Vous êtes sur la page 1sur 532

1

r
A
^-an
1/7
[/-
^
M
^'^
(.'i^
^
r
DUKE
UNIVERSITY
LIBRARY
Treasure %oom
u
ij l.i I II
n
I
II
V,
\
/
V ^^i-:
MANVALE
EXORCISTARVM.
AC PAROCHORVM
R.
P. CANDIDI BROGNOLI
BERGGMENSIS-
f
r
.M
^r H
^
J
v> Kj tJ
\j
/,
.- ,!, -
.
J
MA:NVALE
EXORCISTARVM'
AC
PAROCHORVM,
Hoc eft
TRACTATVS DE CVRATIONE,
AC PROTECTIONE DIVINA.
i-
In quo , varijs reprobatis crroribus ,
verus
, certus , fecurus
, ca-
tholicus,
apoftolicus,&uanclicus cijciendi
dasmones
ab
hominibus, &
e rebus ad homines
ipe<LT:antibus
:
curandi
infirmos : ab inimicis fe
tuendi :
Deumq; incun<Si:is neceffitatibuspropi-
tium habendi modustraditur
:
Opus a nemine haSiems attentatnm
,
nedum Exorciltis
, ^ Pjtrmhis
neceffarium :
fed
Mtdicis
,
Theologis
,
Concionatoribus
, Ohfef[ts
,
^grotis, ac in quacunj^ neccfjitate ^onjittutis apprime vtite
,
AVCTORE R.P-CANDIDO BROGNOLO
BERGOMENSI
5ae. TheologiasProfeflbre Ord^Min.
Refor.S.Francifci,
Prodit quatuor
Jndicibus
locupletatunLj
.
BERGOMI,
SVPERIORVM
PERMISSV.
Typis Marci Amonij Rubei,
M.DCXI. Ad
inftantiam
lulij Brognoli.
-
12;^";
V
Af.
ikiftKT/ft'^^^-'^^-'^^?^'^^;^
*(H
'^^i^^
Mj^^#5
A LtlS SIME>
QVI H V M ILI A RESP I
C IS:
'
PROF
VNDI SSrME'
QJl
ALTA A LONGE COGNdSCIS:
POTENTISSIME>
'
CVIVS NOMINIS VIRTVTE
SVPERBORVM SVNT DESTRVCTy^
D/EMONVM POTENTIiE:
A
DMIR AN
DE'
CVIVS
ADMIRABILE EST NOMEN IN VNIVERSA TERRA
PRiESTANT ISSIME
I
E S
V.
QVI F VG
AS MO R B O
S
,
E
T
LIVO R E
S
,
SED ET
ANIMI LANGVORES,
IN QVO PR^SENS ADERIS:
TIBl GLORIA,
SVMMVS HONOR,
ET
LAVS TI3I
SIT IN Si^CVLA.
:im-m-^
\\ VM.yv:'
'r\
LuHuauenat iam dih inter eluuiata
aquarum
profluuia
Arca tlla dir
utnoinfiituta molimine
, cuifalu^
tis fpes iam pe.ne defecerat.prtus
in
fluBiiius.'
tj^ulum
,
quam viH
dilatianem
i^ueniendumMhitranii..
jDeftcerat
iam auidem ^es tllaincordibus
,fed
auida <vit^
*
/ames
Q^^hMf^
famesftmimortua iamftreacHepM ingenia
y
cH
reilor patimtU immemor expajls ^4rc^limini--
hus columham
^
quam ammanixum
ferudturo
frop^ginemfociaueratgregi
, dimift , 'xit
aerea
translata per spatia, an diminutis aquaru wr-
ticihusaperta^iicuhi
foli
appar^ret
fotsditas,nH-^
eiaret\ f^trum cum lam pr^volaiu defiitutum
corpuspennA ampltusfufiinere
non
pojfent,
puL
lihi tant^lafsitudiniquietem inueniens.ad lignH^
^ndeprocejferat
^
quaji lacbrjfnis augmentum
Jlui^ibus
ingerensy (fjufpir^s aquas
exagitans
,
trifiiti^potihs, quamfuf^irat^Utitia^ugur,
re-
gredi eHcompulfa ^ Fluciuauerat iam
dtu infe-
tixmei inge^ij Arca interprocellofas orhis hutus
pfaim io>
wragines, quem R
egius Vates Mare
magnum, &
"""^'^^'
fpatiofum
vocauity
i$ imminentia
fhi
excidia de-
verf!"'
^^'
Ji^^^.
infauflo doloris
accentu:
Vcni in altitudinen-^
maris,&tempeftasdemer{itmc:C^ci>//V
:cum egomet
impatiens veluti ingenif
meiretor de tumulati
arhismiferijs perfcrutari
dejideras, expanfs
in-*
telUgenti^
me^liminihus yOpus hoc altera ^eluti
ex Arca columham in legationis
ojjivtum dimiji .
Verumcumiam wlatus *vndequaq^ protende-
ritynectam inptanis Eccte/iaSficarum dig^itatu
ifati^s^
cpuam in arduis purpurat^Hm^rtnciT
fum
^
R
egumque
fafiigijs dtuturn^
lafsitudints
\.
quuttm
qmctem repermt, ne imitoad jircami^nde ex^
ieratyredirecogatHr^fortwrs, quopotesi
^ cona"
tnine
ad^ltifsimum tm ]S[cminis
(
quod
fdentio
^eneror ) montemfe ineofolum tranquilittatis:,
^
qHtetis portum inuenturum IperAns, exiendith
Laboriofum hoc igituringen^ weiopuSytanquam
foetum ex vifceyihus, (^ intcUeBus meiprMordijs
recentifsime natum^ breuwri
forftan^
quamAr^
hitrer
.occafumperituri parentis^ifuramfuh
tui
nominis
vmhraculis alendum commuta; vtcum
propriumfibifiendumforet excidmm.fuh inde-
feHihtliimtutela proteBu/efentiens, ad njherio-
ragregisiui iuuamina
n)igeai
v
cum
hox:
celehre
fuper
omnia nominalSIomm
cmnihmft depro^
priaspe iam dtu ruentibus
perpetu^pr^fagisimj
fdlicitatis
Quare,cum Scriptorum quamplunu
lapfum
non almnde
^
quam
afaHact
hominmn^
quauis
dignitatefulgentiumyqttorutn nitehantur
pr^ftdio:,
promanaffe ,
easq^adilios
^quafiCha^
rjhdis
y
ScjUl^^
wragines naafragium
fuhijjfe
dignouerim , in his tanquam i/^ Jpecuio contutns^
ne
ipfequoq^tant^ infeUckatisparticeps naufra^
guspeream^ aituttfstmum tui nomimsportum
y
tn quoxum
periculafempevtuaferim.naufragia
mHuenda non imminent.naiiigtum appuii
\
njhi
languentium mtdtitudo hominumSathanicts ir^
*J<-
4
rtit4
retHavinculis],(f
deceptorifs laqueataretibur,,
qmrumh^cfolatiofcripfiyimpojierum Ae.fpera^
rc non valebit . Quorumnam igitur tuttus, c^ua
tui hoc opus aufpuijs fubfiernere potero
? cunu
Hjuod
altf
dedecoris arbitrantespeientibus
adfc^
aditum pandere renuunt^tu tui augmentu splen^
doris propemodum arbitraris : quod orbts^y^a-,
gnates,ac
fi
impenfi amoris argumenta nonno-^
jfcant,
oblata despiciunt
^
tu.qui hominum
vtfce^
ra
iniimus perfcrutator agnofcis ,
bemgniter ex-^
cipis
y&'
vbi
ij importumtatts potius
,
quam di^
gnationisgratiafedrepulfonispericulojpetnio^
mbus
aures aperiunt , tu vix oratus, apud quem
terfonarum
acceptationonregnat
, ftnerevudta^
q;t me in arduis te protegente negotijs
fpius
ex^
perientia docuityclementia,
ac
bemgmtatis
excef
p^exaudis , Hinccum defcientibus iliis patro^
cmiafmulcum
eorum nixis ausptcijs corruant
.^
meq^
tuaiampridem^vt glori^ tu^feruirem, ex-
cipauerit
bonitas,me tibi, qui indcfeiitbtlis es, cu
hocopertconfecro\ <S
doBrinam meam
,
qu^.
mcA
nonefiy
inte, de
cuiusfinu procefsit
^
refun-
Ecde^r.cap.i.
^erc audco :. JSfar/z
Flamm
y
vttdc cxcmu , reuer-
tuntur, vt iterum fluant : vt in benefctorum
y
qu^
indtgnttati mcA
conferre
dedignatuj non es
y
mfo-*
numentumfempiternum
exifiat
,
quorumemor
fempiternam
tuo nomini auguror
gloriam,(f
ad
tremendam huius
pr^fentiamgenuafleHenSy
^t
me ah aduerfantium:, ^
ohtreiiantium
morjihus
liheres,
5^
inprosperis
fecundum tu^ henignita^
t.is^^lacita dirigas,deprecahor
AUifsimi
tui nominis gloriaftiens
Inter Jldinores
minimus
Frater
Candidiis
aSarnico.
Audor ad fiium Libellum.
Mea cara rates, tutos per aquora
^effus
'^Dirige
,
quas
fromis
quif^requirit opes
,
Non fcopuli ,
mn alira vttant
,;
non ventus
, c^
njnda^
Cdlieolum cymbis inuia nulla via
eft
.
Inuidus obliiterit toruo
fi
lumiiie
quifquam
,
E Patre te lESV
profilijffe
fcias .
Si quis te placido vultu veneretur amicus,
Non mihtyfed lESV, dic
y
rcfirendus
henfis
.
Filia Francifci merces
fine
munere pandes-y
Vt leuioT curras: 1 mea cararates,
Adm.
;? W^ iOv '*(k5 vik' Wv>
ADM. REVER. PATRI
CANDIDO BROGNOLO
NOVI OPERIS ARMIS INFERNAS LEGIONES DEBELLANTI
C A 2iO
LZ/ S FHA^NCfSCVS CET^ESOLVS
Cathed^ Ecclejice ^trgom\ Canonicus
Paeana canebat.
Spiritus
atros quis meliiis CANDIDO
pcllat?
Quis
crederet rebellcs illos {piritus
extorres
coelo
Sponte
fibi carcerem cjuasfiuifle in
homine ?
Et ciim ft mortuos Deo {cirenc
Animata fibi in homine pofiufle
(epulchra?
Non
habet fpiritus tam molles
Contumacia^,
Vc franj^i , vel fledi pofEt.
Inuila C^lo capita
Dum coelum adhuc recuperare tentant in hominc
Hominem Orcum fecere tranflaiitium.
In hoc Auerno nouum
(
mihi creditc/
)
Tortorem
ignem habent
.
Humanae fa^licitatis inuidia.
Grauius illis omni Gehenna incendium efl.
fProh pudor) qui oljm tcntarunt aequare fe Deo,
lam fatis
bcatos fe putant,
Si in hominc
videri homincs
poflSnt
.
Madc
Maacaftimo CANDIDE
Holcc
ncgotiatorcs Orci
,
quo tu flagello
Ex Spiritus Sandi Tcmplo modo cxterminas?
Cailidos ferpaitcs Aiicrni quo tu halitu
Debellator Ccruus modo cxtrahis e cauernis ?
Pugnarc in tcnebris hoc ctiam Andabatas {olent,
Pugnarc in tcnebras , 6c tcncbrarum Duces
H^c fola Solis pnclia : hi Solis triumphi Tolius funt
.
Contra Titanas non alij, quam Dij, in pugnam proccdunj,
Purgatuii olim Angcli Coelum
Adufquc tcrras
fugauerc numinis perduelles
.
Tu maius opus vrges,
Et
purgarc ctiam terras gloriolb conatu
tentas
.
PcUcre e cceloCoeli hoftcs cadcntese
calo
Hoc Angelorum opus fuit
.
In arcc iaiti munitos ab arcc pellerc
Plusquam Angclicum puto
.
r
j^Si
'joiq
r\ X
Adm.
rA
D M/.R EA^ E
R. PA
TR I
CANDIDG BROGNOLO
SACR^ THEOLOGI^ PROFESSORI
.
P A T B R ;G A N D I D V S
Qoafi alter coelorum caiidor,
&C nouorum vere nouiflimum fydus
ex ladeo Seraphici firmamenti calle defumptum
corrufcauit.
Qaanti luminis ftylos
IN ,LE VCOTHE AM,
quam
eximius nominis candor,
quam
inuifus charitatis fplendor,
mox oriundo
PLANETARVM PRINCIPI
facrificandam cxcitat
infigendos eduxcrit
vel ex nomine difce LecSlor
,
vel ex clementi corde experire , fi potes
,
quod in igneas pietatis flammas
refbluitur .
Eia Age
Lucifugus efl:o procul LVCIFER,
STILBON adcft
fub belligeri Martis influxu prognatus
Nequitabefle TITANVS
ad lenocinantis AVROR.< interituxnj
nafciturus
.
^
O
O AVRORA
,
qu & aurca hora
fi te Auium horam acclamaflcm
,
cjiix tum diuinis, tum humanis gratiffima mufis
modulaminum argumcnta
fub tui fachciflimis auris rclpirantibus
excitas
,
tum nofturnis E R E B I Vcfpertilhonibus
filcntium hitimas,
haud hallucinatus ex(liti(rcm
.
Eia dicitc ip, bis lO, tcr lO,
de laqueis libcrtas
de triftitia gaudium
de tcnebris claritas
fub
inuidiffimis CANDIDI aulpicijs
triumphauit
,
Cui hoftilis tcmcritas non tam nocuit, quam projfuitj
fcd vndc hominibus noccre plus ftuduir,
inde homincm fehciori ominc
ad coronam promouit triumphalcm :
Cuius opus fine fuco diuinum
charitatis aurp dccprum
intcgritatis candore confpicuum
ad obfeflbrum folatium
,
ad aegrotorum fubfidiumj,
F A M A
Jcr
poftcrorum plaufus
tcrnitati eonftcrabic.
D^Hotifs. Seruits
Fn CelCus a ^icia
tufdem Ord*
O
mfh.
IDEM
IDEM
AD EVNDEM
'F^ impen<ffa^ f^rs "uetentm monumema *viroruht
Marmorieh inarMa quadiris
fine^
Moma Heltconis
CarmimBus memorafe : ftn^tfatiata cruore
Heroum^f^
phalan^
,
quos ioT Cartl^a^
recefit,
Tollere
pyramides : Teucrortm ^'Iha^ metris
Vf^ddeo
fmnrntatafa^s fmr:
iitdu^Mmn
Herculeis infiripta fofis' , ^if'
irahskdus Heros^
^uem maiwJt (Mnunt poftenfa
y inft^^td
fyet\
Jmmetis portenta alios cteinere pr-ocelUs
;
jifi
insoncuffus platmia Be^afwrenti
Turbine mmharwn yfonmratt^^ JuptUme
CANDIDVS innafh ,
cni nrarria' MXdgetebant
Eumenides
, fti^^^
canes
,
cui Bamma i>it
Scinderc comfulerant Parcas^ eia admoue voces
Mufarum bene doBa cohirs
,
/moMis^ trophceum
Pfallere vi^om hkm t Sg^U^tims
CaHalij
hucfirtfet^ fatmas^ rigate Ttrtntes^
^as nouus
hoflili confperfit
fanguine viliof
ADM.
wv
ADM.
REVER. PATRI
CANDIDO BROGNOLO
PIETAS
raugufta augufjtas ^peri^rata metas Aufonije
^notius orbis metas pera^randas promittens,
Virtutem asmulata, armula procd
, Aureolara parat,
Sacrae Theologia? Pneifeilori
SCIENTIA priEcellens naturx fcrutata receffus
'RpcefTus ncftaa , -wiaxinws msmnL
conne^et
.
VXRACj^E
faraaui ^^ma^OjLUcetur
iHipioitalitatem.
Rldanas^m ptM aquasy qui Rodanap^otat
S^i
T^agtcos
fin^ns , Niliacos^bibit:
Tota
immbjoboles BuaLdedu^ta
parente
Cwjmt:ifat wffrbo^ ^r^eparator erat .
Sydera tot mi/lrum
demumintfi:nata Mjores
CANDIDEVM larga dant Manuale manu

Siuifquis inoffenfbs
vitd^ traducere calles
^luAris
, d'
ternas accelerare vias
,
Camsy& infans y'yfanus
^
&
dgcr^ amicus^
& hofiisy
BoJ^es
Qum
fatfio\
cum /aptente rudis
:
Calica ^qttaHo^SHs mandat monumentapagellis
CA ND IDVSy
aurato corde reconde
Jtylo
,
Vnius ingenio totus reparabitur orbis.^
Orcusy terraj polusy
fiety
requiefcity ouat
J*. Philippusa Roccabiglieria Alumnus
,
FA-
Facultas
Reuereridifsimi Patris VicarijCjeneralis
tottus
Ordints S.
7. FKANCISCI
.
FR.
DANIEL A DONGO

Todus Ordinis Minorum S.P. FR ANCI^CI Vicarius


Generalis
,
^^^
Seruus. DiIed:o nobis in Chrifto Pri
Ffi
Candido a Sarnico eiufdem Ordinis, Prouincias vero
ncftras Reformai^
Brixiae Concionatori , t^
Ledori
Salutem in Domino.
CVM
iuxta Apoftolicas
,
ac Ordinis Conftitutiones
reuifum,
^^J^
approbatum fuerit quoddam Opus a
tecollectum, cui tituius eft, MANVALE EXORCI-
STARVM, ET PAROCHORVM; tcnorc prasfentium^
cum
falutaris obedientias merito facultatcm
tibi
conce-
dimus,
6^^
fecimus, quatenus (cru. eruan. pr$diftum
Opus Typis mandare poflis
j
Datis Neapoli in noftro Regio S. Madae Nou Casnobio
hac die
7,
Februarij
1^/0,
Fr^
Daniel
a Dongo
Vfc
^ener
:. J
Locus
^
figilli
luflfu
Adlaudem lES
V
Chrifti;
^
If^ffti
Reuerendijfimi Patris Danielts a Dongo Ficarij Generalis totius Ordinis
S. Francifci , Ego Fr. JEgidnts
a Melo Le^ior Sac. Theol. Ordinis Mtmrum
Stri^ioris Obferuanti^ Prouincis Reformata S. Antoni) , ac S.
Cffici} Inqttifitio-
nis Taruisij Confultor Generalis, legi,& maiori,qua fotuiy
diligentia examinaui
Opus Exorci(iicun% R. P. Candidi a Sarnico eiufdem
Ordmis , & Jnfittutt ,
Re-
formationis vero Brixienfis Theologi'. quodtnfcribitur : MANVALE EXOR-
CISTARVM: cuius piam , deattam , ac faiilem
maxima cum animi obleEla-
tione miratus
fum
donrinam-, ex fontibus qutdem SaUcatw4s-hatt(iamj cum eiufdem
Saluatoris documentis
,
fide , & fanBiJfmi
nominis eius vi , &
inuocatione vn-
dig^ fcateat ; Dotirinam
fane
Catholicam , &
Euangelicam ; nam ab Euangeiij
medulla haHenus (nefcto cuius tncuria
)
obrutam ,
ifte
Pater erutam fectt
;
&
quantum Sathana
inuifam !
propterea folitis fuis
verfutijs ei lucem enixe detur-
bare continue non deftfiit . Et quA genus humanum enwiumenta
reportet, cgomet,
cum e&dem facrA ades > huius reuifionis gratia nos ambos tenerent ,
Mia^uando
eculatus
teftis fui, aperte agnofcens, quomodo
tpfe
Pater, nedum ex (ludto
aJfiJ.uo,
Hferum etiam ex experiemia, qnA docet, didicit . Nec aliquid tmmixtum mortbusy
deuotioni, fideiiumtj^ pietati obnoxium mihi
fe fe
obuium dedtt ; ob id Opus, vt in
publicum, nedum fpefiandum;fedz>tiiius ad publicampraxim trahendmn dignum,
& necejfarium cenfeo
. Dat.Taruisijin
nofiro
S. MariAde Jefu
Caaobio, die i.
lunij, anno Orbis reparati,
ChrifttanA^
iAtitiA ob fan^um Jiibileum i6^o.
Fi'. ygiclius a Melo, qui fupra
.

'
'.
^->
T
-'^

^-^

'*^_

'

-..(i J. i-i.Mj . ... . ^ j^.;


EGO
F. Thomas a Feltria ex Min. S. Francifci StriU. Obfer. LtBor Gene-
ralisi ex commiffione Reuerendiffimi Patrts Danieits d Dongo totius Ordinis
Seraphict Patris nosiri S. Francifct Vicarij Generaiis , vidt ac ferio , & fatis ri-
gorose examinaui
prAfens Opus , infcriptutn Manuale Exorciftaium., ac Paro-
choi-uni-, hoceft, Tradatus de Curatione , ac Prorectione Diuina , Audore
Reu. Pacre Candido Brognolo, eiufdeni Oidinis, &c
Inftituti S. T. Profeflpre
in eo^nihii reperi
facra dofirinA^aut Chrifviants moribus diffonumtnec
piarum
aurtum
offenfiitum : Ouintmo cum in eo piures, & graues errores circa Exorci-
(iicam dotrrtnam
, & plures notabiies abufus ,
pericuiis , ac pufillorum fcandaiis
cbnoxij , ab tmperitis
E.xorciftis inuefii > detegantur, ac dtiucide e.x Sacri Euan-
geiij, cr SacrA TheoiogiA fontibus conftitentur ; ac infuper verus, purus, pianus,
& Euangeiicui modus expeilendi ddmones nobis ab
ipfo
Chrifio Domino tradi-
tus , in hoc Opere mira faciiitate, & ptiritate expitcetut , & ad praxim appiice-
tur
;
quo nempe modo expiofts fcandalorum pericuii:, efficaciter, perfefie, ac breui
tempore dAmones expeliantur, Energumeni iiberentur, ac Maieficiati a maleficijs
curentur
; dgni(fi'/mm iudico , yt ad gioriam
fan'ct:fftmi
nominis lESV, & ad
decorem tdm fancit ExorciHici.o^cij , necnon ad Energumenorum , ac Maiefi-
ciatorum
folamen in lucem edatur . Jn quorum fidem hAC manu proprta
fubfcripfi
in nojire Conuentu San6ii J(^eph Vincentidy hac die
s>-
Juli] 16^0.
'
N.
*
*
Eio Fr. Thomas, qui
fupra
.
IVffk
Pmiluflnsy &RtuerMdilfimi Patrif loanmt Ludonict Bom Ventti S.
Theol.
Masiflrit&
Ciuitatii Bergomi
, eiusj^
Dioecefis JnqtiifitortsGeneralis, vidi,
&
perkg;i Opus infcriptum, Manaale Exoiciftainm, ac Parochorumi hoc efl
Trada^-
tus de Curatione, ac Protedtione Diuina in tres Partes
difpofitum &compofitunt
a R. P' Candido Brognelo Bergomate Sac. TheoL
Profeffort
Ordinis Minorum
Re-
). formatorum S. Francifi:i ;
in quo nihil eU ortodoxdfidei, ac bonis monbus
contrariu;
immomuftumpromouerepoteritmaiorem Dei, &fanEiiffmi nominis lESV
gloriam
&honoremy
&fidelium vtilitatem . Quodideo dignum tudico publica luce
.
Dat. in Veru Monafterio S. NicolaiCoelefiinorumOrdinisS.Benedi^i Bergomi dic
^4^ MenfisOMris 16^0^
I>CelfusPuteoboneIIus MedioL Prior
C^leftinusj^
&S. OiEcij Bergomi Confulcor
.
Imprimdtur^
Fr. la Ludouicus Bona
Inquifftor Generalis, qui fupra ,
lo. Baptifta Douaria Archicpifcopus Alcppinus Wq, Generr
pro liluftrirs. &Reuerendifs* Epifcopo
.
Adi ro.Febraro
Kjfo.
HO
veduto io Gafpar Lunigo il libro manufcritta infol. di carte 4.1^). intitoUtff
Manuale Exorciftaru,ac Parochorum,P.Candidi Brognoli Bergomeniis,&c..
nel quale non ho ritrouato
cofa
alcuna contraria cC buoni coHumii nedlfinferejfe d^^
Prencipi, per il che il libro non
poffi
ejfere dato alla Hampa . Infedex &c.
Idem, &c.
NO
1 Reformatori dello Studio di Padoua hauendo^ veduto per
fede del Padre
Inquifitore del
Sant'Officio S Bergamo^, che nel libro manufcritto intitalata
Manuale Exorcift^rum
, &c
Parochorum P. Candidi Brognoli : non
fi
troua^
cofa alcuna contro la Santa Fede Cattolica , & particolarmeme per atteBata
del Segretario
nofiro
, niente contro Prenci^i,e buoni coffumi , concedema Ucen-
^
, che
fia fiampato ,
douendofi offeruare le leggi m quefio propofito , &prefen-
tarne due copie nelle Librerie publiche di Venetia e di Vadoua.-
Dat. tS. Febraro 16^0.
rGirolamoLando Cau. Riformator.
^
Bcrtucci Valier
Cau, Riformator
FYanceJcffTefm^m^Se^eu
P R i^ F A
T I
O
AD
BENIGNVM
LECTOREM.
OTA fliit aiiquot abhinc armis i^irerExorciilas, &
Medicos non fpernenda lis, qujc fub ludice hucuf(5[;
indccifapepetidit : Cuinam de raorbis, an Medicis,
anExorciftisiudiciuminferrchcerct: quam quidc
ab
inimicohomineinagro
dominico fuperfeminante zizania^
ortamelTe,
tutiflime poteft ab omnibus iudicari.
Cum eniin..
nihililli
connaturalittsftierit, & ad aliud quidpiamftudii^m^
minime ercxcrit^quam ad morbis iniiciendos malcficis, infe-
itationibus noxijs vcxandos, &ua?q; fue tyrannidifubie^flos de-
tinendos mortales, ne iibi de tot animarum , corporumuie fit
omittenda pofrefifio ; ncue iiliab horrenda tamexecrandi hoftis
feruitute per opportuna remcdia amoucantur,caIlidamachina-
tione, arribusq; doloiis ex Exorciftis nonnullos , &ex Medkis
quofdam feduxit, vtrifque iirmirer ad fe tantum morborum hu^
manse naruric occurrentiumcognirioncm,& curarionem perti'-'
nere fuadendo . Hinc, cum Medicorum quamplurimi detri-
mento laborantium maximo omnia fere raala humanistam in-
tus, quam foris obuiaiatia corporibus, rariilime, vel nunquanu
maleficis Sathanic verfutijs, fcd naturalibus duntaxat cauiis tri-
buere confueuerint ; ii quem veneficio forre infedu
(
quod hoc
ipii tanquam a munerc fuo extraneum non agnofcanr) inueniar,
non Eccleiiaftica Exorciftse poreftate; fed virrure medica cura-
dum efle opinanrur . Ar Exorciftce nonnulii fiue imperiria?, iiue
fufficienrije graria,quam iibi aurumanrerarrribuunr , falcem in
aliorum
mciTemmitrcnres, malefico laborantibus morbo,
maxi-
fJ<*J*
2
mo
I.
Htiius operis
nece^ifts
.
irio ipfbriim periculo eifdem vomitoria
,
potiones , vndiones,
balnea, lenimenta, fuffitus , aliaq; huiufmodi indifferenter pro-
ponunt; & quod magis erroneum eft,&error quidem pcior
priore facris mifcere
non nifi a communi Dei , hominumquo
inimico fraudolenter inuenta, ac per obfefTorum os Exorciftis
,
qusB non decent, quaerentibus tradita, confueuerunt
.
2.
Ea ergo de caufa a cordatis viris rogatus Adm. Reu. P. Ar-
A qm Auifor
chaugelus Carraria Bergomcnfis noftrsE Religionis alumnus,
fc^ereT"
^*'
tunc Promiuiftri iu Prouincia noftra Reformata infignitusoffi-
cio, vt ciim de maleficiorum foluendis malis ftudio opcram de-
derit, obfefTorumque pius fubleuatorextiterit, tanta? litis diffi-
cultatem, quse intcr oppofitas partes odij, inuidia?, rixarumque
motiones cxcicrat, malefico morbo infedtis prolixioris angu-
ftise^acdilatandi impehj dsemonibus occafionem prsebucrar,
exploderet, nullum aptiorem fcdande litis modum clle putauir,
quam fipublicis typis mandandis fcriptis
,
qusenam tum Exor-
ciftarum, tum Mcdicorum partcs fint in dignofcendis
i
curah-
disq;
morbis ad falubre oppreflbrum leuamen, demonftraretur.
Cum autem fibi hoc mihi onus imponere placuerit , ctfi affidue
tum ad facrarum literarum ledurse , tum Euangelica^ pra^dica-
tionis munus effem applicitus, non meis viribus,fcd diuina gra-
tia nixus, tanto oneri humeros iibentiffime expofui ; Sc ideo, nc
defiderijs meis imparem effcdtum explcrem, varias de hoc fcri-
bentium do(5trinas confului, de quorum fontibus diligentiffimc
haufi,qua? ad propofitum inftitutu conferre vidcbantur * Hinc,
vr faciliori modo, quam
prius, maleficiorum folucrcntur liga-
mina^&exobfTeflorum corporibus pellerentur dxmonia
; ac
inter tot, tamq;varias Exorcifmorum fbrmulas certiorem Exor-
ciftis traderem modum, modernorum Thcolo^orum Exorcifti-
cx artis profcfTorum praxim maiori
,
quo potui ftudio tum cor-
porcis, tum mentahbus oculis perfcrutans, cxorcizandiq; regii-
las a prifcorum temporum Exorciftis confiderans,ego mtorum
Superiorum iuffu pluries Romse , Venerijs , TaruJfij , Bergomi
j
ahjsq;Italie Ciuitatibiis,Vicis,ac Oppidis fuper Energumcnos,
morbisqi obaoxios maleficis manus impofui ; &cum ad
praece-
pta.
pta,
diamo
lefu interpofito homine, vexatos liberari
conipere-
rim, tum
nedum theorica edo(aus; fed &experientia
mediocri-
terfaltem
inftru<5tus, varijs in vcteri exorcizandi methodo
com-
pcrtis,reprobatisq;
erroribus, nunc Medicorum partcs (fiqua?
circa maleficia fmt ) brcuiter tangendo,Opus hoc dc Curationc
Diuina ex piorum Theologorum confiJio pro Exorciftis,Paro-
chis,ac Medicis,ac quibufuis Chriftian? veritatis profefToribus,
maiora impolterum diuino fauente Numine daturus, typis ma-
daredecrcui.
Hoc fub Manualis Exorciftarum, Parochorumq; titulo dcdi,
vt Exorciftaejac Parochi illud pr^ manibus incefTanter habctes,
nedu ab Energumenis,ac malcficio affeCl:is dicmones expelledi,
ac fideles edocedi modu, quo in infirmitatibus valetudinem, in
perfccurionibus
tutelam, ia anguftijs folamen, & in
ncceftitati-
tibus cundis a
Deo fuffragium obtinere pofTmt., edifcant; (ed &
ipfi, quse fit voluntas Dei bona, beneplacens,ac
perfeda, agno-
fcant : ac
femitasre(5las, qu^ ad Paradifipatriam
perducunt, fibi
eligere valeant ;
cum in hoc verus, certus , fecurus , catholicus,
apoftolicus, & euangelicus dzemones eijciendi, fe ab inimicoru
tuendi
infultibus, Deumq; in cundis necefsitatibus propitium
habendi
modus clargiatur .
Verus certe cft,qui traditur modus;
ciimnullisfubfitfalfitatiserroribus ; nonenim exda?monum-.
mendaciorum patris rcfponfisper EnergumenorCobfefToruq;
ora veritatem defumit ; kd infallibili Euangclicorum dogmatu
veritate roboratur . Cerrus;fuppofitis namq; condirionibushoc
in opere afsignatis, infallibilircr effedum confequirur : eo quia
in Dei promifsione, c^ifdelts eftin
ommbusverbisJuis^i^saBus
in ammhus operibusfuis^ immobiliter radicatur . Sccurus
;
quia
non fuper volubilemmcntismese arenam erigirur; {^d fuper
firmifsimum diuinse fcriprurir lapidem , facrorum Canonii ver-
bis,
fanftorumq; Parrum nirirur auftoritate . Catholicus, vni-
uerfalis quippe ; non enim Exorciftis
, ac Parochis tantum ; fed
&omnibus Chriftian? Religionis cultoribus pcr fidem lefu no-
mini pra?ftitam ipfa increata veritas docet, & docuit conuenire.
Apoflolicusjab Apoftolis namq; Dominiq; Difcipulis vfitatifH-
5.
Titulus ,
.4.
Suhieifnm .
P/al.H^;
Marct i6.
'miis fuit, & a cun^is Apoftolicis viris in praxim
dedu(5iuy.
Euangelicusdenique;quia
a Chrifto serernrPatris Filioin
Eua-
gelio traditur, dicente r Signaautem eos, qui crediderint^
h^cft^
laanV 14.
([ttentHr
:
in nominemeo dtzmoma eijcient , Er, Sluodcun^peticri^
verf.
15.
tisPatrem in nomine meOy
hocfaciam^vtgloripcetur
P
atermFiUo
,
Si quidpetieritis mein nomine meOy hocfaciam ,
^-
Tres autemin partcs hoe opus diuiditur, quarum prima do
fpirituali
Medico, Exorcifta nempe, fcu Parocho loquitur : Se-
cunda de>Egroto obfcflb, vei maleficio infcdo, qui fe pcr ora-
tiones, ac ieiunia ad liberationcm rccle difponit : Tcrtia demu
dc remedijs tum genericis,tum particularibusad d^monis coer-
cendam , deprimendamq; fuperbiam requifitis ; nec non ad af-
fli(5torum animos fubleuandos : Qua? in alijs minutioribus par-
tibus diuifiT fub Apocalypticse vifionis typoproponuntur

Accipeigitur, benigniiHme Ledor, exiguumhoc,
quod tibi
animi Iiberalitate opus exhibeo . (quod quidem
elegantiori
ftylo praetexuiffem , vt multorura ingeniorum fublimitas
poftu-
laret, nifi illud ad publicse vtiiitatis emolumentum/hominumq;;
folamen
,
quorum plurimi funt, quibus , intelligentise
defedu
,
minime profuiffet, ordinaffem
.
) At, fi qute in eo ad publiea,
,
vel priuata bona fpedlantia repereris, a Deo vberrimoomnium
fonte fluxilfefTrmitercrede , a quoomne fapientise , acfcicntise
munus, omne datum optimum, &omnedonurapcred:um_.,
Deipara iucnt Maria,copiose defceudit, per quam coeleftiura
gratiarumthcfauridifpenfantur. Hocvnumdenique,vt mo
in tuisapud Deumorationibuscommendatumhaheas, vt cas-
tera,quproChriftianaf Reipublicae bono de tenebris adlu-
cem trahere ftatui^ diumaiuuante praefidio
,
perficere valeamc
..
Valc
SVM'
SVMMARIA BREVIA
OMNIVM
PARTIVM, CAPITVM, ARTICVLORVM,
QV^STIONVMQVE,
Qaae toto hoc Opcrc <:ontincntur .
JliCy^deincepsduo mmeriy^nuspaginamyjtUer nHmerum mdrginalem
dijudicant
,
E ^xorciUa.
i.t- cioru/
.
fi.ioi.
Potefiate donato . QuaII.x. QuiOhs modif
Aialefici conci-
pag. 1.3. ne^tfnamalefcia . ^z. 103.
uirticJ.
^^J^^^^^
Ordinis Exorci- Artic-.lIl.DerebHs naturaUbxs , vt
funt
jlatus .
3.4. caufa makficiorum,
^
(?. 1 1 o.
jirtic, II.
Orat/iis oMerdatalis. 14. if.
Quxfi.z. Qudt/ta
fpit cauft naturales ma-
uirticlU.
luri/diSionis vrdinaria. 18.50.
leficiorum .
5
6. ibi.
uirtic.IF.
lurifdi^ionisdekgatit. 1^.4^9.
OuA^'^'
Q^mamfint caufAmorales ma-
Cap. II. De ExorciflafctentiaprdLdito
.
lefictorum. 58.113.
pag. 18, (jo.
QuAJl-
^. AnadMedicum,vel
Exorctfla,
jirtic. I. De d&monei vt maleficiorum,
&
fpe^Ut
ludicare de reb:is natu-
obfeffionum
cauja ejficiente
. ralibtts in
maleficifs adhibitis.
pag. 1S.61.
pag. 19-iiy.
Quitfi. I. Pro quibus foteHas d<tmonis
ftt ^rtic.lV. Dt Deo ,i/f caufamaleficioriim
ligata. ^1.66.
permijfi'4a.
6S. iiS.
QuaH. X. Cur demon maximospecca^ores
Oudifi.j. Anmalefictafint dDeovolente-
omnes in corpore non
poffiie-
yel tantu permittete.
6p. i ip.
M.
33.
70. Ouafi. i. Quarf Deus permittat
maleficta
Qufi. ^. Ouas molefiias ddmonfoleatho- &obfe(fiones. 70.133.
minibus inferre exiflentesex-
Ouefl. 5
Quomido Deus
maleficia, C^ oh-
tracor^ora.
^S-l^'
fejftones
impedi.at . y>).i^j.
QHtji^^. Ouomododemoneshumanacor- ArticV.
Defignis ,
quthus
maleficia , &
pora ingredtantur . 40.
82.
obfejfiones cognofcuntur .
QHdtSi.^. Quomodo ds,mones^xifiantin^ pag.
jt^.i^^.
corporehumano ^
4^.50. Quitfl.i. Qunamjigna fHmantur ex po-
Qux(i.6. Quid damones operentur in cor- tentifs anim.
75). ifj.
pore,quodpoffident .
47.91.
QHffi.i.
Ouxnam fignajnmantur ex
dif
-Artic.JI.
De A^aieficis , vt caufa malefi-^ pofitione corports . 89. i(ji.
^4<
4
Cap.
Cap. III. De Exonifia
yimtibus oyttor
Qudfi.
i, An rtiU
fit
mter/ogare cUmO'
to* pi.
i(jf.
nemi qtio nomine vocetur.
Artic.l. DeFtde. ^x.\66. pag. 148.1^5.
Qudft,
1. Ouidnominefideiintelligaturin
Quaji. ^.
An conueniens
fit
interrogare
hocarticulo. pz.Kj^. dtmones ,
anfint
multi y vel
Qutxft.
z* Quodnafit obie^umfidei Theo- pauci : vnus , velplures in eo-
logica.
5)3.
i(jp. demcorpore. 1^0.167.
Qu(tfl.
5 . Quinamfit aEiusfidei . 5)
J
.
1
7
^
. Qujtfi. 4.
An licitumfit
quarere a damone
Qudft. 4. Q^omodo
fides Theologica
defi-
caufam ingrejfus . i
n
^^9'
niripofftt. 96.176.
Quafi.^,
Anlicitum
fit
quarere d dtmo-
QuAft.^.
Quomodo
fidesTheologicadtui- ne : per quam perfanam t &
datur
.
97.177.
per quem San^um
fit
ah ah-
Quizft.6.
Anfides miraculorum, acpro-
fefto
expellendus . 1^2.271.
mijfionum(it eadem
cumfide Quaft.6.
An licitum
fit
qu&rere d dAmo-
CathoUca.
5>7. 178. ne:vtdicdt: qutnamfintfui
Qui&H.
7. Ouomodo
fides
Theologica
poffit
inimici in celo , &qui in in-
efte
maior in vno , qudm in^ ferno
.
1 54. 275.
alio. 100. 181. Quizfi.7. An licitumfir qudtrere ddimo-
Qudfi. 8. An
fides
Theologica dijferat d ne : quibus verbis magts cru-
fidegratiagratts data , &d cietur
.
if^.27f.
cAteris gratijs gratts datis .
Qttafi. 8. An licitumfit qudrere d d&mo-
pag. 102.184. ne: quadte,velhorafit egref-
Qudi.9.
Ouomodo
fides necejfaria
fit
. furus
.
1^6.176.
Exorcisidiaddmones expel-
QttH.9.
An licitum (it qudrere d ddLmo-
lendos. 103. 18(j. ne : in quo loco
fit egreffu-
Artic. II. De Spe,feu Fiducia in Deum^
.
rus
.
158.
275^.
pag. 105. i8(?. QtiAft. \o.An
licitumfit qu&rere d ddLnio-
QudiSi.i. Quomodo huittjmodi fiducia
au- ne:fialiquopa^o,velmalefi-
geatur
.
\06.\90.
ciofit
alUgatus : & quomodo
Quan.z.
Quomodofidttcia toliat hafitatio-
huiufmodi ma/efictum
pofflt
nem. 106 191.
defirui. 159.280.
Qttfi. ^. Quos
effecius producerefoleat hu-
Outnft.
11, An licitum
ftt
qttArere d ddt.mo-
iufmodifiducia inftiis
poffef-
ne,vt dicat,quisfiteoruprin-
foribus
.
1 07. 194.
ceps in illo corpore . i (J i . 28
3
.
Qttdtfl.
4. Quomodo
hdcfiduciafacife ac^i-
Quaft.
1 2. An licitumftt quArere d d&mo-
npoffit. 134.242.
ne->vt
dicat,antalis perfonay
Artic.III.
DeCkaritate ergaDeum , &
quam pojftdetyfit
energume-
prximitm.
139.245.
na.
1(51.284.
Artic.lV. De Fortitudine .
142.252.
Qtuft. 1
5.
Anlicitumfit
Exorcifla. praci-^
Artic.y. Deprudemia in erroribus vitan- pere dAmoni fuperioris ordi-
dis .
147.
1.61. nis , ver.gr. Lucifero , vt de-
Qudift.
I . An licitumfit aliquem exorci%a- mones Cthi inobedientes exeru-
re,ntillo habitofignoeuidentii ciet in inferno . Item fpiritui
veiprobabili ipfius
obfeffhnis
. principali in corpore
obfeffo ,
pag.
147. 2<?z. ytfecumeducat
totam focie-
tatem
tAtsmftiam
.
i <$ i
. 18
^
.
offeremi egrejfim ex hmint]
Ou(H.
1 4
-^^
licitHm
fit Exorciftxi dxmo-
fi
ei
permittatur in alium in-
*^*
nemtnlocis defertisalligare
.
gredi.
18^.343.
164. 192-
Qff^fi'
i^.^nfeclufts quatuor ilUsconclu-
Ouxfi.
1 5
. ^n Exorct[}a potefiatem habeat
fiombus d Sanchez. adduUis >
"^
d&mones mittendi in
mfer- adhuc Uceat
petitionifupradi-
num. 1(0^.194. n*conniuere. iSp.j^^.
QuA^.
id. An
peccatum fitgraue > de va-
Artic.VI. De Prudentia in re6lts femitis
niSj(yinutiUbuSi&forteno- eU^endiscircaadiurationem.
ciuiSi &m-> quA adexpulfione 1 po.
5
47.
non conducunti dAmonem in-
Quefi. i . Ouomodo Deus d nohis reSie adiu-
terrogare.
16J.19J.
ran
poffit
.
15)1.345).
0<e7?
i?' An
Ucitum fit
ExorctHa, praci-
Quefl.
t. An Beati->& SanSli AngeU adiu-
"^
pered&moni fubpoenaexcom- rari
poffmt
ah hominibm
.
municationis, vt energamenu
1
5) 1.
3 n

amptius no diuexet. 1 69. 301.


QuAfl. 5
. An ddtmones fanEle,& Ucite adiw
Ou,fl.
18. An Ucitumfit
ExorciHd, d&mo- rari
poffint
ah hominibus
.
^^
niprdcipercvelirrationabiU- ip
1.351.
bus per terminos iudiciarios .
Qu^fl.
4 j4n creaturA irrationales, vt locu-
i($5). 301.
'/ .'
-f^^''
'
o
fi<&inubes
,fal
,aqua,& CAt.
S^*ft.
1 9
' An Ucitumfit E/xorciflk
, we^-

Ucite d nobts adiuraripoffint
.
nai
cerporales
ebfeffis
> ac ma-
1 94.
^
y/.
ieficiatis
appUcare . 171.30^. Quefl.
f
. yin adiuratio deheatfieri perDeu,
QutSi.
10. An licitumfit Exorcifid > cum^
folum : an etiam per creatu-
Agrotis obfe/fts, velmaleficia- ras
.
^9S'iS9'
tis Chirurgi munere fungi .
Qusfl.
6. Qunam cautela
fint
feruanddi, ah
175. 517. Exorcifia, vt adiuratiofuum
Ouifl. 1 1 . An licitum fit
Exorcin<s,
,
ener-
habeat
effeSium
. i97-
5^^-
gumenumvsxareflugelUs,&
^3.Tsl\.
De Aegroto
.
205.383.
dehonefiareoppyobrijs ,alia!4e
Cap. I.
Orante Deum .
107.387.
fimiliafacere
.
177.321. Artic 1. Contemplando Diuinam Proui-
Qu(Zfi. 22. An Exorctfia
Itcite
pojfit fitiio- dentiam
.
207. 388.
nibns vti, adprobandi^tm : an Artic.U.
Meditando iufinitam
Dei Boni-
aliquis Vre,veifidle,aut ima-
tatem
.
2 il.
$9^
ginarie fit obfejfus .178.3 22. Qufi. i.
Cum Deus tdmpientijftmus ftt,ac
Oux.fi.
1
3'.
An
obfeffi
>
feu
energumeni , ac
fumme
bonus, cur tot^omines
malefiaati perfoUim dtjfensu de eius diuino auxilio
diffi-
volitratis poffintfeipfos
dqua-
dant
.
214.395.
cunOj ddmoniaca
vexatione
QuAfi.i.CurpiuresIufiietiamdo^ifScpif
totaltter liberare . 179.323.
perfe^afiducia
in.Deumfepe
Qti^. 24. An
fit
necejfe in exitu dxmonis careant
.
2 1 (^.401.
e corpore eiprecipere-tvt iurety Artic.Jll.
Conftderando Dei veritatem^ac
fe
exitnrumy nec ampUiis f-e-
fi.deiitaf-em
in
fuis promiffit.
grejfurum
.
188.342.
215? 405.
Qftitfl. x^.
An licitumfit)
afjnuere d&moni QudSi, i.
An oporteat
dtliinSie haberc^
^^
5
noti-
mtitiam hulns
promifjhnis y Qudift. i<>. yl
aliquispro fcyVelpro aliopoj^
dr ex
fide illiuspeteyeyVt ora'
fit
abColme petere aliqHodhonH
tio habeat condttionem requi' teporaley& credere^e illud m-
fitam
adimpetrandnm
infal-
fallibiliter obtetHYH.
249.47
1 *
libiliter^
iio. 407. Artic^V^.DeSigniSyqmbHsinrebHSomni^
jirticjf^* Dc Conditionibus adimpetratio- bus
cognofcipoteFi Dei volHn-
nem infaUibilem reqiiifitis. tas .
1^4. 481.
211.408. Cap^II. DeAesrotooranteDomnnoscoeliy
Conditio prima qu. 212.411. &terrA.
1^9491.
Qudfl. UAnfpiritualia bjona indi(iinEle,& Artic. 1. Jefum Chriftu
D.N. 2
y
9. 45)
2.
abfoluth d Deo peti
pojftnt
. Artic. JJ. Beatifs.Virgine Dei Genitricem^
228.422. Aiariam^
2(jf.
fo<j.
QusSl. 1. An bona temporalia
abfolute a Cap. IIL
De Aegroto qrante hominum^
Deopetipoffmt .
2251.424.
mediatores. 167.^11.
QuAJl.
i.An pojiulare d Deo peculiarem^ Artic. I. Angehcosfpiritus . 2()8.
^
1 2.
protelionem
, & curam in^ Qu..vm(>^^Qurtot homines iujii vexentury
prafiando nobis htzc bona,/it -
..>>',<Syx:&"qHando^ d dzmombus
fu'
tentare ipfum . 2
3
4.
45 f
.
pfrentur,Ji ab Angelis prote-
Qh&^.
4.
An temporalia mala in oratione guntur -
27
1 .
p
57.
petipoffmt. z^6.4^6.
Art. JJ.Beatos in codoregnates..xy
1.^2.0..
Qua^.{..Anliceatmoraiione petere vt
Quxfi. i.AnSan6ii tdm hominesyqfpdm
^
m/dum
poenA proximo eue~ -. Angeli licite a nobisfint
ora~
niat
.
23f.4?8.
di. 273.^21.
Qud^, 6. An omnium prcdicioru maloru
> Q*i<xft.
2. Cur Deus velit nos adSa^os ora-
velbonorumpetitionesinfalli' re
,fi
ipfepromptiffimus efi
ad
bilem habeant impetrationem dandum id- quod petimus ..
ex vi diuina
promijfionis
.
27
f. ^2(3.
237. 444-
QuAfi.
5. An iicite d nobis
fint
orandi JuHi
Conditiofecunda ad ir/zpetratio- Viatores
.
^l6.
C17.
nem infallibikm
requifita^
.
Cap. III.
De Aegroto ieimate . 176. 528.
141.
\^\.
Arttc. J. AdDeumplaca-adum. 278.
5 32^
Conditio tertia ad impetratione
Art. JJ.^
Adproficiendu
In hono . 280.
5 3
7.
infallibile requifita. 243 .4^5?.
Qu. vnica . An vexationes diabolic > qua
Qtfiifl. 7 Cur plures s etfi
dicant
, fe
habere hominibu! eueniunt tantn ad
fidem
aliquid d Deo obtinedi
?
probationem , &exercitiumj
non tamen in eo poslulando virtutis,fint d Deo volentey&
perfeuerant > 24^. ^(J^. iubeteiveltantupermittintey
Qu,efi,%.Quantotemporeperfeuerandumfit
_
&non impediente. iSi. ^^i..
in oratione , ac petitione , vty
Artic
JJ.L
j^dfc ipfum fanandum , & ro-
quod petitur 3 obtineri
poffa
.
borandum.
283.^44.
24(3. 4^
f.
'^^tiC'JVAdho(iesyifibiles/^ muifihfilej
Qu^.
t^,
At^d^k perfeuerandum'fit
inpe- ,-. ^
> ^
expellendos, &propgandos .
titione, 1^7.^66. ^-
i.\ .
186.^^1.
Conditto quarta ad impetratine
^^^^^^
De Remedijs .. iHp.^61.
ittfaIlibil<requifita.z^7'A-^7-
^-^^'^
Ceneralib^ Sacrametpr]i.-iSO.ibi\
Artic J.
yirtic.
/. De
Baptifma
*
f>o. ^di.
Cap. IV.
De Remedijs yarticHlaribus pra
^rtic.
11' De
Confirmapione . zp i.
y
<>8.
dfmone coercendo
. 531.658.
Anic.lU'
De Poenitentia . ipz.
^JU Artic. L
De Obmrgatione
, &
pr^cepto
.
Arttf.JV'
De Et^hariftia . 25>4- f 7
( 5 3 5
^ V9-
yit^ic^ r.
De Ordine . 196.
f
80.
Artic. IL
Dedcmone ohfid&nte, aut ingre-
Artic.Vl.
De Matrimonio . 197-
f
8(j.
diente
. 358.
667.
jirtyil.
De Extremavn5lione.l9^.^^^. OucH.
i.Quomodo imyetus demonis obft-
Cap.
U.
Z><?
Remedijs generalibus Sacra-
"^
" dentisfint d Vexato repe/len-
mentalinm. 298.^5?!.
di. ^^9.66^.
Artic. 1. De
Crnce .
199- S
9^'
Quffi.
i.
Qjtomodo fint
coercendt de/nones
Artic.
1. De S.Euanzelio
. 501. ^96.
Stnges obfidsntes
,
cr impe-^
Articill'
De Cereisfo^mis,feu
Agno cera
dientes, ne iHdicibus veritate
impreffo.
, 308, <Jo<ji! ''vy.\i\
fateantur
.
343.(^77.
Articlf^.
De ReUqm)sSaSioru.i,09.6o%.
QufB.-^.
Quomodofe
habere debeat Exor-
Artic. V. De imaginibusSa^oru.
3
1 o. (J i o.
"^
cisla, yel Parochus cum Ma-
Artic.Vl. De
Aquabenedi^a .311.612.
gis
, &
Sagis habentibus pa-
Artic.Vll.
De Pa^e , & Oleo benediUo .
^um cum demone
, fedpoeni-
^iz. 61^
tentibus.
34^681.
Cap. I II. De Remedifs
particularibus egro-
Art. 111. De d^monepo[ftdete,feu exifiente
tumpraparantibus. ^i^-6i6. incorporeVexati . :}^S. 6S6.
Art. I. De modo certittidinaliter cognofce"
QueH. i.
Quomodo ve.xationes d demonc^
di, an quis vere
fit maleficio poffidente effeCie
per
ipfos Ve-
affe^usj
vel d damone
poffef-
xatos fint repnmende , ant
fus.
314.618. auferendC' 348.687,
Artic.ll. De In^ruSlioneproVexatoadli-
QueH.i.
Quomodo maleficium in matri-
berationeprs.parado.
3
1 6.61
1
moniofaElumfit a-Aferendum,
Q^di. I. Quomodo , &de quibus V^xatus ac deliruendum .
3 f
i . 65? 3
.
inHruendus
fit
er^a Deum-j
Qi^^fl. 3.
Quomodo fint dcfirueda maleficia
^ij. 61Z. infantiu,& pAeroru.
1^4^69^.
QHjft.
1. Quomodo inHruendus
fit
Vexatus
Queji. 4.
QHomodo paruuli pr&feruandifint
ergaExorciffam . ^ii.
6^^. d maleficijs
.'
3)7.702.
QuU.
5. Quomodo Vexatus
iriflruendusfit ArticlV. De demane obfijiiente ,feu
reni-
aduersMsdicmones . ^ii.6^S. tente .
357.704.
Qui0.
4. Ouomodo Vexatns
infiruendusfit
Quefi.
i . An d^rrtont*m refifientia preceptis
ergafeipfttm .
^1^.6^9.
eccleftaHicis faSt<i prot-ieniat
Artic.lU.
De Probatione Vexati ante Ube- ex vi, &potentia ddimonum :

rationemreqiiifita. ^i^.6.\6. -pelexparte Dei-^velExorci-


Q^dfi. I.
Quomodo Vexatus probandus ftt
sie^velenergumeni. i<;S.yo^,
erga Deum.
325
647. Quffi. 1, Qiunam fintgenera Energume-
Qj*f(i.i.Quomodo Vexatus probandtis
fit
norum,adquorumUberatione
erga ExorciHam .
3
27.
64^
Deus difficillime concurrit
.
Qufi. ^.Ouomodo Vexatus
probandusfit ^60. 710.
aduersus d&mone . 328.6^1. QtiC^.^.Quomodohuiufmodi repugnantia
QuaU.
4. Ouomodo Vexatus probandns
fit
diabolica
fit
auferendo-j
.
ergafeipfum.
ii9-<}i^'
365.720.
' V
Quefi.
4.
Quefl.
'^.
Qu^tyii^tmfint remediayArticuUrla
Quffi.
i. Qufrtam
fit caufia, regrejfus 1
pro prtmi
generts
obfe/fts
.
"
^96.ibi.
^G^.j^i.
Quff}.
1 . Quomodo
fe
babere debeat Exor-
Quefl.
f
. Quenam fint remedia particula-
cifla
cum eo, qui pofl liberatio-
ria pro
obfeffisfecundigeneris. nem iterum a dcmone pojfide-
^66.yii.
tur.
"
. 35)8.
7(Ji.
QueR. 6. Qufnamfmt remedia particula- .Art.Vlll.Dedemone infefiante eay quc
riapro
obfeffis
terti)generis
.
adhomwefpeiJant.^oo.j^S'
^6s).7iS'
Qa^fl'
^'Quibus modis anirhaha bruta a
Ouefl.j. Qufnamfint remedia particula- dfmonibusvexetur.^Qi.766.
riapro
obfeflls
quartigeneris
.
QufH.
1. Quomodo
fit
eisfubueniendum
.
370-
7i7-
^01.767.
Quffi.S.
Qudnam
fint
remedia particula-
Quxfl.
^.Quibus infejiationibus ddfmoni-
ria pro
obfejfis
quimigeneris
.
bus domus foleant moleflari

374.
73 z.
40T-770-
^rtic.V.DedfmonefugienteifeuexeHnte. Quffi. ^. Quomodo domus dfpiritibus ma-
375.733.
lignisfint purgadf. 40 y .
77
1
.
Quizfl.
I. Ot-iomodofe
habere debeat Exor-
Qffl'
^.Quid agendum ab
Exorctfla ,&
ciflaerga obfejfum
ina^uli- domus habitatortbus in aHu
berationis. 377- 757'
liberationis
. 4^06.77^.
Queft.
z. Quenamfint
fuggeHiones fpecia-
Qutx,H. 6. Quomodo domus d moleftijs
de-
les,
quibus demon Lnergume- monum /int praferuanda
.
num t-rmaderefolet
tempore^ 410. 778.
hberationis .
3
77
7 3
8
Q^fft-
7 Quomodo aues, vermesi
mures, lo-
jirt. VI. De dcmone
tentantefuum regref- cufi,vel alia animalia terra-,
fAm.
387.748.
yel fruUnsyaftantiafint
de-
Ouefl.
i.Quenamfintcommunioresfugge-

firuenda. 411.775?.
~^'
^'
Hiones,qHib'As dfmon quArit .Art.lX.Demodo
, &
ordine exorciXan-
iterumincorpusliberatifuum di. ^^f-^S^'
regreffum.
388.745;.
Cap.lV.
De Remedijsproaffli^is ,
&tri-
Quxfl.
z. Vndefumat
demon
tentandi occa- bulatis .
4
3
o. 75)
2.
fionem.'
35>0-7fo.
ArticLDe a^iUis,&tribulatisjubkuan-
Quffi.
3
. Quibus remedijs prfferuattuis dia- dis in infirmitatibus
naturali-
bolic efuggefiiones in homini- hus . 43
'
75^
3

bus a dfmone liberatis euane-
.Artic. IJ.
De affliSiis, &
tribulatis tuendis
jcant .
3 9
1
7 n
*^^ inimicts
,
ac
perfecutori-
\Art. VIL De dfmone repetemcfeu redeu- bus* 44<''
810.
te.
3P^-7S8.
Hic
^i
H
1 c
>
AVCTORES OMNES
pr6bat^, VEL
IMPROBAT^ FIDEI,
Theologi , lurifconfulti , Medici ,
Philofophi , Phyfiologij,
Hiftorici, aharumq; fcientiarum , atqiartium Profcflores,
qui huic operi liiam quoquomodo operam fub-
miniftrarunt , ferie Alphabetica-
recenfentur.
Anaftafius Germon
.
Andreas de Vega
.
Anonymus
.
S.
Anfelmus Epifcopus.
S.Antoninus Archiepifcopus.
Antoninus Diana.
S.Antonius Abbas.
Antonius Hiquzevis
.
S.
Antonius a Padua
.
Antonius Flaminius
.
Antonius Naldus.
Antonius Queuedo
.
Aquila.
Archidiaconus
.
Aretas.
Ariftoteles.
Armilla.
Arnobius Rhetor.
Arnoldus Catnotenfis*
Arfenale Inquifitoruni
.
S. Athanafius Epifcopus.
S. Audoenus Epilcop. Rhotomag.

AuguftiOus Barbofa.
' ' :'
S. Auguftinus Hipponenfis E^fc.
Auicenna M^dicus.
Bal-.hafTai
. .. 'Jf. /.
ABBAS
Panormitanus
.
R. Abenezra
.
Aegidius deConinch.
Albericus.
Albertus Magnus.
Albinus Flacciis.
Alcazar
.
Alciatus.
Atcuinus
.
Alexander Albertinus.
Alexander Alenfis D.irrefrag,
Alexander Calamato
.
S.Alexander Papa I.Martyr.
-
Allois Abbas.
i .'fi-jQ
Almainus
.
Aloyfius Bariola.
Aiphonfus a Caftro.
Alphonfus Toftatus.
Altifiodorenfis
.
Am.ilarius Fortunatus.
^.
Ambrofius Epifcopus.
S.
Amphilochius Epifcopus. -
B
BAlthaflar
Paes
.
Baptifta Codroncus
Mcdicus.
Baretius de Baretijs
.
Baronius
Car^inalis.
Bartholomseus ab Angelo,
Bartholomus
Faius
.
Bartholomaeus
Sibillla.
Bartholomzeus
Spineus
.
S.Bafilius Magnus
Epifcopus.
Beda Venerabilis.
Benediftus
Pererius.
Benedidus luftinianus.
S. Bernardinus Scnenfis.
SBernardus Abbas.
Bernardus Luxemburgicus.
S.Birgitta.
Boethius.
S.
Bonauentura D. Seraphicus.
Bordonus.
Breuianum Romanum,
Burcardus.
CAefar
Carena.
Aefarius Cifterfienfis.
S. Caius Papa ,
& Martyr.
Canus.
Capreolus
.
Carolus Baucius
.
S. Carolus Borrhomxus
.
Carolus de Graffijs
.
Carolus Oliuerius.
Cafliodorus
.
Cedrenus.
Chronicum Fratr. Minorum
Cicero.
Ciruelis Darocenns.
$. Clemens Papa Romanus
.
S.Coelcftinus
Papa.
fAntiochenum.
Arauficanum .
Aurelianenle I.
Bracharenfe II.
Carthaginenfe
I V.
Florentinum
.
Gangrenfe
.
/^y*r./.:i.,
,Gerundenfe.
Concilmm^Laodicenfe,
Lugduncnfe,
Moguntinum,
Nicenum 1 1.
Romanum
,
Toletanum V.
Toletanum VI.
Tridentinum.
Conradus Monachus.
Cornelius a Lapide.
S. Comclius Papa, <5c Martyr.
Crolandenfis Hiftoricus
.
S. Cyprianus Epifcop. , & Martyr,
S. Cyrillus Alexandrinus
.
S. Cyrillus Hicrofolomitanus
.
D
DAnicl
SenncrtusMedicus,
Inamius Patricius.
S. Dionyfius Areopagita
.
Dionyfius Carthufianus.
Dominicus Banncs.
Dominicus Soto.
Dorothaeus.
Durandus.
Tp Cclefia.
Echms^
S. Eli-
S. Eligius Nouiomcnfis Epifcop.
S.
Ephrasm Sycus Diaconus
.
S.
Epiphanius Epifcopus .
S.Eralmus Epifcopus, & Martyr.
S.Euagrius Epifc, Conllantinof^
Euclides.
Eugubinus.
Eufcbius
.
S. Eullachius Prcsbitcr
,
Euthymius Zigabonus .
R, Ezra
.
FAuentinus.
Feiix Scripturifta.
Ferdinandus a Caftro Palao
.
Fortunatus
.
S.
Francifcus AffifiatesScraphicus
Francifcus Cefpedes.
Francifcus Longobardus
.
Francifcus Marja Guaccius.
Francifcus Peg;na
.
Francifcus Peiizzarius.
Francifcus Ribera.
Francifcus Robortcl
.
Francifcus Suarez
.
Francifcus Titelmanus .
Francifcus Valefius Mcdicus ,
Francilciis Viftoria.
Frufius,
Fulbertus
S'Fulgentius Epifcopus
Rufpen.
G
Abriel Biel.
Gabriel Vafquez.
Galenus Medicus.
Gcnebrardus.
Gregorius
Presbytcr.
S. Gcrmanus
Epifcopus
.
Gloftk ordinaria
.
S. Grcgorius Nazianzcnus
Epifc.
S. Gregorius Niflenus
Epifcopus
S.Gregonus Magnus Papa.
Gregorius Papa XV.
S.GrcgoriusTuronenfis Epifcop.
Gregorius Sayrus.
Gretzerus.
Giulhelmus Abbas.
Guilhelmus Durandus
.
Guilhelmus Philiarcus
.
GuilhcImusVorillon.

H
HAymo.
HedorBoethus.
Hcnricus a Gandauo D. folenis
.
Hcnricus Inftitor
.
Henriquez.
S. Hermas Difcipulus Pauli
Apoft.
Hicremias Drexelius.
S.Hieronymus.
Hilarion Monachus.
S. Hilarius Epifcopus.
B. Hildegardes Virgo
.
Hincmarus.
Hippocrates Medicus.
Hiftoria Ecclefiaftica
.
Hugo Cardinalis.
Hugo de S. Vidore
.
I
Acobus Aluarez.
lacobus Billius
.
lacobus de GrafHjs
.
lacobus de Valentia.
S. laco-
S.Iacobus
Diaconus.'
lacobus
Pamelius.
lacobus Simancas.,
lacobus
Sprenger
.
lanfenius . ,
Ignatius Lupus.
S.lgnatius Martyr.
Innocentius Papa I.
Innocentius Papa VIII.
loachin Abbas.
>
loannes Azorius
.
loannes Baptifta de Lezana
.
loannes Baptifta Folengius.
loannes Baptifta Poffeuinus.
loannes Carthagena.
loannes Caftianus.
S.loannes Chryfoftomus Epifc.
S.Ioannes Damafcenus.
loannes Diaconus.
loannes Duns Scotus D. fubtilis.
loannes Fernelius Medicus.
loannes Gailer.
loannes Lorinus.
loannes Maior.
loannes
Maldonatus.
loannes
Molinetus.
loannes
Turrecremata
',
loannes Viguerius
.
lofeph Angies.
lofeph
HebrsEus.
S. irenasus Hpifcopus Xugduncn.
Ifaac Abbas
.
S. Ifidorus Epifcopus Hifpalen,
Ifidorus Abbas.
S. luo
Presbiter
.
S. luftinus Martyr.
luftus Lipfius.
kK
K
LA^lantius
Firmianus.
Landulphus Carthufianus
.
Laurentius ab Anania.
B.Laurentius luftinianus.
Laurentius Peirinus.
Laurentius Portel.
Laurentius Surius
.
S.Leo Papa.
Leonardus Leffius.
Leonardus Vairus .
S.Leontius Epifcopus Casfaricn.
Lippomanus.
Ludouicus Blofius.
LudouicusFrois.
Ludouicus Granatenfis.
Luifius Legionenfis
.
Lycofthenes
.
Lyndanus.
Immi.
MAcrobius
.
Marcellinus de Pife
.
Marcellinus
Hiftoricus
.
Marcus aLisbona.
Marfilius
.
Martinus
Bonacina
.
Martinus de Arles.
Martinus
Delrius.
Martinus
Nauarrus.
Maximilianus
ab
Eynaten
.
S. Maximus
Epifcopus
Taurinen.
Michacl
Medina
.
Miflale
Romanum
.
Molfcfius.
Nicepko-
N
Nlcephorus
.
Nicolans de Lyra
.
Nicolnus Monachus.
Nicolaus Remigius.
S. Nilas Abbas.
Nugnus
.
o
OGglerius
Medicus.
Optatus Epifc. Mileuet.
Origenes.
Osbertus .
Ouidius.
PAnnonius.
Paraphraftes
.
S. Paulinus Epifcopus.
Paulus Carraria.
Paulus GriHandus.
Paulus Layman.
Paulus Sherlogus.
Pedraza.
Pclbartus.
Pcltanus.
Petrus Ancharanus.
Petrus Binsfeldius.
Petrus Blefenfis.
Petrus Canifius.
S.
Petrus Chryfologus
Epifcopus.
B. Pctrus DamianusCatdiDalis.
Petrus Gregorius
,
Pctrus LoTibardas Epifc.Parif.
Petrus Paludanus.
Petrus Rauzanus
.
Petrus Tataretus
.
Pctrus Thyrxus.
Philippus Marchinus
.
Picus Mirandulanus
.
Piato.
Pontificale Romanum.
Primafius
.
S. Profper Epifcopus Rhegienfis
Profper Farinacius
.
R
RAbanus.
Raynerius de Pifis
.
R.aithcrius.
Raynuthius.
S. Rehiigius Epifcop. Rhemenfis
Richardus de Media villa .
Richardus de S. Vidlore
.
Richelius.
Rituale Romanum.
Robertus Bellarminus Cardir,
Rodulphus
Cupers
.
Roffenfis
.
Rupertus Abbas.
Rupertus Tuitienfis.
SEbaftianus.
Scribonius
.
Seneca.
Serenus Abbas.
Simeon de Muis.
Simeon Metaphraftes,
Socrates.
Speufippus Platonicus.
Stnphylus.
Sre.phanus Eduenfis Epifcopus.
Stephanus Facundex
.
SuiTuna
Siimma Coroiu
.
Sviuelter Prieras.
T
V
TAbiena.
Terrullianus.
S. Theodoretus.
Tiieodoricus Abbas-
S. Theophanes Epitcop. &Martyr.
TheophilaCtus.
Theophilus Abbas.
Theophraftus.
Theocteriftus Monachus . .
S.
Thomas Dodor Angelicus
.
Thomas Caieranus Cardinalis.
Thomas
Cantipratenfis
.
Thomas de Kempis
.
Thomas Pha(eUus.
Thomas Sanchez.
Thomas
Valdenfis.
V
Alerius Polidorus
.
Varro
.
Vgohnus
.
Villegas
.
Vincentius Beluacenfis
Vincentius Bonardus
.
Vincentius Filiucius.
Viualdus
.
Vualafridus Strabus.
Acarias Vicecomcs
'
Zanardus
.
EX
EX
AVCTORIBVS
IN HOC OPERE ALLECATIS
Ij damaxat
,
qui Exorciftico
munere funt perfuncfli
,
hoc Indicc Alphabetico continentur
.
s.
ABcltUms^pifcSagknfts,
S.
,,^gyrdivs Nittetems
,
S.
S. AichardHS Ai^as
,
S.
S,
Albinus
Epifcopus Andegauen. S.
Alexander AlbertinMs
.
S. Ambrofius Archiepifcopus
,
S.
S. AntiOfi Epifcotfus . S.
S, Antonius Abbas . B.
S. Antonius a Padua, S.
SS.Apofloli
Domini
.
S.
S. Auxentius Archimandrita
.
B.
S. Babyla Epifcopus Antiochenus
.
S, Barnabas ApoHolus . S.
S. Bafilius Magnus
Epifc, Caf,
S.
S. Benediifus Abbas
,
S.
B. Bernardiyius a Feltria, S.
S. Bernardus Abbas
.
S.
Burfus Billius Canonicus, S.
B. Caluppanus
.
S.
Carolus Oliucrius
.
S.
S. ConJiantiusEpifcoDusjiquinas
,
S.
S, Cyprianus
EpifcopuSy
c^
Martyr
,
S. Daniel Stylita
.
S.
SS.Dtfipuli Domini
,
S,
S. Dominicus patriarcha
,
S.
S. Eligius
Epifcopus
Nouiomen. S.
S. ELphegus EptfopusCantuarien, S.
S. Eutychius Patriarcha, S,
Francifcus Patriarcha Serapbic,
Gallus Abbas
.
Codifridus Epifcopus Ambiancn.
Gregorius Thaumaturgus
Epifc,
Hieronymus Menghus .
Hilarion Abbas
.
lacobus Alemanus
.
lacobus a Marchia
,
Ignatius Loyola
.
loannes Apofiolus
.
loannes a Capifirano
,
Ifidorus Abbas
.
luHinus Martyr
.
Launomarus Archimandnta
.
Laurentius
Epifi.
DuneLmenfis,
Macarius Patriarcha Antioch.
MacLouius
Abbas
.
MarcelLus
Abbas.
MarceLLus Epifcopus
Parifenfis.
Martmus Epifcopus Turonenfis
,
MauriLtus Bpifcop. Andcgaucn,
MaximiLianus ab Eynaten.
Maximus Epifcopus Rhegienfts
,
Nicetas Abbas
.
Nicetius
Epifiopus
Treuirenfis
,
Nonnus Epifcopus
Edejfix.
,
Parthcnius Patriarcha
,
Patapius Solitarius
,
S, Paulus
S,
PatcrHus JEpifcopus Abricenfis
,
S>
-Paulus JpoBoius
.
S. Pctrus ylposfolus .
S. Pitrus Coeleflinus Papa,
S. Petrus Exorcifta Martyr\.
Pctrus Santutius Coeleftinus Ah,
Pontius Abbas Boneuallis .
S. Portianus Abbas
.
S, Pegulus Epip:opus
Arelatenfis .
^S". Hemigius
f.piftopus Rhemenfis.
Serenus Abbas
.
S. Simon Aposiolus
,
S. Suitberius
T.pificopus Verdenfis l
S. Theodorus Archimandrita
,
S,
Theodofius Ccenobiarcha,
Valertus Polidorus
.
S, Vbaldus
Epifcopus Eugubinus .
S,
VedaHusEpifcop.Atrebatenfis,
S. Vincentius Ferrerius .
S, Vrjmarus
Epifc,
in Coenob, JLaub,
S. Vulinuualocus Abbas
.
S. Vuolphelmus Abbas
,
Zachartas Vicecomes
,
S, Zeno Epifcopus Veronenfis
,
MANVALE
MANVALIS
EXORCISTARVM.
AC PAROCHORVM
Pars Prima
.
DE
EXORCISTA.
J DI , ait loannes Apoc. i. in meSo feptem candeU-
brorum aureorum fimilem filio hominis , vefiitum podere,
pracin^tum ad mamillas zjona aurea : caput eius, &capilli
candidi erant, tanquam lana alba, &tanquam nix : oculi
eius tanquam
flamma
igmsy pedes eius fimtles aurichalcoy
ficut
in camino ardenti : &yox illiusitanquam vox aqua-
rum multarum j &f^. & facies eius
, ficut Sollucet in^
virtute
fua
.
Qup apparatu Exorcifta , Grsca voce fic didtus
>
qui Latine d^monem
adiuians, /lue inciepans vocatur, c. Cleros.
rerf.
Exorciffa. 21. difi. iureme-
rito non homo, fed fimilis filio hominis dicitur , eo quod conditionem hu-
manam fuperantem , arquantem angehcam
, & diuinam attingentem for-
titus fit
.
Verc plufquam homo eftcenfendus, qui diabohim expellere potcft.
Quae etenim vires alicui ex hominibus fupperunt, vt talem
, & tantum ini-
micum gloriose expugnare valeat; cum illo uihil debilius, ifto nihil fortius
in orbe repenatur ? Nihilaliud
efi
homo> ait D.Bernardus Iib.Meditar.cap.5.
quam
fperma fetidum,faccus jlercorum , cibus yermium.
Pofi
hominem yer^
mis,
pofi
vermem
fetor, &horror . Sic in non hominem vertttur omnis homo .
Quidfuperbis puluis > &cinis : cuius conceptus culpa , nafci miferia ,viuer(L^
pfnay
mori
angufiia ? Vnde fuperbit homo , cuius conceptio culpa : nafcipena :
labor vita : necejfe mori ? D^^mon nihil horum patitur; (ed intelledlu fubti-
lis, fcientia illuftris, moru velox, potentia infignis, eflentia fpiritualis,ftani
perpetuus perfeuerat in a?ternum. Quomodo tam debilis d^monem tam
A
fortcm
ExoreifittM'
Cfus dAmonem
adturas,
perfi-
milem
filio ho~
minis
figura-
tur
.
iuia difftit/ltS
humannm
fnm
perat ,
Angelicam^
exAjuat .
^tingit
.
Ideodehettjfe
Foteffatcj do-
natus
.
S<ientiaprAdi'
tus.
yirtutihtis or-
vatus r'
lieelefiafftfA->
fotefias
Exor-
tiffd necejfaria
ad dehitam
of~
^if
exenitO'
Uonem,
I
Pai* I. Cap.I. Dc Exouc. Potcft. doiiato
foftem portct C"fcdii3us fuisnolentem expellercprofligarc
rek(5tatcm,mfi
conditioue cjeteris horainibus fuperemineret ?
Vndd fupra homines cleuatus Angelorum fortes exapquat . Namfi Spi-
ritaum beacorum dignitatem attendas
, videbis ipfos ^iritibus malignis
dominari,
&c
da^mones fuo fubiedos impgrio quaquauerfum agere,agitarc,
exagitare, vt doceilt Alexander Alenf.
par. i. q.
voo. mim.t. ar. 6. Ruper-
tus Abbas fuperlniLcHm cap.
f
.
B. Laurentius luftiniaKus de fpirituali ani~
mArefurretl.
lacobus Aluarez lib. i.
de vi^oriatentat.par.
^. cap.j. D. Ba-
(\\iasiTfal.^^.
&alij infracitandi
articulo de ^n^elis num.
fi^.
Qli|Lj
f
oteftate cum Exorcifta virtutes aduerfas cohibeat, iuremerito vt Angelus
cenfendus eft,
bt fimilis filio hominis.qui Angelorum ore in forma iuuenis
fplendidi, &itigcniii apf^ar^tium mim{terium conrra dcemones exercet

vt fcriptvlcs,-ac Pat-fes indicalLit


,
qui t\aties Angelorum titulo Ecclefi.r Mi-
niftros cohoneftant
.
Immodiuinamaliquomodoattingirconditionem . Quis enim eftille
filius hominis , cui fimilis eflfe , afieritur a loanne , nifi Chriftus Dominus
,
vt teftantur S. Irenajus lih. 4. c.
57.
Luifius Legionenfis de Nominihus Chri-
.
fii
,
Aretas, Abbas loachim > Ribera , Haymo , Anfehnus , Alcazar
, & alij
relati a Cornelio a Lapide in
^yocalfpfim , qui feipfum tali nomine vocans
Matthjei if.
huiufmodi poteftatem expulfiuam dxmonioTu ipfemet f^pif-
fime exercuit, & fuis Apoftolis tradidit : neq^ illis folum, fed etiam fuccef-
foribus
? Quam fpiritualiter smulantur omnes ExorciftcT,eum fpiritus ma-
lignos cogunt in fugam prorumpere : aut maleficia foJuunt , morbosq;
ve-
neficos fanant . Et ideo iuremerito fimiles filio hominis erfe dicuntur
, tb
quod fi Don jequalem, faltem fimilem poteftatem adepti funt . Quare Exor-
cifta, qui conditionc fic eminet, multis qualitatibus fiilgere debet,qux iUfi
ad tale munus efficaciter obeundum apte difponant
j
fed prnecipue debct
efle Poceftate donatus, Scientia ptaeditus , Virtutibus oriiarus : v^tribusC^a-
pitibus explicabitur ..
Cap. I.
Poteftate donato.
Cclcfiafticam poteftatem omnibus Ecclefis Miniftris neceffariiim
eflcnemo ambigit . Quantumuis enim aliquis fit abundantioribus
charifmatum donis prae cjEteris fupeifufus , fi taraen hac poteftate^i
careat, non poteft rit^ fuum exercere minifterium , ideo Exorcifta
huiufmodi
poteftate^donatus efle debet,vt aptc fit pr^paratus in ijs, qus ad
fficium
exorcifticum pertinent
.
Quod typice videtur in fimili filio hominis apparenti in medio candela-
broruQi
aureormn ,
qui-veftitus erat podere , tunica , fcilicet , bylTina ,
fiuc
-linei iftierula
,
qujE( vt explicant Nicolaus Lyranus in poftilla , &
Alcazar
ftlper
Apocalvpfim^erat vefiis Sacerdotahs defccndens i collo , &
humcris
vi^jad talos,'ideoq-,di<a;a (Poditis) ideftjtalarisj &
tam arde corpori adh.-E-
rcns
An.
1. Ordink Ejiorciftatiil.
i
^
icns, vt nuila
fcre in ea efTet ruga : cum elTet ftridba admodiim
, &
manicas
haberet
ftridas . Nam quid deiignat facerdoticum illud indumentumj nili
poteftatem
Ecclefiafticam> qux a ChnfiofupernatMraltteri&fpecialiter ylpo-
fiolis s
Difctpftlis &eorum fucceJforibHS
legitimis
vf^
infinem ftculi adtdifir-
cationem Ecclefi(& ?mlitantisfecundum le^es Euangebcas pro cenfecuHone
f^li-
citatis tern collafa eH ? ItacoUigiturexSoto in j^. fent.
d. lo.
q.
i.ar. i.
Suarez de Legtbus, &Le^tflat. Itb.^. c.i . i o. &cap. 5
. per t^. &c
Barbofa
^le Epifcopalis offictj
injiit.c.i.dc latifsJ^ lure Eccleftaft.vniHerfo
lib.l.c.l.& 1
.
In qua defcriptione quadruplex iUiuscaufaindicatur, fecundum quam
ab alia qualibet poteftate diftinguitur: Efficiens , cum dicitur :
dChrifio
fupernaturaliter collata . Nam cum Eeclcfia fit regnum eius monarchicum,
placuit aliquos ex hominibus aftumere, quibus tanquam Officiarijs,&: Ma-
giftratibus fuam tribueret facultatem . Subie<3;iua, cum dicitur : ^poffolisi
&eorum fuccejfortbus . Nam liiEC poteftas Apoftolis primitiis collara, ab
ijs transi)t ad Apoftolicos viros-,
&c ab iliis in eorum fuccedores transfundi-
tur vfque ad confummationem frculi : can. In nom teJlamemo
difl.
ri.&
Concil. Trident.fefs. lyde Sacram. Ordinis cap. i . &can. i. Formalis cuni
dicicur feenndi^ ieges euitnselicas ,
qiiae dant formam vtcndi : cG non fit in
libercate
Ecclefiafticijca poteftate ad Iibitum vti; fed ad legis EuangelicjE
,
&:
Ecclefiafticx prxceptum
,
qux vnicuique definiunt
,
quid fadto opus fit
;
alias vfus eftetabufus. Finaliscumdicitut, ad izd^ficationem EcclefiA'. eo
quod omnia eius minifteria ad malum remouendum, ^ bonum promou6-
dum
occupentur
\
vt fidcles a malis liberi
, & in bono confirmati facilitis
fuum finem aftequanrur
.
HcEC aucem, vt minifterium refpicit exorcifticum, fecernitur in poteftat^
Ordinis exorciftatus , & facerdotalis , ac poteftatem Iurifdid:ionis ordina-
ric-E , & delegato; , qux' amba: poteftates
Exorcift^e func necellari^ modo
,
quo fequentibus articulis explicabitur
.
ARTlCVLVsi'
Ordmis E^xorciftatHs .
'Eius (juittttr
caufa, explic^*
ttir.
i\<^ir'\ htnlO
Duplex tfl .
Ordinis
(
Exorcinatus
(
Sacerdotalii,
luri/diStionis
(Ordfzforiit
CV
M Ordo
fit
concentus operationHm ad inuicem commttnionisproportiOt
viciffttudinis in omnibussaufa,& contemperatio adperfciendum idonea^
\t ait SpeiiCippus in platonicis definittonibns ; &c
ajquum fit iuxta apoftoli-
cum praeceptum I. Cor. 14. omnia ho/sejfe ,
&
fecundum ordinem fieri , i\^
Ecclefia dari oportuit Sacrum Ordinem plures graduum , ac dignicatum
Ordines in fe continentem, in quibus fingularis gratia
, & fpiritualis pote-
ftas , atqj officium traditur Ordinatis , vt munus fuum in Ecclefia ex pro-
fefiogeuant, vc doceftt Magiiter in^.d. i^Sf.^. fiautem, D.Thom.ibiq. 1.
ar. i.Vis^uenns infummac. i(J. . (J. &Barbofa Ittris
ecclefiafi.vniuer.hb.T.
de Ordine, &qualit. Ordinan. cap.
3
1. nu. 2. vt fic ex ordinata illa poteftate
admirabilis ofticiorum harmonia confurgeret
, propter quam tot ordinum Cantic^."
varietate circundata non immerito caftrorum acici
ordinata; affimilatur.
'
A
z Inter
4*
^id
fit
Ordo
generice
fumpm
tus.
In Ecclefia suf
plures Ordiaes.
JiefituturOrd
XxoreiffMtus.
totefias ind-
mones exerceri
debetal>ifs,qu
/unt in oretine
SxoreiffMus
.
Xt
Zltrt
ordin4fio
etb hoe nmnere
*xcluduntur..
Laici
Infranu.i84'
Clericifimpli-
es
,
4
Par.l Cap.I. Dc
ExorcPotcft. donato
Inter hos graduum ordines numeratur Ordo Exorciftatus,^/
efl
f^mtua-
Us potefias
3 qua OrdinatHs
potefi ddLmones increpare, illofqHe ab hominUiHs
, &
erebus adhomines
fpe^antibus expellere . Qua poteftate nemo vtivaleta^
daemones expellendos
>
ac difToluenda opera diabolica
,
qui non fuerit fal-
tem huiufmodi Exorcift atus Ordine infignitus^
cap. Non oportet. dtH.69.ex
Concibo Laodicenfi cap. 16. Alcuinus de diuin.
offic. cap.
3
^.
Quapropter iure ordinario ab huiufmodi minifterio Laici repelluntur
,
nec poflunt fine padi d(^moniaci fufpicione hoc fibi munus de iure vindi-
care. Nam fi hoc fibi ex officio deberi a{Ieuerant> palam conuincuntur
fecrilegij. Si vero gratiam ad hoc fpecialiter datam
,
puta
,
per fidem itu
Chrifti nomine,pretendunt, tenentui huius iuris extraordinarij documenta
pr?bere Ecclefins San(5t:B Pr^latis . Nam etfi d^monum expulfio,& folutia
raaleficiorumper fidem in Chrifti nomine inter gratuita Dei dona connu-
merentur
,
quae in aliorum vtilitatem bonis,
&c
malis ,
Clericis
, &
Laicis
tribuuntur, vt docet Paulus i. Cor. 12. dicens : Alit datur operatio virtutu
>
qua fideles per fidem pofluiit dcxmoiies cxpellere , vt Chriftus dixit Marci
vlt. Sigtia autem eoSi qui crediderint
,
h&c
fequeutur : 1n nomme meo ddtmonia
eijcient
. Nihilominushuiufmodi gratis ab Ecclefia func ejftminandxjfine
cuius
iudicio , & au6loritate nemini licet faltem publice, vel mimfteriali-
ter virtute peculiari exorcizare
.
Simili ratione excluduntur ab eo numero fimpIicesCIerici^qui licet a(ci-
ti fint in fortem Domini,& veniant nomine peribnarum ecclefiafticarum ,
nontamen poHunt hoc munus mmifterialiter obi-re , nifi Exoiciftatus Or-
dine fint infigniti. Ideo tota poteftas penes illos raanet,qui faltem in Exor-
ciftarum numero cooptantur

$.
L
TTVnc autem ordinem vntim elle ex ijs
,
quos minorcs vocant, omnes
Ordo Exotci. JL JL
fciuntquicumqueecclefiafticam
difciphnamnouerunt, cuiusvm-
fiatus efi vnus
bra prasceffit in lege veteri apud ludsos, inter quos adiiurandis djemonibus
X minoribus. ahquos vacafle
,
probat illudDominididumLuc^
11. &Matthc'Ei iz. Si
antem ego in Beet^bub eijcio dtemoniay
fili}
vejiri in quo eijciunt ? Ideo
ipfi
lu-
Ttguratus in
dtcesveHrierunt . VbiToftatusIoquens in perfona Chrifti
<j^/?. ^4.
/;/w
Uiie
vottri . Hla Chrisli verba relata,.zxx. : Non
efl
verifimile,qu6d
dicatis/ciUcet, me eijcere
damoniain BeelT^bub i quia ego ,
&fili]
veHri eijcimus demoniain eadem po-
tejiate y&
tamen nonconceditis^quod filij
veHri eijciant illa in Beel^ebub : ntc
ergo debetis afferere-,
quod ego eifciam in Beelz^ebub
ifed
in virtute Dei-> ficut filij
vejiri : cumnon appareat aliqua ratto differentiAyquare
illos in virtute Dei, &
me inBeeU^bub d&monia eijcere dicatis . Deinde fubdit :
Qttod autem dicitur
(Filif vejirij accipitur de Exorcifiis . Nam apud lud&of erant ExorciH&t
qui
inHruBi aSahmone d&mones eijciebant ; &manferunt femper
in gente illa->
vfque adtemporaChriHii& etiampoji .
Ajferit
enim lofephus lib. 8. Antiqmt.
cap. 1. quodtempore belli Romani , lud&us quidam de gente lud&orum
coram-i
Vefpefiano. C&fare
dAmmem ds ohjejfo
corpore expulit i.in cuius rei
notitiafecitj,
Art.I. Ordinis Exorciftatus
.
}
-pt dsmon de corpore egrejfus
yas aquA coram po/itum yidentibus cunElis euer^
teret
. Sicque de tfiis Exorciflis Chrifius loquebatur
,
qui eramfilij ludaoruf,
idefii
degente illa . Quod confirmat Chryfoftomus
fuper
eadem verba Mat-
thai,
& Amalarius Fortunatus Epifcopus Trcuiren. lib. i. de Ecclefiafticis
officifs
cap. p. de Exorciflis
: vt habetur tom.
s>-
par. i. BibliothecA Veteruni^
ff,
&Beda traU.fiuper
A^us
Apofiolorum
ab eo allegatus
.
$.
II.
IN
lege ver6 noua veritas fubfecuta eft^cum ipfemet Chriftus Ordinem
hunc inftituif, non,vt aiunt quidam, videlicet
,
quando Chriftus tetigit
aurcs iurdi,& muti diccns : Ephpheta,
quodefl
adaperire: Marci 7. Et quan-
do Maria Magdalena a feptem daemonijs ab eo fuit liberata . Matthaei 16.
quia fequeretur
,
quod bis inftituiflet Ordinem Exorciftatus
,
quod videtur
abfurdum , Sed in vltima c^naj cum totum Ordinis Sacramentum inftituit.
Et licet Auguftinus Barbofa de iure
Ecclefiaft.
vniu. cap.
33.^
Ordine , &
qualit. Ordtn. num.
f
. infine, videatur afterere, foliim Sacerdotium inftitu-
tum efle a Chrnto in vltima c^na, c^teros vero Ordines ab ApoftoHs,
& ab
corum primis iuccefroribus introdudtos eftei omnesque dici a Chrifto infti-
tutos : quia iile omnium Ordinum officia in feipfo quodammodo geflifle
probatur; Nihilominus cum ex fehtentia Dodlorum melioris notae, nempd
D.Thomx par. ^.q.6^.ar.
3.
Caietani ibi, D. Bonau.
/
4.
difl.
14. q.i.& ^,
Richardi
quafl.
^.art.
5.
&: aiiorum infra citandorum, omnes Ordines fint
Sacramenta, dubio procul eft aflerendum, Ordinem Exorciftatus a Chrifto
Dominoinftitutumfuiflein vltimac<^na fimul cum toto Ordine
5
Vel di-
cendum eft^, lefum inftiruifle Ordinem Exorciftatus, cum Aiatthdcap. lo.
Aiarci
3 . & Lhca 9. Conuocatis dmdecim Difcipulis
fidis,
dedit illis poteflatem
fpirituum immundorumy vt eijcerent os,& curarent omnem languorem, &om-
nem inftrmitatem . luxta enim fidem omniaSacramenta inftituta funci
Chrifto Domino : ita exprefse definirur in Concilio Trident.
fefs.
7. de Sa-
cramemis in generecan. i. cuius verba funt : Si quis dixeriti Sacramenta^
nou legis no
fuiffe
omnin a Domino noHro lefu
Chriflo inflituta, anathemafit,
Quem ordinem feniatum fuifle ab initio nafcentis EccieficE probant Do-
<51:ores teftimonio Sandtorum Patrum , vt Ignatij
,
qui in cpiftola ad Antio-
chenfes falutac Subdiaconos,Le6lores,Cantores,HoftiariosXxorciftas: Cy-
piiani Epifcopi, & Martyris, qui lib. 4.
epifl.
7. fcribit, per Exorciftas voce
humana,
& poteftate diuina daemones flagellari,vri, torqueri : Cyrilli Hie-
rofolomitani in prafat. C^^r/^^^f^^^^/aflerentis, Exorciftasper SpiritumSan-
^tiim di^mones eflugarc : Optati Mileuet. /ib.
4.
docentis
,
per Exorciftas
fpiritus immundos depelli, & in defertum fiigari : Clemcntis Romani Pa-
p.^ epiftolaadlacobHm fratremDomini:
Cornelii Pap^e, & Martyris
epifl.
adFlauianum
, quam Eufebius confeiuauit : Caij Papa?,&: Martyris epi^.ad
Felkem Epifcopum : Auguftini lib. 1. de Nuptip, &concupifc. cap 19.& 19'
Quibus addc Concilia, Roman. fub Sylueftro can.
3. Antiochen. can.
10..
Caiihag.
4. f4;/. 4.
cuiintetfuit> &fubfcripfit idem Auguftinus , Laodic.
A
3 cap.
7'
Innitutus M
Chrilio in hgi
noua.
/ qufindi.
Verf. r.
Ver/.
i/,
Verf, I.
2:
Seruatus ab
initio
Ecclefi^
,
Vt teflmntur
Patres,
Coneilia.
^luem eJJeSa-
trametum
, ftt~
ffinent plures
Theologi.
.1
Idea predueere
fuum ejfeifum
X opere opera'
t0 '.-nempe dA-
mones expelle.
re,fl adfint om-
tiiarequifita..
frohatur
ISx iniiitutione
Chrifli^
ittwa&riiaitj
WiRati.
o.iUw^',
4 PartX Ca{).l De&eorcPoteft. donato
^itp. 16. & alk moderniora
,
qux cum antiquis rfqualis funt au(3ioritatis"i
c fidei.
$.111.
HVnc
Ordinem,afferuntnonnulIi cum Ducando relati a lofephAngles
in
^..fent. quAJi. de Sacram.Ord. art.
i.diff. 3.
eiTe tantum facramcn-
tale
i
Attamen Sacramentum eire, ficut & c^teros Ordines,tuentur,prjeter
D. Thomam,
Sc alios fupra relatos nu.
7. Paludanus in
4. d. 24. q-
i- Alber-
tus Magnusj Almaynus, Maior ibi . Francifcus d Vidtoria SummaSacram.
q.
6. de Ordine. Coninchus
difp.
28. dub.6. Nugnus q.17. ar.i. concl. i . & Bo-
naciha de Sacram.
difp.S.
plures citans Docfbores . Quare cum Oi-do Exor-
ciftatus fit Sacramentum , eum fuum producere effedumiuo folrim ex ope-
re operantisi fed etiam ex opere operaro, videlicet ex virtute
PaiTionis
Domini noftri lefu Chrifti, nempe,exfe,
8c ex vi talisOrdinis abfo-
lute,& infallibiliter fecundum Dei legem ordinariam da-mones ab obfe/Iis
corporibus expellere, fi adiint omnia requifita, vt mox dic^ur num. 17. &
y^^tf;?f/&/, fateniurindubitanrer cum Toftato par. z.in i. Regum cay. 16.
quAfi. 41.
Alphonfo a Caftro lib. 6. aduerfus hfrefes yerb. Exorcifmus , San-
cheiz lib. i.inpracepta Decalo^icap. .^1. nu. 16. Smreztom. ^.in^.par.D.
ThomiZ quafi. 6^. art.
4. difp.
i
'^.feSl. 4.
Valentia 2. 2.
difp. 6.
q. 8. punSI. 2.
PhilibertoMarchino traSi. 2. de Sacramento Ordinispar.
4. cap. 10. Victus
enim huius Ordinis, qu^ eft expulfio D^emonis ab obfeftis corporibus per
fe pendet ex inftitutione diuina,
&
poteftate tradita a Chrifto Apoftolis,
&c
corum fucceflbribus, &abEccIefiafuisEccIefiafticisMiniftris, nempe,
Exorciftis . Sed necefie eft, vt ExorciftcT in fuisprceceptis nomen Dei,vide-
licetjvel Sandliffim^ Trinitatis, vel Domini noftri lefu Chrifti interponat.
Vnde per fola verba, qucE proferunt Exorcifts d<^mones obiurgantes,eos
non expellunt : quia ex fe nullani habent efficaciamj fed quado prc-ecipiunt
in nomine Sandtiftimae Trinitatis, vel in nomine lefu Chrifti, demones ex-
f)elIuntur,non vi verborum coadi ; fed a virtute Dei
,
qui vulc operari pro-
-latis illis verbis.
Hoc probat Toftatus loco citato a Iimili in Sacramento Euchariftix ..
QuemadmodHm enim ,
ait , in Sacramento EuchariHiiS, prolatis verbis d Sacer-
dote e(i tbi verum coryus, &fanguis ChriHi; &tamen itia verba ex naturafua
pon habent aliquam virtutem ad hoc
efficiendum
: quia
fi
in verbts ejfet
virtus
naturalis, d quooimq; illa proferrentur , conficeretur Eucharifiia . Sed
falfum
efi
: quia
fi
Lmcus illa protulerit , nihil
efficit
. Ettam non efi efficacia d Sa~
cerdote : quia tunc quandocumg^ Sacerdos illa proferrety conficeret . Sedfalfum
eji :
quiafi non proferantur cum intentione confecrandi ,fedintentioneiocandi,
nihil
ejficit
. Stmiliter
fi
non
proferantur
fuper
debitam materiam , nihil
fit
.
Solus ergo Deus
efi,
qui confecrati faciendo tbi
effe
verum corpus Chrifii : &
fic
ipfe fitri iuffttloan.cap.
i^. & i.Corinth. ii. Itain Exorcifiis ,
qHamquam
vef-ba, qu ipfi proferunt, nonhabeant ex natura fua
aliquam effcaciam ad ex-
pellendos dAmones de corporibus iprolatis tamen ilUs verbisi qudt etiam in formd
dedit
Art.l. Ordmis ExQrdftatus^ ly
dedit Deus,
illico
tUnfonem eijcit de corpore . t hoc : quia
ipfe
promiftt,fcilicet i
quod
prolato
nomine fuo ifla fierent : Aiarci vltimo > fcilicet , In nomine meo
dAmonia
eijcienty idefl,
prolato nomine meo. HdLC ToH. Hoc ipfum confiimat
Alphmjta Ca*
Alphonfus a Caftro loco citato : Vis, ait iprAcepti ab Exorcifta protati cm^
'^'**
'
tra
dAmones verhis ChriHi innititur : Jn rtomine meo dMmnia eijcient . Per
qua promifit non tantum Exorciftis ;fedtoti Ecclefuife
numquam illorum in~
ttocationi defuturumt
qui nomen
ipfius
inttrpofuerint .
$. IV.
Hlnc
minillerio huie exorciftico, ea , <\\ix m Sacramcntis concurrunt ,
proportionaliter eonuenire, non cft dubitandum . Quod facile pio-
bari potcft ex Saeramento P?nitentia: > in quo > ficut in c^teris > concurrunt
caufa effieicns, materia> forma> & intentio Miniftri, quorura fi vnum defi-
ciat> Sacramentum non effieitur . Docet Concil. Trident.
fefs.
7. ca.
1 1.
de Sacram. ingenere, Bartholomaeus ab Angelo Dialogo i. . 27. &
Bonaci-
na
dlfp.
I. de Sacram. ingenere q. ^.pun^. i. ahos plures citans . Efficiens
caufa, aJtera eft piincipaJis, qax eft Deus operans, peccata rcmittendo
> &
gratiam conferendo : Altera minus principaiis > Sacerdos nempe
, verba_*
proferens abfolutionis, qui eft velutinftlrumentum morale ; vt ferra eft ar^
tificiale, qucx mouetur a fahro hgnario. Matcria alterarcmota: Propin-
qua altera . Remota funt peccata . Propinqua funt a6lus dcteftationis pec-
catorum,& confeffionis eorundem . Forma altera remota, propinqua altc-
ra . Remota funt verba abfolutionis : Ego te abfoluo dpeccatis tuts , In no-
mine Patris,& ccet. Propinqua eft prolatio verborum fuper debitam mafe-
riam . Intentio Mini^ftri eft , abfoluere homincm k peccatis
> &
gratis Dei
eum rceonciliare . Que omnia fi adfint
> Saeramentum fuum producit
effedlum
.
Idem prorfus proportionalitcr tatendum in minifterio Ordinis Exorci*
ftatus . Non cnim loquimur hie dc Exorciftatu
, prout eft ordinatio : quia
fic eius caufa principalis efficiens eft Deus : minus principalis > didta mini-
ftcrialis> eft Epifcopus . Materia remota eft Iiber Exorcifmorum . Propin-
qua traditio ciufdem . Forma funt verba ab Epifeopo prolata > cum tradit
Exoreilta; libellum, in quo Exorcifmi contincntur, dicens : u4ccipe,& com-
menda memorid , & haheto poteRatem imponendi manus
fuper Energumenost
fme
hapti-Xatos
,fim
Cathecumenos . Intentio vero Epifcopi eft , inftituere in
Ecclefia Y>ti idoneum Miniftrum ad d^mones expelicndum . Ira pr^fcrip-
tum eft in Coneilio Carthagin.4. can.j. &c
Eeclcfiafticis canonibus c.Exor*
ci(ia difi. 25. Et probant Valentia tom. 2. dijp. 6.q.S. par. 1. coi penult.ver-'
bo lampridem. Sanchez tn Decalogi praceptac.^i. num. 18. Guilhiclmus
Duraridus in Rdttonali diuin.
ojfc.
lib. 1. c. 6. nu, 4.
Viualdus in candel. aureo
par. I . vhi de Sacram. Ordinis nu. 1 2. (^"
1
5 . Cardinalis Bellarminus de Cle-
ricis lih. i.c. 15. verf. tertius Ordin. Henriqucz in Summa iib. i o.
c. 9. . 2.
Molfef. in Sum. Theologidi MoralistraSi. 2. c. 6. Filliucciusrr^^. p. nu. 20.
O"
S
1 Scbaftianus
Caf
in rele^l. de Ecclefiaftica Hierarchia
difp.
11.^. ^.in
A
4 ftnei
u.
In minifiexifi
EKorciRatHf
concHrrunt om*
nia,qu4. in,^-
crofoentis. ptfOj.
portionalitet^
D.TJiom.j
p.
q. 84.ar.2.Nu-
gnus
, & Vaf-
quez ibi
, &
Bonac.difp.j.
de Sacram.
<^
S'
QH*nam
fint,
cttHfs. Exerci'
^atHSt vt Ord*
efl.
Vet: i^
Vcr.
i5.
12.
ExorciSatus,
"Vt
minifieriic
tff
, eius
caufa
ffficiensPrimi'
palis eft
Oeus
.
MiniJierialis
/? Extrcifia,
'Exorcix.are^
^Htdfit,
%Sateria remo-
toj
minifterif
Xxorciflatus
jMtnamfit,
HuMam ma-
1*riiu
ptopia.
pta.
Detlaratur a
fmili in bap.
tix.andis
(
Aduhis
>
(
earuulis
.
i
Par.I. Cap.I. Dc Exorc. Poteft.donato
finei\^((\VL^ztom. 5.
in ^.par. D. Thoms
difp. 2.7,7. c. ^.num. ji. BarbofaJ
de lure
Ecclefiaft.
in ynmer. lih. i. de Acolyt. &alijs ordin. c.
3
8. num. 14. 61:
Pctrus Thyrreus de D^moniacis c. ^j.uu. yoi. exillo AiStuum i^. vbidae-
mon obiecic fiHjs Sceuas inique huiufmodi poteftatem vfurpantibus :
Jefiim
nofti, &FaulHmfciO) vos amem qui eftis ? &infiUens in eos, &
cft,
$. V.
SE
D loquimur hic de minifterio Exorciftatus , videlicet ,
prout a<5lu
exerceturab Exorcifta . Hoc cnim modo confideratusj eius caufa prin-
cipalis eft Deus>qui daemonem tum abhominibus obfefIis,aut maleficiatis,
tum k rebus ad homines fpedtantibus virtute fua expeliif,vt docet Toftatus
loc. cit. num. 10. Caufa inftrumentalis , feu minifterialis eft Exorcifta
,
qui
in nomine lefu diemoni pra^cipit , vt cxeat e corpore
,
quod podidet . Eius
namqi officium eft, d^monem adiurare, & increpare per nomen Domini
,
vt colligitur ex Auguftino lih. i. de Vita heata , vbi ait ; ExorciTLare
eft
pey
diuinam virtutem immundum fpiritum adiurando expellere . C^od pariter
teftantur D. Ifidorus in Epift. adLudifredum , &
referrur in cap. PerleSlis
dift. 2^.
Rabanus Ub. 1. de Jnftitut- Clericorum cap.io. Hago lib. 1, de Sacra-
wentispar. 5. cap. 8. Stephanus Eduenfis traSi. de Sacramento Akaris cap^
^.relatustom.
10. Siblioth^ca Feterum Patrnm
.
$. VI.
MAteria
aketa remota r propinqua altera . Remota eft d:emon expel-
lendus . Nam tota adtio Exorciftx verfatur circa huiufinodi dxmo-
nis expulfionemj tanquam materiam circa quam : vt fic patiens a diaboli-
ca tyrannide liber expeditius Deo inferuire pofiit . Propinqua cft pafiiuaij
diaemonis expuifio cooperante obfeflb , aut maleficiato ^{Ciek capax rado-
nis) per a6tus fiberi arbitrij, quibus da^monem dereftatur, ae proteftatur, fe
nihii cum eo velle babere commune
5
ac firmiter credit ,
quod Deus no)i^
icrfiim poteft illum k Diemone liberare,ac modum eum liberandi nouitifed
pro fua infinita clementia, ac bonitate , ac pro veritate verbi fui
,
quo pro-
mifit omnibusin fc confidentibus fuum preftare auxilium, illum abfq-, vlla
dubitatione a d^mone liberahit y. fi huiufmodi Ubeuatio futiu-a fic anima?
ialutarrs
.
Si vero obfefius , vel maleficiatus rationis vfii careat , tunc pro eo fup-
plet Ecclefia . Veruutamen iuuant maximopere aclus fidei^ac confidentiar
in Deum pro eius liberatione eliciti A parentibus , vel confanguineis , aut
quibufcumq', Vexati curam habentibus
.
SicHt in Sacramento Baptifmi,cum Baptizandus eft adultusjante Baptif-
mi fufceptionem circa ea, qu^ credenda funt, cathechizari debet ,
vt habe-
tur can. ante viginti, & in Concilio Laodicenfi can. B'apti\andbs. &
Concif.
Bracharenfi can. Non liceat. deConfecrat.
difi.^^.
tenenirqi habere volunrate
dcterminatam a^^luaUm, fiue viicualera Baptifmum fufcipicndi .
Definjr.v
eft
o:
Art. I.
Ordinis Exorciftatus
.
9
cft in cap.
Maioresde Baptifmo . Et docec Scotus in
4. ^/i7. 4.
q. 4. Pro par-
uulis
vero
voiuntaiium confenfum prxftac Ecclefia . Ratio eft : quia ucut
originale
peccatum fuit voluntarium non in paruulo fed in Adam : ita re-
mecfium
fatis erit in paruulo , vt flt voluntarium in Chrifto inftituente
, &
Ecclefia
miniftrante
.-
fuit enim primus Adam fiituri Ad;^ , fcilicet Chrifti
folrma
. Ita lofeph Angles docet Flor. Theolog.
qq.
in
4. quA^. de recipienti-
bus Baptifmum art.
f
.
(ufjic. 4. concl. 2. Pari modo obfefIus,aut maleficiatus,
fi capax fit rationis, tenetur ipfe habere voluntarium confenfum fu^ libera-
tionisi&
elicere a6tus fidei, ac confidentiie in Dcum, quod pro fua pietate,
ac fidelitate , ad pritceptum ab Exorcifta d^moni faciendum , vt exeat, &;
lecedat totaliter ab eo , illum Deus expellet , 5c
in fugam vertet . Si vero
rationis vfu carear, tunc fupplet Ecclefia
.
Veruntamen ficut cum paruulus lolemniter baptizatur , fidem per verba
geftantium quodammodo profitetur
,
&pereorundem verba diabolo , &
mundo abrenuntiat : & hoc fic vi Sacramenti, & diuin^e gratia;, quam Do-
niinus donauit Ecclefioj , vt habetur can. Paruuli
fideles
de confecrat.
difi. 4.
Ita obfefTis, vel maleficiatis,aut asgrotis rationis vfu caretibus maximoperc
iuuat
pro fanitate a Deo illis impetranda, fi eorum parentes,vei confangui-
nei
, aut curam
habentes a<5tusaetertarionis in d^monem , ac confidentice
in
Deum
efficaciter
eliciant
.
Sic enim Redemptor nofter lefus Chriftus
pro
fide
Cananeae filiam eius a dasmone liberauit . Matth. i
f
. Pro fide Cen-
tui:ionis
feruo eius a:groto fanitatem contulit . Matth. 8. Pro fide eorum
>
qui
paralyticum
per tecflum demiferunt, a paralyfi liberauit eum . Matth.5>.
Pro
fide
Archifynagogi eius filiam a mortuis fufcitauit . Luc. 8. Pro fide pa-
tris pro
filio fuo daemoniaco rogantis , illum a dasmone eripuit . Marci
p.
Vnde
loannes Maldonatus Comment. in cap.fj.Matth^i verf.28. ait : Licet
nemo po/fit
iufiificari aUena
fide
, potefi
bene gratias fanitatis obtimre aliena
fidc^.
. VII.
FOrma
altera remota
,
propinqua alcera . Rcmota funt verba a Chrifto
inftitura; Marci vlt. In nomine meo d^monta evjcient . Nam prscepta
debet fieri in nomine Dei,pra^cipue in nomine lefu Chrifti interpofito . Sic
teftantur lacobus de Graffijs in aureis decifionibus par. 2. lib. i. cap. 5;. nu. 6.
AIciatus lib. 8. parerg. cap. 1
3
. Durandus in Rationali diuin.
offic.
Iib.i.capj6.
nu. J.& 2. Henricuez in
fum.
lib. 10. cap. p. . 2. Anaftaf. Germon.
dc^
Sacrorum immunit. lib. ^.cap. 5. num. 38.
Rodulph. Cupers in repet. cap.
oportebat. disi. 75?. fub titulo de Exorciflis ar.i. Cardin. Baronius to. i.annal.
Eccl. annoChriHi
s6-nu.-j.
Petrus Gregorius Syntagmate lurispar. i. lib.
16. cap.
^.
nu.i. vbi declarar, qui dicanturEnergumeni: Vafquez to.^.in
3.
par. D. Thom.
dtfput.
1
3
6. num. 23. verf
tertius, &nu. 24. Carolus de Graf-
fi)s de
effe^libus Clericalibus in prdud. num. 28^,. relati ab Auguftino Barbofa
de htre
Ecclefiafl.
vniti. Itb. 1. de y^colyt. &alijs min. Ordin. cap.
3
8. num. i
f

Simili verborum forma ipfi Apoftoli , ac Difcipulr Chrifti faffi funt, fo


vfos
14.
^Mam
fii
fiksForma
re~
mota.
Pruepta
dehet
fieri in
ntmine
lefu , vel
San.
{iijfimA
Trini.
tatit.
TalifortnM
vfi
fmt Apnoli.
Verf. 18.
10 Par.LCap.LDeExorc.Pouft.dbnato
vfdsfuiflcLucas 10.
Reuerfi fuftt feptuaginta duo cnm gauciio dicentes : Do-
mine etiam ddmonia fubi]ciuntur nobis in nomine tuo . Quibus veibis Paulus
Apoftolus vtebatur Aduum i6. vbiapuella pythonem fpiritum eijciens
conuerfus fpiritui dixit
; Precipio tibi in nomine
lefu Chrijli , exire ab ea^ :
& exi\t eademhora . S. Petrus hrnilitef , tefte S. Ckmente > hac forma vte-
batur : Non curo, quomodo huc intraueris
;fed
vt exeas impero in nomine
lefu
ChriHi . Sic S. loanncs Euangeiifta : Interdico tibi in nomine
lefu
Chrijii
Nd{areni , ne yltrd htc habites . Item in nomine
lefu Chrifli hinc exite num-
quam redituri . Sic omnes Sandi vtebantur , vt omnes ecclefiafticae fcrunt
hiftoriaf. Qiiae formac eflentiaiiter
, &
quoad fenfum non difTerunt . Nam
intentio Chrifti eft , vt praecepta fiant in nomine eius . Ratio eft : quia , vt
ait Paulus Philipp. z. Deus dedit illi nomen,quode(i fuper
omne nomen; Vt in
nomine lefu omne genufie6iatur c^leflium, terreUriunh& infernorum . Et Pe-
trus hdi.
4. Hoc efinomen, in quo oportet nos fatuos fieri
.
Forma vero proptnqua eft prolatio huiufmodi verborum fuper
debitam
materiam cum debita incentione
j
vt docent omiies Do^oies in fimili de
Sacramemis.
i*.',':r'-Jr;~'i
'"^
,>iii'^"
.
VIII.
INtentio,
quam debet habere Exorcifta eft , non foltim fe vellc da^monc
torquere-,
fed illii a corpore obfeflo expellere . Vel faltem habere debet
debet haberLj
ititcntione
faciendi, quod intendit Ecclena, vel Chriftus infticuit faciendu.
ExonhJa ifu
Quae intentio omnino neceflaria eftinquolibet Ecclefias Miniftro . Ide6
fuo mminerto
.
gxorcifta necedario debet ad veritatem Sacramenti , fuum adum excerio-
rem,
puta> vcrba in hunc finem dirigere, vt per ilium adlum id, quod Chri-
fttts lefus, vel Romana Ecclefia facicndum inftituit,conficiatur : ita defini-
ta eft exprefse haec veritas in Concilio Florentino . Confirmant Theologi
D.
Thom. ^.par.q.6^.ar. 8. Alexander Alenf./4.p<r. ^. 15?. mem. i.ar.^.
D. Bonau. in 4. d.6.q. i.& 1. ar. 1. Ricard. ibi q.i.ar.i. Scotus ^.
3. ^.C^ ^.
& alij plures apud lofeph Angles in
4. q.
de Miniflro Sacramentorum
.
$.
IX.
Verf.
9.
Verf.io.
Verf li.
Form^ propin.
qtta
.
16.
^7*
.
ExoYtifiiMtstn'
fallibililar
fn-
Mttt jfdHcit
ef
feHu ,
fi
adfint
omnia reqnifi-
ta.
CV
M ergo in hoc facrd exorciftico miniftcrio, ea, qus in Sacramentis
requiruntur,proportionaIiter concurrere videamus,procuIdubio
affe-
rere non ambigimus, vim exorcifmi , feii pr^ecepti ecclefiaftici dasmoni ab
Exorcifta facfti in nomine lefu non inniti Sanditati miniftri , &
fi ea non-
parum iuucf, fcd inuocationi Sandti/rimi Nominis lefu , & fidei, &
San(5li-
tati EccIefi^E, in cuius perfona fiunt
; Et huiufmodi priEcepta vim habere
drcmones expellendi non foliim ex operc opcrantisifed etiam ex opere ope-
rato i
ficut caetera Sacramenta in producendo fuum effed:um : vt colligitur
e)j D Thoma ^.par. q.71.
ar.i,. Et ideo ficut infaliibilis eft Sacramcncoiu
effed:us, nifi adfit aliquis defedus vel ex parte miniftri, vel ex parce
form^,
vel ex partc materia;,vel fufcipientis: Sic infallibilis eft effedus adus
Ordi-
nis
Art.I.
OrcJinis Exordtlaigs
.
IX
nis
Exoiciftatus >
qui eft expul/io d^raonis
, nifi fit aliquis
defe<5lus vej ex
paite
caufac
inftmmentalis> vel intentionis Miuiftri
, vel form.T , vel mate-
rix
.
Videamus
ergo ex quanam caufa defedus euenire poflit ,
cum Crpiu
muki
obfefli , ac maleficiati exoicizentur
>
nec tamen a d^emoniaea obfejf-
fione
libereotur
.
.
X.
Vnde fuenUt,
qhodaliquiob-
feffi
exorcizati
non liberantHr.
EX
parte caufe efficientis principalis,'nempe,Dei, non poteft efle defe-
i g,
(5feus: quia Deus quantum eft ex fe ad liberationem concurrere femp;r
^jon a. Deo
,fi
eft paratus
,
quando expulfio dasmonis ar^imae obfeili futura eft falutaris : Uberatiopt
fa-
quia Deus piomifit in eo credentibu
,
quod dxmones ei jcerent, Marci vlt.
Ititaris anim*. .
Signa aiitem easy qai crediderinh hAC (eqHentur : In nomine meo ddimonia eij~
cient . Si crediderintj nempcjdasmones ei jcere in nomine lefu . lefus enim
ait Gregorius homil. i8. in Euang. apud Glofs. Saluator
efi
: veletiam
falH-
tftris diatur; &qni yetit in nomine
lefH^fialutaria
^etit,& illa obtinet^qHA petit*
Verba autem Dei pra-teiiri non pofliint : cum Deus fit verax
, & omnia in
vcricatc doccnsj &:
ita verax, qnod CfiluM* > cb" terra tranfibunt jVerba
autem
mea non
prateribunt ,
ait lefus Matth.
24. Idco quantum eft ex parte
Dei
cx vi
promiflionis
{a.tx
,
quando liberatio a daemone perfonac
liberand^
cft falutaris,
Deus infalHbiliter concurrit, fi adfint czetera requifita
.
Hinc caute legendi Au6lores illi tam prifci, qu4m neoterici, qui dicunt, 19
DeumpUrun^ finere
demonemin
fHavoluntate,anobedirevelit,necne;ficut Mducitur er-
homines ,
quibus Deus aliqua principit : quia Deus regulariter omnia mouet
fe-
''*"'
^ii^uorum.
emdnm
modum fuum ;
rationaliayfcilicet , cum libertate . Sed
tamenficut ho-
minibus adhibet Rimulos , vt velint obedire per Pr&dicatores , aduerfitates
, &
huiufmodi ; Jta etiam malignis fpiritibus adhibet
flimulosvrgentes adjuam
ebedientiam , quifmt exorctfmi ,
quibus dermnes ita fpiritualiter cruciantw
,
ficut
homines verberibus corporaltbus . H^c didti Auitores
.
At quis non videat, pra?di6ta verba exprefse veritati Sandi Euangelij ad- Et reprobAtur
,
uerfari, in quo Deus promifir in fe credentibus
^
quod d^mones eijcerent in
nomine Saluatoris independenter a d^monis vokintate
, immo contra
dx-
Mr. jg,
monis vokintatem ? Marci vlt. ficut etiam cap. p.
dixit : Omnia credenti
funt pojfibdia . Vbi videas eorum grauiflimum errorem i nemine hucufque
confideratum, dum ex prasdidlis fuis verbis , & ex fimilitudine allata
often-
dunt, huiufmodi da-monis expulfionem non fieri a virtute Dei dsmone in-
uito
, fed pendere a libeia dcemonis voluntate
j
ficut obferuatio prasceptoru
dependet a libero hominis arbitrio^Deo adiuuante . Qupd impium eft ^ffe-
rere : cum repugner veritati Euangeiic,& poteftati Ecclefia^jquje hu-
iufmodi facultatcm d^mones eiiciendi a Chrifto Domino accepit indepen-
denter a da^monis voluntate . Quodmagis, ac magis oftendit fadtum , ac
didtum Chrifti . Cum .n. Difcipuli eius non potuiftent ab illopuero luna-
tico d.rmonem eijcere, accefierunr ad lefum fecreto, &dixerunt : quare nos
non potuimus eijcere illum ? Quibus nondixit lefus;: ,quia Pater meus noluic
vti fua omnipotenti virtutejfed reliquit daemonem iii fua libertate,& obfti-
natio- .
12;
Par, I. Cap.I. De Exoic. Potefl:. donato
nationei
vt dixiflent praefati Au6lores . Sed refpondit : Propter icredttlita-
temveftram.
Matthaji
17. caufam refundens non in Dcum , fed in Exorci-
ftas : quia non fe bene difpofueranr ad fidem vigorofam > ac confidentiam
petfedlam impetrandam per orationem, &ieiunium : Nec non in obfefsii,
6c
eius patrem dicens
: Ogeneratio incrednla , &peruerfa qHamdiii apndvos
ero ?
qHamdiU vos patiar ?
$. XI.
EX
parte cauf^ in{lrumentalis,feu minifterialis tunc eft defe61:us,quan-
do Exorcifta non cognofcit fuam poteftatem a Chrifto fibi traditam
^^f^o^" /*f
in perfona Apoftolorum , &ab Ecclefia fibi comunicatam in Ordine exor-
efeifus
ex par
ciftatus : qua mediante, debet credere,d?monem teneri eius preceptis obe-
dire, ficut Deo in his
,
qus ad hberationem pertinent obfefli ; h etiam ipfe
obfelRis fit bene difpofitus,&: hberatio fit ei profutura . Sicut enim fecuris
vel ferra eft inftrumentum fabri hgnarij,
& hgnum obedit ferrx, vel fecuri,
dum fcinditur per eam : fic demon neceflario miniftuo Chrifti
, &Ecclefiae
tenetur
obedire . Et ficut non potefl d^mon non obedire Deo ; fic non po-
teft non obedire eius miniftro in his,qu2 infra eius poteftatis
hmites conti-
nentur
. Quam veritatem d^mones ipfi pluries Venetijs,
8c ahbi coacfli per
vim precepti fibi a me fadi in nomine lefu, fafii fimt , antequam per vlti-
mum
pV^ceptura expulfiuum e corpore obfeflb egrederentur
.
Hinc plures Exorciftas huiufmodi fuam ignorates poteftatem, c5fugiunt
ad
d^monemjac per vim precepti tentant educere ex Orco Luciferum cum
fuis fatellitibus, vt ipfe veniat , ac poteftate fua fathanica huiufmodi obfti-
natos e corpore obfelTo fpiritus eripiat, eosqj ad inferos deducat . Imo fx-
pius ab ipfomet da;mone obfidente quaerunt, vt dicat
3
quando velit exire
,
qua die, qua hora, quo loco^per quam perfonam,per quem Sandlum fit ex-
pellendus: Et in alios huiufmodi labuntur errores
,
qui a nobis vt abomi-
nabiles, Deoqj & Ecclefix iniuriofi,
& obfeffis, ac maleficiatis valdenoxij,
quin Sc
ipfis Exorciftis admodum perniciofi reprobatur infra cap. 3. articu'
lo de frudemia in vitandis erroribus .
.
XIL
21.
luando
fit
er-
ror ex partt^
intentionis .
T7 X parteintentionisdsmonemexpellendi ._
j.
^
notabilis defedus videtur
jii^
in regulis traditis ab antiquis Audloribus, dum afiignant ad demones
eijciendos multos dies , hebdomadas
, menfes , & annos, in quibus multa_
pr^efcribunt adimplenda
, &exercenda tum pharmaca corporalia , vn6lio-
nes
, balnea , vomitoria , fumigationes fulphureas : tum irrifiua, &
alia id
generis
,
qujc in eorum libris continentur : in quibus aperte conftat , num-
quam Exorciftam adtualem, vel virtualem eijciendi d^monem tunc haberc
intcntionem
, quando illud de exitu facit pr:ECeptum , fi credit cetera alia_
feruanda efie neceflario : quia fic verba contraria funt inrentioni . Per ver-
ba enim precipit, vt exeat citd^fed intentio eft, vt non xear,nifi adimpletis
huiufmodi remedijs,
6c deftrudlis maleficij fignis
.
Ex
Art.I. OrdinisExorciftatus,
^
22.
Irror ex partt
form.
. XI
11.
EX
parte forms communis > eft defeilus fere in omnibus cxorcifma-
rijs . Nam relidla forma tradita ab ipfo Chrifto
> &ab Apoftolis
> ac
Difcipulis eius vfitata > qua; quoad efTentiam clara eft in Euangelio : In no-
minc meo demonia eijcient : 8c
f^piiis apud Euangeliftas, &c Ada Apoftolo-
rum memorata , nouas qu^runt alibi exorcifmorum formulas > vnufquisq-,
proprio fuo Marte , &c continue multiplicantur noui exorcifmi vocati po-
tentiitimi > & efficaciilimi , eo quod in eis multc-e continentut d^monibus
comminationes fadtxj airerentes^necefte efle, Exorciftam, quoties Energu-
menum exorcizare aggreditur, faltem per fex boras continuas legerc exor-
cifmos, quafi modus expellendi d^mones confiftat in multitudine , & lon-
gitudine coniurationum, & non in viitute > & efficacia San6liffimi Nomi-
nis lefu, qua ab Exorcifta d(^mones funt expellendi
.
Sed vndenam tanta multitudo exorcifmorum>ex quorum le6lione nimis
defatigantur Exorciftaj, Scobfeffi defeffi aufugiunt , fi a Chrifto data cft
verborum forma (faltem quoad fubftantiam ) dxmones effugandi' Cur
Exorciftaf
hiic illucqj difcurrunr, vt nouas exorcizandi
adinueniant formu-
las , fi in Euangelio clara
, &
aperta traditur ? Hoc vtiq-, non aliunde pro-
uenit, quam ex ignorantia, qua laborant, eomm, quae eiTentialiter fpedtant
Vnie prettenlat
adhancartem. Hinc ex hac ignorantia fequitur error peior priorc
,
quod
'"!*}f'***'^oexor
in humfmodi fuis exorcifmari js admonent Exorciftas, vt d?moncm patrem
"f^^^^'^

mendacij interroganres arvflent , vt dicat : OuibHs verbis magis crucietur :
Quinamjfint
San^i in Cdo, &quinam demones in
Infernofibi magts inimici
Quas interro^ationesinfuisconiurationibus fsepius repetunt; in quibus
aperte
manifeftant , fe numquam agnouifle verba facri Euangelij
, quibus
Dasmones ab obfeffis corporibus funt expellendi . Vbi videas
,
quomodo
per huiufmodi interrogationes occulte
, &inconfiderate Exorciftas
euadut
diaboli difcipuli .
Qups errores infra deteftamur num. 27 1.
&fequentibus
$. XIV.
Il^
X partemateriacremotcT, qu^eftdemonexpeirendus, etroreuenit:
__
j
quia ignorant , Chriftum per Paffionem fuam demonibus abftuliflo
2J#
omnem hominibus nocendi facultatem quoad adum fecundum pro omni- Errot ex parte
bus i,s
,
quos Deus vult protegere ob aliquod bonum publicum , vel priua-
fnaterk rcmc-
tum, & maxime, quia coufidunt in proted:ione Dei Altiffimi, ac in virtute
'*
Sandiffimi Nominis lefu, cui Deus Pater dedit hanc virtutem, vt eo inuo-
cato dtmones eflugentur , ac C(^tera rairabilia fupernaturaliter ab homini-
bus operenturi vt Kite
infra num.
(J
f .
&
fequent. &nu. 45JL4. Vnde licet d?-
monesmaximamexfevimhabeant naturalem
j
attamen virtus hjEC eoiii
quoad adum fecundum,idft,quoad operationem eft ligatar vt dixij &
ma-
xime pro his, qui in Deum fuam conitituunt
fiduciam > vt latiffime proba-
tur i nfi-a Iqco citato, &vhi de Fidhcia in
Deum.
14
Par.I.Cap.I.DeExoic<Poteft.d6nato
$. XV.
2
. 'Tp Andem ex parte maierix propinqu^
>
quam voc& pa/Tiuam
df
monSs
Ex parteaifuii
-*
expulfionem, eooperante obfeflo, vel ma4eficiato per adus libcri ak-
/y^^^^ ari,i/rif
bitrij, quibus d^mon deteftatur, ac in Deum fuam collocat fiduciam ( fi ca-
fipe deficfunt
P^x
fit rationis
)
eft communis defedlus : quia muki obfeffi , ac maleficiati
Obfejp
.
non fe difponunt ad fiduciam a Deo impetrandam, qus eisj vt libcrcntur i
d^mone, cft neccflaria . Non enim incumbunt orationi,nec ieiunijs vacat,
per quap a Deo huiufmodi fiducia facilc obtinetur , vt latiflfimc infi-a , cum
de JBgroto erit fermo par. i. Alij accedunt ad Exorciftas , vt exorcizcntur,
&
orant, & ieiunant ; fed nolunt credere
,
quod Exorcifta po/Tit prima vicc
(fi expulfio fuerit falutaris) illos a da^mone liberare : fed requiri,putat,mu!-
tas temporis ftationes , longas, ac faepius exorcifmorum lecStiones iteratas
,
rerum f^tidarum fiimigationes,vn<5liones,purgationes,& euacuationes cre-
bro adhibitas . Alij credunt , voluntatem Dei Cic efte determinatam , vt a
dajmone ita diu vexcntur pro animje fu^ merito abundantiori , vt faciunt
perfoniBmagisexercitijsfpirituaIibHsaddi(Sbae. Et licet perfon iftasnon
peccentj tamcr ponuntobicem ad libtirationem ob defedlum confidenti^B
,
qu:E omnino neceftaria eftinadultis
j
videlicet , vt credant, ac confidant
,
quod Deus non tantiim poteft
, & nouit illos a da?mohe liberare , fed pro
fua infinita bonitate, ac fidelitate fua? promiftionis infallibiliter vult illos a
dajmone liberare , fi liberatio huiufmodi eis fit profutura . De his
, & alijs
huiufmodi impedimentis latiflime infra par. 3.
rbi de Ddmone obfiHente
.' ^
Si ergo in hisquatuor Caufis nullus in ordine ad liberationem defet^us
ocCurrerit, Exorciftam pcr fidem Sandliftimas Trinitatis, ac virtutem San-
<ftifl~imi Nominis lefu ab hominibus obfellis , ac maleficiatis5& e rebus
-^.
homines fpedtantibus infallibiliter da?mones expulfurum, nemini eft ambi-
gendum, vt toco tra(5latus decurfu exadte demonftratur
.
ARriCVLVS 11.
Ordims Sdcerdotalts .

i
-
f^
Vamuis fanftum expellendi dxmones minifterium quilibet Exorci-
%%*-
.
'.
'
V^
fta ritc ordinatus exercere po/Iit, can. VerkUis di^. 1
5
. dc
conftat de
T^Antottes ex.
^V^
5. Petm Martyre,di(ao Exorciftajtamen ex comuni Ecclefiae praxi
fuetudine 'ecI
^I S:erdotes propri^
, acprincipalirerpertinet-, &conuenientiusabiIIis
elefi&
ad Sa-
exercetur , fiue dignitatcm , fiuepoteftatcm , fiue cxercitium ipfum confi-
ce>dotes fpe-
dcrcs
.
cint rationcj
DigftitasSacefdotum tanta eft , vt nullus in orbe, qualicumq-,
fplendore
Di^mtatis . folgeat, eis aequiparari valeat, vt pluribus docet D. Chryfoft. in lib. de Sa-
ce^dotto. Vnde decentms ej^brcifmi
, & prarcepra ecclehaftica ab eis fiunt
:
eoquddper tantum minifterium fuperd^mones , &
Angelos
euehuntur :
Cum dicmones
,
quantumuis inali , Sacerdotali imperio parere
cogantur
:
lirt. II. Otdittis Sacerdotalis.
if
&
Angeli,ecfi
iiatura, &
fanditate fublimes
ei honorem
haberc
, & man-
datis eorum
aliquando obfequi non dedignantur
;
prxcipue cum de expeU
lendo e
corporibus
da:mone,aut diflfoluendis maleficijs agitur . Nam ficut
maJi
hominumtxirio femperinuigilant
j
ita boni eo raagis eorum falutem
proicurant, vt bencdocct lofeph Angles t?i z.
difi.
1 1.
q. vmca dub. 6.
bc li-
benti animo vires angelicas poteflati facerdotali connc(5tunt , cum vident
^acerdotcs ,
qui nobilitate minifterij a^qualem , fi non maiorem , cuni eis.
fortiuntur conditionem,darmones oppugnareivt quafi agmine idbo Angeli
cjcleftcs, & terreftres infimul iun<3:i, maiori impetu ferantur in hoftem,qui
tam potenter oppugnatus aufugere cogitur. Quare apte admodumhoc
x-ninifterium Sacerdotibus rcferuatur
.
$.
I.
HVic
tantsE dignitati arapla poteftas annexa eft, ctii multa conueniunt
eorum,qu.T ab Exorcifta in liberatione energumenorum , aut male-
3t &,
ficiatorum funt pr^ftanda : vt vexatis Sandtiflimam prebere Eucharittiam :
Poteflntis
,
5acramcntalcsorttm oudiue xusnfeflSoiies : benedidlionem impertiri
rebus
oinnibus,qua:
adcarationemiJlorum requiruntur . Quis enim
ignout,San-
<5tiiJimam Eucharrftiam fle pcKtentiflimumdiuinie virtutis
pharmacum
,
&
efficaci/Iinmm oranium fpirimalium armorum promptuarium ? Sacra-
luentum P^nitenti^ orania hgaca foluere , claufa referare , aduerfa mitiga-
re, contrita fanare, confufa lucidarcdefperata animare, dum peccata defet,
qusvtplurimum funt caufa maleficiorum
, &obfeffionum ? vt probatur
infra cap. i. vhi de Diuina permtffione . Saccrdotales benedidliones rebus
diuinam conferre virtuteni, per quam mirabilia perficiuntur ? Quse omnia
fimplex Exorcifta pcrficere neqnit, & ad Sacerdotes perrinent, qui fic con-
uenientius d^monem vs remedijs oppugnant
.
Quod pluries in vatijs energunacnis, ac maleficiatis expertus fiim . Cum
cnim demones pr^ceptisirbi a me fa6biis in noraine lefu non obtcmperaret
quefiui i patientibus,quantum temporis ciret,ex quo peccata fua non eflent
confefli, acSacrarifTiraoEuchariftix pabulo refedi . Qui refpondcntcs
;
multura teraporis ; ftatim iuffi , vt fuam diligenter examinarent confcien-
'
tiam, cx puro corde fua deteflarcntur pcccata, ac fidcliter,humiliterq; illa
confitercntur jnec non ad Sacram Euchariftiam fiimendam deuotiflfimefe
pararent : quia fides, fcii fidiicia in Dcum licetpriocipaliter diuinxE libera-
litati, ac fidclitati innitaturj attamen ait Caflianus m fuis
CollationibusUb
i.Collat.t).c.
51. de conjcientidi. puritate creditur emanare . (^o pcradloj
iterum
d^monibus prscepro impofito deexitu , illico in iugam vcrfi funt
.
Quare iuuat plurimiim
,
Exorciftam faccrdotali dignicatc eflc infignitum

ac poteftate audiendi confeffioncs fuffultum : quia ipfemet poteft obfeflum
interrogare de peccatis
, &noiFe qu pharmaca fpirrtualia ei fint adhiben-
da ad facilius a Deo fiduciam obtinendam
,
qua ab oiani valeat diabolica
cripi vexatione
.
Qupd
1
6 Par. L eap.I. DcExorc. Potcft. donato
27.
Miniflerif
,
28.
StoUvfusofie-
ditur non ne
cejfarius Exor
cifli ad damo.
aes expelledos
.
.
II.
QVodmagis expediens videtur, fi modum confidei'es>quo
minifterium
exorcifticum folemniter exeicetur, nemp^, manuum impofitione
Sc
^
&applicatione ftolje .
Impofirionem manuum fuper vexatos i fpiritibus immundis
, & infir-
mos docuere Apoftoli, &c
ea vfi funt . Immo quoad aegrotos ipfe Chriftus
Marci vltimo dicens : Superagrosmamsimponentj&benehabebtmt. Po
ftea Sandti, vt S. Martinus,qui Treuiris Tetradi
j
feruum a vexante d^monc
liberauit, vt facrcc ferunt hiftoris
;
Et vfque modo Miniftri Ecclefi^ iuxta
Ecclefi? praxim . Sic enim Epifcopus dum confert Clcricis Ordinem Exor-
ciftatus, eis tradens librum Exorcifmorum air : ^ccipe , &commenda we-
memoridL , & habeto
poteflatem imponendi manus fuper
energumenos , fiuc^
bapttzAtos,fiue Cathecumenos , iuxra Concilij Carchagin.
4.
pr^fcriptum
, &
can. Exorcifla dtfi.
23. &Patres Theologos fupra allegatos num. 11. Si
autem qui exorcizant , fint etiam Sacerdotes, per huiufmodi manuum im-
pofitionem
dcjmones aliquando facilius deteguntur : eo quod ad ralem
c6-
tadum
contremifceie foIeant,non volentes illius manuu
impofitionem
fu-
ftinere, qu?
quotidie corpus dominicum contred:anr,& alijs
adminiftrant
.
Hoc tamen non eft neceflarium : quiaExorcifta poteftarem
manusimpo-
nendi fuper energumenos obtinet ab ordine Exorciftatus
, &non
Sacerdo-
tali.
Idem dicendum de ftol(^ appIicatione,qua energumenos cingere,auteam
ineorumcolluminijcere confueuerunt ; vt alias feliciter preftitit Pontius
Abbas Boneuallis in vita S. Bernardi lib.
4. c. 7.
Etenim ftola quafi ferreis
vinculis fpiritus nequam alligatur, vt fe Chrifti captiuum eflrecognofcat,&
fuum vidfcorem , atq; tartarearum poteftatum triumphatorem reuereatur
.
At vfus redus , & proprius ftol? ad Sacerdotes pertinet
,
quafi externi ordi-
nis,& offici
j
fignumj
& cofequenter hic ritus aptius ab illis,quam ab Exor-
ciftis obferuatur.
.
III.
VEruntamen,
quia plures moderni Exorcift^ dodififimi,ac diu in arte
exorciftica vcrfati , relij3:a multitudine Exorcifmorum, toto conatu
incumbunt, vt obfeffos , ac maleficiatos in fide , ac confidentia in Deo
, 8c
poteftate Exorciftis ab Ecclefia tradita rite inftruant : Ac tandem,cum eos
peifedte difpofitos agnofcunt, In nomine Sandiiffime
Trinitatis , &
in vir-
tute Sandlifiimi Nominis lefu more Apoftolico, non vt Sacerdotes ,
fed vt
Exorcift?
,
poft aliqua conuicia
, &obiurgationes vulgari idiomate ad dq-
mones diredtas, illis pr^cipiunt , vt e corporibus obfe/Tis
aufugiant ; &
de_->
fadro videmus eos exire compelli : Dicimus , ftoI(^ vfum non efie
necefia-
rium : quia licet valde fit conueniens, miniftrum j^qui d^mones
expellit
,
ellc facerdotali infignitum dignitate
i
nihilominus quia hoc
non exercet
munus.
Art. II. OrdinislSaGcrdotalis.
17
munus, vt Sacerdos eft , fed prout ordine exorciftico eft adoptatus
j
ideo ad
hoc munus obeundum ftola non eft neceflaria
.
Eft tamen ncceflaria nece/Titate pr^cepti in ritu exorcifmorum, qui antc
Baptifmum pr^mittuntur,dum aduiti,vel paruuli funt bapiizandi : quia tiic
cum Sacerdotes, vt Sacerdotes funt, tale fubeant onus c. Sacerdotes, de con-
fecrat'
dlH. 4. Cieremonias, ac riius ab Ecclefia inftitutos, &: in ea vniuerfa-
Jiter receptos, vel in Epifcoporum Concilijs conftitutos, adeoq; certam,
&
indubitatam originem habentcs , diligenter obferuare tenentur . Per exor-
ci(mos enim, & aha externa figna, <\\i% in Baptifmi adminiftratione folem-
niadhibentur , fidehbus innotefcit
,
q^uid Baptifmus interius in animo ope-
retur . Non quod diabolus in non baptizatorum corporibus tanquam ob-
fcffis habitef,nec quia homo fecundum naturam makis fit : fed quia ex lap-
fu primorum parentum originem peccati j
atq;iuftiti? priuationem trahit
\
Et idcirco diaboh infeftationibus magis eft obnoxius,vti S. Auguftinus do-
cet Ith. I. de Symbolo ad Cathecum.cap. i. Non creatura Dei , ait, inin-
fanttbui exorciXatur , aut
exfufflatHr
; fed
ille ,fub
quo omnes ,
qui cum peceato
nafcuntur . Efi enim Princeps peccatorum . .Acper hocpropter vnumj qui lap-
fus
e(i,df omnes mifit
in sTtortem,
mijfus
efl
'vnusfine peccato , qui omnes
infc^
ereaentes
perducat ad vitam liberans eos dpeccato .
Qui exorcizandi ritus vi,deri poteft in Paftorah , fiue Rituali Romano
>
vbi de Sacramento Bapttfmi . Et in antiqua Ecclefia femper fuit in vfu,ficut
conftat ex Dyonifio Areopagita cap. 1. Ecckfiajlicdt, HierarchiApar. 1. Cy-
rillo Hierofolomit. Cathechefi i. Chryfoftomo homil. de Adam ,& Eua

C^Ieftino Papa epi^. i . ad


Epifc. GalliA cap. 1 1. S. Ifidoro hb. z. de
Officio
Ec-
ciefiaflico
cap. xo. Alexandro Alenf
p/?r. 4. g<e/?. 10. S. Bonanentura in
4.
d'M.
6. ar. 3. qu[i. 1. lacobo Pamelio loco citato, verb. exfufflatur, &exor-
ciXatur, & ali's relatis a Paulo Layman Theologia Moralis par.i. lib. s-traH,
1
1
. cap. 8. de Sacramento
Bapttfmi
.
QuareinadminiftrationenedumSacfamentiBaptifmi, fed &:alioruni
Sacramentorum Parochi , ac c^itn Ecclefie Miniftri operam dare debent,
vt ritus ecclefiafticos bene calleant
, & cum decore , &c
populi ^diftcatione
exerceantiuxtaprijceptum Apoftoli i.Corinth. 14. Orania honeHe , C^/ff-
cundum ordinem fiant .
In exorcizandis vero a d^mone obfe/TiS , aut
maleiiciatis ,
licet fit pro-
priura munus Exorcift?, can. Perle^is diji. iS-
attamen
pr?fente Sacerdote,
cui de iure tenetur pr^ftare obedientiam , fine eius licentia Exorcifta huic
muneri non fe intromittat . Eo vero abfente a Diacono , vel Subdiacono

vel ipfo Exorcifta exerceri poteft ; modo honeftas , &:


reda Ecclefi? con-
fuetudo, aut euangelica norma, ac methodus obferuentur, qu^-
poftulant,vt
coram fuperioris Ordinis Clerico alter minoris gradus id ipfo inuito non
attentet
. can. Denique .
difi.ii*
29.
StoU vfusefi
neceffarius ne-
cej/itattj prt'
cepti ifu ritu
exorcifmorum,-
qui antt Bapm
tifmum-j
prA-
mtttuntur
.
B
ARTl-
I S Par.l* Cap.I. De Exorc. pote{{. doiiato
fttefiat iuris--
diiiitnis requi
ritur.
31-
,
Kon iure r#m-
muni ifedpar-
tkulari plu-
rium Epi/eopo-
rum.
52.
Spi/copi nofL
poffunt
prohi-
tere munus ex-
ciz.andi
.
^ead potefia^
tem gencralem
Chriflo, <^ a
iure commnni
aeceptam
.
A RT 1 C V
L V S UI.
lunfdi6tioms ordinariA .
PO
S T pr^fatam Ordinis poreftatem,qua Exorcifta pr^dirus efle debet^
alia requiritur , nempe poteftas iurifdittionis fpiritualis
,
qu^ ( etfi alij
aliter dicanr ) videtur habicualirer, feii aptitudinaliter cadem effe cum alia,
cui tamen fuperaddar applicationem materi^, circa quam exerceatur. Hoc
fignificat Sotus in 4.. dtji. 10.
q.
i.art. i. cum docet, poteftatem clauium
non diccre nifi meram porentiam; lurifdidioncm vero nonefte proprie
potentiam
\
fed applicationem materie ad agens , vt fequatur adfcio .
Sic in
ftatu poIitico,cum Princeps alicui Medico facultatem facit vtendi fua arte^
non fuperaddit eidem arri vim aliquam operandi, fed tanium
applicatione
materie circa quam opcretur, hoc eft, populum, cuius curacioni incumbar ..
Sic in ftatu ecclefiaftico, cum Beneficium Curaro Sacerdori confertur, non
datur ei poreftas Ordinis
, quam per characterem Sacerdotalem iam habe-
bat, fed applicatur ei populus, in quem illam exeiceat
.
Hanc autem requiri dico, non iure communi, per quod Exorcift(^
, &Sa-
cerdotes
exorcizare permirtuntur : cumnulla probibicio ipfis fadta
repe-
riatur \
fed ex ordine Ecclefiaftico multarum Diiecefum, quarum Epifcopi
prudenter
interdicere confiieuerunt , ne quis fine eorum licentia , etiam in
fcriptis
obtenta,audeat obfefibs exorcizare . Veruntamen, quia plures funt
infra
citandi Auctores, qui afleuerant locorii ordinarios hoc munus prohi-
bere non pofle : eo quodtalis audloritas miniftris Ecclefiie a Chrifto Do-
mino per illa verba Marci vlt. In nomine meo dxmonia eijcient, conCQHgi fit>.
diligentius
haec veritas a nobis efc enucleanda
.
,
r.
DTcendum
ergo ex Martino Nauarro Confiliorum lib. i .de
offic.
ludic.Or-
dinarj Confil. 6. de hac exorcizandi potefcate pofie dupliciter loqui
:
Vel quoad poteftatem generalem ,
quamomnes Chriftiani habet a iure di-
uinor eijciendi dacmonia, & adiurandi increparorie ; Velquoad particula-
rem poteftatem
, quam habent quidam m aliquibus terris parcicularicer
deputati ab Epifcopisad officium huiufmodi exorcizandi arreptitios cum
fuperpelliceo, &fcola,
&
quibufdam alijs csremonijs .
Quoad primam faculcatem non videtur pofie reftringi falrem ab inferio-
rePapa: quia tale ftatutum videretur contra
ordinationem ab ipfomet
Chrifto faccam Marci vltimo , Signa antemeos, qui crediderint ,
h^c
Jequen'
tur . In nomine meo d<x,monia eijcient . Quam tollere non poteft inferiorPa-
pa . Imo nec ipfe Papa in totum,faIcem fine iufta caufa c. Junt
qmdam. 2.
S

q.
I. Quoe doccrina valec etiam pro Benedicrione
infirmorum . Sicteftan-
tur praeter Nauarrum loco cit. num. 4. Vgolinus de
officio
, &
poteitate Epi-
fcopica^.47.^nti.6. Philibertus. Marchinus
tm^. x. de
Sacramento Ordtnis
'.
par.^^
Art.
IIL lutifHidionis
ofdinaii. 19
par. 4. cap. ^.
FraDcifcus Cefpedes traH. de Exemptione ReguUrium cap.
6'.
dtih. 1
5 f
.
Aloyfiiis Baiiola
y^phorifJnquif rerbo Exorctxjtndi,&c Francifcus
Pelizzariiis in Aiannale Regularium tom. i, de Exemptione ReguUriu tra^.
8. c. 6.fe6i.
i.nu.
54.
aflerenres Epifcopos non pofle regulariter
prohibere
Clericis fibi fubditis exorcizare: Nim de iure diuino eft , vt vnufquisq,-
actum fui Ordinis exerceat . Exorcizare autem eft actus Ordinis EKorci-
itatus
, cum hoc poffit etiam facere quilibet Chriftianus per fidem in no-
mine lefu Chrifti >. dsmonem increpando <Mt > noctuq*, , idque frequenter
facimus , vt ait ipfe Nauarrus lcco citato , afpergendo nos aqua benedicta t
&dicentes : Ecce crucem Dominii fugitepartes aduerf(ty& c&t.
Quo vero ad particularem poteftatem videtur
,
quod qui deputauit cos

poflet aftringere ad aliqua feruanda


, qu^ nontenerenturferuarealij, qui
volut vti fola poteftate a Chrifto tradita : qualiter multi Sancti fine aliquo
apparatu folo, verbo puta,pra:cepto facto in Nomine Iefu,vexatos ^ dxmo-
nijs liberarunt . Quod fuftmet etiam Suarez tom. 1. de Religionelib. 4. <Al>
jidturatione cap.Af.num.
S'
dicens . Suppofita neceffitate hominis d dAmong
ohfejfii
velatia fimili , poffunt
A4iniHri Ecclefidt, ex officio
ohligart ,
(
puta ab
Epifcopo} ad
ddimonenf at!liurandu.fn . feit exorciz.andHrn iuxta
formam ,&
ritum Ecclefif
:
tiuia
tenentur fubuenire neceffttati fuorum fidelium per reme-
dia
conuenientia , &ab Ecclefia mftituta . Fnum autem ex remedijs pr iU/i
graui necejjitate dejhnatum ab Ecclefia
eft
exorcifmus
.
$.
II.
OB
aliquam autem iuftam caufam benepoteftEpifcopus fufpendere
lios fubditos ab exercitio talis Ordinis, puta, ob aliquod fcandctlum
ex haiufmodi exercitij abufu exortum . Qiix fufpenfio poteft eile generalis
refpeclu omnium fuorum fubditorum quoad functionem publicam, & mi-
nifterialem . C^o vero ad fundionem priuatam fa(5bam finevllacaeremo-
nia, folum per inuocationem Sandtiflimi Nominis lefu, non debeteflege-
neralis refpedlu omnium^ fed tantiim refpe<flu eorum
, qui in tali fundione
obeunda dcliquerunt : quia vnufquisqj hoc habeta iure diuino, Beneficium
autein iuris nemini eB auferendum ,
nifi
in ius
ipfum
peccauerit .
L. 4.
Si quii
condemnatus
ff.
de re iudicata .
/
Poiret tamen Epifcopus ftatuere , ne quis inordinate , ac immodefte vte-
rctur huiufmodi poteftate
;
quia id non eflet legem nouam facere , fed c6*
fiumare legcm naturalem, qua tenemur bene, ac modefte facere
,
quap faci-
mus . Velle autem prohibere, ne in ^dibiis laicalibus , locifue priuatis; fed
in Ecclefix loco aperto, &
confpicuo : neq; in omni,
&
quauis Ecclefiajfed
in ijs, quas certas Epifcopus ftatuerit,fiat cxorcifmus : Item ne ante ortum,
nec poft occafum Solis quifquam exorcizetur . Et qui exorcizat , Sacerdos
fit
s
Sc
antequam exorcifmum inchoet, Midx facrificium faciat : tantas re-
ftridiones non videri efle facuitatis Epifcopalis , cenfet Nauarrus /oco cita-
to nura.
S.
Vtillimum ramen erit , fi Epifcopi
, vel ipfimet , vel per fuos
Theologo*
B z
cura-
33-
Pojfunt Eptfct-
pi prohibert^
munus
exerct-
zandi
quoad
poteflate pnY'
ticuUrem
.
34.
.
06 aliquam*
iufiam caufam
pojfunt fufpen-
dere
fuos fub-
ditos
quoadfu-.
Cfionem puhli-
cam ,
G^oadpriuatM
tantitm delin-
quentes inea,
35-
Tojfunt flatue-
re , vt
fubditi
modefie
, ^
or-
dtnate ytantur
tali facultate.
z o Par.I. Cap.I. De Exorc Poteft. donato
cuuaueiint> fuos Clericos Exorcifts munere fungentes, ficut 8c quofcumx^j
5^ alios fiue viios > iiue mulieres priuatim per domos obfeflos , aut
malefrcia-
Fojfmtexami.
tos, aut quofcumq-, cTgrotos benedicentes de modo , acformulis>
quibus
nare eos de mo-
ytuntur > diligenter inta-rogari
, &: examinari ; ne digni
, & indigni fe huie
dts
3
^
formu-
j^^^q^[^ praecipue exorcizandi tumultuarie exercendo fe immifceant cum
^,j;^j
vtn-
^j^^jjj^lo pufiHorum^qui ecclefiafticam poteftatem aut vanam,aut debilem
reputant , fi poft exorcifmorum reiterationes laudabilis non fequatur effe-
ftus, 8c
talis, qui ab ipfis expe6tatur . Similiter ne formulis vtantur fuper-
ftitiofis
i
vel aliquod cum d^emone pactum habeant explicitum , vel impH^
citum , vt fsepiLis cum maximo Reipublicae Chriftian^ detrimento eucnire
contingit
.
Cum ergo Epifcopi exorcizandi munus fiuc publice quoad omnes : fiue
priuatim quoad deiinquentes in tali munere , ne exerceatur abfque eorum
licentia, prohibere po/Hnt, ac confueuerint , dixi, prajter poteftatcm Ordi'
nis, rcquiri poteftatem iurifdidtionis fiue ordinariiCjde qua nunc loquimur t
fiue delegate> de qua agitur articulo fequenti

$.
IIL
XVrifdidio
ordinaria primo
, &
prfncipaliflime refidet in Summo Ponti-
^'*
,.
X
ficc, qucE ita ampla eft , &
tanta
, vt ad omnes orbis plagas fe extenr
-.;^ ^... i
da.t : cnm illzm ^cceperk a. Chn{to Dominoy ca. Sacrofa^^^a,
dif}. zx. cui
fapa
^^^ ^^ omntspotestas m C^lo,
0"
tn terra . Mattn:Ei i8. non hmitatam , iQd
(Prilatos .
ampliflimam,
quando Petro Pontificum apici diilum eft loannis ir.
(Phbams. fafceouesmeas.
Quam illi prius promiferat cotlaturum Matthsi i(r. di-
cens : Tibi daho claues regni Calornm . Et qmdcumj., ligaueris
fuper terranr,
erit ligatum &in Cflis
: &
quodcum^ folueris /uper terram , erit folutum &
in Clis . Quare in eo tanqtiam in Chrifti Vicario refidet fuprema potefta^-
tis plenitudo, qiKE in cjEteros Ecclefias pr^Iatos, tanquam in partem follici*
tudinis paftoralis vocatos,dcriuatur . Ex quibus poftea fluit in Curatos,qiii
Ecclefijs particularibus in vnaquaq-, Di^cefi pr^Eficiuntur : cum hac tamea
difFerentia,qu6d
Papalis a duabus reliqiiis differt tum origine ; eo qtiod im-
mediate a Chrifto projcedit, can. In nouo teHamento. difi^ z.i. tum indepcn.-
dentia , quia non dependet ab alijs, can. Omnes. difi. ix. tum vniuerfitate.v
eo quod reftri(Sta non eft : can. Quamuis
vniuerf^.
difi. ii . fed ad omnes vu-
bes in vniuerfo mundo, adomnia loca, perfonaS;, &:.caufas extenditur
.
. IV.
EX
quofequitur, omnes illos orditiaria poteftate pollere
, qui ratione_^:
dignitatis, aut Beneficij curam habent animarum , atque ea vri pofle_>
ad Energumenos exorcizandos, d^monefque pellendos ex corporibus . Sic
tnmenos
Ecclefiaftica narrat hittoria, plures Epifcopos huic minifterio quantumuis
Ab Epi/cobis
laboriofo laudabilirer incubuifle : vt S. Bafilius apud yimphHochium in vita
multis
fuit
pra
ms, S. Gregocius. Thaumaturgus apud (jregpriHm Nyffenum
, S.
Mnrtinus;.
ilicatoi. Turo^
j!b vtrisq^exer
(etur laudabi-
liter in Ener-
Art.
III. lurifdidionis'
ordinariac T XI
Turonenfis in vita eius a^udVineemmm Beluacenfemy S. Vifmarus apudRair-
theriufj}
tom. z. Surtj, S. Adelelinus Sagienfis in vita S. Opportunx , S. Mau-
rilius
Andegauenfis in vita eius cap. lo. S. Ambrofius Archiepifcopus, vc
colligirur ex
exorcifmis , ac documentis ad daemones effugandos ab ipfo
traditis, S. Vbaldus Eugubinus , S. Zenon Veronenfis, &
alij muki
, quos
,
Jongum,ac
taediofum cfiet, recenfere
.
Et ccrte aptidime, & efficaciflime . Cum enim fint Apoftolorum fuccef-
fores,quomcdo couenientius taies fefe exhibere pofl^unt, quam Apoftolori
mores imitando, quos Energumenis liberandis
, & foluendis darmoniacis
operibus iuxta praeceptum Domini vacafie , ex Euangelio , 8c
Hiftoria Sa-
cra,eft certiffimum ? Pr^fertim cum maiori poteftate gaudentes ,
maiori
conatu tartareas poteftates aggrcdiantur, quae fuftinere non poflunc manus
illius applicationem ,
qui Sacerdotes ordmar , audoritatem confert remit-
tendi peccata , 6c
facrificium incruentum pro viuis , & mortuis offerendi
:
dat facultatem prxdicandi verbum Dei , & regendi populum eius
j
aliaquc
facit,quxEpifcopali dignitaticonueniunt
',
precipue Exorciftis d^moncs
adiurandi, 6c
e corporibus obfeftis eijciendi poteftatem tradit . Mitto a?di-
ficacionem, quaf ex cam fandto opere confurgic
.
. V.
AD
quodmunusobeundumomnesEpifcoposnedumexcharitate,fed
. .
ex iuftitia teneri vel per fe, vel per fuos Clericos,Parochos, vel alios
^
.
^^V
>
Sacerdotes,aut Exorciftas , videlicet,prouidere fuorum fubditorum necefli-
^ '"^
.,
ji-
vj j-
ni-
"' exereendie
canbus ,
quando aliquis eorum a dasmone diuexatur , nemmi eft ambigen-
^g/
dum . Quodfacilecolligitur ex verbis Principis Apoftolorum Petri fcri-
CPerfe,
benris ad Clementem de vniuerfis Epifcopis, relatis a Barbofa de Epifcopali (Per alios
.
munere. Titul. 1 1 . Clojfa
1 2. nu.J Ecciefiarum omniumy air, curam habentes Tenentur ex
mifericordes, &beneuoli
eftote
in omni verbo,& operepro viribus agite : omnisq
(CharitMtet
Pontifex facro Chrifmate perunclus carus , & pretiofus omnibus
ejfe
debet ,
(i*i^*t**'
H&c e^ voiuntas Dei , vt benefacientes obmutefccre faciatis imprudentium ho-
minum ignorantiam . Quomodo autem benefacienc fuis fubditis , fi, cum \
dasmone isuiffimo tortorediuexantur, eis opitulari noncurant?
Quod
magis, ac magis ex eorum nominibus deducirur . Inter enim nomina , aic
Auguftinus Barbofa de Epifcopi nominis ethymologia
,
&
fignificatione cap. 1.
nu. 18. qutbus infignitur Epifcopus , fortitur nomen militis armati , CuTiodis
y
Leonis , Angeli , &aliorum
,
qua d S. Gregorio Nd{ianz.eno connumerantur
in carmine ad Epifcopos ; vt
fua
infuperabili potefiate dAmonum impetus per^
fringat . Et in fumma
quot
funt neceffitates hominum , tot
fere
nomina attri-
buta
funt Epifcopis ex earum fimtlitudtne, vt norintfe totidem
officia obtinere.
Vnde Epifcopus Grn?ce diAus, Latine dicitur Speculator-> vel fupenntendens
:
c6 quod illius pr.Tcipue munus fit,gregis fibi commiffi mores, & vitam ex-
plorare,
& infpicere,eorumquene'ceffitatibusprouiderc.
Qujenamautem
offenditur ne..
m.iior necelTicas poteft homini obuenire
,
quam cum 4 dsmone fpiritu po- ce/]^tas hniHs
tentillimo^Sc iniquiffimo arripitur> afliigicur, acricerque
torquetur ? Qua?-
munerh exer-
B
i
nam
"''.
zi2i
PartL Ca|)^L DeExarc.Poteft.iJo
nato
Bam
vrgentior indigentia-, quam ciunqiiSad defpei-adonem
> 3c pffirbanc
adcollifionem, prxfocationem, in ignem proiectioncm,
ad pnucipicia
hoi-
renda,cxteraquc pericula mourem inferentia,.qmbm.ani-ma
limiil cum.cor-
pore interire, neceflc eft ,.trahitur
, ik.
inducituc l Qike orania pradlice iiL^
dies mulcis euenire energumenis, incompexco eft
.
Quot enim obfedi a dxmone , etiam hoc noftro artio , fe aquis pca-foca;-
4^
runt? Quptinignem fe proiccmint? Qnoc raortenifibiviolentamintu-
lerunt ? Nec ahq de re a lupo fuerunt arrepci , nii quia non habuerunt pa-
ftorem, qui eos a lupi voracitatc, ac pernicitate tuerecui'
.
QuareEpifcopi, neDeus de n-!an!bns:.eorumanimasouium fuanim re-
qitirat> cenencur in fuis Diafceribus muigiJarc , vc Parochi omnes in fua Pa-
Kochia, ciim necefiicas.poftulac, Exorcifte munere fungancur, per pntcepta
in nomine lefa dajmonibus fa<5la , arccs corum , fxuumq-, aucrni principem
calcare, ac difpcrdere ftudeanf, luporumq-,infernalium rabiem,ac fa;uitiam
omni,quo pofnint,conacu dcpriimanr, ac confdnganryvt iic oucsfuas ab eo-
mminfeftationibus , ac vexationibus iil^las tueanrur > ac fecuras ad ouile
cseleflis Beatitudinisperducant
.
s-
V.L
.^'*
4>
XTT Inc ergopari modb>fednona:quaporeftace,bocmunusexerceredc-
'Ad iiem ebeu-
jf^
benc Parochi,quibus animarura ciira commiffa eft . Hi namque or-
^m ursentHr
^{^^^[^ poteftace in energumenorum hberatione vri podimr , ac debenr ..
^' '^ . -.
Nam eo ipfo, quod animarum curam fufceperunc , fibi ex officio incumbc-
wlp^itlm
.
*
rc, ouesfuas a dfEmonum infulcibus,fiue vifibilicer, fiue inuifibihcecfiue iii
anima tcncando, fiue in corpore afHigendo diuexenrnr, cueri, ac proregcre,.
pi^rocerto fciant . Et hoc pcr Exorcifmos ab Ecclefia cradicos , vel per pxx-
Geptdtiemonifa6ta,NomineIcfuChrifti interpofiro. Quod etiam docet
^tboiz.de lure Ecclejiafir. vr/iu. lib. i.de^col. & altjs Adin.Ordin. cap. 3^.
nttiff. 16. vbi ait : EBtxorcifmus adiuratio contra- djimo-acs yqu. non (oltim
eirca corpora ehfejfa;
yerum etiam circa
ohfejfas
anima^ per peccatum , yel in-
jidelitatem exercetur . Nec poflimt Epifcopi prohibcrc, nifi iuftadecaufa
,
^in tam publice Parochi in fua Parochia, quam priuatim per domos, cunr
opus eft, fuos Parochianos obfeffos, vel maleficiatos cxorcizenc , ac pro fuo
pollea-dfmoniacis vexacionibus eripiancj ficuc nec poflunc , nifiiufladc
caufa,ab audiendis fubdicorii cofefTionibus, caiccrisq-, Sacramcncis admini-
ftrandis eos impedire : cum hoc eis compecat a iure . Beneficium
autem iu--
ris nemini
efi
auferendum . L. 4. .
fi
quis condemrtatus .
ff.
dere iudicata^ .
Qm)d inteliigtfur> nifi in ius ipfum peccauerint.
s
vti.
4^
T^
^^^ ergov Curatumi feA Pd;i:ochum,
cittti neceftitas
poftulat, qnod ah-
j^^hftritttte.
J^J
qQJg ^x fuis Parochianjsi d^mone vexatur , ctneri vel per
fcipfum >.
i^mtia,.
yicf ^jf ^ham idoncttm Exorcrftam> non tantum ex
chatitate , fed ctjam e*
i.urtitia>.
iaftitia, illum
acorcizarcac ptr rwncdia Ip-iricualia pro virili (e^geret^e ,'Vt
iLTuionis
tyrannidcm perfringat, illius audaciam reprimat, ac meliori fti>
do, quo
poreftjC corpore obfc{IiexpeIlar,&:excruciac . Secus faciens peccat
mortalitecvtdocet
lo.fkptifta Poircuinus de
officio
CftT-atiextra Sacramen-
tfiCfip.
li.
/j. 25.
Etegoaddo, illum teneri adrefarctendamnnia dan^i>a.,
qax ex (a rregligentia, vel malitia fequnntarjaccum viam vniuerOecami&
jngrcdi cogetur , tenebitur ante ludicemfupremum arctiftimaTn eQVu<:^m-
nium, qui ob eius negligenciam
> auc cruddem inhumanicacem pericmnt>
lacionem reddere.
Colligicur ex Nauarro aperciffime cap. 14. nnm. i^. & Leonardo Leftio
4
j
,
de iuHitiai &iure lib. 2. cap. 5>. d'-^b.
5
. TiKm.
5)4.
aflcrentibus, Epifcopos-)& Pa- Probatur
rochos ex ojficio
obli^ari md fmrnm fubditornm defenfionem fecundum
modffm
Auctoritattj
fuit
porefiaeiSi & media
fme
gubemationis
;Jfd
i?i ordirre^ditntaxat^d fpiritHa-
TheoUgorHm,
lia . Et ben<^ . Nam poceftas Epifcoporum ,&:
ParoChoram
,
&'raediafu5:
giibcrnarionis no refpiciunt deicnfionem per naturaHajac corporalia adiu-
tori 1,
puta, per vim armorum , ac robur miliciarum , cxceptis maximis ne-
ceflricatibiis , fed per auxilia fpiritualia, ac fupernararalia adiucoria : vc per
adminifh"ationeni Sacramenromm , ac facrametitalrtrm . Sed qu^nam rc-
media requiruncur ad darmonis audaciam, ac faeuitiafn'Confringendam , cfi
aliquisabcodiuexacur jaCmalehabe^fur? An^glaidtus? Ati fcatum? "An
magna Cohors miiitum? Atnohtfirtobis CothStAHo , aic Paalus Ephef. tJ.
ad'icrfts
cnrnemi & fanguiiremifed^tterfusprincipes^&poteli^ates , adtferfnis
mHndi
reElores tenebrarum harum contra fpiritualia nequitidi in celefttbus
.
Non ergo alia media requiruncuc, quam ipJcicualia
,
puca
,
pr^cepca fad:a-
dcemoni
in Nomine lefu maxirrw^n Dd<uTi fiducia , ac CcTCera huiufmodi
>
de
quibus tota ^.par. pcrtra(5ticur
, & infra
cap,feqtienti articalo de Fiducia
.
Qa.c proprie , ac principalicer a 'PdVoclio filfric adhibenda ad tarrate;!^ ^es - *
proHigandasj
dc ab infecaalium hipb'itimribie>ac'fae*uitia oaes'ftidsii-fe<Sfes
'
confcruandas.
*
Confii-machancvericatcmSuare^z m>t. i.^deReH^. iib. 4^. de Adluratidnt
*
'^^jV^.!',
ctp. 4.
nnTn.
f
. St^pofita,
ait,
n&ciffrrite 'hdminis 'A ddfiioneTtibfeffiiVelaliaftmi"
*
'^
//',
Mtniftri Ecclefia. poffttm ex (^fjicio
ohii^^ri ^ddkrntfni^m adiurandtim
,'feU
exOrciX^ndum
'.
quia t enentvir ftib'iientre /^ecCjfii^hti fH'6ftt1n fidctium ptr rime-
diA contienientia > &ab
Ecclefta
infiituta ; "i/nkfn atiWfriex t/ffiedijspro ifla^
^Y^ii'nectlfttat -deftinatuM ab Etck^a eftlexbrcifr^tis
.
f
Vill.
RAtio
didat a fimili . Cjuemadmodrtrh ^6dici-a'C6rrtmiinitate 'fa'k- a^^
riati, cencntur ejf iufticia, quociefcumqae nei:erRca's polhilat, .tgrotis
j^^ticne mjimi-
rcihediacxhiberccofporalia}
5c diligdiitiarii adhibeteinvificando irifir-
/|\
tnum
, 8c
alia fuo maneri'nece!!tai'fa &"diiilplendo:') Scfi nbcabiliter fint ne*-
gligenccs, vel negent alicuf f\iblkllh'e ^'gco'tb,'j!^Ccahtiil6rtali<^er;& teneh'*
tur ad refnrcienda omhia damna .Nahl qttitaHfdhidamhidat ( etiam daitt*
imm non impcdiendo
, qit^ndo ad id obligatflf eji: oMcio ) dkmntm dedifft
B 4
1i>{de-
1
4 Par.I. Cap.I. De Exorc. Poteft. donato
yidetur . L.
qui occidit
^'pen.ff.
ad legem Aqitdiam . c de ci.ter<f . de homic.
c.ftHdeat.
diH. 50. Et colligitiir ex Sylueftio verbo Medicus.
quaft.
i.
& Na-
uarro in Manualic. 17.. 17. &ali) apudeuiidem.
Ita
Parochi, cii fua interfitjParochianos fuos a da:monu infultibus tueri
;
ac maximopere in neceiTitatibus fpirituahbus, cum mala & animx, 6<: cor-
pori daranum inferunt , eis ex officio opitulari teneantur; fi ob negligentia
fludendi arti cxorcifticaj , vel fe pra^parandi ad praeliandum contra fpiritua-
\ts nequitias in c^leftibus
, &
adueifus infernales prnedones dimicandum :
vel quia non credunt , aliquem maleficio vmquam efle affedlum , nolunc
huiufmodi fundtionibus incumbere, nec per alios fatisfacere curant , fi aii-
quis ex fuis Parochianis periclitetur ,
puta , a diabolo fuffocetiK , vel aquis
fubmergatur, vel maleficio interficiatur , vel quouis modo a dsmone obfi-
dente, vel poifidente indu6lus ipfe fibimet mortem inferat,vel etiam graue
damnum fubeat , didii Parochi mortaliter peccant , & tenentur ad omnia_
danina fecuta refarcienda, ac reftauranda . Nam vhi eji eadem ratio,ibi idem
ius
ejfe
debet .. L.illud.ff.adlegemAqHiliam cum fimiltbus . Immo Medicis
Parochi eograuiiis peccant,&: ftridtiori vinculo tenenrur ad reftitutionem,
quo maius eft damnum, quod obfe/Ii, vel eorum confanguinei ob ipforum
negligentiam,
vel malitiam patiuntur : cum mulco anima corpore fit
pre-
tiofior . Medici enim duntaxat damnificant in corpore, &: bonis tempora-
libusi
fed Parochi exorcifticam fun6tionem,cum neccilitas vrgetjnegligen-
tes , vel contemnentes>& anima; , &
corpori
, & rebus temporalibus dam-
num feriint..
$. IX.
AT
fortafle nonnulli dicent, hoc onus nimis graue ,. ac pcriculoHim.^
MS,
Necexcufan- JLJL.
efle, ideoqjnolle ei coIIafiipponeJteB
tttr , eo quod At mcminerint ( vellem) illius di<5ti triti, ac vulgati Commoda
qui
fentis.3.
mmit
grauefit
iungas onus emolumentis. .
i. InSiit. de legitima patronorum tutela . Ad quid
enim ifti eliguntur ? An vt tantum bonis temporalibus perfruantur? Ar
dices : Ad Sacramenta adminiftranda , ac fiineralia exequenda . Sed hoc
nonfufficit. Nonne ad c^etera etiam facramentalia conficienda
, & exer-
cenda pro loco, & tempore , ac neceffitate exigcntc ? Nec eos ignorantia
,
vel pufillanimitas excufant . Nam quodper fe facere non polTunt, vel noa
audent, per alios facere tenaitur .
47*
Nec prohibere pofTunt
, quinffui fubditi, cum aliquo afficiuntur malefi-
cio, vel a daemone poffidente
, vet obfidente diuexantur , accedant ad eos
,
ad quos fpedtat de iure
, vt per exorcifmos, ac pra^cepta ecclefiaftica a d:r-
monis vexatione liberentur
.
Quod magis , ac magis per fimile confirmatur . Sicm. Princeps , vel do-
minus temporalis prohibere non poteft fuos fubditos , cum argrotantur , ne
ad Medicos accedant,fanitatis corporalis gratia confequend-c , cum hoc a
iure naturali , ac diuinovnicuiq; fit concefTum : ita Parochus prohibere no-
poteftj quin fui fubditi>cijm a dsmone vexanturjibece ad q^uofcumqi
Exou^
cftasv
4$.
49-
"BoteHas dtU-
gntti dHplex .
Art. IV. lurifclidionrs d<tlegat2C .
ts
ciftas
accedant, vt a demonis vexatione liberentuc.
Immo fi
aliquis daretur homo
,
qui publice coram populi multitudino
congregata
pertinaciter affereretjnuUa in tali Ciuitate,aut oppido, vel vico
e(Ie fagam
, nullum cffe maleficum
,
qui valeat aliquem maleficio afficere,
&
confequenternullumedeinfitmum maleficio affcdium , omnesq, infir-
mitates cfle naturales : ifte vt magorum , maleficorum , ac fagarum faltem
indiredle occultator , ac fautor cenfendus eflet . Probat a fimili de hxreti-
cis
occultantibus Farinacius de J-/dre/iqu<ifi.iS2..m.7S.& 9^.
plures cumu-
lans Audores . Ratio eft
, quia per huiufmodi verba , vel operationes falte
indirede
impediret, vel occultaret , fi qui efient magi , malefici ,
vcl fagic
,
ne Tribunali S. Inquifitionis denunciarentur, 5c ad manus curise deuenirec.
ARTlCrLVS IV.
lurifdi^iionis delegaf^e .
GRaui
officiorum ecclefiafticorum oneri ferendo non fufficit vnus in
tanta humanarum virium infirmicate
, & mole occupationum in di-
iicrfa trahentium
j
ex quo necefte eft , Superiores alijs quaii coadiutoribus
ecclefiafticam poteftatem ad id muneris neceflariam impartire , cum illos
in partem follicitudinis vocant . Et ita Parochus in fua Parochia alios de-
legar, vt conftat in c. Omnis vtriHs^
fexus . Epifcopus in fua Diecefi , vc
probatur ex c. cjmniam ,& c inter cxterade
offic.
ludic. ordin. & Summus
jPontifexintotoorbeterrarumobpienitudinem poteftatis. can. Decreto.
X. q.
6. 8c
Glofta in c Confequens
efl,
dtft. 11. &inc Vt debitus, de y^ppellat,
Quilibet enim illorum ita poteftatem iurifdidtionis accepit, vt illa tam per
fcquam per alios vti poffit,nifi Superior inferioris delegationem impediar.
Quare prnjter poreftate ordinariam alia datur extraordinaria , feu com-
mifl:i,6<:cleIegata,qujEdupIexeft . Qu^dam eit limitata folumadarbi-
trium committencis, dc
per fe nuUo iure fufTuIta . Qusedam vero media in-
ter ordinariam, & c6miflam,quas feruataforma a iure ftatuta,ampliari po-
teft arbitrio committentis
.
Virtute primx fimplices Sacerdotes
,
quos Plebani afliimunt in leuamen
laboris ( fiue commifiio fiat generaliter ad omnes Parochianos , fiue ad ali-
quos , fiue ad vnum fingulariterj pollunt publice , ac minifterialiter ener-
gumcnos exorcizare in ijs Di(^cefibus , in quibus exorcizandi munus Epi-
fcopis non referuatur . Et eo magis, quod fine tali delegatione hoc eis licer,
ficut omnibus Exorciftis. quibus id nullo iure prohibetur eo modo, quo di*
vSlum eft fupra num.
3
1. &fequentibus .
$.
I.
Vlrtute
^ecimdx
Regularcs idem munus obeunt
,
qui gaudent media 'l
^^-
illa poteftaicferuata fbrma exprefla in cDudum de Sepulturis in Cle-
p^^ fecundam
msnt. Et illam accipiunr a Summo Poniifice
,
qui eft Hierarchos , &
Prin-
B.efularesMbs4
ceps
50.
(
Limit/ttA .
(Media.
Per frimanL~j
Clerici exorci"
zant.
1
6 Par. I. CapJ. DcExorc. Poteft. donato
iicentia^ Epi- ceps in Ecclefia . luxta quam energumenis
> ac malcficiatis illud impendc
/cppi hoe mu-
re poflunt . Necad idneccflarium eft , licentiamabEpifcopo petcre: vt
nus exercertj
apcrte docent Portel. in dub. Regfilanum verb. Exorcif
Diana
p. 3
.
Refoluv.
fojjunt
.
H'
ReguUres non
inciduntin p*-
nas Ab
tpifco-
pis latAs cdn-
trn Exorcix.nri'
*es.
55-
56.
Ad hocmunus
cbeundum Ke
gulares prAci-
fue
mendicm
tes tenentur ex
chnritate .
Jidoral. tra6l. 1. de DiSiji Rq^ftL Refoi 36. Pelizzarius Manuale ReguUom.
1. de Exemft.
ReguJar. tra^. 8. c. 6. nu.
54.
Pcirinus in Formtil. Pre/at. c.^6.
littera E. nu. 5.
Cefpedes tra^L de Exempt.Regular. c. 6. dub.
13^.
Bordonus
Refolut. 7. m. 144.
Lupus Comment. in Eddi. S.
InqHifit.p. 5.
lib. 11.
^jf;. 4.
art. 3
.
diffic. 4. &
Lezana de ObUg. Reg. c. ii.nH.zi.
Ratio eft: quia id iiurecommuni non prohibctui-,fed omnibus Exorciftis,
&
Sacerdotibus permittitur
v
idcoq-, Regulatibus licct , etiarnfi Epifcopus
infua Di^cefiidfieri prohibuerit, finceius licentia cxercere : quia talis
Conftitutio folos Clericos hgat Epifcopo fubdiros-,non vero Rehgiofos,qui
ab eius iurifdidtione fant excmpti pcr mttlta pfiuilcgia
,
quae obferuari iu-
bentur per c. Nimts iniqua . c. Nimts yraua. de e\ce[fibus Pralatorum .
Cle-
ment. i.eodemtit. Cieraeht. 1. deCenftbf4S. ConGiHum TxiA.
fefs.
xS-
de
Regular. ac nouifi^me per Conftitutionem Gregorij XV. incipit , Infcruta-
bili.
Nametfiin didis Decretis, & Conftitutionibus ahquaexcipiantur,hi
<^ibus Regulares excm ni Oidinarijs fubfunt ; tamen inter huiu^^modi et~
ceptiones vfus exorcizandi non cortiprchcndirur . Vnd^ cum non excipia'-
tur neque a iure communi antiquo,nec[-, a iure nouo,intclhg!tUr conceilus :
quia excepfio
firmaf
RegHlam itl Cdhtrarikm . L. quafHHtH. . dettitj.^
f.
dcM
fundo
inTtrHment.
$.
II.
Hlnc
^xhac cotlcIufioftG colligit CefpedcSj nullo pafto Regulares in^
cidete iii fllaspc^nasi Epifcoporum, quas fuhninant in exorcizantes
,
vt ftmt ver. gf. pfnap
Idf* ab Epifcopo Patnienfi 1611. tefte Bordono . Pn-
mcineExorci^aftteSaliqaid t'ecipiant hc^t fponte oblatum etiani nomine
cleemofinac ab obfeftis, vel gotuiti confanguineis/ub pena fufpenfionis ipfo
iadlo incufrenda . Sccundo he audeant vllo modo a.'grotis prsbere anthi-
monium, oleum, ant quoduis genus medicinrr, nifi de confenfu Medici fub
p^ha fufpenficittis, ik cet. Qu Idges vtiq-, iufta?^ ac fand.T funt,ac dcbefent
ab dmnibus Exorciftis obfetuari^ fic enim cuitarentur fcandala, qux ex eo-
rtuti tfatt^gteffione briri fQlerit . De quibus infra nu.
5
1 2..
&
fequentibns
.
Quar6 Mctt hdc muntis dacmones adiurandi, obfcdos , ac maieficio aft^e-
Aos a dafttidniaciS vejiationibus liberandi , itgrotos facris benedidtionibus
muniendi en bfficio Parochis incumbat , vt pluribus fupra demonftratuin^
eft
i
Nihilominus ctiam Rcligiofi, pr^cipue Mendicantes
j
qui quafi Paro-
chorum coadiutores
, &
in
partem foUicitudinis vocati ccclcfiattica pote-
ftate funt mfigniti, ardentiori
dcuotione , armisq-, fpiritualibus ad infenfif-
fimum hoftcm profligandum vt plurimum funt fufFulri , Cx non ex
officio ,
falterti fex charitare telieiititt , cum neceflltas vrget, huiufmodi obire mirfi-
f!ci*ia. Inimoipfi,
quiafipiuSoratiohimagis,quam aliqui Parochi fuuc
iht^fatf , ricc vitim ihtiet mundanas degunt vanitates , atq', in fpiritualibus
excr-
IrUitHteres
ArrlV.
lanfdidioms
(iclcgat:^.
17
cxcrcicijs magis funt vcifaii
,
fadlion
,
ac pixftantion
modo d.tmoncs ii-L.
Higam
vertere ,
corLimqiopera malelica deftiuere valent , fi ad hiiiufmodi
muneca
obeunda iiiit idonei
.
Nonne
huiufmodi oneia fubiere fcic omnes SS. Patres , ac Rcligic num
Sacrarum
Inftitucores ? Qnoc ditmoncs profiigariuit
, & ccorporibus ob-
J.'*
fcffis
eiecerunt
.
S. AntonuiSjS. Benedivflus,S. Hilarion,S. Bernardus,S.
^eli ionum
c
GalluSjPontiusBoneuallis, liLdoiiis, Petrus Santutiiis C(^Ieftinus Ncotc-
prJati
huic
ricus, &
ali) plures Abbaces? QuocS. Dominicus, alijqjeiusfcdtacores?
mmitri iMca'
Quot Seraphicus P. S. Francifcus ab Vrbe Aneci) , 6c
alibi a pluribus encr-
runt
.
gumenis deturbauit , vt red:c Baretius de Bareti js tn eius vtta cap. z. illum
eomparauerit Angelo Raphacli
,
qui da-monem exclufit a Sara TobicE vxo-
se : Dauidi, qui lebufxum ab Vrbc lerofoJima ciecir : Simeoni, qui adue-
nas ab arce etiugauit ? Qopt B. loannes a Capiftrano, B.
Bcrnardinus a Fel-
uia, B lacobus a Marchia,(3c alij D. Francifci fedtacores ? Qoot S. Ignaciiis
Loyola ? Quot carceri Theodicaci ab hominibus obfcffis, a domibus, Ciui-
tatibus , alijsq; rebus ad vfum hominum fpe<3:ancibiis infcrnales pr.xdoncs
ciecerunc , vc omnes facrnj hiftorix conceftanttu" ? Nonne hi cun6ti zelum
domus Dei>ac monafticxRciigionis habuere ? Sc tamen vrgenribus neccf-
ficatibus vica- folicaria; quicti fa^iius
cefteruncvt huiufmodi charicatis cxei:-
cicip opus fuum impcnderenc
.
Qi^iare Religionum Prxlaci
,
ac Superiorcs , f\ quos nouerint ex fuis ful> /v
ditis fcientia
,
prudentia ,
morum <',rauitate , ac vitas probicate confpicuos
^
ad huiufmodi munera obeunda CiTc itioiicos , cum fuerint requifiti , ac ne-
ceiTitas vrgcar, alicui obfeilo, vcl malcficiato fuum preftandi auxilium , li-
benti animo obedicntiiT raerito eos eKciteiit.ac munianc,animosq; augeant
ad huiufmodi muncre fiingcndum . Et fubdici ipfi non recufenc cale
, etfi
i;rauc,fubire onus , mcmores vtiiqj fcilicet tara Superiores
,
quam fubdrti
dicti Saluatoris N. Icfu Cluifti Matthafi
7. Omnia quKCumq; vultis , w
fa-
ciait vobis hominei:, & vos factte
illis . & Liicas 6. Efiote rmfsricordes , ficut
Cir Paler veHer miftricors cst . Eadem (laipj/e menfura ,
qna mertft fueritisi re-
mttietHr vobis. &c
i.Ioan.
5.
Filioli non diligar/iusyerbo ,ne(^ linguayfed
epercy & veritate , noftro opitulando proximo, cum in anguftijs, ac necefli-
tatlbus verfatur . Nam vnicui^^ mandmit Deus de proximo (uo, air Sapitns
iiliusSirachEcclif 17.
Cap. IL
Dc Exorcifta fcientia fxxAko.
CVM
nulla mcrbi alicuiuscuratio exacfta habeW poftit , nifi priiis _ -
cognofcatur morbus: ncc perfei5be morbus aliquis cognofci qiieat,
vxo i^ i
nifi perfcdta ipfius caufjrum
,
ac principiorum cognitio compare-
^^^ eosnofcerel
tur, vcddcet Ari(h I. Pofter. i. Vnumqitodi^s.ix.arlntramHrcogno-
cnuf^mnltL,
ftere,
cum canfas eixs cognofctmus . Non porent Exorcifta accuratiiis aperta
ciorum .
fc
motbotu demoniacorum curatione iiotitiam habere
,
quam caufas eorii
g4 h dtfini
inda-
tione maleficif
includuntur
.
iuid
fit
miile-
fieium .
Cnufi malefi-
eif funt
Dtmen .
Maleficuf
.
Res naturales,
Deus,
60*
61.
D&mon eff eau-
fa
efficiens ma-
leficiorum , <^
obfejfionum .
62,
In
maleficijs
coneinnandis
dambn vtitur
Scientia,
5
eB maxima
.
1 S
Par.I. Cap.II. Dc Exorc.fcieiitia prasdito
indagare . Qaas certe difticile non erit adinuenire , li fcrutemur
, quid fit
maleficium
,
quod (^reiidtis varijs Audlorum definitionibus
)
podumus fic
definire : Afaleficium
efl
fraua
operatio in corpore per yirtutem dttmonis ex
paClo tacito, velexprejfo cum homine inito, &rerum natHralium applicationem,
at^ einfdem
hominis ad juam malitiam explendam minifterium ,
iuflo femper 3
etfioccultOyDei
permittentis iudicio
fa^ta
. Ex quadefinitione (c^x clare
,
& diftindle compledtitur omnia ad eius efientiam perrinentia ) colligitur
,
quatuor
caufas ad maleficia patranda concurrere
,
quamuis diuerfimode :
Dajmonem, Maleficum, Res narurales
, & Deum : Da?monem vt caulam
eificientem:
Maleficum vt cooperantem : Res naturales , vt moralem , vel
phyficam : Deum,vt permifliuam . Quarum omnium , ficut & fignoruni
externorum, qUcX in obfefl[ionum,ac morborum maleficorum cognitionem
ducunt , Exorcifta , vt notitiam habeat perfedtam, omni, quo poteft ftudio
conaridebetj vt ficdicaturfimilis Filio hominis, oculos habens igneos^
ideft lucidos, & inflammatos, quibus non foliim obfeflorum, ac maleficio
afTedtorum
indigentias, & anguftias acutiflime videre poflit, eisq-, remedia
adeas toIIendas,acremouendasfpirituaIiaadhibere ,
veriim etiam illos
inftmere, &c
edocere ad fidei, ac confidenti^e in Deum , nec non deteftatio-
nis in demonem adtus eliciendos : atqj ad arnorem ardentcm erga Deum
,
&
proximum
inflammare . Quod pr^ftabit , fi fequentes articulos fxpius
pr^oculishabuerit.
ARTICVLFS 2.
De
BAmone vt maleficiorum
, c^
obfejftonum caufa e-^ciente .
QVemadmodumDeusmifericors, &pij/rimus, acfumme bonus eft
caufa omnium bonorum,quae in mundo fiunt : ita e conuerfo d^mon
^^
impius, iniquus,ac peflimus caufa eft eiSciens omnium obfeflfio-
num,
ac maleficiorum, corumq; architedtus eft cximius
\
eo ad malcficicn-
dum,
ac nocendum promptior, quo magis fcientia, potentia,& malitia ar-
matus fcit, poteft,& vult maleficia operari
.
Scientia enim magna
, &: cminenti fapientiaaDeodonatumfuifle i)i_
fauftis fuae creationis primordijs, teftatur Ezechicl cap. i8. cum illum allo-
quitur diccns : Tu fignaculumfimilitudinis plenus faptentia,& perfeU.us
de-
core
. Qiiae fcientia longo intcruallo fuperior eft omni creata fcientia
,
qu.^E
in
hominibus repcritur . D^mon cnim, viget fubtilitate natur^, experien-
tiatemporum , reuelatione
fupernorum fpirituum : vt bene docet B. Ifido-
rus in Itbro de fummo
hono
, quem fequitur Anglcs in 1. d. 1 1.
q. vnica d(L^
d&monihus ar. 2. duh.
S
ac communiter Theologi in 1.
Sic triplici huiufce fcientiic acumine dcmon pra?ditus,qu^ tripliciter cx-
tenditur ad prt^terita
,
prsfcntia
, &c fiitura
,
qux habcnt caufam naturalem
determinatam
,
quid npn poterit in adinucniendis maleficijs
, &
varijs arti-
bus, quibus innumerainducitmala ? Pcrfpicaciflime cnim cognofcitcclo-
rum motus, ftellarum influentias,planetarum coniun(5tiones,elemcntorum
mixtio-
Art. I. In ordine ad
Dacmoncm.'
x^
mixtiones, virtutes lapidiim, operationes metallomm
, qualitates mixtoru,
herbarum
vires, animalium proprictatcs, hominumtempcramenta,occul-
tas,&
admirandas rerum omniumfacultates,earumqiinter fe fympathiam,
vel antipathiam : infuper quomodo inuicem applicari
, & temperari dc-
beant : quo tempore opus fit ad tempelliuc operandum :quid prnetenfos cf-
fcAns impedire, retardare , vei iuuare poflit : pr^terea feligere materiam
,
cui naturalis iniit facultas alterandi, frigefaciendi , calefaciendi , ncc noii..
aperiendi, obftruendi, diuidendi , euacuandi
, ik
vrendi : deniqi quid mix-
tis, plantis, animantibus hominibus obelle, vel prodefle pofl[it,&: alteratio-
nes, morbos, cruciatus, mortem ipfani,aut alia quc-euis nocumenta inferre
:
cum vniufcuiufqj rci {pcaRcx per fpecies fibi congenitas , aut acquifitas ef-
fentiam, caufas, principia, cfTedrus, antecedentia, concomicantia, ac confe-
quentia ciarifTime , ac pcrfcdli/Iime agnofcat , vt teftantur D. Auguftinus
ftiperGenef.cap. i.& ^. D. Bonau. / z. <^. 3.<?r. 4. ^j.
i.Scotus ibiq^. 10. D.
Tiiom. i.yar.
q. ^^.ar.i. &: communiter Theologi , vbi de ^ngelorurrLj
cognitione . Nec eft mirandum fi fpiritus tam fagax,&: fubtilis in maleficio- ^^
.
rum inuentionibus tot, tanta
, & tam mira operetur , cum potcntia eius fit
Totemia,
tam magna ,
vt non
fie patefias
fuyer
terram
,
quA comyaretttr ei . lob.
41.
q^*^ ^^ eminerf-
Non enim fuperueniente peccato imminuta eft
j
fed poft peccatum integra
^'Jf'^^

rcmanfit quoad adlum primum,
8c eadem
,
quce a Creatore fummo in eoru
primordijs naturx angelicae indita erat , vt docet D. Gregorius illa verba_
explicans lib.
34.
Aforalium cap. 16.
Poteflas ddimonis , inquit
, fuper terram
cunUis erainentior perhibetur : qnia
etfi
aBionis
fuA
merito
infra homines ceci-
dit; on^-.ne tamen hHmarmgenus naturdt. angelicA conditione tranfcendit . Quod
ibi Glofla confirmat : Omnia d&mon humana fuperat , etfi meritis San^ortt
fubiaceatiquamuis enim internA felicitatis beatitudinem perdidit,naturA tamen
magnitudinem non amifit ,
cuius adhuc viribus humana omnia fuperat . Cui
Malitia
,
potentia? adhi-eret voluntas mala,
& tam mala
, quod , tefte D. BernardirKJ
g* eii
infi~
fer
6. de mtfericordiperfelione art. 1. cap. ^.
vuh
femper
quodpeius potefiifi
i".
eius poteHas
ejfet
quoad omnia Itbera
, &foIutaineff^abili modo
fme
omni ordjr
ne, &menfura fubuerteret totum Hatum inferiorum .
.
I.
PRopterea
eius potentia eft Iigata,vc non operetur omne, ad quod mali-
6^,
gna eius voluntas impellit
.
Pateflat dimo^
Cepit autem a Deo alligari vfq^ ab origrne mundi immediate poft Luci- nis cspit ali.
feri
peccatum : no quoad fiomines tcntandum; fed quoad eos feducendum
,
qualiter ligari
6c vexandum : Nam ficut, ciim fupctba eius mens propria: excellentiae cu-
^^
wi
wm-
piditate intumefcens a Deo auerfa ad feipfam conuerfaeft, vttiufquefa-
pientise fupernaturalis, pradticae , nempe , ac fpeculatiuaj iat^uram fecit:
quia pradtica , qu.r cft caufa efhcaxamoris Dei totaliter ei fuit ablata
, &
fpeculatiua multum dimmuta , cum in ftatu damnationis non nouerit tot
myftcria fup^rnaturalia
>
quot agnouiflet , fi in cognitione beata fuifTet :
vt
docct Augiiftinus lib.^. deCimt. Dei cap.ii. Sic ob fuperbias peccatum
merito
3
o
Par.L Cap.U. De Exorc. icicntia prajdito
merito caepit a Deo cohiberi eius poteftas,vtnon poflet ea omnia perficere>
quae vellet . Nam licet poft peccatum integra remanferint eius naturalia-
quantum ad fundamentum>
&
quoad fubftantialia> ideft,quoad adtum pii-
Sup. nutn. zj.
mum>vt didum eft fupra : non tamen quoad adhum fecundum; ideft> quan-
tum ad libercatem omnium operationum
, &: executionem earum . Quod
perlucideteftatur Alexander Alenf. par.i.q. loo. mem.^. ar.i. Licet ex
frima,
ait> ponftate (ibt data pojfent ddmones
fuper huiufmcdi creatnras ex
ordine naturalt; tamen inpanam peccatorum eorum, &bonum hominum cohi^
betur eorum poteflas
.
.
II.
^^
^
T) E R PalTionem vero, ac mortem Chrifti cofrada eft> ac fublata d?mo-
PerPa^ionem
-*-
num potentia
j
fcd refpe(fliue, ac dependentcr a Dei voluntate .
Hoc
Chrtsii d&mo-
P^^obat ipfa veiitas lo. I z. Nunc princeps ,
ait, huius mundi etjcietur foras .
num^ poteflas Qili^
verba exponens S. Cyrillus Alexandrinus . Habuit ,
inquit
>
quidem^
/ubUfa
.
priHS demon per tyrannidem principatum in totum genus humanumy &domi-
G^emodo
fit
natumcrudeliter exercuit in omnes . ^tquivirtute mortisChri(lti&
fanguinis
ligata .
confraEla
efi iltius potefias > &fublata potentia ; &quos iniufie detinuit capti'
uosyiusie perdidit . Hilarion Monachus fuper eadem verba : NuncprincepSt
&ccLt. loquens in peifona Chrifti ait : Nunc morte meafiet , vt dominatum
in homines omnino amittat diabolus, quipeccato primorum parentum in omnes
acerbiffime
principabatur . Et fubdit : Quis igitur adhanc mentionem no/z^
Utetur? non gratias agat continue pro liberatore ?
Glofla ordinaria : Nunc
princeps , &cizt. Vnd tam nunc Sanflos omnes non tenendo
poffidet
; fed
ten-
tando perfequitur . Nam quia non in eis intrinfecus regnat , contra eospugnat
extri,yifec'us ; & qw. intus dominium perdidit , bella molitur foris . loannes
Maldonatus ibi Nunc princeps-,& CAt.ziti Perindeacfidicat,deturbabittir
de
poffeffione fua,
eijcietur ex arce fua . Eiefius
foras dicitur,non quod in mun-
do nofi jit, &in multis ettam non dominetur
\fed
quod quantum in Chrifiofuit,
eieElus fuerit; ita
vtfi
homines vellent , nihil prorfus in
ipfos haberet potefiate.
Eodem
fenfu
dicitur ^poc. 1 1. de cfio in terram proieElus , idefi extra Eccle-
fiam,
qu&per celum fignificatur , in UrrA,-, idefi,
in tcnebrasfuas in infernum .
&cap. zo. dicitur
effe
ligatusper annos mille . Non quodaut reuera extra Ec~
clefiam
eietlus, aut ommno Itgatus
fit \ fed
qmdcoercita
fit
eius potentia , at^
tyrannih ita vt
fi
hormnes velint , nihilillis nocere
poffit
. Idem afJirmat To-
Hatas in cap. 8. M^thei
qu^ft,
123.
vbi qu^rit : ^nconueniens fuerit , Chri-
(iurr' facere miracuia eijciendi ddmones de hominibus ? Et inter alias rationcs
affirraatiuas, quas adducit, vnam, ait, efle> addandum nobis
fpem,
quodlibe-
r^remurdepoteUate damonif , &de inferno .
CoIIigitur haec veritas etiam ex Vilhelmo Lindano Panoplidb EuangelicA
:Ub. 4..ap. 78.
pcfi
medium : Sicut Chrifius , ait , olimfuos mifit difcipulos
hac
fof
^are mumtos,yt diabelum ex hominum
fiue pe^oribusfiuh corporibus etiam
frofitg^arent : itacerto Clericorum generi ea
pofi fuit
curad Maior.bus cre-
^ftaT^vthomines iVelanteBaptifmumi velpo(i demone obfejfos , &
occupatos
vindt-
Art.t
laordinc
adDamionem.
j
"jnndicartnt & in Uberttuem per ChriUHin partam
affererent . Quid ieitur
agic Exorcifta dum aliquem oDfeJflTum a d^monis poceftate eripit
> nia illu
vindicare ia libenatem j
qua pec crucem >
ac paflionem Chrifti
luerat iam
dooacus }
SiJ^
S T 1 O 1.
Pro quibus poteBas damoms
Jit
ligdta
?
REfpondecur,
djcmonis poceftacem quoad acftum fecundum in ordine
ad damna inferenda anims , vel corpori , efte ligacam pro his ,
quos
^^
Deus vulc procegere, & a dsmonum infeftacionibus praefeiuare , vel ob eo-
P^^tefias dAmo.
rum fidem, qua firmiter in Chriftum credunt : vel ob eorum confidenciam
""
f.^"
9"^"'
in protedtionc Dei, vel in Sandiilimo Nomine lefu collocatam : vel ob
'"
''^''''*'
aliud bonum publicum,aut priuacum . Ica La^tancius Uh.x. Diuin.
Inft.c.iC.
in hxc verba : Non nocem d&mones ijs
,
quos manm Deipotens , & excelft^
protegit . Toftacus lococit. de credentihus inChriflum ,2i\l i Futnrum erat

quod per vtrtutem Deitatis Chrijii excluderetur poteFias damonum ab homini-


bus credituris in ipfum : iuxcaiiludloan. i. Nunc princeps huius
mundi eij-
eietur foras,[ciUcet, diabolus . Adojiendendum ergo hoc , conueniens
fuit , vt
prdcederent qu&dam
figna
.sl. quod Chrifius expeUeret dcmones . S. Achanafl
orat. i.contra uirianos : Omnes,3.iti qui legitime in
Chriftumfiduciam habent,
pedhus conculcant eum
,
qui hdc verba dicebat : In clum confcendam fuper
aHra Dei exaUabo foiium meum. &ct. Ifaix
14. Idipfum S. Bernardus do-
cet
fuper Pfal.
90. in illis verbis : Qui hahitat in admtorio Altijfimi , &cdt.
Beatus, aic, plane, qui
fic
habitat in adiutorio
Altiffimi
: quia in proteSiione^
Dei ceU commorabitur . Quid ei nocere poterit eorum
, quA
fub
c^lo funt,quem
Deus
cfli
protegere,& conferuare voluerit ? Porro
fuh celo funt quAcumq^ no-
cere
poffunt ;fub
cplo funt aere<x, potefiates : fub celoprpfens feculum nequam,
&caro adnerfus Jpir:tum concHptfcens . Optime igitur di&um
efi
: In prote-
tlione Dei celi commorahitur ; vt nihil eorum ,
qua
fub celo funt , timere
poffit
quifquis proteEiionem etus habere meruerit . Hanc fidem in Chriftum maxi-
,
me commendac eciam m>ignus ille Anconius,vc referc Delrius
Ub.6.Difquif.
mag. cap.x.fe^. 3
. Magna, inquic, diletliffimi
aduerfus ddmonem arma
funt
vita
fincera, & intemerata in
Deumfides
.
Hanc docuic S. Hermam Pauli
dtfcipulum Angelus eius Cuftos
,
qui fub forma Paftoris diu cum eo habi-
tauit,vt refertipfe tom. i. Bibltotheca
FeterumPatrumlib.i.mandato 12.
Ouicum^
:iit,fide
pleni
funt, refiflunt
diabolo , &
ilie recedit ah eis : quia non
hahet locum intrandi ..
Qaam virtutem in fcipfo expertus eft S. Ambrofius Epifcopus ,
cui
,
vt
Maxima
Diui
memorat S. Paulinus in vita eiui, nuilus vnquam magus, aut maleficus no- Ambrosif iru
cere potuic ob firmi/Iimam in Deum fiduciam . Mortua namq; luftina Im-
I>eum
fiducia.
peratrice Arriana, cum Innocentius Magus in quxftionem raperetur, incer
rormenta falFus eft, Angelum Ambrofii cuftodem fuum erte tortorem.Nam
viua Imperatrice eius iullu fe node intempefta fub templi tedtum
afccn-
dille,
I
z Par.LCap.IL De
Exorc.fcienria
prasdito
.
diflc > &
faciificade dixit
,
vt Ambrofium infamem , inuifumqj faceret
ple-
bi
, nihilominus amorem in hunc vimm
, & fidem Catholicam magis
, ac
magis efHoiuifle : MilTos etiam a fe daemones, qui Ambtofium necarent
;
fedijs vltrasdium foresprogredinonlicuilTe. En quibus excubijs Deus
illos defendat,qui omnem in fe folo collocant fiduciam ! En quomodo po-
'
teflas d^Emonis ligatur,
8c
totaliter cohibctur pro hjs, qui firmiter in Chri-
ftum credunt, ac in eius protedlione fuam coUocant fiduciam
!
. L

X7
Conuerso facillime colligi potefl, cur f^pius demonis poieflas felaxe-
n . n j ^. JL/
tur, vt quamplures homines, ac mulieres diaboiicis vexationibus affi-
nis relaxatur
ciantur^ ncc non maleficis artibus deumciantur,aut necentur ? Vt piurimu
rffp-cltt eorn
,
eorum difHdentia in Deum efl in caufa . Hanc rationera aperte adducic
qtii
diffidut
de
loan. Maldonatus fuper illa verba : Nuncyrinceps hutufmodt,& C(Zt. Homi-'
BeiproteSiione. ms, ait, d&moni portam arcis aperuerunt
, dr froditione quadam injuam quisa^
domum admittit . Ita^ etiam nunc regnaty &operatur,fed inflios diffidentite.
Eph.
1. Habetur etiam in c. nec mirnm. . Aiagi funt.
x6. q.
s.
Hi
per/mjfu
Dei elementa
concHtiunt,turbant mentes hominum minus confidentium in Deo.
Cui
aflipulantur S.Ifidorus Ith.^. Ethymol. c^, Burcardus Itb.io,
c. 42. S. luo
yar. 1 1. c 67.
Panormit. lib. 8. c. 6^.
Sedaudias, quam perpolitedehocrationem reddat P. Hieremias Dre-
xelius de Conformitate voluntatis lih.
^. cap. 10.
. 7. Sedquaras
forte/mquity
cur Deus permittat tot homines
maleficis
artibus deuinciri
, &necari ? Ne
mirare : fumma
in Deum diffidentia
etiam
fupplictj
genus meretur . lur(L>
Deus per hospunit
, per quos tam varie offenditur : Aiultis enim vix alius
efi
Aiedicus, qudm Aiagus : nec alius pharmacopms
,
quam diabolus . Et paulo
infra : Heu qudm in Orhe rari
funt,
qui Deo
fidant
toto animo ! Adores ho-
minum confidera , &plurimum vbique reperies
diffidentia , qua quotannis pene
eademrediti acreuiuifcit ;&indetdmvanitimores . Poflea in fine conclu-
dit , huiufce diffidentic-e rationem reddens : Et hoc inde , ait
,
quia de Dei
bonitate, acpotentia parum re^e, parumue Itheraliter fentium .
.
II.
C^. TT
Ific
,
cum peccatores vt plurimum in Deum nullam, vel faltem exi-
D&monmaiore
XjL
guam habeant fiduciam
, quia peccatis fuis ipfum continue offen-
poteflatem ha-
dunt , fuper eos d^emoni etiam maior a Deo permittitur poteflas
,
quam fu-
b:t fuper
pec.
periuflos. Quod videtur annuere Auguftinus aduerfus Manichsos : Dia-
ctores,qHam
bolus, 'mc[uiu potefiatem habetineos
,
quiprxcepta Deicontemnunt
. Sed cla-
juper i s s
.
j.-^^^
Alexander Alenfis par. t.
quAJi. 100. mem. i. ar. 4.
Diabolus in malis
,
inquit
, potefiatem habet ad feducendum ,&ad perdendum , ntfi
prohiheatur
d Domino
.
In bonis autem non hahet
pote^atem ad perdendum; fedad
pro-
handum
.
, ,
.
Quani poteflatem in corpus hominis exercet, prout fibi
permittitura
Deo.
Art.I. In ordine ad Dasmoncm.
3
3
Deo . Tn animam vero iiixca varias hominiim inclinationes
j
ac propenfio-
nes
miikiformiter exerccre folet
, quatenus motus quofdam prauos in cor-
pore excitat, ac praua fenfibus externis, & internis obijcit
,
quibus quodam
quafi
pondere voluntatem ad malum pertrahit, etfi cogcre nequeat : vt be-
nc
docet Thyreus lib.de DnLmomacis toto cap. ^.&
f.
Quem fequitur San-
chez lib.i.inprdcepta Decalogicap.^i.num. 7.
Hanc autem poteftatem dxmon maxime habet in Magos, Malcficos,
&
prAcipuefuper
Sagas, quorum animam fibi vendicatper confenfum in tam immane fcc-
Magos,Male.
his : ficut in corpus dominatur, quod vcrberibus quoque fubijcit, H maleh-
^cts,i^Sagas .
cusadeius beneplacitum feruitutem illi non impendat: vt apertedocet
Alexander Alenfis loco citato ; ac pluribus exemplisprobacNicolaus Rct.
migius Itb. i. D<tmomUtr.cap.
13.
.
III.
VEruntamen
huiufinodi d^monum poteftas eft limitata , nedii quoad
^
animam, cuinocerenequeunt,nifiipfa velitj vt docet Auguftinus
rt n
lib. io. de Ctuu. Deicay. 8. diccns D&man
eft quafi
canis d Chrislo ligatuSj qui ,
n v
latrarepote(lifollicitarepote{iimordereomnin6nonpoteU,niftvoletem. Sed
^;,^.^
r ,
etiam quoad corpus, quod torquere non poHunt, nih quando , & ptout fibi
^d animam,
fy-
permittituraDeo; vc idem Auguftinus docet lih, iS.de Ciuit.Deicap. 18.
quoad corpHs,
Ddimones, ait, non omnia ,
qu volunt facere pojfunt , ni/i quantum illis diuina
ordinatione conced-tnr. Qaam vcritatem fcepius per os Energumcnorum
d.Tmones per vim pr^cepti fibi a me fa<^i , diuino nomine lefu interpofito
,
-
fateri coadti funtj quorum de duobus tantum hic refeiam . Anno reparatJE
falutis i^^S.Vcnetijs dxmon,a quo pofTidebatur quidam adolefcens luftiis
nuncupatus annos 14. natus filius loannis de Taxis , cum a me interro-
gatus ellet : cur ingreirus cficc in corpus illius Adolefcetis ; refpondit : Hiic
ingrejfus fum,
vt piterum hunc de medio tollam : quia (ic d Aialefico iujfus fttm
Idipfum rcfpondit cadem dit alius dsmon
,
qui quandam Adolefcentulam
I ^. annos natam poffidebat . Sed mihi adhuc fcifcitanti : cur eos nondum
occideranr, cum iam integro anno eos pofliderenc ; Refpondcrunt ambo
:i
quia poteflas Dei nos imfedit , nec finit facere omne malum , quod volumus .
Qai amboabcadcm diuina poteftate cadem die per inuocationem San- rr
diffimi Nominis Icfu ad meum pr^ceptum ab corum corporibus egredi
t
coai^li funt.

^v^ s r 1 11.
Cur
dAmon mAximos peccatores omnes in corpore non pojjtdedt?
CV
M dcxmon fuper peccatores Magos , Maleficos
, & Sagas, nec nork
70.
fupcr hercticos, fchifmaticos, & infideles magnam habeat poteftate , Ratio duhitM'
cur non omncs illos poffidct in corpore, vel malcficijs non afficit ? di.
Haic difficultati refpondet Leonardus Vairus deFafcino lib. 3.
cap.y,
C Cnm
3 4
Par.I.Cap.IL
De
ExorcJfcientia
pr^dito.
Z)4me mnxl.
^^^^^^^'^^'^^'^^^^^^^^^^(cUnt^hos peceatores
fni ejfe iuris,imyrfentiarum
mes teccatores
^^^^ ^^ wxant in corpore
,
qaos perfeEle poffident tn anima in perpetUHm
fimul
raro vexat iru
^^^ corpore torquenda in orco, &
affligenda,
puca
,
( mfi iufiTi a Deo ) . Quod
eorportj
,
nifi
videtur etiam annueie D. Gregorius //&.
14. ^orW.f. 7. dicens : D^mon^
iujfus a
Deo.vt
eos
pulfare negligit, quos quieto iure
pofftdere
fe
fentit .
magit eos
infi-
Ratio eft
>
quia finis principalis in hominibus
vexandis a daemone inten-
ctatin
mima
. tus, eft > vt illos diuina priuet amicicia , ad peccatum eos inducendo ; xter-
naq;illos expertes reddat beatitudine : vt bene docct Toftatus quA^. lii.
TeitantMr
?a. inc.S. Alatthai : Damones Anquit ^ ex inuidtatentant homineminducerc^
^*^*

in peccatum
, ne affequatur bcatitiidiner/t : quod
fi
non
poffunt , faltem volunt
ei corporaliter nocere > quod efi r/iinus nocumentum ,-
&ita
defiderant
intrare in
eum: quiaintrandovexant. Et paulo infra abam reddens rationem , cur
demones vclint, homines ponidere ? vt oHendanty ait, hominibuspoteHatem
fuam, acper hoc ab eis adorentur : ftcut fuittnter Gentiles
,
qui quofdam
Deos
colebant, credentes
fe
ab eispojfe beneficia recipere : alios autem colebant , ne eis
nocerent. Sedclarius huius rationem redditSuarez par. i.tom. \.de An-
gelis lib. 8. cap. 20. num.
3. Dsmon hoc modo , inquic , nocet homini , vt illum
adimpatientiam, defperationem, blafphemiam, 'velaltud fimile vitium inducat
.
At quia huiufmodi Magi^Malefici, ac SagEE^ficut & h^retici,ali jque huiuf-
modi peccatores quam maxime in malo funt obftinati,femperque pra-cipi-
rcs ad malum currunt , continueq; abominandis criminibus fe obnoxioj
reddunt> Deum grauiftime offendentes blafplemijs execrandis, abominan-
dis facrilegijs , impietatibus intollerandis
> ac iniufticijs deteftandis dajmo-
nis voluntati in omnibus fere obfequentes , nec feipfos tantiim criminibus
continuis illaqueantes
5
fed vt diaboli miniftri alios feduceire tentantes
, &
ad perditionemtrahere conantesj proprerea ficuc dxmon eos pulfare negli-
git in anima : quia quietoiure eos poflidet ; ita non curat illos affligere in
corpore, nifi vel iuflus i Deo> vel fortafse cum aliquando fibi ad beneplaci-
tum fuum obfequium > ac feruitutem non impendunt : quia dum fanitatc-
pollent, plura, & atrociora peccata in Diuinx^Maieftatis offenfam.ac con-
temptum perpetrare non ceflant
y
d^ionique ipfi diuinitatis cultum,& ho-
norem
fvt
faciunt Magi, & Malefici ) tribuerenon detredant
.
Quam veritatem faflus eft etiam quidam d^moniorum princeps Beelze-^
7
^
. bub nuncupatus in Gallia apud Oppidum Laudunum > vt refert Bartholo-
Xxpmentttu,
ix\xVi^ Faius Regius in Senatu Parifienfi Confiliarius,ac Inquifitionum Pre-
40tet .
^gj j^ f^Q Energumenico : Dum enim,-x\i,
Bnrfus
Billius Cathedralis Ecclefid
Canonicus quandam Nicolam Energumenam exorctXaret >
pluribus H&reticis
prffentibus,dprdt,diEio ds,mone, qui eam poJfidebat,.qufiuit
: curtot vafris He-
reticis omijfis fimplicem
Catholicam.
adortuseffet ?
Refpondit d.Tmon : Vle-
Ueres tihi morigeros l
Si enim daemon huiufmodi peccatores obftinatos ma-
leficijs, ac diris vexationibusfa^pc
affligeret in corpore,non polfent tot cri-
mina patrare : idcircad^mon verfipellis fspiiis definit >. afHi<5lionibus cor-
poreisvquJE minorafunt mala>.eos afficere, vt illos pluribus criminibus, &c
atrocioribus delidis, quce maiora funt mala, magis illaqueet , &
obnoxios
ddat.Ec licet quandoq-,vexatioaes corporeas Vexatu
inducant ad blafphe-
mias,
.j;Art.I.
In ordinc adDxmoncm.
: -^cj
mias, ad
defperacionem, dc
alia pcccata
^
nihilominus
etiam quandoq-, pec-
catoies
reducunt ad fanam mentcm
,
ad fuorum petendam vcniam pecca-
lomm , ad d^Emonem fpernendum , & ad caftra Dei confiigicndum . Nam
faepe vcxatio dat intelledtum : &mala, quA nos hk pramHnty ait Gregorius,
Litf. Mtrtil.
ad Deum citiUs ms ire compellHnt . Qaare hac de caufa d^mon,Ucet maiore
fuper maximos peccatores
,
quam fuper iuftos , habeat poteftatem , eos ta-
men non faepius, fed raro vexat in corpore,nifi iubeatur a Deo, vt raagis ^c
magis eos vexare poftit in anima in perperuum fimul cum corpore flamu^s
gehennahbus vftulanda, S>c
affligenda
.
^^c/
S r 1 211,
^luas moleftids
dmmon foleat hominibus inftrre exifiens e^tra^
corpora
i^forum^f
REfpondetur,dxmonem quinque modis regularitec folere extrinfecc
homines vexare
.
'^^*l
'
Piimo per imaginarias appaririones , folet enim fpecies in imaginatio-
I>*-m<in homt-
jie eorum, quos vcxare defideiat , commouere
j
ita vt fe ab eo agitari, mo-
""
"^'^**
**'
leftia aflRci
,
aut etiam ozcidx
,
3c iugulari putent
.
Qupd fit aliqaando in_/
plr app^"^'^
vigilia,&aIiquandoinfomnis.
^
,, iL^inMl
Invigiliacnnnaccidunt, cum APinmesnihil mmus cogitantes fubito
rias.
terrore
corripiuntur .
Imaginatioetenira, cum fitcorporalispotentia,qu2e
AUquAndo itu
alias phantafia dicitur, inter cognofcitiuas media, ncmpe fenfum externu , vigilia ',
cui eft fuperior, &intelle(5lum, cui eft inferior, diabolic^ operationi eftiu-
^* qttomodo .
biedta-, atque in ea fpecies intentionales, quas vocant rerum aut exiltentiu
,
aut fidtitiarum fimulacra , ad libitum mouec
, & accommodat
, quibus ea
>
(\\\x ipfc exhibcre defiderat, repr^fentantur . Hoc teftantur D. Auguftinus
lib. de cnra pro mortuis agen. cap. 1 1. D. Bonauent. in i. diH, 8. art. 4. ^. 5.
Toftatus in c.
8. MatthAi qHAU. ii6.5c lofeph Angleg ibi
qHdfi.S.diffic
1 2.
Infomnis veroha; vifioneshaud raro concingunt . Obfcmaenmijfalfa,
7^,
&horrendaexcitatfomnia. Nam cum in dormientibus potentic^ intelle- AliqHando inj
(Sliua-fopit.-Emaneant', fenfitiua^ vero internje
,
6i:m3xime apperitiuJE fint fomnis.
cibo, ac potu obftupefa(5tae,naturaIi propenfione vel immoderate deledban-
tur, vel tiiftantur, dum variie fpecies, ac fimulacra vel deleftabiha, vel tri-
ftia fibi obijciuntur , ac repracfentantur . Quod fi ijs naturalibus difpoficio-
nibiis virtus accedat diabolica, quid n5 patirur mifer homo phanrafticis/&
iraaginarijs vifionibus ! quafi tot furi;s agitatur : timor artus occupans, pal-
lor difperfus per totum corpus,cIamores infoliti, vluhtus lamentabiles,fu-
dor per oranes poros emiflus, longa fufpiria ex imo peclore edu6I:a,horren-
di freraitus , violenta merabrorura agitarik) , totumqj corpus etfcrum id te-
ftantur. Quceaccidentiafipefuntpr^^ludia futurae diabolicce obfeftionis
, vexationes
ni fi Patiensaddiuinaconfugiatremedia. Illaqi experiunturvtplurimum imaginariA sUt
ij, qui aliquo maleficio tangi incipiunt : d^mones enim fua? operationis
prAludia
futu*
priraordia contcftantur , vt pluries in varijs obfeflis , ac maleficiatis expc-
'"'*
obfeftonis ,
C 1 rientia
74-
MoltRtA adA.
moncj effediA
$ vifiones cor.
forales .
Vndemosexor^
tHSfOSpfftO^.
crucis munien-
di , cum hmo
ftitat^.
75-
IddeBiA per-
Muditum^.
j6,
Molefiia
fef^
doratum
3
6
Par.LCap.II. DcExorcfeientia pras3ito
.
rientia comprobaui. Qai fi ftatimac incipiunt huiufmodi vifiones pati
imaginarias > ad peritiim
accedant Exorciftam , facillime a quacumq, dm-
moniaca vexatione liberantur, ac prieferuantur ..
.
I.
SEcundo
per Vifiones corporales . Aliqui enrm anre d^monrs ingreflum
in corpus fuuni vident eum fub varijs figuris, ac phantafmatibus appa-
rentem . Alij fub forma leonis, vel vrfi, vcl fcrpentis, vel draconis : aHj fub
forma tauri, vel canis, vel lupi, aut fehs : aHj fub forma gaUinse, vel corui
,
aut vulturis : alij fub fpecie hominis atri, aut mulieris recenter mortus, vel
alterius fpe(5lri terribilis , & horrendi : alij fub fpecie ingentis mufca: , aut
araneaj, vei alicuius ramenti , aut minutioris pili
,
qiKe oculis obuerfantur
,
&in faucis fc ingerunt , vt ex pluribus Energumenis experimentaliter co-
gnoui. Vnde quidam profedlamhinc voluntconfuetudinem, qua.' apud
Catholicos viget, quando ofcitant, os figno >{< crucis munire
,
quafi hac
crucisfignationediemonumincorporaingrefTusprohibeatur. De his le-
gendi funt Toftatus in cap. 8. MatthAi
qu&ft.
iif. Delrius Difqui/it..
Aiagiclib. i.qudiji. z6.
fe^.
3.
ac Petrus Thyreus Itb. 1. de ap^arit.
fpiri'
tuumcap.
16.
.
IL
TErtio
per Auditum . Percipiantin* enim ahquandb voces tam interio^^
res, qnam exteriores , tam de locis remotis, quam de propinquis , le^
ues ftrepitus, fimulati ioceirus, rifus,cachinni, fufpiria, gemitiis, clamores',
&
alia,quae fub aurium fenfura cadunt , atque a fpiritibus excirantur . Qui
fpiritus vulgo apud Italos Foletti nuncupantur . Veruntamen hos quandoqv
lumorescaufantetiara alij d^mones, & antequam corpus alicuius hominis
poftideant, & etiam poftquamillud ingrefli funt . Volunt namq-, Dei
, &
Angelorum raores contraria jemulatione fedtarr: vr quemadmodum ilU
aduentu fuo operationes fuas externis fignis quibufdam , magnisq; argu*
mentis
teftantur, & indicant ; ita fpiritus nequam fuam prefentiam volunt
innotefcere fenfibili aliquo figno , vel modo, ne in hac re ipfi videantur in-
ferioresj cum hac tamen differentia ,
quod iWi cupiunt omnes quieto efie_-
anirao, ad quos diuertunt ,
hi turbatum volunr , & cerritum ; vnde terricu-
lamenta , &C perturbantia adhibenc figna , anteqnam miferos homines in-
uadant .
De quibus latiilime Dekius plures.cumulans Aailores lib. 2.
Dif-
quifit.
Magic.qu^, 2.7. & 28.
$. iir.
Varto per Odoratum . Hic enim fenfus fa^pius faetorem fuftiner into-
ibilem, qui in omnibus d^moniacis operibus fere mteruenir , ve-
ftesqvaftantium> domos, aerem
, & circunftantia loca fic replet,..
vt
Ait. L In ordine ad Disemonem
.
37
vt longo tempore duret . Qiiaie dtmoniim f^derati , vt funt Magi , Male-
fici , &
Striges vt pUuimum fctent , atq; e vcftibus ore,
ik corporc graueo-
lentia
emittunt
non ferenda : quia cum dasmone familiariter conuerfautur,
qui
fetoribus, &c putoribus aerem inficere folet,quoties fe pr^bet vifibilem,
vt
omnes hiftoris conteitantur
.
QuintoperGuftum. Sarpiiis enim hic fenfus male a dcemonc afficitur,
quando vna cum cibo , aut potu in os hominis latenter dannon ingreditur
,
77.
& mox in corpus ingrcdus magna tyrannidis exempla dat , vt fuo damno
MohniA per
fenfit Virgo illa, de qua Gregorius /ib. i. DialogorHm cap.^. narrat>qu6d
guflnm
.
cumladtuca d.tmonemlatitantem haufit, a quo ftatim pollefia eft . Qua-
re vt plurimiim folent Magij
dc
Malefici pomum, aut quid fimilc cdendum
pri^bercijs, quos malcficioinficereconantur. Id pluribus excmplis tefta-
ExetnpHs com-
tur Remigius //i?.^. c.
S-
Cuiufdam Cathina: Gillotia- infignis malefica: fua
probatur
.
raanu poma
,
pruna , aliaq; efculenta prxbentis ijs
,
quos vel per malcficia_
debilitarc, vel fanitate donare cupiebat. Lib. x. c. 7.
Alterius venefica* Bar-
belinx Raycl medicatum pyrum in via deponentis ,
quafi id e viatoris pera
force ttxcidilTef,quo imprudcnter a quodam Ludouico,a quo iniuriam pafia
erat, fublato , ac guftato , ftatim graui moibo coneptus vix prs doiorc do-
mum pedes fe referre fuftinuit .
Aliorum plurium refert exempla Itb. z. c.
4.
&
lib.
5 . c.
5

Sed quid immouor circa ifta ? vnicum referam eoium
, qui hoc modo a
d-rmone male aff.cti ad me accefierunt gratia fanitatis confequendie.Anno
7^'
Domini 1^48. vkima die Augufticorammefuitaddu6ta Venetijs adole-
^xemplum
ah
^
fcentula quxdam annos 14. nata , nomine Magdalena Forlana a Caftro
^^^"''^ ^f^^'
Franco Oppido DiccefisTaruiiin.^, a demone obfefia, qua; pr^fente eius
'^"^"
auia , alijsq; pluiibus perfonis mihi enarrauit , fe vigilia S. Laurentij poft-
quam accepilTet quoddam pomum a quadam vetula fua conterranea
, qu^e
vulgo malefica e\iftimabatur,iliic6 fenfiffe fibi ftomachii quafi igne aduri,
f(^peterribileshabere vomitus, nihil tamen erudlare potuifle: frequenter
ita fenfibus deftitui , vtplanemortua videretur: quse omnia fuccelTiue fic
dgmon a me iullus in nomine Iefu> iUi palam intulicfine vlla ramen iuuen-
culie I.-efione . Qoibus vifis, & auditis, ipfa antc pedes meos gcnuflexa, d^-
moni pr^cepi in nomine lefu, vt & ipfe enarraret per os iuuencula: quando,
&:quomodo in corpus iUius efiet ingrelTiis. Quiftatimrefpondit, fe in-
greflum efle illius corpus vigilia S. Laurentij fubtcr pomum latens
,
quod k
malefica adolefcentulae Magdalena: traditu fuit ad edendum : quo comefo
ccpifleomniapredictatormentailliinferre : quia fic iuflcrat malefica,vt
illam Cic torquerct toto tempore vitx cius . At iniquus tortor , cum a mc^
iuuenculailla in fide, ac confidentiain Deum fuiflet inftrudta, fadoilU
pr.j'Cepto in nomine Icfu , vt egrederetur , illico ab ea rccedere coaftus eft
>
cius guttur f^torc fulphureo in fuoexitu repletum relinqucndo. Exquo
vidcas, quomodo homincs vexat uedum in fenfu odoratus per fetores
j
fed
cV
in guftu per efculenta,
Sc
Ccetera comeftibilia
.
C
3
Deniqj
79*
MieleflU per
3
S
Par.I.
Op.II. Dc Exorc fciemia prxdito
.
$. IV.
DEniq;per
tadtum varias in hominibus caufat afflidliones. Aliqaando
enim iili tenebriones hominum aures veliicant : aliquando e ic6h>
detrahunt : aliascrines abiadunt : modo accubare cura eis tentant in eode
le6to : nunc propulfanr
, & proftrant renitentes : nunc fuftibus excipiunt
:
modaallidunt ad angulos : aliquando pnrcipitcs agunt : (crpius vftiones>
Sc
verbera inftigunt , alijsqvmalis dormientes, & vigilantes moleftant ante-
quam morbos inferant , vel ipfam mortem . QucE pra;ftare poflunt vel per
aftumpta corpora : vel vi,
& poteftate ipfis innata, raore hominum,qui aut
iufte, gladio, hafta , &c huiufmodi inftrumentis vtuntur in vulneribus infli-
gendis: aut opcra concitati aeris , cuius vi deijciuntur ccdes , concitantur
maria , arbores radicitus euelluntur : aut robore naturali corporibus ner-
siofis indito. His tribus modisa d^EmonepIures vexatf inueniuntur, alij
tali hora determinata diei : alij tali hebdomad^ dk : alij fernel in menfe
5,
quo tempore fenfuum alienatione, crurium moriibus, cordis pundtionibus
&aIiishuiufmodimoleftijsafficiuntur.
Qii^i^'*
vcriratem doGet Toftatus
7 cap.
8. Matthat qudtJi. i zo,
& Petrus Thyr. lib. i. de A^^arit.
fpntunm
Et praxis mmultis a daemone vexatis docet in dies
.
. V.
SE
D hoftes verfTpcIIes,
vtmagishomines decipiant
,
& in nafTamna-
hant , fsEpiiis fingunt , fe efte animasdefundorum
,
pr^cipue animam^.
iHmonei fsL^ alicuius fcelerati hominis , Et hoc vel vt inducat homines in illamh^refin^
fms fimulant
quac afTerit animas
fceleratorumhominumpoftmortemin da^mones,
&
/e
effe
ftnimas
jn qu^cumqi
animalia brutafuis meritis congrua conuerti . De qua Augu-
defun^ortm,
ftinus lib. de H^refibus cap.S6. Vel vt fe afpicientes eiTore aliquo decipiant^
puta
animam
alicuiusraaximipeccatoris, qui abfq^ peccatorum fuorums
Gonfeffione, vel vHo doloris, aut contritionis adu intemo,&' externo figno
e viuis ad mortuos migrauit , efte in tuto faluationis loco
, viuentibus per-
fuadeant:
Sicmortuosinpeccato
mortali pena gehennJE cTterna Donpu-
niri credant . Vel fi mortui funt fan6ti diuina iam beatitudine perfruen-
tes, eosinfament diccntes., magnos in Purgatorio pii> fuis delidis fisftinere-
cruciatus: ita eruditedocet Auguftinus lib, 10. de Cimt. Dei 3 cap. i i.dme-
dio.
Qhiy^oHomws homil. 19. tnMatthdLum. D. Thom. i.par. qHdtH. 117*
ar.^.adi.
Sanchez tom. r. Decalogilib. i.c. ^S.nHm. 2.3.
Syluefter verbff
zfaleficiumq.4.di^.i.
ViO:ond.de Magia Rele^. 11. q.^.nu. 17. Sotus de
iuH. lib. 8.
^. 2. ar.
2. colum. 4. verf. Sedrogat . Ciruelo die
fuperfl.par.
3.<;.S.
W^dra.xd.infummain i.prcepto., 10. Delrius lib. 2.
Difquif
Magic. qufi.
x6*fe^.
7. S>L Stephan. Facundez par. i.
Ub.. i. in i. prdicepium. Decalogi cap.
^6.num. 10.
Et quamuis bona confulanr, petantq-, fuflfragia fieri, aut ahquid
reftitui
>
hoQ Ikiuiu g,ratia poftea faciUus decipiendi,, vt bene docet
Pedraza,Vi6to-
i:ia
Art
L In ordine ad Daemoncm . 3
9
ria ibidem, 8c
Pctrus Thyra?us de fpiritHum apyaritionibHi cap. i6> num. 9-
Ideoq-, magna cautela in talibus apparitionilxis eft vtendum . Nam abfq;
particulari Dd gratia nemo poteft in ijs eire tutus: cum difcretio fpirituum
(it gratuitum Dci donum, tefte Paulo Apoltolo i. Corinth. 13.
$. VI.
VEruntamen
a Dodtoribus varia traduntur figna, malos a bonis fpiri-

| ^
tibus
, &veras animas ab illudonibus diabolicis difcernentia
,
quac
j^odi
, qttibus
ctfi non ccrtam fidem> probabiiem tamen opinionem faciunt , quorum ali-
coguofcuntur
qua breuiter
hic referam ex Petro Thyreo loco citato ,
Deliio lih, i.
Difquif.
mali
a bonis
Magic. qmji.
i6.fe6l. 3
.
verf
metum mbis hic obHrudHnti 8c
Peltano de Fnr-
fpi-itibus
,
^
gatoriocap.
^.
ammAvertab
Primo fi fignum crucis , nomen lefu , Mariie , vel aliorum Sandonim ,
^j^lfiontb.
di^
cereumue,
reliquias, agni Dci ceream effigien, kiftralem aquam
,
panem ,
^**^*
falem
, aliaqj huiufmodi facramentalia , vel Catholic:E religionis fymbola
lugiant, aut deteftentur, diabolus eft
.
Secundo fi poftquam exegcrunt femel id
,
quod volebant adhuc fruftra
iterum appareant,
S>c
finc importuniores (nam animx vers , cum illis fatis-
teceris, vel ampliiis non apparent ; vel femel tanriim, vt gratias agantje c6-
tra dsmones caufas ex cauiis , vt funiculum ne^flunt , vr vel obfideanr , vel
faltem grauiter decipiant ) his ergo concurrentibus diabolus eft .
Tercio fi pr^texit apparitioni caufam falfam , vel malam
j
ver. gr. dicit
9
fe apparere coadtum vi coniurationis magiciE, vel vt reuelet curio(a,parum
necefiaria, aut c\nx nefciri expediret, dsmon eft
.
Qijarto fi alicer eius oratio fit falfa , fuperftitiofa , defperati , libidinofi
>
vindicte appetentis , aut aliter pertULbati prasferens animi oftentationem
dxmon eft .
Quinto fi appareat forma non humana formofa, & bene formatajfed rc-
tra, deformi, aut vili, vel Canis , Serpentis , Suis , Draconis, Aranei, Bufo-
nis, vel fimilium, vel nigri ithyopis , malus eft genius : fi vcro forma hu-
mana bona, Angeli, vel Beati , vel Chrifti ; tunc confideranda operatio : fi
ex genere fuo eft improba, vt bIafphemi.T,fuperftitionis, mendacij,homici-
dij, luxuriai: , & cir. vel dolofa ex modo operarionis , vt fi primo congrellu
Lrtitiam afTerat animo,
&: tranquiUitatem, poftea horrorem, turbationem,
vel
dcfolacionem, vel etiam magno cum fctore , ftrepitu , vel clade abeat >
dxmon eft . Sic D. Antonius hanc fuis cautionem tradidit his fermc ver-
bis
: Non ejl di.jficilis bonorum, malorumj^ fpirituum difcretio ,
fi
enim poji ti-
morem
fnccefferit gaud/umy d Domino Jaamus venijfe UHxilium :
fi
autem in-
cujfa form ido permanferit, hoslis efiy qui videtur
.
Sexto fi dicat, fe animam efie alicuius damnati , mentitur , &dxmon eft
Noneffcreden-
vt plurjmum-, vix enim vmquam damnatorum gnim.x finuntur egredi . dti ddmoni di.
Ex hoc fequirur , femper mentiri d^emonem, quanco in d^moniaco lo-
centi perosob.
quitur dicens, fe talis, vel talis defundli damnati, vel non damnati animam- A/^A "Jf^
f-
elle: quia anima defiindli numquam alterius hominis corpus ingreditur :
mam defundi
,
C 4
vt
40
Par.I.Cap.II. De Exorc.fcientia pr^dito
.
vt docent Sanchez tom. i. Decalogi lib. i.cap.^S. num. 14.
Dclrius in Ana-
cephal. montt. i.&lib. 1.
q.
16. latiffime Toftatus cap. 8. m Matthmm qu.
ii^. ad I. Ideo non eft faciendum>quod pL\Tfcnbunt . Nam ex hisoccafio-
nem quxrunt vel homines in errorem aliquem inducendi quoad animam
:
vel eos in corpore poflidendi
.
^y
^
S T 1 IV.
^komodo dAmones humana corpora ingrediantur ?
SVppofita
diuina permiflione , fine qua nec minimum quidem nocume-
tum d^emon hominibus inferre poteft > dico illum ingredi corpora Im-
l>Amon in cor-
mana , Aliquando ob diuinam iulTionem , nempe quia nc iuberur a Deo
,
fus peccntorum
vt talempuniat hominem in corpore propter aliquod grauidimum
pecca-
vtaxtmorunL^
tum : Et tunc d(^mon non per magorum, aut maleficorum , vel ft tigarum
y
tngredtttir alt.
^^^ aliorum hominum pe/nmorum
;
fed per feipfum tantum malum iudu-
termiffuT, /W
'^^^
'
^^^^ eft.quam affert Suarez Ub. 8. de Angelis cap. 20. nu. 7.
quia quo-

Deoiuffus
.
^^^^ d^mon> vt p(^nam
, vel malum aliquod vni inferat , alium ad peccandu
'
inducit : vel quando pena ipfa incrinfece includic fimilem indu(5lionem>.
( vt
contingit, quando inftigatio> feii tentatio ad vnum peccatum eft pxna
prioris peccati ) tunc p^na illa non prouenit iubente Deo> fed permittente
:
quiaintrinfeceinuoluittentationem> &c fuggeftionem maliculp.-K, cuius
Deus audlor eile non poteft. Quod confirmat D. Anfelmus lib. 1. Cur
DeifS homo. cap.j. dicens : hoc mimflerium malum inferendi ( intelligcquan-
do aliquo modo includit culpam ) d demone numquam
fieri
Deo iMbente,fed
tantkm permittente . At quando d.Tzmon immediate perfeipfum, vel
per
creaturamirrationalem malum pure penale infert homini>tunc nihil vetar>
quin d(^mon, non folum permittente,fed cciam iubente Deo id faciac: Quia
de fe non inuoluit malum culp^ > nec eius caufalitatcm > fed foJius tantuni
p^nap . Dico autem de
fe
: quia non obftabit
,
quod d^mon femper pecca-
turus fit , illud mandatum Dei exequendo : vel femper id faciens ex odio
contra hominem : vel dolens
,
quod illa vindi6la
, &
a6lio fua iii gloriam
Dei cedat : vel quod Deo obedire cogacur . Hoc, inquam, non obitatiquia
h^c malitia non eft per fc coniuncta rali a(5tioni , f?d per accidens adiungi-
tur ex prauitate operantis, quam Deus impedire , anc vitare non tcnetur-,
&
ideo licet Deus iubeat d^moni a6tionem,(5v: executionem iuftiti;^ erga pec-
catoremj nihilominus malitiam, quam da:nion admifcet , Deusfolunw
permittit
.
Hoc modo B. Paulus Corinthium incasftuofum Sathan^E tradidit, i. Co-
rint.
^. nec non Alexandrum , & Himenc-Eum blafphemos dxniioni torque-
dospermifit. i.Tim. i. fic multorum peccatorum exemplaaffert Delrius
//6.5.
Difquif. A/agic.par. i.
quafi.j. feB.
1. qui per demonum pofieffio-
nem, ac diram
vexationem> &
per mortem ipfam p^nas fuis fceleribus de-
bitas foluerunt

Alt-
Art.I<
In ordiue ad Dxtnonem,
41
.
I.
ALiquandoingrcditurper
timorem, vt dicunt aliqui
,
quando , fcilicet
g ,^
aliquacreatura vaiias habet da"monum vifiones imaginarias, vel
G)uancl'pd,di
corporales , aliasq-, patitur a d^mone moleltias exteriores ,
dc quibus fupra
^^ corpora m-
afJftm.ji.&feqHenf:
vel inuenitur in aliquo periculo , vel loco obfcuro :
grediturper tt.
vel minx illi graucs inrentantur, tunc enim d^-mon fuggerit illius imagina-
tmrem .
tioni, quod in tali loco fint da-mones, fpiritus, vmbraj, anima: mortuorum,
aliquis abfconditus, ferpcntes, bufones, ferx,&: id generis mondruofa ani-
malia , vt timeat, ac fic timore animo conrternato in fide tepefcat , ac dx-
moni intrandi in corpus ianuam aperiat
.
Sed ne error nos capiat , eft adnotandum
>
quod da?mon ex timore pote- -^'.^
modus cx^
ftatem non accipit intrandi incorpus hominis timore correpti .
Nam ait
P'*^^^"''

Toltatus in cap.S. A/att. qH'fl. i zz. quod Deus permittit hominestorqnen d


dizmonibus, vt timeant ipfos dx,mones
, & caneant eorum futurum confortium .
Non crgo timere d^moncm eft caufa
,
quod ille corpus timentis ingredia-
tur . Si enim ,
cuni huiufmodi cimor aduenit , homo ex tali timore motus
ftatimfe
fignocrucis muniat, adDeumconfugiat, fandi/Timum nomen
lefu
deuotiilime inuocet, ac in eo totam fuam collocet fiduciam, illico d^-
mon
aufugit ,
timor abfcedit , ncc malum vllum incurrit , Deo ipfum pro-
tegente,
ac cuftodiente . Qupd bene admonet D. Bernardus fuper illa ver-
ba Pfal. 90. Non timebis a timore noclurno . Quia timor
ipfe,
ait, tentatio
efl,
congrue dillum esi ei, qui
circundaturfcuto Domini, quuddtentatione hac non
timebit . Caminus e(i timor isie;fed vt evaminety non exurat, Veritas facit.
Ac cum homo timore confternatus Dei protegentis obliuil^citur, de eius
Sa.
diffidic bonitatcacproteclione, nec credit Deum velleinfeconfidentes
Ratione
diffide-
tueri, acq^ defendcre, murmararqj de Dei prouidentia,bonitate,ac liberali- //*
.
tate-, hic dum Deum deferic, meretur aliquo modo deferi a Deo : fic aliqua-
do contingit
,
quod demoni a Deo licencia concedatur , corpus illius poiTi-
dedi, ac du-is cruciatibus vexadi, quod bene docet Drexelius de Conforma-
tione yoluntatis lib.
f
. cap.
f
. .
f
. fuper illa verba Prouer.c. 3.
Habe jidu-
ciam in Domino ex toto corde tuo . Porro, aic, qui hac fiducia funt vacui, hu-
mana tantum circumfpiciunt , ommaOj humcinis
viribus metiuntur
.
Ei fere
contin^itt vt hos in manu
conflij fui
definuat
Deus . &cap. i o.
. 7.
ait
:
Sed
qudt,rai forte, cur Dsus permittat tot homrnes maleficis
artibus deuinciri, &ne-
cari ? Ne mirare : Summa in Deum dffdentia
etiam fupplicif
xenus
mere-
tur . C>tiod idem prorfus fatendum etiam in his, qui fine maleficorum
coo-
perationeaD^monepoflidenrur. Nam , vt fubdit idem Dodtor , f/^^^
quaiif
efi
hominis in Deum confidentia , talts
efi
Dei in hominem
Itberaiifas*
Vnde qui valde timent diabolum , ac timore confternati ad Deum
non c6-
fugiunc , oftendun: fe de diuina diflfidere bonitate , ac
protediioiie .
Cuius
rei monicum faluberrimij dedic Angelus Cuftos fubforma
paftoris S. Her-
mx difcipulo Pauli Apoftoli ei apparens,fecumq;
vifibihter ,
ac domeftice
vfqi ad finem vkx eius conuerfans , vt habetur
/^fff- i* BibliothecA Veterum
8j.
tnon
in corpus
alicuius
ingre-
ditur
, futnpt
occafiontj ex
eiusir(i,velin-
dignatione,
vel
aUo
defeStt .
8(5.
Exempm me-
mornbtle rela-
tum ab Auiio-
rtJ .
4
1 Par,LCap.n. DeExorcfcientia praedito
.
PP.
lib. 2. mandato 1 1. QHicum^ ait
ifide pleni non
fum , timent diaholum
,
quafi
potefiatem habentem . Quicum^ pleni
fitnt fide, refifiunt illifortiter
, &
ille recedit ab eis : quia non habet locum intrandi . Tunc vadit adillos^qtii non
funt
in
fide
pleni , &quoniam hahet locum , inde intrat in illos
, &qu&cumq^
^uultifacit illisy
&fiunt famuli eius . & mandato
7. Dioholumy ait, ne timeas:
timens enim Dominum dominaheris illius : quia virtus in eo nulla
efl
;
In quo
autem non efi virtus , is timendus non
efl
. In quo vero
efi
virtus gloriofa , i$
ttiam timendus . &
loco fupra citato . Diaholus timorem
facit;fed timor iilius
vanus
efl:
Noliteergotimere eum^
&
fugiet d vobis . Et Lad:antius Firm.
lib. 1. Diuin.
Infl.
c. 1 6. Nocent, aitj dATmnes quidem
,fedijs , d quibus timen-
tur, quos maniis
Dei potensi &excelfa
non protegit
.
.
II.
ALiquando
d(^mon occafionem fumit intrandi in corpus alicuius ho-
minis
> illudq-, poffi^endi dum talis homo , vel mulier grauiter ira-
fcitur,
& indignatur . Non quod indignatio, ira,aut furor fint caufa ingref-
fus daemonumjnam fequeretur, quod quotiefcumq;
aliquis irafcitur,vel in~
dignatur, aut furit, a dgmone pollideretur
,
quod eft falfum
j
fed quia nouit
verfipellis, qui tefte Auguftino iib. iS.de Ciuit. Dei cap. 1 1. exfe nocendi
cu-
pidijfimus efi
,
quod dum homo per aliquam a<5lionem
, qu^ Deo difplicet>
Deum oifendit:,tunc Deus etiam aliquo modo ipfum deferit,fic facilius d^-
moni intrandi in corpus eius , illudq-, poftidendi permittitur poteftas
; ideo
tali occafione irse, indignationis, furoris, libidinis, ebrietati,s, crapul^ , rel
alterius fibi oblata, intrandi occafionem quxrit . Hanc veritatem erudite
docet Hieremias Drexellius loco citato cap.io.
.
7. loquens de peccato Sau-
lis fuper illa verba i, Regum.c.18. CoarElornimis
, fiquidem Thiiiftijm pu-
gnant adHerfum me, &Deus
recejfit d me
;
fic ait : Non recejfijfet dte 6 rex
9
mfi
tu prius ah illo . Hoc &tu mi Chriftiane cogites : neminem deferit Deus
,
nifi
defertus
.
Ob huiufmodi rationem quidam da?mon per os cuiufdam Energumeni
faflus eft mihi fe illum hominem obfedifle
(
quicquid fit de veritate verbi
dsmonis,Deus fcit) fa(5tum fane memorabile referam. Anno Domini
\Ga%. die
4. Septembris Venetijs in Conuentu S. Bonauenturje coram
me_>
fuit addudbus
Bartholomxus de Boniouannis a Caftro Franco Oppido Di?-
cefis Taruifina! annos natus
3
z. vir fimplex , &idiota , in cuius corpus in-
greffiis erat demon
didtus Beelzebub, illemet, qui a Sathana , feu Lucifero
dxmoniorum principe { vt ipfe dixit ) illi abortu natiuitatis eiusadten-
tandum illii,&: ad maium
induccndum deftinatus fuerat . Quem , vt fedu-
ceret,
& ad peccatum traheret, cum varias adhibuiftet artes ; nec tamen ad
graue
aliquod
, fed ad leuia duntaxat peccata inducere potuifiet , eo quod
vir bonus effpt
, redlus , ac timcns Deum, ac Sandiffima fepiiis frequentans
Sacramenta,tan4ern
eum zelotipia erga vxorem torquere decreuit.
Idcirco
vna dierum folemmu^
Pentecoftes da;mon occafione accepta
,
quod ^xx-
fatushomo ex vino
> quodbiberat , femiebrius erat , domum
ingredienti
pra:-
Art.I.
Inordinc ac?
Dimoncm.^
43
{)ra:ftigiator
apparuit fub fpecie iuuenis incogniti
, prope vxorem iofius ad
edum
fedentem in cubiculo manentis, qui eamamplexari videbanir.
Tunc pr^edidlus homo hoc vifo ira percitus, ac indignatjone
replctus illico
diftrido
enfe, vt vxorem occideret , aduerfum illam i<51:um iecit : fed iuue-
nis
i!lc virum amplexus, impediuit, neoccideret : ex quo i<5tu in manu tan-
tum
graue vulnus vxor accepit,
&c ftatim iuuenis ille difparuit . Tunc pr^e-
l&tus
nomo putans iuuenem illum per fcalam aufugille dcorfum , illum eft
infecutus
gladio diftritto, vr de medio tollercr : fed cii ad imum fcala? per-
UGniHet.iHic fratrem vxoris fu^ inuenit,cum quo plures habere cepit de fo-
rore eius quxrimonias
,
quod fibi coniugij fidelitatem non feruaflet . Qua
de re homo ille admiratione repletus rogauit,vt omnia diftindte enarrarec
:
quibus auditis, cum nec ille, nec vllu alius illum vidiftent iuuenem, quem
cum vxorc fua concubuifte afferebat , aufugientem , vxorq; iniufto vulnere
fauciata lacrymas, gemitusqi effundens Deum pro fua innocentia contefta-
retur,- parentes,&: amici cius ebrietati hoc attribuendumrati funt . At prc-
fatus Bartholomafus his acquiefcere nequiuit ; fed acriter erga vxorem ca^-
pit zelotipia comedi, grauicerq; in ftomacho,ventre, cruribus afiligi,ac tor-
qucri : 8c
veluci ventum
, feii formicarum multitudinem fentire in corpore
difcurrentem : nexus omnes , ac nodos corporis ligatos habere , ita quod
vix
poITet
aliquis pro fui ipfius , vxoris
, & filiorum alimentis acquirendis
operari.
Tandemdie^o. Augufti totius maii inuentor le patefecit , dum
forma ingcntis
mufcar afliimptainoseiusintrauit; ex quodelirio repcn-
tino, ac phrenefi vehementi laborare , ac furijs ita agitari ci^pit , vt ab alto
loco , nifi a
parentibus impeditus fuifiet
,
praecipitem fe dare vellet . Cuni
ergo in confpedu meo efiet in Capella Saluatoti noftro lefu Chrifto dica-
ta, q\ix eft in viridario prxfati Conuentus
, priefentibus fi-atre eius maiore
natu , &alcero homine eius conterraneo, ftatim per os prasdidti obfefli dx-
mon voce tremula dicere cxpiz vulgari idiomate : Egrediart egrediar illico^
fi
fic
pracipis , ex corpore isiins : quia non pojfHm amplius manere in eo ,
Qoara promptitudinem
egrediendi antiqui aduerfarij ego confpiciens,pr2-
cepi illi in nomine lefu ,
ne egrederetur , donec ego hc illi prc-ecepiflfem
.
Statimq;
prohibui, ne loqueretur , nec hominem illum vlla afficeret mole-
ftia, nec fenfus eius fiue intetiores, fiue exteriores impcdiret
, quin omnia
>
qux fibi euenifiet, mihi clare, ac diftindie enarrare poiret . Qui feofibus, ac
potentijsomnibusbene valens, acplenementis composomnia, vtfupra
clare,ac diftin^e mihi explicauit . Quibus auditis, dasmoni ptjecepi in no-
mine lefu, vt omnia fua facinora patefaceret, &lingua obfefli vteretur,fec
auditum, casterasq-, potentias fenfitiuas nedum exteriores , fcd etiam intc-
tiofes non impediret, vt ipfemet obfefius, ac ca?teri aftantes clarcjac diftin-
te omnia audire pofient , vxorisq; ipfius agnofcere innocentiam . Sic die-
mon omnia fupradidta enarrauit, ^vdi(\; mulierem illam efie purara, & in-
ftocentera;acvirumiIlumbonum,aciuftum: &addidit:
Cum virurcu-
lum hunc varijs modis impetere contenderem , nec ei prfualere
pojfem
- ^*^
^^H^
d&monibus vt i^nauus irridebar, ac fubfannabar,fed
prdcipue d pru*cipe
nofiro
Ijtcifera arguebay ^&vt incrs , &fegnis acriter re^ehsndebar
Quan
illum
44
Part.I. Cap.II. De Exorc.fcientia pracdito.
vf faltem
"^lotipia
affltgerem, & inter
ipfum, & vxorem rixas dijfeminaremi
odiag^ fouerem , imenis HUhs fyeciem
aJfHmpfi ;
fed
cnm vir vellet vxoreyrij
fuam
occidere > prohibtd , nh faceret : quta
fic
eum impedire mihi prece^
pit Deus : nec , vt tot mala inferrem > mihi permittere voluit . Tunc autem
quando ex oculis eius euanui, corpus ipfius fum ingrejfus , &in eo quas pertulit
omnes hoc quadrimejlre
, prfjiiti affiiStiones
;
fed cum ampliks clam manere non
potuijfem, ingentis mufdeforma
ajjumpta, eius guttur violenterpenetraui , eum
agitando, mortemq-; ilU inferre tentando : quodvti^
nifi Deusprohibuiffet, ope-
re compleuiffem
. Dixic infuper fe e(Ie vnum ex vitimo Angelorum ordine
Beelzebub nuncupatumj non quia ellet dasmoniorum princeps , fed ratione
officij
, quo fungebatur : quia a Lucifero datus illi erat ad feducendum
, dc
ad peccata i Ilu m inducendum : Beelzxbub enim interpretatur vir mufcarHm
,
idefi animarum peccantium
i quArehquerunt venmt Sponfum ChriBum . At
tandem cum illi precepifTem , vt diceret an ingreilus eflet mifTus ab aliqua
Saga opere maleficij ? Refpondit, non . Cur ego, dixi, ingrejfus
es, &venifii
adtorquendum hunc fimplicem ,& pauperculum
!'
Refpondit : quia
fic
mihi
placuit
. Sedegoadhuc.
Fnde hdictua complacentia? Et
ille : Exmeavo-
luntate . Ec deniq; coadlus fuit dicere : quod ex malitia {na,6c improba vo-
luntateadmalefaciendumingreUuscrat. Qui audiro prascepto a mc fibi
fad:o in nomine lefu, vt ex corpore illius egrederetur, ftatim fine vlla mora
egreirus efl
; & ille bonus vir totus hilaris a dasmonis tyrannide ereptus
, &
zelotipia erga vxorem depofita , vna cum alijs fuis conterraneis ad propria
domum reuerfus eft . Exquovideas, quomodo aliquando d(^mon nullo
Magorum.aut Maleficorum opere interueniente, ex aliquo peccato, vel vi-
tio eciam leui occalione accepta, corpus hominum ingrcdi, ac vexare cona-
rur, proat fibi a Deo pcrmittitur
.
$.
iii.
32. A
I-iquandod^mon ingreditur per malefieia
; & hic modus c^eteris eft
S&pihs d&mon Jf\.
f rcquentior ; fadloenim maleficio contra aliquam determinatam..
ingreditHr per pcrfonam , da?mon ex padto cum Malefico inito , nifiacaufa fuperiori int-
mnlefictit
. pediatur , ingreditur corpus illius , ac illud pofTidet : vel in aliqua tantum
parte.puta in ftomacho,vel in cordCjvel in capite,vel in fanguine,vel in ve-
G^ado quis
is, vt mox
dicetuti
& tunc dicitur maleficiata . Vel in toto corpore habet
dicatnr male- poteftatem,
in illiusq,- potentijs fenfitiuis internis , & externis varias habet
fici(tts ,
vel
operationesj&tuncdiciturenergumenus, feuarreptitiusyvtdocet
Archi-
inergumenus.
di aconus in Glojja cav. ExorciHa. dift.
25.
Verum quia maleficia exfe nullam vim augent da:monibus,vt quae prius
non poterant in aliqua creatura,
poftea valeant efiicere, nifi velimus dicere
cum Vidloria,
Releilione de Arte magica , dxmones noii adeo impediri no-
cet*i
per Magos, Maleficos, & Sagas, casrerosqi homines iniquos, ficut
per
feiplu
. Et ratio fortafle eft : quia ficut homo ex diuina pcrmiflione ,
qua_.
committiivir
fuae libertati
,
poteft per feipfum malefacere, puta vnus
altcru
occidere
> veneno afficere
, &id generis mala inferre \
ita etiam
poteft per
inuo-
>Art.I. In
ordinc
adlDasrtioiicm.
4;
inuocatiorrem
d;rmonis ex padlo cu ipfo inito raaleficia
infcire>medianto
eius
ope,fi Deus permittar . Vcruntamen,cura hxc maior libeitas d.^inoui
^"'""'^o ^^-
non
adueniat ex opere maleficij, fed a D^o, dicendum eft fi Deus permittit
^""/"^*^^'*'*'
,
.,
I r 1-
j

r 1 /11-
JHmAttntrandt
dsmonibus
per maiefacia alicui maiora damna interre
,
hoc elt vel ratione
pg^,
,a!eScin
ipfius
minimx, vel nuIL-e in Deum confidenti^, vt didtum eft fupra nu. 67.
(^
fequentibHs : vel ob aliquam aliarum caufarum, de quibus infra, vbi
de
rationc dimriA j^ermljfionis mm. i}^.& feiiuenribns*
. IV.
ALiquandodxmoningredi diciturperimaginationem. Quod potcd:
dupliciter intejligi : Aut raediante imaginatione : Aut fecundum
oo*
imaginationem . Primo modo , cum quis imagmatur fe a d?mone efic ob-
^ando^ dd~
fefium, licet non fit.
i
nec credic fe protegi a Deo , vel proteclum fuifie con-
'"""
tngredttttr
tra dasmonem , ac fpreto diuino auxilio ad Magos confugit , vt liberctur , ^
"^"
tamtj
murmurans de Dei prouidentia,ac detrahens eius bonitati: hic cum Deum
*""*^'^
*""'
deferat , meretur aliquo modo deferi a Deo , Sic aliquando contingit > vt
qui tantiim imaginarie erat obfefius , mereatur vere , ac realiter a d^mone
poflideri . Secundo modo dicunrur obfefli a d^-mone
, qui imaginantur, fe
^' fecundum
efie obfefibs , nec tamcn func obfefii : fed aliquanaturalilaboranc
gritu-
ifnt^ginMtone,
dinc . Hoc prrccipuc contingere folet in mulieribus menftruorum parien-
tibus defedlum
\
Humores enim illi
, feu vapores venenofi ad ftomachum
afcendunt , cibum conturbant
, inficiunt , atqj corrumpunt , in eoq; plurcs
cruditates generant,&: fic cibi noui attrahendi tollunt appetitum . Deinde
fe eleuant ad cerebrum, ac in phantafia phantafmata confundunt
\
vnde ex
tali confiifione phrenefi laborare videntur ; ex quo abaliquibus energume-
nx creduncur .
Tandem a capire defcendunr, ac per corpus difcurrunccre-
duntq; farpius , illos efie fpititus . Vndc tales mulieres a<5tusadi-nodum ve-
xatorumfimiles quandoqifaciunt. Quare prudens Exorcifta nonfitpras-
cepsadiudicandnm de vexatione in mulieribus; fed prudenter obferuet
moius, & verba : qune (\ appareant fine ratione di<fta,&: extra propofitum,&
in dicendo, &agendo patiens non perfeueret in eodem r
femper declinans
a propofito , & multa dicens ; nec ad aliquod pr^ceptum inftrudtiuum , vel
lenitiuum det refponfum, necvlium fignum pr^beat euidens pr?fenti
diaboliccE, fimt efTe^ftus huraorummatricalium
.
Eadem ratione huraores melancholici dant caufam apparentis vexatio-
nis^fed hi cognofcuntur tum pccmedicamenta,qu2BComprimunt illosyficut
etiam humores raatricales : tum per patientis complexionera ,
ac Medici
iudicium, qui vna cumExorcifta potcrit foluere difficultatem , ac falutarfa
iEgroto adhiberepharmaca, ille corporalia> iftc fpiritualia
.
In puerulos vero
, & infantes
,
qui adhuc vfus rationis funt cxpertes

ac
Sp,
fub cura parentum vicam degunt , dxmon ingreditur vt plurimura ob eoru Cur djtmou in.
parentum, vel curam habentium negligenciam in eos commcndando diui- grediatur alim
nx piotedioni, fignando figno crucis, rebus facris municndo, angeIicE cu-
'i^^ndo in cor^
ftodic-E confignando , & confideudo m Deum
,
quod ob fuam infinicam
^*^* infamm,
honi-
4<J
Pari-L Cap.IL De Exoic.fcientia pr^dito
.
bonitatem > ac liberalitatem ab omni maleficio , ac dxmoniaca infcftatio-
ne,& i cundis periculis illos fit feruaturus . Quod rede docet Auguftinus
ferm.
i. Dom.
i^.poft
Trinitatem . MoXi ait, vt homo funlo nafcitur, &vi-
tam ylenam mifertA velut propheta futuri laboris
fui
praconio lacrymofa vocis
ingreditur,
etiamfi
nondum in animo fuo,
in animo tamen parentum (uorum
,
yel quorumltbet hominum , in quorum manibus nutrtenda eius infirmitas tacet
,
tentari iam poteft , &diabolt circumuentionibus rapi , autper ligaturas execra-
bilium remediorum : aut per facrHega facra
gentium : aut
fi forte mors vr-
get, negligentia renuntiationis in Baptifmo falutarii& vt breui compleElar,ten-
tatur illa atas, ckm d fuis
in mundo dibgitur, &in Chrifio
negligitur
.
.g^r^ s T 1 r.
SiHomodo dxmones esiftdnt
in corpore humano
?
oo. XT
^*'^*^""^ ^^^^^ ^ft> ^^ aliquando vnus, aliquando plures flnt in vno cor-
Dtmones ali-
-*-/
pore
.
Nam in nocendo homini gaudent focietate . Vnde aliquando
qucindeplurei
integra legio, <\\.\x 6666. ideit, fex millibus, fexcentis, ac fexaginta fex dx-
aliquado vnus monibus conftans in vno corpore repcritur : vc probatur ex dsmoniaco
exifiunt incor-
Lucac 8. & dido Chrifti aflerentis LuCc-e 1 1. imraundum fpiritum fuis fedi-
porehHmmo^
bus expuifum feptem alios fpiritus ncquiores fe,per quos multitudo djemo-
num intelligitur, aflumere, atq; in domum reuerti, ex qua exierat . Hi au-
c^omtdo irh. tem fpiritus noninfunt vt accidentia fuis fubiedis: nam funt fubflantiie
ftnt corpori hu-
peifeds . Nec vt partes fuis totis, & compofitis : qulapartelcorporisjaut
mano
.
anima: non funt; vt bene docet etiam Tofiatus in cap. 8. MatthAi
.q. 115.
ad I. Non enim ex d^moDc,&: corpore fit vnum per fe, ficut ex materia,&
forma . Nec vtriufq-, nec alterius fupplere poflunt vices,fi idem homo viuus
lofeph An-
perfeueret . Neque totum quoddam
, 8c abfolutum in aliquo fuppofito re-
gles in 2, diii,
ferre queunt concurrentibus duabus perfectis naturis in vnam hypoflafim
:
8, q. z. diffic. hoc enim foli Chrifto Domino conuenitj fed infunt vt motores rebus mo-
3' & 4-
tis : nam corpora mouent; fed ita vt nullum iflis dent nouum efle; nec pro-
prie vnum quid cum obfeflisconflituunt . Et licet in corpore fimul fint cu
Anima; non tamen eodem modo exiftunt in illo : Nam anima eft per mo-
jdum informantis : Daemon veropermodum a/Iiftentis, vel pofTidentiS)
ficut motor in mobili . Anima fimul cum corpore, in corpore,
Sc
in eflen-
tia corporis, vt e(rentia,eft : Dajmon fimul cum corpore, & in corpore jfed
non in eflentia corporis, vt efTentia^eft, vt teftatur Abulenfis loco ctt. adi.
gj^
Sic dc-emones exiftentcs in corpore aliquando totum corpus hominis oc-
la gua parttj
^upant
:
Aliquando membrum
aliquod, caput , brachia , tibia
,
pedlus , &
corporis reft-
huiufmodi partes fingulates
, in quibus fuas fedes ponunt : Aliquando in_.
deant.
fumma,^ imperceptibili hominis particula , in qua latent
j
cum fint fpiri-
tus corporis expertesj nec tamen ita infunt in illis , vt femper in eadem
par-
te permaneant
: cum f:epe mutent ftationes,&: nunc plures pofTideanr,
niic
Lib d d
paucioresjvtfuo damno probant in dies nialeficiati,&: a d^rmone
poftcfTi
.
niacis^c
8
"^^"
^liquando ad tempus deferunt
,
fed poftea redeunt : Ita docet Peirus Thy-
reus.
ArcL In ordine ad dasttiotiem.
47
reus,& Sanchez . Ec licet fint in corpore,& poflint efle in quacumq-,partc_^
cocporis
,-
non tamen poffiint efle intra animam , ncc ei illabi
,
quod folius
^^^-^-
'iiP^*.'
c^ Sidonsy vt dcyccz Au^uii.iib.ie
Ecclejiaft. dogmatth.cap.Si.tom.
^. Da-
^^^^*
^^^^
mones,inc\nk ,
per eaer^icam operationem non creSmns fHhjiantialiter tllabi
i^onpo/fnntil'.
animd
;
fed
applicatio/rey &opprejfione vniri : Jllahi autem menti illi foli
poffi-
i^yi animA .
bileeff, qtci eam creanity quinatura
fnbfiflens
incorporeus , capax eft
fm
faSin-
ra . Idem pluribus probat Toftatus ioco cit. ad^.
j^F^ s r I r/.
^luidBdimoncs operentur in corpore
^
quodpojjident ?
OMiiTis,qux
dicmones in fenfibus tum externis,tum internis extra cor-
g
^
,
) pus manentes operantur , dequibusfuprabreuiter ?. 71. C^y^^-
DAtnones tiu
Dico eos intus manentes operari : Pirimd fenfibus internis illudendo ,
ma-
corpore exiRen-
xime imaginatiua: , ac phantafia:
, quam etfi nouse fpeciei imprefiione im-
tet fenfibus
in.-
mutare non poffinr , &
per confequens efficere , vt qui numquam vidit co- ternis illudiit
.
lores externos, clegantiam tabelLe pidtae difcernat : aut qui non audiuit,iu-
dicet de muficaz fonojpoiliint taraen potentias illas decipere, &turbare,vel
corpusformandophantafticum,quod ocuhsobijciant; Velfpecieseorum,
^
r^
r,
j'
I- j A j 1 o
-11
r j
Inirami.
5^^
qune homo vidit aliquando , conlundendo
, & ex illa cognitione lorraando
nouas fpecies eorura, quar numquam vidit , Vel fpiritus animales, qui inte-
rionmi fenfuum fundionibiis peragendis inferuiunr, mouendo; Vel in cor-
pore concitando motioncs
, &: aftediones varias , atqj ita ex iUis formatio-
nibus,
concitationibus , commixtionibus
, & agitationibus fpecierum , af-
fumptisetiam vaporibus inftituto accommodatis, eificere,vt homo videat,
aut fe videre credar ea, qux non funt nec vifa, nec audita vmquam fuere :
quod facit oftendendo pr^fens
,
quod non cft
;
aut aUter qulm eft
5
aut ab-
fcondendo, quod pr^fens eft, vt docet Auguft. iih. de cura pro mortuis agen.
cap.iu D. Bonau.' 1. dtfl.S.par.i. ar.i.q.^.&c Toftat.? c. S.Matthai.q. 1 16.
Exquibusoperarionibus horrend^eprocedunt infirmitates : cum omnes
cxtraordinari) ef^eCtus, qui in energumenorum corpore conftituuntur , & a 93

dcmonibus caufanrur, huic perturbatx potentia; ab incredulis


,
qui poftef-
^^
^"y*''^*
/'"
1 /r '-r

/r

I-


ptocedHnt tnfir-
iionesrcalesnegant, aHignenrur. Tamenimpotenseuinhomineagitan-
^,-^^,^^
^ef.
do , vt eius effedlus omnem natur^E virtutem prstergredi videantur
.
Inter
fesius extraor-
plura exempla, quibus h;tc veritas comprobari poflet , vnicum referam cu-
dinarif .
iufdara Pafqualmi deTondeilisaCenetaannosnati^o. Hic Anno i6^9'
Exemplum nh
Calendis Decembris Taruifi j ad me accefijit, dicens , fe multa extraordina- AuHort rtl^
ria contra fuam voluntatera folitum efle operari , ac raulta videre infolica
j
'

pr.Tcipue quod fiepius obfcura nox fibi videbatur clara dies ;


idcirco media
nodte ^ domo egrefius per Ciuitate hiic illuc difcurrebat. Cu elfet colonuaa
dum frumentu feminabat in agro, fibi videbatur, manu plenam habere fer-
prntibus , cosq; quaquauerfum proijcere , ac difpergere . Dum Ecclefiam
Cathedralem ingredi volebat, illa fibi videbatur 4 fummitate vfq-, ad folum
totam plenam efle puluere, ac plumis ica denfis , vt ipfius oculos replerent>
quod
94.
Dtmon itt cor-
fortj excitnt
humores^
4S
Par.LCap.IL De Exorc (cieniiapraEdico
.
quod 'm Eclefiain ingredi non po(Tet : At quia in mence fua cognofcebar
i
hanc ede decepcionem, vim fibi ipfi faciebac, ac fe figno crucis (ignansjpfo
fado praeftigium euanefcebat , & ipfe templum introibat . Cum tranfiret
ance quandam crucem grandem, qua eft ante ianuam Ecclefiaj S.Francifci,
illa crux fibi videbatur efie fuus currus, ex quo cum decidere clauus videre-
tur, ipfe accepto malleo, vel lapide fortiter crucem percutiebat,putans cla-
4ium in fuo curru infigere . Plura aliafspius videbat
, puta vnam rem pro
alia
i
ita vt nunc hic , nunc illic fe abfconderet , nunc fugeret ab hominum
confortio , nunc alia huiufmodi perageret
,
pro quibus alb omnibus vt ftul-
tus putabatur. Qiice pra:di(5ta, ficuc & alia mihi enarrauic eciam ipfius
vxor, dicens, ha:c ilii fexdecim annis concinuis euenifie. Quibus a me au-
ditis experiri volui , an prcxftigia huiufmodi fierenc a dcxmone extrinfeciis
manence, vel incrinfecus eum poftidence . Sic doEmoni iujli in nomine lefu,
quod fi in corpore illius exifterecfe manifeftarcc . Ec zzq^ ftatim pra-ftigia-
tor anciquus feipfum propalauichominem :orquendo,acconfternacum agi-
candoj fed ftacim dxmoni iufi^i, vc ceftarec a vexacione, nec illi vllum affer-
recnocumencum . Poftea inftruxi hominem in fide , ac confidencia in Deu
collocanda, acpoteftacea Deo &: ab Ecclefia ad d^mones expellendos
mihi cradica, eumque adnionui,vc incerim per orationem fc difponerec
, ac
poftaliquothorasrediret. Sictemporedebito regreflus prafentibus
RR.
PP. Antonio a Cadoro Guardiano illius Conuentus , Bernardo Veneto Vi-
cario, bc Egidio a Melo Sacrae Theologiae Ledore , Concionatore Ecclefi^
Cathedrahs, & Confultoregenerali S. Offici) Taruifij,
quibus Pafqualinus
prjefatus omnia fupra dida enarrauerat ,
iterum obfefloinftru6to,&
ex-
citato ad a6tus confidentia: in Deum, ac deteftationis in dremonem elicien-
dos , ca:pi diemonem acricer obiurgare
,
qui per obfefl^iim pugnis me impe-
tere rainabacur-, numquam tamenmeoffendere
potuici fed poftaliquas
breues vexaciones, in terram coUifiones, ac volutationes, quibus exagitauit
obfelTum, ab illo per prseceptum a me fadum in nomine lefu exire coadtus
eft . S\c homo ille tocus hilaris Dee gracias agens pro fua liberatione , ad
fuam pacriam remeauit
.
.
L
SEcundo
humoresmouet, ac perturbat; Excicat enim atram bilem, qua
adauget admotis caufis opportunis, vel detento ipfo humore,ne expur-
getur, fuligines in
cerebrum
, & internos fenfuum meatus propellit , noxia
excrementacoaceruatadiundiuras-,
fpirituofam ex ipfofanguine fubftan-
tiam expurgat a craftitis materire,
&: ea inficit fpiritus vitalcs,atq^ diuerfas
inferc noxas : Vndc Codroncus
Medicus cimoracus, & do6tus lih. 3.
ca^. t.
de morbis
yeneficis : Si aliquem , aic
, melancholi& morho dAmon
afficere
veltt ,
melancholicHm
fuccum auget; veliamgenitum
, aut auElum cofnmouet in cere-
hrum, att^, in internorum
fenfuum fedes vapores atros defert
. Ojiod
fi
apopJe-
xiam , catochum
, &alios
fimiles affe^us excitare fiatuerit , craffos
fuccos ad
cuebrum defert , quihus venas cerehri , vel eius ventres , velneruorum
origines
ohfiriiit
.
nruit
.
o
'ftrcilc
In.ordine 'ad Da^moheih
. 49
chfiruit
. Sicttcitatem , excrementa adoculos traducit : yel etiam humorerru
AqueHm chryfiallinum
oppo/itum agitat. yel crajfefacit ,
vt
fpiritus vi/iui per-
meare non
foffmt
. Simili ratione firditatem infert , yel excrementa acer-
uando
'
vdretinendo aerem congenitu, quominus moueatur
.
H(^c Codrohcus.
^^o
Vclhocpr.T{tar,viriinn,<S(:potentiarumdcbilicanone,di(IoIucione5&:
"
"
^
<leftru(3:ione . Narafi integr;c,
&fuislocisconfticuta:fuaexequuntur mu-
.
^J*.
'
nia, non dubium eft
,
quin ad illa pr.xftanda reddantur inept^, fi debiliten-
^ff",'^j''
tur,difloluantur,autdeftruantur: vt ciimca:citatem vultinferre, neruos
viforios ita comprimit, quominus fpecies vifiua per eos recipiatur . Sic cii
furdicatem> neruum auJitorium, quominiis fuum valeat exequi munus
.
Comprobatur exemplo illius da-moniaci, quem,
ait Lucas cap. 1 1. diemonts
cperatione mutum
fuiffe
; Apud Mattheum non folum
mutus >
fed'&
cd.cus
fuijfe
narratnr : vt docet Bedao ac Remigius . Thcophila(ftus nonfoliim
mutum, fed furdum vocat . Qui autemt aic , Domino ohlatus fuit , & mutus
rat lingua, & furdus auditu .
%. II.
.
TEicio
nocec homini organa corrnmpendo,quibus fenfus funt alligaci
.
9d.
Nam ficcos, velheberac, vel noxie afficic . Curaenim honpo/Iit Orgmm ctnu'
corpus rice operari, nifi illis raediancibus, tunc a d^raone eis coriiipcis,non pit.
"
iblum definunc fuas exequi fim6lionesj fed omnino facigancur, franguncur,
^^
laiigucfcunt,
&
pereunc . Velnocccconcra(5tione,&:di-ftrad:ionemembro-
Memhra. dl~
rum , vnde maximi excitantur dolores . Nam fi parturientes tanta patiun- firahittvel co~
tur, quid maleficijs affedli, cum membra contrahantur, &: diftrahantur tam
trahit .
atrociter , vc in equuleo corqueci videarttur ? Simili diabolica vexacionc-
afrecbaerac mulierilla,
qu&i vt aic Lucasc.
15. annis iS. habebat
Jpiritum
dnftrmitatis , &erat incliata ,nec omnino poterat
furfum refpicere , quam ait
ChriRas, Sathanam alligajfe
.
Quarcohominibusobfeflis demon nocet impellentJo eos in varia peri-
^-
cula, nunc in ienem, vc flammis confummentur : nunc in aquam , vc fuffb- ,
^
,7'
cencur
:
nunc m prccipicia , vc collidancur
, auc alias mifere pereanc
;
cuius
riapericula .
impulfioriis Marci
p. luculencum habemus exemplum in illo demoniaco
>
qui ad huiufmodi mala incurrenda a d^mone impellebatur.,- qui a Chrifto
fuit a demoniaca tyrannidelibei"acus
.
'i-.
":
"
Tandemfspemortem fpfam varieinfert: Nam, vtbcne etiamdocet
^ortem
tpfam
Toftatus cap.a.in Afatthdumqmfi. J2.0. Damones p/urimoshomines occi-
"v^''^'
dun/
y
fiec longa mora opus esl adhoc, quia fubito
poterunt multos occiderc^
;
ficfiiicdeda-moncquiocciditfeptem virosSarae, Tobis
3.
(\c ctiamdq-
manesocciderunt vnahorain igypco omnia primogenicahominum,
&
pecorum : Exod. 1 1. fuerunc autem d^-mones
,
qui hoc fecerunc . Pfal.
77.
lciliccc
j Mift in cos iram indignationisfuA , &c&t. immiffiones per y^ngelos
malos . Qaando .n. permictuntur a Deo occidere , occidunc . He ergo
, &
xilia? firailcs (unc operaciones d^mbnumraaligna:, .quibus homines incrin-
fecc
vexare confuefcunt
.
c"-. :,.!:.';
rm/,Ol-' . ;
D
Harum
5
o ParJ. Gap.II. DeExorGfeiemia praedito.
98*
Pr&di^ mala
fojfunt fieri
a
d^monibHs ex-
tra corpora
ma~
umtibus
.
99-
G^idam ope-
tatiortts
finnt

dAmonibus no.
wfiintracarpo-
ra exitletibutx
vt
perfeHl lo.
100
D^mones/ipi/.
pme
fmt
iru
corpore
etiamfi
nonloquantur.
ConRatexva-
rijs
lacis Eua^
$. IIL
HArum
autem opcrationum nonnull? a d(^monc,fiue intra corpus,fiue
extracorpusexiftcnteexcrceri valent. Poteft enim extra raancns
fic torquere arreptitios ( diimodo fint intra fpheram a<2:initatis fue ) eos co-
gendocadetc in ignem,vel aquam-, ficut illum, de quo^Matthci 17.&: Mar-
ci
5?.
Mouere ex impetu ad difcurrendiun hiic , ilkicq,- vt dicitur dc quoda
arreptitio Luc. 8. qui niptis vinculis agebatur a d?monio in defertu : Indu-
cere, vt fe torqueant, vt illcqui fc cocidebat lapidibus Marci ^. Aliaqj hu-
iufmodi opera in eisexercere ,
ficut A(2:uum 15). de arreptitio, qui inualuit
contra duos, ita vt nudi,
6c
vuhierati fiigerent de manibus eius . Qu? om-
nia poflunt fieri a d^mone extra coi"pus raanente per folam applicacionem
virrotis motiu^ adimpcliendum;licec melius ftant exiftentc dcmone intra
corpus : quia melius poteft fibi coaptare illud ad mouendum>quam fi extra
manferit: vt late docet Toftatus incap. ^. AlatthdiquttH. 113. ficut pr^-
didis Energumenis
,
adualiter
demonecxiftente intra corpus , omnia pr^-
di6ta euenille, credendum eft
.
Alias vero funt operationes , ad quas regufariter djrmon eft intra corpus ,,
vt peros Energumeni pcrfedte loqui. Multa enimarreptitij loqnuntur,quce,
conftat, cos non dicere>fed daemones per illos : cum fepe ipfi non fe intel-
ligant . Ad hoc autem necefle eft , ait Toftatus loco citatOidxmoncm elle in
corpore : quia locutio fit per motum organorura interiorum,quaj a dxmo-
ne moiientur prout eft in corpore
.
.
rv.
SED
nonfolumregulariter, quandoperhominesloquuntur darmortest
funt in corpore
j
fed etiam fa^pius quamuis non loquantur . Nonne_>
lefus y
h\icx 1
1
. erat ei\ciens d^moniumt &illud erat mutum ?
Ad quid enint
Chriftus, ciim aliquemfanabat arreptitium , de corpore exire d^Emoni prn?-
cepiftet jnifiincorporefuiflet? Hunc namq^ moduni loquendi : Exi ab
homine fyiritm
immunde ^ non ad operationem tantum
j
fedadperfonam
demonis in corporeexiftentis
> &operantis dirigi plane conftar .
Quarum
locutionum fbrmulce extant Matth^i 8. Marci ^.Luca: 8, Vnde non folum
verum eft de fpiritibus loquentibus, vt dicitur Marci^i. &
Lucs
4.
fcihcet^,
Exihant d&monia d multis clamantia, & dicentia
.-^
T^u esfilius
Dei
. Sc
Adtuii
16. dixit Paulus fpiritui : Trdicipio tihi innomine lefu
exire ^ea^ &c
dicitur,
qaod exijt eadem hora . Sed etiam de fpiritibus non loquentibus :
Rc patct
Marci
9. de illo diemone
,
qui allidebar puerum , &cogcbat
fpumare
,
&
proijciebat inignem, & in aqaam,& tamen non loquebatut
j
quia erat
fpi-
titusmutusj&furdus, ficutChriftusdixit illi: Exi ah eo , &
amplius ?ie
introeas in eum . Poteratne clarius Chriftus explicare, ac
demonftrai-e,dx-
monem efte in corpore fectmdum fuam fubftantiam, &
exiftentram ?
Si .n.
cantilim in corpore fuam habuiflet operationem , vt dicunt
quidara
%
cnm^
:.::j: ... poffit
f
> Art. II. In orditte ajct Malcficos
. ^
^
pofTic operari in corporc etiam manendoextracorpus>
Chriftus tantitm-
modo
pr^cepillet
<la:moni, ne ampliiis noceret horainijnec vfus fuillct illo
verbo : Exiab homine, necintroeas : qu.e verba cx vi propria refpiciunr
dei-
monis
fubftantiaiTi , ^exiilentiam , ik
non puram opcracionem : cum di'-
mon
po/Iic manerc in corpore<lefiniciue,S<: iiullam fcnfibilem eiiiccre opct-
lacioncm
. Sic generalicer qiundocumq-, agicur de fanatione arrcpcitioru
dicitur, quod cjciu^jcur d^monia, vc habetur Macc. lo. Dedit Difcipults fuii
potesiatem fyiyitHum
immundorum , yt ei]cerent tllos
;
qui neuciquam eiyzi
diccrentur, niii prius inrra corpus cxiftenriam haberenc . Quam veritatem
docec Toftacus qudH. ii^.in c/ip. 8. Matthd ,
Scocus in i. d. i.
q. f.
Cr/.
lofeph Angles ibi
qu&fi.
?. dijfic. i. cum coca Scotiftarum Schola . H.-KC dc
darmone . Qui maiora viderc cupic,Iegac Delrium lib. i.
Difquif. Mas.p(^
/orWjTheologos in i.^vbi de ylngelis , Pelbarrum tom. i. Rafnrij. ver. Dp^
tnon. Mallcum Malcficarum, Anm.de natura ^rfw7;,Compcnditim Ma*-
ief! Guaccij, ac caiceros fupra in hoc arciculo allegacos
.
ARTICVLVS 11,
De
Makficis ,
vt
caufh Malefciorum
.
CErciffimum
cft apud oranes ,qui de raaleficijs percracianint , vt male-
i o i.
ficium aliquod perficiacur
,
pr.iy:er diuinam permiilionem de qua in-
-^^f^^jeficium
fca art. 4. & diaboli opcracioncm , de qua fupra , requiri liberam hdmfilis ^^'"'f , ^f-
ex malicia m illud confencientis voluntatem,line quaopus maiumeciam a
^/,/:,;_
-
Deo permillum , & a daemone confummacum maiehcium dici nda poceit .
fentientii
vo^
Ex
quo cencaciones, morbi, calaniitaces, c^ceraq; mala, quibus darmon per
iHntas,
feipfum San{5tosinfequicur,vcS.'Iob, S.Antonium,6:alios,ficut&tormen-
:.
''"'^
ta, ac puniriones, quibus aliquando in hac vica aliquipeccatores iniqui tor-
qucncuc , vc Saul , & nonnulli tyranni , non maleficia , fed opera diabolica
vocitantur; & Sandi, & homines illi iniqui ijs affedi haud maleficiari
, fed
^^*" ^*^**^*^?'^*
vexaci dicuntur : namlicet omnes maleficiati fint vcxati ad.Tmone; non
tamen omnes vexati a da?mone funtraaleficiati. Quare ad perfcdlionem
operis malefici nonfutficit,dsmonemidmalumcfificere,- fed neccfte eft
,
homincm maleficum libero arbitrio
, & malitiofo confenfu
, &voluntatc
determinata ad illud concurrere , vt ex operatione diabolica , .& humana
cooperatione eius coafurgat integtitas, vt teftacur Delrius
Difquif.
Magic*
iib. ^.par. i.q. i.hvas(t\<imstrai. de Confefs.malefc prdtud. i. i. & ^. dc
communiteromnes, qui de maleficijs tra^^ant ^
.
I.
Hl
autem Malefici a DiO!toribu$,iqui de inaleficijs tradant, vatijsno- 1
02.
rainibus iiifigniuntur-, prouc fimt vacia eomm ftadia , in hoc tamen
Maleficorum-^
vao omnes conuenientes, quod maleficijs exercendis
,
quibus ope daemonu varia nomina .
alijs
damnum paratur, operam nauant
.
D 2
Magi
j
1 Par.I. Cap.II. De Exorc (ckiitia prajclito
.
Magi vocantur obabftiiifam rerum naturalium
, dc
effeduum mirabiliu
notitiam, quam prpcfeferunt . Venefici : quia veneno homines
, & anima-
lia inficere, &interficere confueueiunt . Incantatores : quia verbis, &car-
minibus opera magica perficiunt . Sortilegi ob fortilegium
, quod vniuer-
faliteracceptumomnesdiabolicasarres compledlirur . -Sortiarij obfortcs
immiflasincreaturas. Sags a fatis agendo , autfagiendo: quia in oi?icio
fatis
, 8c
nimis agunt , nimiaqi fcire dcfiderant . Strige* ab aue Poetarum..
fabulofa
,
qu nociurno tempore infantes necare
, &c
rapere, eorumqv fan-
guinemfugere, & abforbere dicitur . Lamiae a beftia monftruofa
, qure foe-
tus dilaniate creditur PharmaceutritE a Virgilio : quia pharmaca fiue no-
xia, fiue proficuafanis, vel iegrotis propirare folent . Et communiori vo-
eabulo Malefici a malefaciendo : eoquodftudio, operatione
, dc conatu
malis inferendis infudanc; nec aliud magis auent,quam impcllente,& ope-
tante demone maleftcijs non folirm homines, fed &: alias creatuias,qux ad
homines fpedlant, inficerc, ac diuexare . vt habetur 16*
q.
f
. can. Nec mi-
rum . &L. Nemo . Q. de malef. &mathemat. dc ita eoscommuniter appel-
Iftt vulgus.
^r^/^ S T J O L
^uibus modis
Mdlefici
concinnent
fuA
malefcia.
R'
Efpondetur, Maleficos varijs modis, operante da^mone , fua malefici^
concinnare : qux omnia ad triplex^maleficij genus r^uocaripofliinr^
nempe ad Somniferum,^ Amatoriumj & Hoftile
.
Somniferomaleficiohominibusdamnum inferunr Malefici, dum eos
roj',
potionealiqua, veImaIocarmine,aut certisrifibusfoparanc, vt interea.
ftr
mahficm
eis vencnuminfiindantyvel infantulosrapiaiKj aut necent , vel furtim quid
[omniferu quid
fubtrahantj vel ftuprojadulcerioue aliquara mulierem contaminent . Quod
eperemur
Ma-
faciunt interdum Malefici, & fieri poteft naturalibus fopiferis venenis . De
^"*
hisplurimaexempla congerunt Binsfeldius de Confejfionibus malefc. p.
i.
concluf.
f.
Remigius/i'^. i. cay. 4. A&monol Dekius/;&.
3./?.
r.
Drfquif ma-
gic. qu&H. 2. 6c patet exeraplo, quod narratur in vita Di Bernardi lib. 1. c.6,-
nam ibi tot annis adiacentem maritum incubus vxorisfefellit
, quod^eo"
dormiente fadlum oportuic. Simile mihi enarrauit annoDomini
164^.
qu^edam vidua,qux viginti9&: amplius annis a d^mone incubo vexata eratj
qui fingulis nodibuscum ea.cacnaliter , acfi matitus eiusefteccommifce-
batur, loquebatur, ac familiariter conuerfkbatur ^
imo ,<vt ipfa dixir, nodiv
in cameram quandoq-, introducqbat Magos , ac Maleficos
,
qui eam com-
priraebant : & dum maritus adhuc viueret , &c
cum ea in eodem ledo de-
cumberet , eo dormiente daemon incubus forma viri aftumpra illam cuius-
,r.:^.i libetgenerisfpurcitijs carnalibus f^dabat; quod non itk faciledaemonii
_n

affecutus fuiflec nifi pcius. iilius maiitum fomnifcio
maleficio
foporaf-
N.^uA'
fet:.. .:
'r.i'
Blak-
Art.II. In ordine ad Malcficos.
55
M
$. I.
Aleficioamatodohominesafficidicuntur dumdasmonefuis ma-
104.
leficis philtriS)
& poculis amatorijs operantCjad impurum amorem
Malefieiim-3
tam valide fledluntur , vt non amare, fed furere videantur . Quod darmone
nfnatoriii
qiJt
perficere pofle, diuinas teftantur fcriptur^ . Ofes^. Hottis humani gene- eperetur iriht-
ris vocatur fpintus fornicatioms : quia poteft incendere hominem ad libi- miniius
.
dinem , non tamen cogere nifi volentem j vt explicat Caflianus Collat.
7.
cap. ^i. Nahum.
5. Propter multitudinem fornicationummeretricis
fpeciofa
,
&
grata , & habentis
ma/eficia . Quod de maleficijs amatorijsreae inter-
pretatus eft Francifcus Ribera . Fere fimilia verba funt apud Baruch in epi-
flola leremiA. 8.
verf. 42.
Idem Patres afleuerant , S. Irenceus lih. i. .9. S.Gregor. Nazianzenus
orat.ic).in laudemCypriani , S. Gregoiius Roman. Ub. t.Dialogorumc^.
S. Epiphanius /i^. i.tom. 1. contra htnref.
Ebionitar. Arnobius lib. i. contra
Centesj &c S. Hicronymus lib. 5.
Comment. in epiH. adEphef
c. 6. qui docet,
aliquos efle d;rmones amoribus, &c
amatorijs canticis feruientes
.
Theologi vno ore talem admittunt poteftatem , S. Thom. D.Bonau. Pe-
trus de Palude tn 4. fent. difi.
34.
Alphonfus a Caftro lib. 1. de tufla htxretic.
punit. cap. 1
5 . Michaei Medina lih. 2. de r^Uafide in Deum cap. 7. & moder-
ui omnes fequuntur .
Idipfum confirmant leges
, qus fub grauioribus penis pocula amatoria
vetant . /. ConHantiniana. Eorum. C.de Maleficisi& Mathem. L.^.^.Adic'
Bio.
ff.
Adlegem Corneliam, de Sicarijs . & L. Si quis aliquid. . Ahortionis
,
aut poculum amatorium .
ff.
depenis . Quibus aftipulantur omnes lurifperiti.
Idem teftantur PhiIofophi,Medici,ac Poetas
, quos omnes videre licet apud
Delrium
Difquifit.
Mag. lib. ^.par. i. qu&ft.
5.
vbi etiam explicat modum,
quo huiufmodi foimantur malcficia, &c efFedlus, quos daemones in horaini-
bus operantur, ad quem remitto Ledlorem
.
.
"
.
II.
HOC
vnum non reticendum cenfeo; vz. quod in ijs operationibus
YoT
magicis quantumuis efficacibus , numquam voluntas
, feii liberum
p^y
maleficm
arbitriumpoteft cogi. Nametfi diabolus poilitmouere corpus,turbar^
amatorium nS
phantafiam
, 8c
medijs fenfibus internis , ik. externis in intelleftum cogita-
poteff co^i vo-
tiones
excitare^ tamen non fic mouere voluntatem poteft, vt in fuo adtu co- IStas adatnA*
gatur : quia implicat contradidtionem, illam efie liberam, &
tamen quoad
^f*f^
adum fuum iiiteriorem cogi, vt erudite docet D. Bonauentura in t.difi.is.
par.i.qu<zEi. '^. &:fuftinenr communitcr Theologi . Siquid enimvult,ex
hoc, quod libera eft, libere vult :
^
fi aliquid vult , voluntarie vult . Si au-
tem cogeretur, aliquid fciuiliter vellet, & inuite vellet,
&c
fic fimul , &fe-
mel acftum haberet liberum, & feruilem
s
voluntarium,
&c
inuoluntarium

quod eft impoffibile . Ideo totum, quod facit veterator ille,eft,Iiberu arbi-
D
5
trium
- '
5
4
Par.LCap.n. De
Exorc.fciemia prasdito
.
triuin allicere,
&c libidinis pabulii miniftrare per concupifcentiic
motus>&:
cogitationes intrinfecus commotas,
& excitatas
.
Vnde fi quis per maleficium amoris indudlus. moueatur ad aliquam mu-
lierem concupifcendam
, eamq; in fponfam ducendam , matrimonium te-
nct
,
nec poteft dirimi
: quia licet ibi fucrit indudtio , non tamen iU fuit
coadio
:
Adus enim voluntatis
, quo pr^eftitit confenfum fuit liber
,
quod
(umcit ad validitatem contradus ..
. IIL
TTOftili maleficio quot modis
, putas , fxuit in homines furcns eorum.
1
06.
JLjL
inimicus, qui nomine
Ahaddon Hebraice vocatus, Grarce Apollyon
y
Maleficmmt
Latine
Exterminans dicitur ? & re, &: fadlo talem fe exhibere defiderat, ge-
J^
,
^
ncralia in bonis anims,
& corporis,
& forrunje exterminia inducendo, ho-
Sw
'^^'
ftilibus,maleficijs,autdamnum
inferendbus,aut aptis interrc,aut ideo adhi-
^
'''"
bitisrVt inferatur
:
dum a6lu,potentia, &: intentione hominem a facie terras
exterininare,feuvtexpIicatS.
AntoniusaPadua/^r?.
24. extra terminos
vitAAternA ponere comimi:
;
quodpr^ftatmulriplicitec.
Keeet Anim* .. Primo enim dajmones.animam maleficijs aggrediuntur, dum errorera iii
intellje6tum,involuntatemodium, in Hiemoriam obliuionem inducuntj
Suarez lib. 8;.
vt docet.TQ{h.tiis in c. S.
Afatthai
qufi.
111. Damones, 2.it,fiintvalde inui-'
deAngefis. c. diy &fumme
de/lderant nocere homini ; ideo exinuidia tentant euminducert
ao. num. 8.. in peccatum, ne ajfequaturbeatitudinem; quod intellige tentant,fiue per feip-
fos, fiue per Maleficos .
Corpori damtm
Secundo
fi
nonpojfuntanimi& nocere-, faltemtentant damnacorpori inferre ,.
infen vt profequitur Toftatus -, quod vt plurimum exequuntur per fuos Symmi-
ftas, nempe per Maleficos, qui hominibus nocent , nunc deuouendo ,
ideft
d^moncm in brutorum , vel hominum corpora lola imprecatione immit-
tendo, vt pluribus exemplis Remigius lib. 1,
cap.s>. & 10. dcmonolatri& con-
firmat. Nunc viros, ac mulieres male afficiendo : Ethosquidem genita-
Varta tn
yftt.
lium languedine, retra<5bione, abfconfione, fubtradtione, caftrationcfemi-
matrtmonif
.
^^^ exficcatione, intrigidatione
, &C
fpirituum vitaliura ad membra genera-
tionis prohibitione : Illas vero muliebmm locorum ardtacionc, obfcrrn-
tione, dilatationCj matricis indignationc,& concubitus horrore : Vtrofque
impotentiacoeundi, odio reciproco , impedimento contadlus , cohn;rentia
mutuacanummore, varijfquemodis. Dc quibus Paludanus in
^. difl. ^4.
quttfi.i.art.^. Petrus Gregorius in Syntaxi Artis mirahiHs tom. i. l/h.j..
c. 7. Audtores Mallei Malefic.p^r. i.
q.
8. Binsfcldius traci. de
Confeffioni-
bus
malefic. par. i. quafiionis , concluf.
6. & communiter Theologi m
4.
difi.
j4.
C.anoniftje i tit. de frigidis,& malefic. & dist. ^^.q. i.c.ft
perfortiarias..
.
IV.
? TNTuper d?monum ope Malefici ,
ac Striges ml
ititimmikM',.
*-
bus^bortas >,vel vehementiffimos partus dolor
ieribus
vterum gerenti-
ores mittunt
: vt hnbetut-
L^fi
Art.
II. In ordiiie
adMalcficos.
,55
L.fi
quis aliquid
. .
qtti abortionis .
ff.
de penis
. &L.pregnantem . eodem
ff.
Aliquando
lac mulierum ita deficcant >
vtetiamfi maturos
edanrpartus,
tamen illo femper carent> Quod etiam operantur in fltmellis
animaliumj
vt
cxemplis
confirmat Paulus Grillandus tra^. de Sortilegijs queH. 6. Tan-
dem
mileros homines varijs.Tgritudinibus vexantjdolore capitis,dentium*
pectorisj ftomachi, vcntris, renum, membrorum debilitatione, neruotum
attractione, carnis tumefactione, hydropifi
,
paralyfi, ipfaque morte , vt fu-
pra profecuti fumus mm. pi.
&
[equentibus . Maxime autem,ac fajpius no-
cent infantibus
j
quia hoc fecuriiis prcftant , cum illi eos de ofTenfa
, & dc-
Jicto accufare non valeant . Hos autem nunc fafcinationejnunc ftrigationc
c medio tollere conantur ; vt teftanrur Dclrius
Difquifit. Magic. lib.
3. 3.4.
fetl. I. ac Bartholomarus Spineus Magifter Sacri Palatij
q.
8. de Strigibus^
$. V.
TvErtio
Malefici poft perturbatas animas, &Ixfa corpora \w bona fbrtii-
nx graftantur pra'cipue per incendia
,
quas excitant in domibus depo- 1
08.
ncndo gladium , ha(tam
, fcipionem , linteolum >
quo inuolut^e funt minu- Inhnis
fortu
tix quxdam inftar f^ni diftecAijaliaque id generis ignis, &: caloris cxpertiaj
*
exquibuspofteaflammaprorumpens inextinguibilis cito icdes abfumit,
quicquid domeftici in contrarium nitantur^* vt certiffimo exemplo
cuiufda.
lanasNigrcr Armacurianc confirmatRemigius lib. i.cap. i^.
demon. Vel
ijdem a d.mone ollam plenam ignitis carbonibus accipientes , eam in do-
mos,pagos, &oppidainuertunt, vt breui tempore confumantur( Sicuc
Oppido Schiltaco in Heluetia intra hora igne consiipto accidit)vc referunc
Erafmus in
Epiflolis ,
&Lycofthenes in prodigijs . Ex incendijs coUigere
licet, quid poftint in tcmpcftaribus, grandinibus, nebulis,pruinis,aquamm
diluuijs, inundationibus,fubmcrhonibus , bruchis,vermibus
,
pefte >
fame
j
alijsq; publicis calamitatibus excitandis
, quorum omnium exemplis abun-
^^^^s Bjnsf.
dant omncs Aucrores, qui de Malchcis , ac maleficijs tradtant . Rationem
j/cc
**
reddit Toft.
in c.
8. Aiatt.
q.
1 16. Tanto , ait , ardore d&mones hominibus 0-
cere defiderant
, quodfi nonpoffum nocere eis
infeipfis ,faltem volum nocsre in
quibufcumq; rebuseorum-.
. VI.
R(Edi6ta omnia Magorum , ac Maleficorum deteftanda crimina coni-
plectitur , deteftatur , ac pa;nis debitis expiari iubet Innocentius VIII.
I
Op
Bulla
fequenti, qu merito hic eft defcribenda pro incredulis,qui huiufmo-
Crimina
Ma^
di Maleficorum facinora intoleranda negaut
.
gorttm^ puniri
Sane nuyer
,
inquit,
adnoflrum nonfine ingenti moleftiaperuenit auditum
,
^**}^* InnHtn-
quod in nonnuilis partibus
AlemaniA fuperioris , nec non tn Moguntinen. Co-
^''" VIU*
lonienf Treuiren. SatXhurg.
&Bremen. ProuincijSi Ciuitatibus, terris, locis,&
diecefibus complures
vtriufq; fexus perfona proprU falutis immemores, &-a
fide Catholic/i deuiantes cum damonihtts incubis, &jfuccubis, acfuis
incantatio"
D
4 nibus.
P
j
6
PartJ. Cap.IL De Exorc.fcientia pracdito
.
tionibHS ,
carminihus , &coniurationihHS
, alijsj^ nefandis ftiperfiitionibus
, &
fortilegijSi exceffibuSi
criminibus, &deliEHs,muhefumpartus 3 animaliumf^tus
,
terra fruges
, vinearum vuasy &arhorum frutlus : nec non homines, mulieres,
fecorOy
pecudes , (^ alia diuerforum generum animalia ; vineas quo^ pomeria
,
prata, pafcuai
blada, frumenta, &alia terra legumina perircfujfocari , &ex-
tingui factrcy &procurare; ipfosj^ hominesy mulieres, iumenta,pecora, pccudes,
^animalia diristdm intrinfecis, qukm extrinfecis dolorihus , &tormentis
ajfi-
eere, &excruciare, ac eofdem
homines, ne gignere > & mulieres-, ne concipere
,
viros^ ne vxoribus, &mulieres, ne viris a^us coniugales rcddere valeant, im-
pedire i Fidem pr^terea ipfam,quam in facri fufceptione Baptifmifufceperunt,
ore facrilego ahnegare: yiliaj^qudm [Aurima nefanda, excejfus, &crimina
',
inftigante
humani generis inimico committere
, &
perpetrare non verentur , in
animarum fuarum periculum, Diuinx Alaiefiatis
ojfenfamy
acfcandalum plu-
rimorum,0' cdLt. Pofteahuiufmodiaiminofosdebitas fuis criminibusp^-
nas foluere praecipit
.
Qua maleficia Malefici , ac Sagae perficiunt demonis ope aliquando per
feipfum operantis
j
Aliquando mcdiantibus rebus naturalibus . Cum per
feipfum
operatur , tunc Exorcifta remedijs fpiritualibus , cumpatienseft
bene
difpofitiis iuxta regulas infra explicatas
,
poteft toliere , ac deftruere
maleficium : At cum in maleficio adhibita fum: media naturalia, feruanda
funt>qux
traduntuj: articulo fequenti
,
A R r I C V l V S III.
nmonln ma2
^^ Rehus Ndturibus
j
vf
funt
caufa malefciorum,
leRcijs vtitur
,

,
n-
/- > /-
1 t.
rebus
natura. i*^ Vatnuis communis humani generis holtis f^e hne rebus naturah-
libus
.
\J^
bus homines diuerfimode Icedere confueuerit
v
iW^s tamen femper in
Velut
^^^-'
maleficijs vti, quandocumque alicui malefaciendo operatur , in-
Caufis
natura.
comperto eft . Quas vult a Maleficis adhiberi ,. vel vt caiifas naturales : vok
fj^*'*
,. vt caufas moraks
.
<:aufis moratf^
^^'
^r^
s T 2 r.
SlUAnam
fint eaufk
naturaUs maleficiorum
,
Caufa natura-
XJ
Efp. caufas naturales efte omnes illas, quas
nocendi vim a natura ind^
Its vim habent j\.
tam habent, &naturaliter agunt in eum,cui vel ingeruntur inrerius:
nocendf ana- velexteriusapplicantur. In confello namque eft ,
d^emonem non fempei:
tHra,
praeftigiose, fed f^piiis vere, &realiter operari, prxcipue cum inhrmitates
y
iuibus
dmon
incendia, tempeftates,& id generis mala excitare
defiderat .
Quod duobus
vm#'.
niodis facere confueuit : Altero per motum localem ,
quo inferiora
corpo-
velpermotHm
ra Angelis parenf, vt docent D. Auguftinus Uh.
deDiuinat.
d&mon.c. 3.
&
*omem
i
^^ ^
^-^^
^^ ^Trinit. cap.j.
8.
^ 5?. D. Thom. Sotus,
Vi6loria,
Angelus,&
alij telatia Delriq iib,i,JpifqtiifMastc.qHAH.B.
Altero pec
alteratione>,
aCtiUtL
Art. III. In ordine ad Res
naturaies .
5
7
ad:iua pafTiuis
applicando, qui modus ipfi facillimiis
eft . Nofcicenim^
rerum
omnium ,
qux in mundo funtj vires fympathias
, antipathias homi-
nibus ignotas,
ipfi notiffimas; & ideo illa fciigere folet
,
qua: optacum ctfe-
<aum
producere polTunt
. Si perturbationes in animo funtexcitandE,6(:
morbi
m corpus immittendi , fcit
,
qux res naiuraiis phantafmata commo-
uere , turbare imaginationem , infanias
, (k
deliria caufare valet : quce hu-
mores vitiofos agitare , inquinare fpiritus animales , detrudere neruos
, dc
geneiare paralyhm, epilepiiam, febres phreneticas, c^terasq; infirmitates
.
Nofcit^quomodo apte apphcari debeant
-, cum optime fciat
,
quid vniufcu-
iufq-, valetudini noxium, aut commodum fit : quo loco , tempore , circun-
llantijs debeant adhiberi : qua arte corporibus vcl fecundum totam fuani
fubftantiam, vel fecundum ipfarum partem fpirituofam
, & maxime effica-
cem clam ingerendai fint : quasnam morbum , & dolorem in aUqua corpo-
lis parte determinata aUjs larfis , ahjs iliiefis excitent ; cum fint multa vene-
na
,
qu^E a tota fubftantia habent faculcatem ledendi afiquampartem, vc
Medicis manifeftum eft . Nofcit deniq',vbinam locorum lateant ill?
,
qui-
bus opus habet ; & eas vndecumq-, & a quocumqj vult, maxima facilitate,
Sc
celcricate aiportat:, &applicat , earumqi virtutem auget , vc earum auxi-
lio
illa peragere queat, que (olius natiu"^ operatio
numquam efficeret
.
.
I.
HO
C autem D?mon pr?ftat,agentia naturalia fumendo vt inftrumen-
ta^
vtdocetD.An^a^. lib.de
Gefjef. adlit.c. 17.
Inftrumenti vero
condiiio eft , effecStus non tantum naturali fu^ virtuti a?quales , fed longe
excellentiores , & facultati agentis principalis a quo mouentur refpon-
dentes producere . Wndt ficut fecuris
,
qua* in fe virtutem habet fecandi
duntaxat, poteft, quatenus inftriunentum eft periti fabri, a quo fcite moue-
tiu* , ftatuim elegantem , aut menfam artificiofam pcrficere : Et calor na-
tiuus ,
qui eft in humano femine
, qua calor eft, poteft calefacere , rareface-
re, fcgtegare, condenfare
\
fed qua inftrumentum eft anims, ofia, neruos
>
&
carnem generare poteft-, ita caufs' naturales, quae fecundum communem
narurjE curfum nats funt aliquos particulares effe(Si:us producere, pofTunt
alios edere fuis viribus pr^ftantiorcs , fi a d^monibus applicentur
,
qui illis
tanquam notis inftrumentis vtentes, quoad fubftantiam, modum, vel cele-
ritatem admiranda operantur; vt bene docet Delrius loco citato
.
H^c tamen numquam naturx cancellos effugiunt
;
aut excedunr cauf^B
vimnaturaIenT,vtbenedocet D. Thomas i.par.q. iio. art.j.ad^. &lib.
$.contraGentescap. 103. Infunt enim reuera hi effedlus ipfis naturalibus
agentibus eo modo applicatis, quibus d^mon applicando nihil confert pr^-
ter conditionem , fine qua effedus idi non producerentur . Licet namq-, vi
rerum naturalium applicatarum vtaiur
, operatur tamen potiffimiimper
modum artificiofum . Vnde in ijs admirandis produ6tionibus nec fola adli-
uitas rei naturalis fecundum fe debet attendi , nec fola quoque fecimdum
fe d^mou/?applicatio;fed ambo fimul,ideft vis naturalis applicataa d^nKh;
ne.
Vel per alterit-
tioriem actiua^
pajfiuis appli-
cando .
III.
B&mon vtitur
agetibns natU'
ralibus vt in^
nrttmemis ,
112.
Res prAdiifa nS
excedunt natt^
rAterminos:vel
vim n^tHTttiS
C(tufA
,
115.
C*uf&
morales
funtres,cjuibi4S
d&mon 'vtiiar
,
vtfignis
.
114.
Signa malefi-
eiorum <
funt
fatfa,,^4ecep-
toria .
5
8
Par.I.CapJI. De Exorc.fcientia
pr^dito
.
ne^fecundum quod caufa inftiumentalis ijs operationibus eft res
applicata;
Caufa vero principalis ipfe d.xmon applicans . Tunc enim naturaliter
effe-
dus producitur, cum vtriufq-, cauf^ coniundae non fuperat facultates
.
Quare d.Tmon illas omnes rerum proprietates , virtutes,
& potentias na-
rurales perfpe6las habens ,
cum vult mala inducere, ea iubet a maleficis
adhiberi, qua; naturalem habent adlionem in ordine ad effecflus
, quos pro-
ducerc intendunt
y
& fic appHcari venena ad interficiendum , herbas ad fa-
nandum, pulueres, & vndtiones ad malefaciendum . Qux omnia a D^mo-
ne iubente, & Malefico operante rite compofita, cau(x vere reales,
&phy-
iicx illarum (^gritudinum funt
, 8c
appellantur : eo quod ahcui paftb appli-
cata proprie phyfice, & ex naturafua habent vim attingendi effedum
,
que
producunt, videJicet caufandi talem a-gritudinem
,
J^r^
S T 1 O 11.
Sltunam
fint
eaufg, morales
maleficmum ?
REfpond.
caufas morales maleficiorum efle res illas, qua- virtutem non
habent ex fe producendi tales efie^us
,
quales D^mon
, & Malefici
mtenduQcj atq;applicantur non vt cauf? phyfice.& reales egritudinum
ope-
ratione malefica immiffarum , fed vt cauf^ morales ,
vel faltem cauf^
, fine
quibus non, vtpote ilgna, &
fymbola extcrna
,
quibus pofitis Maleficus
d^-
monem inuocat; & d^mon ad Malefici placitum operatur . Cum enim d^-
mon in omnibus ftudeat Deum ^mulari, fignis mirifice deledlatur
.
Deus propria dudlus bonitatefigna qu^dam facra,quje facramenta
voca-
mus^ad falute hiimani generis inftiruere dignatus eft
,
qug fecundu Scotum
in 4.
^. I.
q. 4.
fiinc verx, &c
propria; caufa; inftrumentales morales grati^
,
non phyficit, ideft non ex fua vi naturali; fed ex virtute principalis agentis,
feii ex diuina inftitutione . His vero ita aftiftit, vt quoties adminiftrantur
,
toties p;ratiam digne fufcipientibus infundant : illosq; fpiritualibus donis
fan(5tificent iuxta propriam cuiufq; inftitutionem . Ita da;mon eius ^mulus
coniuiatus pro fua multiplici nequitig vult ad hominum exitium promo-
uendum , falutemq; euertendam, fenfibilia figna inftituere, quibus if. fem-
per afliftit, vt quoties a Malefico adhibentur,nifi a Deo impediatur,peragat
maleficLum , de quo ambo ex pa6to conuenerunt . Solet enim cum illo pa-
d:um inire , vt quandiu ligatura , ver. gr. fic annodata fuerit , vel quid tale
defoffum fub limine , aut talis imago igni applicata , tandiii talis perfona_.
fit maleficiata
j
aut qui tali porta domum intrabunt,vel exibunt, tali dolore
corripiantur : non quod illa vim habeant ex natura fua,& per fe producen-
di, & attingendi noxios illos eflfedus ; fed quod ex pa6to d^monem ad illos
producendos inuitent, &
difponant
, vt late Delrius
Difquif
Magic. lib. 6.
cap- i.felh
i.quATi.
3.
innumei-os cumulans Audtores .
Vnde non funt figna certa , & infallibilia
,
qualia futit Sacramenra
, fed
falfa, &deceptoria i quia d.Tmon inuocatus non fcmpei adeft, &:
nniltoncs
Maleficum irridet, nec vult ad votum illum audire; vel quia non potcftivcl
quia non permittiturj vel quia fic lubet
.
IHa
Art. III. In ordme ad res
naturales .
j
9
Illa tamen vult apponi, cum aliquid ab co eius minLftei- po(lulat> vt ficut
^ua dimen^
Deus in Sacranieutis colitur, ita ipfe in maleficijs honorctuu. Qnod Augu-
"vn^t apponi.vt
ftmus lib.ti.deCiuit.Deicap.G. aptedocet ijs verbis : Dmories , inquit, P^^
^*
honore^
illicmnturper variagenera herbarum > lapidHmi lignorum, antmalinm, carmi-
*"''
'
num , ritHum > non yt animalia cibis
;
fedvt
fpiritus fignis ,
inquantmn
, fcili-
cet h&c eis exhibentur in
fignum diuini honoris , cuius iyfi funt
cupidi .
Vnde
ad malefaciendum fepiiis non operantur etiam pluries inuocati >
nifi figna
padti ponantur, res nempe fenfibiles, puta cortices, hcrb.T> planta:,plumif
,
ofia, capilli,S: idgencris quifquiliaruni,vt hac raiione makfici fuam exhi-
beant feruitutem > debitumq; teftentur obfequium : vtdocent Leonardus
Lefliius lib. z. de Juji. &lure . cap. 44.
de Aiagia, dub. 6. Delrius loco citato .
Binsfel. Comment. m C. de
malef. &mathem. Au^l^ores Mallei , ac omncs ,.
qui de maieficijs tradlant
.
.^V ^ S r 2 O 21L
AnfpeSfet
ddMedicum
,
velE.xorciH^m iudicare de rebus
naturalibus in maleficifs
adhibitis .
Dlco
I. Quando res naturales adhibentur
> vt caiifae phyfic? naturalitcr
115-
operantes, adMedicum fped:at iudicare de illis ,
ipfe enim qui de rc-
spe^iztad Me.
rum naturalium proprietatibus > a(ftionibus> vi > &:efficacia vnicuiq,-ad
j''^'^
'^'^
^'^*
fuos proprios>& naturales effedus producendos a natura ingenita difputat>
^
\^,
"*'*"
lentcntiam lerre dcbct
,
an naturahs virtus innt
(
puta huic minerah >
auri-
^^//^j^ adhibi,
pigmcnto , alumini> ijs herbarum radicibus, loiijs, capillamcntis, ijs aumm
roftuis, vnguibus, plumis, ijs animalium oflibus,peliibus,inteftinis,ijs oleis,
vnguentis,pulueribus> qu.t in ledtis, culcitris, veftimentis, aut domibus re-
pcriuntur > eorum
>
qui maleficio funt,affe6ti ) naturaliter inducendi talem
morbura
,
quo hic vir > aut muher laborat . Et an vi operantis naturx foli-
da, puta acus, lapilli, ofifa ex eorum ore prodeuntia in corporibus generarl,
in ea immitti, in qis retineri,
&c ex eis egeri valeant . Ha;c enim,& fimilia,
prout funtcauft
naturalesnaturaliter applicat^, & uaturalem operantes
eff'ed:um, ad Medici cognitionem pertinent, qui circa phyficam eorii actio-
nem taiiquam de re arti medicie fubiecta determinat, qua, qualis, &quan-
ra natiu'aliter efte poftit : Et ideo , cum talia repcriiintur , in quibus fubeft
fufpicio maleficijjipfi ofTcrri debent, vt ex fcientias Medicns conclufionibus
iudicct , an a tali re naturali huic perfon^ , vel loco naturaliter applicata
talis eflfectus
, qualis videtur in infirmo , vi naturcE , &
phyfica operationcj.
oriri pollit
.
tts,
f
I.
116.
Vod fi rem huiufmodi, qua maleiicij caufa efle putatur,cereat ex artis
fentlntiiferre
Medica? pr.Tjfcripto non habere d natura virtutem inducendi huiuf-
de
tnalefici ne~
modi niorbum
> qualeuimaleficiatus patitur ^tunc
negatiue fert gatiue,^ indi-
fen* rtifet^Mado*
;ii7.
Cum maleficia
funt induifa^
fer caufas na-
turales natu.
raliter operan-
tes
, fid&mdfu
nocere cejfaue-
rit , altquando
cftrari
poffunt
a Medico
.
ExperientiiU
conflat
.
NonfitprAceps
Exorcifia in iu-
dicio ferendo de
maleficio
.
60
Par.I.Cap.II. DeExorcfcientia praedito -
fententiamj& indirede iudicat efTe maleficiuni . Ciim enim iuxta fcientiae
medicie regulas direde declarat, ex hac herba, ver.gr. aliaue fimili re mor-
bum hunc naturaliter non pofle procedere, indiredle afferit i ilium aliundc
priPternaturaliter prouenire . Et cum caufam naturalem non habeat , ha-
bere prjEternaturalem
, feu liberam , dsmonem nempe opus maleficum
perficientem, eft aflerendum
,
.
II.
DIco
2. Pari modo quando res naturales in maleficijs naturaliter , ac
phyfice funt appIicatJE, ac naturalem operantur efTedium (^puta dolo-
rem in ftomacho, vel in capite,vel torfiones in toto corporej vt cum Jl Ma-
leficis d.Tmonis ope adhibita funt venena , aut vcnenaras potiones propi-
nat^, vel id generis in corpore immiflajfi infirmicates ab huiufmodi caufis
produdl.T a perito Medico agnofcantur , nec D(jmon ampliiis afliftat , fed
fponte, vel coadte per exorcifmos, ac prscepta ecclefiaftica, vel alia reme-
dia fpiritualia , de quibus infra , ab fcgroto totaliter recefTerit
,
quis non fa-
teatur, pofle peritum Medicum remedijs naturalibus huiufmodi curare
morbos ? Ratio eft : quia qux mediantibus caufis naturalibus proueniunt,
mediantibus contrarijs eiufdem ordinis tolli pofTunt . Nihtl enim e(} tam
naturak, quam lodem genere qpticqiiam dijfolui
,
quo colligatiim
ejfe
re^erttur,
L'
nihil.
jf.
de Reg. iuris
.
Experientia hoc docet in dies in multis a?grotis,quorum ^gritudines par-
tim funt naturalcs,
&c
partim tranfnaturales . Naturales prout ptoximc,
&
immediate a caufaproximanaturali , a rebus nempe naturalibus proue-
nire
dignofcuncur : Tranfnaturales vero prout remote, & mediate k demo-
ne oriuntur
,
qui per fe , vel per maleficos venena , vel alia huiufmodi no-
xia interius, vel excerius adhibendo, varias in corpore excitat infirmitates,
ad quas tollendas
(
praeter exorcifmos , ac prascepta ecclefiaftica , aliaq; id
generis fpiritualiaaperiroExorcifta ad caufam tranfnaturalem auferen-
dam remediaadhibita) regrotisquoq-, adMedicoseftconfugiendum, qui
fuis pharmacis vitiofos compefcere humores , caufasqj morbi naturales au-
ferre fatagant, vt fic facilius perfedram valeant confequi
fanitatem
.
Quare Exorciftje diligentilTime eft obferuandum, n^ feftinanter, ac praj-
cipitanter fuo iudicio, vel ipforum afflidorum di^lis acquiefcat ,
qui ne pe-
cunias impendant in foluenda Medico mercede , libentius , ac facilius ad
Exorciftas confluunt,
quos fciunt, fuum gratis pr^ftare
,
( vel faltem dcbere
praeftare ) auxilium . Sedcircumfpiciat caute,ac prudenter fingula perpen-
datj ac pra^ter figna certa,
8c euidentia, vel faltem probabilia,de quibus in-
fi'a2rf.
s-
obferuet etiam caufas sgritudinis naturales , de quibus compen-
diosc infra. num. iip. Quod fi fortafse morbum deprehendat abaliquaj
huiufmodi caufarum prouenire , ac omnino elfe naturalem , vel per caufas
naturales a d^mone immilTum , fuadeat xgrotis , ad peritos Medicos fuuni
habere recurfumj nec vllo modo fc intromittere debet in medicinis corpo-
ralibus exhibendis
: vt late infra
demonftratur vbi de Vrudentia in
erroribus
cauendis num.
3
06.
&fequentibus . S^pe
Ar.IiI. In ordine ad Res
naturales. Ci
hus
fit
natura-
lis ,
ijuod ars
Medicorum
tiS
/ufficit
eum tol-
lere
.
k
. III.
Sipe
camen ex accidenti,
Sc adiimilis ciicunftanti js contingere poreft,
j
j ^^
quod ars Medicorum non fuRciar, puta fi venenum fuerir validiffimfr,
Aliauando
ira vr ftatim totius corporis difpofitioncm inuafcrit : aut fi nimis diu cxpe-
tingit.etfi
mor-
(5latum fuerit , antequam Medicorum cura fit adhibita
, iuxta illud Ouidi)
lib. I . de remedi^ amoris
.
PrifJcipifs
obfla, fero medicina paratur,
Ouum mala per longas inHalnere moras
.
Sed propera nec te venturas dtjfer in horas
.
Aut fi fubie(5lum veneficijs infedlum , ita fit debilis complexionis
,
quod
medicinas vfq^ ad debitam operationem retinere nequeat , fecundum illud
ciufdem Ouidij i.pont..^.
Non efi in Afedico femper releuetnr vt <tger
,
Interdum do^a plus valet arte malum
.
Arq,- hoc etiam perpendendum, quod impij Malefici,& Sagx fieqnenter
venenis mirifice a darmone pr^^paratis , &c
porre<5tis vtuntur, que (ine dubio
efficacioris funt operationis
,
quam ea
, qu^ preparantur arte
, & induftria
humana . Quy venena folet d^^^mon non raro in congregatione, finita cho-
rea , diftribuere >
vtexmulrorum confeflione didicifte fatetur Binsfeldius
Comment. in Titul. C. de Aialef. & Mathem.
qus,fl.
6. concluf. i.
. IV.
DTco
3.
Qiiando Res naturales in maleficijs adhibentur vtcaufa; mo-
raies (vt plurimum euenit
,
quod folus d^mon virtute fua morbum
operatur ) ad Medicum non fpedtar de malefici js iudicare : Ratio eft, quia
maleficioperiscognitio non eft medicae , fed theologicaj fcientiae. Nam
Medicinay vt defcribitur ab Aurcenna, &
fnftinent c^teri Medici ,
eflfcien-
tia
, qua humani corporis difpofitiones nafcuntur ex parte , vnde fanatur , vel d
fanitate remouetur; vt hahita conferuefuri& recuperetur amiffa
.
Saniratis vero, & ^gritudinis qiiatuor caufas Medici affignant : Materia-
les, quiE funtfubiectum tiim propinquum , vt membrum , aut fpiritum
;
tum longinquum, vt humores, & eis longinquiora, elementa . Efficientes,
quae funt conferuanres , aat perniutantes humani corporis difpofitionem
;
vt aerem, aquam, efum, potum, euacuarionem,retentionem, morum^quie-
tem , fomnum , vigiliam : & alterationes in. diuerfis anni remporibus , re-
gionibus varijs, artibus
, &c
moribus , alijsque rebus , (\ax humano corport
fuperueniunr , arqj ipfum tangunt , liue fint , fiue non nnt contra naturam
.
Form.iles, qu^ funt complexiones
,
&virrutes,qu^pofteaseueniunc,&
compofitiones . Finales deniq; funt operationes . Ijs addunt caufani mor-
bos facientium abolitionema contrarijs fieri : quiaconrrariorum contraria
func medicamina
, 8c pro diuerfis raorborum caufis > eorum etiam medica-
tiones ex rebus naturalibus, fimplicibus> aut inter fe compofitir) puta nii-
neia-
119.
iuando res na-
turales adhi.
bentttr , vt
fi'
gnn , Medicus
non potefi reiie
mdicMretiema-.
lefic^s .
Cttufs, fanitam
tis,^ Agritudi.
nif naturalis
qhAnam
,
120.
MedicHs per/e
^ttid cofideref .
Non potefl Me-
dicusvt Medi'
cus eR , direcie
cagnofcere mn-
lefici* ,
lii.
^d Medicts nc
/peHat turart
maleficia , vt
maleficia funt.
6 a. Par.I.Cap.II. De Exorc.fcientia prasdito.
neralibusj herbis, radicibus, ofTibus. &corporibus folidis, liquatis, lixatis
)
& in maflam, oleum
,
pinguedinem redactis fumendas,
&c conficiendas va-
riari debere
.
. Ex quibus colligitur , Medicos nihil aliud per fe confiderare praeter hu-
raanum corpus ex parte, vnde fanatur, vel a fanitate
remouetur , Et hoc
fe-
cundum caufas plane fenfibiles , &:
coiporeas
, quas per medicationes fim-
pliciter fenfibiles, &
corporeas tollere debent
; &
per confequens, cum de
morborum cognitione agitur , illos nullam aliam caufam cognofcere polle
pr^eter quaiuor elementorum, humorum, partium fimilium, & inftrumen-
talium fymmetriam , "velametriam , feu moderationem
, & immoderatio-
nem, quarum illa fanitatisjhxc asgritudinis funt caufe intrinfecx . Infuper
regimen in comeftione,
&
potu
, electioncm aeris, euacuationem,& reten-
tionem, morum, &<quietem corporisi mutationes xtzxuvn, regionum ^ cas-
leraq; ex rebus externis extrinfecus aduenientia
.
Vnde fequitiu: > maleficiorum cognitionem ad eos pertinere non pofie
:
quia maleficia caufam habent intrinfecam
, & extrinfecam tam procrean-
tem, quam fanantem extra naturam corporum, nempe Daemonem &Ve-
neficum> qui in caufando funt infenfibiles : eoquod neuter perfequoad
iTiodiim cadit fub fenfu ,
vel phantafmate ,- idcoqj illorum notiiia per
principia fcicndc-e mcdicinalis haberi non poteft
*
qua: non fertur cxtra na-
turam corporum, totamqjhaurit a fenfu,& phantafmate cognicionem^mor-
borumq; caufas exquirit d fenfibilibus, non autem ab infenfibilibus, quales
funt dacmones : eo quod a
naturali philofophia fuafundamenta mutuatur
.
7;1L,^:>1V !;.(
:
'hi-
. V.
^ri
Dlcoi^.
Pariter affereiidum eft ad Medicos non fpedtare morbos malc-
ficos carare, aut maleficia foluerc : Ratioeft, quia cum ipfi nihil
flIiudnoi'int,quammedicamina apponerecontraria
j &:ea iuxta diuerfas
morborum caufas variare
,
qus a rebus fenfibilibus
, &corporalibus defu-
munt ( nempe fanguinem emitten<io, purgantia pharmaca adhibendo , vi-
ttus rationem, vel alia huius generis remedia a{Iignando,penfatis prius de-
bite caufis tum externis, tum internis, quas a fenfibilibus indagareconfue-
uerunt) iTialeficia aliquo contrario medicaminefenfibili curari non po(]-
funt : cumenim iuxta Ariftotelis doclrinam i. Topic. & 5.
Metaph, Coxr
trariomm cantrarie
fimcaufa
: abolitio caufarum morbos facientium opor-
tet fiat a contrarijs : tjuia contrariorum contraria funt mcdicamina,6<: pro
diuerfis morbomm caufis eorum variantur medicationesjldeo quanam ra-
tione raorbi malefici , caufa dnemoniaca fuppofita , a Medicisipfispoterit
depelli ? quarnam fanguinis emifiio? quae concoquentia
,
qux
purgantia
pharmaca ?. ^ux vidus ratio, vel alia huiufmodi remedia erunt d-emoniaco
eiusmorbo contraria: cum <ia:mones fint fubftantix : SuhjlantiA
antem
mhil
ft
comrariHm: x Ariftotele in
Pofiprctdicam r Nulia crgo
procul-
dubiaccit medicina
,
per quara tales morbi tranfnaturales a
Medicis
pcr
TCi uaturalfcs auferri poffint
.
':.i'i Hanc
Art. Ui. In ordinc ad Kee
naturales . 6
3
.
VI.
HAnc
veiitatcm teftantiu Medici
,
quomm primus venit loanncs Fer-
nelius vir fane<io<3:i/Iimus, qui ad mentem Codronchi tam diferre,
&
Juculenter egit de morbis veneficis, ik eorum caufis, differentijs,
& cfte-
<3jbus , vt omneS/antiquiores
, Sc recentiores Medicos facillinije fuperaue-
rit, &
merito a quolibet ftudiofo, ac Chriftiano fcientia: medic;^ profellorc
fit
audicndus . Ille etenim has affe<5tiones apti/Iime tranfnaturam nuiicu-
pat : eo quod caufam arti medicje non obfequentcm obtineant
.
Hoc ipfum faepijTime idem Codroncus in medicina peridfTiraus docet

repetit,&
inculcat in fuis libris de FeKeficijs , in quoru pr.Efitionc hoc om-
nibus notum eSh voluit , cum dixit : Quid igitur mirmn ,
fi
pleriq^ doSliffiTni
Aiedici veneficos morboSi cum caufam extrinfecam tum pracreantem , tum
fa-
nantem
extra naturam corporum pojfideant , ignorare cogantur ; nec vl/am op~
portuaam
medicinam adhibere
poffint ? Hsc ille .
&c lib. 4. c. z. Experimur^
ait, remedia naturalia his morbis nihilprodejfei &Aiedicos
fruftra
laborare in
huiujmodi offeEiihus curandis . Quamuis enim
ipfi
intemperies adimere , C^ ob^
UmQuones
aperire noxios humores educere , &alia munia obire Hudeant
;
diXr
mones
tamen omnes Aiedicorum conatus irritos reddunt : cum non
fmant
mcr'
dicamenta efeElus fuos fortiri : ^eimorbos continne foueant , &caufas adau-
geant
. Et
poflquam huiufce veritatis rationem reddiditexprincipijs me-
dicinx
defumptam,concIudit dicens : Quinimmo
yfi
Adedici rerum ommum
naturalium ejfent
gnari , vt ^ngeli , &dnemones , &adamujfim mederentur
;
nibilominus maleficio affe^ios
nequaquam per
feipfos fanitati refiituere pojfent ,
nifi
yirtus fuperior divnonibus maleficium efficientibus k Deo
ipfis
Afedicis
impartita ejfet
.
Huicfefubfcribit lubentifTimeinhacpartealiusMedicus Daniel Sen-
nertus lib. de morbis aveneficio indu^is c. 10. fcribens fic: Ouibufcum^re-
medijs naturalibus tn morbis d
veneficia indnQis nemo certe fanitatem
fibi
pol-
Itceri
potefl : quia diabolus non
folum difpofitionibus Medicis vulgo notis vti-
tur ,
fed&ignatasintroducere poteFi . Et cum Medico ignotum
fiti
qmbus
modis diabalus ad nocendum
vfus
fit
, talia remedia aliquid iuuare , morbum^
vero pLtne tollere non poffunt
. Et fi Medici non valent morbos maleficos
curare
,
quomodo potenmt Exorciftas
,
qui per medicinas corporales illos
auferre tentant, cum ipfi fcientis Msdicx fint ignari ?
.
VII.
Dlco
s
Quamuis res naturales in maleficijs applicatre , vt caufa? phyfi-
car , ac reales fuum naturalem producentes effcdium , fint de Medici
cofideratione,
&
per confequens caru a(5tio naturaIis,prout talis eftjab illo
debeat cognofci & definiri : veruntamen prout a djemone, & malefico ap-
plicantur ex pa-fto ad morbum maleficum, aut quid fimile caufandum,non
funt de Medici confideratione
j
cum ea
,
qux dxmoais naturam , &
opera-
tio-
122.
Hoc tefiantur
Medici .
125.
R naturalet
etiam natura-
liter applicatA
a DAmone , ae
Maleficis , du.-
rante dimonis
operatione, non
funt de Medici
confideratipne .
Frobittur expe-
rientia ex tri-
bus diifis
.
Cencluditur
,
fpeCfartj ad
TheologuExor-
eifld cognofce~
rc , ac cwarcj
morbcs
malefi..
cos
.
124.
^luid agendum
a Medicis,cum
fufpicatw,ali-
quem
effe
mik-
le^cio
affe^u.
64.
Par.LCap.II. DeExorc.fcientiapfseditb.
tionem fpedtant , Theologo diudicanda
remaneant
.
Quod ex communi experientia, quar tfia
probat, confirmatur
.
Primum
:
Has res naturales ,
cum
applicantur in maleficijs , non folum
fuum naturalem producere effe^bum, qui vnifcuiq-,
iuxta naturs vires com-
petit
i
fed vlreriiis progredi,
&c
maiora conari
,
quam virtus naturalis poffit
perficere . Quod manifeftum fignum eft d.Tmoniacae
poteftatis virtuti na-
turali fuperadditcE , cuius efTedtum non Medicus , fed Theologus difcei-
nere debet
.
Secundum : Has res applicatas, vtpIurimumaMedicis nonagnofci:
quia a d;rmone conficiuntur, & poftea Maleficis confignantur : vt patet in
pulueribus venenarijs, quibus vtuntur , cum aliquem malcficio afficere cu-
piunt . Nam fi Medico ofFerantur, definire, & afTignare non poteft, ex qui-
bus rebus componantur
, dc
rationem reddere
quare horum ali) fint atri
,
alij cineracei, alij rufi coloris : multominus, curater necem ,cineraceus
morbum grauem ,
rufus infirmitatem affcrar
, & albus conferat fanitatemj
3c
c6 magis, quare cinereus
, feu cineraceus ver.
g.
per vnum ex Maleficis
applicatus infirmitatem
,
per alterum necem
,
per alium morbum afFerat
,
eodem puluere contrarios efTedtus producente : vt teftatur Nicolaus Remi-
gius dmo;7o!Mb.i.cap.z.& 3.
Immo nec ipfe Maieficus hoc nouit,qui vir-
tutcs illorum ignorat
.
Tertium : RarifT?me, & ferc numquam res naturales , vt caufas phyficas
ad fuum phyficum effe^tum foJum produccndum in maleficijs applicari
;
fed preter folitum natun-e curfum aliud agere, Sc
operari , atq-, ideo apponi,
vt figna conuentionis, &C pad^i inter dxmonem, & maleficum .
Vnde fequitur , huiufmodi rerum applicationem ad Theologi Exorciftae
iudicium perrinere ,
vtpote iudicis competentis operam Maleficorum ; ad
cuius rribunal ft.mdam ab ijs,qui eoium vi infirmitate detinentur,aut quid
fimile nocuum patiuntur
.
.
VIII.
AMplius
ha:c veritas comprobari poflet ex ipfis aitionibus nediim rea-
iibus, &
phyficis, fedintentionalibus fenfibilibus
,
phantafticis
, &
intelligibilibus, ex quibus Medici non obfcure cognofcerent,quid, 8c quo-
modo res narurales agere,vel non agere valeant in da?mones;fed de his late,
ac diftindtediuiao opituIanteNumine tradlabitur tempore magis oppor-
tuno
.
Interim Medicos qu^fo, vt ciim maleficio vexatis opitulari vocantur,vt
moris eft, ciim ceteros egrotos inuifere folent, exequantur ea,quaf funt par-
tes Medici , non q\ix ad Theologos fpedtant . Nec intolerandum quorun-
dam Medicorum errorem fequi velint
,
qui fi femel alicuius egroti curam
fufceperint, & caspennt ei pr^fcribere remedia, qux ad eius fanationeni
c6-
ducere videntur, etiamfi latentemdajmonempoftea deprehenderinr ,
eo
quod in tollendo morbo laborant incaflum, irritaq-, funt omnia
pliarmaca ,
qux abipfis adhibenturinolunt tamen fateri maleficiumifed iu
pharmacoru
vfu
Art.IlI.
In ordine ad Res
naturales . <J5
vAi
anTignando, &
remedijs naturalibus applicandis
perfcueiant
', erroresqi
errori
adijcientes , non ceflant afgrotum a d^mone vexatum eo modo cura-
re
vellc,quofananduse(ret> fiinfirmitate aliquaacaufa naturali proue-
niente
corriperetur
,
quafierefit, fuum honorcm inerrorepcrfcuerando
lueri,
quem labefa(5lari, atqj infigni nota deturpari putarent> fi ceflarent ab
rrore ,
qui tandem cum ipforum fummo dedecore omnibus manifeftatur
.
Sed eorum femitas fequantur
,
qui hanc obftinatam in malo perfeucran-
tiam iuremerito damnant fua praxi conttaria . Nam, cum tales infirmi ip-
fis offeruntur : Primo omnia morbi fympromata , feu qux preter naturam
eueniunt, omnesq-, adus nempe obfefifionem, pofiefifionem, feii vexationc
diemoniacam , aut maleficium patientis attenta , exada , dc
iufto ponderc
librata meditatione confiderant,& obferuant . Tum illos ad principiorum
Medicorum normam,&: artis medicas rcgulas examinant . Inde quibufdan^
experimentis, quarnam fit caufa latens, explorant
j
quod facile afiequuntur
confiderando figna, qux habentur infra art. 5. Et cum inufiutos effectus
,
motusqi infolitos deprehendunt
,
qui a naturali caufa ortum habcre non
pofiunt , huiufmodi fanandis infirmis non fe amplius immifcent ; fed illos
ad Theologos Exorciftas
, &c EccleCix Miniftros remittunt , adquos fciunt
talium raorborura cognitionem,
& curationem pertinere
.
.
IX.
DIco
^. Quandocumqjresnaturalesinmaleficiis adhibenturvtcauf^e
125.
morales, poteft Exorcifta maleficia tollere, ac deftruere per curatio- Exoniffa
p^
nem moralem, idcft per deftrudtionem fignorum
,
quibus padium demonis
'^^ jj"f^ 'o'-
cum Malefico initum adheret , nocendi alicui perfon.T
,
quamdiu fignum
^^''f
f^i<*
w*.
durat : hxc enim curatio licita eft, 6>: reda , vt late probat Delrius
Difqutf.
-^^^
'
Jliagic. lib.
6.feEl.
i.
g,/?. 3.
Fatemurtamcnindubitanter, fine maleficorum fignorum deftrudione
^oJft*nt tamen
pofie morbos maleficos depelli, ac demones fugari . Et expericntia didici-
^'*l^fip<^ ^''
mus multos per pnTCepta dxmoni fada in nomine Icfu a quacumq-, daemo-
^''**'fi"^
/'"''
nis'vexatione perfede fanatos fuifie, nullo modo quarrentes
,
vel confulen
l^m deffruifioi
tQS quaererc,aut comburere maleficij figna^ fcd omni,quo potuimus ftudio,
g^
aclaboreconati fumus,Encrgumenis, acmaleficiatis fuadere,cosq-,inftrue-
re, vt maxime in Dei bonitate , ac liberalitate infinita , eiufq-, incommuta-
bili veritatc , ac fidelitate , nec non in vircute SanAiflTimi Nominis lefu to-
tam fpem fuam , ac fiduciam collocarcnt
i
ac Sandlre Matris Ecclcfi^ pote-
^^"^^^
f^'*?*
ftati fuis miniftris rradits ad effugandos da?mones , ac ffialeficia dcftrucnda
^
."
*
"'*'*''"'
ridem adhibercnt; ac pro virili dcvmonis tyrannidem, & aud.iciam concul-
carent
, vt late docctur infra par. 3.
Idcirco talem fignorum deftiudtione
ad d.Tmones expellendos
, aut maleficia deftruenda necefiariam non efle
,
afferere non ambigimus : quia virtus diuina , ac poteftas ecclesiaftica iti^
deftruendis
malefici s non dependet ab illorum fignorum deftrudlione; nec
vllam relationem habet ad talia figna
,
qus non phyfice , fed morales tan-
lum funt cauf^ maleficionim, Quod etiam pr^ltitit S. Hilarion Abbas
E
(vt
C C
Par.I.Cap.II. De Exorc.lcientia prasdita .
(\ttQknS.Hkronym\isinvitaeitis) cum qii^datn puella a diemone ob-
(eda ad eum liberanda delata eflet . Cum enim dcTmon refpondiflet Hila-
rioni : Exire me cogisy & ligatus fuhterlimen teneor : non exeo ,
nifi
me ado-
lefcens,qui terretidimiferit .
(
vtiq-,nifi ablatis fignis. malefici
j.
) Noluit S. Ab-
bas,antequa purgaret Virginem,figna iubere perquiri : Ne, inquit S. Hie-
ronymus ,. aut Jolitis incantationibus
receffiffe
ddrKonvideretur r am
ipfe fer-
moni eius accommodajfe fidem . Non quod inueftigare figna
malum eflet ;.
(ed fimpliciter noluit .. Oua abfoluta. locutione indicare videtur(vt
obferuauit
Suarez tom. i. de Religione lib.
4.
de SuperBit. cap.
1
7. num. i
S.J
non ex
necef-
ftate,fed
ex perfeEliori virtute
itafe gefjijfe,
acfuhinde non id
omififfci
quia ejjet
matumyfed
quia plus de Deo confidehat
.. Erat enim dignum tali virojVt altiori
l/irtutejC^ perfe^iori modo dzmonis opera defirueret: &ideo de qu<xxcndis
fignis^
nort curauit .. Deinde fortafle Hilarion; metuebataliquodfcandalum, vt
fisnificant illa. verba t Nejolitis incantationibus
recejfijje videretur, i^ed ne
aftantes
putarent, quod daemon nulfo modo expelli pollet, nifi deftrudlis ijs.
fi^gnis,.quafinoncfletaIiud remedium
,
puta pr^ceptum d^moni fadiunt
in nomine lefui quo dcTmonesexpelli poflent ; facile enim crederent , noii_
potuifle daemonemexpelli d Viro Sianto inuitnm>&: non ablatis fignis . Vel
iicendum,
quod noluit S. Abbas, illa figna prius qUcTri, ac deftrui, ne vide-
rerur ipfe dictis diaboli fidem pr^ftafle, qui negabat, aliter fe expelli pofle>
mft figno malefico deftructo ..
'
X*
^.
T^Ico 7.
Quando res naturalis, fiue artificialis eft fignum non
maleffcif
}r
I J
'
fadi ,.vel faciendi y{ed primi pa6ti a Malefico cum dasmone initi , ft
.
*>f*
M^
fignum , feu chiroeraphum fit in poteftate dsmonis , non tenetur Malefi-
Vttens non tene~
o^ cji i.
m,
*r, adimone-
cus,cum adfgnammentemreuertitur, &:conuertituradDcum, illudqu?-
qu&rete chiro-
rere a d^mone , ac confignare >
atq-, dilaniare ; fed vt e dajmonis poreftatc-
graphum, quodi liberetur , fufficit
,
peccatorum fuorum veram , ac finceram ageue p^niten-
effineiuf pote- tiam ex. puro corde peccara deteftando , d^moni abrenunciando , ac toto
^ate,
affeclu Dei mifericordiam, 8c
auxilium eius implorando : ita tradunt Arfe-
naleS. Inquif.p<^r. 10. ar. 1^1, Naldus verho D^mon nu. 1. & yerbo chiro-
graphum nu. 4.
Suarez tom. i. de Relig. lib. 1. de fuperff^. c. 1
7. nu.
4.
Sanchez.
in pracep. Decalogi lib. 1. cap. 40. nu.
53.
Simanch. tit. 6^. nu. i^.
dc
nofter
Lupus Comm.
S.
Inquifpar.
3
. lih. 10. diji. ^. Ay- 2. dl^c. 1.
Si tamen ipfeMagus, feii Maleficus apud fe chirographum retineat,
Maleficur p:
iUiufue tranfumptum,cogenduseftrumpere, autcomburere : Ira docent
j/iex tenetur
g^nchez lococitato , &c ^aldns verbo chirographumnum. 4.. (Kegiihrner .n.
tteffruere
,
vel
^
^^j^ aliquis homo Deo abrenunciat, ac d^moni fe deuouet/olent duo fiert
r^t^aphulqMod
chirographa eiufdem tenoris, in quibus contincntur conuentiones,& pada
efl itt/uapote-^
^^^^^ ^^^^^ demonem
, 8c
Maleffcum
,
quorum vnum apud da^monem con-
Hate,
feruatur,aIterumapudMagum,velMaIeficum.) Vel finon
daturchiro-
graphum ( vt puta fagis ignaris,. &:vilis plebecuL^cj datur aliquod aJiud
ugnumfadum,vel confignatu propria manu ipfius fagiE,& ab ipfo d^mone
aliqua
Art.III.
In ordine ad res
naturalcs
Cj
aliqua nota confirmatum , kdi duplum : ita quod vnumextat in poteftatcj
d^monis : alterum
in poteftate fag^e, vt fic per hoc fignum extrinfecum c6-
tinue
teftetur, ac proteftetur , fe femper ratam habere, ac firmam abrenun-
ciationem
Deofadlam,ac deuotionem &
venerationem d^moni exhibita:
ac per hoc externum fignum , internum voluntatis a<5tum in djmonis obfe-
quium femper profiteatur . Ita etiam mihi cnarrauit incidenter quidam..
folemnis Magus do6ti{Iimus,cum quo(Ex mandato Reuerendifs. P.lnquifi-
toris illius Ciuitatis, vbi ipfe morabatur , vt ab erroribus illum reuocarem
,
^
ad fanam mentem reduceremj integro menfe difpucaui
.
Quare licet Magus , auc Maleficus non teneatur , fcripturam , vel chiro-
graphum,feu aliudfignum exiftens inpoteftate dxmonis requirere \ d?mo-
ne, vt fcindacur, ac deftruacur, vt dicunt pntfati Y)l>.
\
tenetur tamen illud,
quod
eft in fua poteftate, refcinderc, ac deftruere ; vel tradere Confeirario

fi
p^nitentiam agat in foro internoi vel ReuerendifEmo P. Inquificori, fi m.
foro externo, vt per huiufmodi traditionem excernam,coram Ecclefia: Mi-
niftris internam teftetur d^moni abrenunciationcm-, ac veram, &
finceram
ad Dcum proficeacur conuerfioneni . Nam mancnre, ac durante caufa mo-
xali pa(5li, ac comientionis diabolica:, manet, &
duratpa6tum,6cconuen-
tio :
Quod incellige
, quando fignum eft inpoteftate Malefici , aut Sa^re^
jiecillud
deftruere vult.
. XI.
DIco
8 .
Quandocumq*, res naturales , vel artificiales, vt figna adhibita
j^-
in maleficijs, funt in poteftate Malefici, aut Sagce,ita quodpro libito
MaleIciuL^
fuo poteft illa tollere
,
acdeftruere
, illud maleficium dicicur temporale :
quado dicstHr
quia poteft tolli, ac deftrui opere humano,feii induftria humana : Quando
temforale,
vero figna, feii inftrnmenta maleficij non func inpoteftare Sag*e,aut Male-
fici, ita quod non poteft illa tollere , ac deftruere ad fuum libirum
, fuamet
induftria,&operchumano; fed necefle habet pro dcftru6tione
recurrere
ad d^monem, tunc maleficium dicicur perpetuum, etiamfi pofiic a Deo au-
ferri
,
vel ab Angelis , vel a MiniftrisEccIefi^ , vel a Chrifti fidelibus
pcr
fidem, vel ab ipfo d^mone : Dicicur enim perpetuum , nosi refpec^u Dei
,
QMandodiciu
vel Angeli
, vel Ecclefias , aut credcntium in Chrifti nomine, vel ipfius dje-
^ttrferfetHHm,
monis; fed
refpe(5tuhumanae induftris,&potentix:quia humano
opere mi-
nime aufeiri poteft : ita latifTime docec Toftacus g<e/?. 5)0. in cap. 19. Mat-
thsii cui fe fubfcribit Lupus
far. 3.
Cowm.in Editlum S.
/nquif. Itb. 20.
diTl. 8. ar. 1.
diffic. 5
. Vnde in maleficio matrimonij
,
quando maleficium
durat
per criennium,cenfeturdifioIucum matrimonium,vt habetur in c.lau-
dabilem,
&c. litterA tu extra de frigidis j &maleficiatis : tunc enim malefi-
cium cenferur effe perpetuum eo modo, quo di^tum eft
,
2 jiRTl'
6 S
Par.I.Cap.II. De Exorc.fcientia
prardito
.
ARTICVLVS IV,
De Deo
,
vt caufa maleficiorum permifjtua .
-
^^
Vamuis d?moniim valde magna fit fcientia, ac porentia,&
Malefico-
DAm^nlhil
V^
rum in maleficijs concinnandis iniquitas
pemcrfiffimav nec defint
totefi
"fficercj
^^^^
eis res naturales
,
quibus vtuntur vel vt caufis phyficis, vel vt
fine permijfione
caufis moralibus ad damna hominibus inferenda
;
i\ tamen Dcus non con-
Uiuina .
curreret permittendo huiufmodi operationes
, fed cohiberet , mhil
penitus
efficere valerent : videndum ergo imprimis
.
. ^v^ s r 1 o 7.
An
maleficia
fint
a Deo volente
,
vel tantum permmente
,
129,
T^
Efpondetur,in maleficijSjficut etiam in obfcflionibus diabolicis(prout
^omodo Deus X\.
malum cuIp^E includunt , vel ad malum culpas funt inducentia ) duo
Tfialeficiavelir.
rcperiri
: alterum eft fubftratum , fcu matedale adtionis
,
quatenus malefi;-
ciura, veladtio malitiofaeft cntitasqua;dampofitiua: Akerum eft mali-
tia ipfa,feu deformitas,qua formaliter talis adlio mala eft^ mala vocatur.
-. .
,.
Si de maleficij fubftrato , feii entitatc pofitiua , aut materiali loquamur
^
ttMtertat.
j^^^^ illamvult. NamDeus, cum fitomnium rerum, qu.T c^Ii ambitu
continentur caufa prima , vniuerfaliflima , a6tuali)1ima
, & immediata
, \t
erudite docet D. Bonau. in i. fentent. difl.
45.
ar. i.
q.
2. concurrit ad om-
nes operationes fecundarum caufamm, fiue Iiberx,fiue naturales fint. Hxc
conclufio eft D. Auguftini
3
. de Trinitate, vbi dicitur, Deum per fuam
vo-
luntatem efie caufam omnium motionum liberi arbitrij . Et cum malefi-
cium, aut peccatum pro materiali fit operatio liberi arbitrij, vel
elicjta,vel
imperata, fequitur Deum velle illam entitatem, &
ex confequenti
eandem
efficere : Ita docent D. Bonau. S. Thom. Scorus
, & Ricard in 1.
fentent.
diji.
3
7. quos refert Angles ibi qudjl. 7. ar. i.
dtjf.
i.
jtPtendix
Hinc colligitur
,
Deum efie caufam motionis Iingu< blafphemantis
, &:
*
occifionis, & extenfionismanus Maleficiadmaleficiumconcinnandum.
Et ratio eft : quia ficut concurrit Deus cum bmto , & leone ad hominem^
deuorandum-, ita etiam cum homine , ac d^mone ad peccati aftionem effi-
ciendam . Qirerenri autem, quid fit ifte concurfus : Refpondebis , efie vo-
litionem fecundam ipfius Dei
, qua vult omnes caufas , tam liberas, quam
naturales pofiefuas operationes exercerc. Et quia peccatum eft operatio
hominis , vel d^monis , vult Deus illam operationem ab illis poffe phyfice
exerceri
; & ita talis operationis entitatiuce, &
pofitiua^ dicitiu: cfle caufa_. ::
lta.Anghs loco citato.
.
L
.
-Q^ \T
Eruntamen per huiufmodi concutfum generale ad maleffcium licet
Y
Deus velit a^onem fubftratam maieficij ; non tamen
dicitur velle
niale-
Art. IV.
In ordinc ad
Deum. 5
9
aleficium,
vel elfe
malefici|caufa,nifi permidiue . Ratio eft : quia deno-
minatio
a<5lionis
non fit i caufa vniuerfali,
dc indifferente ; fed a caufa pro-
pria,&
particulari . Nam a6liones,& pa(Tiones,& cuiufcumqj generis opc-
rationes
attribuuntur
caufis proprijs
, &: particularibus , Sc
non vniuerfali-
bus
tefte Arift. i. PhyfiC.DcaSi&c ieo concurrunt addeuorandum hominem,*
non
tamen dicitur Deus deuoralFe hominenvjfed leo . Deus , dc
Maleficus
concurrunt ad maleficium concinnandum ; non tamen dicitur Deus malc-
ficium concinnafie , fed Maleficus : quia Deus fua generali permiflione
, &
concurfu , non vt caufa particularis
, &
propria , fed vt caufa vniuerfalis, 6c
indifferens concurrit ad maleficiai ideoq-, iUi calis ngn eft accribuenda ope-
ratio.
'
'
r ' I
Sl
de maleficio loquamur pro formali, fcilicet quoad malitiam , feu de- ..:.-.
formitatem ,acdefe(ftumrectitudinis virtucis oppofica:, maleficia, fi- ^^*
,.
cut
&:obfeirioncsdiabolic.'E, prouc quxdam func tencaciones ad malumj
nialeficU mti^
culps
inducentcs ,
non funt a Deo volenre ,
ac iubence, fed permiccence.
-vult
^ fedper~
Prior
pars probatur : Nam D. Paulus Rom. p.
tanquam euidencem verica-
mittii,
'
'''
tcm
hanc
conclulionem conficecur, quando dicit . NunqHidimqtiitai ayud
'
""'' ^''.'''*
Deum? Ahfit. &
Pfalm.
f.
Quoniam non Deusvolens iniquitatem tu es .
Confirmaturracionibus : quia , cum Deus fic omnipocens , non poceft de-
ficere, 5c ex confequenci neque peccare . Polle enim peccare
, &pofie defi-
-^"Suft- lib.i.
cere pro eodem a D. Auguft. accipiuncur
.
\-^^
Symbolo
DeindeDeuseftfummabonicas, quamaior, &meliorexcogitarinon
poceft, & fi polFec peccare
(
quod eft impoffibile ) alia maior bonitas pofiec
cxcogic.iri, nempeilla, qu:epeccaie nonpofiec. Alcera pars probanur.
Nam Deus dicicur elTc caufa maleficionun, ac peccacorum permi(Iiua,qua-
tenus ipfe non impedic, nec prohibec, auc fubcrahit fuum influxum, &c con-
ciurfum ad il lum actum materialem, &: fubftratum,cui annexa eft deformi-
F^uentlnus io
tas, ac malitia, vt non deftruatdecrecum fuum
,
quofanciuic, vt creatura
^.dift.iA.difp,
libera libere operecur, quod eft
(
proprie loqucndo) velle permiirme.
sic.d.nu.iij.
Confirmac hanc vericacem Suarez par. z. traCl. de Ange is lib. 8. cap. 20.
132.
num. 5.
loquens de d^moniacis obfeflionibus , ac vexationibuS) quibus ho-
minesademonc affliguncur. Sicut
facultaSi
zlutentandi non e(i ex pofitiua
Dei ordinatione ;fedex permiffione : ita hxcpotefias
nocendi in ordine adtakm
finem {fcilicct ad peccatum ) tantum
efi
ex permifftone diuina
, fuppofita na~
titrali potefiatei quam d<x.mon ad nocendum habet :
efi
enim in vtraq.^ licentia ea-
detn ratio . Ec infra exponens fencenciam D. Anfelmi lib. i. Cur Deus homo
cap. 7. adcrentis , huiufmodi penas a demone infliccas numquam fieri Deo
mbence, fed tantiim permiccence, aic, quandops.na esitantumadprobationey
^JX exercitiumy licet fupponat generalem fiatum naturae. lapfa
-,
cum tamen non-,
fnpponat proprium reatum talispend exproprio , ac perfonali peccato contranu,
non
efi
a Deo volente,ac iubentefedpermittente : quia non habet intrinfech
illa
tf juitatem iuHa punitionis &vindicationis
.
E
f'
Solum
70
Par.I.Cap.IL
DcExorc.fcieiitia
pra^dito
.
Solumergo d?monem> vel hominem
d?mone cooperaiite,
maleficioru,
&
obfeflTionum caufam efle^nemini ell
ambigendum, qui talento
optimo
,
nempe generali,
&
indifferenti illo Dei
concuifu in fuam perniciem
abuti-
tur
,
quamuis tam liberaliter illo donatus lit a Patrcfamilias
, vt eo vtatur
ad fafutem
.
At cum Deus pientidimus (it , ac clementinimus
, ac polTit dxmonuwu
tyrannidem
,
ac Maleficorum iniquitatem cohiberc , cur non
cohibeat
, 8c
impediat, patebit fequenti qu:Eftione ex ratione diuinx
permiflionis
.
S^F^
S T J O II.
^uare Deus ^ermittat malefcia
, c^ obfeffiones .
CV
M diuina permi/Tio vulgo hominum, &his
,
qui de mundo funt, ac
demundoloquuntur,
vixaliud videatur, quamhumana, quienihil
agendo defidet otiofa*
& agere votentes non impedit, etfi pofl^irj ex quo er-
rore malagignuntur innumera, prcxftat rarionem agnofcere, & caufam di-
uinse permiihonis
.
Nam hcet Deus mala
,
qux ranciim perniittic , nec ap-
probet , nec veht ;
illorum tamen ordinationem
&vult
, & appiobar> teftc
D. Thoma i.^ar. ^u^Fl. 1
14. aa. h. Non quod veht, & approbet ordinem
,
quo d^mones, vel iniqui homines nos oppugnant
;
fedquia ait Vafquez ibi
difp. 24
f.
cap. 2. nu. 10. oppugnationem, qua
tpfi
aduerfus nos ytuntury Deus in
fines
fu&
prouidentia refert : ficut
etiam peccata non yult,
vtfiant , fed faEla
refert in
finem fu,
prouidenti^ . Propterea dicendum cum Seraphico D.Sa-
cto Bonauentura in i.fent.diH.^j.q.
3.
Deum mala,acmaleficia
permit-
tere propter bona, qua? ex huiufmodi permiffione proceduntjfiue
ex ordine
xerum in vniuerfo : fiue ex ordine reium in finem .
Si ordo atrendatur rerum in vniuerfo, in confefio eft,makim ad Vniuerfi
ccidentalem perfectionem,
dc decorem occafionahter conferre , in quan-
tum coniungitur ahcui bono, quod eft de eius perfectione, nempe vel Sub-
ftrato, vel Oppofito, vel Ehcito

5.
I.
^uantum ad bonum
fubftratum
.
1 % "l^
Rimo enim malum , ac maleficium ordinatur ad bonum
,
quod ei fub-
0i4
Rt hontt
*
ftc^^^^tuJ^^ nempe naturam defectibilem
,
quae
,
vc tahs eft
,
Vniuerfum
fubnratum
.
decorat,& perficit . Nam ficut reperiuntur creaturs libera; natura ^Q^tcxx-
biles , nempe homines
, quibus Deus dedit libertatem arbitri
j ,
quo libere
poflunt bonum, & malum agerej ita debuit permittere,vt illis agentibus ex
pr^fcripto naturae fuoE^ poflenr operari , nec iila libertate priuarentur :
quia
ad eiusprouidentiam fpectat , vt vnaqu^que creatuca natUK^ fuae relinqua-
mr, nec femper impediatur in fuis officijs obeundis . Vrouidentia
ait S.Dyo-
13^
Mundanimale
fentiunt
dedi-
uina permijjio.
ne.
Deus licet peC'
eata non vtlit',
illa tamen af>
hominibus pa-
trateu crdindt
in
finem bonii ..
Nempe
Suhflratum}
malitiA
.
Oppofitum illi.
Htnitu ex ta
Ne tibertat
trbitrij impe
diatur > DeMf
malefii
mittit
yT
*
t**^
nifius c^. 4. de diuin. nomin. non deHruit naturam^ed conferuat . &
Auguft.
^
'* ^* '
lih.-j. de Ciuit. Dei c. ?
. Sic ita^ Deus adminifirat omnia,qu creauit,yt
etiam
torat wnbrioi exercere. C^ arere tnotus Cinat . Haec
fpfas proprios exercere, &agen fwtttts finat
Art. IV.
In ordinc ad
Deum*
71
Hxc autem libertas eft furamum bonum naturale
creaturae intcllcdlua-
Iis> ex quo, tanquam e fonte riuuli, alia bona fcaturiunt,omnes nempd vic-
tutis adiones, &omnia opera meritoria,quiE i mundi exordio fadla funt^
iient vfquc in finem . Ideo conueniens fuit , vt Diuina Prouidentia homi-
nes non cogeret
^
fcd iincret vnumquemq; fponte feni , vel ad bonum , vel
ad malum
;
ne, fi maium non permittcretur , 8c amouerentur naturse dcfe-
<5libiles,fubtrahercntur tot gradus bonitatis,&: pulchritudinisab Vniuerfo:
Ita doccnt D. Bonau. loc.cit. Guilhelmus Vorillon <:/</?. ^rf^^s/. D. Bemardus
de libero arb. rclati a Pelbarto tom. i. Rofarij verbo
Permiffio . 4.
Idipfum de dcemonibus teftatur Abulenfis qufl. i zi. in cap.^. Matthdiy
vbi quarrit : qnare Deus permittit homines d ddmonibHS torqueri. Et inrei
alias rationes refponfiuas, quas adducit, vna cft : quia nihildebet
fuperfluum
manere in
Vniuerfo
;
d^monAutem
efi fubftantia fpiritualis potens aliquid age~
re, qu&
fi permanfijfet
f
puta in gratia
)
fuijfet
beata
, & Deo a/fifieret
r cum-t
vero ceciderity cfr lam non
pojfit ejfe
mimsler Dei ad bonum, confiituit eum Deus
miniHrum ad malum , idesl ad wferendas penas
,
quA funt
quoddam malum :
Monueniens ergo
eff,
quoddmmones aliquando yexent hominem . H^c ille
.

11.
^luantum ad bomm
o^^ofitum .
SEcund6maIumhaberordincmadid,quodcftei oppofirum,nempebd-
-li^..
.
num \
in quo non parum auget pulcliritudinem ,S)C perfedionem Vni-
Deuifermtttk
uerfi, quir ex illa oppofitione confurgit,in quantum per eam bonum 8)C
cla-
*"'*^^fi<'^* *
""l
riiis agnofcitur, &
ardentiiis appetitur .
Hanc enim ftabiliuit diuerfitatem
cUrihs aMo^
in hoc mundo, vt vnicuiq-, rei conrrarium ahquod fiud iw naturalibus , fiud
fcatur , arde/C
in moralibus affignatum videanir, vt vere drdum fit a SapienteEccliC
5
5.
tiut apfetatttr,
Contra bonum malum fiat
, er contra vitam mors :
fic
contra iujlumpeccator
;
&
fii
intuere in omnia opera
Altiffim
bina contra bina , &vnum contra vnu .
Quare conueniens cft, a Deo mala , ac maleficia permitti, vt bonum oppo-
.fitum & clarius agnofcatur, &ardentius appetatur, per quod mundus noua
quotidie recipit decoris,
&
perfedioms incrementa.
. III.
Sluantum ad bonum elicitum .
TErtio
malum habet ordinem ad bonum ,
quod ex illo procedit
j
& fic 13
7."
confert ad decorem Vniuerfi . Nam ex ecquod aliqui male opcran- Deuspermit^t
tur,
multa bonacliciuntur. JVumquam laiiDrexeWms de conformationc^
maleficia^qHi*
voiuntatis
lib. i.cap.i.. i. Bonitas tlla infinita
tantaminOrbemalitiam-,
fiultahnseli^
permitteret,
nift maiora inde bona eliceret , &reperta ad perniciem verteret ad
''*^^*'**
falutem
. Vermifit Deus
fraternam inuidiam in lofephum inn,.centem feuire >
fedquanto
idbonopermifit^nanfolum parentum, & fratrwn^fedtotius ^gyp-
ti?
Permifit DeusinfontemDaftidsibimpio Saule grauiffmis iniurijs exagi^
tari
;fed Dauidts, totitfs^ regni
Hebrdi boo maxirtfo .
fermifit Deus Danitr
E 4
lem
7
i Par.I.CapJL De Exorc.iciencia
prsedito
.
iem miqtiijfime accufatum in leonum voya^inempracipitarijfed grandi Danie-
lis
iyfinSi&
flurimorumbono . Sedquid baecnario? Peimific Deus Filium
fuum ab impijs
, & iniquis crucifigi
j
fed permific hoc bono cotius humanac
naturs inexpHcabili
> vt iure exclamare po/Iimus cum D. Gregorio , immo
cum tota Ecclefia : Q felix
culpa,qu talem, ac tantum meruit hahere Redem^
ptorem . Quod erudite teftatur Auguft. in Enchyridion
c. 1 1.
& 17. Deus
,
-inquit, nullo
modofineret aliquodmalum
effe
in
fuis operihus,
nifi vfd,
adeo om-
nipotens ejfet, &bonusi vt benefaceret etiam de malo . Et ideo
comienicntit-
fime ex ordine rerum in Vniuerfo mala
, & maleficia permittcnda funt , vt
bonisillis vere magnis fummam pulchritudinem, & confummatampetfe-^
<^ionem ipfum confequatur

$. IV.
OImul etiamiTialajac makficia permitteda funt ex ordine renmi in ffne ::
-.
if'
^ i3
cum ex: tah permiffione multa bona ehcere foleat Diuina Prouidentia
Heotlrmittun.
^^^^ quibus ea non concederet
*,.
inter qux Gloria X>6. ,
Ecclefice fplendoc
9
tur ex ordinej
Boiiorum profedtus, & Malorum pi^na, vc potiora computantur
..
terum in
finem.
'
Ob Glonam Det
XyT
^'S^'^
quidem gloria ex malorum,
& maleficioium perraiflione-
Glortt^Iiet ex-
J^^rJ^
maieftati eius accedit . Quamuis enim {eipfa non poiTic augeri,cuiu
^dortm^tlr
^'- ^^fi^i^f
^j
tamen in nobis noua fufcipit incrementa
,
ciii-n
magis ac magis
fnijftone
.
'
diuinjeeius perfe(5lionesoculisnoftris manifeftaiuuirvt inijspcrmiffioni-
^,.
, , ,

.
bus, in quibus prscipue oftendirur
Afeift
'
Y\s
Prouidentia, qucE maleficia,
&
obfefiionesmoderatur,6<: ordinat. Aagu-r
18. ae Ciuit'
^^^^ Dftnones non omnia >
qui&volunt yfacerc poffunt , nift
quantumDeur
Deicap.18.*
illis permiferit
.
. .
^^ r .r r
. ,
o

^
Potentia, quas attmgit a fine vfq; ad nnem rortiter : qua? talis cft, ait Gre-
Greg. Na2.de
gorius Nazianzenus ,
quod
folo
Dei nomine muocato d&mones contremifcum
^
libero arbit.
Sapientia, qus ex maleficijs,&: obfeffionibus toc bona elicit ..DrexeJius..
rexe lus e
^^ permiffione
malorum altiusfapere docemiir, & admirahiliffimam caufarum.
lunt lib I c 1, i^^^^^
^^ connexionem fateri co^mnr
,
per quam tandem e tantis malis tof.
emergunt bona
.
,
- .. '
"
luftitia, qu pef maleficia peccata hbminum punit: Idem Drexelius
ibidem: Si Deus mala non permitteret ,
&
perraiffanon
ordinaret .>
& ordi-
nando in honum deriuaret , yindicem iufiitiam vix agnofceremus .
luftitia .n.
Dei in puniendispeccatis maxime elucefcir
.
Bonitas,ac clementia, dum poteftatena dedit omnibns in fe eredenribusr
vtin nomine lefu demones eijcere valerent. Marci 16. Signa autemeos,
quii
crediderint, hdicfequentur: Jn nomine meo ddimoniaevfcient
.
Quapropter maleficia perraitcendo , Deus euadit gloriofior non folimn
corara bonis, fed etiam difcolis ; iUis pr^cipue,qui nihil aliud
exiftere afie-
afrant, q^uam quodoculiscorpotei&patet p^riegantes fpicitus ,
d^mones
,
dc.
' ' '
infec-
^.i.
o
Arr. IV.
in ordine
ad^Deuin!. !
73
k
infcmum,vt
Saducsijde quibus A6t. 25.
immo Angelos,&: Deum ipfum,vt 1
3
9.
Athici, de
quibus late Fauenrinus
aduerf
impios yithAos . Ipfa enim expe- ConuincuntHt
ricntiaillosconuincic:
quiaciimtot infolitos maleiicioium effedus,
&
(Saduat.
poitentofas
demonun^ pperationes vident , aliquod fpititualc magnum
, &j
(
^thti .
efficaxfupracorpoialia confiteri coguntur. Nec poteft efficacms Sadu-
CJEOtum , &c
Atharorum error conuinci
, qua.m malefifam operationem
eis
obijcere, yt rite docet Toftatus qua(t. 1 12.. in cap, 8. AiatthAi ;
ita vt iurc^
appellare poftimus maleficiorumpermiffionem, Saducxorum, &: Athaorii
confucationem, 6c diuina: glori.t occafionem , cuius fplendor Cic inimicoria
oculos
perftringit , vt feipfam etiam inuitis aperiat , 6c
manifeftet
,
t
. V.
Olf Splendorcm
Ecclefia
,
Slmiiis
fplendoris accelFus fic^ccIefi^^Sancftx Det ,
qua; a Chrifto fuo 14O.
fponfo poteftatem accepit dasmones eijciendi, ac cundia opera malcfi-
Splendor Ee-
ca deftruendi, cum Marci i6.dixk: Signa autem eos , qui credidcrim , h<zc
'^'fi^
^""("i
^equentur : In nomine meo ddtmonia ei]ctem . Vnde S. luftinus Martyr do
'*
majeficteru
virtuteChriftianxReligionisdiftcrcnsaic: 2Vos, qui in
Crucifixum credi-
P^''"*'//'""^
'
mus
d&monia cunEla , fpiritus^ malignos adiurantes
fuh poteHate
noflra eos
hahemus fubditos.
Ideo merito S. Ecclefia hac poteftate munita nedum pul-
Caniic. 6.
chra vt Luna , &
eledta vt Sol , fed rerribilis vt caftrorum acics ordinata eft
nuncupanda : cum fua potcftate tartareas acies
, & omnes infernales pote-
ftates vim habeat profternendi, confiingendi, in fugam vertendi, ac difper-
dendi . An aliqua in mundo poteftas reperiri poteft huic asquiparanda ?
Reges
potentifTimi cum fuis exercitibus , & innumera militu manu ab vno
dasmone vertuntur in fugam : & tcita d^emonu caterua ab vno Exorcifta fu-
gatur , & imbecillis homoncio potentes fpiritus ita fubijcit , vt eos ad fibi
exadtiflimam etiam in adtibus fubmifiionis pnftandam obedientiam co-
gat; atq; ita omnibus innotcfcu
,
Ecflefiam efte Dci fponfam
,
quae diuina
potentia
,
quam a fponfo accepit , ac fuis miniftris communicat , inimicis
inuitislicet, 6<:frementibusdominatur.

'rr
-
->-
n
$.
VI.
Ob Bommmprofe^um
,
NEC
minor cft Bonorum profedusex ijla permiffione procedens.^ }\^
Solent enim Boni maleficia patienr^eri &innocenter ferendo imple-
^f^*
"* maUfi'
re omnem iuftitiam, qure in duobus pr^cipue confiftit, declinare a maIo,& f"* .
profiamt
r i
^ r r .
,;, fchola
perm
tacere bonum .
feitionis
,
Primum certumeft: namculpascodiligcntiori ftudio vitare conten-
x>eclinando
i
dunt, quo per maleficia in feipfis experiuntur, quanta , &
quam dira fic ds-
,^,^7^
^
mohum tyrannisy qiii ita corpora torquentes inanimas acrius feuiunt
/
ideo fe a peccato cuftodiunr,ne ad feruitutem illam incolerabihjmredigan-
tur : Ita docet ToftatUs qiuih iii. irt cap. 8. MtttthdU
-
'i
Secun-
74
PartL Cap.II. De Exorc.(cientia pra^dito
.
Secundum aeque certum eft , nempe
per hanc maleficiorum , ac vcxatio-
Benumeperm.
^^^^ diabolicamm tolerantiam obfeflos
, ac maleficio affe<5bos fepiijs mc-
Jiores,ac perfe6liores euadere ad omne
genus virtutum fibi viam fternendiTi,
ac p(jnas pcccatis debitas
,
quorum culp^ per p^nitentiam funt deletae,fati*-
fadorio opere perfoluendum
.
Quod erudite docet loan. Chryfoft. /?ow//.
4
1 . 1 Ai}. ^pojiol. Datftn ait, talis potefiasdfmop^Hs, vt nteliores, &mode-
Hiores boni ejjiciamur -y&vt p^nas peccatdrum hic danies puh ad Dei confpe-
ltim migremus
.
Veruntamen
,
quia daemon etiam ad multa mala obfeflbs , ac maleficio
^42
affedos inducit, & multa impedit bona, vt experientia docet in dies , fatius
erit vexatis, &
maleficio aftedis , ad Ecclefias accedere miniftros , vt a dx-
moniaca cripiantur poteftate , ac Deo cUm libertate anims
, & corporis ex
toto corde inferuire valeant
.
.
VII.
oh maloTum
f^nam .
j.-
"^
(P ED inijspermiflionibus malorum p?na clarius enitefcit. Maleficia
Tteus permalf-
^
ctenim excrcentur ab ijs, qui fe d^oni deuouerunt
j &nocenr, vt plu-
ficia
peccmotes
iimum ijs,qui fuis peccaris iram Dzi concitarunt
:
cum foleat Diuina lufti-
pmit .
tiaTeraporali caftigatione in homines animaduertere in hac vita,ne in alia
eternis ignibus illos addicere cogatur . Quare Malefico permittit malefi-
<:ijs illos vexarceiufq,- minifterio vtitur, ficut iudex carnificis opera,vt illo-
_
ifj
- nim fceleta puniat : Jure Deus , ait Drexelius
,
yer hos (ideft maleficos)
foTn) volunt"
P'''^^'
perquos tdm varieoffenditur .
Quarum punitionum varia exempla re-
iib.f.c.io
.7'.
^^^^ Deirius Difqutfit. Magic. lib. ^.par.
i.*qu(xfl. j.fe^.
1 1. eorum
,
qui ob
^rauiftimadelia:a varjjsadarmoneobfefTionibus,acdirisvexationibus, ac
iTJorte ipia,Deoficpermittente, vel iubente, affedli funt
.
. VIII.
14.4.
T^Ti^C &
fimilia ex maleficiorum
,
&obfeftionum permiflfione bona
Hationes diui.
JljL
procedunt,quJE Deus fua prouidentia elicit confequenter. Quaprop-
n& permijfionis
^^^ licet colligere iuxta duplicemillum ofdinem rerum in Vniuerfo
, &r
in
epilognntHT .
finem : quare Deus alios maleficia exercere: aiios maieficiaperpeti pcr-
mittit . Primi exercent : quia illorum libcrtatem impedire non vult : qua-
uis multoties impediat, ne producant noxium cfFedtum, quem illi perficere
curant,'f?pius cnim impedit,nc malcficium cfficax fit . Sccundi patiuntur
:
quia Ycl caftigat pcccata propria fiue mortalia , fiue venialia : vel ad
maiora prouocat , fcilicct viitutcs
, gratiam , &: gloriam . Deniq-, vtrique
agunt
, &pariuntur : quia ex iliorum adlionibus , &c
paiTionibus homs , &c
maiis fuim,
& Ecclefiaf gloriam manifcftat . Vnde mirandum non eft, fi
Don foliira noccntes,
&
peccatorcs, fed etiam innocentes , & iuftos
malcfi-
iaattingani^& vexcnt . Illi cnim ob peccata mortaha rei funrj Ifti ob vc-
iiialia : cum nullus fir, qui quotidic in ilia non proIabatur,teftante
Sapiente
Pro-
Art.IV. fo ordinc
adDeuni.
yj
Piouerb. Z4. Seffti^s
in die cadit iufins i quoium vnumfolum fineDiuinac
laftitiae
pr?iudicio morbisgrauiocibus, immo ipfa vexadone d.xn-voniaca^
puniri
poteft; vt innocuit in Abbate Ca/Tiano propter leuiculam iram,
apud
CajftartHm
Collat. 7.
In Religiofo propter tepiditatem , &: diftradionem^
,
invita
S.Bernardiltb. i.cap. II. ^t in quadam Religiofa propter gulam
prcEcipitem, 8c leuem, apudS. Gregorium lib. i. Dialogorum c. 4.
Idemdicendumeft depuerulis,&infantulis, quibuspotiflimum vcne-
'45*
ficia nocent : quia xtas illa imbeciliior eft ad refiftendum , incautior ad
ca-
uendum
,&incapacioradaccufandum, &reuelandum. Hoc enim finit
Deus, vel vt parentes puniat, (\ mali fint ; vel vt eos probet , fi boni ; vel vt
infantem, fi baptizatus fit,a peccatis pr^eferuet, &
ad c^Ium rapiat,antcqua
malitiamutetintelledumeius-, vtvidetur annuere Aug. Ub. zi.de Ciuit.
Dei cap. 14. Si vero non fit baptizatus, ne grauiorem ei damnationem inv-
ponat propter adualia peccata, quie commiilurus erat, fi viueret
.
. IX.
SED
quamuis in vtrifq; adultis fcilicet , & puerulis peccata non repe- 1^6.
rirenrur, aut merica , iufte tamen Deus poftec pcrmittere , illos malefi-
PotiJJima om-
ci)S,&:
diabolicis affici vexatiombus, non ad punitionem,aut
remuueratio-
"'f""
'"""''
P'^'
nemi
fed ad fiiam gloriam, quae, cum maximum bonum fit, omni creatura- ^'f"!!*^
""*^''
rum
malo anteponenda eft , & nulli malo poftponenda .
(
Qupd
maxime
J*""^"
.
'^
&
Exorciftis,&
Parochis attendendum eft; & obfefTis, maleficiatis,& sgrotis
ab ipfis infinuandum,& inculcandum. ) Hoc probat didum Chrifti Ioan.5).
de illo Cc^ECo nato,dum difcipulis fuis caufam fcifcitantibus: cur natus eiret
cxcus : videlicet , an propter peccata propria, vel parentum : Refpondit
:
Neque hic peccauit , neque parentes eius
; fed
Hft
manifefientur opera Dei in^
illoy
nempe omnipotentia Dei, eiusq; fapientia,ac bonitas,dum Chriftus ab
eo caecitatem auferret , ac perfe6tum illi vifum reftitueret : vt bene expli-
cat Euthimius Zigabonus in Bibliotheca VV. Vatrum . Quod magis,ac ma-
gis
comprobauit ipfe Chriftus loan. c.
14. dicens : Quodcum^petieritis Va~
trem in normne meo ,
hoc faciam , yt glorificetur Tater in Filio
;
quafi dicat
:
Si in veftris obfedionibus, infirmitatibus, tribuIationibus,ac nece/Iitatibus
me inuocaueritis , exaudiam vos : quia fic Deus Pater vobis illas potiflimu
permittit, vt vobis inuocantibus me , nomen meum honoretur , ac glorifi-
cetur Pater in Filio, dum ea, quae iufte,pie, ac fiducialiter petitis, vobis gra-
liose conceduntur, ac liberaliter communicantur
.
^V^ S T 1 O 111.
^komodo Deus obfejjioaes
,
&
malejicia permiitdt
147.
;
;
DAmones
, ac
IN
ijs maleficiorum
, & obfeflionum permifSonibus maximopere eft
Maltfici inmn
cauendum , ne praua illa opinio in animum irrepat, omnimodam tiim
^^pcji* operadis
iioimoaibus
,
tum Maieficis d Deo tribui potcflarem
\
ita vt poflint laxatis
*ll%n!!'^**^
jC
Par.I. Cap.II. De Exorc.fcicntia prasdito.
habenis prommpere in omne opus maleficum : aut quos volunt > magicis
aitibus impetcre . Vterq,- enim fajpiiis coercetur \ Deo,vel impeditur tum
per feipfum> tum per Angelos
.
.
I.
.rriX-).
ter /elp/tm . 1)
^ ^ feipfum Deus fa;piiis dxmoniim miiiiam, ac Maleficoram cona-
X
tus duplicirer impedire
,
vel coercere folet
,
pofitiue nempe , ac
negatiue.
Pofitiue Deus vtiq; eis obfiftit ciim eorum v>m repellit * ac confringit
Pofitmieoitm.
audaciam diuina fua virtute, qux certe fumma eft,infinita,ac perfediffima,
pe it objiiten.
^ talis,cui refiftere nemo poteft
, vt aperte cofefTus eft Mardoch.Tus Efther
15. dum in anguftijs pofitus memor omnium operum Dei , fic illum^depre-
catus eft : Domine Domine rex omnipotens , in ditione enim tua cmEia, funt
fofita i &non
efl
,
qui
pojfit tuA refiftere voluntati ,
fi
decreueris faluare Jfrael .
Tu
fecifti
cflum,(^ terram, &quidquid celi ambitu continetur : Dominus om'
nium es : nec efi, qui
refiflat Maiejlati tua . Nil ergo canina diaboli maliria
""
'
' proficiet in fuis maleficijs, fi a diuina virtute impediarur : cum vniuerfa po-
rentia creata huic comparata fic radius ad orbem folarem,gurta ad oceanu,
arenula ad totius terrae molem, immo aliquid minus : nec minus folum/ed
minimum : nec minimum tantum , fed nihil . Nonne lidiculum fe pr^ebe-
bitd^mon, fivelitobniti omnipotentiDeo, rumpere non catenamfer-
ream, fed potentiam infinitam ,
&:tentare impoflibilia
contraftimulum
calcitrando?
148.
Negatiue vero d^moniacanfi, ac maleficam potentiam impedit,vel
coer-
Negatiue i^n- cec, cum fuum fubtrahit concurfum vel ab ipfis d<^monibus
, aut Maleficis
,
pediticoneursu
vel a rebus naturalibus ,
quibus vtuntur in {iiis maleficijs concinnandis
.
fuum fubtra,
Ratioeft: quia cum omnescauf^ fecundiea prima dependeant
, & fine
henio
.
gj^s influxu nec operari, nec efie poflinr, vt reftatur D. Bonau. in i. difi.ii.
qu&ft.
1.& ^.
dicens : Caufa
prima , & yniuerfalijfima plus influit in caufa-
tum 3
qudm fecunda ;
(^"
tanta efi eius influentia , quod nulla creatura agit alt-
quid, eius inflmntia
remota
; ipfa
enim vehementius
efi caufa rei
,
qudm
caufa^
propinqua, immo
ipfa
adiuuat caufam fecundam fecundum operationem
fuam,
&influit yirtutem fuani fuper
eam ,
&
feruat eam . Si huiufmodi caufa pri-
ma, &vniuerfaliffima, qux eft Deus, vr probatum cft fupra num. 1
25?.
non
influar. nullum pollunr caufa; fecund.T producere effedum . Vndefiads-
mone , vel a Maleficis a6i:iua pafsiuis applicenrur , fi Deus non concurrar
,
quid illis manebir,nifi confufio ? Ecce medirentur Malefici noua malcficia,
vt hominibus noceanr , cum ipfi demone medianre, cuius eft malum pcrfi-
cere, operanrur,ipfe vriq-, inrelle<5tum haber fubrilifsimum ad illa inuenicn-
.T|. I da, volunratefiT-aid fexfcquenda propenfifsimam^ virtutem maxiitiam ad pre-
-^
,
i^njw.a
paranda, & efficienda-, fed nec intelligere , nec velle, nec agere quicquairu
"""V
^
P^^'"*'^'
^
Deus non concurrac. Sed d^mon dimirraruf liber in fuis
poren-
_^^r^f^-
riiSyinueniarinrellectus, voIantasimpellar,virtusexear abagenreramfub-
. aTu;)
J^Ujtam voluqtario, tam potcnte, tentet maleficia , vt folet, adiua pafsiuis
'
' i
appli-
Art. IV.
In ordine
ad
Deum
.
7
7
applicando-,
attamen omnia viiture caiebunt, Ci Dcus
fubtuahat fiiumcon-
curfum : vtpatet de Sanda luftina, ac de S. Ambrofio
Archicpifcopo, qui-
bus
nocere
non poruerunt maleficia a Magis contra illos cocinnata, diuina
virtute
vel obfiftentcvel fuumconcurfumfubtrahente . Licet cnim res,
quibus
d^mones vtuntur in maleficijs concinnandis
j de fe fint alterabiles
i
nihilominus
non concipient caIorem> aut frigus, aut humidum,aut ficcum,
aut alias exteras qualitates , fi tam ab adliuis ,
quam a paffiuis Deus fuunru
fabtraxerit concurfum , atq; ita demon , ac Malefici dupliciter iliudencur a
Deo
non concurrcnte cum illis , vel rebus ab ipfis applicatis : nec poterunt
quantumius minimum effedium produccre, etfi omnem moueant lapidem,
&totam verfent induftriam
.
^
.
II.
PE
R Angelos etiam fatpiCis folet Deus dxmonum, ac Maleficorum co-
natus impedire, vel coercere . Quod ipfi preftant duplici virtute, qua
^^^
^'ge/os
pollcnt, naturali ncmpe, ac diuina, pr(^cipuc illi fpiritus beati,quibus orbis
jj^^^ dAmones
cura commifla eft, & hominum cuftodia demandata; vt erudite docct Ale-
coercet.
xander Alenf. par. 2. qu(&fi. 100. mem. x. ar. 6.
Virtute namq; naturali fupcriores Angeli in natura polTunt coercere in-
y-
feriores ,
puta da?mones
,
fi ordinis fint inferioris , vt docent S. Auguftinus
^J^ fuperio!*e's
Itb. S^.qq.
q. 79.
S. Thom.
^
.
par. q.^^.ar. l.ad
^.& q.
1
05?. ar.l.
& ^. &
coercent
infe.
de
Totentia Dei q.
6. ar.io. Albertus Magnus,& Dyonif. Carthuf. m Lucam
riores
.
c.
ii.Cd.(ri3.misCollat.S.cap. 14. loannes a Turrecremata in
qq. Euan^el.
qus,H.
I. dom. 3.
Quadrag. Vidtoria in Rele^. de Arte Magic. num. 22. An-
gles in 1.
fent.
di(i. 1 1- qH(i. de eadem materia ar. ^. Benedi6tus Pererius lib.
i.de magia cap.
S'
ac Pctrus Bmsfeldius de
Confefs. Malefic. dub. i.coticlio.
'.
Ratio eft : quia rerum fubordinatarum debentquoqjadliones ad inuicem
efte fubordiuata! , vt patet m corporibus c^Ieftibus
,
quorum motibus
, &
adtionibus adtiones, & motus corporum inferiorum , ficut & ipfa corpora
,
fubijciuntur. At cum inter Angelos alij alijs fint in naturalibus fubordi-
nati, fuperiorcs fupra inferiores poteftatem habent
.
'
Ncc virtute tantum naturali Angeli valent cohibere d^mones (fi ifti illis 15O.
'fint infcrioiesj ^zdi etiam diuina virrutcqua cum omnes poIleant,minimus
Virtute diuirJM
inter illos totam dcmonum cateruam in fugam conuertere poteft : quia per
?'''^** "^"j''
gratiam confummatam maioreft illis datapreIatio,quam fitprjpsidentia
'*'
^"'^?*
*"
Lucifcti, aur alioiumquorumcumq-, Ethocmodotclmfuperiores,quamin*
wofP
/
ere.
feriores Angeli diabolicos impediunt conatus
;
vt probatiu' ex fadto S. Mi*
chaelis, qui vt refcrr S. ludas in fua epift. canonica , dum difputans alterca'
retur cun% diabolo de
Moyfi
corpore , non eft aufus iudicium inferre blafphemia
>
fed
dixit : Jmpe-'et ttbi Dominus . Vbi vides non naturali, fed diuina virtute
illum cohibnifre, nempe interpofirione diuini nominis . Hoc teftantur Pa-
tres, quorum fentenrias viderehcet infra a nu.
n4> .
*
.'
Hinc certo crcdendum clt , Angelos tutelarcs
, & cuftodes a fuis clienti-
Apimiin,
^
bus dcTmonesarcere,neiIIisnocnmcntavaIeantinferre; ac pr^fides pro- .-^.
uin-
151.
Concluditur
,
Exorciffam de-
here
ejfe
imbu-
tHm
'Philofophia, ac
Theologi&fcie-
tijs.
Ne in ^arins
incidat trrores.
152.
Ne i
iudican-
do de maleficijs
eicutiat :
Acfeipfumj,
e^
A^os in
fotfeM
fr*(ipitet
.
7
8 Par.I. Cap.II. De Exorc ickntia
praedito
.
uinciarum frequentcr cos impedire,nedetiimeta
inferantciuitatibusjagris
frudtibus,
& aJijs mortalium bonis ad vfum hominis
fpe(3:antibus
> & ordi-
natis. En quibns modisDeus dazmonum,
eorumq-, afleclamm impetus
cohibeat,ne hominibus diuina fretis protetione
, & adiutorio detrimen-
tum,aut vexationem quacumqj arte, vel dolo
inferre
valeantl
A P P E N I> J X.
EX
prafdidis quatuor maleficiorum caufis facillimumeftcognofcere?
Theologum Exorciftam fibi fpeculatiuam,&:praticam maleficiorum
cognitionem iuremerito vendicare
.
Speculatiuam , dum in paleftra theologica facrx dodlrins conclufioni-
bus enucleandis,
& foluendis^jusftionum nodis laudabiliter fe exercet
.
Pradicam, dum in Ecclefia Sandta Dei diuina
, &
ecclefiaftica poteftate
munitus exorcizandis Energumenis,&difIoluendismaleficiorum operibus
perfeueranter intendit
.
In paleftranamq^,
theologica continuo ftudio addifcit
,
qujcnam fit An-
gelorum bonorumnatura^ fcientia, potentia,operatio, &c malorum lapfus,
obftinatio , malitia , qus focietas inter diemonem,^ hominem effepofiit
;
qux fignorum conuentionis vis , &eificacia 1 qua: diuincC pronidentias in.*
malis permittendis oeconomia^, atq', ideo maleficiorumcaufas probe agno-
fcit, quas ignorare necefie eflet, fi illanon noffet . Optimum namque efiet,
vt qui exorcizandis Energumenis , & maleficiatis curandis ex ecclefiaftico
munere deputantur , vt rite, tuto , ac perfedte valerent fuum obire munus
>
priiis philofophi^ , ac theologi^ fcientijs apprime imbuerentur
,
quam fa-
cro huic muneri vacarent , ne ex defedlu fcienti:^ prolaberentur in intole-
randos errores cum ecclefiaftici minifterij contemptu, & generali omnium
fcandalo, fi dxmonem occulre operantem non deprehendantjautcirca ma-
Jeficio afFedlos non re6lum iudicium ferant,
Quodcerte difficillimum efire,nemo negabit, fi confideret,hinc quanta
fit d^emonis malitiofapotentia , dumvarijs artibus , efficacibus modis
, Sc
verfutijs fubdolis fua opera concinnat
, &c
mala innumera non cefiat in or-
bem inuehere
,
quae vix , ac ne vix quidem a nobis homoncionibus agno-
fcuntur: illincquam periculofum, de morboTnaIeficoiudicare,qui f^pius,
(fi figna externaconfiderentur) anaturali difcerni non poteft
; &c
ideo Me-
(Aich, <lk:
Theologis difputationis anfam praebet , dum quifqj eius cognitio-
nem fibi vendicat . Ex quo aliquando nimis frequeter accidit,vt qui Theo-
logias fedulo , ac prascipue dodlrina? de dsmoniacis operationibus operam
nonnauarunt : necnondetEgritudinum naturalium caufis aliqualem non
habuerunt cognitionem , cum de quocumq*, morbo obuij cuiufque infirmi
iudicant , tranfeunt de potentia ad a<5l:um , quas enim in libris infirmitates
legunt a dsmone caufari pofie 5 eas femper ab illo inductas exiftimant , &c
poffibileprofactoreputantes
j
quot videntinfirmos , tot maleficiatos cre-
dunt. Quaie dumcaccutientesiftiExorciftx cxcos infirmos
ducere con-
cendunt,feipfos,& alios in foueam prascipitant . Vnde
fruftra
ecclefiafticis
reme-
Art. IV. In ordine ad
Dcum
.
79
rctpedijs
eum
curare nicuncur>qui naturali infirraicate
laborat . Ex quibus
videas,
quam
necefle fit, Exorciftam theologica fcientia
probe
, dc aliquali
naturalimncaufarumasgritudinumnotitiaimbutumeiTe ad
illudmunus
tite,
perfe<5te>
ac tuto obeundum

Pradice
vero Theologus Exorcifta maleficia cognofcit> dum a(5lu alique
exorcizans,&:
curans per exorcifmos, ac prascepta d^moni fadla in nomine
^^^"
lefu,
quibus
d^mon cogitur fe vertere in fugam , mutationes in infirmis vi-
det
infolitas
,
&
fic a pofteriori cognitionem eorum nancifcitur
,
quJE vt
plurimum
i priori haberi non poteft .
Defigms
,
quiBus
malefcUy ^ ohfe^iones co^mfcuntur
Slgnorum
extemorum, quibus Exorcifta modo obfefium , modo malefi- -
-^
ciatum deprehendit, alia funt certa> &euidentia; alia conie<5luraliaj&
sionlmnUft'
probabilia.
, ^^
- .
ciarum.&ob^
Certa, &
euidentia iant illa> quiE fumuntur ab eftectu, qui prouenire non
feJftonHm
quA.
poteft a caufa naturali
\
fed necefle eft
,
proueniac a caufa
fuperiori
, puta a
dfcmone
.
Conie6turaIia, feu probabilia (unt ea
,
quae fumuntur ab effedlu
, qui ix-
pius , vel vt plurimiim procedit a caufa tranfnaturali, nempe d^mone
y
ali-
quando tamen proaenire poteft a caufa naturali
.
Signa certa, 6c
euidentia
, ex quibus Exorcifta .certum diabolicac prasfcn-
ti.T, &:
operationis iudicium formare poteft, indicantur figno {<.
Signa conie6luralia,feu: probabilia funt reliquaomniaune figno, quorii
aliqua funt probabiliora ; aliqua minus probabilia ..
Vixc autem figna qua:dam fiimuntur ex potentijs animaj ipfius perfonat
obfelTje, feu maleficiata:
\
q^uajdam ex difpofitione corporis ..
^r
o
s r 1 o /.
SluAndm ftgna fumdntut epi ^otentijs Anim^
CV
M tres fint anima? generice fumpts facultates/eu potentije^nempc
Intelleitiuae, Senfitiua*, & Vegetatiu^e, ex harum qualibet mulca dJE*
moniacae pr^fentis figna deprehendimus

.1.
En Potcntijs intelle^fims
l
POtentia?
intelledliuae, feu rationales du^ funr, videlicet Intelle^us
, &
Voluntas, in quibus licet d^mon immediate nihil operari queat
,
puta
intelledum fpeciebus illuftrando
, ac perficiendo > aut voluntatem
cogen-
do,
&impellendo
i
mediantibus tamen potentijs fcnfitiuis
exterioribus
>
&inte-
S
o
Par.I.Cap.IL DeExorcicientia prxdito
.
&
interioribus multa in eis operari valet
j
vtbene docet D. Bonau.
ini.
d.
8. ar. 4.
quizH. 4. &
f
.
Ideo ex earum operationibus extiinfecis
facile co-
gnofci
poteft , an aliquis fit a d^mone pofrefTus , vel aliqua naturali
laboret
acgritudine
.
Eii Intclk^tu .
^ I.
f^
V M aliquis eft rudis, & ignarus, fi diftin(aej& ordinate difcur-
V^
rat)&:difputetdearduis,&fubIimioribusqu?ftionibus,
vtde
philofophicisjvel theologicis-, angeUcus eft, vel diemoniacus
.
}< z. Cum quis delirio
>
ac phrenefi iaborat nulla aha affedlus :rgritu-
dine j
fi Exorcifta d^moni (fiadfit) conditionaliter precipiat in nominc-
lefu, vt definat nocere ilH ^ ac cefTet impedire eum in fuis mnftionibus
, &
operationibus fenfitiuarum potentiarum , fi, inquam, immediate ceflet de-
lirium, ac phrenefis recedat, & rite
, &ordinate difcurrat
, & ad omnia fe-
rio refpondeat interrogata
, da^monem adefTe prsceptum fadum intellin
gentemj fignum eft euidens
.
i^ 3.
Quando ^grorus eft rudis
, &linguae latin ignarus , &clare,ac
perfe6le Exorciftam idioniate latino loquentem, ac pr^cepta facientcm in-
telligit, demoniaCcT pr^^fentix fignum eft euidens; pri^cipue fi Exorcifta vo-
cabulis vtatur larinis obfcuris
, & ab idiomate vulgari totaliter diuerfis
,
qu.-Ejimpoffibile ^\u
inteUigi ab illo idiota, &:
ignaro
.
^ 4.
Quando occulta annunciat , remota adducit
, futura pra^dicit
, &
fimilia opera, qu.T naturaliter ab intelle6tu humano fciri^aut fieri nequeiir,
nec demoniacam excedunt cognitionem, aut
potentiam, fi ex vits fux fan-
<!Jitate non arguatur talia a diuina reuelatione prodire, homo
d^moniacus
eft, vel diabolicus, videhcet vel eft pofTeflus a d.xmone, vel cum d^mone-r
habet commercium
.
Jh 5.
Quandoquiscocidit velutmortuusj&furgitfine moraadpr^ECep-i
tum ab Exorcifla failum d(^moni in nomine Iefu,-fignum eft ibi efTe djemo-
nem
prxceptum
intelligentem .
^
6. Cum in aliqua corporis parte eft aliquis dolor , vel tumor , fi ad
fignum 4< crucis , &
pr^ceptum d^moni fadum in nomine Iefu,vt recedar,
aufugiat,- & iterum iubente Exorcifta acccdati diabolic^ pr^fentia: fignum
cfteuidens.
.
JFa? Voluntate
,
I<
I
Q
I homo inopinato fine vlla pr^cedente
caufa velit fibi mortem
^ inferre, ita vt fe faxis coIIidat,in igne fe immittat,ac precipite der,
nec tamen fequatur fibi aliquod malii,fignum eft euidens^d.Tmonem adeflc
haec mala volentem
, & intentantem
\
fed Deum
diabolicam malitiam inv-
pedientem,& Patientem ab huiufmodi periculis prarfeiuantem .
1. Quando Patiens ahas bonus,&tiraorata:
confcientix,nuIIa decaufa
odio habet Sacerdotes Religiofos
,
parentcs , amicos , &
maxime in facris
con-
Art.
V.
In Cgnis malefic.
cognojfccndis . 8
c
conftrtutosjeosqiie
contra fuam propriam voluntarem
conuicijs,
&oppro-
hn]s aificit; fi non eil euidens fignum ckraoniacas prccientia:-,
faltem valdc
eftpxobabile.
Ex Potentijs (tnfmuis interiorihits appretjen/iuis
,
CV
M potentiic fenfitiu alire fint interiores , alice exterfores : In^erio-
156 <
res vcro aliz cognitiua:, feii apprehenfiu:E, alterx appetitiuar,ab inrc-
rioribus apprehenfiuis exordiura furaam,ex quibus plura deducuntur figna.
^h ^^ftimatiua ^
T
1 t"^ Vando <juis abfq-, vlla pr.Tcedent caufa ( fi non eft mente captus
)
V,^
fuos parentcs, confanguineos , amicos , ac familiarcs , vc inimicos
^^^
exiftimat, &:abeis tanquamfibi noxijs aufugir.
2. Quandoquis prxter fuamnaturaleminclinationem,
& confuetudi-'
nem remedia naturalia fibi vtilia,-& proficua, &: omnia dele(5tabilia,vc no-
icia iudicac, &
fibi inconuenientia, ac moleftaexiftiraar
.
aI
Imaginatiua^feu phantafta. ^^^^<Jf.
fi ,
'
I /'^ Vando c6tiue patienti iiuRt apparitiones inhonefts fbftiter mo-
V^iientes phantafiam
, etiam contradicente voliintate,acfioculis
^^*
corporalibus viderentur
.
2. Quando ftpius occurmnt imaginationi vifiones horribilium
>
praeci-
pitiorum, ac periculorum, nec eft natura timidus
.
3.
Quando apparent vifiones rerum fpiritualium fireqaenter? &: patiens
jion habet fundaraenta fan(3:itatis, ac virtutis
.
4.
Quando fentiuntur allocutiones intcriores formata? ,
&diftin(5la2
, &
cognofcitur^illas a Deo non efle
.
Y-
Quando fomnia funt ordinariahorribilium, vel libidinum in perfona
timorata, &; cafta .
^ ^. Quando imaginationi fe pr^efentant res inhonefta vehementes
circa imagines Sandorum, vel Beatnlima? Virginis, vel eciam lefu Chrifti,
fi eodem tempore fimul fentiant in capice, ea parte, qua refidet phantafia
>
veluti plumbura, vel aquara frigidam, vel ferrum ignitum, aut quid iimile
quod fiigiat ad iignura 4< crucis,& inuocationera SadtijTirai nominislefu-,
& fc
recipiat ad alterura corporis merabrura , ita vt eodera terapore etiatn
ceflet imaginatio talium obiedoru, fignu eft euidens pr^efentiae diabolicas
.
QVa
A Uemoria .
Vando quts rcpente abfq; vlla praeuia aegritudine obliuifcitur oin-
nium fcientiarum , vei artium
>
quibus ritc , &
perfe^einftruflus
erat
.
F
z- Quaa-
8
1
Par.L Cap.ILDeExorcfcientia
pr^dito
2. Quanda quis po(l multa vel confiise enarrata, vel diftindle, {ed
natu-
rjefuae, &
artiscaptum excedentia , repente mutatur
x&:
omniiim
,
quie di--
xerat, amplius non recordatur ^
JBx Potemijs
fenfitiuis 4ppetitiuis\
* 57*
T);Otentias fenfitiuas appetitiu^ dux infunt vires . Concupifcibilis; vna t
X
altera Irafcibilis,, quarum vtiaq-, plures fubfe continet paffiones
Concupfcibilis
,
IN
Concupifcibili pafTionesfex continentur, nempe Amor^Defideriumj^
Gaiidium,.Odium,Fuga,& Triftitia rquarumprimaEtresfunt refpeda
boni conuenieiitis :: aliaerefpediumali difconuenientis^ Aquarum fingu-
lis (ignum aliquod d^emoniacae prsfentice,
& operationis mutuaripoteft ^
^li Amore,.
1
f^
Vando quispraeter fuamconfuetudinemamat
obfcura, & tetra lo-
V^
ca,
&q2ErithorroresfoIitudinis..
^^w *^ 2. Quando quis timoratas confcientix ,. ac honeftatis ama-
tor aliquam ardenti/Iime amat perfonam , prxcipue fi aliqua adole-
fcentulapura ,
6<:modeftiae ,.ac caftitatis amatrix
,
inopinaro incipitamare
ardentiflime virum aliquem, vel iuuenem, cum quo prius nullam domefti--
Gam
habuitconuerfationem , vel longam ipfius pulchritudinis afpedione ,.
ac meditationcm; &:
^"^
videatur potiiis furere, quam amare, fignum eft eui-
dens maleficij amoris ..
5.
Qaando quis alias fanas mentis inopinatoincipitpericula, &:aliaidi
generis fibi noxia amare,
&
quxrere >
A Befiderio
,.
n^
I
y^
Vandb aliquis homo , vel mulier timorataj confcientia^ cum aii-
t')l'ih\J' quaperfonacarnalitercommifceri ita veliemenreu defidcrat, vr
^^^-
fentiat fibi pedus aduri, nifi illam qua^rat, &:
impatiens ve-
litad illamaccurrere, vel clamet fe mori, nifi fibi illa adducatur, nulla pr^-
cedenredifpofitione, puta.domeftica conuerfarione, allocutione,
imaginis
ipfius expreffiue longa meditatione, vel benefi.cij alicuius acceptione ydx^-
moniacasroperationis fignum eft euidens ..
. A Gaudio:,.
*i

^^'VandoqiDs bonas mentis , & chriftiana? modeftix
ftudiqfiis gau^
det mald
agerekpiitaparentes contemnere,
conuicijs. i niperere
,
Reli-
Art.V.
In fignis jmalefic
cognofcendis .
$
3
ReIigiofos>&:
praecipue Sacerdotes irridere , 8c fubfannare
, 8c hoc contra-
fuam
voluntatem ,
lentiens intrinfecus in corde repugnantiam
j fignum ctt
cuidens
.
^h Odio .
1^4 I
/^
Vando quis> puta maritus odio habet vxorem pr^fentem, quam
V^
abfentem vehementer dihgiti vel e conuerfo vxor maritum,- vel
^^^^
Pater filium, aut filius Patrem
, Mater fiham , vel filia Ma-
trem, vcl ahas huiufmodi perfonas.quas nacura ipfa amarc docet : fi hnc fit
contra propriam voluntatem , nec adfit aliqua ratio ad odium excitans
,
fignum cft euidens
.
2. Quando quis parentes , amicos
, S>c
maxime in facris conftitutos odio
habct fine vlla priEcedenti caufa .
*h 5.
QuandoquisSacramenta,Sacramentalia, Sandtnrumtumulos,
^Reliquias , omnesq-, res facras contra fuani propriam voluntatem odit:,
Sc abhorret
,
A Fuga
.
1
y^
Vando quis fugit hominum
,
parentum
, & amicorum
familiarita-
V^
tcm, ac confortium, nec orationi, aut medicationi vacat; fed acci-
^^^.^
diapreftus, ac melancholia obrutus pr^eter fuam naturalemj
inclinationem , ac folitam naturae fu.^ confuetudinem folus permanet fine
vlla pr.Tcedenti graui tribulatione
.
2. Qaando quis abfq^ vlla caufa fugit Sacerdotes
, Ecclefias, Diuina Of-
ficia , Millarum cel ebrationi afiiftentiam , quamuisalias fit deuotus
, &ti-
moratx confcicntix .
"j^**
.:: f>r JMr. i
'
ff^
t
3
.
Qiiando quis fugit,& abhorret habitare magis in vno cubiculcquam
in aIio,-~in vna domo, quam inaliaj m vnaCiuitate, quamin aiia
j
nechu-
iufce rei vllam habet rationabilem caufam, nec ipfc vllam adducere nouit,
4.
Quando quis oculis fanus fugit lucera orani fuo conatu
.
A TriHitta ,
I
/^
Vando quis triftatur, & dolet,& qua de caufa triftetur,vel qua par-
V^
te doleat, proferre nefcit; nec adeft aliqua caufa triftitias naturalis.
^^^
2. Qaandoquistriftatur,rudonfq;guttasemittitadpraffentiam
Saccrdotum
, & non aliorum , ad rerum facrarum applicationem ,
ad San-
v^ifiimi SacramentiEuchariftisperceptionem, adipfiusinMiflacIeuatio-
ncm, ad confeiTionem facramentalem, &ad cscera fpiritualia exercitia,
&
maxime ad pr^cepta d<^moni ladla abExorcifta
.
3. Quandoquis triftatur, acdolet magisexiftensin vnoloccquamin
alio, in vno tempore, quam in alio, puta in aliquo menfe, hebdomada,
die^
vcl hora
determinatis , non habita ratione ,ad planetarum
mutationes

F 2
& in-
^4
Par.L Cap.Il De Emrc. fcientia pracdito
.
&
influxus ; fed quatenus-talisnien-fis , talis hcbdomada , ta!is dies,
8i talis
hora
..
4.
Quando magis tfiflatur, ac doiet in vigiiijs at foremnitatibus maiori'-
bus, vt in Quadragefima, Aduentu, Quatuor Tcmporibus , non ratione ie-
iunij ; fed quia talis dies jvei in die Pafciiatis , Pentecofles , Natiuitacis
, 8c
Afcenfionis Domini, Epiphania^, & huiufmodi fefliuitatunv,
dc fit hoc pla-
cies a fe obferuatum
.
f
. Quando quis in locis I?tis , ac deliciarunt pr^ter folitam fux naturae
mclinationem,ac confuetudincm non gaudet
\ 8c
vbralij Ictantur fonando,
cantattdo
, &faltando , ipfe magis , ac magis triftatur , ncc habet aliquamr
triftitias r^tionabilem caufam
;
immo fi foiitaria loca qiierat amica ni^rorii-
busi nec tamen ftudio, aut orationi vacet ..
jbrafiihilis
^
i
M* T
N Irafeibili quinque funt pa/Eones, iQ.\\iCtt Spes, Audaciaj Timor, De-
1 fperatio
, & Ira , ex quarum fingulis aliqua da;moniacE pr^fentiae indh-
cia defumi poilunt.
A
Sft l
i C*l
quisfperatj&feiaitatconfequialiquidnimisardijumjquod^natu*
13
rac humans , &
induftrias vires, accommunem ordinem natura? ex^
cedere videtur, fi non eft mente captus^d^moniacus eft, vel diabolicus
.
Aii Audacia:,
I
"D
Atiens,qui audet facere aliquid excedens totamnatnram humanami.
Jl
vel
induftri^ vires-, fi id a Deo efle verifimiliter exiftinrari non pof-
fitj
d?moniacus
eft., vel diabolicus
.
2. Quando
quis fubit fponte pericula mortis, puta fe ab alto loco prasci-
pitat, vel quid
fimile agit, ad quod deberet mors fequi,nec ramen fequititr,,
neqi
aliud
malumjd^moniacus eft, vel diaboiicus,
A Timore,
1 ^Vando quisfinevllacaufa timore, acterrore fubitaneoinaniterr
V^
pereellitur, &nefcit quidtimeat.
^^^^
2. Quando nulla caufa pr^cedente quis valdd timet
oecidi ,1
gr^cjpue ab amicis) &ideo abeis fugit, &fe abfcondit
.
A
DffferAtione
ij
r
f^
Vando nulla praecedente tribulatione,
verperfecutibne
agitatus^
^^
quis fe defpcrat r ac propterea nune
veftes , ac
propria
membra;
^^^^ dilai^
Art.V.
In fignis malefic.
cognofccndis.' 8
j
dilacerat : nunc pugnis fe peicutit
:
modo in puteis, modo in ftagnis,aut la-
cunis fe
fubmergit : aliquando in ignem fe dei)cit : aliquando
Sxis fe col-
lidit , vel ab alto loco fc prqcipitat ; demoniac^ pr^fentiae fignum cft eui-
dens, /i hoc faciat contra fuam propriam voluntatem
.
Ab Ira .
I
/^
Vando quis timoratiE confcientiac nulla pr^cedente caufa contra_.
V^
feipfum irafcitur : vel etiam contra parentes , amicos , & domefti-
^^^^
cos
\
ac ira percitus profert blafphemias in Deum , Chriftum
,
Mariam Virginem, &San(2:os, d^monemq; inuocat in fui auxiIiumid(^mo-
niacus eft, vei diabolicus
.
2. Qijando quis velut canis rabidus , aut lunaticus fpumat
, & dentibus
fremit
, fi non cft ftultus , vel aliqua naturali infiimitate correptus ; d^mo-
niacus eft, vel diabolicus
.
>b 3
. Quando ftatn-n ac vir , &: vxor funt in profpedu , fi alter alterum
fugit ; velita irafcunturadinuicem, vt vnus alterum aggrediatur calce
,
pugnis, vnguibus, morfu quafi hoftem infenfiftxmmiijlicet feparati fe amet
ardentifiimej fignum eft euidens diabolicae operationis
.
. IV.
Ex Votentijsfenfitiuis >iterioribus
,
EX
fenfibus pariter externis , videlicet Vifu, Auditu , Guftu,
Odoratu
,
dc Tadlu multa daemoniac^ pracfenticE figna hauriri folent
.
^x Vifu .
4< I /^
V M fubito patienti lumen aufertur , & fubito reftituitur
;
quod
V_/
fi frequenter accidat, fignum eft euidens
.
{< 1 Quando patiens diurno tempore nihil videt : nodurno verobcne
videt,
& fi fciat legere , legic finc lumine , ita quod illi 6\ts videtur nox
, &
nox videtur dics; d.^moniacus eft, vel diabolicus
.
3. Q^andopatiens videtresinaliadifpoficioneafuapropria, & natu-
rali,- vt \\ canem videret vt hominem, lignum pro homine,& alia huiufmo-
di,
periculum eft obfe/Iionis, vel alterius
d^moniacas perturbationis
.
4. Ciim oculus patientis fic perturbatur, vt
terreat videntes, terribilesq;
ac
pcrlucidasmonftratoculorum acies
.
f
. Cum lacrymas emittit ab oculis abfq;alia caufa,nefciens,quid ploret.
6. Cum ficiemSacerdotis,
&
pr^cipue Exorciftae patiens vixaipicere
valet,
(?calbumocuIorum varijsmodisJTiutat. Quod maxime attenden-
dum in infantibus
, 5(:puerulis, ex quibus alia figna difficillime hauriri
pofiiint
.
7- Quandovidetdfmonemfubafpeduminantis,
autiadta'ntis,fecor-.
pus cius velle poftidere : vel fub forma monftruofa>puta
gigantis,vel homir
F 3
nis
8 6
PartJ. Cap.IL DcExorc.fcicntiaprardito .
nis
atri> aut reccntet mortui : vel e*tiain canis, leonis, vifi , lupi , hirci : ve/
auis,
vt vulturis, accipitris, corui, picx, galli, gallinE, vcl ferpenris,aut
bu-
fonis^vel alterius generis; fignum eft, darmonemiam
corpus polHdere ; vel
tentare
ingrelTum, vt poflideat
.
8. Quando aliqua
,
qua: eranrante oculos fubtrahuntur
, vtnon videaa-
tur^deinde fubito apparentj fignuni eft diabolicas^ illuiionis ..
JBx Auditit ,.
^ I
f^
Vando fubito variatur auditus,ita vr paticns fi"t furdiis,
^ poft ea
V^
bene audiat
:
fi hoceueniacinaudiendafpiritualia, euidenseft
^^^-^
fignum
.
2. Quando pariens.audit quafda voces fe vocates,& ille maxime attedir..
3*
Quandoeft mmorconrinuusinauribus, necadfitprobabilis caufa_
naturalis afTignanda.
4.
Qoando exorcifmosi euangelia^ facrasqjediones non folum cum ex-
traordinario taedio; fed etiamcumingentiperturbatione
, veigraui foport
affedtus aufcuitat
.
5.
Qiiando pulfantur campans benedidt^
j
vcL aliitd fignmn datut fpiri-
male, fi graui afEciatur tasdio
..
.
''
lEx Cuttu.
44;
r
/^
Vando vltra feptem , vel nouem dies patiens nihil comcdit , veF
V^
parum ,
& tamen fortis ett
, &
pinguis
, ficur pciiis ,
fignumeftL
^^^^
euidensefled^moniacum, veldiabolicum.
1.
Quando per mulcos
menfes non potuit guftare panem , vel carncm
,
quas
prius fine diiEcuItacecomederat
, nec tamen aliqua v^idetur correptus:
^gritudine
.
*b 3.
Quando patiens vehementiflima ardet firi; nec tamen poteft aqua,.
aut vinum bibere, immo quicquid aptum eft extioguere fitim,abhorret.
4^
4
Qu?ndo quis videtur fame perirej nec tamen cibum vllum guftare
poteft
,
immo omne comeftibile fugit, &: abhorret
.
5.
Quando quis inceflanter cruda deuorat, nec fatieratem pra^fefcrt
.
6. Quando comedit beftialiter in magna quantitate
, &; bibit valde ex-^
eefliue conrra fuam confuetudinem-, nec ramen vmquam fatiacur
.
7.
Quando patiens cum difficultatecomedic, icavt violenter oportet
iJIum cibare, drnullam habet infirmitatem hoc caufantem
.
8. Quando patiens magis abhorret cibum benedidtum, quam alium .
9. Quando patjens graui velut deliria correptus longam. fert in^diam ..
Zk LoqueU ..
4* I
/^
Vando quis loquitur linguis, quas ipfe non intelligit
.
*i
VJ;
Quadoquis.lo9iiturakedemyfterijsfuprapropriamcapacita-
I
Art.V*
In fignis nialefic
cognofcendisJ
87
tem ; nifi confterpiobabiliter ex eius fanditate,
vel aliunde id efTe diuino
afHante fpiritu
.
>J< 3
,
Quandoprasdicit futura>vel qucTCuma; iibi ipfi occulta,
qus exce-
dunt
inteliedum humanum
, non tamen intellectum diabolicum ,
djfina-
niacus
eft, vel diabolicus
.
}
4.
Quando inopinato vocemamittit,nec poteft Ioqui,necosflperirc
tiam volens , fi poftea loquatur adprapceptum d^monifacrum abExotci-
fla in nomine Icfu, fignum eft euidens
.
5.
Qaandoimprouiso exeunt ex ore hominis fani, nec vino, aut palTione
perturbati, vel phrene/i laborantis verba, quorum Itatim poftea non recor-
ilatur, ac nefcit fe illa dixifle, vel nollet ea dixiire
.
6. Quando quis timoratae confcientis, abfq,-vlla cauia verba profert^^a*
rentes , vel amicos
,
quos honorare confueuit , miro modo pungentia
t
ac
fubfannantia
.
7.
Quando quis non ex inftituto, ncc libere volens,voces interdum bru-
tis non parum abfimiles emittit
.
>i<
8. Cura varios abfq-, conncxione quis profert fetmones , nifi fit phrc-
neticus, vel mente captus, vel ebrius, vel fit mulierpaticns defe<Stum men-
itruorumj
dncmoniacus crit
.
<). Quando quis facra verba difficillime profert , nec nifi truncando
, 3c
balbutiendo,
prcTcipue ciim recitat Pfalmum
f
o.
Mifereremei Deu5,&ci.t.
vel 5?o. OhI hahitat m Admtorio uilnjfi^nii &cdit. Vel profert Sanctiflimum
NomenTefu, vel Beatils. Deiparx Marix-, aut initium Euangelij S.Ioannis.
10. In verbis prolatis a mulieribus patientibus defectum menftruoruiiu
-obferuanda
funt, quiE habentur fupra mm. S8.
X OdoYAtH.
\
f^
Vando quis aufugit facrorum odores: vt rerum bene4ictaru>thuiis,
V^
rutrc.rofaru, &
huiufmodi, ^\ illos non benedictos non abhojrreat
.
^^^fc.-
1. Quando deorepatientis exeunt f^tores infernales , vt fiil-?
phuris, picis/uliginis, carbonum, & huiufmodi
.
1 jT^ Vando quis tangendo nimis vrit,vel ignefciti aut fubito frigefcit
,
X \,} Cum percutiendo leuiter
nimium infert doUreiTi
.
^^^^3.
Quando ad fimplicem
ractum manuum facerdotalium pa-
tiens capitis grauedinem, vel rem
frigidiHimam fentit -
. V.
Bx Petent^s vegetatiuis .
V M Vegctatiua Potentia triplici ocnata fit facultate , fcilicet Nutri-
tiua, Augmcntatiua , &Gcneratiua ,
Ex harura
finguUs aperte
varia^
d,momac.Toperationisfignadefumipoflunc.
F
4
^^
c
i5o.
S 8
Par.LCap.II. DcExorcfcientia pra:ditd
.
Ex Nutritiua,
1
y^
Vandoquisnulla naturali asgritudine affectus cibum nonpoteft
V^
attiahere ad ftomachum ad corpus nutriendum
.
{(
^^^
'
2. Quando quis alioquin fanus, & bene difpofitus canina>. aut
lupina fame yexatur
y
dc licet maximam cibi quantitatem deuoret > femper
tamen efurit
.
j.
Quando cibum in ftomacho retincre no poteft; fed illum vomiru reij-
cere
cogitur> licet aliasfanus fic : fi verofit benedictus, illum retinet
.
4.
Quando quis alias fanus , & bcne difpofitus cibum digerere non po-
teft> licec magnam habcat in ftomacho caliditatem ,
f
. Quando bolum fere perennem fentit in ftoraacho, & perfjcpe ad gut-
tur accedentem^quo fuffocari videtuf, pra:cipue fi hoc contingat etiam im-
mediate poft fumptam medicinam euacuantem .^
6. Cum quis vomitu reijcic cultros, clauos, acus>. capillos ^vitra ,.& ah'a.
id generis artificiaha
.
7.
Quando qais per pofticam eadem emittit; vet qu^cumq*, alia>.quB ia
corpore
generari non polTunt ; vel continuum per inukos menfes emittic:
(anguinem
nulla affectus ^gritudine ^
x Augmentatiua
,
44 I
f\
Vando pueri verpuella) adolefcens, vel adolefcentiira
,
qui alias
V^
eranrnaturapingaes ,
&alacresr nulla apparentea^gritudinia
^^^
caufa non folu non augentur, &: quantitate molis proficiunt
y,
fed potius decrefcunt, &:
continua macic afficiuntur, &: confumuntur, qua-
uis
manducent, &bibant non folum more foluo, fed maiori in quantitate
..
i.
Qiiando quiscontra folrtum naturs fncEy ac complexionis cnrflim
nii-
miotumore, ac pinguedine afficitur in aliquibus corporis partibas t- veL
ctiam in toto corpore, nulla alia afFectus ^gritudine
.
M^: Generatiua,.
f<
I f"^ Vando vir vxori > vel vxor viro appropinquare non potcft
\
quiai
V^
fibi videtur aliquod eire corpus intermedium
.
^^i-^
z. Quando perfonc-e , vel corpora > aur generationis organa^
apparent horribilis formne, vel fxditatis intolerandns
.
3.
Quando vir, etfi calidfe fit naturae
, &complexionis robufta: , non-po-
teft femen decidere intra vas muliebre, licet feminet extra
.
i* 4. Quando vir non poteft habere copulam cii vxorcvel
perfona,quam'
amat : quia ftatim elurabis., & elanguens recedere eogitur
;
quod tamen ei;
non euenit, fi cum alijs mulieribus commifcetur .
5.
Qnandoex
partef(^mincevas muliebrcquod priirs erat
latumjita con-
ftiingitui:
,
quod i virga
penetrari non poteft
3
licet vir fit
robuftus
.
r 6.
Quando
Art.V.
In fignis malefic.
cognofcendis . 8
9
6. Qiundo vterque coniux ex parte fuomm parentum
funt f^cundi
j
ncc
tamen
generare
poifLint
j
eo magis fi conftat ex alijs caufis vxorem efie ma-
leficiatam,
nec apparet caufa naturalis flerilitatis
.
Caufe
autem naturalis flerilitatis, vt docet Hippocrates in ^phor.
fefl.S'
'ver.
Aphor. ^6. & ibi Ogglerius Medicus,fnnt,ex parte virinimia frigiditas
natura;:
quiatunc eiusfemeneflgenerationi ineptum: ex parte vero mu-
Ieris,puta
nimia eius pinguedo , autcaliditas : quianimia pinguedoiin-
pedit feminis retentionem , & nimia caliditas caufat illius extincrioncm :
Ex
parte tandem vtriiisq; quando videlicet illorum femen non efl propor-
tionatum : vt fi viri eft melancholicum
, &c mulieris fanguineum : nam
agenS) &
patiens debent elfe proportionata, alias impeditur adio
.
^V^
S r 1 11.
^umam
figna
defitmanfur es dijfofitione
corporis
,
EX
varijscorporiseffe<5bibusinufitatis, motibusc[-,infoIitis,quianatu-
I^I*
rali caufa, vtplurimum ortumhaberenon pollunt, folent Exorciftrc ^'i"'^
defump-
quxdam fumereexperimenta,quibus,qucnamficcaiifalatens,facileexplo'
'f
^^
difpofi-
rant: qu^
plurimum etiam Medicis deferuire valent ad cognofcendum
,
t^ontj corports
cum
morbi a caufa non procedunr naturali
.
^dT"
"
*
^'^*'
Hos autem inufitatos effedus deprehendunt,dum morbus
inchoatur,au-
^J^^***^^*
'
getur, dc
perfeuerat
.
Dum
morbus inchoatur,fi ftatim ab initio nullis peccantibus humoribus
in caufa exiftentibus morbus fe prodit cum grauiflimis
fymptomatibus , vt
^'^"^ defump.
{yT^iyi
ta ex morbo in-
1. Mentisqu^damftupiditas.
chomte.
2. Varia deliria melancholica
.
3
.
Morus quidam conuulfiui, qui epileptici videntur
,
4.
Repcntinte corporis paffiones, & opprefliones
,
quas ipfe oppreflus
explicare nefcit
.
5
.
Eiufdcm generalis ex:tenuatio , &color infauftus
,
puta viridis
,
palli-
dus,
cedrinus, aut roco fimilis
.
6. Sponranea neruonim , oflium , medullarumq; vexatio , aut rigiditas
,
vt conuulfioncm pr^efeferat
.
7.
Laceratio,&:conftrictiointeftina vifcerumj ac dolor in ventte cum
maximo rumore, ^c
reuolutione vitalium
.
^ S. Dolor continuusincapitefinealiquointeruallo, fiuefitpermo-
dum grauammis , fiue per modum
percufTionis : vr cerebri ,
vel temporum
indeficiens, & intima terebratio, (\ ad fignum crucis if* ftatim ceffet
.
9.
Pulfatio arteriarum circa collum .
10. Cordis grauatio,
&;
pundtura, acfi acubus configeretur
.
1 1 . Dolor m ftomacho perpetuus : vt pun6lurae in ore per momenta pu-
gentes , vel pcr modum indigeftionis , vel magniE debilitatis, aut duras pil*B
aggtauantis, quo fuffocari, ac ftrangulari videtur ^grotus
.
13.
Ci^
9
Par.I. Cap.II. De
Exorc.fcientia
pra^dito.
1
3
.
Cibiis femper indigeftus,crebrafque
vomitiones; Ci hoc non
cueniat,
quando cibus eft benedictus
.
14.
Ventris deiedio
,
inflatio
, & tumor per flatum frigidifllmum
, vcl
calidifllmum fenfibiliter permeantem,
difcurrentem,
&euanefcentem
.
I
f
.
Colli,
Sc renum frequentes perpeffiones
.
T 6. Particuls corporis velut nexibus ligatae
, &oculorum palpebriE ita-.
aftridts, vt vix aperiri po/Iint
.
17. Sudores leues circa nodtem
, quamuis temporis conftitutio frigida-.
rigeat^quorum Medici nefciunt caufam naturalem aflignare
.
1 8. Syncoparum accidentia ftatutis horis aduenientia cum cotinuo vitae
ta^dio
,
grauamine melancholix , obftinata taciturnitatc
, & fufpirijs
,
quae
lu(5luofa vocantur, abfq; manifefta caufa emiflTis
.
15). Tremorinmembris,
8c prxcipue in capite patientis caufatus per
prefentiam fpirirualium rerum, vel perfonarum
.
io. Inquietudo, quaaliquisnullomodo quiefcere poteft , necftando,
nec fedendo, ncc decumbendo,
& infirmitas nulla apparet
.
1 1. Tuflis Cicca. valde molefta patienti
, &alijs fine pituitae expulfione
,
quxnumquam confummaturj
fed aggrauatur, dum fpiritualia admini-
Itrantur
.
21. Ofcitatio frequens cuni maxima oris dilatatione
,
& pr^cipue dum
aliqua facra ledtio habetur
.
ij. Tumoresfubiti,quiinaIiquapartecorporis ciro oriuntur, &fine
aliqua cura naturali cito euanefcunt
.
24.
Decurfus fubiti caloris , vel frigoris excediui per humeros, 8c renes .
*Ji
zf
. Ventus quidam vehemens qui decurrit per totii corpus ad modii
forinicarum : vel ad modum ferpenris velociter quaquauerfum ferpit : vel
ficut mus modo in hanc, modo in illam corporis partem fe intromittit
.
*Ji x6. Deportatio corporis,8c illius eleuatio contra voluntatem patien-
tis,&: non videtur, a quo deportetur; fignil eft euidens diabolicje pra?fentiie.
4< 27.
Vociferationes,cjamores5 fciiTio veftium, arrotationes dentium,
8c
quarcumq; corporis agitationes fine vlla caufa, fi patiens non cft ftultus
,
Sc
hxccl difpliceant, & cognofcat illa, & nollet ; fignum eft euidens .
>i<
z8. Vis, feu impulfus fupra naturam patientis : vt cum homo natura
debilis non poteft teneri a multis : cummanibus, acdentibus frangit fer-
rum , dc
alia fimilia , de quibus fupra , vbi de fignis ex parte Animaj ; eft
fignum euidens
.
162.
^lnfantes autem , ac pueruli deprehenduntur efte maleficio afFedi ,
vel i
Signa
,
tjuibus
daemone vexati ex fequentibus fignis
.
cognofcuntur
^ Qiiando fxpius contremifcunt nulla apparente caufa',maxime C\ adiu-
^^feiiT
"'^
gatur, quod continue flent,
&non dormiunt,& priiis non erant tales .
'
'
z. Quando habent oculos timidos , ac pauidos , nec audent reda afpice-
re Exorciftas, ac Rehgiofos deuotos
.
3.
Quando repente amifla bona faciei ,actotius corporis
conftiturione
fiimt
pallidi , ac macilentes
j &
prxeipue C\ Mater , vel aliquis ex
domcfti-
cis eflet
maleficiaaffe6tus,
&efre6lus confimiles pateretur .
Nam aliquan-
do tota vi>a
familia maleficio
afhcitur
.
4
Quan-
Art. V.
In fignis malefic.
cognofccndis . 9
4.
Qaando non amplius volunt lac fugere,
& tencnt os
apcrcum .
4<
S-
Quandonumquam pofliint iadle fatiari
>
etianifi
continue lacfu-
gant nediim ex vna, fed ex pluribus nucricibus , ac magis fiunt maci lentes
, ^*!^
fufp^^fitU
iignum
eft euidens . ^i vero etiani habeant faciem ad modum hominis fc-
^^
?**'
*
nis
cunuchi, & fint pondcroh(Iimi,pericuIum eft,qu6d filij (mt fuppofititij,
ideft ad^monepofiti locofiliorumverorum . Hiautem filij fuppolititijji
ab Exorcilta benedicantui,quandoque poft aliquot dics moriuntur . Qiod
xperientia comprobaui anno \6^G.
6. Quando infantes videntur fxpius mori,
8c
non moriuntur
.
j
7.
Qoando nullis peccantibus humoribiis ex fanis repcnte fiimt infirmi
;
c
prtcipue fi in aliquo membro fint comprefli : vel appareat aliquod fora-
men in corporc,vt fub lingua, in auribus , circa vmbilicum , in pedibus > in
crutibus, in naticis,vel cjEteris corporis membris
.
8. Quando circa renes , vel in pe6lore funt nigri propter decurfum fan-
guinis,qucm Saga ab eius corpore fuxit, vt docet Delrius lib,^. Difqttif.Afa-
gtc. p.
I.
q. ^.Jeti:
i. ac Spinarus Sacri Palatij Magifter ^(e/i.8. de Strigibus
Dum morbus vero augetur, fi non crcfcit paulatim more naturaliii mor-
j^,^
borum qui fenfim vt plurimum vires atquirunt ,
donecadftatum pcrue-
sijma defump'
niunt , fed fubito
, &
frequentcr fe prodit
, &valde inconftans eft > raro pe-
ta attgeti mor-
riodos feruando , licet period icorum naturam referat ; vnde licet naturali- bo .
biis morbis maliquibus fimilis efie videatur,in multis tamen difcrepatjatqj
adco dodiftimos etiam Medicos fiitigare folec
,
qui in ijs diudicandis
hxfi-
tant , & huc , illucqv animo agitantur ambigui , nec certi quidquam de his
profcrre audenc , aut ftatuere poftunt
,
quo fibi ipfis fatisfacianc : Hoc
enim fignum elle mileficij, Medici comtnuniter docenti Immo Daniel
Sennertus de morbis d Fafcino , cfr Incmtatione d veneficio induEiis agens
, 6c
figna maleficiati par. 5?. lib. 6. cap. 5;.
eniimerans : illud primum aftignat
.
Denique (i morbus in eodem ftatu perfcucrat poft adhibita a medica; 164.
artis peritis varia rcmedia
,
quibus infirmus iuuari non valet
i
fcd morbus
^'^^ defHmp,
exafperari
, &: in dies augeri compericur . Nam hoc euidcntiflimum
fignii
** "^o^^o^irfe-
cire malefici jjfatetur Sennertus poft alios celebriores Medicos.^/
.. ait,^-
uerante
.
turalis ejfet
morbus,vtig^aturalib.remedi\Siphyficis^ medicaminibus
folueretur.
Sed hascregula fspius fallit :quia multoties funt aliqui morbi intrinfeci
incurabiles, putaaliciuus organi , aut menibri interni excenuatio ,deficca-
tio,vel putrefa<ftio . Cui(cum fit intrinfecum)remedia naturalia rite appli-
cari non poflunc-, ideoq; pharmaca a Mcdicis peritiftimis adhibita aliquali-
tcr fublcuare dolorcm, ac mitigare , vitamq-, aliquandiii prorogare
queunti
fedfanitatem nequaquam integram, ac perfedam conferre valent *
Cap. II L
De Exorcifta virtutibus ornato.
V M
virtus iuxta Ciceronem in Rhetor.
fit affeElio
animi confians
,
^
I65
conueniens^
laudabiles
efficiens
eos, in quibus eft : &ipfaper fe fua^
VirtHs
definU
fponte ,[eparata etiam vtihtate > taudabilij : si in oninibus
Ecclcfia:
'"''
miniftris
C
Virtutes theo-
logica, , ac mo-
rales qux ra-
tione fint
nc'
ceffartA
Exor.
cihis
.
166.
Exorcifia per
fidem fit fimi-
lis filio
homi-
nisin facielu'
centejicut Sol
.
9
1 Par.I.Cap.III. De Exorc.virtutibus ornato
.
miniftris virtutes tum theologicre , tum morales funt neceffaria' , vt digne
,
ac laudabiliterfua valeantobire minifteria,
has maximc Exorciftis, nediim
vt dignc, ac laudabiliter, fed efficaciter
, & tuto fui muneris intentum con-
fequi valeant, neceftarias efle quis audeat negare ?
Qupd loannes fufficienter in Exorcifta indicat, cum (imilem filio homi-
nis m medio 7.
candelabrorum aureorum ftantem,& pr^cindlum repr.Tfen-
tat . Ad quid enim ftatus ille defcribitur , nifi vt oftendatur , illum femper
eflTe paratum ad candelabra erigenda , fi cadant , emungenda , fi minus lu-
ceant , accendenda , fi extinguantur , vt explicat Alcazar ? Non fedet otio-
fus, fed ftat vt laboris auidus : Non difcindus eft
, &: implicatus veftibus
laxis, qu^T iter impediantj fed fuccinctus,vt fe quaquauerfum vertere pofiir,
& accurrere, cum neceflitas, & opus vocant : Non ftat in extremis anguli,
vnde longior via ad oppofiros pateat
\
fed in medio, vt breuiori curfu opem
ferar, & fic ftando totus ardere uidctur uultu, manibus, pedibus, quafi fem-
per paratus cogitare, operari, & currere ad ea perficienda ,
quae e re efie ui-
dentur . Sic Exorcifta feptiformi munere maxime debet fulgere uirtutum,
Fidei, nempe,Spci , Caritatis , Fortitudinis, Patientia?,Pcrfeuetantiae,atque
PrudentiJt-, quaium unaqueque fuo loco fingulari modo typice figurata de-
monftrabicur, ut in medio Ecclefi^E conftitutus,ac huiufmodi uirtutu fplen-
dore ornatus, hinc fideles tenebris circumfufos illuminare , deicctos erige-
re,nutates
falcite,ftantes corroborare : illinc follicularios d^mones aut ob-
fidences fugare, aut pofiidentes expellere , aut malefacientes cohibere , aut
incancances abigere, ut fequentibus articulis manifeftabitur
.
ARTICVLVS 7.
I>e Fide,
CV
M fides fit pr^cipuuni fundamentum, cui innituntur fideles ad d^-
monesexpellendos iuxta uerba Chrifti Marci vlt. Signa aHtem eos
y
qui credidermt i
httc fequentHr: In nomine meo d&monia ei^cient . &c
loannis
14.
Omcreditinme^opera^qHAegofacioy&iyfefaciet: ut innotefcat
,
quo-
modo Exorciftae fides fit necefsaria,de ea examinandce funt fequentes <\nx-
ftiones, ut fic per fidem Exorcifta appareat fimilis filio hominis in facie lu-
centeficutSol : Nam ficut facies demonftrat perfonam
,
qusnamfit, ita
per fidem
,
quam unufquifqi profitetur > cuius fit rehgionis , &
qualis fit
>
oftenditur
.
167.
Fides humana
defcribitur .
^v^ s r 1 1.
^uidnomine
fidei
intelligatur in hoc
artitulo
,
REfpondetur , in hoc articulo non tradari de fide humana ,
feii fidcli-
tate, qu3e eft qua;dam uirtus moralis, q\ix pr^bet
conftantiam in fer-
uandis promifTis,
& a Latinis uocatur fides, de qua Cicero lib.i. OJficiorHm,
ait
:
Art.L Fide Theologica.
93
arr : Fides eH di^orum &conuemorum con^antia ,& writas . Neque de^
fidegratiagcatisclat:a,qu.T>
vtdocet Suarez
difjj.
8. dc
dilii/tclime
fidei
ab
emnihus donist &c.feci.
i. nu.
4.
datur homini> vt tdm diftinde
& pcrfedte
rntelligat, &
apprehendat res fidei , vt pofliteas alios doccrc
, fimphcircr
camen> & fine ornatu fcientiar,
&: fapiencia: . Neque de fide
, qu.T: accipitur
profi^ducra:
Inqua fignificatione multi Dodtores purant fappeaccipiin-.
fcriptura fidem pro fiducia
i
ita tenet Vega ^</?. i. de lusiif & Lib. 9. in
Trident.c. ip. lanfcuius inConcord. cay. 30. ^z. &
^S-
BalthafarPacsz^i^
El)i(i.
D. lacobi cap. r . verf
6. Lyndanus de quatripar. in^. r. par. lib. i. c.
5-..
& recentiores Thcologi adinitium 1. 1. D.ThomA . Hoc cnim modo fidu-
cia non eft fides , de qua loquimur
^
fed fpes connotando quandam perfe-
ftioncm, feu robur eius-, vt bene docet Suarez
difp.
i.proemiali defidefefl.
r.
mim, 6.&'7,&c
Diiexeliiis de Conformatione voluntatis lib. S-cap.t. Sc
de hac
a.gimrfequenti articulo . Scd tra&ari de fide theologica, fcu diuina,qu^ per
fe inckidic habitum >feu lumen fidei , actum eius , & obicdum, qux tria.
figillatim etiam fumpta folent in fcriptura nomine fidei fignificari
$.
I.
DE
obiedo fidei
inrelligitur illud ad Galat. cap. ? . Ex audttu
fidei ; 8c
infra uif vbivenit fides,
& ad Ephef.
4. Fnus Dominusy
vnafides ,
&
Apocalypf. z. Non negafiifidem meam ; &c
ita etiam dicic Athanafius in
Symbolo . Hac efifides
cathoUca, qua nifi
quisque
fideliter,firmiter^ credtde-
rit : nam fides
,
qux creditur , obie(5lum. eft virtutis fidei
j
vt eru^ite docet
Suarez loco citato
feB.
z. num.
5.

De adu vero fidei intclligitur illud Matth.-ei
5;. Secundkmfidem vefiram
fiat
vobis
;
& illud ad Roman. i. Fides
vefira
annunciatur in vniuerfo mun-
do ; &c in toto eapite vndecimo ad Hebr^os 1 eodcm modo fumitur fides
>
cumrlli varjjefFedus tribuuntur, &
quoties in fcriptura prajcipitur fides
tanquam ad falutem necefiaria,de hac fide fermo eft-,quia prascepta de adti-
bus dantur : Ita Su^rez loco citato
.-
Dehabitu autem fidei recfle intelligitur illud i.adCorinth. 13. Nunc
atttemmanent tria hacfides , &cat. 8c in eodem fenfu loquirur Trident.
fefs.
6. cap. 7. cum dvzix. > in iuftificatione fimul infundi Fidera > Spem
>&
Caritatem
.
Fides gratitL,
gratis datiij
quA .
Tiiies pro
f^dtt'
cia fumfta.
In koc ariicU'
lo agiturdefide
Theofcgica
.
Fides diMincia
incluilit tria.
168.
Ol>ieiium .
i.AHus*
3,
Hakittit .
^r ^ s r t o li.
^Hodnam
fit
ohiecium fdet
theologicA*
REfpondetur,
in obie<ao fidei tria diftingui a D. Thoma
1. 1. 5<ei7. r.
\^
ar. I. fciHcec obiedlum maceriale , i^^t^ maceriam > circa quam ver- OiieHHm
fidei
facur vircus
v&
obiedum formale , fcilicec rationem > fubqua verfacur ,
feu
tnplex
,
mociuum
, propcer quod fides credic . Tercium vocat D. Thomas
acci<Ien-
tale>
&in folutionibus
argumentoi-um explicat fub hoc membro
includerc
omnia
Roman.
verf. 14.
10.
94
Par.I.Cap.III. DeExorc.virtutibus ornato
.
omnia obiedta creata, qiut fecundario,
&
quafi confequenter dicit pertinc-
re ad iidem . Veruntamen Suarez
eiifp. i. de ohie5io
fidei
, omnia illa
,
qua:
creduniur ex teftimonio diuino,comprehendit fub obie^to materiali fidei
.
Sed ait, pr^ter obie<5lum materiale
, bc
formale,requiri ad credendum fuffi-
cientem propofitionem dodlrin.T fidei , iuxta illud : Quomodo audient
fine
frAdicame ? Nam quia nec Deus teftificans , nec res teftificatae videntur,
ideo neceiFe eft, vt per auditum fufficienter proponantur ; nam ideo dicitur
e(Ie Fides ex auditu . H.-ec crgo obiedla a nobis breuiter explicanda funt
fequentibus di(5lis
.
170.
Obieiiam p*i-
mariunL-j
fidei
^Modnam (it
.
171.
"Deus ofUit ra-
tionefitobieciii
materilefidei.
D
.
I.
Ico I. Deus fecundum abfolutam rationem Deitatis , &c
eflentias fuac
eft primarium obiejflum fidei . Hxc eft fententia D. Thomje i. yar.
qu(i.fi.
I . ar. 7.
&
qudU.
1
4. de veritate art. S.& in ^.
dtfi. 24. ar. i. dc
idem
tenet Scotus disi.
ij.qtufi:
vnica. Durandus
difi. 24. q.
1. Capreolus
quxfi.^.
Vrolog. art. 1. Alber.& alij in
^.difl.
25.
Idem fentit Marfihus in j.quafi.i.
vbi refert varias opiniones ; Tenet etiam Henricus Quodltb. 12. qudfl. i.
Alexand. Alenf. ^.par. qu. 6S. memb.j.art.ylt. & Suarez
difp. ead.fel.i.n.S.
Ratio eft, quia Deus ipfe
,
quatenus Deus eft , eft primarius fcopus fidei,
feu ratio , qua: principaliter intenditur per fidem , Quod videtur fatis pro-
baii ex illis verbis Pauli Hebr^or. 1 1. Accedentem ad Deum oportet credere
quia
efi
: nam quia efle Dei eft eius fubftantia, dc
eflentia , cognofcere
Deii
elTc, idem cft,quod cognofcere Deum efle verum Deum,atque adeo habere
veram diuinitatenv, crgo hoc eft primarium obie6lum,quod fides intendit
.
Et
ideo dicebat Chriftus loan.
14. Creditis in Deum , & in me credite : quia
illud primum eft fundamentum reliquorum : facit etiam ilhid loannis
17.
//*c efl vita (Siterna, vt cognofcant te . Haec ergo abfoluta cognitio Dei eft
intenraperfidem.
D
.
11.
Ico 2. Interobieila materialia fidei Deus eft obiedum maximene-
ceflarium, 6^
infeparabile d reuelatione fidei : Ita Suarez docet
dtfp.
1. de obieilo
fidei fe[i.
i. nu. 8.
Ratio eft, quia nihil eft credibile per fidem, nifi fub teftimonio diuino
,
vt nunc fuppono . Quifquis ergo credit aliquid per fidem infufam , credit
illud reuelatum efle a Deo
, &c teftimonium Dei efle infallibilc : ergo im-
poflibile eft credere aliquid fide diuina
,
quod non fit Deus , quin fuppona-
tur aliquid creditum de ipfo Decquod vt minimum efle debet, Deum cfle,
&efle veraccminhis,quajteftificatur: ficergoDeus vt obiedlum
mate-
riale
, feii cognitum habet neceflariam connexionem cum fide
,
quam
non
babent alia
obied:a : nam poflet Deus multa reuelare de fcipfo, &
nihil dc
creaturis
.
Dico
Art. I.
Fide Theologica
.
95
. IIL
DIco
5.
Deus non eft adxquatum {ubieAam, &(vt flc clicam)dire6lum
j-^.
fidei>red
hoc ell quodlibet ens rcuelabile a Deo obfcura reuclatione:
ohieBum
miu
Ira
fumicur ex D, Thom. z. 2. ij. i. ar.i.& diUa.
qu^fi. 14. ^e Feritate. ar.^i.
teriale^
adi^
docet Scotus in
3
. <^i/?.
15.5.
vnica, ibi Gabriel ,& alij conimunirervparrim ^;r )f</f<
/?
ibi> partim Sil. 14. Anton.
5. p.
//>. 8. r/?/?. 4- & AbuJenf. c^p. ii. Aiatth.
qufdUbet
ens
q.
501. Sunrez loco cit.feB. 2. nu. 2.
Ratio eft, qura & de creaturis multa per fidem creduntur
^
quia de iUis 8c
inulta a Deo funt nobis reuelata, & ideo etiam ipf^e fub hac ratione>qua re-
uelatae funt, pertinent ad obiedlum ad^quatum fidci
.
reuelahfltj
Deo.
17^
Deat efl prim^
ratiocredendi .
. IV.
DIco
4.
Deus ipfe, quem credimus,efl etiam prima ratiacredendi .
In
hac aflertione conueniunt Theologi, D. Thom. x.i.ci.i.ar.i.&i^
par. q.
i. ar.^.& 7. & Reliqui tn Prologafentent. &in ^-
dift.
24.
Aitifiodor^
flacim in princiyia Summa in yroemioy & Alenfl
3
. yar.
qu^fi.
6S.
Hoc notum eftj nam diuina fcripturafspe docet , veram fidem ad falute
neceflariam ipfi Deo inniti
:
fic df Gen. i
f
. Credidit yibraham Deo,& repu-
tatum efl illi adiHJiitiam;
quoddicit Paulus fcriptum elTe propcer nos
j
quia
fidem illam,&
credendi modum imitaridebemus^vtiuftificemur . Similia
funt firequentia in fcriptura; & ideo merito dixit Ambrofius lib. de Abraha
cap.
3
. &lib. 2. Efijiolarum
Epift.
1 2. ad Valentinianum : Celi myfierium do-
ceat me Deus ipfe,
qui condiditj non homo
, quifeipfum ignorauit . Cui magis dc
Deo> quam Deo credam i
$. V.
DIco f
. Deus vt reuelans , feii teftificans res credendas per fidem > eft^
j^.
obied:um formale fidei . H=ec eft aperta fententia D.Thoms i
.
par.
2)* Xa ra-
qudfi. i. ar.
^.
Idem tenet Scotus in
3. difi. i^.quafi. vnica, &diH. t^.q. 2.
fione
fit
ohie-
infine , Richardus diH. 2
3 .
ar.^.qudifl:. 3
. & alijs plures relati a Suarez
difp. 3
. ctum formaltj
de obietio
form. fidei feEi.
2. nu.
3
colligitur ex fcriptura iuxta illud loannis
fidti .
cpift. I . c. ^. Oui credit
infilium Dei,habet tefiimonium Dei infe,&i.
alijs \ocis.
Ratio eft,quia Deus non mouet adcredenduin>ni(imediante teftimonio
fuo . Qupmodo enim ei crederemus , nifi nobis loqueietur ? Ergo non eft.
obiedtum formale fidei> nifi vt
teftificans & reuelans ..
^r^sTio iih
,^uinam
fit
aStus
fidei
.
REfpondetur
>
aEiumFidei
ejfe a^enfumfirmum > inauEloritate^Dei obfcu-- -
*
7>*
,
re reuelantis
fundatum : ita colligitur ex D^Thom. 2.. 2.^.
x.ar. i*.
r *-jl^-
DicicuL
finitttr.
9
(^ P^r*!' Cap.III. DeExorc.virtutibus ornato
.
Dicituu
ajfenfus
: quia diftinguitur adtus fidei ab orani actu elicito a volun-
tate: quia non eft adlus elicitus a voUintate , fed impcratus a voluntate,
Diftinguitur etiam ab omni apprehenfione , vel inquifitione intelle<5lus
nondum deliberate iudicanris . Hic enim aftenfus eft adlus inteile^tus
$c
fignificat iudicium, quo inteliedus ad vnam partem determinatur . Addt-
tmfirmus, vt ab opinione diltinguatur, c\\xx etiam pr^bet aftenfum,fed for-
midolofum
, &: aliquo modo dubium , fides autem<iebet efle firma . Quia
vero hoc folet etiam fuo modo tribui iidei humanx , & multo magis cui-
cumqiaflenfuieuidenti;ide6additurvltimaparticula in auEioritAte Dei
&cat, per quam ad:us iidei infufne tam ab acquifita fide,quam ab adtu fcie-
ti^T,
&c
a quouis a6tu euidente diftinguatur : Et prretcrca per illam particu-
lam defignatur vltima -difJerentia eflentialis
, &
fubftanrialis adtus fidei
5
nam hcTc diflerentia fumitur ex obiedto formali,quod per illam particulara
explicatur : Ita erudite docet Suarez tii/p. ^. de AElHfidei,[en:.
i .
nu.
f
.
Ex hoc colligitur , a6tum fidei infuf^ efle adum ab intelledtu elicitum
,
& imperatum a voluntate
j
acproind^ fubie^tari in inteiledtu
,
vtteftatur
Paulus i.Cor. dicens^ In caftiuitatem redigsntss omnem intelleClum in^bfe-
^iuium ChriHi^
;^FJE S T 1 IV.
^omodo Fides Thevlogka
defimri
^ojjit
,
176. T)
Efpondetur, Fidem Theologicam definiri a D. Paiilo Hebr^^or. n,
Fidei Theolo.
--tv
quod
fit
fubHamia rerumfperandarum
argumentum non apparentium',
gicA
definitio.
^f^ Magifter S&ai.in
^. difi.^^u:ap. penultimo &vltimo dicit hanc^fle fidei
definitionem - Confenriunt cum Magiftro Scholaftici
,
qui plan^ aftirmat
hanc effe definitioncm fidei
,
qUcE eft virtus intelle(5tus . Bonauent. eadem
difi.ar.
i.qu&H.
f.
Ricardus
^n
4.
^. i.Paludan. qu&sl.^-ar.
i.
.
quantum
adtentum. Maior quafi.S. Albertus^^r. 18. &alij pluresrelatia Vafquez
tom. t.in 1. z. quA^. 113.
difp. 105?. c. 2. Dicitm fubBantia rerum fperan-
darum : quia eft fundaracntum fpei, &
quatenus fubftat ali;sj propriu enim
elt fidei> fulcire fpem,
&fiduciam : quia non poflet homo fperare , nifi cre-
deret; ideocertitudofiducix proportionataeftcertitudinifidei^, nam eft
velutibaculum, in quo Viatores nitunturadfperandum. Vnde Ambro-
fius lib. de Cain, &Abel, ait : Fides
tfi
radix omnium yirtutum
;&
quod
fu-
per hoc fundamentum
(dificaueris, hoc folum
adoperis tui fruHus , &virtutis
proficit
mercedem . Dicitur
argumentum non
apparentiumtidtH firmus aflen-
fus
,
quo intelledtus conuincitur
, & inducitur ad credendum ea ,
qure non
videnturi ita exponit Suarez
difp.
6. de AEiu fidei feEi.
z. nu.
f
. Vel dicitur
argumentum non apparentium : quia eius a6tus eft inclinare intelledtum ad
adtum credendi , ac eidem intelle(5tui cooperari influendo in adtum ipfius
,
quo adlu intelle^^us fitmicer aflentit, feu adhsret reuelatis a Deo
.
QV
^-
Art. I. Fidc Theologica

97
.^rcy s r i V,
^omodo Fides Theologua diuidaiur,
REIi<5lis
varijs diuifionibus
,
quae a Theologis affemntur vnicamrefc-
177.
ramvtmagisinftituconoftro conucnientem. Fides ergo diuiditur
Fldes duplex,
in vniuerfalem, & particularem
.
vniHerfalis .
Fides vniuerfalis dicicur illa,quse per fe neceflaria elt ad falutem,& com-
muni vfu EccleficX CathoUca nominatur ; tum etiam quia ipfum nomen Ca-
tholica vniuerfalitate fignificac . Hxc autem fides vniuerfalis eft,
&
quoad
perfonas : quia pertinet ad omnes
,
qui placere Deo volunt
i
dc
quoad tem-
pora : quia femper in Ecclefia fuit ; Sc quoad loca : quia vbique prafdicata
eft, & pcaedicatur-,
&: quoad dogmata : quia eft de omnibus particulis fidei
>
& confcquenter etiam de omnibus, quas in illis continentur,
& qux Eccle-
fij? reuelata func , vcl per eam credcnda proponuntur: Sic docec Suarcz
diff.ead.fe^, ^.
nu.6.
Fidcs autem particularis dicitur illa ,
quae ift atiqua priuata reuelatione
particularis
.
fundatur , vcl inftindu Spiritus S. ,
qui illi ?quiualeat . Et merito particu-
laris
dicitur
j
quia in materia, perfona, 8c
propofitione
priuata fundata eft
.
Hspc autera rurfus triplex eft . Prima
,
qua aliquis credit ea, qux fibi pccu-
liariterreuelatafunt. Qup pa<5to Prophete crediderunt
multa, qux noii
omnibus fidehbus, fed fibi tantum reuelaca fuerunt . Ec Abraham credidic
mulca, quas fibi foli fuerunc per reuelationem ppomifla . Secunda fides pri-
uata eft miraculorumsqua aliquis certo fibi ftatuit, Deum fadlurum aiiquid
pr^ter confuetum ordinem . De qua dicitur Matthxi
1
7. Si habueritis
fide
jficHt
granum
finapisy dicetis hnic monti,
tranfi
hinc illuc, &tranfibit , &nihil
impofftbile
erit vobis , Tertia fides huic eft fimilis , nempe
qua quis credic fe
a Deo confecuturum aliquid fpiriiuale, vel temporale ad fpiritualia per-
tinens
,
puta demonem ab obfcilb expulfurum etiam fine poteftate exorci->
ftica ; vei fanitatem corporis in ordine ad faiutem anim.-E obtenturum ; vel
quid fimile anim;r falutare a Deo impetraturum : Ita dgcet Vafquez
^.113.
ia j. 2. D.Thomx dijp. lop. cap.
f
. ac Suarez
difp. acfetl. eadem num.J.
S^F^
S T 1 O VU
An
fides
miraculorum
,
ac promi^iomm
fit
eadem cum
fide
Catholic^ ,
REfpondetur
cum Suarez
difp.
8. de diUinEi.fidei ab omnibm donist& Cdt.
fe^.
I. num.
j
. tria pofle confiderari in eo
, qui fad:urus eft miracuia *,
.
^
''>'.

vel aliquod beneficium i Deo miracuiose impetraturum . Primum eft cre-


riico/*rfw-
dulitas de omnipotentia Dei
, &
veritate promiflionum eius . Secunduitu.
^J^
*"
^lenmi
eft qu:pdam quaiiappiicatio huius vniucrfalis fidei ad hoc fadlum in parti-
y^f^"^^^.
culari, ita vt aiiquis iudicet certo, &: credat fe fa6lurum hoc miraculum',vel
obtenturum hoc beneficium miracuiofum hic
, &nunc . Tertium eft fidii-
cia
qu(^dam,quae inde refuitat in voluntatem
.
G Pri-
5? 8 Parl.Cap.III.DeExoic.virtiitibusornato.
A^us ftdei
Primum eorum, cerciirimiim etl, omnino in operc mlraculofo elTe necei^
^
*
farium
:
quia iUud eft fiindamencum omnium c^terorum . Vnde Macth.p.
quando ChriftusDominus
illuminaturus erat quofda cccos,cxigens ab illis
fidem neceflariam
dixit
: Creditis y
quia hoc
jjoJ[um facere vobis ? Dixcrunt
yti^^ Domme
;
tunc tetigit ocutas eorum dicens :
fecundum fidem ve^ram
fiat
yobis. &cap. i^.infine. Non feeit
tbi virtutes mu!ta>,propterincrd:dna^
tem illorum . Erac ergo necedacia credulicas
.
.
SecundiuTi (i debitomodoexplicetur>dicimus,ilIudiudicium non cflc
ApptK4ttO' tU
omnino impolTibile: po/ito cnimfirmoallenfu fidci, me obtencuruma
ttisai us
,
Dco, quicquid peciero, fi dcbice petam , & cum conditionibus
,
quas Chri-
ftus in fuispromiffionibus requiric , fieri potcft, vt aliquis hic
, & nunc
, &:
Iioc in opere, non diuina>fed morali quadamcertitudine iudicetconcurre-
reomnianecetlariaadimpetrandum miraculum: fiue quia illa manifefte
videt : fiue quia fimul etiam iuuatur intcrius auxilio Dci , vt poftit ita exi-
ftimare-, ex quibus elicitur illud iudicium certum aliquo modo fimile iudi-
cio theoIogiCo>veIprudentiaIi jqua? omnianon efieimpoffibiliaperfepa-
tet . Non tamen credo huiufinodi iudicium ede fimpliciter necefiarium r
tum quia nulla eft ratio,quce cogat ad exigendum illud : cum etiaiTi quia ad
debitam fiduciam, &: excludendam omnem dubirationcni rcpichenfibile
fatis eft firmitec iudicare , non folum in genere , fed ctiam in lioc fadla me
impetratuium, quod intendo> cercicudine conditionata , Siper me non Fie-
terity &cAt^
TiducUex ea^
Tertium eft fiducia illa, qu^e cx huiufinodi applicatione fidei vniuerfalis
refultanf
.- ad hoc fa6tum in particulari refultat in voluntatem , qux neceflaria eft ad
obtinendum, vt lateoftendicur articulo fequenti^
Qux fiduciafcpiusinfi-
nuacur in diuina fcripcura, qu^ incerdum vtitur nominc creduUtatis : inter-
dum nomine
confidentia; 8c Chriftus Dominus farpe dicit
Confdite, confidi-
tCy &ct. Icem quia nemo poteft orare vt oportet , nifi fperet
y & confidat
etiam vt oportet i miraciila autem maxime petficiuiitur oracione conuc-
aicnter fadr ..
179
\
D qucTftionemergodicimus>FidemiIIam, qiramfcriprurarequufr
Fides tniracu-
_/\,
^d pacranda miracula,&: alia benchcia miiaculose ohtincndajquoad
lorum
,
e^
pro-
fubftantiam , & efientiam efie ipfum actum Catholicie Fidei ira elicitum
r
miffionum
#j?
^applicatum ad hoc particulare fadum,vc poITit generare illam fiduciam:^
Cat^lka
^
^ adus alios neceffarios ad impetrandum miraculum
.
SuRinet Theo-
Hanc conclufionem fuftinent D. Thom. 1. 1.
^.
178. ar. r. ad
>-. Caieran..
Itgi^
Matth. 17. Soto 1. de Natura-,& Grat. cap. 6. Et eft aperta fentcntia D.Cy-
priani lib.
3. ad Quirin. cap. 4Z. & valde indicant Ambrofius lib. 8. in.Luc.
adilludyfdauge nobis fidem,dc'liihi:^in JUfatth.canone 17..
Colligiturinprimisclaieex r.adCorinth. 13. Sihabuero omnemfdem,.
Conftaf ex dt.
ifayt momes transferam ; vbi Apoftolus exprefse loquitur de
FideThco-
uina jcrtptura.
[Qgj^] j^
^ c^fjjQlica^^camcomparat cum chatitate . Vnde
poftea con-
cluditr
Art. I. Fide Theologica
.
99
cludit, Manent hdtc tria Fides, Spes , &Charitas . Similis locus eft ad He-
breos 1 1. Nam ilia Fide, quam dehnierar, ejfefubjiantiam, & cdt.
8>cftn<L^
qua
dixcrac ejfe
impojfihile yhcere Deo ,
dicic patracaeiTe miracula . Hac,
inquit i fide
fufceperM/it
muUeres de refurrenione mortuos
fuos , d^act. ideft
obtinuerunr
refurredlionem fuorum viiorum
.
Ratio eft: quia Fides,qua: ad miracula requiritiusnon pertinetadnouum
habitum, feu virtutcm infufam
;
neque confticuit nouumgenus ,autordinc
adluam . Nam ex tribus enumeratis adibus
,
qui maxime polTunr concur-
rere ad opus miraculofum
,
primus manifcl^tiirime eft actus fidci . Tertius
quoad fubftantiam eft adus fpei , quia fpes
, &
fiducianon diftinguuntur
cftentialiter . Secundus vero (fi adlit) eiufdem rationis eft cum aftenfu
Thcologico
, dc
luuari poteft a prudentia infufa , vel acquifita quoad appli-
cationem generalis fidei, ad hoc particulare Eictum , vcl has circunftantias
particulares. Et ex histribus actibus primus fons eft, & radix aliorum,
& cum aliiis fit propri jfi[ime a(flus fidei , ideo illi propri^ffime conuenit ra-
tio fidei miraculorum
.
Pr^terea fides miraculorum, ac promifiionum idem omnino habet obie-
^um formale, nempe Deum vt reuelantem, & notificancem res credendas
per
fidem -, quod habet etiam fides theologica , non ergo inter fc diffemnt
e(fentialiter . Cur enim quis confidit , fe aliquid miraculose a Deo obten-
turum ? Cerre quia credit Deum e(Ie omnipotentem , fumme bonum
, ac
iidelem
in fuis promiiTionibus
: hocautemcredit,quiaDeusperdiuinas
fcripturas hoc reuelauit
.
.
II.
OBijcies
. Adus fidei Catholic^
, 8c qnxuis eius perfe6bio eft in noftra
poteftate; hi^c verofides miraculorum non ira, ficur nec patrarc^
miracula . Vndc Matthori 17.
Apoftolinon potuerunt expellere d;^^monem,
cum tamen fidem Catholicam habercnt
.
Refpondetur, aliud efte patrare miracula, aliud habere fidem de fe fufE-
cientem ad ea impetranda . Primum non eft in hominis poteftate femper
j
tumquiacompletapoteitas, qu;Y requiritur ad opus miraculofum, noii
inhcTret per modum habitus, etiam in ilHs, qui frequenter miracula edunt:
vtdocet D. Thom. 2.
1. qu&H. lyi. tum quia pr^ter fidem requiruntur mul-
ta ex parte Dei
,
quas non femper dantur , etiam pofita fide
>
quia non expe-
dit
: attamen illud fecundum ( hoc eft habere fidemj in hominis poteftare
pofitum efie cenfet Suarez loco citato nu. 8. efleq; a<ftum vere liberum
, &
humanum , ac licet pendcat ex auxilio gratiir ; illud tamen non deerit vo-
Icnti credere, vtoporret : quod plane docctPaulusad Hebrafos 11. & r.
Corinrh.
13. Etcolligiturex Matth. 14. & 17. Vbi Chriftus leprehendit
A poftolos,veI ctiam quofdam alios
,
quod carerent hac fide : erat ergo irij
illoium
poteftatcaliasnonfiiiflentreprehenfionedigni. IremLuca" 10.
&
fape alias confuiir, vt habeamus hancfidem
j&
lacob. i. Vofiuletin
fidc^
nihil
heftans . Eft crgo in noftra poteftate . Tandem huiufmodi fides in
G 2 eo>
ProbatHT r*.
tione
.
180.
Obieiiio
.
X>Uuttc
.
181.
HiBiniiiones
tres defide
Afferth i.
^Affertlo
1%2,
Affmio
i.
deratHm,
Mattij, cap,
8.
ver8.
X oo Par.l.Cap.lII. De Exorc.virtutibus o.rnato.
eo, qui impetrat miracula, eft laude dignaj
6^ meritoiia; ergo
5c libcra .
j2
y^ s T 1 o vii.
SmmodoFides Theologica
pojfu effe
maior in vno
,
quam in alio .
ANte
folutionem tres pr^mitrenda? funt diftindiones
.
Prima diftindio
. Quantitas habitus fidei poteft confiderari dupl^-
citer: Vnomodofecundum
rationemformalemobiedi : Alio modo fe-
cundum ea, qu^E materialitcr credcnda proponuntur
.
Secunda diftindtio. Fidespoteftatrendi vnomodofecundumea, qu.ic
creduntur implicite : Alio modo fecundum ea, quae explicite creduntur
.
Tertia diftin(5tio. Fides poteft confiderari fecundumpanicipationem
fubie(5ti
, & hocduplicirer : nam a(5lus fidei procedit ex intcllediu
, & ex
yoluntate, vt docet D. Thom. 2. 2.
q^. 4. (vr. i. His pofitis
.
Dicoprimo. Fides Theologica ratione obie6ti formalisnon poteft effe
maior in yno, quam in alio : quia formale obieiflum fidei eft vnum, & fim-
plex, fcilicet Veritas prima : Vnde ex hac parte fides non diuerfificatur in
credentibus-, fed eft vna fpecie in omnibus
.
Dicofecundo . Fides fecundum ea, qux implicite creduntur^in omnibus
credentibus eft eadem . Ratio eft: quia quando quis incjepit credere/ubie-
cit animum fuum omnibus credibilibus
,
qus Catholicorum tenet aftertio,
&
quxcumque de nouo a I>eo fuerint reuelata: &itaid, quod nunc fibi
reuelatur, iam credebat implicite : obiectum enim fidei ad^quatum , vt di-
ctum cft fupra, eft quodlibet ens reuelabile a Deo obfcura reuelatione .
Vnde actus fidei hoc modo ne<^ augetur , nec^j dimiauitur
j,
ne<^ raaior eft
fides.in vno> quam in alio
.
$. I.
DIco
rertio . Fides Theologica expIicite,aon ratione obiecti fbrnTalisv
fed materialis, ideft fecuni^im ea
,
qux' materialirer credenda
propoi-
nuntur, poteft efte maior in vno,quim in alio : Ratio eft : quia cum credi^-
bilia plura fint,
&poftint accipi vel magis, vel minirs explicite , fecundmn
hoc vnus homo plura explicite, quam alius poteft crederej & fic in vno pa-
reft eflTe maior fides
, quam in alio ex parte obiecri materialiter fiimpti fe-
cundum maiore fidei explicationem : Et fic fides in vno vel ad maiora, vel
ctiam ad plura qu4m in alio poteft fe extendere : Ita D.Thom. x.i.q.S'ar.a,^
Vnde quidam dicuntur habere magnam fidem : alij paiuam ; alij magna.
refpectu vnius gratiJE obtinendrei fed exiguam refpeccu alterius confequen-
dae : alij maiorem in ordine ad vnum beneficium fecundum vnmn modum
impetrandum-; fed non fecundum alium . Conftat ex verbis CbriftiSaiua-
toris noftri, qui admiratus de verbis Centurionis,quando dixit : Dominc^
non' [um dignHStVdntres
fub
tetltfw meum,Jedtantuw
dlc verbo, &fanabitnr
fuer mms : fequentibus
fe
dixit ; jimen dicovobis 3 non innem tanta.mfide7ttL,
iu.
Art. I. Fide Thcologica.
loi
in Ifrael!
Si ergo
tantam fidem non inuenerat, fignum erat, quod aliquam
minorem hac
inucneiar
;
quod vtique ncminieftdubitandum.
Nam alij
plures cx
Hebraris , ait Toftatus qnmfi.
i^f
. in cap. 17. Matthdti, credebant
quidem >
quod Chriftus poflet fanare infirmos ; fed dummodo ad eos acce-
I6an. 4.
deret,&
manu tangeret eos . S'\c Rcgulus in lefum credidit,& rogauit illii,
vt fanaret filmm fuum
j
fed dixit ad eum , Domine defcende pnitsqt4am mo-
yg^f;
.g.
riatur filittsmetis
NecefTarium iudicauit.quod Chriftus accederet ad ^gto-
tum . Sic mulier, qnx fanguinis fluxum patiebatur, credidit in Iefum,qu6d
a fluxu fanguinis fanaretur ; fed dummodo tangeret faltem fimbriam vcfti-
mcnticius. Vnde dicebat intra fc : Si teti^ero tantkm veHimemum eiust
Matth.9. Tcri.'
falua ero . Sic quidam Princeps rogauit lefum pro filia fua defund:a,dicens: V'-^ ,
^
_
Dom!nefiliameamododefun5IaeJiy{ed addidit: Veniimpone manumtuam
fuper eam , &viuet . Sic plures alij credebantfeaChrifto beneficiumali-
quod vel fibi, vel aUeri accepturosifed quoad modum confecutionis nullus
habuittantamfidem, ficut Centurio . Credidicenim ,qu6d Chriftusfolo
fuovcrbo etiam in abfentia fanaret feruumfuum, dicens : Domine no-zt^
Mattho.v.g.;.
fum
dignus, vt intres
fub
ttEtum meum;fed tantum dic verbo,Crfanabiturpuer
meus; qiiafi dicerer : Domine fcio, ac credo
,
quod tu es omnipotens
, &ija
te eft virtus infinita , non eft crgo , cur defcendas in domum meam
, quia.*
pcccator fum, vt fanes feruum meum ; fed fuflficit vnicum verbum tuum, in
quo fadla funt omnia
, &
illico fanabitur puer meus . His ergo verbis audi-
tis i Chrifto iuremerito admiratione repletus dixit : Amen dico vobis , mn
Verf. i:
muenitantamfideminlfrael.
.
II.
DIco
quarto. Fides Theologica fecundum participationem fubiedti l8j.
poceft efle maior in vno, quam in aliOjtum ex parte intelle(5tus prop-
Affertio 4.
ter maiorem certitudinem, & firmitatem : tum ex partc voluntatis proptei:
maiorem promptitudmem, feu deuotionem, vel confidentiam : Ita D. Th.
artic. eodem
.
Ratio eft : quia de ratione fidci eft ,
vt Veritas prima omnibus pr^fera-
probaturratiO'
tur
i
fed tamen eorum, qui eam omnibus pra-ferunt, quidam certius , Sc de- ne.
uotius fe ei fubijciunt
,
quam alij . Et fecundum hoc etiam fides eft maior
in vno, quam in alio .
Hoc aperte conftat in muliere Chananea , qua accedens ad lefum roga-
^ ,
uit eum dicens : Jidiferere mei Domine
fili
Dauid:
filia
mea mate a demonio
vj
^ttif
,
l
er
vexatur . Cui tandem lefus dixit : O
mulier magna eH
fides
tua :
fiat
tibi
^.i.
ficut vis . Sed cur Chriftus magnam vocauit eius fidem
:
Non vtique ratio-
Verf. i8.
ne pcticionis : quia non erat aliquod magnum,quod petcbat,cum fere quo-
tidie Chriftus ab Energumenis ( etiam non rogatus ) d^mones expelleret;
fed magnam appellauit ob firmitatem, ac ftabilitatem in credendoi nec no
ob promptitudinem,ac deuotionem in perfeuerando . Licet enim Chriftus
non refponderet ei verbum, immo eam repellwret , ac vocaret eam canem
,
nihilominusnoninfirmataeftfide, non vacillauit
, n.ec dubitauit de lefa
G 3
poten-
f ot Part.L Cap.IIL De Exorc.virtutibus ornato.
potentia
,
bonitatc
,
ac fidelitate iii tribulatis fubleuandis
, 6i obfeffis a dx-
mone liberandis: ideoperfeucrauit in petendo dicens : Domtne adiuua
me :
Verf.
xf
. fjam &catelU edunt de mtcisyqutt, cadunt
demenfa dominorum fuorum . In
quo
Yerf. X7.
oftendit firmitatem fidei fux,qua credebat Chriftum efle Domiiium poten-
remfiliamfuam a dsmonio liberare, ac pij(I]mum,ideoq-,eius tandera pre-
ce$.non defpedurum; fed id, quod ipfa petebat, largiturum
.
Sl^V ^
S T 1 O V 111,
AnFides Theologica
diffirat a Fide gratia gratis data
, d* confe-
quenter a CAteris gratijs gratis datir ,.
riA A
^^^ folutionemquaeftionis fciendum
, nouemede gratias grads datas:
GratU r t'
"^^^
a D. Paulo enumerata
j
i.Cor. iz. ^Hj per Spiritum SanElum da-
dat* aut Jf
^^^
f^^f>90 fapientia : alif fermo fcienti^ fecundum eundem fpiritum : alteri
^ff^
^
*
fides
in eodem fpiritu : alij gratia fanitatumin vno fpiritu : ali^ operatio vir-r
tutum: alv\prophetia : alij difcretio fpirituum : alij genera linguarum : alij
interpretatio fermonum . H<tc autem omnia. operatur ynus , at^ ider/t Spi-
rifus diuidens fingulis prout ipult ^ ;
T>efcribmtur
..
i. Sermo fapientias eft donum, quod datur homini , vt non folum poflit
fidei dodtrinam proponere fimpliciter
i
fed etiam ex illa multas vcrirates^^
(
leconditas elicere,
&
perfuadere;
&propterea per caufas,vel altiores ratio*-
nes diuina myfteria explicare
.
1. Sermo fcientias eft gratia, per quam homo rarionibusnaturalibus^vet
cxemplis fidem explicar,
dc
qu^e contra obijciuntur, foluir ..
3.
Fides in eodem fpiritu eft gratia
, per quam darur homini , vr ram di-
ftinde , &
perfe<5le intelligat
, & apprehendat res fidei , vt po/Iit eas alios;
^ocere j
fimpliciter tamen , & fine ornatufcientia:
, 6c lapientiiE . Harc ab
aliquibus vocatur fides miraculorum
.
4.
Gratia fanitatum eft illa, per quam quis, diuina operante virtute , ali-
cui faniratem confert, quam naturaliter , vel faltemnifi poft longuu) teni-
pus, confequi nor^ potuifter.
^. Operario virtutum eft gratia
,
per quam homo ad confirmationem,,
fidei, nec non vtilitatem aliorunijd^mones ab obfcfiis corporibus expeilir^
feclufa poteftate exorciftica
j
& alia operaefficit
, qux naturam fiiperant.
Haec ab aliquibus vocatur gratia miraculorum
.
6. Prophetia eft fupernaturalis quaedam cognitio in diuina reuelarionc
fundata, a qua locutio, vel pr^didio prophetica procedit
.
7.
Difcretio fpirituumeft reuelatio cogitarionum inreriorum cordis
.
8. Donum linguarum eft gratia
,
per quam confertur homini recipicnti
illud linguas varias cognofcere,
& intelligere
.
5. Interpretatio fernronum eft donum,quaquis ex fpeciali Spiritus San-
Gti motione ea ,qu2E legit , vel audit
, ita bene intelligit , vt pofiir illa aj
ijs
interpietariiuxtafenfumloquentis , vel fcribentis. Sic h.c giari:E delcri-
bunturJl Suarez dijp. 8.
de difiin^-fidei ab omtiibus
donis,& c^t.fdi.
i.&
^..
Ad.
Art. I. Fide Theologica
.
103
f.
I.
AD
qu.Tftionem eigo refpondetur rfidemgratiam gratis datam modo
predidio explicacam non idem efle cum Fide Catholica . In primis
cnim illa nullam requiric obfcuricatem . Nam iuxta certam Auguftini do-
<5lrinam
epift.
^y.dcD. ThomJE ^.par. q. 7. ar. 7.
In Chrifto fuerunt omncs
gratire gratis datx; non tamen in eo fuit Fides Catholica,feu obfcura : ergo
Fides Catholica diftmguicur ab omnibns gracijs gratis datis .

Deinde fidesgratia gratis data nonvidetur tam confitterein iudicio,


quam in apprchcnlione rerum fidei,qus ica a Spiritu S.dirigitur,ficut expe-
dit ad docendos alios . Ec idem proportionaliter dicendum eft de alijs gia-
tijs gracis dacis . Nam huiufmodi gracire gratis dat? ordinantur ad vrilica-
temaliorum per adlus cxceriores fidei mmifeftatiuos . Fides vero Catho-
Jica ordinatur ad iuftificaxiohem, & falutem ipJfius crcdentis
.
X7
.y S r 1 O IX,
^uomoiio Fides nece/ptria
fit
Exorcisia addxmones expellendos .
AD
qu^ftionem dicoprimo. AdexpuI(ionemd?raonis(
fimpiiciter,
& ablblute loquendo ) Fides Theologica Exorcifi.T non eft neceflfa-
ria .
K
icio eft:quia fufficicquod iw miniftro fic poteftas OrdinisExorcifta-
tus, intentio ficiendi
,
quod Romana Ecclcfia facir , ac ipfe dsmoni preci-
piat diuino nomine incerpofico . Patef, quia Ordo Exorciftatus habet fuam
vim ex opere operato; ficut facis probatum eft num, p. Et ideo ad ipfius mi-
nifterium neq-, fidcs a6t:ualisjncq;habitualis in miniftro eft abfolute necef-
faria, vc producatur eiiedtus , nempe expulfio d^monis . Sic & in omnibus
Sacramcntisadproducendamexopereoperato ipforum effedtu fufficiunt
Maceria, Forma, & Inrencio Miniftri , ficiendi fcilicet quod ficit Ecclefia
>
vtexConcil.FIorenr. colligitur: Icateftancur Alexand. Alenf. ^.par.q.i6.
mem.
3.
ar.
f
. D. Thom. i. z. qHt\i. 6\. art. 5). Ricardus in
4. difi.S-
qMxfi.^.
ar.^.ik. lofeph Angles Fb:-. Theol.
qq.
in 4. qmji.de Almt^ro Sacram.art.j.
.
I.
DIco
fccundo . Vc Exorcifta tuto , & efficaciter ab obfefTis hominibus
& e rebus ad homines fpecftantibus demones valeat expellere, necef-
fariaeft ei FidesTheologica, qua firmiter afientiat ncdum articulis Fi-
cltiy
ac myftcriis noftra: falutis, fcd etiam credat, fe efte Miniftrum Chrifti
,
& Ecclefio!,
& h.ibere poteftatem fuper d?mones, vt in nomine lefu eos ab
obfc(TiscorporibusexpeIlat,quandoexpulfioeft falutaris: necnon Chriftii
per fuam Paftionem abftulifte a d^mone hominibus nocend facultate pro
cis
, quos Deus vult protegere , ac preferuare
j 8c
maxime pro his
,
qui cre-
dunc, ac confidunc in Sani^ifiimo Nominelcfu , vt latc probatum eft fqpra^
nHm.6).& feqnentibus
.
G 4
Hoc
I85.
Fides TheoU-
gica difiingui-
tur
^fide
gra.
tiagratisdata,
(^
a cAterit gra
tijt gratis 4a-
tit.
186.
Ad expeUeTid
dAmone , Exor-
ciflA (imflici-
ter,^ abfolute
fides non esl nt-
ceffnrin .
187.
Tides Theolo..
gtca necejjaria
eff ExorcifiA
,
vt tuto
, (^'
effi^
taciter di,mo^
nes expetlat .
lU.
DefaSionuUus
JlAreticus , vel
infidelis dAtnO'
nes eijcere, aut
miracHlaface.
ffe foltt.
itfid
ateiderit
HAreticisid at-
tetuare volen-
X 04
Par.LCap.III. De Exorc,virtutibus ornato
.
Hoc teftatUL- Alphonfus a Caftro lib. 6.
aduerfus Hdt.re[es -vc-rbo Exorcif
mus dicens : Quodautem
nonfem^erfiat-vt inuocato nomme lefu
d&mon egre-
diatur, minimafides
ipfius inuocantis eH in cauja . Nam fi perfe^e credidiffet,
hxCi & maiora
feciffet . Et adhos fo'los, videticet in
fide perfeUos Eki
promiffio
( Marci vkimo In nomine meo di,monia eijcientjpertmere videtur : quia prius
dixerat : Signa autem eos, qui crediderint, hac fequentur, cjr c&t.
Propterea maximopere iuuat Exorcift , fepius elicetc adus fidci , cre-
dendo fkmiter, quod Oeus ratione fua: infinitac bonitatis, ac mifcricordiie
,
ac fidelitatis fux* inuariabilis virtute fua diuina concurret ad demones exr
j>ellendos, ciim ipfe Exorcifta in nomineeius d^raoni pr^cepta ifaciet, fi ta-
iis expulfio perfonx obfelliE fuerit falutaris
$. a
DIco
tcrtio . De facflo loquendo, nullus Hi^reticus, vel Infidelis dcraov
nem eijcere folet; vel aliquod valet facere miraculum,vt docet ^igy-
dius de Coninch
difp.
r \..de ohieHo fidei dub.
3. num. 85. & Lupus par. 5*
EdiSii S. Inquifit. lib. ii. difl.
3
. ar. z.
diffic.
1. Ratio eft : qiiia promiflio fa-
dfca a Chrifto Ecclefiaj eft refpedlu credentium : Si^na autem eos , qiti crsM-
derint,& CAt. In nomine meo d&monia eijcient . Nec Ecclefia fupplet pro cis :
quiaipfinonfuntraemlxaEcclefiaj, cum fint ab ea feparati
v
Nam hxc
figna, nempe d^mones eijciendi per fidem } vari js linguis loquendi
\
ferpen-
tes tollendiv infirmos curandi ; &c cetera diuinitiis fupra oranem vim nature
operandi, in teftimonium fideinoftr? coneeduntur; vr ait Marcas Euangel.
eap. I (j.poft illa \Q^h:L,figna autem eos,.&c. Jlpoliolii
inquit,
profethpredica-
ueru/it ybiq^ Domino co^perante, &fermonem conf.rmante fequentibusfignis,
Immo etiamii inter H^recicos fit aliquis ordine exorciftatus infi.;?iitus,noii
valet d^mones expellere , fi ei dcficiat redla inrentio, qu^ eft, faciendi id>
quodSancta Ecclefia Romana faciendum inteudit 1 nam hic potii^ inten-
dit facere, quod fua docet fecta, cui adh^ret ..
Quare dum ifti d^raoms afsecl^
,
quafi alij Pharaonis Magi curare raale-
ficia,& Energumenos a di^mone liberare, quandoq; attentarunt , idem illisi
accidit>quod feptemfilijsSceu^, qui Pau'ii in exoreizandairaitabanrur ( de
quibus Actuura ip.^nempe Vanus Iabor,fi"uftraadhibitis fuisadiurationi-
bus e cerebro confictis : Conterapcus , infultante d^monc
, & clamante_j :
nihil fibi tiraendii ab illis : Confufio,L-identibus,& fubfannantibus populis,
qui aflfiftebant : Et quod peius eft, vulnera accepercadqu? euitanda fiigam
arripere coacti funt . Vnus pro omnibus fijfficiat Marrmus Lutherus huius.
fijculi Nouatoru antefignanus, qui illa omnia expertus eft, cum veliit fi mia
Miniftrorura Ecctefie in Sacrario VuittembcEgeafi dcmonem exorcifmis e
fuo
,
puta Euangelio nouo depromptis voluit expellere . Ecenim iriifiones,
&infulcusd^raoniacos, iterata, & rcpetita verbera, fummasangufti^is ,&i
alui profluuium perpeftus fuo malo didicit , non vfLupare amplius- ea ,
qii^'
(iintcatholic^poteftatis: &ridiculumfuis fautoribus aucroritaris
Luthc-
san^ fpcctaculu.m-pr.ebiutj vtnarrat Staphylusocuiamsteftis, tunc Lurhcri
fectatota
Art.
II.
Spc ,
feu
Fiducia in
Deum . i o
j
fcdator, poftca
Catholiat
Ecclefisfilius in
akfoluta
ref^ionfione comra^
Smidelinmi-i
.
ARriCVLVS 11,
De
Spe,feu
Fidncia tn Deum,
'
SRcunda
vimis
,
qua pieditus ede debet Exorcifta , vt tuto
, & efficaciter
\%g.
fuum valeat exerccre miniftcriuni, eft Spes, fcu Fiducia, vel Confiden- spei,feu fidu'
cia in Deum
,
qua^ prcfidio non fiilcicur humano ,fed diuino innititut auxi-
cia in Deum-j
lioj &
decercante Exorcifta aftiftere debet , vc quod fuis viribus allequi non
necefjarta^
eft
potefthoc
fuperna ope confortatus alFequatur . Vnde fimilis filio hominis
^'^"^"^
'^'
pedes habebat fimiles aurichalco, vt oftendatur, Exorciftam fuam fpem.ac
^"''
^^^^"^J
fiduciam totam debere fixam habere in Deum : pcdes enim fpem fignifi-
gxpelUt
cant, vc docet D. Bernardus in verba illa Pfal. 90. Ouoniam in me fperamr,
liberabo eum >
dicens . QHemcum^ locum calcauerit pes veUer , yefier
erit
.
Pes ve(ier vti^fpes
veHra eji, &qitantumcumq.^ illa procejferit, obtinebit,fi ta-
mcn in Bsum tota figatur, ytfii-mafit, &non titubet .
Qiiae fpes, (vc refpicit canquam obiedtum prin>arium fbrmale , folam bo- Ohie^um
ffei
.
nitatem
Dti clare vifi
,
fiue beatitudinem noftram tam obie(5liuam
,
quara
formalcm,
quacenus nobis bona eft
) dicitur virtus tbeologica . H.tc vide-
tur
efte fencencia
Scoti tn ^. difi. 16. qu(i. vnica. . adquaUionem . Eandcm
tenetGabriel
ibidem ,
Suarez/
3.
par.tom. i.q.
7. in Cmmentario ar.^.
Bannez
2. z. g. 1
7. ar.
^. . Caietanus
, &c&t.
yerf. Notafecundo . &c ^gy-
dius de
Coninch
difp. 19. de Spe dub.
4.
nu.
f
2.
Sic autem definitura D. Thoma in
^. fent. diji.i6. quod
fit
expeSlatio
jyefinitio ffei
.
certa futur&
beatitudims,proueniens ex Dei gratiay& ex meritis nofirts . a Fil-
liucio
vero traB. 22. de- pr&ceptis Fidei,Speiy& Charitatis ,&cdi. cap. 8.
de
virtute fpei
fic defcribitur
: Spes eB virtus Theologica diuinitus
infufa,
per quam certo expefiamus futuram beatitudinem per merita ex dmina gratia
prouenientia.
Spes vero
(
quatenus refprcit nedum bonitate Dei clare \Kv.Scd eius om-
oUeSfumfidtt-.
nipotentiam,qua poteft omnia nobis (alucaria conferre bona,ac fidelitatem
'*.
cius in promiffis fcruandis) dicitur fiduciaiquce eftentiahter no diftert k Spe
TheoIogica,-addit tamen fupra fpem firmitatem quandam,fea robur : vnd8
Fiducia eft fpes perfedta , ac robuftiffima, vt bene docet Drexelius lib.
f
. de
Conformatione hum. -vohmt. cum dminacap. 2,
;
i. dicens
, Spem hoc
fupe-
rat Fiducia, quod Fidncia non qualifctcm^fpesfit
;
fedrobuHi(frma,& perfrila*
Ha;c aucem definitur a D. Thoma 2. 2.
q.
1 ip. ar. 6. qucxj
fit fpes futuri
Fiducia defini-
a'ixtlt'] conceptaex di^lis aliorum: ipelex his,qU(Z [untinfe , velinalio. Ex-
'"''
preffius autem ^\Q. definiri poreft >. PidutiaTheologica eji fpes firmifftma, ac
robiifiiffma futim
anxilij concepta ex frequentatis a^ibus fidei theologicd, qua
qnis firmiter credit, Deum nedumpoffe rationefuA omnipotenti
; fed
ration(L^
e^tiam
fm
infinitA bonitatis , benignitatis , ac fidelitatis velle ei concedJere quod
anim& efifahttare. : Ita colligitur ex Suarez
difp. i.praem.fe^' i. nn. 8. &
difp.
% . de dijl. fidei ab omnibHS donist&cfeCi. i .n.
3,.
QJf'^'*,
I o (5 Par.LCap.III.Dc Exorc.virtutibus ornato.
^v
^
s r 1 o L
-^
Sluomtfdo huiufmodi Fidhcia dugeatur
,
QVoniam plura adducemus infra p^r.5. vhide ratione-> ex quorum con-
fideiatione maximopere affedus in Deum moueri poteft , ac fiducia
W' erigi; hic duntaxat modus , feu adus
, quo talis fiducia
augetur
>
wtf aHgea,-
eft explicandus
. Fiducia ergoproportionaliteraugetur m voluntate,prout
in intelledu augetur fidesj quod folet contingere dupliciter
.
Vno modo quando fides non tantum pr^bet allcnfum veritati reuelat.T
,
nec in ea folum cognofcenda, feu credenda fiftit; fed extenditur ad praxim,
veritatem creditam applicando voluntati,vt fecundum illam moueatur,feu
operetur; tunc in voluntate proportionalis augecur fiducia, &animus oran'
ris crigitur in fpe, earaq; adtu ipfe exercendo, m ea firmatur, ac roboratur
j
ica quod animus eius non fludruat, nec deficit in petendo
.
Alio modo quaudo aliquis non tantiim habitu credit; fed a(3:u fe exercet
conliderando piomifllonem Dei, eius veritatem, fidelitatem,ac bonicatem
infiniram; tunc 'm voluntatc augetur deuotionis feruor, aufertur tepiditas
,
m.igis, magisq,- crefcic confidentia
.
,^9I'
E conueisoquando incelle^lus deficit in applicanda pra(5lice veritatc_^
Defectus
Jidu-
deciica voluntati , vcfecundum illamcum magna fiduciaoret, licettalis
^^^^
"
homo non habeat dcfe(5lura in aflenfu fidei, neq-, in certitudine, qua credir,
Deum efle fidelem in fuis promiflis
j
attamen ex defe<Slu talis applicationis
prouenit in volunrate proportionalis defectus in fpe,& fiducia : nam mter--
dum animus orantis uon erigitur in fpe , non quia defperet *, fcd quia non_,
actu exercet fpemi wn<Se fir, vt animus fluctuet, & deficiat in petendo, fi. ut
oporter . Sccundo quando quis deficit in exercitio, quia non actu coniide-
rac promiflioncm Dei
, &: veritatem eius , licet nullam habeat dubitatione
concrariam certitudini fideijex defectutamen actualisfidei prouenit in vo-
luntate propoitionalis defeccus-, quia tepide, & remifse cxercet fpem; ideo
vel non perfeuerantcr petit ', vel in ipfamet petitione nimis eft remifl^us
j&:
ctiam plus hcfitat, vel dubitat,qu an fecundum rectam rationem poflit,aut
debeat
,
quod totum redundat in impcrfectionem , & defcctum fiduci^
de-
bitas ; Ita docet Suarez tom. i, de Firtutei &Batu Religionis , lib. i. de Ora-
tione r. 14. nu. 8. Propter autem huiufmodi defectus Apoftoli non
potue-
runt illum Lunaticum curare , quia tunc habuerunt fidcm languidam
, nec
recte i 1 la vfi funt ad confiderandum ea
,
quas poflent mouere affcctum
, &
fiduciamerigere.
^y^
s r 1 11.
^omodo Fiducid tolUt hafitationem
,
1 92.
"D
Efpondetur, ficut fides non excludit quoad intellectum nifi dubitatio-
Fiducia tolltt
J\^
nem certitudini fidei repugnantem , ita fiducia quoad voluntatem
kifit/nionem.
folum
iAttAL SpevfcuFicluciaihDeum.
107
(blumexcludicilJumtimofem,
vel animr tiepidationem
,
qa:r excliidar
theologicam
fpcni: Ac proindc fi oratioliatex vcia Hde, ^fpccxhac
paitehabetconditionem
fufficientem adimpetrandam infalUbilitcr cx vi
promiffionis
;
quantumuis vel ex parte intellectus intcrucniat aliquocf gc- ^emedo
nus
formidinis , vel dubitatiotiis indchbcratce , Cjua: ad infidelitatem nciT.,
perueniat : vei ex parte voluntatis mtcrccdat nimius tiraor vel pufiUani-
mitasexconfiderattone proprijdcfectusconcepta. Nam hi defeccus vel
flon funt culpabiles ; vcl non grauirer ; vtide non excludunt verum actutn
fidei, 6c
fpei ; nec reddunt culpbilem ipfam orationeni : Ita docet Vega^
lib. 5). in Cortcil. Trident. cap. 18. Giofs.
oid.fityer
epifl. cnjion. D. lacohi c. r.
& Suaiez lococitato num.
7.
Veruntamen fubdit Suarez num. 8.
infine
;
quod debita fiducia in Deunt
deberet huiufmodi defectus fupcrare, ac vincere : Quod pieftaret , fi orans
confideraret ncdura diuinam promiflionem ; fed infinitajn Dei bonitatem
prouidcntiam, benignitatem, charitate , iiberalitatcm,ac cretera Dci attri-
bura . Ex qua confideratione iicet non perueniatur ad iudicandum certo
>
& inf.iiiibiiiter, Deumefiectuium>quodpetimus;farpetamen peruenitur
ad ludicium ita credibile
, ac dcterminaium , vt excludat actuaiem h^fita-
rioaem, 6c animum oraiitis pacatum rc-ddac : Ita Suarez loco cit, nu.
p.
Qi^ndo vero Deus vult per aiiquem operari miraculum, folet ita moue- j
p^
,
re
auimum petentis, vt nihil hefitet; fed firniitcr aedat,.iilud impetraturu :
Fiducia in mi-
qua: ab aliquibus foict dici fides miraculorum
, quac praffupponit fide theo- mtulo operan-
logicam
;
& numeratur inter gratias gratis datas
;
prouenitque ex quadam
do, quA .
peculiari morione,(5,: pr^ueniente gratia^cui homonon poreftrefiftere qua-
tum ad iilam particularem firmitatem inteiiectus , licet quoad actum dtCi-
derandi, &: petendi libere operetur ; Ita docet Abuienfis in cap.17. Matth.
q.
16
S-
6c Suarez /oco >
Frequentius vci6,licet non tam fpecialis gratia concedatiir,datur maior^
vel minor pr^ueniens gratia ita mouens ad petendum cum fiducia , vt ma-
gis etiam, vel minus hcfi^cationemtoIlat,velanimumpetentisfecurumred-
dat : Quo modo dixit Caffianus CoUat. 9. cap.
3
1. fignum futurae impetra-
tionis cfle j
quando Spiritiis Sanctus mouet ad petendum cum magna fida-
cia,
&
quafi fccuritace impetrandi *
^r ^ S T iQ.. llL
^os
effeBus efficere foLeat hHtufinodi
Fiducia
infitisfofJeffbriBus^
INnumeri
funt admiraadi cfFectuj, quos caulare foiet huiufmodi fiducia
194.
in eos, qui illam pofiidere ftudent . Eft enim in manu Exorcifta:,& om- Fiducia eslar.
nium Chrifti fideljiim veluti panoplii, feu omfiijgcnerfs armatura; aut al-
mtura,ac ve^
tcra virga molayca qua vaieDr nedum ab inijjiicis tam inuifibilibus, quam
^*"*
"'fi^
"*"'
vifibiiibus
, & a quacumque re aduerfa feipfos
, & omnia ad (e fpectantia
^"^^*
*"
manu
rueri
,
ac conferuarc; veriim etiam, cimi opus eft,ob Dei nomen {anctidimu
""^
'"'"
"^
glorificandumjEcciefiae:
fplendoremaugendujcnjac totius Reipublicx Chrir
ftiana:
%
I o 8 Par,I.Cap.IIL DeExorc.virtutibus ornato
.
ftianjevtilicatemprofequendam
(
ad id fpecialicer Deo cormouence) acf-
miranda opera operari . Hi aucem efFectus generice collecti clauduntur,ac
breuiter ad fexdecim Fructus reuocantur
.
FRVCrVS PRIMVS.
Fiducia in Deum praferuat a peccatis plurimis .
^95*
\y
Rimo hxc fiducia m Deum, ac firma confidentia in eius tutiffima pro-
Fiducia ifu
X.
tectione prefeiuat eii,qui illam po{Iidet>i vitijs,&a peccatis plurimis
.
DeHm prAfer.
Dauid Pfal.
5
3
. verf. i 5 . Et non delinquent omnes,qui
fperam in eo .
uathammem a,
ybj Prancifcus Titelmanus . Oui in eo , inquic, [^em fuam iaEiatam , &
vt ifs,(y a pec-
^^^^ firmatam habuerint, non cadent in peccatum talci quo prorfus d Deofepa-
rentur . SoUicite enim curahunt, ne peccatum vllum tale admittant : &ftforte
contigerit incidere,follicite curahunt , ne inpeccato permaneant -, fedrefurgtnt
quantociks in
fpe
mifericordia Dei
.
loannes Baptifta Folengius : Oui
fpemy
2.it,omnem fuam
in Deo collocant,
hi delinquere haud
quaquampoffunt admortem,quia ex Deo nati funt,femenqi
Rom 8 ver
"^*^ ^^
^^
infitunt habent. Nthilergo damnationis, clamat Paulus,
efi
his, qui
funt
in Chrifio lefu, qui non fecundum carnem amhulant . Et hi
funt quidem
,
qui fperant tn eo iVte
fye
tandem
,fiduciaque in Deum copulata
fanEiifieatio-
1.I0.5 ver.j
.
j^^^ omnem no(iram auguremur . 0?/V,inquit loannes, qui
fpem
hahet hanc
in e'Am-,fan^iificat
fe
.
Idipfum confirmat Drexelius de Conformatione
-poluntatis lib. ^ . cap.
^
..4.
^iccnsiVera in
Deu?nfiducia non tantum inquieti peEloris agitationem
ifed &
huic contrarium torporem mentis, ac Jenium
tollit . Quifquis hanc felicijftmam
artem callet, ac reipfa tdm voluntati diuina, qudmprouidentia eius perfetie
fo
tradit ,
graues vitiorum infultus non metuit . Ita Deo innixum nuila vis, nulla
frar/s,
nulla iam illecehra poterit vei Uantem deijcere, yei fubijcere dominante.
Diferte hoc ipfum teftatur D. Bernardus
fuper
eundtm
Vfaimum,
dicens:
ha animus
,
fi
non prdfumat de
fe ;
fed
fi
confortetur d Deo
;
poterit vtique
dominari
fui,
vt non dominetur ei omnis iniujlitia .
E conuerfo diffidentia de Deo eft caufa plurimorum vitiorum , ac fcele-
196. rum execrabilium . DfOia//j|^df<??-f jaitDrexelius lococit. c. 10. . 7. autefi
Biffidentia. ori.
principium piurimorum fceierum, aut
finis
. Ideo beneaitFoIengiusinPfal.
go efl plHrtum
^
i. verf. i. Vnde amhitio ? vnde cuviditas ? ynde dominandi iibido , etiam
in his, qui in intimis
Ecclefi& penetralihus , &ciauftris latitant ? vnde luxus ?
ynde
faflus , /tmuitas^fimuiatio , diffmuiatio , at^ omnis generis vitia ema-
nnnt ?
nifi
quodin aiia re, qudm in Deo
fuam coliocantfiduciam,ac fpem
mor-
talium plerique?
vtttorum ,
FRvcrvs SnCVNDVS,
197'
^on
finit facile homines cadere in tentationes .
TiducittitDeu
^
-, .^ _
.^,
.
nonfiait
facile
^
Ecundo hqc fiducia in Deum eft telum acutifTimum in hoftes
inuifibj-
c/idere 1 teta-
k3
les intorquendum,
quo facillime debellari queunt , ne
inducant homi-
titnes
.
nes in tentationem
.
ApciiTime
ritatcj Diuiti*
Arr.IL
Spc, fcu Fiducia
inDeum. 109
Aptiflime
Folcngius / P/4/.
z(>. apud ipfiim
27. explicans illa verba:
Si confijlant
adHerjnm me caftrat
non timebit cor menm
; aic : Muha fnnt ca-
fira illa
( nempe
vina
,
quibiis diabolus nos impugnare tentaf,
)
fed
multa^
"critt
etiam
nimis funt
cajira Dommi : hdc quidem fortia, illa vero debiha
, parumq;
in
Deo
fperanttbns extimefcenda . JHabet etiam &fyiritus fua caftra
m cordis , .
theatro
, hahet fua
tela
, fuas acies , fuasq-y teftudines , atque arietes : qu<e
fane
*
omnia fpiritualt
tantummodo virofunt nota . Equidem nefcio, an tela acutiora
in
ho^les intorqueri pofftnt ,
qudm ea
,
qu hic memorat Vates , nempe
fpem
, ac
confidentiam
in Deo . Vnde Titelmanus in illa verba Pfai. 5>o. Ouoniam-j
ipfe
libirauit me de laqiteo venantium ,
ait
; Tu namqtte es , Deus meus
,
qui
tibi fidentem
haHenHS liberaftii &liberabis (vti non dubito) etiam impofterumi
tle
laqueisi &mfidi]s
omnium inimicorum meorum
, qui ad modum venatorum
pauperculam animam mea fummo fludio, (^fedulitate maximaperfequuntur
,
*Vt
eam interimant : ponuntq\ laqueos multipUces , &varias infidias , vt illa-
queatam in eis animam meam morte
afficiant : quomodo
folent venatores ma-
ximis
laboribus perfequi innoxia animalcuU,& laqueos ponere, foueas effodere,
alioiq; infidias
slmere tantum, vt illa
pofftnt
comprehendere, &vitapriuar<L^ .
&
infia verf
6. in illa verba ; JS/on timebis, &cat. a negotio perambulantiL^
in
tenebris
. Deus ita ilUfum te ferHabit ab omni malo
, quod in tenebrarum la-
tibtdis
obambuUt,d tentatione graHi,molefla,& diuturna,qu
te multum &diu,
quafi
circmneundo, &circumambuUndo mole(iat, vt tandem velimportunitare
yincat : aut ex occulto tandem aliquando te opprimat,fi quando te videat miniis
toaratum
.
&
paulo infra ait ; Ab inimicis hutufmodi
fiue aperte per vim tenta-
tionum
oppngnantibus dque faluaberis in diuino auxilio
; non poterunt tibi ad-
uerfarij
d&mones prAualere proptcr diuinam cuHodiam
, quofcumque tande'/?u
modos
adinueniant, quamcumque tandem viam
experiantur;fiue occulte noccre
cupianti quafi
in occulto tencbrarum , abfque oppugnatiane ayerta
, fub
lattbnb
aliqtto
,fiue
etiam apertam perfecutionem , aut tentationem omni
fibi conceffn-^
virttitc aduerfus te exfufcitcnt :
etiamfi
in omnifua virtute aduerfum te concn-
tur, & aperte te oppagnsnt, nihil patieris incommodi
.
Hoc idem teftarur Dionyfius Carthufianus in eundem Pfalmum. Aqua-
tttor,
ait^ tentatiombpu liberatur, qui in adiutorio Altiffimi habitat ,fcilicet d ti-
more noEiurno, a fagitta
volante in die ,d negotio perambulante in tenebris , &
ab incurfu, &d^monio mertdiano ; &ira nullam tentationem
quantumcumque
grauem ,feu
vndique illatam veretur ydicens cum
Apoftolo
: Omnia
poftum
in
Philipp. 4-
1
J-
eo, qui me confortat .
Idipfum teftanrur omrtes Patres Pfalmuni pr^didum exponentes, Auga-
ftinus, Ambrofius, Hieronymus, Bernardus, Caffiodorus , ParaphrafteSj &
n\\]\mmmQnTehti2iloa.imcLonnoineundemPfalmum.
,
r
E conuerso qui folis fuis viribus
, & non diuina protedlione innituntur ,
T>wiientta
fa-
cuicumquefacillime diabolic^ fuccumbunt tentarioni ; vc bene obferuat
"^
/"'f"'"
^*"'
rexelius deConformanone voluntatts lib.
S-cap.
f
. . '^- aicesi Porroiqut hac
fiducia funt vacui , humana tantum circumfpiciunt , omniaq] humanis viribus
metiuntur . Et fere contingit , vthos in manu confili) fui defiituat Deus
. Ex
quo dTraones fuis felis, ac iaculis iilos ( Deo non obiuftentc ) haud difKcuI-
tcr profternere valeut *
F RV-
j 10 Par.I.Cap.III. De Exorc.vktutibus ornato.
TRVCrVS TERTIVS.
Lihetdt
y
Ac
praferuat a maleficijs
, obfejftonihus ,
Ac
molefiijs
diaholicis
,
^
^^.*
-.
*Tn'
E^^tio h^c fiducia in Deum liberat
>
ac pr^femat homines in Deum c5-
F/<^f; /De
J^
fidentes a maleficijs, incantationibus, obfc/Iionibus^ac vexationibus
/
erat,acpr&.
d^^moniaci?-, vt iate probauimus fupra w;.6<j. Qupdexperientiacompro-
ficth
^
^^ ''
^^^'^ anno 1
648.
menfe Septembri hac fiducia munitus
,
dum fiiium fuum
Dominicum primogeuitumannos natum i<j. Energumenuma d^mone^
.
liberauit loannes de Fantinis a Caftro Franco . Is enim,dum pr^fatum filiii
xemp um re-
f^j^^ ^ dcmonc obfeilum ad mc adduceret Venetias , vt a damonio libera-
^fgyg
rem, c.xpit d.Tmon in itmere lilum vexare, dc
acnter torquere; quare pracdi-
dus vir vtique pius, prudens, atque deuotus memor inftrudtionis
,
qua ante
femeilre a me flierat imbutus,dum filiam eius Francifcam annos i
f
.natani
energumcnam ( Sandillimo
nomine lefu a me interpofito ) a d.^mone libe-
raueram, diuino fletus auxilio dcemonem obiurgare cepit , 6c
increpare , ac
fuo modo vulgari fermone illi precipercnc vexaret filiumj-fimuique filium
cxcitare, vt in Deumconfideret:,qu6d a dajmonio dubio procul fuifiet libe-
ratus. Piopterea darmon , diuina virtuteeum impellenteob fidem illius
v.ui firmam, ac finceram, coad:us fuit e corpore iuuenis exire,-fed in egreffu
fubmififa voceinaureillius dixit : procerto fcias ,
quod exeo : qtiia Venetias
nolo ad fratrem tllum accedere ;fedcum adpatriam tuam redieris , iterum iru
d-)niHmmeamintraho,vnde exiui. Cum ergo coram me fui(Tet addudus
,
iilum totaliter a dannone liberum eile , comperi . Quare illum in fiducia_
bene inftruxi ;, admonens , vt totam fuam in Deo fiduciam collocaret , ne^
vllo modo dxmonem timeret : quianihil poteft contraeos,quiin Deum
fuam coilocant fiduciam : qui ita bene inftrudus a quacumque darmoniaca
vexatione liber, ac illxfus permanfit
.
Sed non tantum a maleficijs , ac d^emoniacis obfeflionibus
,
qui in Deo
1 99'
^
fuam collocant fiduciam^ fed etiam a timore ipforum d^moniorum, ab eo-
Pr&feruata tt-
^j^ apparitionibus,ac nodurnis terriculamentis liberanturjac pra:feruantur.
'""r 'trT/?/''
^^ probant Richelms, Eugubinus, Genebrardus, R. Abeuezra,R.Kim-
i
^Pr^-^y*^^*'
tnhi, qui exponentes illa verba Pfalmi 90. Non timehis a timore noUurno
,
bus
,
ac noitttr-
>

.
m

1 /-1 1
nis terricuU.
^
'^^^^otio peramhulante mtenebrts , intelliguntde timorcquololent aiiqui
mentis
.
nodurno tempore concuti, fiue naturali imbecillitate pro^ri.x imaginatio-
nis-,_fiue fomniorum ttiftium
, ac turpium etiam obiedlu, liue terriculame-
tis de induftria a dcTmonibus excitatis . Qu^ vocantut vt docet loan. Lori-
nus in Pfal. 90. verf.
f
. & (>.
phantafmatayfpe^ra terricula ,terriculamenta
,
lemures,
empuf^i fpecies, vmbr^, laruA, manes,fimulachra , ddmones noSlurni

Ab horum omnium timorc liberantur
,
qui totam fuam fpem ,
ac confiden

tiamconftituuntin Domino. Hoc probat eruditiffime S. Bcrnardus
pra:-
di^fla verba exponens : Scuto circundabit te,& CAt.
dicens : Bene
dicttur,non
timendum d timore mflurno,
&non dicitur a no^e : quia Hon
ipfa
affii^to
ten-
tatio
Arc. II. Spci
icvL Fiducia iii Deum 1 1
1
tatio efl
;
(edm^^^gn
nmor :p/ius . Nam &
amnes
Uboramus
, atm tAmen noyi^
omnes wdc
tentem-Ar ; Cr qui tentantur
,
mHlto magis timare
fHtura. yjifU ( in-
tclli^e, ait
Loiinus
loco cicato, ^xnx corpoLalis
,
piici malcficij , vet obfef-
lionis
j
quant pr^fi/itis
dalore leduntur .
Quia ergo timor
tpfe tentatio csl, con-
rrue
ditium e[i ei ,
qjn circund^ur fcuto
Domini
,
quod a tcmatione hac non^
timeUt

FRvcrrs ^VARrvs.
Bifcndit
ab inimicisy ac perjlcutoribus
vifibilibus ^
^~^
Varto non tantum Deus protegit in fe confidentem ab inimicis inuf- .
^*^^-
V^
fibilibus -y fed etiam a vifibilibus , ab hominibus , nempe iniquis , ac ^,
r^","'
'"F'.^"'
^^^^
peruerfis, qui quaetunt fanguinem eius fiiadcre , honorem detur-
^^^^ "** '"^"
parcac fubftantias ipfius difperdcre, difl[ipare, aut vfurpare
.
fecutonbns
.
ErudifilTime hanc veritatcm teltatur Titehnanus in Pfalmum
po. adlitc-
xeftantur P-
r;27exphcansillaverba : Scapulis fuis obumbrabittibi ^dnmzxt'. Vox pro-
tres
.
phetA esi adeum, qui habitat in adiutorio
Alttffi^ni . O tu quifquis es, qui/ic(vt
mody
dt^ium efi) tali confidentia hahitas in adiutorio -Aitiffimi , quam be?u' tibi
erit-i &
quiim erisfecurus in
ifia
tuAfdncia ! Ecce Dem
ipfe,
in qno habe;
ftd-t-
ciam,fupotenti(Z
fortitudine tibiobumbrabit
,
quafi fcapulas faas fitpcr te ex-
pandet ifuHm
auxiiium fuper
te faczet apparere
;
vt nocu.Kyenti nihii ad te po
'^-
fit
pertingere : Quomodoi ckm pater fcapidas fuas , CiT humcros obijcit
profiho,
vt ts, quiparuulo nocere cupit,non
poffi':,
ohliacHln.-?? prcbentibus iatis ohru-.nbra-
tis
patris fcapnlis . Et fuh expanfis alis n^ifericordiA , ac bonitatis eius fecurns
a%es, &cof/fidendo tutus erisab omni aduerfariorum nocnmentoi quomodj puUi
galltnA fub
aiisi &
pennis.rnatcrnis agunt feciiri
,
qui, cltw extraalas e^agan-
tur, acctpitris, aiiarumqi rapacium aHium patent
vnguihus,fintq\ direptioni, GT
jnorti expofiti
.
Idcm in eundem ?(almum
verf. 14. loquens ixi pcrfona Domiin , ratione
reddens, cui hominem in fe confiJentem protegat ab inimicis , ac perfecu-
toribus fuis, ahjsq; pericuhs animi^, c^
corporis : Ouoniam ,'in<o^\nu in mc^
fperaiitt , liberaba eum
,
protegam eum , quontam ccgnoutt nomen nieum . Ecce
egOi ait Dominusyiuxta Vrophet& verbam , eum iiberaho, drfaluum factam. ab
omni
malo propter quod in me
fpem
,
&
fid^tciaK^
conHtfterit *,
fecundum
fidem
iufius faciam ilii, &non eurn frttfirabor , ne.jue confundam ab expeSfationc^
fua-,
quoniam non noui ego in me fperantes dereiinquere : Ego eum defendam ab
omnibus aduerfarijs, CT omni maiitia, eo quodnomen meum cognouit, eo quod irt
me credidit, &fperauiti atque vt Patrem Domintmt Prote^orem , &Saiua-
torem inuocauit.
Huc appofite Chryfoftomus in Pfalmum 124. initio,
& paulo poft initiii
in illa verba : Oui
confid^nt in Domino
ficut
mons Syon-, &c. fic ait : Mon-
tem dixit,fpem in Deum incommntabiiem,firmam, &conffantem ,inuincibiie,
&inexpHgnabilem . Quer/iadmodnm
enimfi
quis innumerabiies adhiheat mor
chinasi montem nec conueilerC)?iec iabefaciarepoterit : ita etiam qtiieum aggrC'
ditur
201.
202-
20?.
Tiducta mDeU
efi galea , lori-
ca, anchora
.
Hac roborattu
fnit Sufanna.
Daniel. c. 15.
verf.
55.
Hac fuit muni-
taEflher
.
204.
Hac fujfultus
AntiRes Mag-
dthurgicus
.
1 1 2, Par.I. Cap.III. DcExorcvirtutibus
ornato
.
i^tuy,quifpem in Deum collocauit,reuenetur domum vacuis manibus .
Sed cur
non dixit abfolute : Sicut mons
,
fedmontis Sion meminit ? Docens nos non
debere animum deijcere in calamttatibus > nec ab eis peffundari
;
fed a
fpe
in^
Deum pendentes j omnia
ferre fortiter , & bella^ & pugnas
, & tumultus
.
Quemadmodum enim hic monSi quifuerat quandoq; defertus , &nudatus hahi"
tatoribus > ad priorem redierat profperitatem , veteri Uatu recepto , cum incoU
rediflfenty &miracula rurfus oHenderentur : ita etiam vir fortis , &generofus y
iicet ab innumerabilibus inuadatur calamitatibuSi minime euertitur
.
. I.
Hlnc
iurcmerito hxc confidentia in Deum a Drexelio de Conformatio-
ne voluntatis lib. ^. cap. 5.
vocatur galea , lorica , & anchora . Bdc
>
inquic
, in Deum fiducia eH galea nullis rumpenda vulnenbus , efi lorica nulli
penetrabilis telo ,
efl
anchora nulli obnoxia naufragio . Hanc
ficut
anchoram
habemus, ait Apoflolus Haebr. c. 6. anim&tutam, ac firmam
.
Hac galea, lorica,
& anchora firmata erat, ac roborata Sufanna nobilif-
fimum, & Pudicitije, & Fiducire fpecimen . H^c cum ad capitis fupphciii,
& faxatiles nimbos iam ducererur , flens fufpexit ad ccjlum : Erat enim cor
eius fiduciamhabensinDomino . Nec fruftra
: omnium calculo,
Daniele
iudjce, omni crimincac dedecore liberata eft
.
Hac non inferior Efther rem magnam aggreda eft per hanc itidem i)\u
Deum fiduciam . Lex erat in Aflueri aula , vt fi quis ad Regem ingredere-
tur non vocatus , morre id lueret , nifi Rex virgam auream protendifiet in
fignum clementijc . Cum vero Eftherem hinc Mardochxus alTiduis preci-
bus vrgerec , vt Regem adireti illinc obftaret lex , & terreret ; hoc demum
inijt confili) : ludxi om.nes iuiTi func criduum cotum inter preces,& ieiunia
exigere : quod idem &
Efther fecit cum fuis virginibus : Triduofic exaClo
>
Regina f.duciam in Deum ampliffimam concipiens, ( docet Drexelius loco cit,
cap.
4. .
3
.
)
ingreffa
efl ad Regempro
fua
gente deprecauura . Ex voto
ceffe-
runt omnia.
Nec illud filentio inuoluendum, quod fertur a C. Fabr.
hiflor. de EleSlo-
ribus Saxonidt, . DuxSaxoni^c FridericusII. cognomento Placidus, Anno
Chriftiano millefimo quadringentefimo fexagefimo quarto obijt . Hic
princeps aliquot ante obitum annisFridericoeComitum ftirpe Antiftiti
Magdeburgico litem, & ab ea bellum caepit mouere . Quod vt prudentius
gereret
, & cundla cederent felicius , explorarorem mifit
>
qui de apparatu
DeIIico,&confiIijsaduerfa?partiscognofceret . Fadum exploraiis omni-
bus renuntiatum eft, nil opportunum bello parari , fed nec militem fcribi
:
Antiftirem prxterea dixifie , caufam fe commiirurum Deo
,
qui pro feruo
fuo arma fumerec . Hoc vc Ele(5l:or audiuic : Alius, inquic, infaniat , &bel-
lum inferat ei,qui confiditfuperiorem
fe
futurum in
caufafua
, Deo defenfore
.
Laudandus PriEfuI,qui Dei pacrocinio fifus eft : laudandus Pnnceps,qui
po-
fitis armis Deum vericus eft aduerfarium
.
Tali confidenrias iorica, acgalea municus fuit S.
Martinqs
Epifcopus
Turo-
Art. II.
Spc ,
ieii Fiducia in
Dcum.' 1
1
5
TiTronenfis, ad qiiem, vc refert Villegas in vita eiuSiCxxm
qiiidam horao iiii-
^
quus , ac peruerfus accenSiret
>
vt ipfum occiderec
, & iam
diftrido enfc ad- .
^9^*
uerfus ipfius
capuc i6tum iecifiec, vc feriret , alio enfem retinente
, Sc
impe-
^*^'*"^ maict-.
diente, ne caput San6li Epifccpi accingerecipfe inconcufius manens,&:
im-
^^^^^**'^
mucabilis exiftens nec cimuic, nec ccemuic , nec facies eius ex pauore colo-
rem
mucauic : Ex quo a fuis Clericis incerrogacus
,
quomodo cam impaui-
dus in canco difcrimine vitx perfticiflec ? Refpondic vir Dd
j NumquaytLj
tam modicusfauer metorripuitificut nunc ; certijfimum namque mihi eft, quod
Deus meust cui feruio, &in quem omnem meam conHitui fiduciam , numquam
we in maiortbns neceffttatibus dereliquijfet . Dignillimum fane canco viro re-
fponfum . Nam cefte Ifaia cap.
40. Qui fyerant in Domino , mutabunt
forti-
^^"*
i
^

tudinem
(
.i. humanam in diuinam ) ajfument pennas ficutaquiU : current
,
&nott laborabunt : ambulabunt
, & non deficient . Sic animofiifimus ReK
Dauid: InDomino fperansAnqiLitinoninfirmabor. Opcime Theodoretus : pfal. iy
.
Gubernatorem, inquic, habeas Deum, &anrigam , &res tus. ab illa prouiden- Verf. i.
tia pendeant; nam hoc modo inconcuffus manebisy &immutahilis .
Sednonfolumcuetui" Deusinfeconfidencesindifcriraine vics, & ho-
Deut tuetttr in
noris ; veriun etiam in periculis ia.iStmx bonorum temporalium
,
pr^cipue
/o confidentes
concra iiiccndiarios, fures, infidiatores . Sic Euthyraius apud Lorinum ex- etiam in peri.
phcans illa verba Pf.^o. a timore noHurnoja negotio perambulante in tenebrist
"*^" ia{fttr
ait : Timor noElurnus^vna cum negotio perambulante in tenebris indicat
fures ,
Ifo^ontm
tem.
incendiarios , infidiatores , qui tali poti^mum tempore grajfantur , &incautos
pofalmm .
adoriuntur . A quibus Deus procegit , ac defendit omnes in fe confidentes
,
ne pofiint eis vilum quamuis minimuminfeirenocumentum. Ergor/W-
Pfal-jo.
liter agite, & confortetur cor
veflrum omnest
q
ui
fperatis in Domino .
Verf. i
f
.
TRVCrVS ^INTVS.
Liherdt
,
ac prjiferuat a morfu ,
ac veneno brutoxtw^
ammalium
QVintolibeiat
, ac pra;feruat hasc fiducia in Deum ab ianumeris peri-
^oiJ,
culis, quibusmorcalisobnoxiaeftinfirmitas, &aquibus homines
^iiucinmJHit
^ quandoque folent inopinaro ofFendii prscipue tuetur a morfu, ac
iiberntac prtu
veneno brutorumanimaIium,ira vtnon noceantijs,qui in Deum fuam c6-
Jerunt ab innu.
ftituunt fiduciam( Deo illosproregente
)
: Sic plures Dodlores explicant meris periculis,
illa verba Pfafini 5>o. Super afpidem , &bafilifcum
ambulabis , &conculcabis
leonem
, & draconem . Quae licet myftice intclligantur de dsmonibus , vel
etiam de homunbus iniquis
j
veldevitijs, ac peccatis, vt plures expo-
nuntPatres relati a loanne Lorino in dida verba : veruntamen axl literi
accipiuntur de irrationabilibus, venenofifque brutis,quac multi Sandlommj
prsfertimin noualegc finelsefionecalcauerunt, ficuteorum venena fine
VariamWactt-
nocumento biberunr, iuxta illud Marci i G. Signa autem eos,qui crediderim,
'* ^"^ tefiatttr.
O" Ct. Scrpemei tellent,
&[i mortiferum qutd biberinttnon eis nocehit .
Serpemes toHent
'
Hoc patet de Paulo Apoftolo hSt. i8. qui
perculTus a Verf. z.
vipeia in iiiillo Lxfus fuitjfed viperam pendentem ad manum eius
in ignem
H cxculfit.
f 14
Par.r.CSp.nr
DcExorcvircutibusornato.
excuffic .Qupd partim quoque contigit filijs Ifracl.ex ^tgypto gradiefitibus:
per eremum.vaftam
,, atque horribiiem
, & venenofis animalibus plenam
i
qu.x nocumentum no intuieruntfiiijs Ifirael
,
quemadmodum Movfes fcrip-
Vcrf.
Ifo.
fit.Deuteron. 8. DomiriHS duEior tuHsfnk in [oUtHdme magna
, &terrtbili , in
qua erat' ferpens
flatu
adurens, &fcorpio, ac
dypfas
,
.
Ita teftaturDionyfius Cartiiufianus in illa verba Pfalmi
5K).
Idipfum an-
nuit loan. Lorinus ibidem . Conftat in Daniele , cui non nocuerunt ora-.
^
Leonum^.licet exifteretin.medio eorum . Daniel^ c. (?. & i y. In S. Franci-
Chronic.Fr..
(co> cui Lupus vorax^ qui plures homines occiderat, nedum non nocuit,fe<l.
eiuTV" rtf
vt^gtius^^manfuetus humilis fe fubiecit , ac obedientiam prazftititj&in alijs-
a. c ?/
pluribusi quos facrje.refemnt hiftorias ..
'207-
Hanc.aperte veritatem fatetur Francifcus Titelmanus in eadcm verba s
ConHrnumtSa
f'*^^ ^fp^^^^^
^^' loquens ad eum
,
qui toram in Deo fuam conftituit fidu-
*r. SeriptHTA
^^^^' DeniqueySiny
nec.vniHerfum ferpentHm genus tibi qiiicqHam nocere po-
nnttrPrettt .
^^^*^
*
fi^
abfqne Ufionis nocHmentoperambHlabis
fnper afpidem, &bafitifcHm
&fimiliter fuper aliarum fpecierum>ferpentes cumfcumque tandem malitia
3
aut interfeEiionisfuerint,nihil tibi malt-iUorum.venenmn inferet . Immo neque
leonemi neque draconem inviatimebis
;
fedfecurus , & imperterritus ini^a-/'
tua conculcabis eorumcapita ; tametfi
leo
ferociffimHm fitanimal, draco aBu~
ti/fimum : tutamen,cf^illius ferocem fortitudinem, &. huius nociuam
afiutiam
queyi^dr calcabis, atque fuperabis, hoc
efi,
nulla virtus inimicorum , fiu
e in-
firmorumifiuefortiorum,fme magnorumjfiueparuorumtibi nocere poterit , aut
prAualere .. Ecceenim altiffimus , quempofuifii refugium , &fpem
tuam , dedit
tibi poteJiatem calcandi
fuper' omnes ferpentes,& fcorpiones>&
fuper omnem
virtutem inimici ..
Sicad literam transfert Felix : Sitper leonem,
ait
, &afpidem.iterfaciess-
conculcabis catulum leonis , . &draconem . . His quidem ferayum vocibus , ait
Baptifta Folengius in.eadem vcTcba, rerumomnium y qna vel morfu, vel vene-
noi vel aliaration^^alibet noxia -,
&lethali
obeffe poffunt , feritatem intelligi
voluit; quas quidem non folum Dsi amicis nocere hand qHaquampojfe , ajferit
j
XiUCS^Xo.Verf.'
"^^^^^ etiamilHs
fore yfuiy
ac commodo . Ecce, iriquit Chriftus, dedi vobis pa-
j(f,
'
tefiatemcalcandi fuper ferpentesy &fcorpiones ,& fuper yirtutem.omnem tni
mici, &nihil vobis nocebit . Qua enim res tam formidabilis
effe
poteHl^vti non
imperet Dei amicus, atque illi
frenum ponat ?
., . Et
fi mortiferum quid biberint,non eis nocebit . Conftarde S. loanne Elian-
MatCi i6i.
gelifta, qui venenum mortiferum haufit , 6i
nihil ei nocuit . Idem pr.-eftitic:
S. Antonius i Padua pro conuerfione quorundam h^rettcorum: vt habetur
Chron.Fratr..Afin.par. i. lib.^.cap. 10. in vitaeius. Idipfum B. lacobus
a Marchia PragJE in Bdemia coram totius
populi multitudine congrcgata
ob Hsercticorum conuerfionem egitj &
ftatimpoft venenum hauftum ma-
iori fpiritusfeniore fine vUa animi ,.vel corporis moleftiaaltiflima de fide
Gatholica , ac Romana Ecclefia contra
H^retjcos myfteriaprcTdicare
cap-
pit, vt narrat Marcus i Lisbona Chron.
Fratr..Minor.par. 3.
Itb. 6. cap.
1 1.
Quod etiam alij Sandti praeftiterunt :: vt facrae ferunt HiftoriE
.
FRF'
;
ArtJI.
Spc,feuFicIuciaioDcum.
aij
FRVCryS SEXTVS,
Liberat a
Pefte
.
SExto,
qiii perfeueranti> fortiqi animo fub Altiflimi tutela, tanquam fub .,-.
fcuto
fefe texerint
>
dubio procul illorum proredionem artumet Deus ,
piduciai Deti
&
prster alia mala acpericula,a quibus eos eripiet>liberabit etiam a pefte,
iii,erat a pefje
,
Sc
ab ipgritudine repentina, prout magis expediens fuerit animx eorum
.
Sic teftatur Simeoa de Muis Comment. in
Pfal.
po. vbi explicans illum
Ytnanturdiui.
verficulum. ^fagitta volante in die , a negotio perambulante in tenebris :
nifcripturAin'
legit: A yelie perambulante,& cdt. aitqj PeUiSifi eB
a caufa frigida,no^Uy
terprttes.
fi
a calida, interdiu , acprdfertim de meridie , cum vehementior efi folis calor ,
infefla
maxime e^ . Sic interpretantur.R. zra
>
D. Hieronymu? > &: alij , vt
tUa,duntSimQon.iScLQriniiSi
a_pefle,feu
lue, exterminio, exitiali morboi
. .
Agritudine repentina, noxa vaflante
in meridie
.
Rationem leddit Simeon:
.g.urrJtta
'
quia fiCHt fagittai
it\c^\t,pernici volatu magnum aeris traEium momento per~
meat, ita pefttlentia venenum pun6h temporis.longe, lateq\fpargitur
, prffertim
de die cUm folis
calore
fufa
, .atquehiamia corpora virus promptiki bauriunt
.
Idipfum confirmat Folengius dicens : x /Jebrao
fic
transferunt : A
pefie
.in caligine ambulante ^ db ^ritudine repemina deuaHante in meridie. J^am^
illud expioratiffimumefly
quodd quocumque
peflis genere
y fiue occultum illud
fuerit,
fiue
manifeUumiminunis is erit ,
atque intaSlus
> qui in prote^ione Dei
celi , hoc e(i fumme
potentis commorabitur .
Qoare fic Paraphraftes :
Apefte
,
JIUA
clam innadere homines folet , & abea, quA de improuifo exorta
fkuiet
,
fecurus erit
.
Hac confidentia vallatus S. Bernardinus Senenfis > vt refert Drexelius 209.
^ar. i.Rofe
virtutum.cap. i.de Charitate proximi.. 8. prima fandlitatis ru-
tiducia^ hae
ijimenta per charicatis obfequia apud Ciues fuos depDnensyGumSenx He-
^t*'ffS.Ber^^
crufcae graui peftiIenriavaftarentur>Ba'nardinusduodenisiuuenibiiscomi- "*''*f''^
P'^^
tatus^quos fibi delegerat> segrocantium lectulos obire^grauirer affedtos con-
'^**-^'
folari> ^geftate laborancibus fubuenire, fepe lire mortuos.paratus omnes fu-
4)irecafus> quos tecra lues illa fe temere ingerentibus adducere potuiflet
.
<^hron-PrMi-
In eo aucem ampli/Iimaz charitacis munere raagis verebatur ; ne quid dece-
"^^-P^^^J*"^.
dentibusofficeret adbeatitudinemconfequendam> quamquisfibimorbus
**
*^*
obreperctad vicam auferendam. Cccerum tant.x ;pietatis vir in tam pre-
fenti periculo fanus, & incolumis meruit conferuaci> dignusq; fieri,qui
Re-
Jigioni Seraphicse adfcriptus mulco magis prodcfiethpminibiis concionan-
i- loan.
c, j.
do> quam profucrax prius miniftrando . Potcrat Sernar-dinas cum
loanne
^erf. 14.
jgloriari dicens : Nos fcimtiS,qiionia/n
trastati
fumus de morte ad vitamy quo-
^^^**"'
^' ^'
niam
ddigimus fratres . Et dicere cum Apaftolo
: Spe falui facH fumus
.
*^*
FRVCTVS SEPTIMVS,
llUfos
, ^
fecuros
fe
Yuat in hello . 210.
S^
Ccnfidenria in
Epcimojqui huiufmodi in Deum confidentia ad bellum muniti ince-
ayeumavulne^
dunc> qiiodammodo ilis^Ci, ac fecuri redduntur
> eo quod Deus pcr An- rihus tueturin
H i gelos
-belle.
TenMtuf
faeft
fcriptura.
interm
frttef.
211.
^
Hoeexpertisut
ieili dueis
.
Hac
fidutPxCa-
rolusV.ilUfus
f^ruatus
fuit
in iello..
212.
Deus protegh
etiam tjuot^uot
fu
nt defamilia
tnft
confiditiut.
ti6 Par.I.Cap.III.Dc Exorc. virtutibus ornato.
gclos fuos i quocumque vulnere , aut noxa illos tuetur, prout eorum faluti,
ac diuinas glorix magis conuenic
.
Hoc
apertiilime teftantur R. Ezra,
& R. Kimmhi illa verba Pfal.po. Ca-
dent d latere tuo mille > & cat, exponentes de bello , ac fxuiente prslio
j
quo
tempore, aiunt
,
qui
fe
Dei mifericordia committit, hinc
inde millems hominum
corruentihus
faluus
emergit, nec ad eum yllum malum, aut
hoftis accedit . Qui-
bus fe fubfcribit Simeon de Muis . Comment. in eund.
Vfal.
IdipfumconlirmatParaphraftes apud BaptiftamFoIengiumiIIaverba_.
exponens tam de peftilentia, quam de belio, in quibus nullam patiuntur l^'
iionem, qui in Deum fuam conftituunt fiduciamjfirmiter credentes,ac con-
fidentes
, quod Deus ob infinitam fuam bonitatem , ac fideliratem eos fit
prote6lurus
.
Etfi,
inquit , tantafuerit peHis calamitasy aut bellorum immani-
tas
i
Tt hinc d latere finiflro milk , illinc d dextro decem hominum milHa cor-
ruant ,* nihiltamtrri erie
, qnodtu tibi metuas , fiqnidem te id mati non attinget .
Addic Folcngius, Vide iufii hominis conTlantiamj qui, vel ruat ather , immobt-
iisperfiat
in Deo . Vtrumq;etiam fatecur Titelm. in illa verba : Non accedet
adte malum
.
^ic^m : Quoniam
ipfum ,
qui eHAltijfimus , Dominum
pofuifii
refugiumtuum
;
ideo nonpoterk tihi vllum malum appropinquare
;
nullum tc^
malum valebit apprehendere-tvt nocumenti quicquam inde fitfHneas
:
C^ nullum
flagellum , nullapeftis , nullum vero malum poterit addomum manfionis tua in-
trare . Is enim, in qu$ refugium tuum
pofuifii ^ltijftmus teftbifidente ab omni
mah feruahit , &noxia omnia longe profligabit
.
Hoc experientia m feipfis comprobarunt plures belli d\ict^
,
qui hac di-
liina protedlione muniti innumeros exercitus abfque vlla nox:a, aut vutnerc
in proprio corpore inflidto {>rofligarunt . Taceo de Dauide, lofucEzechia
Gedeone, Amafia,Iofaphato,&: alijsjquos facrae conreftantur hiftons,innit-
meras inimicorum cateruas conftrauifte, ipfosqjdiuinafretos prote^ione
prorfus ill^fos excitiiTe : de vnico referam Carolo V. auguftiiTims memo'-
riae Imperatore : De hoc narrant luftus Lipf. Ub. i .monit. polit.cap.j. num. to.
&
Francifcus Robortel:. in orat.funebr. Bononi diEia . Cum in Germania ad
Ingolftadium copias haberet,cinxifl[entque eum ingeci exercitu f^derati ho-
ftes, &asnaeorum tormentorum copia ferream grandinem in caftra ipfa non
fine graui pernicie itiimitterentv amicis monetibus ,vc fibi profpicerer
: Cx-
iar immucaco vultu, & toeo, arridens dixifie fertur : Confidite.mlius vmquM-
Jmperator tormenti iSlu interijt . Hic idem Imperator.cum intra vallum iam
armatus ftaret in hoftem proditurus ad pr^lium ,
magna eum balifta-
ru vi repellere conabatur hoftis . Itaque iterum monebatur,vt faluti fuae co'-
fuleret, quibus animose refpondit : Canes
,
qui valde tatrant ,nonfunt valdt
metuendi. Nec efi, quodtimeamus , cttm prafidio Dei fatis
vallati fimus
,
Nimirm-n Angelis
fuis mandauit Deus dete, vt cujiodiant te in omnibus vijf
tuis
.
Sed quod mirum eft , nedum protegit Deus a pefte
, & bello in fe
confi-
dentes; fed quotquot funt de familia eorum tuetur
.
Hanc veritatem teftatur Simeon de Muis Comment.in Pfal. 5)0.
in illa.^
verba :. Nonaccedet^adtemaJum
x
dicens : Nondccedet
( H^br. accidet) ad
- -
.
f<;
Art.
II. Spe , feu Fiducia in
Dcutri 1
1
7
te makim vllum : &flagellHm,
Hebr.
flaga,peftis fcilicet, aut alterius
cuiufuis
tnali, non
apfropinquabit tabernaculo tuo, idelt> nec tibix nec cuiquam e
familia
tua : tranfiltet
enim Dominus iuxta oHium, &
non
finet percujforem, feii
ya-
Slatorem
ingredi domus
veftras, & Udere; vt eft Exo. i z. z
j . TabernaculurrLj
pro domo
vfurpat, vxoremq-, & liberos intelligit,
&
quotquot domi agunt
.
'
Idipfum apertc docet Folengius in eadem verba : Tabernaculum pro tota
<domot ait,
&
familia hkponi iudico . Et eHperinde atque tuti erunt tui omnes,
non modo tu folus
ab omni malorum genere, acplaga . Vnde C\c Paraphraftes
:
Quodfi fecerisy^iti ( dixerat enim verficulo pr.rcedenti,fi pofuerit Altilfimu
refugium fuum ) aufim tibi poUicerii nonfuturum , vt vllum inopinatum
malu
te corripiat, vel vUa plaga famiUam tuam
tnfeflet
. NuUum tgitur
fatum, nul~
lumqs infperatum malum tey aut tuos opprimet Uberos , &vxorem , 6 tu
quifidu-
ciamtuam in Domino coUocafii ! BeUabunt aduerfum te , &non preualebunt ,
Hterem. c. i.
quM e^o tecumfumi
ait Dominus, vt Hberem te
.
Vcif.
\ 9.
FRVCrVS OCTAVVS,
Famem tolUt
,
dans
efiam
efurientihus .
OCtauo
, hsEC confidentia in Deum fufficienter fuccurrit in his
,
quas ad
21 ^.
*
'
vitam funt neceffaria
.
*
,.;:..
i.
r^
TiducU in DeH
Hpc probat iilud Dauid Pfil.
f
4. laSla fuper Dominum c^imiuArh-, &
^*^ cibumtfH^
ipfeteenutriet.
Imnio vtdifcipulisfuis, ac omnibus fuis fidelibus Chriftus rj^"''^"'*,,
.,
tnagis inculcer,&
vrgeat ad hanc vnam in Deo fiduciam coIIocandam,cor-
uoc2^ tf ri^
iios, lilia
,
pafferculos oculis fubijcit : Confiderate , inquit, coruos, quia non^
^^^^ facra,
femmant, neque metunt, quibus non eff ceUarium, neq\ horreum, &Deuspafcit
ijxc. i
z.
iUos . Ouanto magts vos pluris eflis ? Quis autem
veflrum
cogitando poteH adij-
V. 14. &
fec[q.
cere ad[iaturam cubitum vnum ?
Si ergo neq\ quod minimum eHy poteflistqutd
de ceteris foUiciti ejlis} Conflderars Ulia, quomodo
creflunt
: nonlaborant,
^eque nenf, dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria
fua veftiebatur,ficut
^vnum ex ijlis . Si atttem fenum , quod hodie
eft
in agro , &cras in cUbanuntj
mittitur,
Deusflc veftit,
quanto magii vos pujiUdcfidei ? Pater
vefterfcit ,
quia
his iftdigetis , Sic pluribus experimentis Difcipulos fuos probauit, vt eos
edoceret,Deo ex toto corde fidcre . Ita quafi quinque millia hominum pa-
ftu excepturus in vafta folitudine Philippum interrogat, vnde panes emen-
difint. Hoc autem dicebattentans eum . Sic &qu^tuor millia hominuin_.
cibo refe6burus Difcipulos in eam rcn- confultores adhibens : Quot, inquit,
lo^n. c.6.y.6.
panes habetis ? At iili non magnar fiducicT : Vnde iUos quispoterit, aiunt , hic
^^^^^
^,
8.V.4,
faturare panibus in foUtttdine ?
Quibus Drexelius de Ccnformat. voluntatis
iib.'S' cap. I. . ?. ait : O viri , Deuspotertt
,
qui nos
flbi
in rebus omnibus vult
fidere
quam integerrime . Prouidentia diuina
faUi nonpoteftjfaUere non vuk
:
slabit Deus promiffiortibus futs
i
'}
.
Docemurhocomnluma:tatumexemplis': Vt annonam Deus pr^ftaret
xeRantttr om'
Elixinfeconfidenti primoquidem Prophetsdapiferos iufiit efte coruos
.
nium Atatum^
3 . Regum. Ci 17. Corui quoquedeferrebant eipanem, &carnes maneiflmiUter
exempia,
H
3
panem
11 S Part.l. Op4IL DeExorc.virtutibus ornato.
Hai
fufulms
if^"^^'
^
CM-nes
vefperi . f^t maghyac ma^is
,
ait Drexelius
, Dei
ekeefceret
refeSiusfuit
. P''^,^^^"^'^
^ f**o^ amicos, ac confidemes, en anes
ra^aciffltu, quA alioqtti com^
"Elias
Prophl
^^Jf^^- fj^
commeatHm
confttm^fijfent
in via,
mft objiitijfet dimna promdentia,
Drexel. lib.j..
*^miam a dapibas
fmt,& adcyathosHant, Deinde hunc ipfum Eiiam Deus
c. 7.
per paiiperculam.viduam pauic
,
cuius omnes facultates erant pugillus kn-
nx, &c parum olei, quo vngeretur , non quo vefceretur
; &tamen quoc ari-
nx modij, quotlibr.-e olei in pauperrimo hocpeno
relatebant ? Tertio cura
Daniel c
^^^^^ egeftatem fuam fecuro fomno folatetuc
,
adfuit alilis
Angelus e c^Io
,
' ^^"
panem, 6caquamferens
j
vt Habacuc Danielimellorumprandium
attulit
.

L
215.
T^Andem hanc/ingularem beneuolentiam Deus fexccntis alijs fuorur
X-t
amicorum in fe confidentium exhibuiti farifiam, panes, vinumocculr
ta vi augendoj auccu h^c penitus deeflencinexpedrata gratia fubraittendo..
^.Pauluf^Ana^. Paulo interAnachoretas pri mo annis fexaginta dnnidiuin panemdetulit
chortta.
coruus, integrumpr^fence Anconio.
lom. Erem,
loannes
EremicoliquacuDrdecinxannis a. nuUo mortaliumvifus, Cerujc
la6te paflus elt -
^ Kochus
.
Beatus Rochusaliquanto tcmpore panem quotidieaccepit a caiieiquem
r, admodumEliasacoruo.-
*
/'
.M 1 NoavnusEremicolarumillorume palmis&cibum,&.vefteinimpetra-
. .u jiv.<
4iiti vna illis arbor, & fator fuit,
&
piftor
.
S, "BfMetfeHs-
Seraphicus P. nofter
S.
Francifcus tam firmami & inhcefitantem habebat
Anm fms^rnt.
in,)eo fiducia, vtRom. Pontificidcalimentis fcifcitanti refponderit xAia"
trem quidem habemuspauyeremy ReIigionem\fedpatrem ditijfmum . Et hanc
confidentiamfuis in viaticumdare folitus erar,mfinuans illud Pfaltae . Pfal.
ferCiji.
f4..
laBa fuper Ddminum CHramttutmx& ipfe:te.enutriet:.. Neceumfbfellit,
aut confundit fuas fpes
.
Nam cum femel e Dalmatia Anchonam vetfus nauigarer,Dee aliquid fe-
cura haberet ad manducandum , diuina fretus clementia , nedum fibi , ac.
focio , fed pro omnibus in naue. exiftentibus a Deo meruit annonam per
Angeltimexhibeti : Ita. in vitaeiuspar. i. Chronic. Fratr. Min^ Uh: i. c.j.-,
Alias cuni fibi , ac toti famili^ defecifiet panis >
ac tantum tres panes ei^
rcmanfiflent, Fratresqj tunc efient numero triginta^&.vnum,, fado figno
Crucis fuper tresillos panes, eos^multiplicauitj ita vtfufEcerenrnedum ad
fiatianduniomnesillos Fratres
, fed etiam ty^^ti^ remanferitr cophinus fiag-r
.'. vcKVsx.omm.v\i2..par.\.lih.x.cap.\-j.
Sic cumquidam homo in itinere illum comitans ex fitivehementiquafT
deficeret jpriusa Sanc^o adDeum oratione effufa , velut alter Moyfes. fua;
fiduciiE virga e petra aquameduxit
,
qua fitimillius hominisextinxit , fta-
timq-, fons ille exficcatus eft : Ita par. i . lih. i . cap.
81.
Sic alias fontem aqusemutauitin viiium? vt plurium
operariocum fitim.
cxtingperetj
&paulp poft vas plenumaceto in:vinum
genetofHlimum.con-
uerti^T Ita par.. 1. Uh. 2..
cap, 11..
Alia plura huiufraodi
pa/Tim leguntur
... ,
mira-
Art.II. Spe, lea Fiducia in
Dcum . ir^
miiaciila ,quibus Dei maxima oftcndirur clemcntia , ac
prouidentiain fcr-
ULim fuum in prouidendo illi vi^luinccefTiria ob ipfius in
Deum maximam
iicluciaj-ncoUocatam .
.
II.
Slmili
fiducia filia eius fpiritualis primogenira S. Clara figno crucis pa-
2 1
^-
nem,^olcum auxit, quantum prorota fua familiaalendafatis crat
:
s.Ctaracum-j
Ita wz vita eius par. i . lih. 8. cap. 9.
/"'' Mcnialih.
Pari modo Seraphici Patris plures filij eadem fiducia imbuti , fiEpiiis fibi
neceflarjaad vitcE fuftenTationcm a Deo per Angclos fubminiftrari mcrue-
Eanr,vt ex varijs Chronicorum locis facillimc colligi poteft .
Beato Didaco feruo fuoiter agcnti menfam parauit Deus, &vero Ifraeli-
s. Didaeus,
tx in deferto cibaria miniftrauit : Ita ex ojjicio ipftus SanSH\ & Chronic yar,
3. lib. ^.cap.
?.
BcatoIoannicCapiftrano Appenninos montes tranfauui vni cum ali-
S. i^ahnes -k
<iuibus focijs pra; fame fere pcrenntibus , ncc habentibus , ex quo fe reficc-
CapiHr.
renr, ab Angelo delatusfuit pro fingulispanis reccas , ac delicatus : par.
3.
lA. 4. cap. i.
Alij duo Fratrcs itcr agcntes in dcferro ab Angelo fub fpecie
Tuuenis pul-
jyuo .Prtitth
cherrimi hofpitio recipiuntur, cibarijs reficiuntur , fuper fcnum ad quietcm Minorts
.
capefcendam adducuntur, acmane diiuculoidem luuenis illos vfq-^ad femi-
tam redam comitatur, ftatimq; ab oculis eorum cuancfcir : par.i.lib.uc.i r.
ImmoquiburdamalijsDeasinfeconfidcntibus ab ipfis djraonibus fub
fonna Monachorum prouideri voluitipar. 1. lib. 1. cap.
31.
Aliainnumera leguntur cxempla,nedum in Chronicis Fratrum Min.fed 217.
omnibus hiftorijs facris, eorum qui ob maximam in Deum fiduciam collo-
Ahgelus hoHe
catam raeruerunt fibi i Deo vidlui necellaria adminiftrari
, quos iongum
fi'^**"*^
'fi-
nimis,ac ta:diofum e(Ict,reccnfere . Attamen non eft reticendum hic vnura
'*'"'f
i
memorabile didu : Duo Fratres morc apoftoiico iter agentes finc pera,finc
^'^^"^***
^*'^
edulio, cumdicquadamnihiladmanducandum inueniffent, ob nimiam
p^^"
\ "[^^
abftinentiam cibi videbatur fame aperire
:
petierant quidem oltiatim
clec-
chron. Fratr,'
mofinam , fedpro pane pacem , ac latratus canum audierant ; idcirco
quafi
Min.
diffidcntes, omiii fpe vacui, m^rore, ac triftitia aftedli incedebant; fed cccz
obuium habent adolefccntem,qui eis duos tradcnspanes,ac mgftitia? caufa
pcrquifita, fe Angelum manifeftauiceosqi acritcr rcprehen<lens dixit : Ms-
dicA
fidei,
qttare dtdritajiis ? Cur menti vejira non r^uocaJlts verba toties a ve-
ftro Seraphico Patre repetita ; laSia fuper Dominutn Curam tuarn
, &
ipfc^
teenutriet ? Si
fidem habuiffetis ,
maiora vobis dona
communicaffet Deus .
EccI.Ci.v.n.
Confidite ergo : quia nuUus fperamt in Domino, &confufus e/?,
Quarc optime concludit Drexelius de Ct>nformat. voiunt, lib.
f.
cap.i.^.^.
dicens : Numquamnobis eH defperanMtm.. Res angufid domi
funt ? Dominu
habemus diuitem, qui ^umquam
paffustSi fuostxtingui
fame
. Jnimicainfur-
gunt agminayfiue terris natatfiue inferis excitata
.<
Ducem habemus potentio'
rem
,
quiym
fiatu
regnorum difperdet exercitm .
MMfdicA premunt iingua-i
H
4 &falfis
I lo Par.I.Op.HI. De Exorc.virtutihus ornato
.
CT* fdfis
ofieram crlminatiombHi
? Denm imi4eamnriHdicem,i:>hjdicemqH(LJ
&
humana non metuemus . Neque enrmfe v/nci ab homineyatietur Deus^ant
mHnificentiam fuam ab humanafidncia fnyerari . Audet qms Hdere f maiora
donare audebit Deus . u4udet fyerare magna ? vincet humanam
fpem
Deus .
&e locuplete cplorum thefauroy longe maionbus beabit : ita vt adpellendam age-
rfal
? ? V
8
fi^^^'^
humanam
,
fatis fit fpem fuam pofidffe
in Deo
, ac de illius Itbcralitate
rfal*//v?,
*
^^^ fperajje .
EigofideDeo : nam beatus vir
,
qui
fperat
in eo . Spemfii
Domino&facbonitatem,& inhabitaterram,&pafceris tn diuiti\s eiiis
.
FRVCrVS NONVS.
Infirmitates curat
.
NOno,
hxc confidentia in Deum , ac fiducia in eius infiiiita bonitate

ac indeficienti fidelitate ^pgritudines expellir, ac moibos fanar


.
TtductainDeu
Qoam virtutem fanandi ^gfotos Chriftus Maici \6. communicatiit om-
tnfirrmtatesfa-
j^-j^^^
-^^
^^ credentibus, ac confidentibus dicens ; Super Agros manusimp&'
ConRat ex to
^^^^' ^
^^^^ habebunt . Quibus verbis
,
ait Alphonfus a Caftro
,
verb. Exor-
ieiiate a Chri-
^^^^^^
' Chrifius promifit , fe
numquam iliorum inuocationi defuturum
, qui no^
ilo in Ettan^e-
men
ipfius
interpofuerint
.
Etloan i^. Ouicredittnme ,operat quxegofacio
,
liotradita .. &
ipfe
factet,.& maiora horum faciet
.
Hacfiducia Apqftoli, ac San(5ti in nomine lefu ca^cis vifum , furdis audi-
tumvckndis greftum, &curfum, fermonem mutis , fanitatem ?grotis dedc-
runt . Hac mediante quicquid falutare a fidelibus fiue per Sanftos, fiue per
.orationm, fiue per res facras, puta brenia, agnus Dei, cruces , coronas, be-
npdidliones, 6c alia id generis petitur, obtinetur
.
^
fiducta^
- ,Verum, vt hac fiducia homo obtineat id
,
quod petit , ea dchet efie fmt^
AeBetefe
fintj vUa haelkatione : ita vt ^grotus {C\ vclit a Deo opcatam confequi fanitarem
j
tn.fitationt .
debeat primo credere>qu6dDeus dubio procul poteft cum a tali infirmitate
liberare : fecundoquooratione fuje fidefitatis
, (
(\ fanitas fiierit faluti ani-
rt>x profiitura ) illam infallibilicer iuxta promi/Tionesfuaseicommunica-
bir : ka Suauez tom. i. de Religione>lih. i. deorat. cap. 24. nu. 4.
&noslate
infra par. 1. vhi de orat.
Confirmat hanc veritatem Benedi(5lus luftinranus inilla vcrba lacobi:
Apoftoli cap. 1.
Pofiulet in
fide
nihti hefitans
. PoHulat , ait , hoc loco ^pofio-
lus confidentiam, hoc
efi,fpem
minime hdtfitantem . Hafitatio
enim, yt in rebus
agendis aBionem , fie
in re
propofita
orandi fiudium vei retardat , vei omnind
impedit . Ideo fubiungit Apoftolus r Oui enimh<tfitat , finnlisefi fiuBtti m^a-
riSi qui a vento mouetur, & circumfertur : non ergo afiimet homo iiicquodacei-'
fiat
cdiquidd Domino . Qu^ verba Apoftoli explicans Tirelmanus , ait r Vt
autem
fu&
petitionis confequatur
effe^um
, iiiudvideat, yt fide
pofhtler
,
nihif
atidubitans . Oui enim hcfitans orat Dominum ,
pr^opter infiabiiitatem Jpei fu^
cpmparandus yenit
fluBui maris
,
qui abomni vemo nunc kmc , nunc iUiicfine
crdiii.^ agitatur.
Aperce hoc docet idem Apoftolus cap.5. dicens :Infirmatur
quisin yohis^
inducat
219*
.
ojArt.II
Spc,
feu Fiducia in Deum. i.i i
ifidiicat
Vresbyteros
Eccleji(t,& orent fuper eumi Vfigentes
enm oleo in Kominc^
Domimi&
oratio fidei falHabit infirmHm.&
aUemabit eum
Dominus :
& fiin
pfccatis
fit
,
remittentur ei
.
Qiix verba clare indicancQrandum
dlc ad Oeu
um
fiduciaj
fi volumusin infirmicate impecrare fanitatem
,
.
I.
Hj/E
C aucem fiducia nedum requiritur in curantci verum etiam in eo,
qui curandus eft
>
( fi fit adultus rationis capax ) vt docere videtur
Suarez
difp.
8. de diHin^ionc
fidei
ab omnib. donis
fe^.
i. Qiiam regulariter
etiamChriftusexigebatab?grotis antequam illis impenderet faniratem:
Sicilli languido pifcinjE loan. y.dixit: Visjanus
fieri?
ficilli csconomi-
ne Bartimeo, qui poft lefum clamabat :
Jefn fili
Dauidmijerere mci , dixii
:
Quid vis,vtfaciamtibi?
Marci lo, Sic alijs duobus c^cis Matthc-ci^.dixir:
Creditis,quiahoc pojfum facere Vobis ? A quibus omnibus confenfu volua-
tatis pi^ltito, &c
a6tu fidei elicito , ipfe HberaUter eis fanitatem largitus eft,
diccns : Secundum fidem
veHram
fiat
vobis :
fides
tua te faluam fecit . Vo-
lcbac
enim, quod ipnmet ?groti ( fi rationis erant compotes
)
pettrent fani-
tatem>
ac crederent, qiiod poflet illis tale conferre beneficium : Idcirco fe-
cundum
fidem earum gratias iilis conferebac
.
Hanc
veritatem magis, ac magis probat id
,
quod accidit cuidam cxco a
gentibus
Bethfaidae Chrifto oblato Marci 8. in cuiitfuis oculos
Jefus expuens
,
impofitis
manibus fuis,
interrogauit eum,fiquid videret: Et afpiciens ait : Fi~
deo
fjomines velut arbores ambulantes . Icaquodnon perfedle caepit videre;
fed
tantilm confuse,&r imperfede c^pit diftinguere obieda . Deinde itenim
impofuit
manus fuper
oculosy &cpit videre, & reflitutus efi, ita vt clare vide-
ret
omnia.
Sed cur ftatiminprincipioperfedtam non recepit vifionem ?
An
Chriftus
fortafle cunc perfedam fanandi non habebat faculcatem
, vr
perfe<5tecic6ilIumfanarepo(rec? Abfic, vcdicamushoc! Cur ergo perfe-
clam
illiconon eft afiecucus fanicacem , ficuc alij plures c^ci
, muci , furdi
,
claudi
,
paraJycici , alijsqi ^gricudinibus afFedi ? Theophila<5lus erudice ref-
pondic: Quia Ccus ille perfeEiamnon habuitfidem , idcirco non fiatim
ipfum
refpicere facit
i
fed fenfim
, vtpote integra carente
fide
. Juxta enim
fidei
ma-
gnitudinemy &fanitas datur
.
Hoc idem prorfus euenic ^grocis noftri ceniporis, ciim dcfiderio fanitatis
cofequendae Sacerdores aduocanc, vc ab eis facris benedidionibus munian-
tur. Nam iuxca Chrifti fenrenciam loan. 14.
Oui creditinme opera, quA
ego facioi &
ipfe faciet, &maiora horum faciet , fi ?groci maxima funt mu-
nici confidencia, quod Deus mediance illius Sacerdotis benedi(ftione , nedu
poffic illos a cali aegritudine eripere
\
fed racione fuE infinitae bonicacis
, &
fidelicacis inuariabilis,eis dubio procul fic fanicatem pr^ftiturus
( fi fit fkloti
animae profucura ) hi vcique vel optatam obtinent fanitatem , vel diquod
aliud donum: Immoquandoinfallibilitervulttalem Conferre lanitatem
j
A7o folum,
ait Toftatus quajft. i^y. in c. 17. MmhqUdat
defiderium petendt;
fed
etiam confidentiam certiffimam obtinendii & tmc obtinent infallibiliter
id
220.
Tiducift
tnDeti
eff neteffarix^
Agroto adlt >.
vtfmetur .
Hoc prohitt
fn.
iium cuiu/darn
C&ci
,
221.
Aegroti iuxttu
fidei
magnitM.
dinem fattit/t.,
tem acfifiunt .
112, Par.I.Cap.HL De Exorc.vhtutibus ornato
.
Expertetia d~
cet.
id, qiiodpetunt . Cumautem non di^natHrconcedere, quodpetunt , etiamfi cori-
cedat defideriHmpetendi, &fpem
aliquam obtinendii non tamcn donatfiduciam
certijftmam obtinendi . Et cum petant fine
fide
; quia
hf/itant non ohtinent z
vel tantum obtinenc parrim> & imperfe<Cle .
-
Hoc ccnties experientia mihi euaiit in varijs nedam
obfefl[is , ac malefi-
ciatis^ fed etiam naturali ^gritudine affe^tis Roma; > Venetijs
, fiergomi,
&
alibi ; Adultis enim Deus fecundumfidem eorum fanitatem
impertiebat
,
Nam alij etfi in limine mortis exiftetites , iSc a Medicis prorfus vt incurabi-
les derelidti : quia fideinh^fitanti confidebant, fe 4 Deo mediante mea be*-
nedidlione, ^ad Deum deprecatione confecucuros fanitatem,a fiducia fua
non fimt firaudati : ali) vero, quia fiducia debica carebancidcirco fanitatem
nonfuntafiecuti : aliiquiamodicamhabebantfidem, incipiebant meliuJ
fe habere
, &
pedccentim obtinuere fanitarera . Ita quod iuxta fidei eorum
magnitudinem
, Sc fanitas iUis dabatur . Fili ergo in inftrmitate ne defpicias
Ecchf. c.
58.
te ipfum;fedora Deumi& curabitte : quia nullusfperauit; in Domino,&con'
fufus
eji
.
V.
f.
C. 2. verf. n.
222.
Cenfidentia in
Daum defendit
A TerrAfmtu.
Sic Antiochitu
feruuafuit
,
Luc3ecap..24.
V.
16.
225.
A fulmine
.
InPfal.
77.
Sic Monaci in
inonte
Cafftno
iemmti funt
,
TRVCrVS DBCIMVS.
Defendit a
terrxmotu
^
fulmme , Aquarum
fubmerfiontL^
alijsq\fericultsinopindtis*
DEcimo.defendit
hsEC fiducia in Deum i terraemotujfiilmincaquarum
fubmerfione,incendijS) alijsq; peticulis ,
quibushumanafragilicas
fubiaccc
.
De terra^mocu narrant Euagrius //t. 4. c. <>. Theophanes Mifcelllib. iS,
Cedrenus in uinnal. dc Nicephorus Itb. 17. cap. 5.
quod Anciochia cerra:
motibus creberrime erat quallata, pr^fertim anno quingcntefimo vigefimo
odauo, quo cemporc Deus viro fan6lo id confili j
didauic, vt aedium fbribus
infcribererur. CHRISTVS NOBISCVM; STATE. Quicumque hoc
fuis domibus infcripfemnt , i)s cerrcE* cremores nihil obfuerunt . Inde vrbs
nouonominedi6taeftTheopolis. IdemdehomineiIloaflfiraiaueriscuius
pe(aori,feucordialtiusinfcripiumeft CHRISTVS MECVMj STO,ET
ILLI FIDO. Vbi hfc xdium frons eft , ibi Chriftus propugnator eft
, qui
calamitatem omnem amantiftimis iHis vocibus folatur , Ego
fum
nolitc^
timere nec hoftemvUum, nec vlla aduerfa . Ego fum adiutpr in opportu-
nitatibus, in tribulatione
.
De Fulmine refert loan. Baptifta Folengius Monachus Cafiinenfis, quod
cum in excelfum Caffinum montem crebra cadant fulmina , ideo hac dt-
caufa cura ipfi Monachi foleant ad d^mones fugandos, ac Deum propitium
habendum in fublime cruces erigere,facerefupplicationes,&: vota; in Pfal-
mum 1 8. ait : VidimHs
ftpe , maximo cum fpelhantium
miraculo , &f}upore
,
ipf[tes fultmnis telnm iamiam terris propinquum viprecum in aerependere-, tan-
demq^i
itnmsdijs
ipfis corufcationibus vna cum nimbis in tenuiffmum
yaporem^
refoltti. Qois tcnuit fiilmen nc terram pertingeret
,
fed potius
in vapores
folue-
( fiArr#IL
Spc^icuFidudainDeum.
1x3
folueretur
? Noti
vtique aliud
,
quatn oratio cum maxima fiducia a^ Deum
dirccla
.
, .
De
aquarum
fubmcruone quomodo fiducia in Deum ferucr , teftis eft 224.
Elcearius
Coraes notas fan<5titatis vir, de quo narrat Drexelius ae Co//form.
-^^
Ajtmrum
yoluntat'
lih. 5. cay. 4. . ^.
quod cum mari fe commifiilet Neapoli cum tota
ff*brHerfiom
.
familiaProuinciamrepetitiirus,maximaexortatempeftate,omnibus,qui
*."" ^*
^^^^^*'
in naui
exiftebancnihil aliuddeefle videbatur, quam fecum nauim fepeliri "^
"fZntli^
aquis . Solus Elccarius formidine abieda forti animo perftabat, eadem illi
rg^^J^s efi
ferenitaSiidem
oris color,eadem animi conftantia . Nam dum alij cum ira-
tis fludibus lu^labantur, ille fuauiter cum Deo agebat , ac c^lum fiduciali-
bus fatigabat precibus . Tandem fubduda in portum naui nonnullos e fuis
grauiter incufauit^ quod clamoribus, & lacrymis fatis oftedilFent^perexigua
fefe fiducia iu Deo niti,niraiumq;Bi morte abhorrere . Seorfum autem bal-
phina coniux interrogabat EIceariimi,an ipfe folus in tam pr^fenti periculo
desi)(Tet efie homo, &mortem tam vicinam nontimuidet ? Cui ille . To-
tum me> inquit diHin^yolmtati tradidi,faratHS,filaluis ommbus^folHs hauri'
rer fiH^ibus
. Hoc eft,quod Hebreus fipiens monuit Prouer. C.
3. Hahcu
Verf
f
.
fiduciam
in Domino ex toto corde tno .
.
L
HiE
C enim fiducia eft velut afylum fecuriffimum
, ad quod in omni- .
^^^'
bus periculis, tribulationibus, ac necefllratibus eft confugicndum .
^"^""^
mT>eu
Hoc
eleeantiifime docet Drexelius loco citato cap. :
.
. 1. Siquemcala-
^^
",r*
^
^
'
mttas
feriatAn(\mz,pauctam tUe tn Deum augeat
. Quia emm,obfecro, mi homo'
omnibus peri-
agisi cum tefubitus imher opprimit i in vrbe tetium , credo yfubis , deprdhenfus
culis .
in campo patulam circunfpicis arborem,c{ua nimbum
defendas En tibi teUumy
en arhorem, en afylum (ecurifftmum , fiduciam in Deum : nec vmquam opportur
num
effe
potefi in folitudine hofpitiumy in imhre teEbtmx in frigore ignisy aut bal"
neum,
atq\tibi erit in omnihus aduerfis fiducia in Vniuerfi Dominum : quxcum-
que demum
in te ruantprocelU , tutifftmus fiahis fub
hoc imbricato te^o . Fide
Deo > dr vti nautdt. cum omniaad nauigandum comparant
,
yentum d Deopr'
fiolantur')
ita tu
officio
tuo non defis , CdUera curabit Deus : tu.propofitiones pone
,
conclufionem Deo reltnque,
fac antecedensyconfequentia faciet Deus . Fide Deo
Rationem reddit Titelmanus in Pfalmum^f. verf. i. Quia Dominus 225
Deus nafier , in quemcredimus
,
qut nobifcum
eft
vfque adconfummationem
fA-
culiyipfe eft
tutiffunum nofirum refugium, &nofira^ fortitudo , per quem ah obue-
mentibus quibt^cumque periculis fperamus faluari, ipfo tanquam afylo
intra
fefe
nos concludente ,& tanquam^ forti pugnatore pro nohis propugnante , adiutor
eH nobismagnus yalde y femper
paratus in omnibus trihulationtbus , &malis
,
quxcumque nobis obuenerim^numquam derelinquens
feruosfuos tn affii^ionibusr
atque pericuHs
.
Propter
ergofiduciam eiuinon defperahimus, neque deijciemurr
P/al.j^.v.j,
aut cof(i.ernabimHr antmo, neque timebimus
qnic^tam
-'
ReutlA i^VisDomim
Viomtuarth&^erainec&ipfefaciet. ii.iv :)i.,ii-':':o:, j.i3ilcf' .j . i
FRV'
^ i.
4
Par.LGap.III. Dc Exorcvirtutibus
ornato.
FRFCrrS rNDEClMVS.
Viitoriam reportare
facit de inimicis
,
VNdecimo,
hxc fiducia in Domiiio collocata pr^claras reportare facit
vidlorias de inimicis
,
prout ex eis exoiitur gloria Dei
, & animae fa-
Fiaue,a.tnoeu
i^^ ^g^^i^ expedit
.
vinctt tmmt^
y^^^ aperte fatetur ille ftrenuiffimus belli dux , ac ludese, Ifraelisq*, prin-
Hoc tenatHr
"PsDauidPfalmo
f
9. LAtabor,^ki&partibor Sichimam. Ego,vtrex,&
Dauid defeib.
P^inceps populi tui, 6 Deus, i^tabor in triuphis vidori^e, ex virtute dexterap
^o
.
tusE contra aduerfarios populi tui, &diuidam terram Sichem,tanquam bel-
lo partam, populo meo : Etconuallem tabernacubrum
metibor> &
vallem
illam, qu Sochot dicitur ( ideft tabernaculorum^
egoHJmetiar tanquam
meo dominio, & iuri fubiedlam
.
Afeus efi Galaad,& meus
efl
Manajfes , &Ephraim fonitudo
capitis mei
,
Eius prAcUri.
Populus Galaad item mihi fubiedus eft, fimiliter & Manaffe : populus au-
viiioriA reee.
^^^-^
Ephraim pr^cipua, & velut capitanea eft fortitudo raea , &
qua robur
,
femttr,
^Q vircus capitis (idcft principatus mei) vtpote alijs tribubus potentior, bel-
licofior, & numerofior . luda rex meus . Tribus ludiE regnum mihi prs-
ftar, in qua dc
principium fuit regni mei . Moab oUa
fyei
me . Jn Idumeam
extendam caictamentum meum : mihi alienigena fubditi funt
. Populus Moa-
bitarum eft mihi veluti olla, & lebes oble6tationis,vnde haurire polTim de-
licias , & obledlationem , eisq^ liberd vti iuxta defidcrium meum . Super
filias Edom extendam calciamcntum meum , fuper illos calcabo tanquam
perfedta fubiedione plenifiime fubiedos mihi Philiftijm , Amalechita:
, &
alienigena: per circuitum fadti funt mihi tributarij . Quis dedncet me in Ciui-
tatem munitam ? quis deducet me
yfque
in IdumAam ? Et quis eft,qui me per-
duxit vfque in Ciuitates munitas, vt loca etiam tutiflfima obtinerem ? Quis
me deduxit in Ciuitates Idumrcorum admodum robuftas
, &:
populofas , vt
cas cogerem fub imperium regni Dti ? Nonne Deusy qui repuUHi nos ? &n9
egredieris Deus in virtutibus noHris
?
Qujs alius pr.-erer te Domine, qui olim
videbaris abiecifie nos , nec volebas cum exercitibusnoftrisad pugna cgre-
di, nolebas pugnare cum exercitibus noftris , nolebas tua pr^gfenria defen-
dere populum tuum pugnantem
>
fed quafi ^ pr^Iio abfens permififti vinci
exercitus noftros ab aduerfarijs ? Nunc idem ipfe refpexifti nos , & egrelfus
nobifcum dedifti nobis prajclaras vidtorias . Da nobis auxilium de^
tribulation(L^ . Tu itaque Domine femper pr^fta nobis de tribulationc
^
auxilium : cum infurrexerint aduerfum nos aduerfarij
, &
tribulatorcs po-
puli tui, fuccurras tu nobis auxilio tuo . Quid tot copix nos iuuabunt ; nifi
tu prtjeas ? Quia vana falus hominis . Prorfus vanillimum eft auxilium , 6c
.vY ?>j !j
fal utcm expedtare ab humana potentia , cum tu illam habea-s in manutua.
In Deo
faciemus virttttem , &
ipfe
admhilum deducet tribulantes nos .
Non ,
inquit, noftris copijs,ac viribus frcti,quia prorfus imbecilles fumus , &
im-
porcntcsj fcd te foIo,6 Deus, fortitcr agemus,in tux virtutis
fiducia,& auxi-
li
Art.
It Spe ,
fcu Fiducla in
Dcum. 1 1
j
lio
validififime
agcre
poterimus magnx virtutis opera,tua
virtute confortati
viriliter.
juquoquefacillime hoftes noftros profternes
, &conculcabis
:
tu
abfque
omni
laborej ac fine moleftia noftra
, aut periculo ad nihilam de-
duces
omnipotenti
fortitudine tua aduerfarios noftros
, quanticunque tan-
dem
fiuc
numero , fiue fortitudine extiterint : propter quod in te femper
fiducialiterperftare
volumus> &tuo fan(3;o cultui femper inhaerere, nequt^
abs te
abfcedere in perpetuum
.
Pr<^di<3:a verba ad literam fic exponunt> ac legunt Gr^cus, Latinus,Chal-
d?us , &Hebr^us : ita Simeon de Muis , Francifcus Titelmanus , lo. Bap-
tifta Folengius, Dionyfius Carthufianus > loannes Lorinus
, & alij commu-
niter. Nonergomirandum, quod Dauid tot vidorias de inimicis repor-
tauerit, tot gloriofos egerit triumphos>cum fajpiiis coram Deo fe fuerit pro-
teftatus, pugnarennn
proprijs innixus viribus, non de humana potentia c5-
fifus
> fed fola Dei omnipotemia.
. ac
virtute fretus . Sic Gigantem
Goliath
in
nomine Domini proftrauit
:
fic
PhilifthEos;fic
c?teras nationes hac fidu-
cia munitus ditioni fus fubiecit
.
.
I.
Slmili
artificio diuino iiluftriffimi viri de inimicis fuis pr^clariffimos
egere triumphos
.
Abrahamus cum trecentis ododecim vernis quatuor Reges aggreftus
vicit fumma in Deum fiducia . Genef.
14.
Moyfes Do nixus qu2e non prodigia patrauit ? vniuerfos ^tgypti exerci-
tus vno maris fepulchro claufit .
In Amalecitano bello,dum populus Ifrael
contra Amalec pugnabat, ipfe ftans in vertice collis velut fpedtator ociofus,
virgamDei habens in manu fua rotos proftrauit exercitus. Exod. cap.
17.
Moyfis panoplia fuit virga, &in Deum fiducia
.
Quid de Calebo
mcmorem? qai tantc-e fuit fiduci^e in Deum,vt tot cente-
nis hominum millibus varie tumultuantibus , vnus iile animose obfiftens
proclamarit : Nolite rehelles
ejfe
contra. Dominum , neque timeatis popHlufnj
terra hmHS : quia ficut
panem , ita eos pojfumus deuorare
; receffit
ab eis omne
pr&fidium
: Dominus nohifcum efi, nolite metuere . Numer. cap.
14.
Et quanta: in Deum fiduci.-e iuit Gedeon ad trituram potiiis
,
quam ad
militiam educatus ,
qui cum trecentis viris tot hoftium raillia & inuadere
cft aufus, &vincere ? ludic.cap.
7.
Sic Ezechias ingenti fiducia plenus non tantum quindecim annos vita:
fu audarium
impetrauit, folisq; vmbram per decem lincas reuocauit
j
fed
infignem de inimicis vi6toriam reportauit . Nam prius cilicium, quam lo-
ricara fuafit induendum, quo armatus primus ipfe templum adijt
, & popu-
lum ad preces, dc
fiduciam concipiendam hortatus : Firiliter agitd inquit
,
&confortamini : nolite timere, nec paueatis regem Afsyriorum , & vmuerfam
multitudinem , &c. Cum tUo enim
efi
hrachium carneum , nohifcum Dominus
Deusnofier, qui auxiliator
efi
noHer
,
pugnafq;pro nobis En plenifnmam.^
fiducice adhorcationem i
Non
228.
Abrahami
inj
Deum fducia
.
Moyfis.
Verf.
9.
CaUbi ,
Verf.
5>.
Gedeonis
Verf lo.
Ez.echi4t .
i.Paralipom.
c.^z. V.7.& 8.
229
Ififaphati regis.
z. Paral. c.ro.
VerCj.
Verf. 12.
Verf.
ly.
Verf.
17.
Verf.iQ.
Verf. 11
.
230.
PluriynormiL^
viiiortA .
bs.imaxiinA iit
1^6 Paf
.1. Op;lH.^DeExQi!c^tutibu5
ornato,
fif-r

5
.
II.
NOn
eft filentio pmereundiim id
, qaod
accidit i-egi lofaphato , cai
ingens Moabitarum,
&c Ammonitarum
cKercitus ei.immineret: Hic
cum vitibas nequaquam par efTethoHi.iDga-itijfidacia
totum
fe
conttiUt ad
rogandum Deum . lamque prolixiiis precatus
, pr^ektiflimam hanc claufu-
lam adiecit
:
Cumignoremm
, qtiidagert liebeamus ; hoc
folum habemttsrefi'
duiiVt oculos nofiros dirigamus.adte
. ,Hic lahaziel diuino afilatu (gftuans
,
proclamar e turba
: Attendittomnisluday
&quihabitatis Hierufalem^ &
tte
Rexiofaphat: Hac dicit
Dominusvobisi NoUtetimere nec paueatis hanc
muUitudinem; non
tmmeft vefira pugnayfedDei . Non eritis-vos, ejui dimica-
hitis
;
fedtamummodo
cvnfidenter
ftate , &videbitis
au.vilium
Dei fuper vos
.
His vocibus mire
animatusRex Jofaphatr-cxeratum
duxit inhoftemj ne
vero fui iTiilites ad;tant2E.m;ultioidinis occurfum rrepidarent,inftar ftrenuif-
fimi ducis omnium ammos oratione pr^jmuniens : Audite me^viriJuda , in-
c{\m,credite in Domino Deo
veJiro,&fecuri eritis . Et mox contra quam fieri
foiet in prelio,
ftatuitcantores Domini^ yt laudarentmmin turmisfuis,&an-
tecederenti ac iioce eohfona dicerent : Confitejttini Domino , quoniam in (tternu
miferi'sordia.eius . nRegem cura milite in adem , velut Epifcopum cum
Sacerdote ad templum prodeuntem! Res plane infolita, & ridicula irx
bellis imbellem cantantium turraamitifronte agminis coilocare . Sed ad-
fuit Deus lofaphato tanta Dei fiducia pugnaturo . Cumque e^piftent , non
milites tela iacere; fed cantores faa:a carmina canere, hoftes in feipfos verfi
mutuis fefe vulneribus concideruftt . Porro lofaphati exercitus , cum pro*
grederecur , oinnera campum cadaueribus ftratum reperit, necfupererat
cui necem liceret effugere . Intantaverocadauerum iftrage fpolia inucnta
funt tam opima, &copiofa, vt afportandis i;s nec triduumquidemfuffece-
rit. EnquidpaffitfincerainDeumfiducia rerura omniumpcttcnSjincK-
pugnabilis!
.
iii.
Aceo vidorias, quas Deo pugnante pro ipfis , pr^clariflimas obtinue-
runt de inimicis fuis Elif(jas contra Milites Regis Samariaj,- ludith de
Holoferne, eiufque militeingentij Debora prophetiUa de Sifara, ac grandi
excrcitu Regis Afsyriorum*, Onias fummus Sacerdos de Heliodoro, eiufque
cxeccitu, iUud duQta-xat ludje Machabsei monitum teferam memoria di-
gnum.quodipfeluis militibusraulticudineminimicorum tiraentibus tra-
didir i.Machda.c.
3.
Faciie
eft^
inquk .jConcludi muUos in manupaucorum 1
<^ non
eft
dijferentia in confpeHu Dei cdiy Uberare in muUts ,&in paucis: quo-
niamrjm in m'ikitudine exxr^itus viSloria beJU
:,
fed
de cplo fortitudo efi.
Jpfi
veniumadno^ in muUititdinecontumaci,
& fuperba, vt difperdant
nos& Cd-t.
S^Ui^ire-S^cifniniitioatmet.e^santefaciemnoUram: Et r. Aiachab.
cap. 10.
opus di^auin gcnfir, quod a quocumque milite Chriftiano
Jitteris
aureis
;
-
cordi
Art.II-
Spfr,JcdFicbckin.Dfciini..
izy
cordi
infcribatur .
Hic cum aduerfus cxercitu peregiins n\ulcitudinis cutn
paucismilitibuspr^lium;eiret.comiTiiflurus> pHMJ deprecatus e(i Dominum
vnd
cHmfuisfwittibusrcapftt
terra omnes afpergentej Jumbofq; ciUctfsprecin^i
ad.altariscreyidinem
prouolutiiVtfibiproyttittSt inimicis amemeornm e^et ini'
micus,&
aduerfarejs aduerfaretHr>/icut lex dicit .Primd autem Solis ortu vtriqy
Exod 2
? v
lo,
commiforunt : ifii
quidem vi^iaria-j &
projj/eritatis
fponforem
cum virtute Do-
Deut.xJUv. 7.
tnimtmhabentes : illiautem duce/a bellt animum habebant . Sedcum vehemens
fi^na effet
; apparHerunt aduerfar^s de celo viri quinque in equis yfrenis aureis
decorit ducatum ludxis prxBantes : ex quibus duo Afachabdummedium haben^
tesarmis fuis
circunfeptPtmincolMrwn conferuabant : in aduerfarios autem tela,
&ftdmina iaciebanturi^quo &cAcitateconfufh&
repleti perturbatione cadebat.
En tutillimam Dei proted:ionem pro ijs
>
qui in illo fuam conftituunt fidu-
ciam,ab eoquc omne expe(5tantauxilium; illromnem vim,ac fortitudinem
tribuentesj
acconfequentervi6loriamiiDnfibi>.aiu fuo robori> fedeiusglo-
rije, &
honori referentes :. ficut faciebatifte dux inuiftiflimus, qui non fua,
fedDei vidoriamappellabat: vthabcturcap.
13.
eiufdem libri : Et dato
figno fuis
Dei viElorid !. Ex his autem enarratisquid aliud colligitur> qudm
eos omnesyquiinalios habent imperium, monere, vtfiduciam locent infoloDeo
,
qui animos > hominumverfatyiubtq;fumma
,
CT ima , medio curfu
fiftere
? ait
Drexehus
de Conform.voltmtat.
lib.
f
. cap.
4. Confide ergo in Deo chriftia-
ne miles : &bellabum aduerfum te ,&, non pr^uakbunt
,
quia ego
tecumfum,
ait
DominuSiVtliberemt.
Hierem* c. i. Veftigia fequere illiusludas
Ma-
verf. 1.
chabasi >
qui hoftilem appatatum.confiderans
> extendit /nanuiin
cflum
,&'
r.Machabeor.
Dominum
prodigia facientem inmcauit
,
qui non fecundUm armorttm poten- c. vlt.
tiam
1
jid proutipfi
placet , dat dignisviEloriam . Nec ipfe folum dux ante Verf. 2 t.
congreflum os Domini imerrogauit ardentiftimis precibus ; fed &copias
fuasad
idemfaciendumexemplofuoaceendit.. Ita,qui cum eo erant , inuo-
Verf. 26.
cato Deo,per orationes congreffi.
junt . Neque tantum ad pugnae inirium; ve-
rum etiam in ipfo pugnx furore Deum affidue appellabant : manu quidem
ibid. y. i7,
pugnantes > fed
Dominum
cordibus orantes,projirauerunt non minus trigtnta^
quinque
millia,prfentta.Dei magnifice deleUati . Hoc eft> osDomini ferio
snterrogare e,
rRrcrrs DroDEcmrs.
Keminemfalliti
aut confundit..
DVbdecimo
> hacc fidiicia inDeum neminera fallit
>
vel confundit aut
^J
i,
pudore afficit
. Id teftatur Paulus Roman.cap.
^. Spesnon confundit-,^
FiduciainDeS
quod monitum;prius fuit a Sapiente traditum Ecclif. cap. z. Scitote,^iUquia- nemine fallit
,.
nullus fperauitin Dbmino , & confufus ifi
j
quis enim permanfit in mandatis
vel confundit
,
eius, & dereliElus
efl
?
aut quis inuocauit eum,& defpexitHlum ? In hanc fidu-
Verf. 1
1 .&
1 1.
ciam regius pfaltes fefe attollens :r
Inte Domine fperaHiy2.\i , non confundar
Tetiatur diui^:
in Aternum. Scite Auguftinus in Pfalmum 38. conc. z. ante med.
i^
eH > J*A"/*""''

inquit, qui
confunditur ?
Qui dicit , ego quod
fperabam non inueni , nonimme-
*^**^*
5'
^'^'
rito ..
Rom. c.j.v.f.
Moyfis ingens
in Deu
fiducia.
232.
Spes mudo, vel
viribus huma~
itis innixa
fal-
lit
, ^confun-
dit.
Verf.
if.
E^pertentteu
qHotidiana hoe
docet
.
Pfal.i4?.v.^
Ibid. v.<.&^
Ecclif. cap. 2,
V. u.
1 1
S
Par.LCap.IIL
DcExorc.virtutibus
otnato.
rito . Sperahas emm de te
,_
aut fperabas de homine amico ? nialediEiHS atiterru
qui
fpem fuamponit i)yhomine . Confunderis, quia
fefellit tefpespo/ita in meu'
dacio; omnis enim homo mendax . Si autem
ponas
fpem
tuam in Deo tuo , 0
confunderis : quia illejn
quofpem pofuifli,faLli non
potefi . Spes non confundit.
Hic> obfecro te benigne Le6tor> fiduciam
Moy(is,quam ea pudefadta no
fitatcendas. Referc lofeph lib.i. Antiquit. lud. cap.-j.
Cum Hebrasi ex
igypco digreffi
,
in ardum locum omnes conclufi e(Ient> ( iam enim \ ter-
go herebat hoftis Pharao
>
in ocuHs montes
, & mare fugam omnem nega-
bant
) Moyfes has preces eflfudifse dicitur . Domine, tuum eH hoc mare, tuus
&
mons, qiti nos claudit : &hic
potefi te iubente aperiri, aut in planitiemfolui :
poteH
& mare in terram verti : pojfumus & nos per aerem fublimes effttgere ,
fi
nos ita feruari tibiplaceat . Hxc precatus> mare virga percuffit
,
quo i(5tu
repente fciilum traniituris expeditiffimum iter monftrauic : fic experientia
probauit, quod fpes non confundit
.
.
I.
pConuerso fpes, qua quis mundo, vel fe ipfo nititiir , falht , atq; confun-
1 j dit
.
Pulchie Plato : Spes mortalium , inquit , fomnia vigilantium , aut
potius defiderantium . Anno Chriftianefimo millefimo o6togefimo quarto
,
refert Drexelius de Conformat.
volunt. lib. ^. cap. ^. . i. quod Odo Antiftes
Guihelmi AnghcE Regis frater fortilegorum vaticinijs indu(flus,proximum
(a Gregorio VlI.)Pontificem fe futurum credidit,& vt viam fibi muniret ad
hoc folium per argenteos gradus, pecuniam per nefas vndecumque contra-
xit:, iamque Romanis arcibus fpe imminens a Fratre Guilielmo in carcere
coniedus eft,vbi totum pcregit triennium: hoc fcilicet folium huic fpei de-
bebatur. Nec vmquam Odo Romansm tiaram fuocapite recepit. Ita_*
mukis alijs fpes fua dedecori eft, &damno, Spesimpij, ait Sapiens.Sap.c.f
.
tanquam lanugo
efi,qu d Vento tollitur :
C^ tanquam fpumagracilis,qu dpro-
cella difpergitur : &tanquam fumus, quidvento
diffi^fus eft
: & tanquam me-
moria hofpitis vnius diei pratereuntis
.
Hoc experientia probant in dies
,
qui humanis fauoribus nituntur . Eft
famulus, cui in fuo Domino plurimum fiducijc : breui mors Dominum ra-
pit>
dc
iam tota famuli fpes vbi eft ? Alius patrono nititur opulento , ac po-
tente , patronus moritur, aut ipfius opes, ac potentia imminuuntur; ita iam
huius fpes vbi eft ? lam vt lanugo a vento ablata : iam vt fpuma a procella
difperfa . Filij fubinde parentum au(5toritate, officijs, dignitate pra^clare fc
defenfos credunt; fubito Deus aufert hoc vmbraculum, ficut h^deram exfic-
cauit, fubter cuius vmbra lonas Propheta quiefcebat, &
velut fumum illam
dignitatem diffundit
j
ita vt miferi contra quam fperarant,vrantur i fole, &c
excecentur a fumo : quia confiUum Pfaltes non feruauemnt, dicentis : Na-
lite
confidere inprincipibus : in filijs hominum > in quibtts non
efi falus .
Beatus
ergo, cuiujs Deus lacob adiutor
eius,fpes eins in Domino Deo ipfius-, quia nullnh
fptraaitin Domino,&
confufns efi
.
\
FRF.
:
Art.
II. Spc ,
feu Ficjticla in DeumT li
J
PRVCrVS
TMRTIVSDECIMVS.
,
/ : Maximam vit
affert
trmquillitMem
,
J-
.-.:
TErtiodlccimOjqiii
Deo ferio fidicolTicia fua, quamuis latiilim^ pateat, . -
-"
/ine tumultu obitjeciam inter aduerfa Isetus . Ltuemtir omms, ait Pfal-
_p;^-^ \nTHu
tes Pfal.
f.
qui f^erant in te DoTmne , &
Pfai. z. Beati omnes
j
qiu
confidHnt
homintm qme'
tn eo . S>c
Pa.ii\\isKom.cap.S. Speyzky falut faSit fumus.
tat
.
Hocteltatur Auguitinus pulcherrime pro more fuo in verba Pfalmi iij.
Labores mannHm tuarumi quia manducahist heatus es -, (^ bene tibi erit .
Quafi
Aug.tora.S.
peruerse, inquic, yidetur dicere non intelligentibus; debuit enim dicere ,frui,him
iahorumtmrummanducahis . Muhienim manducam fruUum lahorum
fu9-
TeHnntur Pm-
rum
: qmlaborantinvineayipfumlaboremnonmanducant;fedquoddelabore
*^^^
'
,\
ipforum nafcitur, C7 ct. Ouid
fthi vult Ubores frucluum tuorum manducabis
?
Aiodo labores habejnus
, frntlus pofiea erit . Sed quia &
ipfi
labores non
funi
ftne gaudto propter
fpem,
de quapaulo ante diximus : Spe gaudentes in tribu^
Litione patientes : modo nos
tpfi
iabores nojhi lucundant , &Utos nosjaciunt de
fpe
. St ergo labor noflerpotmt mandnc^ri
r
&"
potuit tucundari , mandticatut
frH^usiabarisipfius qualts erit ?

' '
Id perpolite loan. Bapcifta Folengius itiiHa verba
Pfalmi-T4f'. JR^^/^ai'
Verf.^J
cttiiis Deus lacob adtutor eius ,fpes etus tn Domino
Deoipfius , ceftacur
dicens :
Felix nimirnm^ atque iterum fdix is
efl,
cui Deus lacob, Detts, inquam, illc^
,
. d
quer/t SanCl& coiitnt animA, &adorant,
eHprafidio , cuiufquefiducia folum Do-
mino Deo ftto , non confeniis
fe
interdum debilioribus niiitttr . Oui Deus celi
auEior efi, terr^que, marifque, atqtie omnium omnino rerum, qudt. in illisinfunt
>
'^'^
tondttor . Idem i-epetic in iiia Veiba Pfalmi
35.
verf 8. Beatus 'Vir,
quifperdi
in eo > dicens . Felix, iile, quifidei
iliius
fefe
committit penitus
.
Idipfum eruditedocecTitelmanusin eadem verba: Verebeatus efii^it
,
2J4.
vir ilie, CT fecurus ejl de hona faiute,quifquis
fyem fuam-
&
fiduciam in eo con~
Jiititit, iliiqite ex toto corde fuam
animam-i
&
feipfum in benefaclis commenJtat
.
Eadsm verbarcpecicin illa verba Pfalmi
59.
Beattts vir , cuitis
efi
nomeru
Domini
fpes
eitis . & Pfal.
i^f . in iila verba : Bcatus, cutus Deus lacob , &c.
fupra relata diccP/S ; Otn
fpem ftam omnem, atque fiduciam confiituit in Do'
mtno Deo
fuo-,
qut creautt de nihtio cdum, &terram,
&'
maria , & omnia
, quA
in eisfunt, celesiia > atq^ue terrefiria , per q:4am rerum creationem nota
fit
omni-
potentitt eittstcui (oli poteffas competit veram falutem donandi. In hoc (inquam)
quifperat, heatus e'si, qui prdter quod
eft
omntpotens &faiuare potens,
eft
etiam
fidelijfimus in omritbus verhis fuis,
cusiodiens veritater^
promiffionum fuarum,
&
fidem feruans tn fempiternu, ita vt mentiri aliquando
nonpoffftneq; fallere.
Fide ergo Dco cx coco eorde cuo, &
fclix eris, tranquiilus, acqibeatus
.
FRVCTVS f^ARTVSDECIMVS,
F.>ialtat homines etiam in hac vita, 235.
Vnrcodecimo, qui fiduciam fuam confticuic in Deum, mcrctur a Deo
-fi^/wc^ "Df*?
etiam in hac vita honoiibusdccotarijacfiiuoribusampliari. Id pro-
^^7'"'
^/w
^
1 bat
9xita)iAbra.
ham.
Rom. c.
4.
ver.i8.zo.ii.
lofepk.
J>auii,
Pral.17.
Haniet.
ToBias.
Tobs. capvr.
veri6. &18.
lob c.
11^0
verf. 1
f
.
Idemc.^a..
xerf..
15.
150
Par.I.Cap.nL DcExorc.virtutibus
omato
.
bat Folengius millawerba Pfal. <?o.
CUmabit adme
, &cft. (TnHocabit me
,
vertit Felix
, &refpondebo illi . )
Ftde^ aic,
certam de Diuino
^rgfidiopollicita'
tionem . Refpondebo^ inqui t, z7// : hoc
efi,
Hliui. votis anma.m-y adero yfaueboque
illi .. Nequeidfatis quidem
(
6 cacas mentes
t illHm illHm (inciuam) haudmuUo
fridtm mihi
infenfum : modo vero
fpe
mihl
, atq; amore reconciliatum
non
fo-
lum apericuhs illis vit& continuis > &arumnis eximam
j verum etiam inter ho-
iAb^iL
^^^^^^'^^'^'^^^^^y CHn^tfque verendum faciam . Idipfum teftatur Simeon de
Muis in eadem verba fere ijfdem veibis
.
Sic Abraham, qui Deo fretus contra
fpem
in
fpem credidit yVt ait Paulus
,
qtti in repromijftone Dei non
h&fytamt dijfdentia >fed confortatus ejifide , dans
gloriam Deo
, plenifftme fciens
;
quia quMumquepramifity yotens
efl , &facere
,
qui filiumfuum vnigenitum diuinjB voluntati madlare no recufauir, meruic
fieri confcius fecrecorum Dei>ac nuncupari pater multarumgencium
.
lofephus totics ad excremas deucJutus miferias &: anguftias,quia rameii
oon cecidit aaimo
;
fed cor eius erat fiduciam habens in Domino , ad tam
fiiblime fbhum meruit cxaltari ..
Dauid Rex Hebronis ad tantum fandlitatis faftigium , acregium thronii
euexitfumma in Deum fiducia ; hac ille virtutepollebat , fi vllus vnquam
mortalium . Infpice Pfalmos,
6: mecum fenries, quam ille aflidue,
& ore

& pedtore v^rfabat h^c talia : Dominus illuminatio mea , &falus mea
,
quem
Umebo f Dominus proteUor vitdt, me&yaquo trepidabo ?.
Daniel ob fiduciam in Deum conftitutam , meruit nedum inter impaftos
teones ill^fus
, &tutus feruari \
fed prinGepsconftitui fuper prouincias
, &
regna ..
Tobias in hoc genere admirandus : Facultates, &
patriam;,
&oculorum
vifum perdidir, egenus , &: exul,- & c^cus
\
fiduciam tramen retinuit tenacif^
fime . Et licet tamcognaci,.qiiam vxor, &:parentes ipfum irridcrent ,dice~
tent^ Vbi e({
fpes
tua ,pro qua eleermfinas,
&
fepulturasfaciebas .. Manifefte
vana fadta eft fpes tua , ipfe tamen eos increpans : Noliteitaloqui ,. aicbat ,.
qu(fniam
fili\
SanUorum
fumus,(&
vitam illam expeEiamusyquamDeus dattir^
YHS eU hisyqui fidem fuam
nunquam mutant ab eo . KiECei fiducia , &: facul-
tates,
&
pacriam, & oculorum vfum reftituic, &
pr(^mium.infupeccontuIit
sternum.
Non minori fiducia in Deum pn^dicusfaic lob . Adfiiit d?mon(Deo per-
mittente , ac faculcacem dance
)
qui vaftauic ,.ma6lauic , ac depopulatus eft
omnia. Vencus liberos >. ignis parcem pecudis , hoftis cqcera rapuic. lobt
ipfe in fimecii e folio eie6tus eft . Ac ipfe tam fuit incredibili conftanciarac
fiducia pr^ditus,vc dixerit . f/^w2// Deus occiderit me ; in
ipfo
tamenfperaho ^
De futuris nil angoiv Deusprouidebit . Sed audite denuo indicem bonorum
lob, Et fat^afunt ei quatuordecim millia ouium
(
pra fepcem millibus)
C^-
fex miUiacamelorum (procribus) &mille iugabo.Hum: fpro
quingentis) &
mille
aftn,
cum ancea quingencas foliim habueric : geminaco fnore
omnia
redierunt. Immo &:liberifuncreddici . ^zmkemmfuerunf^ ei feptemfiltp
& tresfili
. Fidice ergo Deo, quia, vc aic Scribonius in Super. Relig. lib. f.
cap. 27. Gandet Deus
beneficijs dandis , &munificentix fute dona fpar^it iru
tos
AruII.
Spc^ fcu Fidiicia in Deum
-^
i
3
1
vos prAci^ueyqui in
magnam exurguntfiduciam
.
BenediElus
vir.qui
confidit ifU
Domino,
0"
erit
Dominus
fiducia
eius . Hieremias cap.
17. verf.
7.
JFRVCrVS ^INTrSDEC JMVS ,
Facit homines velut ommpotentes .
QVintodecimo
;
Per veram in Deum fiduciam velut omnipotentes
237.
cfficimur.
TiduciatnDeii
^m^ Libeie proclamat Paulus Philipp. c.
4. Omniapojfum in eo,qui me f'*"^
'^^^' <"-
confortat.
Etqujwmiiscuiquenoftrum hicobijci poflTic: Tu longe feque-
ffpotentes..
re
,
&PauIivcftigia adora . Nihilominus tamen quis illorum, qui Deo
iidunt, non animose dicat cura lob cap. 17. Pone me iuxta te
, & cmufuis
Verf.
j.

wanusptfgnet contra nte ?


Verl.
5
1.
Vel cum Paulo Apoftolo Rom. cap. 8. Si Deus yro nobis quis contra nos
f
Sed quid opus ceftimonijs ? Chriftus difertiflime : Sipotescredere > inquit, Mar. c.9. v.ijf.
omnia
poJftbiUa funt
credenti. In qui^ Domini verba egrcgie Bernardus :
Bern. fcrm.85.
Quidnt, inqiiic, omnia pojjibilia
fint
innitenti
fuper
eum,qui omniapoteji ? Nil
i" cantic.
omnipotenttam Dei clariorem reddit
,
quam quod omnipotentes facit omnes
,
qui
^"^
teftatur
in
fe
fperant-.
An non omnipotens , cui omnia
poffibi/ia funt ?
dmtna fcrtptu.
Idipfum infinuauic Apoftolis Matth.Ti
17. cuni cnim ipfum interrogaf-
^csfirmant fa
fcnt, cur non &
ipfi lunaticum adolefcentem illum a dxmone obfelTum po

j^gj^
tuerint libcrare: Chriftus caufamomnem diffidenti^ afcribens : Propter
incredulitatem^
inquir, veHram : Amen quippe dico vobis
^fi
habueritisfidem ,
ficut
granum finapis, dicetis monti huic, tranfi hinc illuc : &tranfibit,& nihil
impojfibile erit vobis . Qux verba cxplicans Drexclius
deConformat. yolunt.
lib. S'Cap. ^.
ait: Hicnonchrifiiana folummodo
fides
commendatur
;
fed &
illa fiducia ,
qua diuina
fe
Omnipotentia
fic
induit , vt ard.ua qumis aggredia-
tury& admiranda patret. QuamuisChriftus nondixcrit : Edite miraculat
fcd Habete
fidem
Dei : qucrelascontraDei difpofitionem omittitc, pufil-
lanimiratcm ad ardua trcpidantem vincite,omncm a vobis diffidcntiam ex-
pcllitc. Amen dico vobis : quia qmcumque dixerit huic monti: Tollere ,& Marcic ii.
mittere in mare, &non
h&fitauerit in corde
fno ;
fed credtderit, quia quodcumq^
dtxeritfiatfiet . Ojodvttque
fieri potuijfet, aic Venerabiiis Beda Iib.5. Com-
menr. in Mar.
fi
tdnecejfitas
fieri popofciffet
. Quomodo legimus faElum pre^
vibus B. Gregorij Neoc^farcA Ponti AntiUitis virt meritis , & virtutibus exi-
mij, Vt mons in terra tantum cederet
,
quantum incoU ciuitatis opus habebant .
Cum enim volens .di{icare
Ecclefiam
in loco apto, videret eum anguftiorem ejfe ,
qudm res exigebat , eo quod ex vna parte rupe maris , ex alia monte proxtmo
coarSlaretur : venit no^e adlocum,&genibus
flexis admonuit Dominum pro-
mijfionis
fu
, vt montem longiks iuxta
fidem
petentir ageret . Et mane faSio
\reuerfus inuenit montem tantum
fpatij reliquiffe flru6loribus
Ecclefi&,
quantum
cpus habuerant . Poterat ergo hic, poterat alius qui eiufdem meriti vir
, (fi
op-
portunitas exegijfet
,
)
impetrare
a Domino merito
fidei , vt etiam mons tollere-
tur,&mittereturinmare.
I 2 Hanc
1
3
i'
P^f.IGapJII; De
Exorc.virtutibus
brnato
.
. I.
23 S. TT
Anc veritatem confirmat Alphonfus
a Caftro
^//6.
^.^aduerfus H^refes
CretttHrA ime.
XTx
T<?r^ ;forc//^/<j-j illa veiba explicans Lucs
17. Sihabneritis flidemy
fibilei ohediunt
ficnt granum
finaps, ditetis huic arhori moro : eradicare
,.&
tranfplantare in
ei
,
qui
confidit
mare, &obediet vobis . ^t arbor morus, ait,fenfum non habet,&
iujfafidelium
tnDejim^
py^cipientium adimplet
.
:
'
:
.
'
.
"
v
Verum fi huiufmodi creaturx fenfum non habent.quomodo
poflunt
iiafla
fidelium pr^cipientium audire:, nedum adimplere ?
Modus expU-
Huic difficultati
eleganter rcfpondet Suarez tom. i. de Religione Uh. 4. de
eatur>quoerea- Adinrat.nnm. i^.dicens:
Pojfnnt creatur^z irrationales adiurari per imme-
turA
mfertfibi. d^^atom
ejficaciam fupernatnrakm
> qHdS, dire^e y &tmmediate verfetur circA^
les tMjfaprAci-
funj^ effeilum; &quia huiufmodi efficacia folet per imperium explicari , ideo di-
ptentts tntellu
cimus hoc modopoffe has creaturas in
fe
etiamadiHraxiimperio: non qttia ilU
^
"
'
percipere valeant morale imperium, aut
fefe
mouere ad intelligentiam illtus
j
fed
qma ( tefte Hieronymo Matthci
8. ) ontnes creatur&fentiunt Creatorem , no'a.
errore hereticorum
,
qiti omnia putant animantia
;
fedmaieflate
conditoris
> quiz
Matt.c.8.v.z6. apudnos infenfihilia-> illi jenfibilia funt . Sic enim exponu
,
quod dc Chrifto
Verf. 28. ibi dicitur, quod furgens imperauit ventis, &mari, & fecuta eft obedientia
,
Mar^..v.27.
ita vt videntes mirati fuerint^dicentes : Quis efi hic, quia venti, &mare obe-
diunt ti ? Quod ergo tune fecit Chrifius. virtute propria >
ai t Suarez
, pojfunt
Hac fiduciA.j facere ferui eius in fide,cr virtute iIUhs : vt ipfe dixit loannis
14. Oui
credtt
fojfunt
mira-
i^ jfse, opera, quA ego
facio , &
ipfe
faciet , &maiora horum faciet .
Voffunt .rr.
bilia^ operari
i^^p^yare huic monti, vt hinc transferatur-, & facict^ &louHis, vt recedant,^
homtnes'. ytfe
.
^^^^^^^^
.^g^ moroli
y
fed ( vt ita dicam) phyfica. obeJJmia. v- videlicet diuina
terunt lerut n
"^ .''".-'
j^ff
'
vntiite impelleme ,
- Hoc modo Moyfes imperauit aquis, vt conuerrereniur in ianguinemjffu^
MoTes
minibus,vtranas emittrentipulueri,vt produceret fcinifes,& mufcasj
&: Cic
^ '
de ali;s fignis , quiE fecit Moyfes in edu<ftione popnii Ifraelis de ygypto .
lofue
.
Sic lofue dux beili incredibili prorfus fiducia poliens , aufus eft imperare
foli , ac diccFe : Sol contra Gabaon ne mouearis . Sietit itaque
fol
in medto
laT.C. I o. v,i i
. f/^^ y ^
^^''^ fejlinauit occamhere fpatio
vniits diei
.
Non
fuit antea ,-
C^ poflea
ij. 14.
tam longa drss , obsdienteDomino voci hominis ,
&
pugnanteproJfrael. idefl
exaudiente Deo vocem- hominis, ac pugnante pro Ifraei
.
ZxMhuts
.
- ^^^ Ezechias folis vmbram per decem lineas reuocauir .
Sicut aute lofue
folem ftirit : ita Ezechias folem retroegit itinereprorfus immcnfo . Nimi-
rum animm Deo
fidens Deum impelUt , vt orhim turbet , & naturas mutet^
ait Drexelius//^.
f.r^p. 4.
.
Apomii Hac fiducra Apoftoli, Difcipuli I>omim,ac omnes Sancti miracula Ctcc'
DifcipuH
Dni
. runt, dantcs-cecis vifum^ furdis auditum, claudis grelim,&r curfum/ermo-
T--J

L.-.r
laem mutis,Vitam mortuts, ac do^monesabobfefiis corporibuscffuLTcntes-
.
WttineiahuiH]-
,, , r- i i i j
'
j
rmdi dicitur
Vndc proui liae faducia hommes miracula operantur, dicuntur donau
gratia miracu.
efte a^Deo gratja miraculQruniy feu
(
vt alij dicunt
j
operatione virtutunj,adt_
hrum, feu
ope- quam reducitur etiam expuhio d^monum folum per.fidem , fedufa cxorcn
ri.tii virtutu .
-
I
ftici
Art.
II. Spe ,
fcu Fiducia m
Deum : 135'
,1
ftica poteftate
: Nam expellere d^mones per poteftatem
Ordinis exorcifta-
^
tus, non eft
miraculum; cum fic fiat iure ordinario
, Vt vero
per huiufinodi
fiduciam
ggrotos fananr , dicuntur gratia fanitatum efle pr^diti
, qux licet
ratione
formali non differat agratia miraculorum, vt docet Suarez
difytit.%,
de
diSlin^l' fidei ah omnibus donis.
fe^.
i. attamen tam operatio virtutum,
quam
gratia fanitatum peculiariter a D. Paulo numerantur
, &diftinguun- .
rurj quia fingularem quandam vim habent ad mouendos homines, & ad af-
ficiendas eorum voluntates : quianon foliim funt miracula,fed etiam benc-
cia: vt D. Thomas docuit . i.i.q. ijS.ar. i.ad^.
.
11.
t
y^
Voquo modo autem fumatur fiducia fiue pro operaticine vircutum ad .
^40'
V^
expcllendos d^mones , feclufa exorciftica poteftate
;
fiue pro gratia_*
^*'^'*"*
f*-
.
^^^^
fanitatumad^grotos fanandos
:
fiue pro fide miraculorum ad
^""ZieJ''
miracula facienda, vt per cam obtineatur id, quod pctitar, debet efie firma,
J''*
^
*
!L cf.
&nonh?(icans, vt fupra docuimus num. is>2-(jr 19^.
Pr^clanllime hoc
hAfitatione.
fatetur D. BernardusinPfal.po. ferm. if.poft medium . DHlcijftma libera-
Tefiantur Pa^
iitasj inquit , in
fe
fperantibns non dee[i
. Hoc enim eji totnm hominis meritu. , tres .
fi
totam
fpem fnam
pnat in eo ,
qHi totum hominem faluum fecit . In te
fpe-
rauerunt Tatres nojiriyfperauerunty &liberafii eos : ad te
clamauerunt,&falui
fa&t funt
: in te fperaueruntj &non
funt confuft . Sperate in eo omnis congre-
gatio populi : quemcumque enim locum calcauerit pes vefier 3 vefier erit . Pes
veHer vtique
fpes
vefira eHj &quantumcumque illa
procefferit , obtinebit,fita-
xnen
in Deum tota
figatur,
vt
firma fiti &non titubet .
Idipfum eruditillime docet CalTianus CoIIatione ip. cap.
3
1.
Cum oran-
tes,
inquit, nulla nos interpellauerit h&fitatio, &fiduciam petitionis nojira qua-
dam defperatione deiecertt -^fedobtinuiffe nos hora
ipfa
orationis
ejfuftone , quod
pofcimus yfenferimus , non ambigamus, preces noHras ad Deum
efficaciter pene-
trafje
. Tantum enim ^uis exaudiri, atque obtinere merebitur,quantum vel in-
fpici fe
a DeOiVel Deum crediderit
pojfe
prgfiare : IrretraElaoilis
namqueefi
Domini nofiri fententia ': Q^u&cumque orantes petitis , credite
,
quia accipietis
,
& euenientvobis
.
Affirmant hoc Toftatus, ac Su.irez loco citatonu. ipi.
15)3. Quibuscon-
feutit Vafquez i. i.dfput.
lo^.cap. 4. num. 16.
FRVCrVS SEXTVSDEC IMVS,
Ddi vitam longam in prapnti
ficulo , dr
Beatitudincm i$i futuro .
VLtimo
,
qui i\\ Dcum ex corde in omnibus adionibus fuis totam fua
24
1.
conftituir fiduciam vita longa a Deo donatut in hoc fa;cuIo, c?t gau- Tidncia inDeS
dijs sternis pcrfi-uitur m futuro . dat vit/tm lon-
Wxc cft nromi/Tio Dei fa^ta per Prophetam Regium Pfal.fjo. illis vcrbis:
gamin hoc
/*-
Lonntndine dierwm replebo illum ,& ofiendam
illi falutare meum . (Longitur
'^^"

I
3
diae
j
3
4
Par.I. C5pJII Dc
Exorc.virtiitibfls ornato.
/line dierum replebo eumin hac vita) lcgit Simeon de Mms,fiiciam,vf muhiS
annos in terris viuaty tandemque deficiens moriatHr in [enedute honaifenex, C^
plenus, ac fatur dierum infiar Ahrahami,
/faaCj ac Dauidis . Nonfalum,
itt"-
quiZyfaciam, vt
fenefcat,fed
ettam vtad extremam
fene&ute peruenMt : hanc
enim vim habet (iongitudine dierum replebo eumj . PLomif?io
pofio, qua? hoc
j,
.^
verfu continetuc
> etfi prima frOnte'falleie interdum videatur
, non tamea>
Dei intdlitL
^^^^^^
'
Nam hoc tenendum eft> prOmilTlones femporales femper ertc intel-
$uv eonditionii
ligendas fub hac conditiofie
j
modo ejipediat
> vt fiat
>
quod promiflum eft
.
*?,
nempofitx.
Igitur quia pios citiiis interdum e vita migrare
> & ipfis
> &
publicx Eccle-
ftdiat .
fiae faluti vtile eft; rapiunturque,ne malitia mutet intelledtum eorum : nihil
mirum videri debet> fi non fempet ad eJtcremam ^tatem > ficut in hoc verfu
prGmittitur> pij annos perducant . Neque vero vir iuUus
ft
morte preoccu"
patus fuerit i
minus propterea fenex
, 6c
plenus dierum exiftimanduseft.
Sclpientia; c.4. SeneUus enim venerabilis
efiinon
diutuma-, neque annorum numero comyutata:
fed
cani funt fenfus
hominis . Et atas feneSiutis vita immaculata . Ac vir con-
fummatus
in hreui expleuit tempara multa . Ec quia placita erat Deo anima^
illius : propter hoc properauit educere eum de medio iniquiti^iiura .
. ^
Et
infiiturof^culo, ideftin altera vica
oflendam
il/iyak Domirms
9 falu-
Owww beatt'
^^^^ meum
Ita ex R. Ezra,
& R. Kimmhi . Faciam iUum > ait Titelmanus
'"""'
^^
perfona Dei> mes. falutis participem,meam falutem iilumvidercguflarc^ >
experiri , &po/fidere faciam , C^ meam gloriam , meam dtuinitatem,
(
qt4A
eft
falus,
&vita omnium Beatorum
)
ego illi oHendam , ita vt facie me contueatur
ad faciem,
quomodo videt homo
facie
adfaciem
amicum, O^
pro^ximum
fuum >
vt
qui ifi hoc temporein mefperauit
, quem non videbat , in eternitate perpetu^
me&
diuinitatis vifione, atqueperfeEla fruitione mtcum l^teturper amniafuula
f^ulorum-^
Amen >
Hi funt frudus fexdecim dulces guttmi illius
,
qui in Domino fuam col
locat fiduciam . Qui poteft eos capere, capiar
.
^'^V^ S r 1 Q IV,
^luomodo hxc Fiducia
pofftt
facile acquiri
,
242.
C\
Voniam par. i. vbi de Oratione ad Deum > ea
>
qu:t maximopere con-
Bcfiducifa~
V^
ducunt ad huiufmodi fiduciam eomparandanckexadiniime
pertradta-
tile acquiritur
^^^^
mus > hic duncaxat ex omnibus pr^di(5tis fruilibusparuamdiui-
perattenta,ac
narum promiflionum , quae plurimiim pr^ftant ad talem fiduciam in rkobisL
deuota
{^^<'-
facillime excitandam, fyluam fbrmamusj vt nedum Exorcift.t, ac Parochi
j
r/iln^ '^fr
^*^ cundi facrarum Hterarum gnari huiufmodi fentenrias fa?pius pnroculis
\u*[crlptHrari.
babentes > ac intellecffcu attentecontemplantesadadus
fiducisecliciendos.
promptiusdifponantur. Nam ^j/^ecww-j^rjait ApoftoIusRom. c. i^./grjf-^
tafuntyadnoTtram do^lrinam fcripta funt
; Ut yerpatientiarmy &
confolav^iic
(crtpturarum
fpem
haheamus . In fcripturis enim fandis vix vllum
inueni-
Sytu parua->
tur caput, vt bene obferuauit P.Ludouicus Granat tib. 7.
memoral. cap-p.y
\n
diuinaricfcrip. quo Deus opem
>
gratiam
, &confidentiam omnibus iliis non promiccat >.
i^^rarum
.
quiinilloconfidimt.
Bwa-
Art.II.
Spc, fcuFiducia iii
Deum.
135
BeatifiTimus
Rex Dauid huius fiduciae magifter
excellentiiTimus hanc
vnam
pleno
ore ingcrit in Pfahtiis pene omnibus.
Etquim illa confi-
dentis
anirai
funt ? Qi^prum verficuh aliqui> ficut
& ahorum (acraj fcriptu-
XX
locorum
fententise ahquae hic fubijciuntur
.
Beati
omnes
,
qui confidunt in eo
.
vCzi.i. verf.13
Quoniam tu Domine fingulariter in fpe conftituifti me . Pf. 4- verf.
10.
Dominus firmamentum meum, & refugium meum , & libc- Pf. ir.terf.
2.
rator
meus
.
Deus meus adiutor meus, & fperabo in eum
.
^"^-
i'
Prote(5tor meus, & cornu falutis meass & fufceptor meus
.
"^'^"^^-
4.
Dominus illuminatio mea , & falus mea
,
quem timebo ? ^^-
?^-
^'"^- '
Dorainus protcdlor vitje mca? , a quo trepidabo ?
verf.
r.
Si confiftant aduerfum me caftra, non timebit cor meum.
^erf. y.
Si exurgat aduerfum mc prcelium :
in hoc ego fpcrabo
.
'^^-
In te Domine fperaui,non confundar in teternum.
Pf.^o.&^o.v.i
Et non delinqucnt omncs,qui fperant in eo. Pf.j^.verfi^.
Spera in Domino, & fac bonitatem , &inhabita
tcrram , & Pf.56.verf
5.
pafceris in diuitijs eius
.
Reuela Domino viam tuam , & fpera in eo , &ipfe faciet
.
verf
y
.
Beatus ,
cuius nomen Domini fpes eius , & non rcfpexit in. Pf.
59. verf.
j.
vanitates,& infanias falfas.
Inuoca me in dic tribulationis,eruam te,& hohorificabis
me.
Pf.
49. ver.
if
.
lada fuper Dominum curam tuam, & ipfe te enutriet
.
Pf.
y4.verf.25.
Qui habitat in adiutorio Altifldmi
,
in protetftione Dei coeli
pf^o.v^r.j.
commorabitur
.
Quoniam Angelis fuis Deus mandauit de te , vt cuftodiant
ver/:j
x.
te in omnibus vijs tuis .
Super afpidcm
,
& bafilifcum ambulabis , & conculcabis
verf.
15.
leonem, & draconem.
Quoniam in me fpcrauit liberabo eum, protegam eum-,, verf
14.
quoniam cognouit nomen
meiim
.
Clamabit ad me , & ego cxaudiam eum , cum ipfo fum in
verf. i
j.
tribulatione , cripiam eum , & glorificabo cum
.
Longitudine dierum rcplebo cum, & oftendam ilfi faluta-
verf. 16,
re mcum_,.
Qui timent Dominum
,
fperaucrunt in Domino : adiutor
pf.115.ver.11.
I
4
eorum.
1^6
ParJ.Cap.III. De Exorc.virtutibus ornatoJ
corum , & protedor eorum eft *
Pf.ii7. yer. 8.
Bonum eft confiderc in Domino,quam confidere in homin6.
verf. 9.
Bonum eft fperare in Domino, quam fperare in principibus
.
,V{,ii^, verf.i. QHi
confidunt in Domino, ficut mons Syon, non commo-
uebitur in eternum, qui
habitat in
lerufalem .
Pf-i4;.
verf.f.
Beatus
, cuius Dcus lacob adiutor
eius , fpes eius in
Domi-
no Deo ipfius
.
Pf.i4i^ver.iz.
Beneplacitum eft Domino fuper timentes eum, & in cis,
qui fperant fuper mjf^ricordia eius
.
Erac quidem huic Regi cor ampli(Iimum,& pleniffimum ingenti fiJucia
243
in Deum : nimirum hos erudtarac, quos biberac fontes
.
Sed videas, eandem fiduciam fapienciffimos, ac fandtiflimos viros pluri-
mum femper commendafle ? Illudfapientiajmiraculum Salomon ait:
Froucr.verf.4. Habe fiduciam inDomino ex toto corde tuo , & ne innita-
ris prudentice tuse
.
verf
j. In
omnibus vijs tuis cogira illum, &ipfe diriget grefTus tuos
icciifi.
v.ii.
Nullus fperauit in Domino,& confufus ell.
cap.ii.
ver.22
Confide in Domino, & mane in loco tuo
.
cap.js.verff?.
^^^^ ^^ infirmitate ne dcfpicias te ipfum;fed ora Deum,&
curabit te.
Hierem.
cjo.
Bellabunt aduerfum te , & non prseualebunt
,
quia ego te-
vcrf.
19. cum fum , dicit Dominus , vt liberem te
.

,
i
cap.17.ver. 7.
Bcnedidus vir,qui confidit in Domino, & erit Dominus
fiducia eius.
Dan.c.^.v.41,
Non eft confufio confidentibus in tc.
j
c.r^.v.do.
Benedixerunt Deum
,
qui faluat fperantes in fe .
i.TMach. c. 2. Cogitate pcr generationem, & generationem : quia onmesv
.Terf.6i.
qui fpcrant in eum,non infirmantur.
Confidcra
, benigne Ledlor ,
qua? Chriftus ^qui eii veritas, quje nec falli
poteft , nec fallere , fa-pius docuit apud Euangeliftas
;
Matth 7.V.7.9
Petite , & dabitur vobis
,
qu2erite , & inuenietis
,
pulfate, &
LuC.i2.V
gio

1'
o-
apcrietur vobis . omnis enim, qui petit, accipit
>
& qui querir,
inuenit , & pulfanti aperietur
: j
Matth.9.v.2g.
Creditis, qubd poffum fiicere hoc^
verf
29.
Secundum fidem veftram fiat vobis ,
Matth.i7.v.i5r
si habueritis fidem, ficut graau finapis, dkttis
monti hma
tranfi
I.V.il.
Art.
If.
Spty feu Fiducia in Deuni l
137
tranfl hinc
illuc^&
tranfibit
, & nihil impoflibile erit vobis
.
Omnia
quccumq;
petieritis in oratione credentes,accipieti5.
^^^^^
Si
potes credere,omnia pofllbilia funt credenti.
Mar.j.v.zi.
Quid vis , vt faciam tibi
> c. 10. ver.5 1.
Habete fidcm Dei . Amcn dico vobis, quia quicumq; dixe-
^"* ^^^^- ^^-
rit huic monti : Tollere, & mittere in marc, & non hefitauerit
incordefuoj fed crediderit>quia quodcumquedixerit, fiat,
fiet ei . Propterea dico vobis , omnia qucecumq; orantes pc-
titis, credite, quia accipietis, & euenient vobis
.
Signa autem eos,qui crediderint,ha;c fequentur: In no-
c. i^.verf. 27.
mine meo demonia eijcient: linguisloquenturnouis:ferpen-
tes tollent: & fi mortiferum quid bibcrint, non cis nocebit :
^^r -iS-
fuper xgros manus imponent , & bcnc habebunt
.
Qujs cx vobis patrem petit panem
,
numquid lapidem da-
Luc.n.ver u
bit illi? Autpifccm:numquidpropifcefcrpentemdabitiIIi?
Aut fi petierit ouum ;
numquid porrigct illi fcorpionem ? Si
ergo vos, cum fitis mah', noftis bona dare filijs vcflris, quanto
magis Pater vefler de c^lo dabit fpiritum bonum petentibus fe?
Confideratelilia,quomodo crefcunt:non laborant, neque cu.ver. 27.
nent
: dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria fua vc-
ftiebatur ficut vnum cx iftis . Si autem foenum, quod hodie
eft in agro,& cras in clibanu mittitur,Deus fic veftir,quan-
to magls vos pufilla: fidei ? Pater vefter fcit, quia his indigetis
.
Si
habueriris fidcm, ficut granum finapis,dicctis huic arbori c.'i7. verf. 6,
moro : cradicare , & tranfplantare in mare , & obediet vobis
.
Vis fanus fieri?
: ^>n:. u i ii>=
ioan.>. yer.7.
Amen amcn dico vobis, qui credit in me,opcra, qua'ego
c.i^.ver. n,
facio,
& ipfe faciet, & maiora horum faciet:quia ego vado
ver:
15.
ad Patrem . Et quodcumque petieritis in nomine meo , hoc
yg^, ,^^
faciam
.
Si manferitis m me, & vcrba mca in vobis manferint: quod-
ci^.verf. 7.
cumquc volueritis, petetis, & fiet vobis
.
Omnis, quicumquc inuocauerit nomen Domini,faIuus erit. Aft.
2. ver.21;
Spes aurem nonconfiindit:quia
charitasDei diffufa cft in
Rom.y.ver.j.
cordibus noftris pcr Spiritum fm(5lujTi
,
qui datus efi: nobis
.
Nihil
j
3
S Par.I. Cap.III. DcExorc.Virtutibus ornato
.
cap. g.vcr.r.
Nihil eft damnationis his, qui fiint in Chrifto lefu
,
qui non
fecundum carnem ambulant
.
vcrf.24. Spe falui fx^i fumus
.
verf.5 1.
Si Deus pro nobis
,
quis contra nos ? Qui etiam proprio
filio fuo non pepcrcit : fed pro nobis omnibus
tradidit illu
:
Qupmodo non etiam cum illo omnia nobis donauit?
cap.io.ver.ii
Omnis, qui credit in illum, non confundetur
verf. II.
Idcm Dominns omnium, diues in omnes, qui inuocant illu.
Omnis enim quicumq; inuocauerit nomen Domini,faIuus erit.
Eph.j.ver.ii. In quo habemus fiduciam, & acceflum
inconfidentia per
fidem eius. :ini ^iolc.u^iinl :.iv>'[:-\j j:i:;:)m:;b oj:n i':;ifri
Htfbr.4v.i^. Adeamus cum fiducia ad thronum gratias eius, vt miferi-
cordiam confequamur , & gratiam inueniamus in auxilip
opportUilO, :ymu:}
lacob.c.i.v.^.
Si quis veftrum indiget fapientia : poftulct a Dco
,
qui dsLt
verf.
6
o^^^i^us afilucnter : & non improperat, & dabitur ci
.
Poftu-
" * '
let autem in fide nihil hrefitans . Qui cnim ha?fitat fimihs eft
7.
f]uc5lui maris : qui a vento mouetur , & circumfcrtur . Non
ergo seftimet homo illc
,
quod accipiat aliquid a Domino
.
loan c.?.v.j,
Omnis, qui habct hanc fpcm in eo,fandificat fc, ficut &
ille fan(51:us cft.
verf 6. In hoc apparuit filius Dci , vt diflbluat opera diaboJi
.
verf.zi.
Si cor noftrum non rcprchcndcrit nos , fiduciam habcmus
ad eum, & quicquid peticrimus, accipiemus ab eo : quoniam
^^^ '^^'
madata eius cuftodimus : &qua? funt placita coram eo facimus.
verf 2?.
^^
^^^ mandatum cft eius :
vt credamus in Nomine filij
eius Icfu Chrifti
.
verf.24. Hcec eft fiducia,quam habemus ad eumrquia quodcunq;
peticrimus.fccundiim voluntatem eius , audit nos
.
. . Qnx fententis, ac verba funt ita vera, quod potius Ca'lum
, 8c
tcri-a de-
veritas diiia.
^^^^^^^> quam ipfa non adimpleantur
: vt ait ipfemet Chriftus Mattliici
24.
rum fententia.
Cdum,& terratranfihunt ^verba autem mea non prteribunt .
Quod prius
rum tfi infal-
per Dauid manifeftauerat Pfal. 88. verf.
3
^.
dicens : A^equeprofanabo te/}a-
libilis .
vientiiinmeum;
&quA pmcedunt de labijs meis nonfaciam trrtta . Sc
Pf. i
44-
jpfemet Dauid fatetur hanc veritatem verf. 14. Fidelis Deus inomrfibus
perbis-fuisi .&fanBus in omnibus operibusfuis
.
Qi;tare (i E^xorcifta, vel
Parochus, vel quicumq, Chrifti iideh*s facrarum.^
htte-
Axt.
11. %c,
fcu
Fiduciainpciiin . 1 3 9
litterarum
gnarusad
huiufmodi vcrba diuma f^rpiflTime
mcntis oculos diri- iuas Exonin
cet , ac dcuote
meditabitur in cordc fuo, ea no tantiim implicite credendo;
^c Patochus no
Jed circa
fingula,
vel eorum aliqua fidei ados implicite cliciendo , ac voiu-
^'"'" f^"^
tate
firmd
eis adhi^rendo, tunc fides, qua- cft habitus
,
ac virtus theologica,
^'^'^'
'
A*
*"
in CG fict
maiorcx parte intelledtus propter maiorcm certitadinem
, &c fir-
/'l^^^hlr^rl'
mitatem : &; ex parte voluntatis fiduciaet maior propter maiorem prom-
ptitudinem, feu deuotionem : quia fecundum maiorem firmitateni fidei in
intelledu,
fiducia magisj ac magis augetur in voluntate
;
qua veluti pano-
plia armatus fe, & fuos ab inimicis tam vifibUibus, quam inuifibilibus
, &:
^
quibufcumque rebus aduerfis tueri; ac veluti Mofayca virga omnia faluti
animJE, & corporis neceffariiobtinere, Deumque in cundis nece/Iitatibus
propitium habere poterit . Nolite itag^ amittere confidemiam vefiram,
qua
Hxbr.io.v.js
magnam hahet remunerationem *
ARTlCVLrS 111.
De Charitate erga Beumy
&
Proxmum
TErtia
virtus, qua fulgere debet Exorcifta, eft Charitas : qua? fecundum ,
^^^*
.
Auguftinum Ub.i^.Ciuitate Dei c.j. &Theologoscommuniter
in ?
*/"*^
ySem.difi. 27. e^ animi ajfeclio.qtta diligitur Dettspro^ter
fe, &
proximus
d Tho.^i x.
fropter
Deum.
qu. 2?.
'
Qupd indicat typus fimilis filio hominis
,
qui oculos habebat tanquam_>
ignis; faciem , ficut fol lucet in virtute fua
; & pedes fimiles aurichalco
tanquam in camino ardenti . Nam quis eftille igniscaput, 6cpedes in-
flammans ,&
ardens in vtraque hominis extrema parte , nifi charitas
, qux
fu-fum in Deum dirigirur , & deorfum vergit ad proximum? Qua homo
flagrans oculos habet ignitos ,
cognitione lucentes,
& faciem ardentem
amore,
vtnihilaliudafpiciat inomnibus, quaea?,it,qu3m Deum,& eius
glonam. Quare Exorciua, ac Rirochi
,
vt tuto,& efhcaciter drmones
debet effeExcr
prcfligare valeant,
a^crtotis fanitatem a Deo impetrare,illumque in cun<Stis
cifla , vt tuto,
fuis adtionibus pronirium habcre, hac carere non debent, fiue prout furfum
^ efficaei/er
didgitur in Deum : fiue prout deorfum vergit ad proximum
.
d&mones ex-
pell/tt
.
.
I.
CHaritas
(
prout homincm dirigit in Deum amore , ac ditedione
)
ma-
^46
xime Exorciftis, ac Parochis eft neceflaria, vt digne, tuto, & efficaci-
charitas
', (vt
rerfuas valeant adimplerepartes. Nam licet ad da?mones expellendos in
refpidt Deum)
Exorcida fimphciter fifficiat poteftas Ordinis Exorciftatus, intentio fa- ^ua rntione
fit
ciendi, cuod Romana Ecclcfia facit,
& quod ipfe pr.Tcepta formet ad pr^- necefjaria Ex-
fcriprum SandlcTRoman.r EccIefia"diuino nomine interpofito . Nihilo-
rcifl* .
minus, quia ad tuto, & eflficaciter dxmones expelledos necefiiuia eft fides,
ac fidacia inD^um theologica , vt late fupra docuimus num.
iS^.&feqq.
confequcnter eft aireiendum
, ei necclTariam elle chacitatem
j
nam fides , ac
fpes.
ti4&
PatJ.Cap.III.Delk^rc^virttitibus 6rnato.^
{*pes> feu fiducia non poflunr efle perfecfta? fine chadtatc .
Erudite id piobat Auguftinus lib. 14. de Ciuit. cap. 9. dicens : Boni animi
motus, atq\
ajfe^us
(
quales funt a<5lus fidei,fpei,ac confidentiae in Deum ro-
buftiflimaj)
examore
,& fanEiacharitateyeniunt'. quatcnus fcilicet quis
fperat diuinum a Deo ( vt ab amico ) impetrare auxilium . Confirmant hac
veritatem D. Ambrof. in illud Lucs
17. Si hahuerttis
fidem^ficut
granum^
/inapis, &c. & D. Thomas i. z. qu^H. z^.ar. 8. ad z. ac coramuniter Theo-
Jogi vocantes charitatem formam omnium virtutum
.
24-^
Ratio ipfa didat
:
Nam qui manet in charitate , in Deo manet, vt docet
charitas quid
lo^"- ptima fua canon. cap.
4.
dicens : Deus charitas
eft,&
qui manet in cha-
peretur in hx.
ritate,in Deo manet,& Deus in eo . Qui autem manet in Dco, quodcumque
bente
. voluerit a Deo obtinere , obtinebit : vt ipfemet Chriftus
docet loan. c. i
^
.
Si manferitis in me, & verba mea in vobis manferint : quodcumque volueritis
,
petetis,&fiet vobis . Nam cum charitas excludat vitia, 8c
peccata, vt docet
Caffiodorus fuper Pfalmos . Charitast inquit, eFl mors criminum , yirtus pu-
gnantium, palma vitiorum,
concordia mentium ,focietas
ele^orum
, quamfides
concipit
,
adquam fpescurrit, cuiprofeElus honorum operum feruit
j
qui illam
poflfidet, ( cum fit Deo
gratus,nec illum alicuius morralis noxa? confcientia
rcprehendat ) facile confidere poteft , fe in fuis fiindtionibus
diuinum-
ob*
tenturum auxilium . Quod docet loannes prima fuacanon. cap.
3. Si (or
no^rum-)
ait, non reprshenderit nos,fiduciam habemus adeum.: &quicquidpe-
tierimus, accipiemus <zh eo . & Cafiianus Collationum hb. Collat. 5. cap.
5
3.
id
docet dicens : H&c fiducia de confcientia puritate creditur emanare .
24.S
Quarc Exorcifta, vt facile fuis pr^ceptis d^moncm fubiugare queat, eius
F.xrrctfia
feip.
tyrannidem perfringere , ac tuto
, & cfficaciter illum in fugam verterc
,
pcr
fum
purgarcj
charicatcm , &
graciam feipfum a vitiis expurgare debet , &c
a peccatis cun-
(iei>et a vitijs . tis coufcicntiam fuam mundare , vc fic gratus Deo in fuis fundtionibus , ac
minifterijs diuinum eius auxilium fccure impcrrarc valeat . Quod bcne ad-
monet Stephaniis Eduenfis Epifcopus tra^. de Sacram. Altans cap.
5
. rela-
tus tom. 10. BibliothccjE Vcrerum Patrum : Exorcisidi, inquiudebent coram
Deo , & hominibus clarere munditia vit,fordibus vitioru expulfis ,
SanEli Spi~
ritusgratia mundante . Qui enimfuper im?nundosfpiritus habent imperium, eos
oportet, habere fpiritum mundum . Et qui tradtta fibi
potesiate malignos fpiri-

tus ei]ciunt de corporibusobfeffisyfpiritubenignitatis ,&


openbusmundisvttta
,
&immunditias expellant de cordihusfuis
j
&
quorum raedicina alijs profictt
,
fibimet fciant mederi . Non enimprobatus e(i Medicus
,
qui alij medetur , ne-
fciens curare morbttm, quo Uditur
:'
prpcipue cum eodem languore lahorent
ipfe,
&ille-iCuimedetur . Idcirco S. Cyprianus tra^.4- ^^ Idolortim vanit. ait
:
Ddmonesvelexiliunt
ftatim : vel euanefcunt gradatim t proutfides
patientis
adiuuat : aut gratia curantis
afpirat
.
249.
.
II.
Exorcifla nottj
potejf amartj
Af^
Haritas vcro , vt deorfum
fledlitur ad proximum ,
quam
maximopcre
>eu,
niftamet
\^
Exorciftac fit nccefTaria
,
probat loannes prima fua canon. c. 4.
dum
froximum.
* *
dicit
:
Art.mi:CharicatcergaDcum,&Prox.
141
dicir: Oui non
/iiligit fratremfnum ,
qtiem videt: Deum quem non vtdet
,
qtiomodo pote(i
diligere ? Et hoc ma/idatHm hahemus a Deo, vt qui diligit Deu
,
dtlfrat &
fratrem fnum . quafi dicat : Si Exorcifta' ncccllanaeft charitus,
<\\xx fuifiiiTi illum dirigat in Deum, vt digne > tuto , &c efficaciter fuo valcac
muncre fungi : etiam illi necelTaria c(l ciiaritas
,
quo; deorfum vcrgat crga
proximum : non enim poteft amare Deum, &
proximum non amare prop-
rer Deum : Nam qui diligit Deum, diligit &
proximum : quia tam fecun-
dum, quam primum cft pr^ceptum Dei : immo tefte Gregorio m Paftor.ili
,
tunc lUe adalta mirabiliter fnrgit , cum ad ima proximorum
fe
mifericof^diur
attrahit; &
qtti benigne defcendit ad infima,valenter incurrit adfumma . Vnde ^omodo cha,
-
Exorcifta, feu Parochus pcdes habet fgnitos
, &
probatos , afteCtus nempe ,
''''^f
proximo
qui igne charitatis fplendent, quando cum alijs infirmarur : alios curat edi- fi^
exhtbenaa.
ficarc : alios erigit : ad alios inclinat ; alijs blandus; nuUi inimicus : omni-
bus omnia fadlus . Probantur vero in cammo ardenti, cum curric, vc opcm
ferar, non qu<T fua funr, qu^rcndo , fed quc-e aliorum : nec proximo ob pro-
priam vtilitacem feruilitcr , fed ad eius commodum liberaliter obfequiuni
exhibcc*. Quare neceftaria eft Exorciftaz non tantum vt a Deo obtineac fide
pcrfeCl:am, ac firmiftimam fiduciam
, qua facillimc proximum a d<jmone
obfeflum ab eius tyiannide eriperc pofliCi fed eciam vc eius ignea tela rctun-
dere valeat, fuperbiam nempe
, & auaritiam
, quibus vt plurimum ecclefia-
ilicos miniftios oppugnare iblecvt fic fru6tus hberationis impedire valeac.
.
III.
PRimum,
quod eft omniu fcelerum caufa, fuperbia nempe, tanquam po- ^ . _
cenriffimum tclum a dcmone contorquetur in Exorciftam, vt elarione
n^..^.l A
vitiola eneratur, quod tacit duobus modis
.
terbiam tentat
Aliquando miiis illum laudibus eflferr, &
fe eius humilitatc torqueri/an-
Exorciflam
,
dtitate vexari , agiraii charirate, ceterifque virturibus
,
quafi tot tormentis Patemer laiu
immaniter vri : magnis clamoribus
, & boatibus , vanj(q;cxcIamationibus
dando.
eius virtutes publicat : nunc ad iftum , nunc ad illum : modo adcircunftan-
res dirigendo fermonemi fed omnia fi^te, vt Exorcifta fe laudari audiens iii
hominum confpcd:u,faftu mcnris inrumefcar
.
Aliquando tacitis fuggeftionibas illum adoritur;& tunc periculofius illu
Occulte
fugge-
laceftit. Quod fi patientem aurem huiufmodi occultis cncomijs prebere
renAo
.
videat, ambitiofo flabello ventum cxcitare, &:
vanitatem induccrenon cef-
fat, donec mens eius infletur . Vtroque modo fa:pius pr^ualet
;
quia ab ho-
minc ipfo ad fuperbiam propria inclinatione propenfo adiuuatur . Ideo
Exorcifta foUicitecauerc dcbet, ne huiufmodi laudibus publicis, autoccul-
tis cxtollacur; fed ardcnti charirate dcorfum feratur ad proximum fubleuan*
dum propter Deumy Et ad gloriam eius manifeftandamjac nofiien fandtum
eius glorificandum intentos habeat oculos , huiufmodi vanitatisfumofita-
tes igne diuinx chariraris abfumendo
, & opus fuum humiliter , & charita-
tiucprofequendo. Qiiod docet dirilius Dominus Lucx lo. cum difcipu-
los exulcantes de expulfione demonum
, & diccntes cum gaudio : Domine
etinm
142.
Part.I. Cap.III. De Exorc.virtutihus ornato.
etiam djimonia
fuhijciunturmbis in nomine tuo 3 reprehendit dicens : Jn hoc
nolite gaudere, quia fyirUus fubijciuntur vohis . Si illos noiebat gaudere,quo-
modo gloriari ? vt difcant Exorcilts
> poteftatem in d^mones non fibi , fed
Deo referre, alias parum prcxierunf, vt Confirmatur exemplo relato a C?fa-
rio lib.
4. cap. y. cuiufdam adolefcentis Monachi a Priore fuo afTumpti , eo
quod nouerat eum virginem,vt dajmonem ab obfeflb expelleret . Nam ob-
fidens fpiritus ab illo Priore interrogatus : an auderet remanere
, fi Mona-
chus ifte virgo ei exire preciperet : Refpondit : Non illum timeo : quia^
fuperbus efl
.
. IV.
251.
C*
Ecundum eft auar!tia,qu:E tanquam fagitta potetiiTima in ecclefiafticos
Hsimon
$
aua- w3
viros vibratur a demone . Ouorum aliqui , inquit Bernardus in Cantic.
rttiam
,
vt
fa^
fcrmone 10. Chrifii opprobriay fputayflagellaj clauos, lanceam,crucem,& mor-
gittam Exorci-
tem^ hAC onmia in fornace auaritid conflant, &profiigant in aequifitionem tur-
flas
ferit
.
p/^ qU(cliMS,& pretium yniuerjitatis
fuis marfupitip includere
feflinant
. Qupd
fummopere cauere debet Exorcifta , ne fimilis fit dominis Pythonifl^ Adt.
1 6. magnum qu^ftum cx ipfius diuinatione facientibus : Vel Simoni^qui
ab
Apoftolis Spirirum Sandum emere tenrauit. A6t. 8. verf. 15. Caueat ergo,
ne tam indignum
, & intollerandum fcelus admittat , Dei dono abutendo
ad temporalia acquirenda . A quo fi liberari vclit
,
pedes habeat ignitos
,
afFe(5l:us nempe charitatis igne fiilgenres , & ab omni auaritia; fcoria purga-
ros*, vt porfit dicere cum Paulo z.Cor. 1 2. Non qu^ro qu
veflra funt,fed vos.
Ec C\c chatiratiue fe gerendo , vidtoriam contra da?mones confequi valeat
.
*
Qiiia,vr bene Auguftinus de DoSlrina Chrifiiana dixit : Sola charitas
efl,qn
-vincit omnia,fine qua nihil yalent omniat &quA, vbicumque
fuerit , trahit ad
fe
omnia^ .
AKTICVLVS IV.
De Formudine .
252.
/^Vartavirtus eft Fortitudo^quapiuxradocftrinaD.Tho. i.i. q.ixi.ar.^.
Tortitudo de
^
^<J
^^ firmitas animi in fuflinendis
,
CT repellendis his ,in quibus , mnxime
fcribitur
.
^^^
efi dijficilcfirmttatem habere propter bonum virtutis . H.xc fecun-
dum Macrobium pr^ftat fiduciam,fecuricatem, magnificentiam, magnani-
mitatem, conftantiam, toleranriam, ac firmitatem .
Vnde duplex eft fortitudinis a<5tus, fcilicet Aggredi,& Suftinere ; vt eru-
dite
doeet D. Thomas z. i.quafi. iiS. ar. 1. in Refpon.
Ad adtum aggre-
diendi
requiruntur duo,quorura primum pertinct ad animi preparationem,
vtfcilicer aliquis promptum animumhabeat ad aggrcdiendum . Et quan-
tum ad hoc ponitTuIIius Fiduciam,de quafupra toto articulo 1.
Secundum
pertirret ad operis executionem , nefcilicet aliquis
dcficiat in executione^
illorum
, qu.-e fiducialiter inchoauit . Et quatiim ad hoc ponit Tullius ma-
gnifi-
;
Art. IV*
Fortitadinc, 6t
eius
Adibus .
145
cnificentiam ,
amtefirerum ma^narKm , & excslfarnm cum animi ampln^
,,
.-
quadam, &
fp/endtaa
propo/itione cogttatto, atque adminijtratio , idelt exccu-
^^*
i
cto ;
vt fciliccc
amplo propofito non defit adminiftratio . Ec hanc probacuc
^
"
poffidcre ,
qui erga Dciun > &
proximum magna flagrat charitatc , de qua-
arttc: frAced.
Ad alium adum Fortitudinis, qui eft fuftinere, duo requrruntui:,quorum
primumeft, ne difficiiltateimminentiummalorumanimusfrangatur
pcr
triftitiam, &c
decidat a fua magnitudine
, &
charicate . Et quantum ad hoc
p^,,-^,,^ -;^
ponit Patientiam. Vndedicir, quod TatientiaeH honefiatis , autvtilttatis r^^
caufa rerum arduarum, aut dijficilium
votuntaria, ac diuturna perpe/fio
.
AUud autem cft , vt ex diuturna difficihum paffione homo non facigetur
vfque ad hoc, quod defiftat>fecunJuni illud ad Hebr. cap. 1 2. Non fatige-
mini animis yeflrts deficientes. Et
quantumadhocponit
Perfeuerantiam .
Vnde dicit, quod Perfeuerantia ejlin rationebene inflitutafiabilis, &
perpetua Perfeuerantia^
fermanfto
. Haiigitur duas virtutes ,fcilicet Patientia &
Pcrfeucrancia , Ci quidfit.
coardetur ad propriam materia Fortitudinis,erunt ipfius parces integrales.
. L
SVnt
auteni vehiti dua: columnc-cquibus innititur fiducia . Nam Fiducia
2$ 3.
tn Deum , aic DrexeHus de Conformat. volunt. Hb.
f
. c.
3. diu non
fia-
viducta patie.
biti nift eam Patientia
firmet, &Perfeuerantia . His columnis duabus Patien-
tU, ac
ferfeue-
tia, & Perfeuerantia fulcienda
eft
Fiducia . Nimiam triftitiam reprimit Pa-
rantU inniti-
tientia . Perfeuerantia non nimis longum
eft,
quicquid tempore clauditur .
'"''
Atquisnonvideat, hasmaxime neceflariasefieExorciftaE.? Quomodo g}uam
fint
ne.
poterit aduerfus mundi redtores tenebrarum harum beUiuTi mouere > eiufq*, ceffariA Exor-
tyrannidem reprimcre, nifi & ipfe ad fuftineiidas perfecutiones fic paratus ?
f'^*
Quas enimanimiperturbationes, inuidiaS)Odia,acfuroresaducrfuseuni
BiaboU prfe^.
commouerenontentabit antiquusilfefuperbus aduerfarius, dumfeabeo cutiones gra.
contemni.ac paruipendi experitiu' ? Quibus contumehis,fubfannationibus,
Mijfim& contra^
ac eonuicijs illum impetere non fataget ? Videas , fi Exorcifta fit Ecclefia-
^xorctflai
.
fticusf*ECuIaris, per muiiercs mals famx rixas^ ac tumultus commouert , vt
abalijs Presbyteris odio habeatur, & tanquam pacis , 8c quietis perturbator
ad Epifcopum denuncietur ; atque a muneris huiufmodi executione fufpen-
datur! Si vero Exorcifta fitregularis, En verfipelHs hoftis quor laqueos
tendit l quot machinamenca ftruit ? Niuie apud plebem eum nimis laudat,
&extollit, vtfandlum, vt virginem, ac Deo valdegratum proclamans,tiun
vt ipfe
fuperbra elatus feipfum magnifaciat , c^teros defpicrat , ac virrutem
humilicatisamittat, vtdiximus art.preced. tum vt ceteri fratres videntes
illum fic laudatum, &c exaltntum plus quam merita eiusexigunt,turbentur,
eumqueinuifumhabeant. Nuncaduerfuseum fufcitac mulierculasfaga-
mmconfanguineas,veI ipfas fagas,qu<^ ramen a fimplicibus ctiamReligio-
fis, vc bono?,
8c
fancta; reputanrur : Vel earum fautores excitat, qui omnes
ne opcra fua mala per minifterium
exorcifticum veniant ad lucem , lacry-
KUioneratiadpr^faros Religiofos,
vel etiam eouum prelatos accedunt^
enixe
1 44
Par.I.Cap.III.De Exorcvirtutibtf^ orriato.
enixe rogant, vt tot tantifqne rumoribus ab Exorciftis cxcitatis prouidere^
non difiei-ant
^
aliter multa
, & maxima ex his euentura mala
, & fcandala
pr<j'nunciant
. Quapropter quandoque aliqui Superiores peicerrefi<3:i ad
tollendosj
& euirandos huiufmodi rumores pr?nunciatos,f(t'pius Exorciftas
pr^ceptis, mortificationibus, e conuentibus mutationibus , comminationi-
.
nibus,
Sc ahjs huiufmodi infeftationibus vexare non dctredlant
.
;
'
Pattentta factt
Quarc Exorciftis Fatientia, qu.t eft virtus contumeliarum
, & omnis ad-
eas jHperare
. yx&^[{i2^i[^ impctus ^quanimitcr portans, potiffimum
eft neeeffaria, vt yolun-
tatem Dei in fuo munere facientes , ex hoc iuxta ApoftoH monitum Hcbr.
Verf.jiJ.
lo.
promiffionem reportare valeant
.
.
II.
AB
hac fcparanda non eft eius fidehiTima foror Perfcuerantia,/?;/^
^<,
ai t Bcrnardus epift. izp. nec pugnansvi^oriam ,nec vi&orpalmam-,
/^er/fKerwr^
co/e^/>r .
Nutrix enim
eft
ad meritum j mediatrix adpr&mium : Soror e(i
obtinere .
patientia, conflantidt, filia
i
amica pacis , amicitiarum nodus , vnanlmitatis vin-
culum,fanEiitatispropugnaculum. T.olle perfeuerantiam , nec obfequium mer-
cedem hahet, nec heneficium gratiam,neclaudem fortitudo . SoJa eftjCui xrer-
nitas redditur.vel potius quasa^ternitati hominem reddit dicente Domino:
Ma tth. I o. 2 2
.
Q^\ perfeuerauerit vfque infinem, hic faluus ertt
.
^QilJs
autem non videar, finc hac Exorciftam triumphare non poflccuius
vox luniHs clfe debet voci aquarum multarum, qus; coniinue,& clamorose
extollitur ? Nam ctfi nihilaquisinfiimius , &
labiHus; attamen nihil for-
tius, dum aliqua mole curfus impeditur , aut rerardatur. Nam vires colli-
gunr, vt obftaculum auferant : aur fi pares non fint oncri toIIcndcfLcmenti
cbmore, & frcquenri fpuma circumquaquc perftrepunr,& indefinenrcr vo-
ccm cfierunt ,
qu;E longius pcrfonat . Sic enim Exorcifta homo labilis
, &c
infirmus, fed diuina vircute conforratus , fbrtis
, &
conftans EccJefia; mini-
fter randiu in officio perfeuerare tcnetur
, &in acie ftare
,
voccmque attol-
lere,
quandiurebellisinimicus ftare , & obftare perfcuerauerit . Nec con-
tinua laborum perpe/Iionc , nec vehementi obtred:arorum infedatione fa-
tigari, ac decerreri, donec fupcrno fauente Numine de iufernali dra<ont, &.
^..
tartareisaciebusgloriofosegerit triumphos
.
Bocumerita ad
Nc autem Exorcifta, vel Parochus in aduerfis animo deficiar,iSc in huiuf-
fortirer fufli-
modi chantatis , ac pietatis of?icijs exercendis cerrcatun fed fortiter fufti-
nendum , ac co. ncat, &
conftantcr perfeueret
,
prnjoculis habebir, & artente obfcruabit fe-
ffarnsrperfeue-
quentia
documcnta cx Hieremia Drcxel. defumpta
.
Prmiim documcntum .
I.
Deo fj.a-^r^
/^ V M tibi male eft, quamprimum > d<.
eo ftatim momcnto ad Deum te
cattfamfxpone. V-V
-verte, & illi cxponc quicquid dolet . Hic pleriquc grauiter crramus
:
ciim ncs vrgentaduerfa , complurium aures querelis mnumeris opplemus
,
omnium poitremus Dcus , cnius opem
iraploramus , ordinc prorfus pr.rpo-
ftero.
Art, IV.
Fortitudine, &
cius
AAibus ^ V45
ftero . Longe alitcr
Rex Dauid
:
Leuam, in<\M\tyOculoi
meoi in montes/vndc^
pfalm
'veniet auxiliHm
mihi : auxilium meum a Domino . Qui hoc non facit princi-
.110.
pio cuiufque
rnali ab ira, dolore ,
iniuria fic occupatur
,
vt fui fiat impos .
.
Quamprimum
ergo commotum te fentis, dic : Domine,quid me visfacere ?
hOt. c.g. v f.
&
refpondebit
tibi diuinae voluncatis. inrerpres : ExpeSia Dommum
,
virili- Pfal. ;6. v.14.
ter age , &confortetur
cor tuum , &
[u^ine Dominum . Malignas cogitatio-
nes,quantiim
potes,coerce,& hoc alhdue cogita: Domine quidme visfacere?
Secundum documcntum
,
TAce,
&falrem os,&Iinguamcontine,fi mmuspotesanimum. ARe-
256.
ge fapientidimo hoc confihum accipe : DixiMX.-.cuftodiam
yias meas,
i. Os
,^
Hn.
vt non delinquam in lingua mca . Vofui
ort meo cuflodiam , cum confifteret pec-
guj*^ cmtine.
cator adnerfum me : Obm^tui, &Irmmdiatus
fum^ &fihu a bonis .
Ergo tace; ^
'^j:
i
^*
Nam fi inter arrumnas, aut iniurias fntnum dimiferis hngu^ , certo fcias ia
^^"*
^* *
^-
pr.-eceps tc trahendum : vix incipies loqui , &: offendes . Ergo tace prsfei-
timdetuisaducrfanjs. Non potes deijs benc loqui? Saltem ne loquaris
male . Tua te confcientia foletur, &: aequiffimus ludex Deus ,
cuius oculos
ncc aduerfarii tui , nec eorum machinationes vitare polTunt , tui curam ha-
bebit . Deofide, & iile.
c
Tenium documemum ,
V M ad Deum te verteris, & tacere CcTpcris , tunc teipfum Deo deuo-
_._
^ te commenda : ac diuinx voluntati te totum quam ardlifTime ad-
t)-

ftringe, &:
deuoue . Sed dc
gratias Deo age
,
quod dignum te iudicet
, qiii
lUiatTtTanrin.
patiaris innocens : aut fi nocens, patientia tamen repares innocentiam . In
*c_,
,
hoc diuin:^ voluntatis amplexu homo Deum velut brachijs ftringat,dicatq;
quod lacob cii Angelo ludlans dixit
: Non dimittatd niji benedixeris mihi . Gen.
3i.v.i6.
Sluartmn documentum
,
CV
M tempeftas non nihil ccdauerit , ad preces te compone , Matrcm 258.
Domini , Sanctosqj Angelos ad caufa; tUc-e patrocinium inuita , ijsq;
4- -AAfreces ts
omne negotium tuum commenda
j
nec id femel , iterumq-, fecifle fatis eft :
""'/""*
compluribus diebus, annis, & luftris, ( fi res illud exegerit, ) ide fadita-, nec
celfes, donec pugnum
,
quem tibi Deus, vchit vir robuftjiTimus comprefliis
digiris ciaufum oftendir , fiducia grandi , obfecratione conftanti explices
.
Rex Ezechias, cum impias Sennacherib littcras accepiiret , afcendit in domu
^-Reg. c.
19.
Domini,
&exyandit eas coram Domino , CT orauit . Illud autem pe6tore , &c
"if^-
ore aflidue verfabat Ezechias : Jn Domino Deo
noftro hahemus fiduciam^.
^^'^'^^' ^***
Expande
& tu bone Exorcifta
, &
quifquis aflligeris , tuas etiam litceras co-
ram Deo,
& quidquid querelarum habes, apud hunc ^quiffimum ludicem
,
& benignirfimum patrem depone . Et videbis, quomodo tui protedlionem
afTumct
.
Si vero aliquando,quod petis,non impetras, arcanilTima Dei iudi-
K
cia.
1
46
Par.LCap.lII.Dc
Exorc.virtutibus.
drnato.
cia>&
certiffimam.ab.?temo prouidcntiam
fufpicceique re totum commit-
te .
Feciftiquodin teerat
,
interim tu fuftine,,&:
perfeuera inbeneoperan-
4o>,cetera curabit bonus,Deus ..
^uintHm documentum
,.
259.. 'VT''
Tere confilio prudentis, ac probi viii
. Siracidesmonens
: Fili,ak
,
f.
Vtere
confi. \, fwe confilio nihil facias, & po(i falium non p^nitebis . Ecclif.
3
i.v.i^.
lio prudentis^,
Summopere.etiamcaue, ne tuos affed;us
,
tuumq, impetum fequaris . Pet-
mfroiiviri.,
didifti.manfuetudinem
,
perdidifti patientiam omnem , fi Con/iiiarios ad-
mittis.Affedtum
,& Impetum : Confiliarios fane peftimos . Deus hanc
te-
lam, quammiraris^.orfus eft, & ipfe omnium optime nouit,qua ratione illa
fitpettexenda. Quodii tuimportune inteiuenias, illudq; ingcmines
:
JFJoc "volo

fic
iubea >
(it pro ratione valuntas .
Suauiffimam.Dei.difpofitionem quantum eft in tCjturbabis',
& ideo euentus
malos nemini , prsterquam tibi, afcribes . Omne nobis malum cx eo eft l
Baruch' c. r..
Quod Baruch ingcmifcens ; Non credidimuj > inquit ,
dtffidentes
in eum : &
V* 1 7. & 1 80. non fuimHS fubie^ibikj- illi , &non audiuimm vocem Domini Deinofiri , vi
ambmaremusinmandatiseius. Ldcirco habe fiduciam m Deo,fuftine,& per-
feuera in bono ; tanto enimerisab omni.hofte fecurior: ,,quant6 fiducia tua.
iaDeum fiierit robuftior ..
dinihiUfuecim.
dHt e votOi cre-
das
t hAceffcj
iuatxperiment
Verf.4-
Verf. i^..i4?.
Si^xtum. docMmentum,.
Vod fi'adhibita omni dih'gentia nihil fuccedate voro ;;ne indlgnatib-
'
nem:in Deum, nec in vllam rem creatam conuercas , hoc porius co-
gitato, fcirc Deum advnguem.omnia, qua; pallus,aut pafliirus es,,
eumquc:veile, hsc efte. conftanti^ tu^ expecimenta . Ea de caufa quicquid;
D.eo5,hocomne,& tibi.quoque placear. i^2iX^MQ\.t,Beati fumus,2i\i
Barucht
C..4.
Ifraeh quiaquA Deoflacent,manife(ia funtnobis ..
Nemodicat :: Vtvideoj fruftra laboro . Petiui quidpia a Deo magna iru
Deum fiducia,,magna indiuinam vollintatem refignatione ;:fed nihil im-
petro .. Ouidenimnouit Deus
? ait lob.c. ii
c^quafi
per caliginem iudicat ,.
nubeslatibftlumeius,.necnofiraconfiderat , &circa cardines cdi perambulat .-
Impiorum ha?ccantilena eft . Nhllo modo fiuftra fic ,-quicquid bene. fit
.
Num.Deus vnam folummodo' arcam-ferariam habec ,.ita vt qui ex. ea nil'
doniaccipit, nil fperet ex alia ? Fatui ingenij feruus eftiqui cum Dominum.
fuumshabeat debitoremi.monetam aliam^quam feftertios recufaradmittere..
Quid fi Dominus moneta aurea
,
quidfi fiumento feledli/Timo nomen velit
expedire,,num feruus obftinate clamet: Scftertios volo, feftertios / Ita qiiL
non
impetrata Dco, quod rogar, certiftimusfciat ,,non fiuitra ferogafTe,
>.
iedjmgetrarurumi certo. alia, &.nieriora ,.
JLRlTL-
Art.V.rrudentiainVitandiscrroribus'
147
A R r 1 c V LT s V,
X>e Prudentia in errorihus vitandis
,
Vinta virtus, qua ifulgeredebet Exoicifta, eft Prudentia
,
qui ab Aii-
ftotele definitur 6. ^rhic. quddfit reSha ratioagibilium . Cuius, vt do-
^^
^
*-^cet Plato in lib. Diffinitionum, eft) confilium caferej& hona,mala^^
Prudentta de-
dijcernere, &fetenda ,
fugiendaue
tn yita dijudicare
>
&bonis i^s
, qua quidem
vff^^; u
conceJ[anobisnaturafunt;prtZclarevti,&reBecumhominibuscongrediy&
,^ff^^
vpportunitatem rerum cernere,& ratimem, orationemuefagaciter adhibere,
&
forum, qu nobis pojfunt ejfe vfui,
omnium experimentum,fcientiamt^ tenere .
Hxc autem Exorcifts, ac Parocho maximopere eft neceflariajvr fciat
MaximeExer^
icrrorum fcopulos euitare, per femitas re^^as ambulare^-bonaiS^ mala di- ciiiA , acTaro-
fcernere -, diaboli infidias fugere
,
ipfiustcchnas, &: machinamenta deftrue-
cho necejfarix^
re, & in nihilum redigere^ miferos obfefibs ab ipfius tyrannide eripere
j
ac
^'^
errores vi-
de eius iniqua poteftate gloriofos triumphos reportare
.
tandos
.
Qupd typice figuratur in fimili filio hominis caput
, &capillos albos ad

.
7''^
j
^''
niodura niuis, & laniE gerente . Nam-quidcaput,& capilli albi referunt,
'
^^'^'^"' *^
'
quam
vtramque
fenediutem, annorum , & morum , in qua maxime vigere
folet
prudentia ? Qna fencclute, fi non prima
, faltem fecunda ornarus efle
debet
Exorcifta, ac Parochus, vt cum fapientia , acprudentia, non humani-
tiis
parta , fed
acquifita diuinitus fuo fungatur officio^ valeatq-,circaadiu-
rationem
errores euitare ,-de quibus in hocarticulo fequentes formantur
^^^yg^ ^'tnn-
quxftionesj ac femitas reftas in hoc munere fequi , de quibus alter articulus
^< ^
infra
inftituetur.
^V u^
S r 1 7,
\An licitum
/ity aliquem exorci^re ,nullo habito
figno euidently
'veL^robabili
ipfius obfejjionis
,
ANte
huiufce quxftionrs folurionem pr^mittenda eft duplex diftin<Sbio.
iSz*
Primaeft: Signorum malcficijjfeu obfeflionis aliud eft euidens, Sigrtum euidrs
aliud probabile . Euidens cft
,
quod fumicur ab eifedtu
, qui prouenire non
qale
poteft a caufa naturali , fed necefie ^ft
,
proueniat a caufa fuperiori
,
puta a
o
Dqmone . Signum vero probabileeft, quod fumitur ab eff'ed:u
,
qui fa?pius, signum prehH'.
vel vt plurimiim procedit a caufa tranfnaturali, fcilicet aD^monej ali-
bilequale,
quandotamen prouenire poreft a caufa naturali
.
Secunda diftindtio eft : Exorcizarcfeu adiurared^monemporeftintel- gw modis
ligi dupliciter: Vel per pr^ceptum expulfiuum, quo Exorcifta ablolute
Exorcina
pcjf:t
diemoni pr^cipit, vt exeat cx corpore obfeffi : Vel per pra;ceptwn proba-
xcrcizare d^..
tiuum, aut lenitiuum
,
quod fit d^moni , vel ad probandum , an fit in tali
'"<'^'"
corpore : vel ad impediendum, ne noceat obfefio
.
GUtando deteat
His poficis, dico primo, quod ilhcitum eft, aliquem exorcizare precepto dimonem ad.
K 1 dcemoni iurare.
26s^
Jnttrrfigaro
fidmenem d(j
TMmine
, fuper~
fiuum eli
.
Nomioa vt sut
impoftt* ad di.
BinSlionemper-
fonarum nSsiit
j^iAngelis,
(
d&menib*
.
Nomina eis sut
impcfita rativ-
ne Ordinum,^
Ojj^ciormn

148
Par.I.Cap.III DeExorc.virtutibnsornato.
d?monifa(5toexpulfiuo, nifi prius habito aliquo figno cuidenti pn-efentia;
d^monis in tali corpore . Ratioeft -.quiaEjcorcifta fe exponit periculo ar-
tem exorcifticam infamandi:,
fi
talis infirmitas fit a caufa naturali^dum afta-
tzs vident illum oleum,& operam pcrdere ; nec egrotum optatam confequi
fanitatem . Numquam ergo Exorcifta ad pnrcepta deueniat expulfiua
, nifi
prius habeat fignum aliquod cuidens dajmoniacae pritfentiae in corpore
SEgroti
j
& ipfe obfelTus perfedtam ad libcrationem habeat difpofitionem
.
, Dicofecund6,inconuenienseIIe,dcuenire ad prxcepta probatiua , aut
lenitiua, vel etiam inftrudliua, dc quibus infra mm.
66^.&feqi4emibHh nifi
prius Exorcifta dajmoniac^prajfencia: habcataliquod fignum probabile_>
faltemleue. Ratio eft: quia fit iniuria minifterioexorciftico:,dumnulla_.
habitainueftigatione, an aliquis naturali
, vel diabolica vexationc fit afFe-
ibis , vtitur Exorcifta
,
pracceptis ecclefiafticis : cum materia , circa quam
funt dirigenda pracepra ab Exorcifta fa6ta, fit omnino incerta . Si tamen
adfit aliquod fignum probabile, poteft fexorcifta formare pra^ceptum con-
ditionatum contra daemonem
,
pcr quod certitudinalitcr in cognitioiem
deuenict vera^, & realis pr^fentis diabolics : vt docetur infra num. 62.0.
^F ^ S r 1 O 1 1.
An vtile
fit
j
mferrogate djimonem, quo nomine vocetur,
f^
Vamuis fere omnes Doctores, qui de hac retracrant, afleuerent, vtite-
V^
efle, da^monem de nomine interrogare, vt ex noniine fciat Exorcifta
^^^i- ad quem fuum dirigat fermonem ; nihilominus dicimus
> hanc m.-
terrogationem efie fuperfluam, & periculofam
.
Superflua eft : quia, vt docet Toftatus qii&U. 61. in cap.ii. Matthxiy Ax-
mones proprie non habenc nomina . Ratio ipfiuseft r quia nomina impo-
nuntur ad notificationem : In dxmonibus autem, & Angelis non eft talis
notificatio ; nam cognofcunt fe in alterucmm perfecte per differencias
, &:
raciones fuas fiue fpeeificas, fiue indiuiduas ,, & ideaad fe notificandos nul-
lisegentnominibus. Nihilominus aliqua nomina eis funt impofica vel
tarioneordinis, vt pronouem ordinibus bonorum Arrgelorum nouem no-
mina : nam vocanrur Angeli, ArcbangelijPrinGipatus>Poteftates, Virtutes>
Dominariones , Throni,Cherubin>& Seraphin : ^\z dcmones aliqui vocan-
tur a D. Paulo Eph. 6. principes,ac poreftates . Vel racione officiorum, feu
operationum : vt MichaeU Gabriel^Raphael . Si'\c enim vocantur, i>t
figm-
tur.^ ait Gregorius homil.
3
4.
in Euang. ante med. per vocabula etiam in ope-
ratione, quid valeant . Sic dicitur Michael qHts vt Deits : quia pro Deo pra-
tiatHS eH cum Dracone : Gabriel Fortitudo D<i : quia vemebat nunciare illu,
qui ad debellandas aereas potejiates humihs apparere dignatus
efl
. Raphacl
mediema Dei : qvtia yideiket , dum Tobi< oculos quafi per of^cium
eurationts
tetigit , cdeitatis eius tenebras terfit . Sic dsemones varijs nominibus vocan-
tur,prout varia funt vitia^de quibus nos tentant,vr docet Magiftcr Sentenr.
ini.disl.6. VndcLucifer, qui interfpirims infernaJesprim.niuni
Iocun\
^cnet
Art.
V
PrudcDtia in vitandii erroriblis
1
'
14^
tenet , fuperbiae ,
quafi omnium pcccatorum capiti
pracefTe dicitur : Mam-
mon auaricia: j
Afmod^us luxuria?
j
Sathan ira^; Beelzebub
g\i\x-y Leuiathan
inuidi;E :
Bcelfegor
accidiae, &c fic de oeteris
.
, Propterei
fatius efl dicendum , fuperfluam eUe huiufraodi
interrogatio-
nem:
quia
Exorcifta, vt cognofcat d(jmonem adefie in obfeffo, n6 pcr illius
nominis
notitiam fibi eft deueniendum in cognitionem prqfentice dsrao-
niacae in corpore ipfius patientisi fed per operationes varias, quae no a caufa
nacurali , neque diuina , feu fupernarurah ; fed a tranfnaturali, feu diabohca
'
**
prouenire dignofcuntur . Ideoque fat efic debct Exorcift.x , cognofcere , in
patienie efle d^monem , eiufque officium , &: operationem elle , illum ten-
tarequoadanimam , &c
^criterdiuexare quoadcorpus. Nam cognitis ah
Exorcifta operationibus , quas di^mon in corpore obfelTi exercere folet >i
pofthabitanominis interrogatione, facillime opportuna pro d^monis ex-;
puUionc remedia mifero obfello adhiberi poITunt
.
.
I.
AT
dicent fortafie antiqui Audlores : Ex nomine agnofci,ad quem no- 264.
minarim dirigenda fint pr^ccpca facienda ab Exorcifta
.
obie{}io cetn.
Sed valde friuola eft huiufmodi ratio ; Nani fufficit vocaic demonem^
munit .
poffidentem nominc con^municumdifFerentiaaliqua fingulaii defumpta
Refellitar .
abeius opciatione , nempc dirigere preceptaad d^monem exiftentemin
tali corpoic,
8c
m eo has, vel illas caufantem vexaCiones , fiuc vnus fic , fiue
plures . Vndeficut eciam cum homines allcrquimuu ndn femper eos voc^
mus proprio nomu-iejCum fcpe illad ignorcmus-,fed nomiqe communi cum
aliqua ditfcrcntia fingulari, vt diccndo : Th homo, qui rides, veni huc : Tu
qui loqHeriSifileKtium impone ori tuo : Tu qui faltas , quiefce : Fds omnes
,
qm y:^tL
eihs iu bac dom > slatim egredimim ex ea : Ica cum dc^monibus idem cfl; oI>
fcruandum
.
Qiiare faciuscricquod Exorcifta nil prorfus curet de nominc-, fed precep-
Jnterre^atie de.
ta dirigac add.umone, vel da^mones exiftenccs in corpore obfefli,vc exeant, namine
obfeffti
nec amplmsnocere prefumac. Nam vellcinterrogarede nomine,nilahud 0;.
pr^ftac, quam diflerre liberacicncnr, magis, magisq;obfeflum miferum tor-
quere : quia, cum hoc non fic neceflariura ad Iiberationcm,d.Tmon non nid
difficulter refpondebit : nec Deus tcnecur virrute fua diuina illum compei-
lere ad fuum explicandum nomcn-,etfi aliqiiando concurrat ob reuerentiam
Sandliffimi fui Nominis
,
quod ab Exorcifta in fuis pra:ceptis interponitur *
. II.
. -rr:
1)
Ericulofi infuper eft huiufmodi interrogatio . Nam cum d.rmon fitpa-
26$.
.
ter mendaci', nec ad aliud collimet, quam homines decipere, &maxi- interrogatio de
iTieExorciftas, nonne poteft aIiquodridicuIum,autobfcenum Exorciftre nomine pericu-
maniteftare nomcn, vc frspiiis expericncia comprobatum eft ; vel hebraicii ,
lofa.^ eR
ipfl
aur grxcum>vcl alceiius idiomatis incogniti,quod in noftro idiomate fonet
'^xorcinA,
'
'
K, ? aliquod
266.
fit
crdinata
,
^ja ParitiDapill.De
Eowirc.vircutibus otmta,
aliqaodrridiculum, aut turpe,immundum,ac prorfus deteftabilej vt fie illud
appofitum exorcifmis
, ac facris verbis admixtum , d^monibus fit occafia
Exorciftam irridendi, fubfannandi,ac paruipendendi ?
An fortafie Exorcifta aduertere poterit> & cognofcere dolum , cum illius
idiomatis fit ignarus ?
Nec obftat illud Marci cap.
f
. de Chrifto interrogante dsmonem dicerrf
do i Ouod
efl
tibi mmen ? Nam fi refponfum dTmonis dicencis :
Efl
mihi
Ad qutdtnter^
nomen legio, confideremus , fauente Deo , intelligemus , hoc fadlum ti^t ad
''!f'*"^ .
noftram inftrudionem
. Nam air Apoftolus Roman. i
f
. OusiCHmque[cri^-
tafunttadnoflram dotirinam
fcripta funt.
Ob id Chriftus dxmonem inter-
rogauit, non vt ignarusj fed primo, ait Glofta fuper prazdida verba : vt
ipfe
confiteretur fuam
peflem . Secundo , vt nos edoccremur, qaod fieut Chrifla
mentitus eft, ( ipfo permittente) nobis attendendum
,
quod
6c nos fiumaliy
tiadecipiet. Nam huiufmodi refponfio de nomine , cum dixit :
Efl
mihi
nomen legio , neque fiiit fecunddm: nomen fuas naturar ; cum fub no.mine na-
turaj omnes vocentur fpiritus : neque fecundum nomen oificij
, quo diuerfi-
mode nominantur, vt fupra diximus-, idcirco veritari non refponditvcum le-
gio fit multitudo fpirituum, quiE in fenonhabet nomen, fed multitudinehi.
Officium enim eft
,
quod quemque proconditione fuce perfonE facerff det
cet, obferuata locoruin, temporum,
&perfbnarum ratione
.
SU'
^
S r 1 O 11 U
An comeniens
fit
^intenogare damones : Anfint multiy velpauctr
vnus, vel fjlures
in eodem corpore\.
267- T> Efpondetur , hanc interrogationem efte fallacem ,. ac diuinje omnipo-
Interrogatio dt
X\^
tentis iniuriofam . Videas eius fillaciam . Quomodo poteritfcirc
numero d&mo-
Exorciftain vno corpore eflTe vnum d^monem, vel pluLTS ? An ex locutio-
IT^" ff
'^/"7 "^' Nonne idem da-mon poteft fucceftiue formare plures voces, arque Ai~
^jejjt e
fa^
uerfas,mod6 hauc, modo illam : nunc fibi vnum, nunc fibi aliud imponen-
do nomen ? Et qui vnus eft,nonne poteft fingere fe cde plures^vt fic diutius;
in hifce vanis
, & ridiculis quxftionibus detineatur Exorcifta ,. donec fari^
gatus,ac defefius defiftat ab opere inca^pto? Vnde cognofcet Exorcifta,qu6d
vnus da?mon det locumalteri, & eo recedente alius vocari poffir, a quo per
prJEcepta veritatem extorqueat, vt docenc tam antiqui, quam moderni Au-
<5tores ? An fortafle Exorcifta per prscepta poterit d^Emones inuifibiles vi-,
fibiles reddere , & intueri
, & agnofcere, quifiiam eorum.fit maior , aut mi-
nor? quis fuperior , aut inferior ? quismagis, velminusobediens ? Si dar-
mones eftent oues, aut capras
,
poflet vtique mod6 ab vna , modo ab alteraj
lanam tondere, vel lac mulgere
, & iftas fegregareab illis . At cum dorrrfb*'
nes fint fpiritus immateriales, & inuifibiles, in-his^oporter, Exorcifta parns.
mendaci) di(5tis totum. fe
committat : quo quid abfurdius,?.
Prxte-
Art. V.
Prudentia in crroribas
vitandi^;:
j*
.
I.
PRscerea
huhifmodi incerrogatio,ac pra^xis maxime diuin^ eft iniuriofe
269.
omnipotentiae . Namqua virtute> aut poreftate praetendit Exorcifta,
^''''*
<"""'*'
dxmonem e corpore obfefti expuifare ? An propria virruce, qux finica eft,
/""^''*
^^ '"'
ac liraicata : vel virtute diuina, qiix infinita eft,
&
iilimitata ? Si putac eu
*^l'f%^j)^^f
expeiierc virtute propria
,
puta verbis opprobriofis > fecernat dxmones
( fi
f>oteft
) vnum ab alio
, & nunc iftum , nunc illum reprehendat
, & landem
icetfuerit vlcimus, &infimus omnium d^monum, ad illius congreirunu
fuccumbec
y
cum non fit potcftas fuper terram, quce comparetur ei : ac per-
fe(!le noueric verfipellis dsmon modos
,
quibus valeac cum decrimento
Exorciftx ipfius retundiere obiurgationes . Si vero intendir, d^mones virs
tute diuina propulfare, nobne iniuria Deum afficicvdum neceflarium putat>
fegregacira dxmones efie aggrcdiendos,quafivirrusdiuina,qua miniiter
Eccleiioperacur,nonficfLiiticiensadomaes irifernalcs ditmones vnico
adtu cxpellendos ? Cum enim vircus omnium dnsmonum
,
qui func in acre,
fuper faciem cerr.T , &c lubcer tcrram , fit finica , 3c limicaca , 6c vircus Dei
,
quaexpellendi func, inftnica, & illimitaca , cam faciie Exorcifta in virruce
Sandliilimi Nominis lefu expellec a corpore obfeflb centum millia ditmo-
iiiorum, ac vnum tancum, ii perfecta fic difpoficio cam ex parce Enurgume-
ni, quam Exorcifta; . Vnde Exorcifta pro cerco cencre debec
,
quod in cura-
-do vexacum nulla eft diffcrcncia ex parce Dei, ac pdceftacis ab Ecclefia tra-
diciF, fi dxmones expellendi plurcs finc, vel vnus canciiln : nec Ci vexacio fic
recens, auc diuturna . Vnde non func acccndendi illi Au6torcs , qui dicunc,
quofdam circ da;moncs alijs ad cxpellcndum duriores : quia func ad fufti-
ncnda opprobria, ac vcrba diuina conccmnenda forciores : Nam regulari-
ter non expellunrur dsmones pcr opprobria , aut verba fimplicia, vt verba
funt
j
fed pcL- virtutcm diuinam opeLancem ad praecepca fadta ab Exorcifta.
in nomine Icfu, dxmoncm expellcntem . Quod aucem dasmonum alij alijs
videanrur forciores in refiitendo pivrcepcis Exorcifta;,& obfefiorura alij alijs
ditiicilius Iibsrenrur, non prouenic ex dcfedru diuin.T vircucis , ac pocentis,
vel ecclcfiaftica: potcftatis
;
fed ex defedlu vel miniftri
;
vt late dcmonftratii
eft fupra 7ittm. 20.
&
feqttenttbus : vcl obfe.lb vt infra fuse dcclaratur
mm.
7
10. &feqtintibHs : vcl quia talis liberacio non fuiflet obfellb falutaris
.
.g^r<i^
s r 1 IV,
An licitum
fit
inquirere a d^xmone
cdufam in^effus
,
QVamuis licitum cfic afieuererit Leonardus, Lefi. , Sylucft. , Thyrxus
,
269.
Delrius
, & Sanchcz , dicentes : conferre , eam nofse , vt ea remota
interrogatio de
^^
{
\\ tolli poflit ) minor fir dasmonis in hominem poteftas :
&
( fi fic caufa ingreffut
aliquod peccatum ) vc aitanccs a fimiiibus caucanc ; & eo expiaco , faciliiis
omittenda efl
,
fanecur energumenus . Nihilominus faccmur, facius hanc incerrogacionem
"'' '"j*'"

f^f-
filencio cfse prarcereundam, quim ad praxim reducendam . Nam dxmon
M'*'*'**^*
**-
V ^
tanda.
K 4
ex
Ra/h
diffaf.
270.
Excepto
/tiiqHO
cafn.
371.
lllicttum
eli .
interrogare
da,
martem
de
pcr~
fonn
tvelSan.
t7o
, a
quo
cli
expeHtndfis.
1 52. PatJ.Gap.HI. De Exorc.virtutibiis'6fliAo.
exhac
facillime
locum poteft fumire, aliquem, vcl aliquos
,
qui erunt fatis
ill^f
fama^, ac bona: conditionis, infamandi , eisq; honorem detrahendi
:
Immo
ipfummet Exorciftam nondifficulter in nafsam trahendi , diceinllo
(
vtplurimumconfueuit)
fe ingreflum fuiflein talecorpus,quiaficiuiiis
eft i taliMalefico,vel tali Saga,qua: pofuit figna malefici j,fed abfcodidit eaj
ideo no pofle egredi i rali corporcnifi priiis obfe/Ii ad Sagam, vel ad Male-
ficumconfugiant
, & rogent
> vt ipfe huiufmodi tollat figua

quibus manet
ligatus
: ficq; maleficio affedos, vel obfeflos in eam impellar necefljtatem,
,yt quos certo nouerint, Deo , vniuerfoq; hominum generi infenfos , arque_>
inimicos,ipfisq;(^etiam
priuatim afflidta valetudine)iniurios; eos tamen fup-
pliciter adire> obteftari, atq-, etiam munerari non dubitent , Quod bene ad-
uertit Nicolaus Remigius Ub.^.ditmonoUcap.x. dicens : Hocearedit , -pt
fradombtiSyfuisq; inimicisy ac tortorihns gratiam haheant maleftciati,qu6d (po-
liauerinti non etiam trucidauerint : vt Aialefict ferocior^s , atque ad nocendum
deinceps
confdentiores reddantur
,
quod pro fupplicio pr&mium reportare
fe
vi-
deant
. Vt tandem corporis breuis, incertaq; valetudo ammx (empiterno, atqug
indubitato luatur interitu. Noli ergo,mi bone Exorcifta , noli tamfacilca
diemone inquirere caufam ingreflus , nifi velis ab eo in nallam trahi : Raro
nim Da:mon verum fatetur ,
nifi cognouerit fub fpecie vcritat is aliquid ad
liominum perditionem plantare polle : vtdocet S. Cyprianus tra^.^dc^
'Idolorum vanitatei dicens : Ddmones
falfa
yeris
femper
tnuoluunt .
Si autem Exorcifta fortafle dubitat , dcEmonem ingrefliim fuifle ob alt-
quod peccatum, vtdicunt pr.-ediiSti Audtores, recurrat ad noftras inftrudio-
jies infra pofitas par. 5. & inueniet inter alias> quod Exorciftafemperom-
4ies maleficiatos, & obfeflbs ( fi rationis vfu fint parcicipes ) hortari deber
,
^ddeteftandumexcordeon-uiiafuapeccata; proximas peccati occafioncs
relinquendas-, integre, ac fideliter cuniSba fua fiicinora confitenda ; impoftc-
,i"um vitam in melius commutandanvi Deoq; pie, humiliter;, & ex totis prar^
;Cordiisinferuiendum: hoc modo abfque periculo caufam ingrelFus remo'-
iiebit,
(
(\ forrafle fit peccatum ) & caufa rcmora, remouebitur effedtus
.
< Veruntamen, quia poteft dari aliquis cafus, in quo expediens eft, dxmn-
nem interrogare de caufa ingreflus
( vt egomet itci xn illo cafurelato fupra
mm.S6. &quibufdamaliis) tunc dxmonem non interroget^ nifipaucis
ipfiusoblelli confanguineis, vel parentibus priefentibus : nec verbis da;mQ-
nis credat, nifi vericati rei fint conformia

^r ^ s
T i r.
An licitHmJit., qudirerea Ddimone\ Per quam perjonamy
c^
Per
qucm
San^umfifah'
obfeffa
exppllendus
,
{
j,
NOaim
eft omnibus exorcifticae artr addidis, huiufmodi interf^g:^-
tionera,ficuc & alias praxedentes,& fubfequentcscontincri
in Exor-
cifraaL-ijs antiquoru Audorunr, eafq-, Exorciftis in fuis
adiurationibus
adhi-
bendasinculcari aulla ratione fuifultas. Nos taiuen
indubitanteu
aflerinnr..,
illicicaai
I
.o: ArtV
Pruxleotiaiirvitaiidis errofibus^-
15
3
-iUicitani cflcac
pcrniciofam huiufmodi incein-ogationem . Qius enim fanx
mcntis illam
approbet ? Pioh doloi- ! Quoc demon hoc mcdio perdidu
Exorciftas
? Nonne hoc eftjaflumcre iibi d(;moncra in Magiftrum^ik Exor-
ciftam. fieri
diaboli difcipulum? An iorcafte Gbriftus modum non tradidic
in
Euangelio, quo da;mones funtexpellendi > vcnccefle fit
>
id^mone qux-
rere dc cali modo ? Nonne per has inccrrogationeSjO bone Exorcifta, face-
lis tc ignorarc auctoricatem, ac poteftatem, quam a Chrifto, & ab Ecclefia
acccpifti ad darmones expcllendos, dum quojris d darmoncper quam perfo-
-nara , ik per quem Sandlum fit cxpellendus ? Quid , Ci refponderit da?mon
,
non pollc cxpelli nifi per talem mulicrcm , quam
vulgus vocac Sagam
^
fcd
ipfe bonam, & fanCtam predicauerit ? An erit adimplendun\ huiufmodi c6-
lilium , & monimentum diabolicum ? .Quid ergo ftultius ,
quam Exorcifta
velle edoceri ab inimico
,
quibus armis ipfe vci debcat ad illum confodien-
vdum ? qu.-ercre a vulpe, quibus laqueiscapi valeat ? Quid gracius da^moni
,
qu.im Exorciftam eius difcrccioni, ac magiftcrio fe tocum commiccere, fcq-,
c.Qrameo imperitum faceri,ac pr^cipue fu.^e poteftatis cxorcifticas ignaium,
.apcrtc denionftrare ? quia fic faeillime io. naffam ab illo trahi poteft
.
Rditio diiiAt
.
IV
\k:ii
IVxca
huiufmodi i|>Jubicatam vericatem inter alia , vnicum exemplum 27 2.
animi gracia refcram corum
,
qui hoc noftro jeuo his interrogationibus comprobatur
a dasmone decepti funt
.
" *
rp/ .v.-.
>>..
r* >

veritas
Qoidam t^relatus ipiedatas fidei mihi enarrauit, quod in adolefcentia fua
Exemplorelato
in quadam Lombardia: Ciurtate (vtriufquc nomina reticeo,quia fic expedit)
*^
Audore .
plurics adfuit , dum quidam Exorcifta quandam adolefcentulani a deitione
obfeflam exorcizabac :
vbi cum pluries d^monem interrogairct : per quam
perfonam , &
per quem San^lum
ejfet exyellendus ,& a quo magis cruciaretur
;
poitrepetitasconiurationcs, poft percmptoriafa(51;a, &:multa additator-
menta ( vt ipfe putabat Exorcilta ) tandcm obftinatus ditmon
, licet coadtc
(
vt fingebat ) fUTus eil vericatem more fuo
y
dixicque magno cum eiulacu
:
Ncminem magis,ac magis fibi aduerfari
,
quam quendam Clcricum adole-
fcencem, qiii vt Dlurimum ccmitabatur Exorciftami ncc per aliam perfona,
aiit San^nrum efll- expellendum, quam per illum ob eius puritatem , ac fim-
plicitatem . Qua de re admonitus Exoicifta, impofterum quoties obfefiam
exofcizabat, toties fccum Clericum duccbat, cui precipiebar, vr Sc ipfe dar-
moni prsEcepta facerct : Vel (Ci quandoq; non aderat ) d^moni minabatur,
fe Clericum illum aduocarurum, nifi a vexatione ceflarctvex qua commina-
tione d^mon magnos emitrcbac clamorcs, oftendens fe ab illo Clcrico ni-
mis afrtigii cui illico exactiiTimam prqftabat obedientiam . Quare Energu-
men.T parentes ClericHm rogarunt,& obfecrarunt vt quotidie adolefcentui-
lam inuiferet : cum demon alteri
,
quam illi obtcmperare nollet , Qui fatis
diligentem,
Sc
afTiduum in ta!i charicatis oflRcio adimplendo fefe exhibensi
quotidie obfeiTam vificabacfolusq; cum fola in cubiculo morabacur. (^Quis
vmquara aliquid malifufpicatusefiet
?) Nihilominus quotidie poftquam
^
1
.
pcr
I
j
4
P
art.I. CapJIl. Dc E^torc.viwutibtig ohiato.
peu pri^cepta dajmonem fibi obedientidimum compredeiat,
& in digito
pe-
dis relegauerat, ab eodem fpiritu tara Clerici
,
quam puelL-E venereis parti-
bus ad luxuriam excitatis, modeftixjac continpntis laxatis habenis,corpus
etiam Obfeinecompriraebar
> &c
cura ea carnaliter commifcebatur . Quod
peccarum per menfes aliquot quotidie perpetrauit, quamuis publice coram
Exorcifta, & Energumens pareruibus, & confangumeis, alijsq-, circunftan-
tibns dafmon clamaret, fe nimis ab illo Clerico cruciari, atque torqueri ,
il-
lumqi vt purum , vt caftum , vt fimplicem , &fandum proclamaret . Qui
Ciericus quibufdam fuis coDdifcipuIis fecreto prjediila enarrans , eos inui-
tauir,
& obfecrauit , vt
& ipfi carnaliter Energumenam cognofcerent ; nec
timerenf,quia ipfe dimonem in paruulo digito pedis relegaflet;ita vt ab eo
in carnali concubitu impediti non fuillent , nec vUum ab illo damnum , ac
nocumentiuti recepiftent. Qui recufantes tale pcrpetrare facinus,rem Encr-
gumenas parentibus patefecerunt . Clericusq,- ille p^nas fuo fceleri debrcas
perfoluerc fuit coa<ius
.
Quxras modo, 6 bone Exorcifta, a dasmone : per qftaTir perfonam y& per
quem Santinm
ftt expelbndm,& d quo magts crudetury quod bene modum,&
viam te edocebit, quibus f.icilius, ac citiiis in naftam cadas^ Sc ad interirum
traharis. I
'"
^F^ s r 1 o vu
An licitMmfit^
qMx,reYe a
d^mone^vt dicat : qMindmfintfut tnimtct
in Cxlo
, &
qMi in Inferno .
HJLC
quajftio di^as partes contiriet : Prima eft , an licitum fit , inter-
roEjarc d?monem, quinam fint
fuiinimici inCAo : Aiccr&iquinam i
;inc uqtisu
Si primam interroeationcm apertis intelleAus oculis confiderare volu-
nis, Sanciis ip.
'""^^, uatim agnofcemus, per hanc mterrogationem maximam iancbis ipus
fis
efl ininrio
infein inimhm. Si enim C[nqii3iS kdxmonei quem San[}^m inimicum habeat
fa,
.
in Calo : fi da;mon rcfponderit : S. Vetrum : quid de ceteris Sancfiis erit iudi-
candum ? an fortaile
,
quod ipfi fint dremonis amici ? nam lex docet
,
quod
inclnfio vniui e(i exclujio atterius . X.
cum prator.
ff.
de iudic. L. Cum maritus.
ff.
de procuratoribus . L. quamuis
.ff.
de pignoribus . L. ait pr&tor. . Sedquod
Papinian.ff.
de minorib. cap. nonne . de prxfumpt.
Si ergo dxmon nominat
tantum, vt inimicum fuura talem Sandtum , videtur a fua inimicitia exclu-
dere alios Sandlo?
Verum quia aliquis polfet obijcere
,
quod illainterrogatio intelligitur
romparariue, ideft quinam SanElusfit magts
fuus
inimicus ,
feu
,
quem San-
Uum maiortodio profiquatftryvzvideim illam regulam iuiis interpretari Au-
guftinus B:irbo{a. de ^xiomatis Jurisvfu frequent. ^xiom. izo.nu.i}.& 14.
aliam adducam rationem
.
^^.
Supponamus, maxiraum omnium diaboli inimicum efie Sandtum Vbal-
tLari^dJat,
^'''" Epifcopum Eugubinum ; vel Sanilura Anronium Abbatera
,
qui de-^
tot
tot dxmonibus
triumpharunt .
Quid fi da;mon poft
longas , ac repctitas
coniurationes ,
in qmbus ,
opoutpt
,
mifer ik infelix
Energumenus multas
fuftineat
torfiones,
dixerit efle Sandlum loannem Baptiftam,
vel S. Paulum
Apoltolutn,.vtrl
S>.Q<jn5ti]iciu?i>aiK SFrancifcujn : vel
aliumexprii-Doribus
Paradifi
Antefignanis ? Si credis, quod ait d.xmon, credisfalfum
; quia (ex
{uppofitione;); immicu& cius eft S. Vbaidusj velS.Antoniiis Abbas . Si non
credisvquod
fit aiiquis illornm.dcEmonis inim^cus , iniuria afficis didos Sa-
dtos, quafi ipfi nou fint diaboli inimici
>
fcd amici : vei quafi ipfi non fint
fufScientcsfuis raeritis a Deo impctrare Obfefto a darmoniaca vexatinnc-^
liberari . Ceflet igitur Exorcifta ab huiufmodi interrogationc : Non cellet
tamen feipfum, & obfeftos commendare Sandtorum interce/Iioni,
8c
maxi-
me.BeatiiTimaj Deiparx, Angelorum, &aliorum Sandlorumj noa quos no-
minauerit diabolus vt inimicos , fed ad quos propria magis inclinauerit de-
notio ;. &c qui fua humihtate , ac fiducia ia Deum demonibus terribiliores
eatirerunt ,nullum vmquamexcludendo
;
fed omnes faltem implicite , ac
gefifiahter in cundis fuis ncceftitatibus implorando
.
Sccunda interrogatiorefellitur infra<ji//. i}.
^
V ^ s r I o V 11.
Att fitlicitUmqtiAYere a d^mone iquibus verbis mdgh crucietur,
REfpondeo
breuiter, hoc cfte illicitum : Primo, quia Exorcifta feipfum
prodit ignorantem . Si enim Chriftus tradidit verba in Euangelio,
quibus d^mones funt expellendi, nempe prc^cipere dxmoni in nomine lefu,
(
vt C-epius diximus, & fuo loco docetur infi:a/?<r.
3.
) cur qua^rit jtdxmone,
vt de hoc certior fiat ? Nonne hac interrogatione fe difcipulum conftituit
diaboli ? Secundo , cum d^emon plenus fit omni dolo
, & aftutia , oftendet
fegrauillimetorquerijdum Exorciftaaliqua facra proferer verba
, quce di-
xtOit non funr ordinata ad dasmones fugandos : cum 'eropioferetverba
ordinata a Chrifto ad dxmones pcllendos , nulla oftendet afHci vexatione,
vt ^\Q reli(5fcis ab Exorcifta vcrbis a Chrifto inftitutis, prxceptis nempe in
nomine ipfius formatis, ipfe diii tale poiTideat corpus . Sic quidam Exorci-
ita anno Domini
1648. Venetijs mihi enarrauitfe,dum exorcizaret quanda
mulierem, quadraginta annis, & ampliiis a d^mone obfwftam pluries obfer-
ualTe, quod daemon magis cruciabatur, dam ipfe recitabat illam antiphona:
O CUuh Dattid&c. quae legitur ad Vefpetas vna ex ferijs ante Natiuitatem
Domini . Ita vt rehdis prieceptis fad:is in nomine lefu, legebat iliam , non
tamen d^monem expellebat . Nimis eftet longum, t^diofum^ac ridiculum,
reccnferevarias orationum Ie(5liones,ac repctitiones,in quibus plures boni,
ac fimplices Exorciftx a daemone admpniti infudarunt, vt illum ab obfeffis
corporibus expellcrent : fed incaflum/urdo verba facientes,ac d^mone illos
irridente, & fubfannante
.
275.
Interrogatio de
verbis
,
quibHs
dimon magts
crucietur , Ex-
orcifiam igna-
r mani[eRt
.
Ratio diiiat
.
Probatur exe-
plo ielato ab
AuSioee
.
HVJ^'
iV
^ P^r!. Cap.IIL DeExorc.virtutibus oriiato
.
^
Fo^ S T I VllL
An licitum
fit
quarere a dAmone : qua die ^df^horajit e^ejpirus,
Llcet
comirmniter hc interrogatio facienda infiniietur ab Audoribus
qui de arce exorcizandi perrradlant : verunramen mihi videtur Diuing
interrogaitode
Maieftati, & ecclcfiaftic^E poteftati iniuriofa . Optarem,non mediocriter
ti
,
ve
ora
fapientcs, ac prudcntes ptofundius oculis intellfi^ualibus attenderent , ac
iniurtofa ei
conliderarct eirores, qui ex tah inteirogatione oriuntur . Dic mihi,quslOjO
DiuinA Maic-
'^*^"^ Exoici{ta,Pote(tas, qua ab Ecclefia accepifti in ordine Exorciftatus ad
nati
.
demones adiuradoS)
&c t corporibus obfcflis expdledos? a quo depedet ? A;
Ratio diiiat .
voUltate diuinajVel a voliitate d(^moniaca ? Si dicas: a voliitate dgmoniacai
te ha^reticu manifeftas : quia,cu Ecclefia fitfponfa Dd, dc
Chriftus fit capuD
eius, omnem poteftatem habec ab ipfo Chrifto ; Si ergo depedet a voliicate
diuina : none ipfius Dei eft,d^monem expelIere,prout lubec ! qucm certe ex
promilTionefadraMaDcic.i^. Signaautemeos-, qtn crediderim , h^cfeqtien--
tnr-iln nomine meo damonia eijcientt etiam primo pr^cepto fad:o ab Exorcifta
h\ nomine Icfu, ipfe ex^pelle^jfi taniExorcifta,qiiam obfeflus coditiones ha-
bucrint requifitas, de quibus inixsipar.^.&fnpra ca^. i. &c
liberatio fit falu-
taris . QuodegometpIuFifsexperieritiacomprobaui in varijs energurae-.
nis, qui eo ipso, quo peifedam habucrunt fiduciam iw Deum pro fua libe-
rationcillicdd^monexijt abeis,
&
perfcvStam confecuti funt fanitatem .
'
Immo ipfemet d.-vmon per vim pra?cepti fibi a me fa(5ti coa(5tus eft fateri
hancveiitatem,ncmpeimmediatequ6dperfona obfefsa habet pcrfedtam
fidem,& credit fine vlla hcTfitatione,etiam ad primum prseceptum dcxmoni
ficiendum ab Exorcifta, fe a dcTmone efse liberandam , indefinenrer Deum
compellere daemonem exire, aC talem derelinquere perfonam ,S^Ci in fide
. ;;. ., .,.
perfcuerar, d.tmonem nullo modo ei noipere pofse . C^am veritatem etiam
alias nonnuUi demones fafli funt Sandto Cypriano priiis raago, poftea San-
&.0, cum illos intetrogafset, cur non potuifsent maleficio afficere SancStam
luftinam: refponderunc : Pro^tereiHsfideminhdifitantem: his enim,qui
fir-
miter credunt, ac confidttnt,fe a Deo protegendosfore, nullo modo >iocere
pojfH-
mtts : vt bene tradit Delrius lib. 6.
Difq.
Magic. c.
i.
q. 5 .feff. 5
.
.
I.
27/
Srror plnrinm
SEd
vis fcire, vnde proueniai, quod fere omnes antiqni Aixftores petunt i
demone, quando velit exire ? Hoc eft in caufa : quia piitant, quod pre-
Exoraffarum
ccpta contta dasmonem formata ab Exorcifta fint ficut pr^ccpta Decalogi,
of7endtiur.
quorum obferuatio pendet a libcro hominis arbitrio diuina gratia adiuto
;
idco ficuc eft in poteftate hominis illa obferuarc, & non obferuare-, ita eft
in potcftate da?monis ( aiunt ifti Audiores
)
precepris Exorciftc-c vel obedire,
vtl obfiftere . Attamen
^ddumficHt Dens horninibns adhibet (iimulos , vt ve-
lint ob^dire, per Prddicatores,
adusrfitates , &huiHfmodi. ; ita etiam
malignis
'
.-
fpiri-
Art.
V.Prudentiainvitaiidiscrroribus.
1J7
fpiritibus adhibeiftimulos
yrgentes ad
fuam
obedientiam
, qui
funi exorcifm/j
quibus d^mones
ita fpiritualiter cruciantur, ficut
homines verberibns coryorali-
bus : Ita docet Hjeionymus Menghus a Viadana m FlagcUo
Dcmonum .
Sed
grauitci- hallucinantur pr jdidi Audbores . Nam in exorcifmis,&: c6-
iurationibus
duo continentur, vc dicitur mfca.num.^
S S'
fcilicet obiurgacio,
&
pr^ceptum . Quoad obiurgationem,verum eft,cam eHe veluti ftimulum,
quo d.tmonis audacia confringitur,
fCi
redto modo fiatj vt habeuir
nu.6s9.)
fed falfum cft
,
quod pr^ceptum maxime expulfiuum (Ci fiac iuxta regulas
infra traditas par.
3.
) fic cantum ficuc Itimulus , ac vcluci prafccpca Deca-
logi : Nam contra ftimulum poceft da.'mon calcicrare , & concra obiurga-
ciones obftinatus perfiftere , fed non concra priccepcum
,
( fi Energumcnus
p2ifed:am habcac fidem, vt ilipra dixi
.) Similicer filfum eft, quod prscep-
tum expulfiuum d;Emonis ab Exorcifta formatum fit ficut prajcepca Deca-
logi homini impofica, qux polfunt ab eo obferuari,
8c
non obferuarii fed eft
ficuci forma Sacramencorum , vel facramencalium
,
qua (Ci fuper debicam
maccriam proferacur
j
, fir Sacramsncum, vel facramcncalcquod fuum pro-
ducic effe(ium. Quando cnim Exorcifta cum debica incencionc format
prjECeptum expulfiuum concra d.rmonem , fi ipfe habeat oninia
requifita
,
&
Energumenus per fidem,&: cofidentiam in Deum perfedte fit difpoficus
,
ac liberacio ei fit falucaris, Deus concurric
, ac viicuce fua dc-emonem inuicii
cxpellit
i
&contra hunc ftimulum diemon calcicrare non poceft , vc lace fu-
pra explicatum eft num. i^.&fequentibus
.
Aduercac hic beneuolus Ledlor, quicquid aftrui quafi. 2. denomine damo-
num quArendo : qudi,H.
3 . de numero : quizfi. 4. de caufa ingreffus :
& quAfl. 8.
de diey &hora egrejfus,
licec videacur refragari his, quas in Ricuali Romano
prEfcribuncurinihiIominusfiaccenciusconfiderecur,ac
macuriusiuxca fe-
qucncem diftin(5lionem difcuciacur, nulla concrariecas adinueniecur
.
Dicendum ergo , deegrefi^u d.Tmonisexcorpore obfefli pofic loqui du-
plicicer . Vno modo de eo
, qui prouenic ex induftria humana
,
quacenus
homo deftruic figna maleficij, quibus deftrutlis d.Tmon quandoque volun-
tarie egreditur, vc oftendac Saga;,auc Malefico,qui figna illa pofuic, fe nulla
moleftia afficerc obfefium , auc maleficiacum , nifi quandiu figna maleficij
permuienc*, vc (ic credanc , fignaillaaliquam vim habere hominesdiue-
xandi . Alio modo eft loqui de egreifii dafmon.is, qul fic per poceftatera ec-
clefiafticam diuina vircutc illum ad egrediendum compellence
.
Primo modo non videcnr illicicum, incerrogare daemonem de nomine, vt
homo fciac, ad quem dirigac fcrmonem : denumero,vc cognofcacan eciam
plura figna repofuerint : de caufa ingrcfius, vc incelligac, cuius gencris fic il-
lud maicficium, an fitpcrpetuum, vel cemporale lac dedie,&: hora, qua fit
egrefTiirus
s
quia tahs egrclfus dep-^ndec a voluncate d.rmonis ex padto inito
cum M ilefico , Ec hoc modo (vc pucoj loquicur Ricualc Romanum . Nam
Sandla Romnna Ecclefia
,
quo; in firmanrium macer eft pia , ac clemens, fce-
pius conniuore 'itlccur fuarum filiorum neCeilicacibus , eos hortando non_,
cantiim ad diuin 1 confugr-rc fubfidiaj Ctd eCiam humana adhibere remedia
:
ficut etiam iiibet perquircrc maleficij figna,eaq-, comburcrei quod remediii
'

vtique
Prddicius error
refelUtur .
Ds-mon poieff
calcitrare cir*
ca
obittrgatio.-
nes
i fed
noru
contra
pncep'
tum
.
^omodo
.
ljuarido .
278.
279-
llhcitum eB
,
gu&rere a cIa-
moie , in quo
lo
fit
egrejjH-
THS
Comp^obatur
exemph relato
ab Auiiore
.
1 5 8 Par.I.Cap.III.
DeExorc.virtutibu s ornato.
vrique humanum eft cenfendum . At loquendo de dsmonis egreflu,
qui fit
per poteftatem ecclefiafticam , dico , huiufmodi interrogationes
efle relin-
quendas ijs de caufis, de quibus fupra,
Veruntamen fi prxdidta mea dotStrina aliquo modoliis
,
quaf in Rituali
Romano continentur , aduerfetur, ea,ficut &omnia
,
qux in hoc opere tra-
duntur, iudicio,
& corredtioni San(^ae Romanse ccieiije Catholicas
fubic-
6ta funto.
^r.y 5 T 1 JX.
Jin licitum
fit
qudirere a dtzmone
,
in quo loco
fit
egreffitYus ,
HA
C qu<Teftio.breuiter refoluitur, ficut antecedens, ^icendo,il]icitum
ellc, quitrere a dxmone deloco,in quo fit egrelTurus . Ratio eftj quia
in hoc oftenditxorcifta, fe credere, quod poteftas d^moncs expellendi de-
pendeat a loco : quod impium eft aflerere
j
nonenim a loco
j fed a Deo de-
pender. Sedfupponanuis, quodlicettalispoteftasnondependeat aloco;
attamenvnuslocusmagis quamaliuspoflitExorciftam, vel obfefTum
ad
maiorem excitaredeuorionem,aC'Confidentiam in Deum eliciendam,qu6d
per merita, puta vel BeatiflimjE Virginis, vel San<3:ialicuius
,
quem populi
venerantur , ac colunt in tali loco , obfeflus fanitatem optatam fit confecu-
tuiusj Veruntaraen fi quandoque talis locus fit eHgendus,non inquirendu<Ti
eft 4 da^mone, vt ipfe eligat ; fed ab ipfomet Exorcifta eft deputandus : nam
hoc inquircre a dgmone^ nilaliud eft, quameiuslaqueiscapiendum
fej
exponere,
Vis intermultasdcceptione?aduerfusExorciftas inftrudtas vnicam
tibi
refcram ? Qaidam Exorcifta vir vtique bonitate prigditushocnoftro^uo
aliquandju quandam exorcizauitmulierculam obfeftam: cum autem d^-
moni pluries pr(^cepiflet ,vthoram , diem, & locum fui exitus patefaceret ,
dvmon
{
acfi coad:us ellet ) dixit : po/? menfem,
tnli die , hora meridiana
, iru
tali Ecclefia
. Qua die, cum multirudo ppuli conueniiret,d(^mon poft mul-
tos rumorcs, ftrepitus,6<: vlulatus tandem cachinnans Exorciftam irridebar,
& fubfannabat, omnesq-,eius defedus Raturales,ac morales publice ei obij-
ciebat
,
qui omnia patienter fuftinebat . Iteru Exorcifta ei pnrcipiebat
, &
peremptoria faciebat, vt de die, liora,&: loco fui exitus veritatem fateretur,
qui d^mon iterum tempus prorogabat , iurando
,
quod pofl tot dies
, & in_
tali loco eflet egreflurus. Quodpluriespromifit, &
advaria loca duxit
Exorciftami fed femper more fuo promi/Iis ftabat, Exorciftam irridendo,&
fubfannando . Tandem magno eiulatu dixit , fe amplius non pofie fuum
eximm prorogare , non tamen pofTe exire , nifi Exorcifta vna cum Energu-
raena, & Virginum comitaiu Brixiam pcteret
,
qu^E bi Vico , vbi morabatur
Exorcifta, viginti circiter milliariadiftat^&pcr viam Litanias Beatiflims
Vnginis decantarcnt. Quod fi \\xc obfemaflent , fe tandem egreflurum
( licet inuirum
)
ante imaginemSandtae Mmx Gratiarum , cuius facellum
pluribus donarijs ditatum
> ac fere innumeris tabellis fufpenfis coopertum
in
.
Art.V'
P^u^lci^tiaiiiirroribusvitandis.
159
ih ea vrbe cxiftit
. Bonus Exorcifta ( his audiris ) fic opcime a dn^mone in-
ftrudiis (iam
omnibus
neccirarijs paratis)aggrcflus eft iter vna cum mulierc
illa obfefta,
ac
nonnullis adolefcentulis ex vili plebecula (omnibus fe virgi-
nes
pr^dicaiuibus;) quas, (ne t(gdioafficerentur in via )
comitabantui- earum
amatoces,quiomnes.cantabant5& in itinere collaudabant B. Vuginem iux-
ta diaboli mandata.. Cum autem ftatutadie)&: hora ante imaginem B.Vir-
ginis aftitiffent , dxmon poft mulros clamores , & euilatus pec os Obfefta:
emiftbs:, quibus.afterebat, fe valde cruciari, ac torqueri ,
tandem multis ca-
chinnis irridere, ac fubfannare cepit Exorciflam, eo quod tam facile credi-
diftet, multisq-, ac varijs eum lafcefliuit iniurijs.ac contumelijs . Quare bo-
nus ille Exorcifta.confufione^ &c
ignominia plenus domum regreflus impo-
fterum munus exorcifticum exercere recufauic . Credemodo diabolo, & t&
ignominia alficiet, ac confufuni relinquet ..
^F\^
S T 1 O X.
An Ikititm
fit
,
qUArere a dxmone
,
fi
aliquo pa^o
,
vel
maleficio'
fitt
alligatus . Et quomodo huiufmodi maleficium pofjit deftrui
Slgnamaieficij
qusrere, & inuentadefttuere , licitumefle ftipradiximus 2%<y.
num. I
z
f. Attamen di^monem interrogare, vt ipfe annuat locum , vbi
Dtmon non po.
funt talia figna-,ac modimi, quo huiufmodi maleficium fit deftruendum , vt
'^^ <** homme
illicitum
reprobamus ..
alligari
fignis
,
Primaparsprobatur. E>^mon non poteft naturaliter, autviolenterab
Ratio tiifijtt
.
homine rebus, feufignisnaturaJibus, veiartificialibusalligari : quia omnes.
rescorporea: fublunarcsnaturahter angehcisfpiritibus fubijciuntur , vt do-
eet Auguftinus lib.
y.
deTrinit.cap.
4.
in hazc verba : Mali ^ngeli prt&po-
nHnturpotefiate rebusvi/ibilibHS, &illis vtunturpriuato iure aliquando . Quod..
priuatumiusnoneftaliud, quam poteftas natun-e fecundum Alexandrum
Alenfem par. 1.
quAfi.
iii..mem.TL. ar. r. Si ergod^monalligarinon poteft
Cgnis, vel maleficijs, ad quid qu^rere, vtdicar, an firalligatus ? nonnc h^c.
eft mera fatuitas? Std fortafle quisdicet : ficut in maleficijs.figna ponuntur,
quibus pofitis.d^mon malum , ac maleficium operatur
j
ita maleficium de-
firui ncquit, nifi deftruatur fignum, quod f^pius inueniri non poteftjnifi d^-
mon illud indicet . Refpondemus
,
quod credanthoc, ( vc lubec ) Sagse , ac
Malefici, qui iam fuura corpus, &animam da^moni crediderunt , quia nos
,
qui catholice fentimus , hanc fatuitatem totocaelo deteftamur
\ 6c indubi-
tanteraflerimus , fine fignorum maleficorum inquifitione , inuentione , ac
dcftrucftioneidaemones pofTe expelli, ac maleficiadeftrui per remedia fpiri-
tualia, vtpradtice tota tertia parte demonftratur . Illa enim alligatio daj-
monis.iilis fignis non cft naturahs , neccoada, feu violenta , fed libera,
&
v.oluntaria . Cogatur igiturdasmon ab Exorcifta per pra^cepta illi fada in
nomine lefu
, vtceflet nDmininocere
, & nibil nocumenti poterunt afferre
illafigna.
Hinccautefunt legendi illi Au^ores tamprifci,, quamneoterici, qui
aiunr,,
itj
o
Par.I.Cap.III.
Dc Exorcvirtutibus
brnato
.
aiuncnon pode maleficium deftrui fine deftrucaione figni; fed ftante male-
^^y
e J-
^^^ materiali in loco
,
vbi pofitum hierat,
durare maleficium formale : &:
fHnTAuf-tor/s
^ddit quidam Neotericus
;
hac decaufaSaHlis diuexatio iterabatur ,
&
per-
mntftii.actno.
fi^^^^bat .
At horum Audorum pofitio ita
falfa eft, ficut falfum cft,
derm talia
(tf-
da-monem fubijci naturaliter
,
aut coade illis
fignis raaterialibus . Non .n.
ferentes.
fubijcitur naturaliter
;
quia cundn; res fenfibiles fublunares fubiedls funt
Et q/tare . dcemonibus
,
vt didum eft numero
pr&cedenti
;
non ergo podunt detinere-
dcTmones
.
Neq-, coade fubijcitur
: quia da^mon ipfe eft,qui prscipit Saga?,
nut Malefico, ac doccr^ralia figna ponerc; ergo doceret ponere contra feip-
fum, quod afieiere eft lidiculum
.
;
QiiodautemSauIisvexatioiteraretur,n6proueniebatexeo,qu6dfignu,
vexatio Siu.ts
^^^^ nialcficium materiale non eilet defttudum : quia dxmon non pofiide-
bar Saulcm per maleficium , fed ex Dei permiflione
, vel iuiTione propter
ipfius peccata , ob qu;^ recelTerat ab eo Spiritus Domini , &c ideo exagitare
cum cccpit fpiritus ncquam a Domino,vt habetur i. Rcgum. c. i^. Id tefta-
tui- Abulenfis qu.Tft.3 ^.in diiSlum
c^L^ntiSfiritus
ifte
Domi?ii,'mquk,erat De-
mon, &datns eil in penam Sauli , vt vexaret eum
, ficut faciunt dnemones izu
^rrepticip ,
Iterabatur autem vexatio
;
quia iterabarur caufa primaria vexa-
tionis, nempe peccata, maxime malitia, & inuidia,ob quam conabatur Da-
uidcm e medio tollercj ideoqj merebatm" iterum magis , ac magis a dsmo-
ne torqueri
.
.
I.
282. A Lrera pars probatur. Nam praecipere dxmoni , vt dicac
,
quomodo
yj/iciru/n eff
_/j^
miiefictLim polTit deftrui , eft bsneficium a dcemone requirere
j
Hoc
perere adimo-
aucem cft illicicum : vt docent D. Thom. 1. 1.
q.
po.
art. z. 8c ibi Caietan.
nemodum, ^uo
^^ ^ q Anton. i.par. tit. 10.
c 8. Sylueft. verb. adturatio,q. 7. & ibi Ange-
fftuZur^
^"^
^^'
'"
^
"^*
'^'^^'^"^
^^- ^- ^^^^^ ^^^' ^-
^^^i^' 3- 5-
^^- 2-
Suarez to.
1.
de
Relig. ib. 4. dc yidiuratione. c 1. num. 8. &p. Leonard. Lefs. lib. i> de
lufl.
c. ^i. dkb. 1
3.
nth 70. & yi. &c latiilime probans ex multis fcriptutis j San-
dorum teftimonijs, & rarionibus , foluensq; contrarias,
5c
dicens , ede d<i^
fide . Valentia 1. z. difput.
6.
q.
S.punH. 1.
quxft.
i.
Ratio vero, cur non imperatiue liceat,eft : quia Chriftus non reliquic po-
reftatcm Ecclcfi.-e aduerfus da^mones, nifi ad eos arcendos , vel repellendos
ranquam hoftes, ne nobis noceant . Quod eft ab eorum focietace recedcre
:
vt docentSanchez tom. i.inpracepta Decalogt lib.i.cap. 41. nnm. ip.
Ec
Fcrdinandus de Caftro Palao de jidiuratione Difput. 4. punfL 4.
num. 8. Ac
veile petere a dnemone, vt dicat, quomodo maleficium poffit deftrui.,idem
eft, quod ei prrccipere, vt nos doceat m.odum, quo deftrui pofiit maleficiu ;
fic eft vti eius minifterio, & obfequio
,
quod
pertinet ad quoddam pa<itum
,
& focierarem cum ipfo, faltem implicitam
.
Of^JE-
ArcV.
Prudcntiainerroribus vitandi:^;' i^ i
,^F^ s r 1 o XI.
An Ucitumftt ,
qudrere a dxmone, vt dicdt : quisfit eorum^rinctfs
in illo corpor(L^ .
H-^C
quceftio remanet foluta ex diclis fupra
qiiAJi. 3.
hnins articuli
,
Sc
infra <2w<c/?.
1
3. ad quas leraicto Lcdorem .
^r^sTioxih
An iicitumfit
,
qudrere a d^mone, vt dicat
,
an talisperfona
,
quam pofftdet
, fit
vere vexata^*
,
/"^ Vam fic ridiculum hoc quae(icum,& tocaliter fibi concrarium, audias.
284.
V^
Volunt ifti Audtorcs
,
quod Exorcifta interrogcc dirmonem exiftcnce
Ridkulum efl
^^^^
in corporc Energumeni
, 8c illum cogac ad vericacem ficendam quArere a da..
per os ObfelTi , diccndo : Si talts perfona ftt
vere obfejja > ner^e ?
Quis noii
morte,vt dicat

irrideat huiufmodi nugas indignas prorfus,qune ab ore Mmiftri Ecclelialtici


'" perfona ob-
cnuncienrur
! Si tu vis, vc d.-vmon per os ObfeHi loquatur, nonne fupponis,
^'Z^'*^-^'
^"^
iamd.Tmonem vere, acrealicercalemperfonam poiTidere? Cur igicuc vis
"^rj/'*'''^^*'
quirere, vc ipfe dicar, an fic vere vexaca ? Qu.id,fi da^mon refponderic>qu6d
nonj fed luimore melancholico elfe atfe<ftam : quia ( cum fic adolefcencula
)
maritum habet fcnem : vel dixenc , humoribus macricahbus efle perturba-
tam . An forcafie his verbis eric credendum ? Facile hoc crederencj qui ne-
ganc maleficia,obfelliiones,ac poftelTiones dccmonum reales} quia hi,vc plu-
rimum, negant eciam efie d^mones
, & Infemum , Sc Paradifum . Ac cum
fupponamus, da^monemloqui peros Obfellae, confequencer fupponimus,
da;monem efte in rai corpore cx dicTis,&: probacis fupra 'fium.
99'
Qui crgo
audirec d.tmonem loquencem pcr os Obfeflne , & crederec ei dicenci , Ob-
feflam non efie Obfcllanv, {^di humore melancholico, auc macricali affedTa
;
pocius fcucica dignus cnTct
,
quam munus exorcifticum cxercere . Quis non
aperte agnofcar , huiufmodi interrogaric nes ad aliud non proficere
,
quani
ad ignarum Exorciftam confundendu
, ik
confufione refertum ad vltimum
exitium perducendum ?
^F^
S r 1 XllU
An licitum
fit
Exorci/^,eyprcipere JDctmonifnpcrioris ordinis^ver.gr,
Lucifero ,
vt dxmones
fibi
inobedientes excruciet in
Inf
rno .
Item fpiritui principali in corfore
obfejfo,
quodfecum
^iufef ^auSIo
educat totamfocietatem
fuam^
. mdocem. itd.
te
paffe
ddmoni
r "T OC licicumeftefuftinencSyluefter Prieras tra^. fro
Exorcifiaru?n->
fupenorttmpe-
~X.
infiruS:ione, Zacharias Vicecomes in Comvend. artis Exorcifi.
doElr.i.
''"'''^' triferto^
L Hiero-
resexpelUt.
"Kffellituf. nh
AnSipre ..
Ratiene-
fump
monum.
t&z PartJ.Cap.III. Dc Exorcvmutibus orAato.
}r{'icionym\xsMm^\iS inCamyend. artis ExorciH. Ub. i.cap.^.
&Fufic^
dsmonum cap. 6. &
alij
.
. At.quiahorum.opinio nulla probabili ratione fulcitur, dico, iliicitS e^ ,
ac fuperftitibfum
,
prxcipere dimoni fupcrion fiue exiftenti extia corpus
>
fiue exiftenti intracorpus,vt cxteros inferiores fpiritus expellat . Hoc aper-
te.conftatflue confideremus huiufmodi prcccepta refpe<Slu dxmoniamiad
quos diriguntur : fiue. refpedtu poteftatis
,. quam acccpit Exorcifta ab Ec-
clefia djemones expellendi
.
Si confiderenturrefpe6ludmonnm, quis non videat illa prorfus a da:-
- - monibusparuipendi? Nametfini darmonibus fitaliquapra^Iatic&fuper-
ta a parte. </<,
^^^ inftindu, vnus.alteri aueat dominari; ( vt dicmt diAi Audoces,&
coce-
dunt omnes Theologi .
|
HiEC tamen prslatio
, ik
auidiras dominandi
non
eft in ordine ad bonura, &: vtilitatem hominis, qualis efTet.fi fuperiores ex-
pellerentinferiores; fedin ordine tantiim ad hominis perditionem . Immo
licet diemones non fe diligant mutuo, {ed potius oderinf, magis tamen oJic
quilibet d^mon homines, quam alios d^emones : vt erudite probat Abulen-
iis. qttdifl.
6i. incap. i^. MatthAi. verf. DicendHmigitur .
Qupmodo ergo poterit.Exorcifta expellere dcemones inferiores median-
tfi
minifterio fuperiorum ? Anfortafie Exorcifta maiorem poteftatemha-
bet prjEcipiendi. dasmonibus, fuperioribus
,
quam inferioribus? Quis hoc
afteret ? Si non poteft compellere dxmones inferiores, vt fibi obediant,
8c
exeant e corpore obfe/Ti
,
quomodo poteritLucifexum euocarc ex orco , vt
veniat , &expellat illos dimones , hc
eos.excruciet in inferno
? Vel com-
pellere. d^monem fuperiorem in illo corpore , vc infeiiotes fpiritus inobe-
dicntes.expellat
? An fortafle dannoncs fuperiores func melioris conditio-
nis, &
inferiores-funt peiores
,
perueifiores,, & in malo obftinatioies?
Scd
hoc efl falfiffimiun : quiad<Emonesfuperiorescum fintnatura perfediores,-
funt
etiam.fapientia. excellentiores
,
potcntia ftienuuioies , & malitia ini-
quiores
, ideoq;,CE.teris inferioribus peLueifiores , ac in malo obftinatiores
,
fapientia eninijac potentia vtuntur, non ab bonumj fed duntaxat ad malum
operandum.. Quomodo ergo fuperiores obcdienc ExorciftiE, dum illos
prijfumit vel ex.inferno euocare ; vel ( fi funt in corpore ) eoscoi"npeIlere,vc
fecum trahant fuam focietatem , fi in iftis maior, inobedientioe adeft ratio ?.
ISbnne hoc aperte.rationiren:x.repugnat ?.
$.
t.
EStoquod
quadoquedsmones fuperiores ad prarcepta Magoru , ac Ma-
, leficorii e corporibus obfedis expellant di:mones inferiores: fi faciunt
hoc, non alio fine faciunt,quarrtyt maleficium minus maiori foluant male-
ficio,maleficium transferendo ab vna in aliam perfonamYv.t ficiunrMagi,
& Malefici
) & ab bomine malefico transferenteadorationes , oblaciones
,
proftrationes , c.Tteraq-, obfequia fibi exhibita recipiant . Nullo tamen pa-
(5to vnus daemon alteri prasefie cupit ,.necynus fuper alterumprincipatum
affedat, vt homini prodefre queac j.fed.dunta-xat vt malefaciat , ei damnum
inferat.
286.
Non officit,d&-
mines hoc prA-
iiare
iuffos
et.
Magis .
. oAiuV*
Pm(fcmia inVitaticlfa
cnroiibus.)
i ir
j
itiferat in anima
, vel in corporc
, &
candera ad exitium
perducat
j
vt doccf
Toftatus loco
citato
.
Conftiruat
ergo Exorcifta iuxta monita di<ilorum AudboruiTK d-cmonem 2S7.
principem
fuper alios, ac praecipiat daeraoni principi conilituto , vt fuo vta-f
fraxiT defcri-
cuf iure, cajteros inferiores e corpore obfelfi> expell^ndo, magna promittet;
^*'*"'
fed^Hulti feruabit: nondum tempusadefle taliseiedtionis,fedopportuno te-
pore omnia executurum, alfeuerabit: prius oportere,talem herbam quaere-
re,vc eius fuffitu rebelles rorqueantur fpiritus : talem lapideminiieftigare>
/ ^^
/i^iix
vt ad collum appenfum deferat
,
qui non pocerit inueniri nifi cum maxmia concurrutmul.
difficultate : Maleficum compellere, vt figna maleficijdeftruat : toc Eccle- ta. fHperflitiO'
fias vificare: totcattdelasofferre: aduerfus orientcm brachijs excenfis tot
"^^
vicibus orare : toc nomina incognita Angelorum proferre : cacumina mon-
trum fcandere, vbi fit ^dicula Deipare Maric-e dicata : aliaq; id generis,qu<.e
aliquam admixtam habent fupeiftitionem,adimplere iubebit . Quinimmo
quandoque vrius & idem fpiritus fe plures eflTejfinget : ac modo Iucifen,ma-
do alterius principis;, nuncofficiarijfubalcerni , nuncfubdiri vicesgerec>
hisq; alijsq; humfmodicechnis incautum decipiecxorciftam-,ipfumq,-non-
nifi irrifionibus, contumelijs, conuicijs, & ignominia atfecflum relinquecyvc
experiencia farpius comprobarunt nimio fuo maIo,& dedccorepIuresExor-
ciftic huiufmodi Audorum quafdam fupeifluas
, &c illicicasfequcnces cra-
litiones : cum genium diaboli non fic C(jceris d^mombuspr^efle , eofque
eoercerein homiiiis vcilicacem,& folacium; fed cantum ineius ruinam,per-
Aiiciem, ac damnacionera.
5.
11.
#
SI
vero confiderenrur pr^cepta in ordine ad poteftatem, quamExorcifta 288.
iDeo, &abEcclefiaaccepit in OfdineExorciftatus ad d^mones ex-
^atione fump-
pellendos, ilUcicum eft prccipere d^moni exiftenti fiue in inferno,fiue alibi
^* ^ poteflatcj
extracorpus obfefli, vt inferioresdjn-nones expellat. Ratioeft: quia hoc
^xorciRA.
cft petere bsnefijium a djMiione , ad quod pr^ftandum cogi non poreft pra:-
ceptis : Non enim Exorcift.-edaca eft poceftas a Chrifto,cogendi di^moncm
fuperiorem , vt inferiorem expellar
\
fed foliim data eft poceftas expellendi
d(j'mones,qui incorporibuscxciccrint . Ergo petere iliam expulfionema
daemone fuperiori (etiamfi fiat prxcipiendo ) eft velleabeobeneficium
habere : ac proinds eft iUicitum : Ira etiam tenet Ferdinandus a Caftro Pa-
lao de Asimreitione difpnt.
^.pun^.
4.
nnm.
9.
Si autcm djsmon fuperior, cui prxdpis alios expellere,fit in corpore ob-
^go.
fefli vna cii alijs d.tmonibus inferioribus^qua-ro a tc,6 bone Exorcifta : qua
sig tHuimu
virtute,putas,qu6d ille d^mon fupcrior fic inferiores expulfurus ? an diuina,
virtute
fit
ex~
vel dx-moniaca ? Non diuina : quia Deus noji promific Ecclefiaejnec decuic, pulfurus
.
"fe velle vircuccm fuam da?mouibus communicare ad demones expellendos,
^od non con-
cum poriiis conueniens fuiflec, hoc pec Angelos Beatos adimplere; quod ca-
"ditur
:
min non fecic , fcd quando Ecclefi.-e communicauic poteftatem d;rmones
expcllendi
j
id fc Fai^urum promifit , nort per damionum minifterium
;
fed
L 2 per
X 64
Par.t CapJII. DeExorc.virtutilMis6mko
.
pci Ecclefis idoneos rainiftios
^
vel qaofcumque fideles perfedle
credentes
in.
nomine fiio ; a quo ftatu
:,
ac condirione dcemones penitus funt
extorres
.
29d
Si tandem dmon fuperior eos fua virtute naturali expellat.-vel hoc
facic
siue naturaH
inuitus, & coacflus a Deo ; velvoluntarius. Nonmuitus: quia etfi
Dus
JuAvtrtute,
quandoque vcatur minifterio d^monum adaliquodopus
peragendmn
viij
iuod efi illici
niinifterijs tamen ecclefiafticis non vcitur minifterio ddemoniaiCo ; nec coq-
^""^
'
uenit illos cogere ad aliquid operandum in hominis obfequium,
tx, vtilica-
tem, cum hoc poHit vel per feipfum , vel per Angelos bonos : ( nifi aliqtian-
do ob aliquam fpecialem fandfcitatera alieuius hominis , vel lingulaiem
ra-
tionemj qiix in continuis n>inifterijs ecclefiafticis non pr^furaitur
. ) Ergo fi
fupeiiores dxmones aliquando obediunt Exorcifts inferiores expellendo
>
hoc faciunt voluntarie, vt Exorciftas incautos dccipiant ,. cum pi-^ceptisdi-r
uinis,acSandilIimo Dti nomine abutuntucvirtutem diuinani.fuopte Mar-t
ce ad diabolicam applicantes
, & feipfos falteni implicite d^n^ni
quod^ra-
niodo mancipantes , dum a d^emone beneficium poftulant ConfequenteE
arguunt^adiuraciones EccIefi^E-infufficientes efte ad d^mones infeiioresex-
pcUendos, duixipro eorum expulfioue confugiuncad d^^popes fuperiqces.t
Er^o nulla ratione hoclicere poteft
.
ilH/ :;;-ip. ,r';.:.;i;o; ...;*f!.ii
Lieiia tantum
Neque obftat, hanc peticionem , feu prc^eptnracondueere expulfibnfj
vB
funt ExorctffA,
[^^^ inferas tibi liceue : quia fol umea, (\ux expul fioia i conducun
t;
ex pote-
quAex poteHa.
^^^^ ^ Chrifto accepta, iicica cibi func ; non ea
,
qu.-^ ex voluutatc
dimonis
^cma extuWo'
conducunc, qualis eft Iijec pecitio, vel pr$Geptum:quia (vc fupra ^ixi) Chri-
m dAmonuml>
^^^ "" ^^^^^ poteftatem dasmones expellendi pe^ alips
dasmonesjergo
nec
unducunt,
Exorcifta poceftacemhabec prrecipiendi r Et ica tcnec Sotus lih. 8. de
lufti-
'
tia.yqf^fi- 5' <w. i. Sanrez tom. i.da Religione. lib. x. de Suyerfi. cap. 1
8..8v.
Leflius lib. 1. cap.
44.
dkb. 6. nu. ^6.
Sanchez lib.
i.fum^ c. 4Z. nu. zi.
Sc Fer-
dinan. 3 Caftro Palao lococit.
'
*
"f
->0r
Pocescamen,dboneExorcifta,prxcipcre da?raoni faperiori,'
vrperfe<^e
"
exeatcumomnibus fatellitibusfuis: quiaruncnon foIiVmipfi,fcdomnibu9
eius fatellitibiis e.xpulfionem prxcipis
. At fi fuperiori-da?moni
prcipias,vt.
exeat e corpore , & exeundo pellat fecum quemcumque d^emonem in^rio-
rem ibidem exiftent^em , videtur non licere : quia iilo modo pecendi con-
uinceris , ce non expellere d<rraones inferiores^ fed dxmoncm
fuperiorem'
illos ad cui petitionem expeUsre
,
teque indigere auxilio dccraonis ad illos
expellendos . Eaq; de caufa Sotu^, Suarez, Leffius, Sanchez, ac reliqui Do-
Aores abfolute affirraanc , non licerc pra:cipere darnioni fuperiori , vt infe-
riorerapellat. Pra:cerquam quod tale prajceptum fuperfluum eft . Nam ft
virtus adiurationis efficax fuit ad pellendum fuperiorera dnsmonera, a for-
tiori inferiorem pellere poceric . NuIIa ergo nece/Bcas eft
,
petendLa fupe-
rioiri, vt infetiorera pellac
.
Sl
r .^ s T 1
xir,
ini?wrn
/?
^^.fi^
iicitum ExorciB^
,
d^monem in locis
deftrtis
dlligare ,.
velled&minem
1
"\
lco abfolute
,
hoc e(Ie iUicicuni . Rarioeft: quia poteftasExorciftiE?
in defertis
alli- U
fiue- j:a,tiOi3fi Qrdiuis Exorciftaius, iwx^ per Edemiil Noraine lefu , cft
g(tre . canriuu
CoiJlat ex *r-
293'
mhil cbfiat
obid^io de Afm
mtidAO alligato
ab Angelo Ra
phaele in defer-^
Art.
V.
Prudentia in erroribus
vltandis . i d
$
tantum ad dsmones
eijciendos, &
non ad terminum
, feu locum eiedlionis
affignandum:
vt
conftat cx verbis Euangelij Marci i6.
In nomine meoddr
monia eijcient
: Ita tcnet etiam Caftro Palao loco citato num. 1 1. Nec Deus
promifit
concurrere , nifi ad ciedionem
,
non ad alligationem in defertis
locis,aut
alibi . Conftat etiam ex poteftate, quam Chriftus tradidit fuis Di-
fcipulis
dxmones eijcicndi Matthsi lo. Marci
5. &: Lucx p.vbi lic habetur:
Conuocatis duodecim Difcipulis fuisy dedtt illis potejiatem fpirituum immundo-
rumy
vt eifcerent tos . voi Toftatus
qu&ft.
1 6.
fuper
cay. i o. Afatthait ait, Po-
tefias
eorum
fe
extendebM folum ad eijcendos eos e corporibusAdeH abhomi-
nibus,& rebus ad homines fpedlantibus . Nihil cnim aliud facere poterant.
Idem dicendum de ijs, qui d^emones aliigant in paruo digito pedis
.
At dicent aliqui , Afmodc-eum , a quo Sara filia Raguelis
, & vxor Tobiit
iunioris obfefla erat , fuifle alligatum in deferto fuperioris ^gypti per ali-
quod temporis fpatium . Sed de hoc fane non eft mirandum,cum vnus An-
gelus fiue bonus , fiue malus ( fi alio fuperior fit virtute ) illum aliigare
,
ideft detinere poflit in aliquo loco fua virtute naturali ; vt docet Delr.
Difq.
Masic.
lib. X. quafl. ^o.feU.
1. Si vero fit Angelus fuidlus , etiamfi fit in-
fcrior dxnione virtutc naturali , nihilominus per gratiam a Deo acceptara
'" *
(
quamuis fit minimus Angelus Paradifi
) fuperior eft omnibus dxmonibus;
ideo virtute diuina,ac fupernaturali poteft alligare quemctmque da?monem
cuiufcumque
ordinis fit ,
ac conditienis
. Exorcifta autem nullam habet
facultatem-, non naturalem ,cum longe fit inferiorquocumque
djcmone,
cui nulla poteftas fuper terram comparari valet . Non fupernaturalem , ac
diuinam : quia non conftat per fcriptutam facram, Dcum promififle , fe ad
huiufmodi
pnrcepta fad:a ab Exorcifta virtute fua diuina pr^Efto adfuiurum
ad
daemones alligandos, vbicumque placuerit Exorcifts
.
Quod vero a Sandlis Viris aliquando d^mones fuerint alligati : vt docet
Toftatus quinfi. 1
3
z. in cap. 8. Matth&i : & ex eo Sanchcz, Thyreus, &: al
ij
reccntiores ,
quando hoc fadum fit
, & quomodo, hoc non dicunt, nifi de^
Raphaele (de quo fupra) qui non erat Exorcifta, nec homo,fed Angelus
.
Sed efto quod ab aliquibus aliquando fadtum fuerit , hoc ex Dei fpeciali
infpiratione & fingulari ipfius auxilio ob eorum maximam fan(^itatem,&
fub conditioue diumi beneplacici f^iCliim efle, credendum eft
.
^u^
<iy
s r 1 XV.
An ^Piorcllid potefiatem
habeat d^mones mittendi in
Infernum ,
SI
antiquorum Exorciftarum mcntem fequi veIIemus,dubio procul qux- 294.
ftionem folueremus affirmatiue . Nam paflim in exorcifmis abipfis
^^ntiqui Exor-
coiIe(5tis
,
quos quotidie prje manibus habent Exorcift.T , legunt fequentia
f'^*/'^^/
verba: Prxctpio yobis diemones
j &
Ct. yt
fiatim recedatis ab hac creatur^
dAmonel
'^^
Dei
3
numquam ad eam redeuntes : adlocum , vbi deinceps nullam creaturam-,
fgfnnfn ,
Dei Udere
poffitis,
protinus ire feftinetis, & CAt. alioquin in virtute D. N. leftt
Chrtfii in
fingnum ignis,&ftUphuris vos praciptto
, & aternaliter condemno .
L z Et
tntitm
dp^vaaa.
Sacra Scriptu-
iG6 PafcLCap.IILDc Exorc virtutibus ornato.
Etfepius repetunt huiufmodi veiba in fuis coiurationibus
, quibus
mittunr
dsemones in profLUidum abyflfi : dicentes : Coniuro te
y &cAt^ vt dicas mihi
:
quis eH illeyqt*i debet t hinc expellere , &eijcere: ^lioqHtn mittam te in pro-
^ndum
tnferniy &ahyfft
cum fequentibpts tuis , &cAt. PafTimque repetunt Cc-
quentia verba
: Cedlte hinc malediEii d&monts, alioquin mittamvos in
profun^
dum inferni in loca pptarum magnarum
, di quibus non exibitts . Et addiint
aliqui
: Et in
cafu
inobedientia > nifi
vis incurrere illicd penam anmrum centu
mille, &alias malediBiones arbitrio meo, &cAt.
295.
At dicant mihi ifti Exoicifti-yCjai huiufmodi ediderut exorcifrnos:in qua
^pinto ewum
parte Euangehj,vel in quo diuiiite fcripturce loco inuenerut,fibi hanc i Dcq
*y? temeraria,,
communicatameflcfacultatemjVtadgehennam infernalem dicmooesmit-
tere > ac detrudere , eifq; p^nas adarbitrium fuum imponere , & augerc va-
leant ? Qua virtutc> qua rationcrquo iure , &
qua potentia illiic eos mittc-
re, ac deportare pra;tendunt ? Efto ex Euangelij Marci vltimo verbis iUis
:
Innominemeo d(&moniaetfcient : & ex Ordine Exorciftatus poteftatem ha-
beat Exorcifta dsmones eijciendi ex corporibus obfefGs,& e rebusad vfiim
hominis fpe<5tanribus: non tamen facultatem.accepit eos mittendiin infer-
numj&p^nasillisibiaugendi : Hocenim eftfoliusludicis fupremr, qui
- loanni apparens in Apocalypflcap. 1. ait : Fuimortuus, &ecce
fum
viuens
,
&habeoclaues nwrtis, &inferni : quae verba explicans Primafius.apud Cor
nelium i lapide ait : Habeo potsfiatem, diabolum,qui
eft
au5lori& prafes mov'
tis, &inferni, iudieandi,& condemnandi
.
Quibus verbiS:^PannoniLis , Alcazar
, & alij dicunt Chriftum feipfimi
&:
mortis, & inferni hemm
, & dominum manifeftafte , ac fe libeium , ac pfe-
num habete dominiuTn,&: imperium in morrem,& infernum-,illaqiie Chri-
fto qaafi Domino fuo per omnia obfequi , nec quemquam inuadere , nifiex
Chrifti nuru, ac imperio . Ideo temerirate non vacar, Exoiciftam hanc fibi
velle vfurpare poteftatem . Nec mirum, fi a dsmonibus maximaprarditis
fapientiafspius fubfanneturj& irridearur,omnefqj eius conatus fianc iriiri.
Qopd bene probat Toftatus qudl. 60. in cap. i o. Matthsi . diccns

ToteHas:
data ^pofiolis fttper d^mones non
fuit abfoluta , ita vt
poffent
qurcquidve/fent
/uper damonesifed folumvt pojfenr eo( e-jcere : vt coUigitur ex littera Euan-
gelij eodem captre vbi habetur : Chriftum dedifie illis poteftatem fpiiiruu.'
immundorum, vr eiicerent eos . Nec maior poreftas darur Exorciftis ab Ec-
clefia> quam a CJnifto.fuis DifcipuHs communicara fucric. ..
. I..
SE
D qua?fo, fapiens Ie(Si:or,videas,& attenre praEdidorum pr^ceptorura)
confideres confufianem, accontradi^onem . Dicunt, acminantur.
dxmoni ifti Exorciftjehis verbis : Cedite hint,& exite ex corpore
tflius
Crea-
tur& Dei, alioquinmittam vos in profundum
abyffi,
&CAt. 6c
alibi
:
Co/iiurote,
&ct. vt dica-, qttis e{i ille, qtii debet te hinc expellere : Alwquin mittam te in
profundam inferm,&
abyffi,
&cat. Dic mihi,bone Exorcifta : fi da.'mon no-
lucrir
obedire exeundo ex corpore cjb.fefTi.vel tibi refponcfcndojac
dicei^do:
quis
296.
2 prAceptii
pnmijps
fibi
cotradicunt di.
iii Auiiorei
,
Art.
V'
PfUdciitia mvltandis
erroribus
l
xis
7
<iuisfitille,
quidebeatcumexpellere? quidfacies,
vt vaieas illico emtk.
mittereininfernum?
forfaneuailigabisfime, vel catena ferrea
f
Si iion
vult tibi obedire in his> <\ux videntureile tui iuris,quomodo obcdict in his
tqux tuam
cxccdunt facultatem
? An aliquo adtmco ferrco illam exrrihcs
ex
corporeobfcfli, 6c
ligatri per tuosifateiiites mittes minfernam.>- NoDnc
hx (iint iiiinasfueroriuii ? 'tu noii vales auctocicate tibi traditaabEcciefia
di-emonem expellere ab obfedo, -ik.
putas iJlum detrndcce iii iHferDom,<juod
munuseftfoliusIudiQs fupremi ! Si dcemon non cxibit ex iUo corporq,
permanebit vtique in iilo,nifi a virture {iiperiori expellatur . Vbi inuenifti,
quodDeiis vmquampromifeiit , adprxccpta Exorciftje diuinafua virtnte
dajmonem detrudere m infcmum? Quarefcias, miExorcifta> quodlicet
Deus concurrat vircute fua addiemones expcllendos
,
quando dcbitomodo
Exorcifta prxcipit, &omnia adfunt requifita,neduttt ex parte Exorciftarjfed
ctiam ex parte obfeftx , & expidfio eft faiutaris : Non tamen Deus concut-
lit ad omiiia qua-cumque voluerit Exorcifta darmonibus prajcipere ; Idcir-
c6 antequam prarccptaibrmes, fis vaLdecautus,
&prius confideres omnia,
<jua: ad dxmonis conducuntexpulfionem , ne proexpulfione irrifionem
jgnominiam, ac confufionem coniequaris
.
^v^
s r 1 xvu
An
peccatum
fit
graue
,
de vanisi& inutilibus^
&
forte mciuis, \
C^
ijs, qua ad expulfionem non conducunt
,
dxmonem interrooare
,
o
REfpondctur,
dubio procul peccaium efic : Quia ad ea interroganda-
279.
noneft data poteftas Exorciftis . An veio iioc femper fit graue pec- V^ccatumeJt,
catum, noitacertum eft . Etquideminaiiquibuscafibusindubitatum cft,
'^' vanis
,
t^
graue elle peccatum .
inutilibtis de,
Piimo : Si ex interrogatione aliquod occultum peccatum proximi time-
'"'"'*'"
<'''''<'-
tur manifeftandum : quia dare occafionem abfquc neceflitate , vt proximus
"^^)^)^,
g^r,L
infametur, iniuftum eft
.
figraueteccL
Secundo
: Si interrogatione longos etiam vanarum rcrum, &: inutiiium
tum
.
fermones muitiplices : quia adeft periculum,qu6d d^mon ijs interrogatio-
nibus aiiquos errores mifceat
\ Sc
precipue quia fignum eft amicitic-e , abfqj
necefntate cum d^mone iongos mifcere fcrmoncs
.
Tertio : fi adfit finis addifcendi
;
quia eft d(^monis honoratio , eum velie
habere in magiftrii . Qnod a fortion procedir, fi certam fidem cius lefpon-
fis concedas . Nam licet demoni fides dari poilit in ijs
, qux exorcifmis Ec-
ciefia coadtus manifeftat, dummodo non contrarientur veritati Sandi Eua-
geiij, audtoritati San<3:orum Patrum,re6ka2 philofophire, ac bonis moribus ,
In aiijs tamen, qu^ ipfe fponte dicif,ei fides non eft pra?lbnda : Dixi, dum'
modo non aduerfentur veritati Sa(5li Euangeii', &c. quia multoties d^moii
^ngir, fe dicere aiiqua coadum
i
qux aducrfanair veritati euangeiica;
, &c.
L 4 Dum
2^8.
299.
/ nmteriale-
$ti ttmtum
ejfe
'ueniale
, cen~
fent plufeiAti'
Sores
.
500.
Idortale
ejftj
feccatum , dom
tet
Calfro Pa-
iao.
1 6S Par.I.Cap.III. De Exorc.virtutibus ornato.
Dum
enim Exoiciftce d^mones intenogant
, per quem SanEium
,
per qua^z^
perfonam , per quA verha
fit
expellendus : qua die> hora, &locofit egrejfurus
:
quomodo maleficiumfit deftruendum, &aliay de quthusfupra , licet Exorcifta_i
hoc faciat per pr^cepta nomine lefu interpofito
\
nihilominus d^mon mul-
ta refpondet i veritate aliena: quia huiufmodi interrogationes funt illicit^
:
in eo fcnfu, quem pofuimus fupra nu. 278. idcirco illi hdes no eft pr^^ftanda.
Quarto: Si deprecatiue^&nonimperatiueinterrogcs: quia interroga-
tio deprecatiua eft fignum amicitiie,
& nota fubiedionis . Subijcit enim fe
*i?monibus, qui demones precatur : vt quofdam fecifle Exorciftas inCiui-
tatePenarum,narratZacharias Vicccomes par. i.Complem. art.
Exorcifi.
doff.S. Qupfcelerequidgrauius? Eft enim velut quoddam transfiigium
ad Dei,
&c
hominum hoftes , cum quibus |>cr
confequens nuUum foedus
,
neque implicitum eft ineundum,- fed perpetux gerendaj inimiciti.-c^ vt nun^
quam fas fit , aut deprecando , obfequium : aut rogando , receftum ab ei$
quoquomodo poftulare . Ita tenent D. Thom. 2. 2.
q. s^.ar.
2. D.Antonin.
2. par. tit. 1 2. c. I
. .
5 . Sotus Itb. 8. de
lufl.
c.^.ar. 1. Nauarrus c.ii. nu. 2S.
Suarez tom. 2. de Religione tra^.
4. de
Superfl.
lib.^. de Adiurnt. c. 2. Sancbez
lih. 2. inprdcepta Decalogi cap.^i. nu. 19. & iS-
Layman. tom.i. Hb. S-tra^.^^
c. 14. nu. 7.
Ferdinandus a Caftro Palao de Adiuratione
dlfp. 4^ pun^.^.nu.S^
&
Bonacina tom. 1.
difp- 4.
qusi. i . pua^. ylt. nu. ^.
$.
I.
Erum ex leuitate
, Sc
curiofitate in materia feuT vnam
, vel alteram
rem vanam interrogare non deprecandb, (ed imperando, neque fide
certam adhibendo : ver. gr. quod Exorcifta imperet d^moni, vt moueat la-
pidem, vel aliud fimile, plures, grauiffimique Do(5tores cenfent , non exce-
^eculpam venialem . Sic Sylueft. verbo Adiuratioque^.
f
. infine, &q. 7,
Caietanus 2. 2. qu. <)0. ar. i.
adfinem
. Sotus lib. 8. deJu(iitiaq. }.ar.t. circa
folutionem ad 2. Nauarrusy^w/. c. 1 2. nu. 28. Valent. 2. 2.
difp.
6. qu. ^.pun^.
2 . circafinem, verf adtertium . Suarez loco citato cap. 2. num. 5) . Lef?i us /ri. 2.
cap. 42. duh. 15.. 71. Sanchez alijs relatis lib. z.fum.cap. 42. nu.i^. Bona-
cinz loco citato num. x^. Ratio ea eft : quia hxc inrerrogatio non videtur
norabile fignum benctrolentias, &
amicitiae cum daemone.
C^terum veriusexiftimarFerdrnandusaCaftro Palao de Adiuration<L>
difp. ^.pun5}. 4. num. 8.
(
per fe loquendo
)
qaajnlibet interrogationem,qua?
ad expulfionem non conducit
,
quamlibetque petitionem vani operis prae-
ftandi, mortale peccatum efTe : Quia hoc petere non potes imperio,fed de-
precatione. Non enrm habes poteftatc compellendi <iemonem,ad hocpre-
ftandii
: C^iia non habes poteftate naturalem,vt de fe conftat . NuHa enim
humana poreftas ei comparari poteft. Neque etiam habes poteftatem a
Chrifto acceptam : qui foliim ad expulfionem,& conculcationem dc-emonis
cam concefTit . Ergo non imperio , fed deprecatione petis ; tametfi verbis
imperatHiis vtaris . Petere autem deprecando , ipfcmet Sancbez docet
,
fcmncr
efle mortale . Ergo femper eft moitale illa interrogatio,&
pcritio .
Ec
V
Art.V.
Prudentia in vitandis crroribus. i ^
9
Etconfirmo:
D?mon nec cogitur interrogationi refpondere
, nequc opus
illud
poftulatum
pr?ftare ; fed fpontd refpondet, &c poftulatum
prqftat . Ac
cum
nihild^mon
fpont^ faciat, quod obeius obftinationem non (it ex odio
Dej, & ad
obfcurandam eiusgloriam, & noftram perditionem
procuranda,
o-raue
peccatum cfTe videtur, abfq; neceflltate occafionem dare, h^c pccca-
ta tam
grauia committendijquibus dehoneftatur Deus,& nos oflfendi pofiu-
mus.
H^cCaftr.Pal.
^V^ S r 1 O XVII.
An
licitum
fit
Exorcifia
,
prdcipere dAmoni
fub
pjtna excommuni-
cationis
,
vt Energumenum amplius non diuexet ,
NON
defunt Exorciftae
,
quiinfuis exorcifmarijs talia pr^ccpra fi^r- -q--
mant,paftimq;veluti pr^lati formidabile totius aKdloritatis macheri
illicitum en
depromentes, exconis maioris,&: minoris lats fentcntix mucrone d^mone
pr&clper dA.-
copellere tentant,vt e corpore Obfefti exeat : auc nubes,animalia, bruchos, meni [ub pAna
& id generis irrationalia infe(5tantur
,
quafi da?mones,acillairrationalia excommunic.
fint
excommunicationis capacia
.
tionis^
Illicitum ergo eft d^moni precipere fub tali forma : cam d^mon
, & irra-
R/i/i# enmmi^
tionalia fint cxtra Ecclefiam militantem : De his,
qt^dtforisfnnty nihil adnos.
feRa .
c. GandemHS. de Diuon.
feu Confor.
Blafphemum infuper eft , hanc facraroj
Ecclefiitcenfuramficderifui>&:ludibriohabere: nonfecus,acfiquis fub
pcena
excommunicationis latas fententis iuberet canibus , ne latrarent
, &
lupis, ne vlularent
i
aut vulpem abfolueret a rapinis gallinarum,&c. Ica do-
cciuSnireztom.^.par.^.difpi.
S-f^^-^-
Sanchez lib. z. in prdcepta Decalogi
C.41. nu.
5
z. Baucius in Mtfcellaneis praSi. traSl. i . ibi Quartdpetes, & Lupus
JComment. Edi^i S. Inquif par. ^.lib.2.1.
dsft.
4.
art.
i

diffic. j
.
,^rc/ s r 1 o KV111,
An
fit
licitum
Exorciftji .,
ddmoni prcipere : vel irrationahilibus
per tcrminos iudiciarios
,
SOIcntnonnulliVvtd^monem expellant abaliquoloco: velabeius iu- 302.
rifdidlione aliquem Magum, vel Maleficum volentem fe ad Deu con- SuperRitiefum
uertere, eripiant, ac in libcrtatera allerant, litem inftitucre , conftituere lu-
'^ inRituercj
dicem,
& duos Aduocatos, qui litem conteftentur, in qua feruantur procef-
l^tem cum W.
fus ordinarij, & cetera a(5ta iudiciaria perficiuntur . ^ic hoc noftro auo in
'"'"*'^'"
varijs Itali^ Ciuitatibus adlum fuifie, a teftibus fidedignis audiui . At hoc
iliicitum eire, ac fuperftitiofum, ratio ipfa di<3:at . Nam quo iure , aut qua
^*"' ratiene^
ratione autumant d^moncm conipellere , a tali loco exire , ac Magum
p^-
hMmaitafia/
s
nitentem derelinquere ? An humana,veldiiiina? Si humana-, hallucinan-
tur vtique : quia d^mon^cum fit fapientifiimus,& dodtrina fuper omnes ho-
mines maxime polleatj Aduocatum, qui partem fuam geric , fubtilibus in-
ftruec
Slue aMiiorita-
te diuina
.
Tufie
fit
prAtu.
,dicium'poteffa.
ti^ EccleJiA .
Ac libertati
0rbitrjj ,
1
70
Par.I.Cap.III.DeExorc.virtutibusornato.
ftriiet rationibus,
&: in fomnis pliantafi.T, imaginatiuae j ac memorise fenfi-
tiurEfubtiliilima, ac validilTima fuppeditabit argumenta
j
immo ipfemet
fcripturis hoc pr^ftabit,
( ficut alicubi pr^eftafle quidam referunt
)
quious al-
ter domini loci, vel Magi pttnitentis Aduocatus obrui, necefle fit
, Sicque
vtcrque manifefto fe peiiculo exponunt, ifte, vt diaboli technis, ac fallacijs
confundatur,
& confufus nefciat, quid loqui : ille vcro aitxihum a daemone
fauorem,
&obfequium expe(Slandi , ac recipiendi ; quod grauiflimum fu-
perftitionis eft peccatum ; vt docent D. Thom. 2. 2.
^j. 90. art. 2. & ibi Ca-
ietanus^r^ i.D. Anton. i.par. tit. 10. c. 8. Sylueft. yerb. Adiuratio q. 7.
Tabicna.num.6. Sotus lib. S. de Jufi.\qU(&H. ^.ar. 1. Suarez to. 1. de Relig.
Itb.^. de Adiurat. c.x. mm.S.& 5). LeflTius ltb.s>. de luli. c.^i. dub. 1
j.
num.yo.
&71. Armilia 'verb. Adiuratio
infinei &Sanchez lib.x. tnjfrmcepta Decalogi
cap. ^z.num. 15).
Si vero putant ratione, & au5loritate diuina dsemonem compellere^ tah
loco difcedercj vel Magum poenitentem in iibertatem aflerere : tunc , cum
h.?c poceftas competat Exorcift^ a iure diuino, & ipfi communicata fit ab
Ecclcfia independenter a voluntate diemoniaca , cur ponere fub hte, quod
certumeft? Nonne Ecclefiam maxima afficiunt iniuria ? Nam fi loqua-
mur de loco a dxmone pofleflb ; cum poGeflio huiufmodi f^pc fiat , diuina
permittente voluiatate,ob ahquod dominorum vel incolarum ibi patratum
crimen : horcetur Exorcifta loci dominos, vel habitatores , vt per paniten-
tiam, oratioi>em, & eleemofinamdiuinJE iuftitiie vindicanti fatisfaciant, ex
pr^cordijs ad Deum confugiant, & totam fuam in Deum collocert fiducia
j
& cofidanc, quod Deus, mediante poteftate Ecclefiae fuis miniftris commu-
nicat.i,D^mones vertet in fugam', ideoque talem locum deferent . Nec fub
lite ponat Dei &c
Ecclefis poteftatem : quia fic & Deoj&: Ecclefice maxima
infeitcontumeiiam. Si vcro loquaraur de Mago , aut Maiefico adEccIe-
fiam confugiente : tunc fi credas, hominem viatorem, ( etfi diabolo per pa-
(Sta, ac publicas conuentiones fe deuoueiit, eiq; & corpus5&: aniraam tradi-
derit, promiferitque nunquam ad Deum fe conuerfurum , ac peccatorum
fuorum aduium penitentiam
,
) adhuc per liberum arbitrium pofle d^mo-
ni abrenunciare,ad cor redire, padta fcindere , fyngrapham deftruere
,
pec-
cata deflere, ac deteftari, a d.Ttnoniaca fe cripere poteftate, & a Deo pecca-
torum fuorum veniamobtinere,
Cficut vere,&: infaHibiliter Deus veris pro-
mittit p^nitentibus, Ezech. c. 18. dicens: Si impius egerit pmitentiam ab
omnibus pedcatis fuis ,
qu^ operatuseji , &cuHodierit omnia prcepta mea , &
fecerit iudieiumy &iuHitiam : vita yiuet, &non mortetur : omiiium iviqmtatu
eius, quasoperatuseji, non recordahor-) Si credis, inquam
,
quod Magus , &
Maleiicus per adlus liberi arbitri; diuina adiutusgratia vere poflit peniterc,
&i diaboli tyrannide fe fubducere, cur vis ponere fub lite >ac dubio
,
quod
certumeftracdefidetenendum? Dum ergo vis litigare de hoc
,
quod Ca-
tholica docet fides, oftendis te nutare in fide
.
Idipfum
Aic VPrtdencia in vicandis
crioribus .
1
7
1
5.
L
IDipfutn
pi:oL-fus facendum de ijs Adiuratoribus,qai vendicant fibi artem
^qa
quaadam, aut poteftatem peculiarem,vt a Deo conceflam
, expellendi,
SHperffitio/um
necandique
campi bruchos
>
locuftas
>
cantaros,
8c
alia infedla , atque ver-
eRJitem inRi.
mina, qua? frudlus, radices,
Sc fcmina depafcunturxSc fpem ai^ricokrum
de- tuerecontfa ir-^
ludunc : &
tales multis in locis, vt refert Delrius Difqrsif.Ma^iclih.^.yar.x,
rntiannU
.
qftAU. 4^.feEl.
8. folenc k rufticis quotannis magno pretio accerfiri
.
I Praxis efte folet huiufmodi : Impoftor iftefeiudicem conftituit r com- Praxisfttorun.
parent coram eo duo procuuatores : Vnus cau(am populi agens fungitur dam oReditur
,
vice accuCitoris . Alius a Vicario Epifco^i , veL Regio otliciaco loci conrti-
tutus vicem fubit Rei pro locuftis, vel ahjs infedtis i Litem conceftantur,&
feuuantur
procellus ordinarij , omnes tric^ , ac morae , ac dilacorij cermtni
.
Tandcm in caufa concluditur , & bellus ludex fert fententiam
, qua infe(5la
illa, iubot
intra certum dienim fpatium terminis illis territorij excedere>
fub p?na
cxcommunicationis lat? fencenti^> &
c^t.
Qois autem eft tam ignarus , qui di(5tam artem non iudicet prorfus illi-
io^,
citam , &c
fuperfticiofam
?
Apercior enim eft hic fuperfticio
,
quam vt
irnproUtur
queattegi.
Quare iuremerico ab omnibus Dodboribus Sandis condem-
Ratioae,
natur
: eo quod lis inftituatiurcontracreaturam irrationalem
> qu? quid
agatur,necfcit,necfentit,nec poteft intelligere/proprerea
quis no agnofcat,
iniuftam
efte
excommunicationem latam in eas creaturas
, qu.-c nec morta-
liter,
nec
venialiterpcccare poftunt ? Et fi lis incencecur aduerfus d^moaes,
h
quibus
fotcaffc mouentur, adhuc illicitum cft , illos accufate : aut defen-
dere : vt fupra lace probauimnsw. ^oz.C^
303. Ec ica docenc Sociis
Itb.S' AnSioritatc.
de luftit.
qiidtjl. 1 1. art. 1. infi.&
lib.H. qudifi.
3.
an.
3.
if7
fi.
Nauar. Itb.
f
. Co-
fit.
tit, defent.
cxcommu. in i . edit, toto confil.
5". in z. toto conftl. 2. Ciruelus de
Su^erH.
^.par.c. 10. Valencia 1. i.difp.6.q.S. punH. ^l. Delcius
Difqt-d/it.
Jf/fa^ic.
lib.^.par. x.
qu^fi. ^.fe^.
8. &in Anacephaleofi monit. i r. Sanchez
lib.i.
inprAcepta Decalogi cap.^i. nim.
35?. &
Henriquez lib. i^.de excomm,
eap.i\.num.i.
^r.^ S T 1 O XIX.
An licitumfit Exorcifijn
medicinas corporales
ohfejfts ,
ac
maleficiatis
applicare
,
AD
quaeftionem dico,
ncminem licite pofle, ac fine peccato artem me- 3
o5.
dicamexercere, nifiiiiea ficperitus,ac communiPfcrapericis illius Scientiart^ui"
ficultacis repucecur idoneus . Quificxeputaridicicur,fi non fecuhdum pro- fta in perfe^
pciam voluncatem i.fed iuxca arcis mtdica! fcienciamregulatur ,atcente , &c
Medico-.
diligencerconfiderahdo,& obfciuando: '
"
Primo in perfonis complexioncs corporam, difpoficiones humorum ,
va-
B.erpeaM
terCo-
riecatcs tcmporum, difcreciones fexuwniac diuerficacem Ktacu : Quia alia
narHm.
medicina.
Rayneriiis de
Pifis in Paii-
theologia de
p^nitentta i
cap-2 9.
vfcj^ue
adjj.
507.
RefpeStu
infir'
tniutum
.
508.
Refpeciu medi-
cmnrum
.
309.
^efpeSiuherbO'
rum medicinti'
Itum .
310.
Refpeiiu cura-
rum
311.
Exonifla igna-
rtts
prAdtiiorit
illieite
igrotis
eorporales me-
dicintu exhi'
bet,
Error grauijfl.
ptusExorciffa.
ftwtoflenditur.
1
7
i Par.I.Cap.III. DeExofcvirtutibus ornato
.
medicina danda eft debili, alia forti propter conftitutionem corporum...
.
Alia cholerico
i
alia flegmatico , alia fanguineoj alia melancholico propter
dmerfas difpofitiones humorum . Aha inhyeme-, aliainxftatejalia in.,
vere
j
alia in autumno propter varietatem temporum . Alia viro ; alia mu-
lieri propter diuerfitatem fexuum . Alia tandem iuueni
j
aha feni propter
varietates xtatum.
Secundo in infirmitatibus cofiderando Diutumirates , quia quanto mor-
bus eft diutumior , ac prolixior
, eo fertiori, ac validion indiget raedicina .
Diuerfitates ; nam fimplex morbus mcdicina fimplici
, &
per contraria eft
curandus . Contrarietates : contra enim caufam infirmitatum calidam, fri-
gida debet efie medicina-,
& e conuerso ;
ita quod femper conrraria contra-
rijs curentur . Quantitates : quia fecundiim quantitatem morbi debet efle
quantitas medicine . Qualitares deniq-,nam quando morbus caufatur ex rc-
pletione , cura debct elle per euacuationem ; & e contra quando infirmicas
caufarur ex manitione, tunc cura debet efle per reftaurationem
.
Tertio in medicinis attendendo varietatem , nempe qu? medicina fit
morbi corporalis ad extra attradliua : qu? immutatiua : qu? digeftiua_.
:
que laxatiua : qu? conftridiua : qu? curatiua : qu? aperitiua: &qu? fani-
tatisconferuatiua.
Quarro confiderando in herbis medicinalibus vires : eomm qualitatem,
ac graduum diuerfitatem, videlicecqui^ medicinahs fit calida : que frigida
:
qut: humida : qu? ficca :
&c
in quo gradu habeat ifta : an in primo : vel irij
fecundo : vel m tertio : aut in quarto
.
Quinto denique confiderando in curis qualitates, & varietates, ac c^tera
de quibus lacinTime MQ(\ici rradant in fuis pharmacop^is , ac medicis infti-
tucionibus
.
Quorum omnium fufficientem debsc habere notitiam, qui pr^tendit lici-
te,ac tuca confciencia ^grocis medicinas exhibere corporalcs : vc docec Syl-
ucft. verb. Medicus .q.i.
.
I.
EN
modo mi curiose Exorcifta, qui in alienam meflem falcem mictcre
pisfamis : cu ce ipfum iudica, an licice, ac cuca confciencia valeas ob-
fcilis, ac malcficiacis medicinas exhibere corporales . Ediflere,quis te edo-
cuir, agnofcere corporum conftituciones, difpofitiones humorum, &c
id gc-
neris in perfonis alia neceflaiio accendenda ? Cuius Dodroris prccepcis fuifti
imbucus ad cognofcendas infirmicacum diuerfitaces ,
contrarietares
,
quan-
citates,
&
qualitates ? In qua paleftra raedica fecernere didicifti medicinas
attradiuas ab immucaciuis : digeftiuas a
curaciuis : laxaciuas a coftridriuis
:
aperitinas a conferuaciuis ? Quas pharmaceucicas infticuciones, pharmaco-
pa?as , fiue aacidocaria peruoluifti , vc herbarum medicinalium vues,
quali-
tacem ,
ac graduum diuerficacem probaueris ? Quanto tempore
<^grotorum
curis operam nauafti , vc de eorurn qualicacibus , ac variecacibus periculum
feceris
i
^grocisq, neceflaria
^d fanicacem confequendam,ac
conferuandam
pre-
Art.
V.
Pnidentia in crroribus
vitandis
\
173
pi\'cepta tradideris
? A quo Collegicvel Vniuerfitate
conccfTa eft tibi me-
dendi facultas
? Quid rcfpondes ad hrcc ? Nefcis quid loqui l Nonne vides>
dum fecundum
tuam voluntatem , non fequendo artis medicm.-E regulas,
e<^rotis
medicamina prefumis exhibere corporalia , cjecus es , &c dux cneco-
rum ? Cxcns ir.quam : quia operaris fine lumine rationis -, nec artis mediccc
fcientiam,
ac prxcepta calles . Et hcet videaris in ca;Ium Ixuam porriocre,
aftraque indice notare , dum casleftium influxuum , ac rerum medicinalium
exploratorem expertumque te iaditas
j
te tamen prodis caput afini haben-
tem : quia non capit mens tua res humanas,nec fenfus res diuinas',abuterifqv
ratione ad inteHigendum, atq,- ipfo corpore ad operandum . Fis dux cxco-
rum ; nam cEgroti , dum ad te confugiunt exiftimantes ,
proprijs confulere
morbis ,crtcifunt , &
palpitant in tencbris, fiuntque Corebo ftultiores .
Nullum enim difcrimen ponuntinter album, & nigrum , inter lynccm , &
talpam, inter lufciniam, Sc vpupam, inter fapientem,& ignorantem . Hinc
fcquitur, Dum cxchs cC9 ducatunt prdifiat, amho in foHeam cadnm :
(
vt leluts
Seruator noftcr admonet Matthxi i\,) Exorcifta in foueam lethahs culpar:
yEgroti riecis corporex
.
$.
II.
EXorcifta
in foueam tunc cadit lethaiis culpa: : cum ex notabili igno-
5
1 2.
rantia , vel imperitia in fua cura nocet infirmo . Facit enim contra il-
Exoraffa ^ua.
lud : Nonoccides .deymit.d. i.cag.homcidium. Vbi tefte Auguftino lib.
do peccet mor.
!<>. contraFauftumc. 2,3. ^pruit Dominus omnemintquum motumadno-
'"'?''.
'l^'*"*
6e^^w fr<*fr;/>^^o>?m/3!/j^^ere<affprt/-<^n. EtfecundumRicardumtenctur
^^ j"
,,
,~
J,
.1 '
^
'
c\ / .-1. v-/-
Asrnio corpora-
inhrmo ad a^quiualcus, ex quo no poteit refarcn-e prmcipale; immo etiamn
^^^
fanitasfequatur,peccat mortaliter : quia expofuit fepericulopeccati mor-
tidis, ideft operi , vndc fequipoteft notabile damnum proximo ; Ita docet
Sylueftcr ver. Medicus q.i.8c lacobus de GraflRjs lib.z. Decifion.aurear.cCi.
num.')-;. Neceumexcufat ignorantia iuxtailludOuidij Epid.ip.
TrAterita veniam dabit ignorantia culp
.
Neque inuoluntarium decrimeDtiim : quia Iicet hoc non intendat, nec
velit diredte
i
Voluntaric tamen exponit feadillud, vnde hoc natum eft
^
fequi .
vt habetur i).q. i.cmerito .&.obifcitur'de Lar/zech: quia nonf^-
qairur traditionesarcis : vt norat Petrus m auth. Sed hodie. C. deiudicijs.
Ideo eius impericia,
& ignorantia culpa: annumerantur .
L.fl
quis fundum
.
. Celfus
.f.
loc & L. imptritia.ff. de reg. inr. Hoc tamen Panormit. in c. ad
aures. de <tat.
&
qualit. limitat,quando alTumit cfficium voluntarie . Secus
fi ex neceflitate bona fide fecerit, quodpotuit deficientibusMedicis: Ita
Sylueft. &IacobusdeGrsffijs loco citato .
Necipfumiuuataliacxcufaticj nifi quod medicinaein libris ficordinatae
^j^^
inueniuncitr. Sed &: in hoc fuam ipfcmet Exorcifta prodit ignorantiam
, ignorarnem
fe
dum medicinas in Hbris ordinatas ie(jcns> documenta praepofita pro talium prodit.
medicamencorum vfu neceflaria omictit; legitq;antecedeas fine confequen-
te : vei confequens Cmo r.utecedcate : Vcl nefcit connedlere antecedens cu
confe-
1
74
li^3tvJ.C^j^M.DcExoicyxnmlh\3is<ytti^]
confequente . Vel non nouit diftinguere inter propofitiones dc po/nbiIi> Sc
de fa(5to : inter vniuerfales, ac particulares : inter indefinitas, & fingulares
;
ideoinpeneinnumerosinciditerroresi ac tam imprudenter circahoc fe
geiit>quddfine aliqua cognitionei an talis perfona fit maleficiata,vel aliqua
naturali laboret asgritudine
>
prafdidtas medicirtas
,
quas defcriptas rn libriS
reperir>illis pra?bet
j & quot videt infirmos , tot maleficiatos eile iudicat
.
Hoc teftantur Valerius Pblidorus par. i.
Difperf
d&monum. cap.
s>-
Maxi-
milianus ab Eynaten in 2\4anuak Exorcifmorum^ar. i.inFiruEi. 3.
Hocil-
licitum efle> ait Sanchez lib. 1. in prfcepta Decalogi. c. 42. w.
3
1. Guilhel-
mus Philiarcus
deoff.Sacerdotis tom. i.par.i. Itb. 3. cap. 11. &
Hierony-
mus Menghus Fuga ddLmonum cap.
10.
.
III.
NEc
tantiim ignorantes , fed pecunis feruientes , 6c
auaritise ftudentes
fe oftendunt . Kam inftar circulatorum aquas, oleum
, 8c puluercs^,
o/?7T7
^^
aiiosq; liquores vendunt maleficiatisadipforummaleficiales curandasin-
firmitates, nihilq-, honorem Deiy
&clericalem dignitatem exiftimantes, de
Exorciftis, qui debent efle, euaduntSimpJicift^-t^ PfeudoiTiedici , & Circu-
latores , hanc , vel illam herbam contta dcxmones quxrentes , medicinas
,
pulueres
, & his fimilia maleficiatis , & a d^monC obfeffis abfq-, aliquo
confiho Medicorum prsbentes / etiam contra pr.Tcepta
i
regulas
, & or-
dines in libris huius artis pt^fcriptos temerarie fibi officium Medicorum
vfurpant, vtniagisfioffint augere pecuniam; fic mundum fcandalizant,
hoc facrum exercitium deturpant, & reputationem , honoreihq; a veris au-
feruntExorciftis . Ideo iurcmerito dici poffunt in foueam cadere lethalis
culpx
, prsfer irregiilarirarem
,
quam incurrunt , dum cum ipfis fpiritibus
immundis quandoq; etiamanimas quorundam ex ipfis corponbus excu-
tiunt : Iraetiam conttahuiufmodiExorciitas inuehitur,ae dtis conque-
riturMenghus/Woa/^/'/?.
iiin:'-;)V.
. IV.
PAri
modo ^groti ab huiufmodi Exorciftis dudli , vt Ccuci cadunt in fo-
ueam necis corpores . Experientia enim rerum magiftri docet in dies,
Aegrott vt C&.CI
eorum, qui ab hifce Exorciftis , vel Religiofis , vel etiam mulierculis, alijsqj
m foueam ne-
huiufmodi pfeudomcdicis alexipharmaca fumpfcrunt
,
pura^ntimoniUm
cts eorporcA ca- - -^ .^ r 111 i \ a i
dHnt
prseparatum, catapotiam, fcammomum,eileborura, colocynthidem, ac Cx-
tera huiufiii6di mediCamina profanitare confequenda,pkn-esfcftinantcr
viamvniucrfs carnis etle ingrefibs. Sic fatetur Zacharia Vicecomes />z.^
Coinplem. dtt. Exorcifl. loco cit. fe vidifte aliquos Exorciftas fine confi^lio
Phyficonuil medicamiha a^grotis exhibentes , cos occidiflc . Vndc eriani
Alexander Albertitius in
fuo
Malleo demont^min epifiolanuncttpata , Doctt-
mtntum ad vexafttnf, fic eum admonet : Te hortor
,fi
qUis ReUgiofis
tihi vd-
let corpof^^i^ ixhibere medicinam
,
quod eamomni/jo refpuas > ntc vHo modo
fnmus
:
A. V
rPmdentia in vitandis erroribus
.17;
fumas : quia ego vroprijs ocalis yidi nonnHllos iuuenes
vefperc d quodum Reli-
gififo
aliquafummffe
medicamina, quipofi
fex
vel
feptem horas vltimum
obie-
re diem; quodmthi maximum fuit fcandalum Hoc idein
euenifle
m terri-
torio Bergomenfi eeomet audiui
.
Quaie , cum maleficio addicur morbus naturalis > fiue a caufa naturali
,
fiue a darmone excitatus> infirmus fe committat Medico> qui difponat ficuc
expediens iudicauerit . Et licet vari j Au(5lores fuis exorcifmarijs varia cor-
pora,lia appofucrint medicaminaj multas tamen circunftantias addideruntj
qu.^ nec obferuantur> nec intelliguntur a multis ..
SE
D cflo quod plena, a.tqiie perfedla habeat Exorcifta arcis medicce no-
5 1($.
titiam,adhuc illi onus medicinas corporeas exhibendi>non incumbere Exorcii},^ua.
.iiemo eft> qui ambigat . Cleticis enlm
> qui funt in facris , vel ctiam in mi-
is in arte me.
noribus conftituti ( dum tamen fint fufficiencer beneficiati) fecundum Ray-
dicaperiti.pro.
nucium non licet operaci in inedicina phyfica > nifi gratisjpro miferabiHbus
^'^^"'' "r.
perfonis>^el confanguineisi nec tunc vbi pofTet effe penculum . Qupd etia
P"^^'*'
"'^'^"*-
in clauftralibus diftridiiis eft obferuandum > vt habetur in titulo
Ne Cleri-
""^
^'^^^oere
.
ci
i
vel A^onachi facularibus negotifs
fe
immifceant .
Hoc idem iu Rituali Romano (vbi de forma exorcizandi obfeffbs agi.curj
Exorciftis cauetur his vcrbis
: Caueat proinde
Exorcifla, ne vlla vmqua me-
dicinam infirmo,velobfe.jfo
pr^beat; autfuadeat;fed hanc curam Medicis relin-
quat . Huiufmodi Exorcillarum.inconuenientii confideranseriam Epifco-
pus Parmenfis Anno Domini i(>ii.tefte Bordono^^//r.
7. fubpana fuf-
penfionis ipfo fado incurrenda pr^cepit fuis fubditis Exorciftis,ne auderent
vllomodoprffbereanthimonium>,oleum> autquoduis genus medicinae>
nifi de confenfaMedici ..
^F\^ s T I o xxr,
An
fu
licitum Exorci^x, cum <grotis , ohfe^ts , aut maltficiatis
Chirurgi munerefungt
,
HJE
C quajftio iuremerito eft examinanda : quia experientiadocet in 317*
dies plures Exorciftas frpius hoc fibi vendicare munus
.
vari/ExorciflA
Alij enim ObfefTos, ac Maleficiatos, pra;cipue adolefcentulas , ac iuuen-
^,"""^
^^!?*S'
culas manibus fuis tangunt,& parte vexatam palpant,raod6 vultum, modo
^'
/^'
afcifcHt.
pe6tus : nunc brachia, nunc manus : fa?pe collum > frpe pedus pcrfricando>
^ir^ly^^g^
done.c dxmon ad manuum facerdotalium cotadtum aufugiat :
fic a teftibus
xatampalpat',
omni exceptione maiotibus audiui,quofdamExorciftas tales exercuifle fun-
diiones , ad quorii contadu, ac perfticationem fihgebat,dxmon maximam
percipere vexationera > fed vrinam pertale,a6bi4 tam iniuuencula> quam in
Exorcifta alteram vexaiionem , carnalem nempe deledtationem non exci-
talleti ob quam multoties Exorcifta^ ad baratrum pcccati peruenerunt
.
Quis.
Hoc prehtbitti
eil a, S. Carolo
Borrhomno
.
318.
Alif
partes ve-
xaias inHngiit.
Vftts
vndtonu
etfi
licitiis fit,
Ji
reoiefiat
; ta-
meneR pericu-
lofus
.
Experientiiu
dpcet
.
ij6 Par.I.Cap.III.DcExorc^virtutibusornato.
Qais audebit talem exorcizandi modii appiobare ? Si d^mon compofi-
tus ellet ex humoribus , ira vt in corporis fuperficie abfconfus ftaret
, poflct
vtique Exorcifta manibus corporis Isefas partes c6tre(5tare-, fed cum d.-emon
fit fpiiitus immaterialis, ad quid tangere partem
corporis vexatam ? Quare
iuftiftime hofce tradus prohibuit S.Carolus
Borrohomajus
in Synodo j^.Pro-
uincmli . Ideoq-, Exorcifta oculis
, & manibus,
&: in
omnibus fuis motibus
,
& adlionibus debet efle pudicus
, &
cautus non folum
propter fcipfum , ve-
rum ctiam propter Obfellam ,
& eo magis, quo minus eius cogitatus agno-
fcit : tum etiam ne fcandalizentur circunftantes
.
$.
I.
ALi)
vndionibus, ac lenimentis partes sl d^mone vexatas inungunf.
Quarum vnd:ionum vfus licet fit licitus
, dc
bonus , fi redte exercea-
tur, vt feceruntpluresSandlij Veruntamen valde periculofuseft . Nam_,
dxmon verfipellis
,
qui pr^fentialiter Obfeirum , ac Malcficiatum vexat in
corpore,torquendo nunc caput,nunc collum: mod6brachia,mod6 pe(5tus :
nunc rcnes, nunc ventrem : fepe coxas, f^pe crura, ac cereras paaes eorpo-
ris etiam verecundas , ad vn(5tionem olei
,'
dummodo vncStio fiat manibus
Exorcift;^,illic6 aufugit : nec aliter a vexatione cellare vultjquicqiud reme-
dij adhibcre tentent . Vnde , cum ( vt plurimum ) muliercs iuuenculas
, &
adolefcentuKt pulchrse, ac venuftsE huiufmodi vexationibus demoniacis af-
ficiantur, tunc d^moa aftutillimus dara occafione magis
, magisq^ fuos ten-
dit Iaqueos,fuaq;expanditretia, vt in naflam incautos trahat Exorciftas .
Ideoq^, rales mulierculas vcxare incipit m collo; nec celfat a tali vcxatione
,
donec Exorcifta fuis facratis manibus olco facro collum inungat : runc da:-
m3n e collo velut fulgur fiigit ad peflus
, & illud torquet : iterum necefle...
cft,ad d.rmonem fugandum . Exorcifta manibus fuis pe(5lus oleo liniat ; fed
^cct repente vt venais validi/Iimus da-mon fub mamilla fe abfcondit,& ve-
xu, quam denu6 oportet , Exorcifta manibus tangat
,
<k
vngat , deiiote ta-
men, & honefti^' . Hinc ftatim fugit, ac rccedens fc recipit ad matricem,
dc
eam acritertorquet: tuncExorciftacaftitatis amatorrenuit illas rangere
partesj fcd clamat adolefcentuIa,ac fuppliciter rogar, vt tangat
,
quia necef-
fitcis vrget, cit6 vngendi, & Iiniendi,quia dolor nimis ciuciar,
dc
vrit , afiRr-
mans nullum in tantis parnis aliud fentire ieuamen
,
quam ex ta(5tu ipfius
naanurmi facerdotalium . Quare bonus Exorcifta charitate du(5l:us , ac pie-
r.ite impulfus, tangit partcs illas verecundas,vngit,&; lenit cum maxima ta-
men verecundia . Sed tccc tollicularius da^mon interim ,
qui adolefccntii-
lam torquebat , ex tali manuum conta^flu magnum ei afFert oblettamentiV,
& dirum, durumqi angorem in carnalem mutat ardorem , ac fimul in tan-
gente Venerisfaces accendens,nonceflat, donecex vn^flibne eos trahatad
coniuncQrionem . Quod hoc noftro x\xo nonnullis Exorciftis ctiam
anima-
rnm Parochis in quadam Lombardiae diaecefi nimio fuo damno , totfus p()-
puli fc.mdalo
, arns exorciftice infamia
, S>c
Chnftiana; Rcligionis ip.nonii-
nia euenifle,in compcrto eft
;
qui etiam penas tanto fceleri dcbitas folu'- re_^
coad^ funt.
'
A!ij
Art.
V.
Pwdeotia In vitandis
erroribus.
i.
II.
77
ALij
balnca
adhibent : alij fuffiimigia ex fulphure > ex ruta , ex limatura
vngulaf afini > ex ftercore canis
,
&:ali;s huiufmodi
i
fed vtique cum
maximo
Obfefllj aut Maleficiati detrimento
.
Nam qui balneis vtuntur, illa parant ex lixiuio cum cinere oliuarum
> &
aqua fluminis, in quibus ebulliant ruta fabina, hypericon, artcmifia, verbe-
na
,
palma
Chrifti
, &
ariftolochia rotunda, in quibus iubent totum corpus
Obfefli, vel Maleficiati immergi,&: ablui . Sed^Ci putant his balneis d^mo-
nem fiigare , valde hallucinantur : quia nulla res corporalis agere poteft in
d?mones adione fiue phyfica, ac realij fiue intentionali fenfibili, aut phan-
taftica. Immo fepius Obfefib , acMaleficiato maximofuntdetrimento :
cum balnei vfus iuxta Medicorum placita tot expofcat conditiones tum ex
parte morbi,& ^grotantis : tum ex parte balnei, & miniftrorum, vt difficil-
limum fit , omnes fimul conuenire . Quare fatius erit Exorcifts , balnca
Medicis rclinquere paranda
,
prout ipfi expediens iudicauerint : vt bend
admonet Codroncus ^ie morbis venef.
lib.
4. cap.
f
.
<Jiii
vero fufFumigiaadhibent, recipiunt galbanum, fulphur, afam f^tida,
ariftoTochiam ,
hypericonem, rutham, carnem , vel limaruram vngulaj afi-
ni, canis , ac diaboli ftercora
,
vr videre licet in Flagelio dxmonum Hiero-
nymi Menghi, &
Compendio Artis exorcifticse Zacharix Vicecom. par. i.
de rebns corporahbus : ex quibus fadto f^tido fuffumigio maleficiati , aut ob-
feffi nares fumiganr
, vt diemon tali perculfus odore in fugam verfus ab ob-
feftb recedat . Sed quid hifce fuffumigijs operantur ifti Exorciftae ? Mor-
tuos incenfant
,
&lapideselixant. Iplienira d^mones de nullaremagis
deledtantur, qu^m de rebus fctidis
: vt patet in omnibus eorum apparitio-
nibus corporcis , in quibus femper f^tores percipiuntur . Fingit tamen ver-
fipellis d^mon, hifce fuffumigijs magna fe affici moleftia , vt ignarus Exor-
cifta diaboli aftutiam non pr^cauens,iterum, &iterum ea repetat, ac repli-
cet
\
quiS
>
( cum fint calida
, & calidi natura fit afcendere
j
ad ^groti caput
afcendunr, fecumq; alios vapores adducunt, qui fimul illud implentes,in eo
grauitarem efficiunt , ac cum maximo ipfius patientis detrimento fua cali-
ditatequandoqueinflammationemprogignere, & humores frigidosfun-
dendo epilepfiam, apoplexiam , conuuifionem , & alios graues morbos
ex-
citare poflunt : vt docet Codroncus lib. 4. de morbis
veneficis cap. 6. Quare
Exorcifta a fe procul abijciat ralium fufTumigiorum vfum,ac remedijs fpiri-
tualibus, de quibus in toro hoc tradlatu peragitur , vtatur , ac pro virili da:-
moncm in fugam vcrtat
.
^V ^
S T 1 XXI.
An licitum
fit
Exorcifia,
Energumenum vexare
flagellis^ ^
deho-
neftare ofprohrijs , aliaue
fimiliafacere
,
BReuirer
refpondent Petrus Thyreus de lUmomacis cap. ^6. .31. San-
chez hb. 1. inpr^cepta Decalogi cap. 41. nu. 50.
Bonacina tom. 1. dijb.^.
319.
Altf vftnfkf
balneis
,
/ed eS
magno patietis
detrimento .
520.
Alij
fuffumim
gia adhibent

quA varias irt


patiente t-gri'
tudines
caufn
re
poffunt .
321.
_
Ali^ttifentiut
licere ftagellis
vexareEnergH'
tnenum,
fi
ho-
nef?e,
(^
mod>
tate
fiat^
Sunt aliqui-
^diuratores
Qbfejjorii cttr-
nifices ,. ac tor-^
iores
,
Satiui-elftota'
liier prAdiii:it->-
tilinquere\.
lyt Pai.LC^|>.III
DcE^corcvirmtibusornato.
de luram^parte vlt, m^iz.8c Ferdinandus a Caftro Palao ele AdiurationC^
difp. 4.
punfL
4.
nu. z
f.
licitimi efle > fi prudenter
, & moderate fiit , ea , in-
quain> moderatione>.vtpotius in conculcationem d^monis, qiiam in affli-
dionemEnergumenicedar. Namcumillos aftiones ea folum ratione ad
expul(ionemd?moni&conducant,quatenus d^mon iliis conculcari fe fentir^
videns ob fuam caufam Energumenum viiipendr,emfq-,corpu3 male tradta-
ri, ( efto grauiter Energumeno molefta non firit ) effedum habere pollunt
.
Vete prasdidti Audores bene locuti funt, addentes iila verba : /l pruden-
tery &modjerate
fiat, &c<zt. Sunt enim aliqui Adiurarores,qui non Exorci-
ft^, fedtortoris fouitiamexercent
, ac crudelitatem, grauiter Energumenu:
exagitantes flageliis, & alapis, ac pugnis percutientes , boum neruis , ac fu-
ftibus Cc-edcntes, longa terraj fpatia lingua vcrrere iubenres ; addentesq; do-
loribus dotores, vexationem internam dajmonis,vexatione externadira,
8c
crudeli,faciunt
&
proLixiorem, &: inrolerabiliorem . Heu miferi illi arrep-
titij,qui talium tortommdifcretioni fe committunt . Nam graue fatis eftet,
tortorem daemonem habere internum , abfquc eo, quod carnificem etiam'
Adiuratorem haberent exrernum. Ideo hoc iuremerito damnant plures-
Aiidtores : Ita lacob. Simanc. de Cathol. inHif.tit. 6^. nu. 31. allegato Bar'
thotomeoSibilla. Delrius lih. 2.
Difquifi,t..Magic. q. ^o.fe^.
f.
Satius ergo erit Exorciftis, omnino fe abhuiufmodi pirnis affli<5liuis mi-
feris Energumenis infligendis abftinere . Nam cum. d^mon fir fpiritus in-
corporeus, non afflidtionibus cor{>oreis, fed verbis contumeliofis,
8c obiur-
gatori;s eft conculcandiis; vt late docetur infra nu.
3 f
y.
Energumenus vero,-
acMaleficiatus verbis blandis fuauitate con-ditis ,
acconfolatorijsfuble-
uandus, pro fua liberatione in fpe erigendus , &c
excirandiis ad fiduciam in.
Deo collocandam, nec non ad dsmonem deteftandum, &concuIcandum *,;
ytinra. par. 3.
docetur ..
^re/
s T r xxiL.
Art
'BxOYciftd
Uciie pojjtt fiBionibus 'Vti, ad probandumi an aliquis-
fit
vere
,,
vel imaginjtrie
,
aut
fi6ie obfeffus
,.
TTTiE C qusftiomouetur propter eos Exorciftas,qui ad probandurai an'.
3
2 2..
Ghtidam
"fuiio--
t I aliquis fit a d^mone obfeilus vere, vel tantum fidtcjaut imaginarie
,
rtibus
vtuntur
pto Reliquijs Sanftorum adillum benedicendum , vtiintur oflibus aniina-
ad veros , aut lium brutorum , vel hominum mortuorum, quiabEccIefia nonvtfan<5ti
fiiios
obfeffos funt reputati : Vel proReliquiario adhibent paruuJum horologium :. vel
^rutftendts
.
qujci aliud fimile : pro libro exorcifmorum librum poetarum, vel fabularil
,
vel id generis fidiones prajftant,attendentes,fi darmon huiufmodi res fidas
agnofcar. Nam fiperfona obfefla ad talium applicationem , nedum vllum
fentiat dolotem, autmoleftiam
5
{cd potius fubridear, doium, ac fidrionem
manifeftans,tunc concIudunt,eam vere, ac realiter cfle a dctmone
obfeflam.
Si veroadeorum applicationem clamet, ac dicat fe nimis aduri, &
roget,vt
idlaauferantytuncargufnentantur, eamnoneile vere ; fed tainum
fide, vei
umgjiiaric oblfllam .. Verua-
Art.V.
Prudcnria
in vitandis crroribus
. 1 79
Veruntamen<licimus,illicirume{reExoixifta.hifcefidionibusvti.
Ra-
tio eft : tum
quia
iHicitum
eft, &
inconueniens
,
mmiftLos Eccleriafticos in
.^^^ j^,,,..
w r n-
' ^.^^a--i--'-'-i-r;of^icis,naiones,acrimulationesadhi-
'^
'^
bere : Tum
etiam quia dazmon, qui eft aftutillimus, cum
ralia fidlitia nouic
applicari,
poteft clamare fingendo fe nimis cruciari,
& aduri ab huiufmodi
reifif^ta^applicatione,
vttamExorcifta, quam parcnces pcrfonje Obfefla;
huiufraodi clamores audientes, ac fcientes res illas e(Ie fidtitias , ac fimula-
tas, exiftimenc cam non vere, ac re^^Iiter
;
fed duntaxat imaginarie,aut fidle
cfte obfeffam ^ Sic impofterumremedia facratotaliterabijciant, nec am-
plius per exorcifmos,ac minifteria ecclefiaftica eam a diEmonia<:is vcxatio-
nibus liberari curent . Prorfus ereo fidiiones fugiant Exorciftse
, &c ad pro-
bandum,an aliquis fit vere, velficte, aut imaginarie obfcdus, fcruent docu-
jiienta, quae habentur infra^/.
375.
^Fl/e s r 1 xxiii.
-An
Obftffti/eu
Energumem , ac MalejiciaH per
folum dijfenfum
^oluntatis ponint
feipfos
a quaculmque dxmoniaca
vexatione iotaliter iiberare .
HVnc
modum fe a d^moneeripiendi per didenfum , tuentur nonnulli 325.
moderni ExorciftiE Theologi rationibus
, & audtoritatibus
\ fimulq;
^"f
'^''' ^*
xperientiafuamprobantaftertionem . Qui modus , cum do(Sl;rins a me in ^^'
'Exmtnt.
hoc opufculo allatJE aduerfetur, neceflario eo attenrius , maturius , ac dili-
^
- ^!
gentiiis eft difcutiendus , quo magis inuficatus , & tamen a quibufdam viris
^^*'"'* ^'

do(5tis probacus, & ab aliquibus Exorciftis famofioribus inpraxim duclus
;
& ab eis, vt mirabilis praedicatus . Expendamus ergo huiufce opipionis fiin-
iamenta principalia pofica in quodam opufculo manufcripto , cuius exem-
plar a pluribus Exorciftis conferuaturj eiusq,qnidditatem medullitus inqui-
lamus; & vtique inueniemus eam non fuper ftabilem petram dodtrina? eua-
gelicaj
j
fed fuper arcnam eoru ptoprix imaginationis efle fiindatam,colori-
busq; adulterinis duntaxac concinnacamj & iacere anguem in herba,

I-
Tundamenta dictd opinionis^
PRimum
fundamencum, quod eft eorum Achilles , ad quod in omnibus 324
fuis refponfis confug:Tinc , hoc eft : In regularibus vexacionibus no)i_
Trima^rMio^
poceft
d^monfineconfcnfu ipfius hominis (fakeminterpretatiuo) fugge-
f^^t^P^^
^
""-
ftioni
diabolic^ priiis pr^ftito ing edi corpus eius, illudq-,adtualiter vexare.
''"/**
'^"''^"^^'
Quia
, cum d(^monis poteftas per pafTionem Chrifti fuerit alligata , immo
totaliter ablata-, nec Deus pr^cise permittat ( vt ipfi dicunt ) in regularibus
vexationibus aliquem vexari, nifi in cafibus particularibus,qui per diuinam
xnanifeftantur reuelacionemjnon poteft d^monis poteftas rel3xari,nifi priiis
M z ipfe
tfS.
Xius etH/irma-
tio.
SftmptM a
Creduiieate,
Timore,
Ima^inatiom.
32$.
Secwida ratio
sUpta. liber^
tau arbitrij
.
^Z6.
Tertia ratio
fumpttt ^ pro~
uldentia natu-
tAwii^rfiUis
.
aiit^ritaiibus
1
80 Par.I.Cap.III.
DeExorc.
virtutibus
ornato.
i^i^vT
^^^^^{jc^ confentiat
fuggeftioni:
quod poteft
efte
multipliciter.
puta, Vel credendo,
d?monem
habere
poteftatem corpus
fuum
intrandi,rl-
Iudq,vexandi:
Vel
demonem timpnWrv
;.^
...p...-.ncV-r.^.. orT^.^^:".:!.^
maleficiorum : VeJ iinagmando , fe efte maleficiatum , aut obfeflum :
Vel
alteri idgcneris fuggeftioni diabolicje confentiendo
.
Aboppofitis ergo (zi\ini) fi ab hifce fuggeftionibus homo diftentiat,vel
credendo, d^monemaduerfusipfumnihilpofle : Vel nullum periculunru
adefte maleficiorum : Vel imaginandofe non efte maleficiatum , aut ob-
feiTum : Vel ab alia fimili fuggeftione diflentiendo, demon neutiquam po-
terit eum po/Iidere , aut vexare . Et fi corpus fuum fuerit ingrefliis,e6 quod
alicui eius confenferit fuggeftioni, per huiufmodi diflenfum illico exire ^ac
recedere cogetur : quia ficur pofita caufa ponitur efTeftus : ita remota caula
remouetur effedlus . c. cum cejfants de appelUt. &
L^generaliter. C. de
Epifs,
& Cleric.
Secundum fundamentum . Deusfech homimm reEltm , &reliqtiit eum irs
manu confilif fui
. Ecclifc. i
^.
hoc eft in fua libertate,non folum quoad ope-
rationes anima; fed etiam corporrs,prout aniraa eo, vt organo vtr, necefJL/
habet . Sicut ergo conrradicentibusnobis non pofTunt digmones animie no-
cere,ita nec corpori-, aliter fieret pr?iudicium libero aibirrio
j
quod non co-
uenit ocdini diuinae Prouidentice r quia cum corpus fubdatur imperio vo-
luntatis, (quod eft fibi naturale ) non poteft d^monisimperio (^quod eft ac-
cidencalej fubiacere, fi voluntas ipfa contradicat r cum no pofTit idem cor-
pusfimiil duplici imperio fubiacere>nifi.impeEia fiiK fubordinata: vel vnum*
cedat akeri
.
Tertium fundamcntum . N?tura prouidic omnibus c^caris ncceffaria n6
folum quoad fufficientiam vibus
,
&veftitus
y
fl^d etiam quoad coagruenr
tem defenfionem fuppofiti , vt abinimicis propri)S preferuetur : Ergo ficu?
aliaanimahahabent, quo naturaliter poflunt fe defendere : ita & homo
debet habere ,
quo naturalirer poflit d<^monispotefbitem irapedire , ne fibf
noceat . Hoc autem aliud non eft, quam ratio,feu liberum arbitrium
.
Nec eft dicedum Caddunt
)
quod remedia dederit fpiritualia : quia adhuG
fequitur, quod natura defecerit in neceflarijs . Nam cum d^mones pugnenc
viribus
natucne, nempe intellejSlu
, &voluntate contra hominem , adhoc vt
bellum fit iuftum , debet effe eiufdem generis armorum ; ideoq; & homini
natiir^E viribus , intelledtu nempe, & voiuntate aduerfus d^monem eft pu-
gnandum, aliter Au(3:or naturx defeciffet ianeceflarijs
,
quod eft iiiconue-
mens
f
ir.
Auclontafes
,
qufhus
fuam
probant o^imonem .
AVdioritatibus
rnfuper fuam conantur probare opinionem, adducenrcs
verba D. Petri Ghryfologi ferm. i^.dicentis : LUmones kdere non^
"valentiniftiiiffi. S. Ambrofijin Pfalmum 1 18.
Aduerfus
diaholumnonyocis:
j
viagnitudtne,fedmagnitHdine cordis vtendam eji . D. Augiiftini ferm. i^y.. M
de
Art.
V
Prudentia in erroribus
vitandis .
j 8
1
de
tempoue . Fratres ,
qu^.m jmltfis
efl
homo ille
y quem canis in catena pofttus
wordet
. Tu te illi per yolnntafem noli coninngere
, & ille adte non prAfnmet
accedere
:
latrare potefijfoitcit ire yotefi, mordere omnino non
poteH-^nifi volen-
tem.
CliriftusetiaincumParalycicum fanauit, prius confenfum ab co ex-
pifcatus
eft, dicens : Fis fanus fieri
? Et in fanitatibus conferendis rcquire-
bat
confenfum
infirmorum . ergo,
6c
c^t.
.
III.
Fundamenta fYdi6i<x.
opimms dejhuuntttr
HJE
G funt profedo huiufce opinionis fulcimenta , ha:c funt illuftria
, 3 28.
ac valida munimcnta,quibus mirabilis apparet. Sed modo ingenioli
mei acie ferar ad ea
, & funditus eorum ftabilitatem , firmitatemquc expe-
riri conabor.
Primum flindamentum, quam fit infirmum , ac debile , non raediocriter Prima ratio
fcienti non eft ignotunr. Suppofita enim diuina permiiIione,qua mediante,
improb/ttur^
abfque vUa alia particulari reuelatione, ac manifeftatione quodlibet malc-
ficium , ac qucuis a d^mone vexatio fieri folet , vr late probatum eft fupra
cap. 1. vbi de diuina permijfione . Dico, Diabolum ex vi naturx fu.T, (cum fit
fpititus
)
poteftatem habere naturale fuper omnia corpora fublunaria, illaq;
mouere pofle motu locali c voto fuo fine hominis confenfu , imo ipfo con-
tradicente : (eo quia,vt docet Auguftinus lih. H^.qq. q.-j^. & lib.
^. fuperCe-
fief.adlit.
quem fcquunturcommuniteromnesTheoIogi, materia corpo-
ralium fublunarium obedit Angelis fiue bonis, fiue malis quoad motum 16-
calem^) quo motu etiam a<5tiua pafTiuis appIicando,iIIam mouere, turbare
>
&
alterare poteft, vt lubet, nifi a Dto impediatur per fe, vel per Angelos,vt
bene probatum eft fiipra n^m.
147. &fequentibus .
Nec obftat
,
quod dcmonis poteftas religata fit in penam peccati fui , &
s^o.
per pafiionem Chrifti totaliter ablara : quia non eft religata , & ablata pro
jf}4fia fefeU
omnibus abfohue , & cfficaciter
,
alitcr d^monesnumquampofientalicui
litHr.
nocere, etiamfi illis fuum pr^ftaret confenfiim
j
fcd refpcdtiue pro illis
,
qui
in potentia,virtute, ac bonitatc Dc\\ vcl c fficacia Sandiffimi Nominis lefu
fuam conftituunt fiduciam , in adiurorio Altiffimi habitantes : Vel etiam
Beatiffima: Virginis Maria! , ac SanCtorum Angelorum fuffragia , ac prote-
tionem implorantes : Vel pro his quoqucquibus Deus ob aliquod bonum
publicum,vcl priuatum)d^moncs noccrc non permittiti vt fupra docui n.66.
Etquis tam mentecaptusinuenitur , qui crudeliffimum hoftcm infuo .._
proprio corpore inhabitare, confcntire velit, ac crudeles torfiones, ac vexa-
tiones
, qure fcpiiis etiam fpiritualia impcdiuntexercitia,voIuntarieappe-
tat ? Efto multi diabolicis, (\\ix in peccatum inducunt , confenfum pr^ftent
fuggeftionibus : Ac hccfub fpeciofo velamine boni fenfibus obijciuntur.
Sed vexationes diabolic^r nihil boni naturalis , neque apparentis fecum ad-
mixturahabent. Nemo ergo nifi defperacione du(5tus ; velaliquofpiritua-
lis defiderij exccllLi patiendi pro amorc Dei: vel pro breui temporcvt exin-
de fumatur occafio poftea totaliter ab ilhs fe eximendi , confenfum pri^fta-
U X bit.
1 8
< Par.LCapJII. De Exorcvktutibus ornato
.
bit.. Immo VexatL vellent. omties fe eripere a d^moniacis vexationibus >.
ideoremediaqu^riint.^
Inqjioexprefseoftendunt>. fe explicitumhaberO'
dil]&nfum,ac
noUtioncmtabunivexationum
.
.
i\r.
351..
C^ED' dicuntiftiTheolbgiin;{uaTheorica
qudfi. iS.
jnrefyonfioneadT-
Obieiiioxorttm i3
Vexatosvelle quidemomnes hberari,&-hac de caufa qua?rere remediaj.
vt fanenturiquia propriam nohmt vexationem . Acquia.volu't iliam impli-
cite, ideo non
curantur, donecetiainconfenfus-implicitus fueritreuocatusj
atque remotus ..
Verum quis non videat hoc nullatenus conliftere pofTe ? Nam ficut con-
Kepmatto'^
fenfus explicicus
, feu vohtio explicita alicuius rei includit confenfum , feir
volitionem implicitam, fiue interpcetatiuam eiufdem : (ic diilenfuSjfeu no-
litio explicita includicdifienfum, &: nolidonem iiTtplicitara, feu interpreta--
nuam refpedtu eiufdem rei .. Modoconfenfus
, dc difienfus, feu volitio
, &
oolitio funtduo-adus pofitiui voluntatis contrarieoppofiti', ita quod pofito.^
vno remouetur reliquum, vt docet Ariftotc. in Poftprdidicam. ; quia non pof-
func ftarefimui refpedueiufdem a-eodem tempore
y
Etgo C\ vexatushaber
difienfum , feu nolitionem explicitam rcfpedu d^moniacae vexacionis
, &
obfe/Iionis , habet etiam nolitionem implicitam refpedtu eiufdem :. Ergo-
ficutpofitanolitioneexphcita remouecur, ac deftruicur volicio explicita
refpecftu eiufdem : i\c eciam pofica nolicione implicica
,
remouetur
, acde-
ftruitur volitio implicica : quia non pofiunc eflc fimul eodem tempore re-
fpe<^u eiufdem .
Pofito
enim vno contrariorum remoueturrdiqimm ex Ariftc
teleloco cit. Si ergo obfe/Iihabenrnohtioneniexplicicam, cum h;tcinclu'
darnolicionem implicicam
,
quce conciari^ opponicur. volicioni implicic^
s^
iinpolTibilc eft
,
quod explicice. Vexaci nolint fuam vexacionem
, & fimul
eodemtempore implicice velint eandem,aliter fimul , & femel aliquis ob-
felTus , &c vexacus eiret obfefius , &non obfelTus , vexacus , & non vexacus
.
Obfefius , & vexacus : quia implicice vulf obfeffionem
, dc
vexstionem ..
Non obfefius , nec vexatus : quia explicice non vulc vexationem
, 8c obfef^
fionem . Sicut qui adtualiter , &explicite omnia.fua peccata deteftatiu*, no
eft dicendum, quod velit ea implicite,
dc
incerpretaciue, alicer concra-
didtoria fimul,
6c
femel verificarencur de eodem,quia fimul ea deceftarecur,.
&:non deceftarecur, quod implicat contradidionem. Falfum: eft ergo.
quod pec confenfum incerpreratiuum. homo velit. a d^Tione. vexari , aut.
gofifideri..
EO
autem magis conuincuntur
3 ac fuis fe confbdiunt armis", quo in re^
. fponfione ad 14. eiufdemqu^eftionisafleiimc : Si Vexaci formaficnt
vrtenattur ttu,
y^^^^^ ^ efficacem diirenfum, ficuc formarunc confenfum, d^mon cefiarct
tradiiiio^
avexatione yatqueeaam.decorporeexirec i qiua remota cauia, remouetur.
effedlus.^
Offenditur irLt:
Art.V.Pfudcntiainvitandsierroribu?-
183
ffediis . Quod
fatentur, fe multoties cxpertos eiTe
: Ergo per ipfos, vt da-
mon ex corpore
expellarur , fufficit minimus Obfefll didenfus interpreta-
tiuus.
Naiix in icfponfione ad
4. ^. 6.
& 7-
atg. & alibi pafTiuiin coto illo
fuo
opufculo
faepiLis repecunt
,
non eile credibiic,
quod quis explicice velic,
corpus
fuum proprium a dgmone inhabicaii,
&c
crudelicei
vpxari,- fed credi-
bile eft, quod iioc veiic implicice
, & incerprecaciue , in quantum vulr
jd. ex
quo fequicur vexatio , ncmpe prouc diabolicce confencit fuggeftioni
; Sc ica
per minimum confenfum incerprecaciuum (n mordicus fuamtueancur opi-
nionem ) aiunc , dgmonem corporaingredi humana, eaqi
acrixer diucxare
Ergo fecundum ipfos, 6c per minimum diilenfum interpretatiuum d^monu.
ex corpore exire cogecur . Sed per ipfosin refponiione ad 7. Vexati omnes
habenc nontantum diilenfum implicicum,
8c interpretatiuum^j fed explici-
3:um
, & efficacem : quia vellent omnes k d^mone iiberari , ideo remedja^
qu^runt ad liberationem opporcuna -, Eigo ex eorum ailercione nullus Ob-
fefliis obfidetur, ac nuUus Vexatus vexacur : quia omnes habent diflenfuni
vel explicitum ; vei faltem implicitum
,
&interprecatiuum
,
quo illico , ac
iine mora a quacumque obfeffione , ac vexatione d^moniaca liberari , ne-
ccfle eft . Sic fuperfluus peripfos eft Ordo exorciftatus aChrifto inftitutus,
fuperuacaneaEccIefixporeftas , inanis in Chriili nominefiducia ad di^mo-
nes expeilendos ab ipfomecChrifto fuis fidelibus infinuaca, ab Apoftolis
pradicata , & atoc Dd pr^conibus publicata . En quomodo fuis ipfifmet
lacionibus, S>c
argumentis fuum coguncur faceri erroremjdum tam apcrtc ia.
fuis didis fibi concradiciinti
. VI.
AD
primam confirmacionem de credulicace,qua dicunt,liominem co-
SBS
fentire demoni, vt ingrediatur corpus fuQ , ac illud vexet , cum cre-
Cofirmaeiopn.
dit d^Miionem pofle illudpoilidere, ac vexare : Refpondeo non fequi : quia
"'^ impHgna'
homo credic fe poffc a d^mone poflideri, ac vexari, ergo vulc ab eo
poffide-
'^''*
ri, & vexari : Ibi enim fit cranfitus ab adu intelledtus ad adtum voluntatis,
ideft a credere ad velle : feu pocius a cimore concepto , dgmonem pofle ve-
xare, ad velle ab eo vexari
.
Scddicunc i{i\ in eodem Opufculo
quf
ft. zi. Cr^^^r^ exD.Thomai.
2.
tji alicHiajfentire exprcepto vohwtatis . Aflcntire vero idem eft, quod con-
fentire,
& approbare ea, qu.e dicuntur
, vd fiunt . Dum ergo quis credit,
d^monem pofle poffidere corpus fuum, illudq; vexare , confentit ei
, & ap-
probat fuggeftionem, & per confequens d^mon acquirir pofle fuper corpus
eius
.
Verum fi quis apercis oculis mtelleclualibus veriratis lucem intuea-
tur, erroris quidem tenebras confpicere^
accomprehendere , fibi dabicur
.
Concedo vtiqj D. Thomam fapientiffime locutum efle , dicendo : Credere
ej} alicuiaJfemirexprceptovolHmatis,a.\itci:a{ius fidci non ellet merito-
rius,nifi concurreret voluntas . Veruntamen D. Thomam ab iftis Theolo-
gis non cfle redte expoficum, eiusqj do6lrinam non bene incellcdtam , afle-
lere non ambigo . Cumenimquiscredir, dv-monempoflecorpus fuii pof-
M
4
fidere.
1 8
4
Part.1. Cap.IIL De Exorc.virtudbus ornatd.
fidere, atq^ vexarcj concurrit voluntas, Sc fuuni pr^bet confenfum per adit
imperatiuum, vt bene explicat D. Tiiomas illis verbis : Expracepto volHn-
tatis : quia voluntas conuertitur fuper adrnm intellectua, impciau]-, inrr*lie-
d;ui, vt id) quod agnofcit
ciedcndum, fiL-miter, ac fine vlla hefitatione cre-
dat . Modo, dum
quis credit d^monem poiTc fuum corpus poilidere > atque
vexare,
voluntas conuertitur fuper adlum intelledlus, cique fuum pr.Tbet
confenfum imperando, vt hoc firmiter teneat, nempe in d^mone refidere_^
talem poflidendi, ac diuexandi potentiam quoad adtum primum : Non ta-
men confentit fuper adtum obfidendi, aut vexandi, feu( vt alijs verbis vtar
)
fuper potentiam poHidendi, atquc vexandi quoad adtum fecundum, (ciMcQt
quod actu corpus fuum fit pofrc(Turus,ac vexarurus : cum potiiis contrarium
velit . Sicut dum credo,
pojfe
Deum creare mille mundoi,& me
pojfe
damnari
concurrit mea voluntas, dc confentit pra^dictis
propofitionibus
,
ranquam-.
veris, ac indubitatis, imperatq; mco intellectui, vt firmiter illis adh^reat,
&
finevllah^fitationecredat, itaeflejnempe inDeo efie talem creandi po-
tentiam : quia poteft quicquid non implicat contradictionem : Et in me_y
talem damnationis poffibilitatem : cum adhuc fim in via, nec in gratia c6-
firmatus . Non tamen voluntas mea concurrit fuper creandi, ac damnandi
actum fecundum, videlicet, quod Deus creet, vel fit creaturus milie mun-

dos
i
neque quod ego fim damnatus, vcl damnaadus : Immo potius oppo-
fito adha;ret, nempe Deum non alium creaturum mundum , ac me faluan-
dum, diuino fauente auxilio, fperat, 8c optat .
Quamuis ergo voluntas co-
fentiat^demonempofTepofIidere,&: vexarc coipus meum-, non tameri^
fuum pra^flat confenfiim fuper actum polTidendi , atqne vexandi
; nec dx
mon acquirir aliquod dominium iliper ilkid : quia nemo,nifi fit rationis
impos : vel defperatione ductuS:, vel maximo patiendi pro am-ore Dei de(5-
derio impulfus^ vult a dc-cmonc poflideri, atque vexari
.
.
VII.
n4_
\
D fecundam" confirmationem de timore , in qua dicunt : Qui timet?
Confirmatio
fe-
^^
periculum maleficiorum, dat confenfum d.Tmoni . Dico,quia hoc
cunda foluitur
p^-obant per fupradictam rationem de fide, ideo per eandem foluitur refp5-
w mmo
0,
jfjQnei-j^., Quomodo autem dTmondicaturcorpora ingredi per timoreiiur
declaratum eft fupra num. 83.
j^j,.
Ad tertiam confirmationem,quadicunr per imaginationem prsftarr
Cofirmatio ter^
confenfum
j
cum quis imaginatur, fe effe maleficiatum, dum illa imagina-
nAcUsIrmtHr
. tio fiat ( vt dicunt
)
per prxcedentem diabolicam fuggeftionem , cui volun-
tasallcnriatur-, Refpcndeo, huiufceconfirmationisfalfitatem
fatis ex eo-
rummet aflertionibus apparere . Nam fecundiim ipfos in eodemfuo Opufcuh
qucH.
5
1. nuUam habent dcemones facultatem in corpus noftrum ,
nec ha-
bere poflunt vllam actionem in illu<l,nifi ex pr^Ecedente
fuggeftione
, ac
confenfu a nobis illi ptcTftito : quia, vt aiunt , facultas naturalis
d<gmonum
aduerfus nos eis per paflione Chrifti eft ablata . At quis non
videat,
ad hoc
vt dxmones aliquid ncbis fuggerant, oportcre:,vc rerum
fpeciesfenfibus
a{-
fingant
;^^;.-T^
^ciMentia iii vitandis
crroribus .
iSs
fingant exteriof/buiTobrrudant eis fpectra,& imagincs
i
deinde recepras in
exteiiori fcnfu
ad intcriorem reducant: vel noua excitcnt
fpcctra;, oUj-
ciantq;inphantafmact;,4uotaatiuaiii fpcculo ralium rcrum limiluudincs
rcprcrfententur ;
eafq; componant, vel diuidant ; fic compofitas, vcl diuifas
imaginationi proponedo : vel iam per natura formatas phantafix fub aliquo
ordineobijciendo? Sed quis talem dedit da:moni operandi in corpore fa-
cultatcm? Nonadiuinaacccpitpermidione-, quia fccunduuj ipfoo Dcus
non pcrmittit demonem aliquid in nobis pofle, nifi in cafibus particulari-
bus, qui pcr diuinam manifeftantur rcuelationem . Non a fc ipfo : qaia ei
poteftas operandi in hominem pcr paiTionem Chrifti eft ablata . Refpon-
debunt ergo, habere talem facultatcm ex pnecedenti fuggeftione
, 6<r
con-
{cafu;erg6 non poteft da:mon mouere phantafiam, vcl imaginationem,
cique aliquid fuggerere fine pra.'cedenti fuggeftfone . Et tuncdeilla eft
quaerendum : quomodopotuit d^mon operari in corpore,ac fuggerere,fi
iiullamhabetfacultatemoperandi ineo fine prazcedenti fuggeftione ? Sic
debetdari procefTusin infinitum :vel tandem eft dcueniendum ad vnam
fuggcftionem primam fadlam Cine alia prarccdenti fuggeftione, in qua dx-
mon potueric,&: de fadlo opcratus fit in corpore fine alia pr^cedenti fuggc-
ftione, ac confenfu
j
ac conccdendum, dxmonem pofle operari in corpore
humano, illud mouendo, alterando, obfidendo,po/Tidendo,
atque vexando
fine ipfius hominis confenfu pr^cedenti,prout fibi aDeoeft
permifium
j
quod eft contra prcedidlum eorum fundamentum . Idemqi afterendum
de
fomnijs a dsmone excitatis, in quibus in vigilia nuUus pricceflit confenfus
.
Sic de illis, qui diu fuerint maleficijs affedli, vel a dimone obfeili, ipfis hoc
ignorantibus, nec vmquam de maleficijs
, aut dsmoniaca obfeflione cogi-
tantibus, exiftimantibus, morbumefte acaufanaturali indu(5lum;
&c per
confequens noneftdicendum, eos priiis aliquem pr.xfticiile confenfum.,:
quia confcnfus quoquomodo accipiatur, cum fit adtus voluntatis , no fertur
nifi in pra^cognitum . Quomodo autem poflit daemon dici per imaginatio-
ncm ingredi corpora huniana dcclaratum eft fupra '/jum. 88.
.
VIII.
SEcundum
fundamentum, in quo dicunt : Deum fscifie hominem redu
,
,
-^
cumq-, reliquiile in manu confili
j
fui
(
hoc elt in fua iibertate
)
&c. non
secunda
'rath
muiusprimo mancumeftj ac defcdlriuam. Conccdo namq-, hominem pie-
principalis
rs-
num habere dominium fuper corpus fuum quoad ea, qua? cadunt fab impe-
fellitur
,
lio voluntatis . Sed quia non omnia, qux funt in corpore humano
, poilunt
imperari a voluntate ; idco refpedlu ecrum non poteft dici homo perfe^Iii
haberc dominium
: vt funt potentic-e vegetatiUcT * & etiam fcnfltiure interio-
res quoad aliquas funiliones . Non enimpoteft voluntas imperare nutri-
tmx, nc poft cibum fumprum nucriat corpus: Vel augmentatiuae, ne augeatr
Velmulieracceptoin marriceremineviriii:,ne fi.it conccptus foetus: Vel
memoria.', vt illico fcientias, aut alia rn-eterita reminifcarur : vel ne obliui-
fcatur eorum, qu.T percepit : Vel piiantafiary ne componat,vel diuidat j liccc
poflic
1
S (J
Par.I.Cap.IIL DeExorc.virtuti^ . .^
-

>to,
poffit aliqualicer eas a fuis iundionibui diftiahere per intenfam altetius
poccntia; ex his, qu^fub ipfius caduntdominiu,
c<:
imperiu iipphcarionem
.
337.
Nec officit id> quod aflerunchaspucentias tffc fub dominio hberi arbi-
Inflaatia reij- trij de vero,
&c
pleno iure, ficut animalia^gri, campi, domus, &c. fub pote-
citur
.
ilatedomini :quiaiihoclIet verum/poflet hbcrum arbirium e fuo cor-
pore cxpellere malos humores, & noxios, febrim , apoplexiam
,
paralyfimj
&flHosidgcnerisi"norbos, ficutdominus agri abeo potell expellere ani-
maha noxia, poteft vendere , vel delhuere aurum , cquum, domum
,
&c-
quod no poteft hcite, ac iuftehomo facere refpedu fuorum corporis mem-
brorum : quia nemo eft dominus fuorum membrcrum . L. Ltber homo .
^.
ad L' Aquiliam . & c- contingit. i.
defent. excommunic.
An:phusfihomoplenumhaberetdominium fui
corporis, fenfus num-
quampo(rervnomodorationirepugnare,'nec ahquod rainimum rationi
contrarium operari
;
quod exprefse diuin^ fcriptur^ aduerfatur . Nam Pau-
lo Apoftolo datus eft ftimukis carnis Angelus Sathan? ,
qui enm colaphiza-
bat : & dicit: fe rogalFe Deum, vt auferretur ab eo j
ergo caro fpiritui repu-
gnabat
, nec ftimulo ilh ipfe aflentiebat, vtpote qui exprefse legi mentis
aduerfabatur
^
ideoq-, non fui corporis habuiffe dominium dici poteft.
Quod apertius teftarum reliquit Roman. 7. Ouod enim o^eror -, 2i\x.
^ noru
intelUgo . Non mim quod yolo bonum hoc ago
y
[ed quod odi malum-j
>
illudfacio
: &c
parum inha fubdit : Nonenim quodvolo bonumj hocfacio
5
jed
quod nolo malum , hoc ago . Deinde : Fideo aliam legem in membris meis re-
^Agnantem legi mentis meCi &caytiuantem me in legepeccatii qua
cfi
in mem-
bris meis . Poccratneclarius Apoftolusinhumanocorpore oftendere con-
traiiecatemj qua caro, & fenfus repugnant,ac fe opponunt arbitrij libcrtati,
multaq-, racione concradicenteoperatur? Qnid ergo fi etiam drmon, qui
eft fpiritualis fubftancia facillime fe potens obtrudere in corpus, multa opc-
recur in eo, & in fenfu, hbero arbitriorepugnante,re(5taq-, rationerenuetei'
E6
magis quod dominiumaccepcum adaemonenon eft naturale,ac verum,
fed
tyrannicum, ac falfurn, quod facillime per diuinam virtutem per fe

vei
mediante poteftate Ecclefiaftica tollitur, atq^ deftruitur

.
IX.
TErtium
deniqj fundamentum
,
quo alferunt , Naturam prouidifle om-
nibuscrcatis neceflaria etiam quoad dcfenfionem , quis non videat
Tertia^
ratio
non bcnerationi rectae fe accommodaie
?
Concedoenim naturam proui-
prmctpalts
tm-
^[{{q homini neceflaria ad fe ipfum naturahter tuendum contra omnia ad-
probatur.
uerfa, qusintra nacurs coiporea?:, acfenfibilis limites continencur. Nam
homo pro ftatu ifto, quia animam habet corpori alligatam , non poteft ali-
quid operari, nifi per fenfibilia : nihil intelligere, velle
, & amare
naturali-
ter, nifi fub aliqua re fenfibili priiis fenfibus exrerioribus pr^efentetur :
de-
inde interioribus per {^tciQS phancafticas
;
poftea per intelligibiles
intel lc-
dui : &: tandem volunrati obijciatur . Modo dcTmones, cum fint puri fpiri-
tus, non cft dicendum , cadere fub fenfus,& pcr confequens
pode per
fenfibiha
Art.
V.
PrLi(fentia in crroribus
vitandis
'.
187
fenfibilia ab
homine
cognofci
j
fed per ea, qua? per diuinam habemur leue-
lationem . Ideo /Tcuc natuis corporea; limites tranfcendunt : ita ab eis non
fe potcft homo
defendere naruraliter
.
QiJare AuClor naturae^qui no deficic
in nccellariis,
ficut ei naiuaralia
dedic auxilia
,
quibus contra hoftes fe tuea-
cur
naturales : fic fupernaturalia
i\\i tradidit adiutoria, nempe Angelos
Cu-
ftodes>
qui illum defendant> ac
proL-gant
contra fpiritus nequiti^
j vtdocec
per Prophecam Pfal. 90.
diccntem :
y^^^elis fuis Deus mandauit de te y vt
cuflodtant te in omnibus vijs tuis . In mambus
^-^rtabunt te, neforte ojfendas ad
hpidem pedem tuum . En angclica piotedio
,
quct
inuifibiliter ab inuifibili-
bus hoftibus defcndit 1 Sed quid inde ? Superafpider,,.
(^
bafiHfcum
ambula-
bisy& conculcabis leonem ,&
draconem .
En vidoria ab
iit>niine
huiufmodi
-^
..
^
angelico tuta.mine dehoftibus reportatal Nam
perafpjden,.bafilifcum
V r"
p^
"
Iconem , & draconem allegorice intelligmitur d^mones
: quos licet
homo
'^"^
'
^*
in tentaiionibus pofiicijfdem inrelled:us,& voIuntatis,quibus ipfi pugnanx.
arniis impugnare, eis refiftendo per deteilationem, ac nolitionem ; non ta-
meneifdemnaturaliterincorporefetueripoteft : cum occulte infidias in
eo tendat fubdolus hoftis
,
quarum prorfus ille eft ignarus , nifi per intelle-
dium fide illuftratum , &
per frcquentatos fidei a6lus eleuatum i ac per vo-
kintatem charitateDei , 5c proxJmi inflammatam elicientem a6lus fpei fir-
miffima', ac confidentia? inhasriranris in Dei bonitate infinita , ac fidelitate
immurabili collocat^, Bcatifiim:e Deiparse intercefiione
r AngeliciE cufto-
dix tutela,ac Sandlorum ibfFragantibus mcritis ab omni diabolica vexatio-
ncr Scincurfu d^Emoaiaco feeximat,.(ecurumqj iiberum, &:ilIiEfunifepra:-
fecuer.

X
DEnique
illas Sandlorum au(5loritatcs a pr.xdicflis Theologis refatas di- ^jgv
co, intelligendas efle de tentacionibus diabolicis
,
quibus nullus fuc-
Saniforum au-
eumbere cogitur nifi voluntarium eis fuum pr.Tbeat confenfum ; vt ex ver-
Horitates ex-
bis ipfas antecedentibus, & fubfequentibus facile eft colligere : non autem
ili<^<*ntuY.
de vcxationibus c orporalibus
,
quibus ,.non eft wzca'^. , vthomo vexetur>.
fuum pnrflecconrenfum
.
Ad illud D. Petri Chiyfologi . Quod ddimones non
poffunt
Udere,nifi
iuffi
r
Dico, quodintelligicur , nifi a Deo permiffi : Non enim Chriftus daemoni-
bus iulTit intrarc in poreos , fed permifit , vt late docet Toftatus in cap. S.
Matthdci. 130.
Aliqirando tamen nocentetiamiuiTi, quando vult Deus
per ipfos dcEuiones , homincs punire propter afiquod graue peccatum ab
eis patratum; vt probatum eft fupra num. 82.
Ad jd, qiiod ait D. Ambrofius
, quod magnitudine cordis aduerfus ddmon^
eii pugnandnm . Dico, verum cfic, prout voluntas nititur diuina procedlio-
ne, e^eliciraflus fpei,'ac confidencix iaDeiim
;
non aucem proucfimplici-
cer cl icic adtus. naturales
.
Audoritris vero D. Auguftini intelligitur de cencationibasad peccandu>
qiiiibus nemo) nifi volens, fuccurabere poceft ..
Quod.
340.
loan. C.5.V.7.
Mact.c.^.v.zS.
Matth.c.i.v.4.
loan. c.y.v.s.
341.
A(fluunic. j6.
342.
Jn
exitu d&mo-
nis
e coypore no
efl necCjfe ei
p.
cf^src,vt iiiret}
fe
exiturhfn .
188 Par.I. Cap.III. DeExorc.virtutibus ornato
.
Quod autem dicitur de Chrifto
,
qui ciim Paralyticum , Languidum ac
ccteros fanauit mfirmos, confcnfum ab eis rcquircbat , facili negotio folui-
tur ; Nam aliud eft,confenfum requiri ad fanitatcm obtinendam per reme-
diaopportuna: aliud confenfum requiri ad
ob^c/Tioncm
, & vexationem
d^moniacamincurrendam. Primum
facilJ^mum eftpr^bere; Huiufmodi
enim confenfum , ac fiduciam pro
fanJJ^te
obtinenda
de lege ordinaria ( vt
pr(^uiam difpofitionemj requiri w
idultis
;
in ratione vero carenribus fup-
plere Ecclefiam, probauimus-^^pra
nu.i^.dc infia lariiis declarabitur/;^^.?.
Qupd quidem Chriftus
drwet)at,cum infirmos a languoribus fanabat diccs'.
Vts fanus
fieri
? Cre/^^^y
^^^^ l^oc poptm facere vohis
? dc fimilia ; quia vo-
lebat, vt ^groti
i-p-iiedium qucrerent
, & fe ab eo fanitatcm obtenturos fine
h^fitatione
r^v;dcrent .
Confentire autem dgmoni,vt proprium corpus pof-
ftdear, ac
vexer, hoc eft diflficilljmum , ac raro euenire folet , ac valde pauci
3 dgmone vexarentur , fi talis confenfus eflet neceirarius , cum omnes natu-
raliter velint oppofitum . Sicut ad fe liberandum a demonis obfeiTione
, ac
vexatione non fufficit diflenfus a vexatione,&: obfellione; fcd infuper reme-
dia requiruntur a Deo nobis tradita,
Sc
ordinata , de quibus roto agitur hoc
tradlatu. SicChuiftus, poftquamegroticonfenfumprcftiterant , vtabeo
fanitatem impetrarent, verbo virtutis fua: eis optatam largiebatur fanitatc
,
dicens Leprofo ; Mtindare : Sc Languido : Surgetolle grahatum tiiHm
,&
amhula-, cgtcrifq; fimilia verba .
-De poteftate tamen abfoluta potuit,& de fadlo eiecit d^mones.etiam no
requifito confenfu ab ipfo obfeflo . Non enim. legitur confenfum exquifijfle
ab illis Energumenis, qui habitabant in fepulchris . Matthari 8. &: Marci
f
.
Nec ab illo, de quo dicitur LuCcT i i. Erat lefus eijciens d&monium . Nonne
etiam Paulus Coloni.^ in Macedonia ciecit a Puella fpiritum pythonem no
folum abfque confenfu ipfius
j
Ced etiam eius parenribus contradicentibus
:
quia exierat fpes quaiftus eorum
,
quem eis maximum prxftabat diuinando
,
propter quodfimulcumBarnabacum, vt feditiofum apprehenderunt, ac
Alagiftratibus puniendum obtulerunt ?
Quarc indubitanter eft concludendum , ficut ad obfeiTioncs , ac vexatio-
nes ditmoniacas in corpore hominis inducendas ipfius confenfus no requi-
ritur : fic ad eas tollendas , ac totalitcr remouendas ipfius non fufficere dif-
fenfum . Quod Ci praedi^li Theologi Exorcifts plures a dmonibus,ac ma-
leficijs fe liberafle hoc modo , afleuerent : hoc non pcr purum Obfcffi , aut
Malcficiati diflenfum
, ac nolitionem
^
fed potius per poreftatem exorcifti-
cam,
remediadiuina,
Sc
ecclefiaftica eiecifle : veldaemonem voluntarie
exijfle, vt in huiufmodi errorem Ecclefiafticos induceret miniftros,faciIe eft
credendum
.
^V^ S r 1 XXIV.
An fit necejfe ,
in exitu donnonis e corpore , ei ^racipere
,
vt iuret
,
fe
exiturum
,
nec amplius
reqreffurum
,
REfpondctur
negatiue . Ratio eft : tum quia dcraon eft pater mendaci
,
ideo quamuis iuraret, tamen adhuc luramentum non feruaret :
Tuni
c]uia
Art.V.
Prudcntia in crroribus
vitandis . 1
89
quia feriiare
iuramentum dependet i voluntate iurantisj
fed exitus diaboli
^
iJtatc^
ctiam
d?monis non regrefliisiVofl-d^PV^^ii.".'""
.aiuta..^ ^.. au.wKc^uu^
.
Sic
cx
proredlione Dei hominem in fe cdnfidentem a diabolicis
vexauoriibus
cuftodientis, ac praeferuantis
,
An licitumfit^ dnnuere dxmoni
offerenti egreffum
>i homin<L^
,
fi
ei permittatur in alium ingredi
,
REfpondet
Sanchez lib. i. in prAcepta Decalogi cap. 42. m.
3
6. cum Thy-
rneo de ddmoniacis cap. vlt. a num. 8. & fequentihus, Carolo Baucio in
MifcellaneispratlicistraCi.i.ibipetesy.
regulariternonlicere : quia eft in
proximi damnum : At licicum efte quadruplici concurrente conditione
.
Prima : vt is
,
quem drcmon poflefrurus eft, dt pefTimus > & eo fupplicio di-
gnus . Secunda : vt adiurans habeat imperium in eum
>
quem daemoni tra-
diturus eftj atque poteftatem in ipfum d.-Emonem , fummumque ius ad ipsii
expcllendum
quandocumque libuerit . Tertia : vt adfit boni maioris fpes
:
quia fcilicet fperatur fore , vt hac ratione proximus iuuetur
,
qui alijs ratio-
nibusiuuaripoflenonvidebatur. Quarra: vt abfit voluntas placendi dic-
moni
i
fed id tantum fiat ad vtendum ipfo tanquam lidtore
, dc
carnifice
.
Ratio autem, (Juare concurrentibus ijs conditionibus, iicitum effe videatur
petitioni dasmonis annuere , ea eft
,
quia rem de fe honeftam petit , &
qua?,
feclufaillaoccafione,foIumobbonumproximi prxftaripoterat. Sed ha:
conditiones nuUse funt, vt mox dicam
.
S^v^
s r 1 XXVI.
An
feclufis
illis quatuor conditionibus a Sanche^ adductis
,
adhue
liceat petitioni
fupradi^^
conniuere
,
HVic
qaosftioni viderur tefpondere affirmaciue Ferdinandus a Caftfo
Palao de Adturatione
dify. 4. pun^i. 4. verf. Veriim . Ratio ipfius eft ;
quiaexduobusmalisminuseft permittendum. Additq; confenfum illuni
Exorciftv-E non elle eooperationem , aut indu6tionem ad ingrefium
j
fed fo-
lum iIliuspermifiionem,&; acceptationem,qua: ob vitationem maioris ma-
li fufficienter videtur honeftari . Neque ob id inhonorari exorcifmos c-
clefia: : Non cnim negas illis virtucem ad expellendum d^monem : fed illa
conceffa, experirisexpulfionem impediri ob caufam tibi ignotam,& ad vin-
cendam illam difficulcatem admircis pecicionem dacmonis . Nec dicendum
eft, d.Tmonem fponte antiquum domiciUum relinquerc
j
fedcoadlum exor-
cifmis
Ecclefi^peteEe loco domicilij relinquendi
, vt aliud fuccedar . Non
igitiiE
34?-
lllicitum ejfe $
fufiinet altcjuit
d&moni permit-.
tere, vt corpus
alterius in^re-
diatur.ni/i qua
druplici condi-
tione cocurren*
te
.
344.
Seclufis
illis
quatuor condi^
tionibus adhue
licere, id per-
mittere, putat
Cafiro Palao
.
Ratfo eius ad*
ducitur
.
190 Par.I.Cap.lII.DcExorcvirttitibus ornato.
igituiinacceptationc huiuspetitionisapparetclaraturpitudo>pofitOjqu6d
ingieflus de nouo petitus minus nociuus lit

quampofltffio de pr^fenti ha-


bita. H^EcFerdinandus.
^
.....uimfuntfa-
.. ..W\
-
^^'^""^^"'^.".?3?5.R2fi."iLWib' Nec valet ratio de vincnda illa difficulta-
di^iu
pofitio
te . Nam cum dapmon a corpoie obfeffi non viribus humanis , fed virtute
cerdfnandi . diuiua fit ab Exorcifta expellendusjnon poteft aliquod dari impedimentum
X parte (iicmonis> quin egredi cogatur,fi illa expulfio obfeflo fit profutura,
& adfint cstera requifita,tum ex parte Miniftri , tum ex parte ipfius Ener-
gumeni; ideo ecclefiafticaj poteftati fit iniuria, dum integrum efle cenfetur,
ad hoc vt dxmon facilius egrediatur, Exorciftam ei conniuercvt corpus al-
terius ingrediatur
,
quafi Ecclefia fufficienrem non habeat poteftatem dac-
mones expellendi , nifi Exorcifta eis concedat facultatem corpus alterius
ingrediendi
.
346.
NecilL-cquatuorconditionesaSanchez pofitac
quisflione pmcedemi ali-
Conditiones a
cuius funt roboris
j
Nam prima quoad fecundam partem cuilibet Exorciftie
Sanchez. addu. proifus eft ignota*, no enim poteft fine fpeciali Dei reuelatione fcirc,an iftct
iArepfobdtHr,
vel iHe maximus peccator tali fupplicio dignus fit. Secunda numquam
adefle poteft : nullus enim purus homo habet taleimperium in alium ho-
minem quantum ad itlum efFcdlum : nec abfolutum habetdominium in
daemones , nifi hoc habeat ex fpeciali Dei auxilio
,
quod non pr^fumitur in
Exorcifta.
Tertiaeftfiiuola: non enim funt facienda mala , vteueniant
bona .
Quarta non fanat malitiam huius aftionis
.
Non videtur tamcn inconueniens, pofle
Exorciftam dxmones
obiurgare
obijciendo illis , cur non vexent Magos , ac Maleficos
, qui voluntarie ani-
mam, Sc
corpus fuum illis tradiderunt, dicendo per modum obiurgationis
,
vr potius iftos fuos afleclas, ac mancipia, quam homines iuftos , ac pios ve-
xent, ac cafti^ent
5
fed iuxta Dei voluntatem
j & eo modo
,
quo permiferit
iilis Deus
.
ARTICVLVS Vl.
T>e Vrudentia in re6iis fcmitis eligendis circa adiurationem .
^Aj^ yiT'^
rede, ac prudenter fe gerat Exorcifta in fuo minifterio, diligentif-
ExorciRa con-
V
fimeconfiderate debet omnia media neceflaria ad finem fuum con-
fiderare
debet fequendum
,
qui eft d^eraonem expellere e corpore obfeffi ,
vt ex hoc Deus
media
neceffa magis, ac magis laudetur, ac glorificetur , ac fplendor Ecclefi^ eius fponfa:
ria addimone
magis illucefcat
.
expeUendum.
Primo ergo ei eft attendendum, quid fit Adiuratio : quotuplex fit : &c
in
quo differat a iuramento, &oratione
.
jfdiuratioquid
-^diuratio , tefte D. Thoma 2. 2.
q.
50. ar. i. ei? , aliquam perfonam
impe-
fit
.
rando , aut obfecrando inducere ad aliquid faciendHm ,
omittendumue
tnuoca-
Cap. 1 2 . V.
I
.
tione altcuius rei facra
: vt Paulus ad Ronian. fecit : Obfecro
ros per miferi-
cordiam
Dei .
Duplex
Art.VL
Prudcntia mreiSHs (cmitis eligendis.
1 9
1
Duplex autem
eft :
qusdam deprecatiua
,
quae fic deprecando : quaedam
^^
. ,
impeiatiua,qu2fitimperandOo
^ioup^p ,
Conuenit
veroadiuratiocum iuramento: quia ficut hoc
adhibetur ad ve-
ritatis
affirmats
confirniatronem ; auc maiorem promijrionis fi<^x firinica-
Qlf'""'"^''
^"^'
rem
: ita
adiaratio fitv vt poftulatio, aut iuflio finc clKcaciora . Differc vcrd
'*^^^"'"
"*"
ab
illo ,
quod in iuramento adducatuu Dcus
,
vt teftis veritatis
,
aut quafi
^uomodo dif~
fideiuffor proraiflionis : In adiuratione vero vrobiediun> amoris, vel rimo-
^^, ^
cis
eius, quem adiuraraus , vt inde eius amorc , vel timore ducatur ad reno
periram conccdendam : Ita Sanchez Ub. i, inprcepta Decalo^i c.42.. nu. r.
Differt tandem aboratione: quiaper orationem aliquida Deopetinir
^omodo
diffe-
fed
propter Deum
\
& ita poteft id peti a Deo , Sc tunc coniunguntur adiu-
rat ab oratione,
mio, & oratio : Aut ab hominibus, & tunc non eft oratio aliqua ; 8c
ali-
quando nihil petitur, fed imperarur ; Ita Sancher loc. cit,
Secunda, Exorcifta obferuare dcbet> tria concurrere in adiuratione^
-?48'
nempe adiurantem, adiur^atum, & idy per quod fit adiuratio
.
-^
adturattene
Adiurausdebet elle nccellaria res intellectualis , cuius folius eft rogare,
t^J*""^"^''"^

aut iubere . Potclt autem adiurare Deus ipfe


,-
vt ob nomen fuum aliquid
ff^rans .
.
pr^Ecipiertdo . PofTunt etiam Angeli , 8c
d^mones
v
vc Marci c. ^. dxmoixj
Chriftum admrauit ; Aditcro te perDewny ne me torqueai
,
Res adiurata debet quoque neceftario efse incellectualis : vt clarius patec
^g^ adiurattf ,
exdicendis. Pofsuntautem Deus, Angeli^&Sancti, &:dapmones
,&
qui-
cumq; homines adiurari . Quando autem deprecatiue
, 6c
quandd impera-
ciue, conftabic ex folutione fequencium quajftionum
Rcs ,
per quam fit adiuracio ,
func Deus, Angeli
, &Sancti, & homine?
^g^
^ pg^ auam
iufti viatores ;
non aurem per creaturas inferiores in natura ,.aut in ftatu
fii
adiuratio ,.
gratia?, fit adiuratio : Ita optime docet Suarez tom. 2. de Religione traEi.
4.
de Adiuratione cap. 1.
&
^.pertotum . Nos autem hanc doctrinam clarius
clucidabimus fequentibus quxftionibus
SJ^^
s r X 1.
^uomodff Deus a nobis recfh ddiurari pojjif
.
DEus
licite, ac recte a nobis deprecatiue adiurari poteft ; ita quod eius ^^gl
adiurario inrer parrcs orationis collocari debet, &c obfecratio appel-
Deus licite,
^
ktur. Hxc2i(^tmch t^D.Vnomd^ qtuli.^^jf^art.ij. adi.&
q, 90. art. i.ad
^^^^ ^
^"^"
5.
qiiem fjquicLii- Suarez
laco cit. c. i. nu. 3. 6cSanchez lih, 1. tnprccepta De-
^*^''*^*"^
calostcap.4,%.nur^.ii.
^
adturart po,
Primrj parsconftac: Quia erga Deum^ non habet locum adiuratioper
'*
'
mx5idum imperij
5
Eius enim eft imperare
, &: noa imperari terg^ tantura
deprecariue adiurari poceft^
Altera pars probatur
: Sicutr enim pofsumus" orare Deum, ac illum de-
precari ;. ira pofsumus aliquid diuinum illireprzpfentare , ob cuius nomen_,,
^
^
aut merita noftrasorationrsexandiat
y
vtconftarexScriptura , in qua legi-
Buis M<?yfen,
&alios Proplietas orafse Deum proptcr femeripfum, &:
prop
ter
I
^
1 Par.LCap.ni. DcExorc.virtutibus
ornato
;
ter Abraham,& alios iuftos fibi dilectos
;
& Ecclefia femper orat per Chri-
ilum
.
Hic ergo orandi modus quandam Dei adiurationem continet -, quia
exoratur Deus,
&ad impetrandum ab illo inrerponitur vel ipfemet Deus
:
velaliquisnomineeius,
quipotentiorfit,quam nos ad impetrandum,vc
per eum oratio noftra iuuetur : ratio autem adiurationis in hoc perficitur
.
Adiuratio ob~
Hoc autem totum pertinet ad obfecrationem , in qua proponitur Deo
fecratio qu*dd
ratio aliqua obtinendi aliquid ab ipfo : vt cum per Chriftum,vel per ipfam-
efl .
met Dd bonitatem
,
ac fidelitatem eius poftulamus . Harc ergo adiuratio
obfecratio qua^dam eft
i
foiumqjvidcnturratione,
& denorainatione diF-
ferre
.
Nam obfecratio dicitur, quatenus dat vires orationi : adiuratio,qua-
tenus eft peculiaris actus reuerentias illius perfon^, per quam Deus adiura-
tur: ItaSuarez de Adturatione loco citato
,
^F^ S T 1 O 11,
An Beatiidr San6ti Angeli liciie pojjtni a nobis adiurari .
^51. TJ
Efpondetur, licitc, ac fandle pofTe ii nobis adiurari,fi debito modo fiat.
Snnvti
, ^
An- J[!\.
Hoc tiadit D.Thom. 1. i.
^. 570. ar.i. & eft receptum apud omnes .
geli licite , ac Recte enim Sandlij & Angcli poflunt a nobis orari
, & confequenter etiam
re^e a, nobis
obfecraii; Et ita habet communis vfus lc.Qc\tC\x , & fidelium : nam petimus
adiurantur
. ^ Virgine per Filium,
& per Natiuitatem, vel aflumptionem,- & proportio-
ProUt v/usEe-
n^jij modo poflumus ab alijs Sandtis peterc . Non pofiumus tamen Sandlos
*^v'*

adiurare cum imperioj fed cum reuerentia,& honore humiliter eos precari,
non vt au(5bores bonorumjfed vt interceftbres : eodem modo ergo po0umu$
ilios adiurare : Ita docet Suarez loco cit, c. 2. num.
4.
^
y t/
S T 1 O 111.
An damones
fanSfe
, cJ*
Uciie adiurari pojjtnt ah hominibus
REfpondetur
affirmatiue , fi debito modo adiuratio fiat . Conclufio eft
certa fecundum fidem : nam Ecclefia ab initio confueuit adiurarc-
d^mones-, vt teftantur Patres, La5tantius lih. 4. cap.ij. TertuII. in Apologer,
c.
3
1. Cyprianus in lib. de Idol. vanit. ctrca medtum,& ad Demetriadem. Fun-
datur autem hic vfus in Chrifti verbis, ac virtute : Dixit enim Marci vlt. In
nomine meo ddt,monia eijcient . & Matthaei lo. Marci
3.
Lucap 9.
Dedit difci-
pulis fuis poteftatem, vt daemones eijcerent, quam eis concefiam declarauic
Lucx I o. Ecce dedi vobis
poteHatem calcandi fuper ferpentes , &fcorpiones
.
Vt autem debitus in
adiuratione teneatur modus, hsec obferuanda viden-
turj vt bene docent Suarez tom. 1. de Reltgione tra^i. 4. de Adiurai. c. 2. n.6.
er 7. & Sanchez lih. 2. inprecepta Decaloo^i cap. 42.
nu. \^.& 19.
Primo requiritur, vt finis adiurationis lit, expeiiere dsemonem ,
non vero
aliquid ab ilio obtinere,vel
focietatem aliquam cum illo inirc : Hoc docuit
D.Thom.^.^.-j.i^o.^^-.^.
Et conftat primo : quia Chriftus uon dedit
Ecclcfire
iux
552.
Z>mones
(aru
ite , ae licite
adiurari
pof-
funt
ab homi-
nibus
,
fi
debiti
fiat
.
Hocfides docet.
355.
Art.VI.
Pmdcntia in
rcdlis (emitis
cligcndis
19
5'
fuae virtutem,
nifi ad fugandos , & coercendos demones iuxta illud : / fl- - .- w.,
ntmemeoeUmoniae^ciem.
&
Lucae lo. cum Apoftoli
gloriarentur
,
quod
/J^l'^^ *"^^J-
etiara d^mones
fibi fubijcerentui ,
Chriftus declarauit eis
, poteftatem
ipfis
*,;,,,
ifi
^ua
efiedatamadcalcandos
ipfos, eorumque virtutem
,
vt nihil nocere
nobis
conducunt ad
poflcnt
i
crgo non aliter licet nobis adiurarc d^mones
. Confequentia
pro-
ex^ulftonem,
batur
: tum quia noa valemus id facere, nifi per poteftatem ^ Deo concefsa;
naturaliter enim d^monibus longe mferiores fumus : tum etiam
,
quia alias
pericuio exponimur, vt multum nobis noceant
j
cum tamcn finis adiuratio-
tionis elle debeat, d^monis infidias, & artes nocendi fugcrcvel fugare
.
$.
I.
SEcundo
necefiarium cft , vt non rogatido, vel amice petendo ; fed impe-
554.
rando , obiurgando , &cogendo djfmon adiuretur . Hoc enim docuit
Dimonendiiu
D. Thom. 2. 1.
q. 90. ar. z. Et tam hanc, quam pr^ecedentem aftertionenu
r*ndus,non ro^
complexus eft D. Auguftinus lib. 10. de Ciuit. Dei c. iz. dicens : t^era pie-
^*"^i''
/^
f^"
tate homines Dei aeream potefiatem
inimicam> contrariamqi pietati exorciXan-
*'*^&'*'*J
Cf
"-
do eifcitint,
non placando : omnes tentationes ad(ter/itatesq;etus vincunt oran do
^
*
non ipfamyfed fuum Deum aduerfus ipfam . Et Tertulhanus I ib. de Anima_.
C.
^7.
Spiritualia, inquic, nequitia non quidem focia confcientia
;
fed inimico-^
fcientia
nouimus
;
nec muitatoria operattone
;
Jede.xpugnatoria dominationc^
tra^amus .
Ex his colligitur primo , nulla ratione efle licitum alicui , dasmones adiu-
rare
adiuratione deprecariua, ideft ipfum deprecando dasmonem , vt ob Dei
nomen exeat e corpore obfefti : nec etiam imperatiue, aut deprecatiuepr?-
cipiendo, aut rogando , vt nobis demones aliquod obfequium, qualifcumqj
generis fic illud,aut qualecumqibencficium pr^ftent . Quod docentD.Tho.
z. 1. q.
5>o. ar. 1. & ibi Caietanus ar. i. D. Anton. z.par. tit. 10. c. 8. Syl-
ueft. verho adturatio,
q. 7. & ibi Ang. nu. 1.
0^4. Tabiena nu. 6. Sotus Itb. 8.
de lufiit. q.
^.ar. i. Suarez tom. 2. de Rehgione lib. 4. de Adiuratione c.i.nu.S.
&^.6c
Leonard. Itb.i.de luH. c. 42. dub. 1
3
. .70. &71.
qui latiftime pro-
bat ex multis fcriptura:,Sand:oiumqi teftimonijs,& rationibus, foluensque
contrarias dicit t^Q de fide . Valcntia 2. 2.
difp.
6. qu. Z.punEl.
i.quaft. 2.
EtSanchez /ib.i. in prttcepta Deca/ogi cap. ^i. num. 19. omnes pra:di6los
DD. referens . Er concrarium facere eft culpa mortahs grauiflima : Vt be-
ne docent Caietanus ibi, Sylueft. ead. q. 7. &q.
S-
Tabiena eod. num.6. con-
cluf.6. knw\{\2.verb. Adiuratio in fin.
Naimais
fumma cap. 11.
HifpanC^
num.
27. Latinenum. 28. Et ratio eft , cur non imperaciue : quia Chriftus
non reliquic poteftatem Ecclcfic-e aduerfus d^mones , nifi ad eos arcendos
>
vel repeliendos tanquam hoftes,ne nobis nocerent;quod eft ab eorum focic-
tate recedere . At velle vti eorum minifterio,6(: obfequio,pertinet ad quod-
dam padlum , &: focietatem cum ipfis . Cur autem non etiam deprecatiue
liceat petere, vt exeant a corpore , ex fe conftat: Quia tunc beneficium
ab q'\s liberaliter conferendum expedlaturj quod eft quxdam padti, & focie-
^atis cum ipfis inchoatio . Item quia quidquid daemon fua fponte in no$
N confcrt.
555.
Jn Coaiurath.
neduofunt.
fO^iurgatio
,
(
PrAceptum
.
Obiurgatio de-
fcribititr.
?56.
frAceptum de-
fsrikitur ,
^otuplexfit,
357.
Creaturd irra-
sionales
feeun-
ditmfe non
pof-
funt proprie
M4*t*rari.
194
Par.I.Cap.lIL DcExorcvirtutibus ornatok
conferCj id omne ab hoftili eius animo in nos > & in ipfummet Deum
profi-
cifcimr: Semper enim eo fpedtat , vtDeigloriaobfcuretur, &nosipfum
ofiendentes sternam damnationem incurramus : Ita Sanchez loco cit.
.
II.
COlligitor
fecundo, in coniuratione.qua d^mones adiurantur,duo
prin-
cipaliter inueniri, Obiurgationem fcihcet, & Pr^ceptum
.
Obiurgatio ( vt fumitur hic ) eji dAmoms increpatio , ac o^erationwneius rC'
prehenfto, qH eius fuperbiam coercet,& impedit^e aSlu ita Vexatum,feh Ener-
gumenum tentet,velaffligat.
Diim enim ab Exorcifta d^emoni crimina ipHus
obijciuntur: vtfitin Rituah Romano, in quo Sathanas woczint inimicus
Deiy hofiis humani generis^ mortis adinuentor , VitA raptor, iufiiti& deciinator'^
malorum radix,fomes vitiorum,feduEior
hominumyincitator inuididyorigo aua'
ritia, caufa difcordia,fpiritus immundus,ferpens antiquusyfedu^or pe/Jtmus,ple'
nus omni dolo,&fallacia,draco
nequiffmus,& CAt. facile definit vexare Ob-
feflum, ac tentare ilhim, &ignominiaplenus confanditur , facihusq; Exor-
ciftae obedientiam prasftat : quia Vexatus faciHus adtus fidei,ac confidentia?
ehcit, cum poflidentis d^monis ceirat tentatio
\
atque vexatio miniis eum
affligit . Maxime cum iih obijcirur fui ftatus origo,rebelho,apoftafia 4 fuo
Creatore, a paradifi fedibus deie6tio; penjB, quas fuftinet, nempe diuinae vi-
fionis priuatio, paffiones vehementes iix , odij , triftitijE , defperationis
> &
huiufmodi, quibus acriter affligitur,- & ignis gehennahs,quem fuftinebic in
^ternum . Qujnam autem obiurgationes fint aptiores
y &c quomodo finc
laciends, patebit infra par.
3
. nu. 660.
Akerum
,
quod principahter in adiuratione continetur , eft pr^ceptum
9
quod eTi ordinatio
,feu
mandatum ,
quo diuina virtute efficaciter ajlringttur
dd-
mon ad Exorci(i< , vt minifiro Chrifii , &Ecclefia
prdijfandam obedientiam .
Dico
efficacite)':
quia fuppofita difpofitione necefiaria in patiente, d^mones
aidiurati non pofllmt non obedire, a diuina virtute compulfi ex jnomifiione
fa6fca Marci tHt. a Deo in fe credentibus : Stgna autem eos, qui crediderinty
hec fequentur : In nomine meo dmonia eijcient
y
quando expulfio demonis
obfeflo eft profiirura
.
Pri^ceptum autem, quod iuxta artem exorcifticam d^monibusfieripo-
teft, eft quintuplex, videhcet Commune, probatiuum, lenitiuum, inftrutffei
uura,& expulfiuura . De fingulis agetur infra.w. CSi. &fequentibus .
^v^/ s T j ir.
An Creatura irrauonales, njt locuB^, mheSifali
aqua, ^cat,
licite adiurari
pojfmt
.
RErponderur,
huiufmodi creaturas fecundiim fe non poffe
proprie adiu-
rari : Ita docet D. Thom. i.z.
q.
5K). ar. 3.
Sotus lib.S. de luff. q.^.ar.^.
Suarezfo?. 1. de Religione lib. 4. de Adiuratione c i.nu.iz. dc
Sanchez lib.i^
t
Art.VI.
Prudentia
in redis fcmitis
cligendis.
i$s
in pr&cepta
Decalogi
cap. 41.
nu.
3
7.
Ratio ea eft
:
quia,cum
adiuratio lefpe- . ..-
,
d:u
illius,qui
adiuratur. fit qunedam obfecratio, petitio,aut
imperiu,&
crca-
^ "
*
tmx
irrationales
no funt capaces talium adionum : quia tam petitio,
quam
preceptum
proprie fumptum non percipitur nifi intelle(5lu,&: ratione , ergo
ex
hac
parte non poflunt creatura; irrationales pioprie adiurari . Non enira
hx
creatura;
mouere fe valent ex intentione ad nocendum nobis : vt euenit
in
animahbus
irrationaUbus: vel in nubibus,tempeftatibus,& his fimilibus.
At
integrum eft , ea omnia adiurare ,
quatenus ab alio mouentur . Cuin
crgo
poffint, & a Deo, & k d^mone ad id moueri,quando mouentur a Deo,
adiuranda
funt
deprecando Deura,vt id malum auertat , quando vero a dx^
adiurarcj
1 ii- ^ i-_j ^ J^/Zn..^ . T^- nv T-i - - moueatur
1. 1.
358.
Vtile eii eat
vt
ak
SS9'
monc,
imperando illi, ne moueat , fed nocere defiftat
: Ita D. Thom. -. -.
quitli.
90. ar. 3.
ab omaibus receptus .
Quare in exorcifrais, etfi quandoque
%*^'^^
verba
adiurationis ad ipfafmet creaturas irrationales dirigantur,vt dicedo :
'^
Exorci^ te creatura fatis
: coniuro te creatura aqu : coniuro vos nubes-,& cdit,
no eft intentio
dirigendi ad ipfas,quafi ipfce adiurationi conniuere debeant,
auertendo
raalum-, fed veie adiuratio ad motorem dirigitur
,
quafi dicatur
:
Coniuro vos dmmones, vt ab hoc
fale,
ab hac aqua recedatiSyne tempeHates exci-
tetist &ct.
Ad ipfas autem aliquo modo ,
dirigitur vtpote ad illas , in qui-
bus
recipitut illa operatio, fcu effedlus nobis aduerfus, quem per adiuratio-
nem
aduertere
conamur : Ita Valent. 2. 1.
difp. 6.
q. S.puncl. 1.
adfin.
San-
chez loco cit. num. 38.
^v
^
s r 1 O V.
An
Adiuratio debeatfieripr Deumfolum
,
an etiamper creaturas ,
PRimo
dico,Deum adiurari polle per Deum ipfum . Nam f^epe obfecra-
tio fit ad Deum per ipfum : vt Daniel c.
5). Ne moreris propter temetip-
jygf^^ adiurari
ipfum
Deus meus . 8c Plal. 14. Dir ge mein "veritate tua, & doce me, quiatu es
potefi per Deii
Deus Saluator meus
, &ct. Et remmifcere miferationum tuarum Domine
, ipfutu
.
C^ r<ef. &
infra : Propter nomentuum Domine propittaberis peccato meo. Et Verf. ir.
alijProphet^efaepehocmodoorabant . Per temetipfnm fac
hoc Deus . Illa
autem vetba habent vim
, & f-^rmam adiurationis . Item re(5te a Deo peti-
mus propter ipfius infinitam bonitatem, clementiam, pietatem , ac miferi-
cordiam : Sspe pcr fidelitatem,& veritatem eius vim fiiciendo m promifiis
eius,qux eius fidelitate innituntur,vt fcre in ommbus illis adlibus confiden-
tias crga Deum pofui par.
3.
. I.
SEcundo
dico, Deum adiurari pofie per Chriftum . Conftat ex iUis Ec- 550.
c\eCixpi:eczuonibuSyPeradmrabilemafcenfioner/jtuam,&c. in quibus Deus adiurari
cenfeturadiuratiocontineri', quxpoteft dupliciter intelligi. Vnomodo,
poteffperChri-.
vt deprecatio fit ad Deum vt Deus eft
5
fed ratio obfecrandi fumatur a my-
^'
fterijs fadis circa Chriftuiii> vt hominem : fic adiuratur Deus, vt Deus, per
N 2 opera
36l.
Deus adiurart
poteli per An-
gelos
, e^
San.
fos regnates in
CaIo,
StiawperVia'
tores
,
qui iuHi
reputamur
,
23eus non pff-
Ufi adiurari
j?
*iias creaturas
inferieres
.
^atiodiHat.
363'
DAmones per
DtH ip/umvel
exprefse , vel
tacite adiuran.
4i
funt .
1
5> i^ Par.I.Cap.III.
De Exorcvirtutibus ornato:
opeia humanitatis, feu opera in humanitate,vel per humanitatem fada : /Tc
adiuratur Deus per aliquid creatum . Aliomodopoteftintelligi, vt tota_
petitiO;, &
obfecratio immediate referatur ad Chriftum hominem,vt hoaio
eft
} &
fic adiuratur
(
proprie ioquendo ) Chriftus ipfe propter feipfum , re-
praefentando illi ahquam rationem largiendi
, quod poftulatur , ex ipfomet
fumptam
,
eo modo
,
quo dicebamus Deum per femetipfum adiurari : Ita
Suarez loco eit. c. $.m.
^.
.
II.
TErtio
dico, Deum adiurari pofte per Angelos beatos
, Sc fandos non_j
folum iam cum Chrifto regnantes ; fed etiam per Viatores
, qui iufti
reputantur,
&
per eorum merita,vel interceffiones . Ratio ell : quia Deus
faspe vult per huiufmodi rationes beneficium concedere,& non aliter . Non
quia (ciim in tempore adiuratur) incipiat ab illis moueri*, fed quia ab ^terno
fxpc ftatuit dare intuitu iIlorum,6c no aliteri ide6q;etiam voluit a nobis fic
obfecrari . Pra?terea quia inter viuentes iuftos voluit Deus efte communi-
cationem aliquam in bonis operibus , ac meritis
, & vni folet benefacere-
propter alios : ideo etiam poteft per Viatores mftos adiurari vel in commu-
ni ( fi oratio fit publica, quomodo Ecclefia faepe Deum adiurat propter om-
nes Sandtos : vel propter iuftos in communi5& in confufo ) : Vel in oratio-
ne priuata propter talem , vel talem perfonam
,
quam orans exiftimat efle
fandtam. Sicut enim vnus Viator poteft fe alterius orationibus commen-
dare : ita poteft per ipsum petere, & adiurare Deum : Ita docet Suarez laca
fupra citato nu.^.&c
Sanchez lib. z. in yr^icep. Decal. c. 41. nn. 2,
$.
IIL
Varto dico , Deum noti pofTe adiurari proprer afias creaturas infcrioi'
vel in natura,vel in ilatu gratis : Ratio eft : quia nec dignitas ta-
lis creaturx , nec opera aliquid valere poftunr apud Deumadinr-
petrandum aliquid ab ipfo . Immo (i quis re6te confideret, quando adiura"
tur Deus per rationem creatam , feu per creaturam aliquam , fcmper eft , ia
quantum includitaliquam fingularem participatronem diuinx bonitatis
,
qUcT interdum habet adiundlam promiiTionem",vel faltem refpicit maiorem
gloriam, &honorem Dei, qui ex tali opere refultarc poteft. Vnde ficut
iuramentum per creatnras refoluitur m Deum earum Au^ftorem : ita diei
poteft de adiuratione Dei>quoties fit per commemorationem alicuius eflfe-
d:us creati , ibi inuolui Deum ipfum vt au(5lorem eius
,
qui ratione fui ho-
noris, ac maieftatis
;
vcl verbi , aut mifericordiae ex vno opere fuo quafi inr
ducitur ad aliud faciendum : Ita erudite docet Suarez loco cit. nu.
4
$. IV.
Vinto diccdjEmones per Deum ipfum vcl exprefse, vel racite , Sc non
aliter adiurandos efie . Conclufio habetur ex vfu
EcckfiarjConfueuit
enira
02'
Art.VI.
Prudentia in redis femitis
eligchdis.
197
enim adiuiaie
demonem per Deum yimm-, per Deum verum ,per
Deumfan- ,,
ilum
. Item
per Cliriftum
,
qui eft verus Deus : item per Crucem
eius
y
fd
J^"/
J^
^^
'''**
pr^cipueper
San(5liftimum nomen Icfu :
vt ipfemec docuit Maroi vjr. dices:
"
In nomine
meo dtzmonia eijcient . Ec licec in adiuratione per cmcem
, & no-
men
eius explicite non inuocetur Deus ipfc-,tamen implifiite ibi continetur:
quia
crux eft inftrumentum Diuiniratis, 6c per habitudinem ad illam haber
virtutcm contra demones : Nomen autem lefu eft nonien fal^cisjfeu Salua-
toris, qui eft Deus,& homoi immo eft nomen,in quo non cantum da^mones
eijciunturj fed eciam in quo oporcec nos faluos fieri, vc docec D.Pecrus A(5t.
c. 4. Ec eodem modo incerdum adiurancur demones per Sandlos
, quos ipii
magis cimencinon propcer eorum naturalem vircuccm,im6 nec propccrgra-
tiam infufam pr^cise fpeCtatam, vt habenrem fandtificac, 8c bonum reddic
:
quia pcr iilam folam vircucem non polfunc homines cogere , aut arcere dx-
mones^ nifi Deiis San(5tis fuis , vel Ecclefia: fux peculiarem vircucem ad hoc
conferat
.
Hacergoracioneadiuratiod^monis femper ficperDeum velinfe, vel
354,
in SancStis fuiS:, auc in fuis inftrumentis inuocatum : quia ( vt fupra diximus
u.
? f 4.
) d.rmon non adiuratur prece , fed coa6tione , dc
impcrio
, qu^.noii
ert in re crcara, nifi virtuce Dci : quia vc dicicur lob 41. Non efl potefias
fu~
per terram ,
qu comparetur ei . Imo probabile eft , neque Angelos San(5tos
poUe virtutenacurali dxmones cogerefalcem comparando maximum ad
maximum,& mulcicudinem ad mulcicudinem cum proporcione : quia plu-
res darmones
(
vc credicur
)
perfe(ftioies func in nacuralibus aliquibus Ange-
lis cum di(5ta proporcione loquendo , vt breuicer annuimus fupra num.i^c),
Ob hanc ergo caufam adiuracio dxmonum fieri debet in virtuce ipfiufmet
Dei, vc refta fide,
& efficacicer fiac : Ica erudice docec Suarez tom. 2. de Re-
ii^ione, lib. 4. de Adiuratione cap.
3
. num.
7.
S^F^
S r 1 VI.
^Sl^Anam
cauteU
Jimfcruandd: ab
JExorcifia ,
vt adiuratio
fumvLj
.
haheat
cffccium,
PRimo
Exorcifta feipfum maximopere parare debet per orationem , &
ieiunium eo modo, quo docecur infra par. 1. vbi de Aegroto orante, &
ieiunante
i
ac pra^cipuis captiuando intellec^tuminobfequiumprimos veri-
tatis
, quas eft fapientia increata
j
ac voluncace firmicer ei adh^rendo
,
qune
manifcftatur in diuinis fcripturis, quarum parua fylua fupra nu. 241.
&feq(i.
fuic
propofita , credendo firmiter , ac confidendo
,
qu6<i Deus , racione fus
infinics
bonicacis, acfidelitacisinfallibilis concurret cum ipfo Exorcifta
>
cum
d.emoni pr^ceperit ea, quns ad eius expulfionem a corporibus obfeflis
>
&
a rebus ad homines fpe(5tantibus pertinere dignofcuntur, fi talis expulfio
fuerit
falutaris> ac c*Etera extiterint requifira
.
365.
Exorcifia va-
care debet ors-
tioni
, ^
ieiU'
nio
,
N
5
Secundo
1^8
Par.I. Cap.III DeExorc.virtutibusonoaio.
.
I.

(5(5,
C!
Ecundo poft efficaces orationes,
^
precationes ad Deii effufas , 8c adus
Accedere dehet
^
fidei, ac confidentias in Deumefficaciter elicitos, ( confiderata faculta-
nddsLmone ex.
te fibi a Chrifto, & ab Ecclefia tradita, Beatiffimae Deiparx > ac San^torum
fellendttm , vt
patrocinio imploratoj obfeflbqi feu maleficiato circa ea,qus credenda funr
ludex.
& adimplenda perfedle inftrudlo,
&c probato, vt docetur inkzpar.
5.
) tunc
flumsdo
. accedat ad fuum munus exequendum , non vt miles ad pugnandum contra
validifiimum hoftem , vt communiter loquimur
,
( h.TC enim pugna in ora-
lione debet fieri
j
) fed vtiudexaDeo, & abEcclefia delegatus: Non ad
omnia aduerfus diemonem pro voto fuo adimplenda , vt fupra dilum eft
^
fed tantum ad illum, vt reum iam per fidem obfeffi, vel maleficiati vindta >.
ac conuidtum per poteftatem Exorcifta: ^ corpore obfeffi , vel maleficiati
^
& a rcbus ad homines fpecflantibus expellendum
.
$.
II.
TErtio
, Exorcifta antequam aliquod aduerfus d^monem formct prg-
ceptum, breuirer inftruat Energumenum , vt credar, ipfum efie mini-
ftrum Dei > &
Ecclefi^e, &habere a Deo , & ab Ecclefia poteftatem ad d-
mones expellendos ab hominibus,&: a rebus ad homincsfpe^tanribus: Mo-
neatq; vt attendat inftrudlionibus ^ ac prasceptisabipfoExorciftad^moni
faciendis, aliter diabolus difficulter obediet Exorciftje :
Nam ds^mones
operantur in corpore patientis magis, vel minus iuxta imperfedtione fidei

ac confidentia; in Deum maiorem,veI minorem ipfius patientis .Si obfefiiis


accedatad Exorciftam cum fide inhefitante
>
quod a Deo , mediante prx-
cepto ab Exorcifta dxmoni fiiciendo, fit liberandas, ifte facillime liberabi-
tur, & diemon Exorciftas obediet iuxta fidem ipfius . Si autem accedatad
Exorciftam cum fide h^fitante , da^mon nifi cu difficulrate obediet Exorci-
iix. . Vnde aliquado euenit mihi,qu6d,dum ad me acceffifset ahqui Malefi-
ciati maximam habentes fidem
,
quod a maleficio Iiberarentur , vt cogno-
fcerem, an vere a da:mone eflent vexati, aut maleficio afledti, dxmoniprse-
cepi latino idiomate,vt coram me illico in eos aliquam leuem efficerer vc-
xationemj fed totum oppofitum euenit : Nam ad illud prreceptum, dcEmon
finc mora maleficium abftulit
, & a Maleficiatis aufugit , ipfiq; Maleficiatt
priftinae reftituti funt fanitati . Mihi autem ab eis fcifcitanti
,
quid per illa_>
verba, quas enunciaueram, intellexiflent, & credidiflent . Refponderunr, fc
credidifle, quod d^moni prxccpiflem, vt recederet ab eis , nec ampHus eos
diuexaret . Quare vtile erit > vt prius explicetur Vexato prseceptum , ante-
quam fiar , vt magis ac magis in eo fides augeattu- , fic raagis , magisq^ d--
monis poteftas di^"ninu^t^r : vt docet S. Cyprianus tra^, 4.
de tdobr.
yanit,)
dicens : Ddmones velexiliumUHtim : vel emnefcunt
gradatim >
focaut fidti
^atientis adiuuat : aut gratia cnrantis afpirat
.
Quartd>
367.
Infiruendus ob^
fejfus , vt cre.
datExorciRam
hahere potena-
te d&mortef ex-
fellendt.
Art. VI.
Prudcntia
in reftis {emitis eligcndis.
1
5)*)
.
III.
QVarco , ctfi decentius fic , formarc
praecepta latino idiomate propter
j^j,
ipfius gcauitatem,& elegantiami
atcamen fi patiens illud non inrelli-
pr^cetta
fieri
^
gat> melius erit ea proferre in lingua materna patientis
. Cum .n.
poffunt
vnlgwi
exprarcipuo fundamento huius artis difficulter poffic dasmon ad aliquid idtomate.
compelli , non exiftente in patiente difpofitione , fequitur ,
quod
fi
ipfe pa- iuare
tiens prreceptum non intelljgat , non poterit ad ipfum ita bend ede difpofi-
tum , &
per confequens diabolus non ita facile obedict Exorcifta: , maximd
in his, qnx fpe(5banc ad eius expulfionem
.
$. IV.
^^
Vint6,cum aliquid dicmoni eft prscipiendu,attendat Exorcifta,qu6d ^-^"
V^
Vexatus non fit aliqua palTione perturbatus: quia tunc mens Energu-
PrAcepta noru
^^^_
meni attendens fuggeftioni dcxmonis, non eft ita bene difpofita
fiant,ppatiens
per fidcm, ac confidcnriam in Deo,ac in poteftate exorcifticajficqjdiabolus
fit
nliqua
pnfm
Exorciftre pra'cepcis difficulcer pra^ftabic obediencia . Idcirc6 prius, {Ci opus fione tnrbntus
.
fic ) feorfum paciencem incerrogec: an aliqua paflioncac cribulacione fic tur-
batusi vultum eius confideret, an fic hilaris, vel meftus
,
quod facile ex ocu-
lis cognofcec . Nec ad vltimum darmonem expellendi prsceptum deue-
niat , nifi prius ille ad quietem
, & attentionem , & fiduciam perfedamre-
ducatur
.
. V.
SExto,
quando Exorcifta, ad dignofcendum,an vexatio patientis fic a drE-
mone;veI a caufa aliqua proueniat naturali : vel etiam ad inftruendum
mfide ObfeiFum, vel Maleficiatum, ( fi ita fit ) vult dicmoni aliquod facere
priEceptum
,
puta vc aliquam ex folitis leuem in Patiente caufet vexatione
,
daemonem diu illum vexare non permictati fed cito ei prascipiat, vtpatienti
grauamen, feu moleftiam inferie prxtermittar
.
Si vero d^mon Energumenum adlu vexer , eumque ab vfu fenfuum alie-
ner, iliico Exorcifta magna fide futFuItus in nomine lefu d^moni pr^cipiat
,
vt Energumenum diuexare ceffec , nec fenfuum vfum impediar , vc necefla-
rias de 6de inftrudliones deuoce, & attente percipere valeat . Et Ci opus fit,
pbiurgariones adhibeat inferiiis pofitas nu. 660. vcd^monis audaciam faci-
lius
confringere valeac,ac ipfius
concumaciam refrenare
.
. VI.
SEpcimo,
fi d.-cmon per os Energumeni loqui praefumat , Exorcifta filen- 372
cium illiimponacexempIoChrifti Luc-E^. quidazmoni dicenci: Outd
Silentium ^a*
nobis, &tibi
iefn NaXarene yeniUi perdere nos ? Scio tCy qitod SanSius es Dei,
'"''"* impona-
N 4
filentium
370-
Non permittiU
tur d&monditt
obfefsiivexwe.
371'
Nec vfum fen
fuumimpedire.
mom
tHT.
373i
Potefi quaio^
interrogari de-t
tempore ittgref.
J>rius interro-
gtmdi
funt
pa-
rentes,ficut
^
ipfecbfejjus .
.
575.
^iuinetmfint
ebfefji tmtum
pSie i^imagi-
narie
.
Experientiiu
xcmpjoiatHr
.
2.00 Par.LCap.III.DcExorc.virmtibusormto.
filentium impofuitjicet veritatem fateietur.JE?
increpauit illum
lefusdicens:
Ohmutefi:e, &exi ah eo . Vnde Marci i. &: Luca?
4. habetur, quod non
fine-
hat ea loqui.
Poteft tamen quandoque Exorcifta daemones interrogare>quo tempore in
corpus Obfefli funt ingreffi , vt ex hoc agnofcat : an cruciatus a Patfente
tolerati a caufa natiuali,vel prxternaturah fuerint excitati : vt egomet cum
illo dsemone feci
, a quo vexatus fuerat homo ille , de quo fupra num. 86.
Qupd alias etiam cum ahjs prreftiti dsemonibus, antequam iilos in virrute_-
Dei ab obfedis corporibus expellerem , vt fcirem, quomodo,
&c
quando in-
grefli eflent in corpora iila
, vt fic etiam Energumenis illis ad fe ipfos impo-
Iterum a dasmonibus cauendum, ac pr^feruandum remedia traderem op-
portuna
.
Veruntamen prius interrogandi funt ipfius Obfeffi parentes -, deinde ipfe
Obfeflus d^emoni in nomine lefu prcTcipiedo, ne internis, vel externis Ener-
gumeni fenfibus impedimenta ingerat . Sic Chriftus Marci
p. cum fibifihus
quidam habens fpiritum mutum fuiflen addudlus , interrogauit Patreni eiu^
dicens : QuamumtemporiseHiexquo eihoc accidit? Ki illeait: uib infan-
tia . Vbi D. Petius Chryfol. ferm. 51.
de D^moniaco ait : Reuoluit4nfan-
tiam. C.hriUuSi lit tanti mali caufa non tangat foholem,fed yarentem .
. VIL
OCtauo,
fi Exorcifta, perfonam,qua: tanqunm obfefTa ad eum confugir?'
vt exorcizetur, non efle vere, ac reaUter
j
fed tanrura imaginarie, au
fi<5teobfeframvereatur,ineam exorcizando cautelara raox infra ponen-
dam adhibebir
.
Sunt .n. aliqui, qui non vere, fed duntaxat fecundum fuam imaginatione
funt obfeffi : vt aUquando in muheribus menftruoru defectum
paticntibus^
accidir, de
quibus fupra num.^^i. Ahjfunt,qui fe a d^mone obfeflos, fed.
ob diuerfos fines effingunt. Nam aliqui, vt aftanrium vifcera ad pietatem-
commouentes> eleemofinis eoru fua propria fubleuent paupertatem : Qai-
dam, vt ab aliqua fe oppreftione, vel afflidlione diripiant : vt mulieres iuue-
cul^:,qu^quandoqvfenibus nupt^maritis, cum ob nimiam zeIotipiam_.:
quafi captiuiE teneantur , vt aliquali valeant peifiui libertate , fe a d^mone
obfeftas teftantur, ^iz-> nodluq; clamant, variasq; preftant infanias , vt mari-
tus modo huG, modo illiic : nunc ad iftum , nunc ad illum Exorciftam
eas
ducerecompellatur. Alij fe d^moniacos fimulant, vt ecclefiafticos
ritus^
contemnant , Exorciftas fubfannent , eorum arrem Exorcifticam infamenr,
obfeftosq^ veros, ac malcficio affedtos a remedia facra ab Ecclefiafticis mi-
niftris querendo, & adhibendo auertant . Hoc praeftant aliqui Magi , Ma-
lefici, ac Sagae, ficut experientia pluries comprobaui : Fingunt enim fe a
demone obfeflos ; vna cum alijs,
(
& forrafse eorum opere ) maleficio affe-
6tis,aut obfeflis adExorciftas accedunr : aftant, dumalij exoreizaniur,.
laudantq-, ac magnificant opera Exorciftx , dicuntqi fe maximam habeie^.
fidem, quod procid dubio a quacuraqj d^moniaca liberabuntur
vexatione ;
enu-
Art.VI.
PrudeHtia
iii recSis {emitis eligendis. i o i
cenuflexi
ante
Exoiciftam ei membracorporis indicanc, in quibus affligi fe
a dcmone
dicunt :
Exorcifta,
(
fi cautus non eftj more folico demoni, vt e
corpore
exeat,
nec
amplius illos vexct
pr^cepca imponic
; fed ipfi omnibus
audientibus,ex
eius
pr^Eceptis, & cxorcifmis nullum fcntirc leuamen , ncc
cefsare
dolores, nec dqmoniacas vcxationes remicti|, aut diminui
, quamuis
inaximam
habeant fiduciara audactei: refpondent: fic contra Exorciftam
iTiurmurantes,
eius famie, honori
, &c
arci detrahentes recedunt ,
c<^teris po-
ftea a malcficio Hberatis, & a d.^mone ereptis , dicentes : Hen quam fiulti
verha ohtre.
nos fumu.f, hifce
credere im^ofloribus i&
incantatorihus ! Maxima cum
fide
iiatorMtn.
accejji ad iftnm
Signatoremt nec tamen eiuijignamenta quicquam mihiprofue-
runt
:fic
quoj^ de vobis erit : videbitis, quodbreui tempore eifdem vexationibust
acdoloribus eritfs
affeBi.
Hoc autem dicunt, vt illorum fidem diminuant,
ac dc Dei protedtione diffidant: qui Ci paticntes aurcs illis pr^beanr, iterum
(
d?monis operante virtutej
nouis afficiuntur maleficijs : &c
fic magis Ma-
lcficorum, ac Sagarum verbis, quam Exorciftarum eruditionibus, ac moni-
tis facrisTfidem
preftantcs,
(
Deo permitcentc ) nouis a d^mone affici vexa-
tionibus promerentur.
. VIIL
A
VT
ergo Exorcifta iftorum obfeflorum fidiones agnofcere valear, eos ._^
prius interroget, in quibus corporis membris vexationes fentire
c6-
cautela fer-
fueuerint
^
deinde, (\ vexatus pri^tenfus latini idiomatis fit ignarus, tali idio-
uaniia, cumhtt-
mate precepta formet .
Siverognarus fic, vt pr^ceptum tale minimein-
tMjmodi
fufpe^
telligat, formet ilhid voce ita fubmifla, quod ipfe audire nequeat
, precipie- Ciis .
dodemoni (fi inillo corpore adfit)vt aliquamexillis, quibus, ait obfelTus
folere in fe affici , caufet vexationem ,
vnam tantum pr^cise nominando
,
prout expediens effc iudicauerit : quod fi d^mon aderit, pr^-ceprum quidem
intelligec, cui, etfi non facile obedierit in recedendo a malo, cum ab obfef-
fo,aut malcficiato prctceptum non percipitur; attamen cum fibi abExorci-
fta pr^cipitur, vc vexet, faciliiis obtemperat prscepto, quamuis illud a pa-
tientenon intelligatur. Si ergo vcre, ac realiter patiens a d.'emone fiieric
obfeflus, drEmonilium in cacorporis parte vexabit, quam vexandam ab
Exorcifta per prnrceptum fuerit ei imperatum : &c
tunc patientem, quid fen-
tiac in corpore fuo Tnteriogare valebir, vt an patientis verba veritati prsce-
pti fint conformia digno^cat . Si autcm patiens non vere, acrealiter
j
fed
tahcum imaginarie, aut ficte obfeflus faerit, cum ExorciftjE pr^eceptum non
intellexerit, nec in co fit vlla vexatio, cum Exorcifta ipfum interrogauerits
in quaparte corporis d^moniacamfentiatvexationem,
vnum pro alio re"
fpondebit ; ficq; tolletur larua diabolo, ac omnis dolus aperietur
,
.
IX.
NOno,
cum Exorcifta ahquod pr.TCeptum demoni facit, admoneatob-
9y%
fefsum ( fi adimpleri defideret
)
quod nuUo corporis motu , aut actu - -
fiue
378.
ExperienttA in
qutius prius
Jint faciendA
.
^o2{ Par.I.
Cap.III.DeExQrcYirtutibusorhato.
HArnonab ah-
(jyg interiori, fiue exteriori.daimonem ad obedientiam corapellere
debet
;
/e/o^o mot
^gj potius actibus fidei, & confidentix in Deum, intelligenti^,
& attentio-
aatZ^fideiad
"^^ ^^ ^^

^"^ pr^cipitur ab Exorcifta


.
Diabolus emm
, cum fpiritus fit
obedienttamefi
fpiritu,
&
non aliquo corporis geftu, eft compellendus
. Et interim
obfef-
competlendtis
.
fus membra corporis fui:, ac fi fua non efsent , relinquere debet
, & qualiter
diabolusinxtapr^ceptumabExorciftafactumoperetur in illis obferuare,
& de tanta djemonum fubiectione I^tari , fimulq^ diuinam
maieftatem , ac
potentiam, qui nobis tot, tantaqs beneficia contulit collaudare .
. X.
DEcimo,
qudndo plures funt exorcizandi, probationes , &experientiap,
( de quibus infia par.
3.
)
primo in his, qui maiorem pofTident fidem,
ac capacitarem, niagis, magisqj intehrioni Exorciftae fe conformant , funt
faciend.T, vt id ali) obfefli videntes, fidem in Exorcifmo requifitam, ac con-
fidcntiam in Deum facilius concipiant . Et interim prudens Exorcifta om-
nium motus, attentionem, ac difpofitionem confideret , eofque aliquando
interroget ; & iuxta ea, qua? proprijs oculis vident , ad adus fidei firm^, ac
inhicfitantis confidentiie pro fua, liberatione eliciendos doceat,ac cofirmet.
In hac enim arte plures vexatos fimul ad exorcizandum admittimus con-
tra regulas antiquorum Exorciftarum credentium,vnum vexarum impediri
per aliura ,
& demoncs fe inuicem adiuuare jquod falfum efle experientia
oftendit . Immo ex multorum fimul obfeilbrum adiuratione multa bona_.
dimanare probantur . Primum : quia vnico adlu eandem do6trinam omnes
capere pollunt ;
ficut ab vno Concionatore totus populus edocetur . Secun-
dum : quia plures experientis, qua? fecundum diuerfitatem patientum fiiir,
videntur . Tcrtium : quia plures d^monum malitis aperiuntur . Quartum:
quia magis oftenditur diuina liberalitas, Ecclefia? fplendor enitefcit,& Mi-
niftrorum eius audloritasmanifeftatur. Quintum : quia vexati magis ani-
manrur ad refiftendum demoni, & minori verecundia afficiuntur videntes
alios eiufdem conditionis . Sextum : quia d^mones magis confunduntur,
dum omnes fimnl obedire tenentur . Et tandem, quia maius eft commodu
Exorcifts, qui vno die decem, aut quindecim,
8c amplius poteft liberarc-
vexatos, quosfeparatimnon poftetvnomenfe. Maior etiam apparetmo-
deftia, & minus pericuhim fcandaiorum . Prceceptum tamen vltimum daj-
monum expulfiuura, licet contra omnes dcemones in varijs corporibus exi-
ftentes vnicum proferri pofiet : attamen fingulum fuper fingulos Obfeilos
enunciari debet : ficut etiam mueftigatio, &
probatio particularis pro vno-
quoqi
diftindte prceftanda eft : quia fic melius per fidem, dc
confidentiam in
Deum vexatus ad fuam difponitur liberationem
.
$.
XI.
Ndecimo, quia Vexati non omnes eiufdem funt
conditionis;
non
eodem modocumomnibuseftprocedendum .
Quidam
enim funt
rudio-
379-
V
Art.VI.
Prudcntiaf in rcdis femitis
cligfcndis.
103
rudiorcs i
& cum
his
magna patientia
,
pmdentia
, ac dcxteritas requiritur,
vt
dotflrinam
capiat .
Alij funt timidi,& hi ad curandum funt difficiliimi
:
quia
difficultcr
adus fidci firmje,
Sc inhaeficantis pro fua iiberatione
elicere
queunt.
Quidamfunt duricapitis,&:propriceruicis: & hos facile dia-
bolus
dccipit, nc Exorciftas inftrudionibus fidem prxftent. Quidam
funt
verecundi, 8c
fub verecundia diabolus malitiam fuam occultat . Alij aliarii
funt
conditionLmi,ac proprieratum . Cum rudibus pedetentnn,
8c paulatim
procedendum eft . Cum timidis femper ad eos roborandum , animandum,
&
confortandum incendendum eft. Duris,& in propria (ententia ob-
ftinatis,
debere eilc humiles,
Sc
in omnibus iudicio Exorciftae fubiace-
re eft oftendendum. Verecundi , non in ioco publico , aut coram perfo-
nis, de quibus verecundari poffint , funt exorcizandi : &c
omnibus accom-
modare fe debet Exorcifta.
.
Qooad locum autem, ih quo adiurandi funt obfeffi , licet fecundiim re-
gulas antiquorum Exorciftarum fit Ecclefia; nihilominus adinconuenien-
tia vitanda, qua? fxpius ex populi multitudme ailiftente euenire folent
,
qui
non deuotionisgracia
\
fed curioficatis caufa confluunt, fanum erit confiliii,
fi Exorcifta paucis prifentibus, puta confaiiguineis, domefticis, aut amicis
perfona? obfefiae,& vno faltem ( ii poffibile fit) Ecclcfiaftico, aut Religiofo,
&
non coram totius populi multitudine congregara, in aliquo fecreto Oia-
torio ; vel etiam ipfius obfefli domo ante imaginem Domini Noftri lefu
Chrifti,acBeatifiim2 Virginismunere fuofungarur. Idipfum etiam fuis
fubditis fuadere videtur Reuerendifs. P. F. Francifcus a Longobardia Oudi-
nis S. Francifci Minifter Generalis
i
vt habetur apud Peirinum m FormuL
Vrdat. litera E.
.
XII.
DVodecimo,
in tot-o illo o^ipporc , in.^^uo^ explie-atur inftrudio , Sc fit
adlus exorcifmi, Exorcifta fajpius paeierrtem quid fentiat interroget
:
8c
quid audiat : quidue fibi fuggerat diraon: cui rei attendat : quid cogitet:
quid denique timeat ; vt ex hoc illufiones
, & tenrationes dxmonum
,
quac
illo tempore funt innumcrabiles,cognofcantur . Patientem infuper, quali-
ter fe habere debeat tempore illo intermedio , idQ^ inter adum inftrudlio-
nis, & exorcifmi edoceat , vt videlicet Sacramenta frequentet
;
fe a peccato
abftineat; virtutu adrus, humiiiratis nempe, patientia^, charicatis erga Deii,
& proximum, conformicaris diuins volunrari
, Sc huiufniodi exerceat
j
re-
cordetur eorum, qune fibi ab Exorcifta fuerunt imperata , vt ea opere com-
pleat, pr^ecipue de contemnendo, ac deteftando dc-emones, de non timendo
ilIos,deeliciendo fspius fidei,acconfidentia?inDeu adlus, ipfumhumili-
ter, ac deuotc pro fua fiberarione deprecado,vt infvapar.^. fspius tradetur.
Ipfe vero Exorcifta fingulis diebus, quibus exorcizare vulr patientem,or-
dinem habendum in tali adu
,
puta quam velit tradere inftrudionem
,
qua
facere experientiam, quidprascipere, quid obferuare prius prc-emeditetur
:
& quicquid eft faciendum
,
prudencer, ac fapienter ordinet, ac difponat, fe-
dule
Nen eodem mo-
do cum omnib*
Vexatiseffpro-
cedendum
.
580.
Loeus magts
aptus nd exor-
cizandum qui~
namfit .
381.
Interrogandus
Obfejfus
de ae~
cidentibustemm
fore infiruSii^
nis .
382.
Exorciffa/em'
per (itparatus
ad rite munut
fuum cbeundu.
i o
4
PartJ. Cap.III. DeExorc.virtutibus
ornatol
<iule orationi, ac ieiunio corporali ac fpirituali
incumbendo
eo modo>quo
pane fecunda
docetur
\
ne ad tantum minifterium
obeunduni
imparatus
accedat.
Quare ex oiiinibus in hac prima parte
difputatis facile colligitur,
Exorciftam vt re^te, tut6,& efficaciter fuum valcat exercere munus,debcre
efle ordinis exorciftici , vel facerdotalis : iurifdidlionis ordmaria? , aut de-
legat^ poteftate donatum
i
Scientia prv-editum
, qua maleficiorum caufas
emcientem,
cooperantem, inftrumentalem phyficam,vel moralem, ac per-
mittentem
cognofcat
: nec non figna probabilia,&
ceriitudinalia,ex quibus
morbos maleficos a naturalibus difcernere valeat : ac optime fuam
poteftatem, & remedia fpiritualia, quibus ad darmones expellen-
dos,<Sc
eorum opera deftruenda fibi eft vtendum nofccre de-
bet : Virtutibus, fide, {ciMcQi fpe,confidentia,charita-
te erga Deum,&
proximum,fortitudine,patientia,
perfeuerantia, ac prudentia pr^ditum , vt er-
rores vitando ,
ac femitas redas eligen-
do, finem
,
quem intendit, nempe
dtcmonum confufionem
, &
expulfionem , ac tadem
Sancftifs. Nominis
lESV
gloriam , 8c honorenu
confequi me-
reatur.
Fims Prirn^ TMts*
MANVA-
lOy
MANVALIS
EXORCISTARVM.
AC PAROCHORVM
Pars Secuda
.
D E iEG
ROTO-
I D I MV S
,
quifnam fit Exorcifta Medicus fpiritualis
per fimilem Filio hominis defignatus > confequentcr de
vEgroto obfeflo , aut maleficiato
j
vel etiam morbo na-
turali detento , aut in quacunque neceflitate conftituto
agere , eft confentaneum . Quem poflumus aflTerere a
loanne aliquo modo repr^fentari eo modo
,
quo S. Au-
guftinus traci. 49. in loannem , Lazarum hominis itw
peccato fordefcentis typum referre docet. Etenim loan-
nes i miniftris diaboli perfecutionem patitur : quia imperatorio Domitiani
mandato in Patmos relegarus ^rumnis afficitur : igrorus obfeflTus vexatio-
nem fuftinet ab ipfo d.Tmone, qui obfidendo
, &
poffidendo interius,
& ex-
terius totum homincm torquet . loannes ftatim ac videt fimilem Filio ho-
minis , timore corripitur , & cadens ad pedes eius tanquam mortuus iacet
:
Obfeffus, qui abfente Exorcifta nullum timere videtur , ad eius prjefentiam
cedit adiuranti, obedit imperanti, voces degeneres eraittit infultanti, con-
cnlcanti colhim pr^bet , & mortis inftar in terra volutari non dedignatur
.
loannes erigitur a Filio hominis,qui voce potenti,&: contadu dexters ani-
mumdat pauenti : Obfeflus per impofitionem manuum
, &rerii facrarum
applicationem ( diuina operante virtute ) roboratur,erigitur, & viuificatur
.
Hic autem aigrotus debet efle in feipfo debite pr?paratus,vt virtute exor-
cifmorum faniratem confequi pofTit : cum idem in curatione diuina , ac in
naturaU contingat: Nam ficutcorporum Curatoresantequampharmacis
vtAntur folct ^gros leuioribus purgationibus primo difponere, &
difpofitis
normam
^egrotHS
obfef-
fus
figuratus$
loame in Fat-
mos relegatum.
jterumnis ajfe^
liHm
,
384.
Obfeffus
debet
effe
bene
diffo-
fitui.
2r o (^ Par. II.
Cap. I. Dc
^groto orante Deum
.'
normam viuendi affignare, quam non dectt prstergredi, fi fahitatem bbti-
nere pr^tendunt
:
Ita animarum Medici foUicite curare debent, vt Arrepti-
tij, ac Maleficiati practer defiderium,
quo flagari debent fux liberationis,
&
obedientiam, quam in omnibus Exorciftas exadle pr^ftare, ipfiusqj coniiliu
adimplere tenentur, debitam etiam,
antequam exorcizentur , habeant pra^-
parationem, vt optatam. fi^utem confequi mercantur
.
385.
QilPd
fi quxras, qu^ena fit difpofitio immediata neceflaria ?gro ad Exor-
Bifpifitio
re-
cifta accedenti, audi Chfiftum ilia Matth.
17. breuiteredocente . Obtule-
guifita.
in ob. rat Apoftolis vnus ex ludaeis fiHum fuum habentem fpiritum fpumantem-,
fejfo
en Jides allidentem
, ftridentem
, & arefcenrem , vt illurn expellerent . Quod cum
theologica
,
ac
fi:uftra tentaflentL, ^grurrt adduxit ad Chriftum , ac geni-bus prouolutus ante
fi^f*"** '
Deu.
emyj ^jixir : Domine
miferere
filio
meo^ ({uia Imaticus efl, &malepatttur;nam
1
7.V.
I j
. j-^pg
(.^^,j
y^ ighem,
&erebrS in aquam; &. obtuli eum difcipulis tuis
, &non po-
tuerunt curare eum . Refpdndens aiitem lefus ait : O Generatio increduia, &
perueyfa.quoufq; ero vobifcum.^
yfquequo
vos patiar ? quafi diceret : O Ge-
neratio
fine fide
,
ac fine confidentia : Non enim homo ille firmiter crede-
Marci
9. v. i:.
bat,qu6d lefus poflet fanare filium eius : vnde dixit ei : Si quidpotes,adiuua
;>/aj
^//em^-r ;^/<3/?r;
.
Non enim
dixit : Scio,qudd potes faluare filium meum :
Sed
fi
quid potes
,
vbi per illam particulam conditionalem, Si, oftendit,fe
ignor^ire ,
in Chrifto efle virtutem certam , &c
infallibilem ad digmones ex-
pellendos .
Quare Chriftus oftendit ei, ac docuit, fidem theologicam , nec
non fiduciam jnhcfitantem neceflariam efle, nedum Obfeflo, ac Maleficia-
to, fed quacumqj ^gritudine detento,& in quacumqineceflitate conftitUt(f,
(Ci a Deo liberationem a malo , vel quoduis aliud ab eo beneficium animaj
faluraie infallibiiiter obtinere pr^tcndat
)
qua firmiter, & fine h^fitationo
^dis
ejfe
de.
credat, Deum nedum pofle,ac fcire; fed velle quodcumque falutare petitur,
^*'*'*
ratione fa^ bonitatis infinit.-c , ac fidelitatis immutabilis , infallibiliter lar-
giri tempore opportuno : Ideo dicit : St potes credere , omnia
poffhilia furit
credemi : Quod bene teftatur etiam Beda Venerabilis dicens :
ImppffmUtas
curandi non ad imbecillitatem curantium;fed
ad eorum, qui curandifunt,fidem
referenda eH . Aperte S. Cyprianus trs<5b. 4.
de Idolorum vanitate : t>Amo-
nes yel extliunt fiatim : ijel euanefcunt
gradatim, prout
fdes
patientis adiuuat:
mt gratia curantis afpirat . EtS. Athanafius orat. i. contra Arianos : Om-
nes, ait, qui legitime in
Chrifium fiduciam
habent ,pedibus conculcant eum-t qui
hec yerba dicebat Ifaiae
1
4. In c^lum confcendam fuper aflra
Dei exaltabo
fo-
lium meum , &c. Latiflime de modo omnibus
accommodato quodcumque
a Deo falutare cupientibus obtinere, a6lu eft fupra, vbi de Fiducia in Deum
collocanda
.
3
86.
Hanc autem fiduciam
, quia tunc Apoftoli perfe<fiam quoad praxim
, &
exercitium non habuerunt , ideo dcmonem ab illo iuuf
ne eijcerenon po-
Infra nu.
4^5
. tuerunt . Quare conuenienter
Chriftus pofuit fecundo loCO
:
.Hocgenus d&-
** 4^4
moniorum non ijcitHr,nifiper orationem,