng pinakamatan ang baba& ay k&n i% y"ng katula ng minsa!y ibinigay nila ni Lau S"h% na nakati$a ""n sa malaking bahay na pinaglalabhan ng nanay. Ang kambal ay nagkasiya sa pang i ilat at pagngisi sa pananabik# masaya na sila an" man ang laman niy"n. ,aya!t nagtal" at nanghula ang mga bata. +ak"t na hipuin ang yaman na walang s&nyas sa ama. Inip silang lumabas it" ng kanyang kwa$t".

/i nagtagal ay lumabas it"% nakapagpalit na ng amit% at umi$&ts" sa m&sa. Hin i umating ang s&nyas na nagpapahintul"t sa mga batang ilapat ang mga kamay sa pinagiint&$&sang yaman. ,inuha nit" ang malaking sup"t at muling lumabas ng bahay. Hin i matiis na mawala sa mata ang yaman na wa$i!y kanila na sana% nagbulingan ang alawang pinakamatan a nang matiyak na hin i sila ma$i$inig ng ama. (+ingnan natin kung saan siya pupunta.) Nagpumilit na sumama ang kambal at ang apat ay sumun" nang malayu-lay" sa ama. Sa ka$aniwang pagkakata"n% tiyak na makikita sila nit" at sisigawang bumalik sa baha% p&$" ngay"!y nasa isang bagay lamang ang isip nit" at hin i man lang sila napuna.

/umating it" sa libingan sa tabing-gul" . ,ahuhukay pa lamang ng punt" na kaniyang hinintuan. Lumuh" at inuk"t ang mga laman ng sup"t na ahan- ahang inilapag sa punt" % habang pahikbing nagsalita% (*inakamamahal k"ng anak% walang maiaalay sa iy" ang iy"ng ama kun i ang mga it". Sana!y tanggapin m".) Nagpatul"y it"ng nakipag-usap sa anak% habang nagmamasi sa pinagkukublihang mga halaman ang mga bata. Ma ilim na ang langit at ang maitim na ulap ay nagbabantang mapunit anumang saglit% p&$" patul"y sa pag a$asal at

pag-iyak ang ama. Naiwan sa katawan ang basang kamisa &nt$". Sa isang iglap% ang kanina pang inip na inip na mga bata ay umagsa sa yaman. Sini$a ng ulan ang malaking bahagi niy"n% p&$" sa nati$a sa kanilang nailigtas nagsalu-sal" sila tula sa isang piging na alam nilang i nila ma$a$anasang muli.