Vous êtes sur la page 1sur 19

Selda Tuncer

Behzat .
Kent, Kimlik ve Yerellik Ekseninde Bir Ankara Hikayesi

imdiye kadar, hem beyaz perdede hem de televizyon dnyasnda neredeyse yok denecek kadar
az bir grsellie sahip olan Ankara'nn, son zamanlarda vizyona giren yerli filmlerde ve yerli televizyon
dizilerinde yeni bir yz olarak kendini gsterdiine tank olmaktayz. Trkiye sinemasnda Ankara'da
geen filmlerin saysnn bir elin parmaklar bile etmediini dnrsek
1
, son bir yl iinde ekilen
filmin Ankara'da geiyor olmas ve sadece gemekle kalmayp ounun bu kente zg hikayeleri
anlatmas, yeni bir kent mekan olarak Ankara'ya olan ilginin gzle grlr bir biimde arttn
gsteriyor.
2
Ayrca, bu ilginin sadece sinema dnyasyla snrl kalmayp televizyondaki yerli dizilerde
de farkedilir biimde etkisini hissettirmi olduu sylenebilir. Son yllarda her ne kadar dizi setlerinin
stanbul'un dna kmaya baladn grsek de, bunlar romantize edilen irin Ege kasabalar veya
otantik bir yerelliin anlatmna imkan sunan Antakya, Nevehir ve Adana gibi yerlerle snrl kalmtr.
Bu balamda, srekli toplumsal hafzamzda gri, skc, memur kenti gibi sfatlarla yer eden Ankara,
doal olarak televizyon dnyas tarafndan bugne dek ok fazla ilgi grmemi ve dizilerde ok ksa bir
an, ounlukla da siyasi veya hukuki gerekelerle ziyaret edilen, zelliksiz bir bakent olarak
grnmekten teye geememitir. phesiz, Boaz manzaras bata olmak zere bir ok tarihi ve
corafi zellikleriyle dizilere doal plato ilevi gren stanbul'un zellikle de grkemli yallar, konaklar
veya geni lks apartman daireleri eliinde servis edildii bir dizi endstrisi sz konusu olunca bu
durum pek de artc deildir. Fakat, getiimiz yln sonlarna doru yaynlanmaya balayan bir dizi
konusu, karakterleri ve ekildii mekanlar itibariyle bu resmin dna kar. ounluu Ankaral ya da
hayatnn belli bir dnemini Ankara'da geirmi olan bir ekip tarafndan ekilen Behzat : Bir Ankara
Polisiyesi adl dizi, bir yandan anlatt hikayelerin ve kurduu karakterlerin zgnlyle te yandan
kent mekanlarn ve gndelik kent hayatn kullanmyla zel bir ilgiyi hakeder.
3
Dizinin sahip olduu
ok katmanl anlat yaps gz nnde bulundurulursa, farkl alardan ele alnp deerlendirileceinin

1 imdiye kadar Ankara'da ekilmi olan filmlerden en bilinen iki rnek Ylmaz Gney'in Sr (1978) ile Zeki
Demirkubuz'un tiraf (2001) filmleridir.
2 Ahmet Boyacolu, Siyah Beyaz (2009), mer Faruk Sorak: Ak Tesadfleri Sever (2011), Seyfi Teoman, Bizim
Byk aresizliimiz (2011). Ayrca Zeki Demirkubuz'un Yeralt isimli son filminin ekimleri de Ankara'da
yaplmakta.
3 Yapmc: Tarkan Karlda, Ynetmen: Serdar Akar, Doan mit Karaca, Zekeriya Kurtulu, Hikaye: Ercan Mehmet
Erdem, Emrah Serbes, Mzik: Pilli Bebek
ve bylelikle bir ok farkl eletirel okumann yaplabilecei aikardr. Bu yazda benim yapmay
amaladm ey, tm hikayenin getii kent mekan ve kent hayatnn anlatda bu kadar etkin olmas,
yani neredeyse anlatnn kurucu gelerinden biri ilevini grmesinden yola karak, Behzat .
dizisinde Ankara'nn nasl anlatldna ve mekansal ve/ya sembolik dzeyde nasl ina edildiine
ilikin kent, kimlik ve yerellik ekseninde bir tartma yapmak. Bunun iin, Trkiye'de son on yl
ierisinde entelektel kesim tarafndan byk ilgi gren, zellikle genler arasnda hzla poplerleen
zel bir paylam sitesini, Eki Szlk', esas almakla beraber ayn zamanda dizi ekibinden senarist,
ynetmen ve barol oyuncularnn konuyla ilgili rportajlarndan yararlanacam.

Bakent oluundan bu yana Ankara'ya yklenen bir ok anlam ve armn, Trkiye'nin siyasi
ve kltrel tarihinde olagelen eliki ve ikilikleri de iine alan ve hatta ou zaman bunlardan beslenen
ok katmanl bir simgesel dnyaya iaret ettiini sylemek mmkn. Gemite olduu gibi bugn de
Ankara, bakent olma sfatndan da kaynakl olarak, zihinlerde ncelikle siyaset ve otorite ilikileri
erevesinde yer igal etmekte. Son yllarda saylar giderek artan bu konuda yaplm bir ok alma,
Ankara'nn Cumhuriyet'in bakenti olarak ina srecinde gemiten kopuu, eskiye kar yeniyi,
gelenee kar moderni simgeleyerek stanbul karsnda konumlandrldn eitli ekillerde
gstermitir.
4
Kurulmakta olan yeni ulus ve rejime ilikin ideolojik mekansal bir proje niteliinde olan
bu bakent olma srecinde Ankara'ya yklenen sembolik anlamlar, Ankara'nn kent kimliinin
olumasnda nemli bir rol oynam olup bugn kente ilikin sylemsel dzeyde retilmekte olan bir
ok anlatda hala bunlarn izlerini belirgin bir biimde grmek mmkndr.
5
Her ne kadar zaman
ierisinde Trkiye toplumunun ve zelde Ankara'nn geirdii byk deiimlerle birlikte kente dair
alg ve deneyimlerde ve dolaysyla anlatlarda nemli lde deiiklik meydana gelmi olsa da,
Cumhuriyetin bakenti kimlii etrafnda oluan ve sonrasnda ulusal bir tahayyle dnen Ankara
imgesi, kimi zaman olumlanarak kimi zaman kar klarak ama ounlukla bir ekilde kendisine veya
olas armlarna bavurularak gnmze kadar varln devam ettirmitir.
6
zellikle bu balamda
Ankara'nn stanbul'a atfla ve/ya onunla bir karlatrma iinde tanmlanmas bugn hala kente ilikin

4 Bu konuya ilikin son dnemde yaplm zgn almalardan biri iin bkz. Funda Cantek, Yabanlar ve Yerliler
(stanbul: letiim Yaynlar, 2003)
5 Ankara'nn bakent olma srecine ilikin detayl bir alma iin bkz. lhan Tekeli Ankara'nn Bakentlik Kararnn
lkesel Mekan Organizasyonu ve Toplumsal Yapya Etkileri Bakmndan Deerlendirilmesi, Doan Kuban (der.)
Ankara Ankara iinde (stanbul: YKY, 1994). Ayrca bkz. Gnl Tankut, Bir Bakentin mar (stanbul: Anahtar Kitaplar,
1993).
6 Aye Saktanber Mekan, Millet, Muhayyile: Gemile Gelecek Arasnda Bir Kopu ve Sreklilik Tasavvuru olarak
Bakent Ankara ve Ahir Zaman Ankara Mitleri Ahmet nc ve Orhan Tekeliolu (der.) erif Mardin'e Armaan iinde
(stanbul: letiim Yaynlar, 2005), 203.
anlatlarn ana temalarndan birini oluturur.
7
Ankara'nn (bakent olarak) kuruluuna uzanan ve bir
nevi st anlat niteliinde olan bu temalar, sadece siyaset ve ynetim alannda varolmayp ayrca
gndelik dzeyde oluan kente ilikin sylem ve pratiklerde de kendini gstermektedir. Yani, dier bir
deyile, yukarda szn ettiim Ankara'ya ilikin bu toplumsal tahayyln izlerine, siyasi ilikilerin ve
resmi idarelerin rettii bir sylem alannda olduu kadar sradan insanlarn gndelik hayatlarnda
yaadklar duygu ve deneyimlere dayanarak oluturduklar bireysel anlatlarda da sklkla rastlanr.
Dolaysyla sadece siyasi bir zne olmasnn tesinde, iinde yaayan sakinlerinin znel alglar ve
duygulanmlaryla ekillenen ok katmanl bir kent imgesinden bahsedebiliriz. Bu anlamda, neredeyse
mite dnm Ankara'yla ilgili bu anlatlar gndelik dzeyde kullanlp yeniden yorumlanrken, kente
ilikin yeni gncel anlatlarn da Ankara'da yaayan, ehri deneyimleyen veya onunla bir ekilde
ilikilenen insanlar tarafndan retilmesi sz konusudur.
8
Gnmzde bunlarn eitli rneklerine
gazete, televizyon ve internet araclyla dolayma sokulan Ankara'yla ilgili popler kltr rnlerinde
sklkla karlamaktayz. Bu yazda popler bir televizyon dizisi zerinden internet ortamnda
Ankara'yla ilgili yaplan yorum ve tartmalara bakarak kente ilikin retilen anlatlarn gnmzde
ald yeni biimlerini incelemeye alacam.

Biz Zaten Ekip Olarak Ankaralyz!
ncelikle, Behzat .'nin basite Ankara'da ekilen bir dizi olmasnn tesinde Ankaral bir dizi
olarak grlp benimsenmesinde, diziyi hazrlayan ekibin ve onlarn Ankara'yla olan ilikilerinin ok
nemli bir rol olduunu belirtmek gerekir. Getiimiz yln sonunda televizyonda gsterilmeye
balayan dizi, Emrah Serbes'in 2006 ylnda yaymlanan ve bugn sekizinci basm yaplan Her Temas
z Brakr adl romanndan uyarlanmtr.
9
Dizinin zellikle ilk iki blmnde byk lde kitaba
bal kalarak ana hikaye ve karakterlerin kurulmas salanm olup dizinin devamnda her blmde
konu edilen cinayet vakalar bir senaryo ekibi tarafndan hazrlanr. Dolaysyla, diziye hayat veren
cinayet bro amiri Behzat . ve yannda alan Harun, Akbaba ve Hayalet karakterleri Emrah Serbes'e
aittir. 2003 ylnda Ankara'ya gelen Emrah Serbes alt yln geirdii bu ehirde niversite eitimini

7 Ankara-stanbul atmasna ilikin rnein bkz. Seyfi ngider (der.), ki ehrin Hikayesi (stanbul: Aykr Yaynclk,
2003). Ayrca stanbul dergisinin Ocak 2001 tarihli 36. saysnda yer alan Ankara-stanbul dosyas kapsamndaki
makalelere baklabilir.
8 Ankara zerine farkl kent deneyimi ve anlatlar zerine yaplm almalar iin bkz. Funda enol Cantek (der.) Sanki
Viran Ankara (stanbul: letiim Yaynlar, 2006), Gven Arif Sargn (der.), Ankara'nn Kamusal Yzleri (stanbul:
letiim Yaynlar, 2002). Gven Tun, Figen zbay vd. ehrin Zulas: Ankara Kalesi (stanbul: letiim Yaynlar,
2004), Gven Tun, Bir Ak Bir Hayat Bir ehir: Ankara'nn Mekanlar, Zamanlar, nsanlar (Ankara: Dipnot
Yaynlar, 2011). Ayrca Ankara'ya ilikin ok kapmsal tarihsel bir alma iin bkz. Suavi Aydn, mer Trkolu,
Kudret Emirolu ve Ergi Deniz zsoy, Kk Asya'nn Bin Yz: Ankara (Ankara: Dost Kitabevi, 2005).
9 Emrah Serbes, Her Temas Bir z Brakr, stanbul: letiim Yaynlar, 2011 (2006).
tamamlam, Genlerbirlii taraftar olmu ve polisiye roman yazmaya balamtr. Ankara'nn
kendisine ok ey kattn syleyen Serbes, bu ehrin hayatnda zel bir yere sahip olduunu sklkla
dile getirir; yle ki hayatn Ankara'ya gelmeden nce ve sonra olarak ikiye ayrabileceini syler bir
rportajnda.
10
Dizinin baarsnda ve Ankara'y bu kadar iyi anlatabilmesinde, Serbes'in bir dnem
yaam olduu bu ehri iyi tanyp, bilmesi kadar Ankara'y ve orada yaamay sevip benimsemesinin
de byk etkisi olduu anlalyor. Serbes'e gre Ankara ehir olarak zgn bir karaktere sahiptir. Ona
gre, grd ehirler arasnda bir inziva hayatyla byk ehir hayatnn i ie yaanabilecei tek
ehirdir Ankara.
11
Bu balamda, yazd kitapta mekan olarak Ankara seiminin de tesadf olmadn
sylemek gerekir. Hikayenin getii mekan olarak Ankara'nn bir karakter zellii tamas gerektiine
inanan Serbes, polisiye yazarken mekanla kurduu ilikiyi ve Behzat . zelinde Ankara'y seiini
verdii rportajlardan birinde yle anlatr: Mekn polisiye iin dekoratif bir e deildir. Btn
kitaplar iin byledir tabii, ama bence polisiyede biraz daha nemlidir mekn. nk sz konusu olan
cinayetse olay yerini cinayetten ayr dnmenin imkn yok. inde bulunulan kent de olay yerini ve
dolaysyla olay rgsn etkiler. Ankara polisiyelerine balarken u soruyu sordum kendime, bu
ykler neden baka bir kentte deil de Ankarada geiyor? Yani sadece Ankarada geebilecek bir
roman Ankarada gemelidir. Dizinin senaristi olarak Serbes'in bu yaklam, daha sonra izleyici
yorumlarnda da grlecei gibi, izleyenlerin Behzat .yle mekan zerinden gl bir iliki
kurmalarn ve bylelikle Ankara'y dizinin ayrlmaz bir paras olarak grmelerini salar.

Ayn ekilde, dizinin barol oyuncularnn da Ankaral olup ehirle kurduklar ilikide Serbes'le
benzer bir duygu ve deneyim dnyasn paylatklarn syleyebiliriz. Behzat . rolndeki Erdal
Beikiolu ksa kesintiler dnda hep Ankara'da yaam bir devlet tiyatrosu oyuncusu olup, te
yandan Harun ve Hayalet karakterini canlandran Fatih Artman ve nan Konuku halen Ankara'da
tiyatro eitimine devam etmektedirler. Ekibin bir dier nemli eleman olan Akbaba karakterini
canlandran Berkan al ise Ankara'nn tannm tonmaisterlerinden biri olarak bilinmektedir. Behzat .
ve ekibini canlandran bu drt oyuncu, dizinin popler olmasyla basn ve televizyon dnyasnda
Ankaral ekip, Ankaral polisler gibi isimlerle yer alrken kendileri de yaptklar rportajlarda
Ankara/llk kimliini sklkla dile getirirler. rnein, Beikiolu'nun Behzat . karakterini
anlatrken Ankara/llk kimliine yapt vurgu hemen farkedilir. Behzat .'nin nasl bir adam olduunu
tarif ederken ayn zamanda Ankarallar'n nasl insanlar olduklarna dair karmlarda bulunur:
Ankarallar bakentli olmalarndan dolay sistemi her daim sorgulayan, kontrol eden insanlardr. Ak

10 http://www.suavikemalyazgic.com/emrah-serbes-ile-ankara-ve-behzat-c
11 http://www.suavikemalyazgic.com/emrah-serbes-ile-ankara-ve-behzat-c
grdkleri anda direkt tepki verirler. Son zamanlarda Ankara halk sansrleniyor, stanbul bakentmi
gibi gsteriliyor. Behzat . de sisteme kar kan bir adam. Hayatta kaybetmi, hakszlklara kar
mcadele etmeyi dstur edinmi biri. Bir vicdan var. Askeriyeden atlm, polis olmu. Kendi de ekibi
de Ankaral. En sevmedii ey, Avrupa Uyum Yasas.
12
Bu ifadede, Ankara/llk kimlii bir nevi
Behzat .'nin adalet araynda, vicdanyla hareket etmesinde somutlar. Ankara'ya ilikin benzer
yorumlar dier oyuncularn konumalarnda da grmek mmkn. zellikle, bu aklamalarda Ankara-
stanbul kartl belirgin biimde kendini gsterir. Her zaman olduu gibi, Behzat .'den ve
dolaysyla Ankara'dan bahseden oyuncular stanbul'a deinmeden yapamaz. Bu konuda zellikle
Hayalet roln canlandran nan Konuku'nun yapt yorumlarda, aka stanbul kartl zerinden
ifade bulan bir Ankara/llk grlr: stanbullu ekimlere daha alktr. Buradaysa dizinin
doallndan ve Ankarallarn ekime alk olmamasndan kaynaklanan bir samimiyet oluyor.
stanbul'daki mesafeli tavrdan ziyade ok daha scak, Vay baba, naber! Ne gzel ekiyorsunuz! diye
yanmza geliyorlar. O muhabbet ok houmuza gidiyor. Biz zaten ekip olarak stanbul kartyz.
Ankaralyz ve Ankaraly ok seviyoruz!
13
Konuku'nun szlerinde hissedilen Ankara'ya besledii bu
gl sahiplenme ve aidiyet duygusunun, dizi takipilerinin yapt yorumlarda da belirgin ekilde
grlmesi dikkat ekicidir. Ankara-stanbul kartlna deinen bir dier dizi oyuncusu ise Harun
karakterini canlandran Fatih Artman'dr. Her ne kadar dierlerine gre daha lml bir yaklam
sergilese de, Artman konumasnn sonunda Ankara'ya dair yapt vgyle bir nevi tarafn belli eder:
Dizi baladnda bir Ankara-stanbul kyaslamas oldu. Buraya stanbuldan gelenler biraz sklr.
Ankara muazzam bir kent bence ama onu grmek iin Ankarada olmak, Ankaral olmak lazm.
Artman bu szleriyle aslnda stanbullular'n Ankara'yla ilgili eletirilerine st kapal bir yant veriyor
gibidir. Yaznn ilerleyen ksmlarndaki rneklerde greceimiz gibi, Szlk'teki Ankaral izleyicilerin
en muzdarip olduu eylerden biri stanbul'da yaayanlarn Ankara'ya dair bu ehirde nasl
yayorsunuz? veya bu ehrin nesini seviyorsunuz? benzeri sorduu sorulardr. Bu anlamda,
Ankaral izleyicilerin nezdinde, Behzat . dizisi, anlattklaryla, temsil ettikleriyle ama en ok da
izleyende uyandrd duygusal etkiyle bu sorulara bir cevap nitelii tad grlr.

Bir nternet Fenomeni Olarak Behzat .
Televizyonda yaynland gnden itibaren, Behzat . dizisinin internet ortamnda giderek
byyen sk bir takipi kitlesi oluturduu gzlenmekte. Bugn Trkiye'de en popler paylam
sitelerinden biri olan Eki Szlk'te Behzat . dizisiyle ilgili olarak yaynlanan her blm ardndan ok

12 http://www.haberturk.com/kultur-sanat/haber/559730-vicdaninin-sesini-dinleyen-kahraman
13 http://www.hurriyet.com.tr/pazar/16829353.asp?gid=59
nemli bir entri younluu yaanyor. Ayrca yine yaygn sosyal alardan biri olan Facebook'ta, szlk
yazarlar tarafndan kurulduu anlalan, Eki Szlk Behzat 'yi Koruma ve Yaatma Dernei ad
altnda bir grup bulunmakta. Bunun dnda, Facebook dahil olmak zere internet ortamnda dizinin
ok sayda hayran sayfasnn bulunmas, sanal iletiim dnyasnda Behzat . dizisine ok youn bir
ilginin olduunu gsterir. yle ki, dizinin yaynland zel kanaln web sitesinde Behzat .: Bir
nternet Fenomeni bal altnda Eki Szlk, Twitter gibi popler paylam sitesilerinde yaplan
izleyici yorumlar her hafta dzenli olarak yaynlanmaktadr. Tm bu rnekler, Behzat . dizisinin bir
popler kltr rn olarak almlanmas ve yorumlanmasnda internetin ne kadar baat bir role sahip
olduunu gzler nne serer. Bu anlamda, zellikle genler ve eitimli kesim bata olmak zere
gnmzde yaygn olarak kullanlan internetin, basite bir iletiim arac olmasnn tesinde bugne dek
dier yazl ve grsel medya rneklerinde olduu gibi kendine zg bir sylem alan reten ve ayn
zamanda farkl sosyal grup ve alarn olumasna izin veren bir iletiim ortam olarak ele alnmas
gerektii kansndaym. zellikle bu yazda ele aldm rnek birazdan anlatacam zellikleri
dolaysyla bu tr bir yaklamn benimsenmesinin gerekliliine ilikin nemli ipular verir.

Behzat . dizisinin televizyonda yaynlanmaya balamasndan ksa bir sre sonra, diziyi takip
eden izleyiciler yukarda sz edilen paylam sitelerinde diziyle ilgili dncelerini paylamakla
kalmayp dizinin anlatt hikaye, getii mekan, karakterleri zerinden kurulan ortak bir duygu
dnyasnn etrafnda sanal bir sosyal grup olarak adlandrabileceimiz aktif bir iletiim a olutururlar.
Ayrca dizinin, henz bugnk poplaritesine ulamad ilk birka blmnn dk reyting almas
sonucu ard arda yayn gnnn deimesi zerine, izleyiciler televizyon kanaln e posta
bombardmanna tutarak dizinin yayndan kaldrlmasn engelledikleri gibi istedikleri gnde
yaynlanmasn da salamlardr. Bylelikle, sadece seyirci konumundan kp neredeyse bir taraftar
gibi diziyi sahiplenerek etkin rol oynam olurlar.
14
phesiz, szkonusu internet paylam sitelerinin
kullanclar bu srecin rlmesine nclk ederler. Bir anlamda ortaklaa gerekletirilen bu katlmla
birlikte, dizi takipilerinin sanal ortamda bir araya gelmesiyle oluan aktif sosyal iletiim ann bir
nevi gereklik nitelii kazandn sylemekle hata etmi olmayz. Bu tr ortak bir mdahalenin gerek
hayatta karln bulmas ve olumlu sonu almas da, izleyicilerin diziyi sahiplenmelerini kolaylatrr
ve ilerleyen zamanlarda diziyle ilgili birok konuda kendilerini sz sahibi olarak grmelerinde etkili

14 Burada, tketici olarak grlen seyirci ile futbola zne olarak katlan ve birliktelik duygusuyla hareket eden taraftar
arasndaki ayrmdan yola karak byle bir benzetme yapyorum. Bu konuda son zamanlarda yaplm orjinal bir alma
iin bkz. Duygu Hatipolu ve Berkay Aydn, Bastr Ankaragc: Kent, Kimlik, Endstriyel Futbol ve Taraftarlk
(Ankara: Epos Yaynlar, 2007).
olur.
15
Bu anlamda zellikle Eki Szlk'te girilen entrilerde izleyicilerin eletiri ve nerilerini
ynetmen ve senaristler bata olmak zere dizi ekibine hitaben yapmas ve kimi zaman youn
tartmal konularda senarist veya ynetmenin twitter'dan aklamalarda bulunmas diziyi hazrlayan
ekiple izleyicilerin internet ortamnda birbirleriyle karlkl iletiim ve etkileim iinde olduunu
gsterir.
Dolaysyla, Behzat . dizisinin izleyicilerinin internet dolaymyla kendine zg sylem ve
hareket alan yaratan dinamik sosyal bir a oluturduunu syleyebiliriz. Bu balamda, Behzat .
dizisinin youn ilgi grd internet paylam sitelerinin arasnda zellikle bir tanesi, sanal iletiim
ortamnda dizi etrafnda oluan gndemi ynlendirmesi ve hatta ou zaman kendi bana
belirlemesiyle zel bir incelemeyi hakeder. Eki Szlk sanal paylam sitesi, yaynland ilk gnden
itibaran Behzat . dizisi izleyicilerinin dzenli olarak bulutuu en nemli sanal tartma platformu
olma zelliini tar. Eki Szlk'te, diziyle ilgili bugne dek toplam 160 balk alm olup en yaygn
kullanlan behzat balnn altna 8550 adet entri girilmitir.
16
Dizinin yaynlanan her blmnn
ardndan bu say dzenli olarak artmakta ve ok ksa zamanda grup yeleri tarafndan 10000'i gemesi
beklenmekte ve hatta bir anlamda hedeflenmektedir.
17
Szlk'te diziyle ilgili girilen bu ok sayda
entrinin, her ne kadar bu konuda kesin bir bilgiye ulamak mmkn olmasa da, byk ounluunun
erkek izleyicilere ait olduunu tahmin etmekteyim. Buradan phesiz dizinin kadn izleyicisinin
olmad ya da ok az sayda olduu gibi bir sonu karlamaz. Ama en azndan, internet ortamnda
dizi etrafnda oluan, yukarda szn ettiim sosyal iletiim ana kadnlarn aktif ve grnr bir
katlm olmadn syleyebiliriz. rnein, Facebook sayfasnda Eki Szlk yazarlarnn kurmu
olduklar grupta kadn yelerin says erkek yelerin ancak te birini oluturur. Bu tr bir karmda
bulunmamn asl nedeni ise Szlk'te incelediim entrilerin ok byk bir ksmna belirgin bir erkek
dili ve deneyiminin hakim olmasnn yansra girilen entrilerin kadnlara ait olduunun glkle
anlalmasdr. Burada szn ettiim basite bir kadn dili kullanmnn tesinde kadn izleyicilerin
diziyle ilgili yorum yaparken kadn olduklarn belli edecek kendilerine dair herhangi bir bilgiye ok az
yer vermeleridir. Oysa ki, erkek izleyicilerin dizi hakknda girdikleri entrilerde kendi yaantlarna

15 zellikle, dizi ekibinin bir ksmnn AKP'li Ankara Bykehir Belediye Bakan'n ziyaret etmesi sonrasnda Szlk'te
girilen entrilerde dizi ekibine hitaben yaplan sert eletiri ve aklamalar yazda szn ettiim izleyicilerin diziyle ilgili
sahiplenme ve kendini sz hakk sahibi grme durumuna iyi rnek tekil eder. Bu konuyla ilgili szlk yazarlarndan
birinin girdii entri yledir: behzat . sadece bir tv dizisi deildir. o yzden sahiplenilmitir bu kadar. sahiplenen
kesimler de bellidir. dizini izleteceksen bizim houmuza gidecek ekilde yapacaksn yapmc karde. he teki trl
muhafazakarlarn izleyecek ok dizisi var zati, dnp sana bakmazlar. gzlerinden perim. (nabulimut, 23.03.2011).
16 Szlk'te yer alan entri ve balk saylar dizinin ilk 30 blm zerine girilen entriler dikkate alnarak hesaplanmtr.
17 Szlk'te behzat bal altnda girilen entri says arttka bu durum yazarlar tarafndan sklkla deinilen bir konu
haline gelmitir. zellikle dizinin son blmlerinde entri saysnn 10000'e ulamasyla ilgili olarak popler sosyal
paylam sitelerinden Facebook'a atfla ok sayda tahmin ve yorum yapld grlr.
ilikin bir ok bilgiyi rahatlkla paylamalar nedeniyle erkek olduklar ilk andan itibaren aka
farkedilir. zellikle dizinin ilerleyen blmlerinde erkek izleyicilerin dizinin ana karakterleriyle
giderek daha fazla zdelemeleri ve kendilerinden ok ey bulmalarnn da etkisiyle Szlk'te Behzat
. etrafnda oluan bir erkek dnyasndan szetmekle abartm olmayz. phesiz, Behzat . dizisinin,
drt erkek komiserin cinayet olaylarn zmeye alrken yaadklar maceralar eliinde
birbirleriyle, hayatla, kadnlarla ilikilerini anlatan bir dizi olduunu hesaba katarsak bu durum ok da
artc deildir. Sonuta, Behzat . dizisi sert, hrn ama ayn zamanda iyi adamlarn hikayesini
anlatr ve bu hikayede kadnlar ancak onlara dedikleri kadar vardr.
18


Szlk'te alan behzat bal altnda izleyiciler diziyle ilgili kiisel gr ve dncelerini
paylarken diziyi neden sevip sevmediklerini, dizinin beendikleri veya nefret ettikleri ynlerini,
dizinin kendilerinde uyandrd duygular, yani ksaca dizinin onlar iin ne anlama geldiini kendi
ifade, szck ve tanmlaryla anlatrlar. Bylelikle, bireysel dizi izleme deneyimlerine dayanarak
kullanclarn olaylar ve durumlar hikayeletirmesiyle bir tr kendilik anlats kurduu znel bir bilgi
alan ortaya kar.
19
Bu anlamda, behzat balnn altnda bugne dek yazlan entriler, izleyicilerin
znel olarak diziyle kurduklar ilikiyi ve bunun dizinin blmleri ilerledike nasl deiip fakl
biimler aldn grmek asndan nemli ipular verir. Buna gre, balangta diziyle ilgili ilk
karlamalar zerinden yaplan mesafeli tanm ve yorumlamalar, ksa zaman iinde dizinin anlatt
hikaye, kurduu karakterler ve getii mekan evresinde kurulan ortak bir aidiyet ve sahiplenme
ilikisine dayal kiisel anlatlara dnr. Her bir szlk yazarnn bir nevi kendi hikayesini
anlatmasyla oluan bu ortak sylem alannda, Ankara'ya ilikin kent anlatlarnn nemli bir yer tekil
ettii arpc bir ekilde grlr. Behzat . dizisinin ekildii kent mekan olarak senaryoda Ankara'nn
sylemsel dzeyde nasl ina edildii, Eki Szlk sitesinde diziyle ilgili yaplan tartmalarn ana
temalarndan biri olup ayn zamanda (szlk kullancs) izleyicilerin diziyle kurduklar ban ve
zellikle gelitirilen ortak aidiyet duygusunun en nemli dinamiklerinden birini oluturur.

Komple Ankaral dizisi, bildiin Ankara bu
Szlk'te behzat . bal altnda girilen entrilerin geneline bakldnda, gerek mekansal
zellikleriyle gerekse gndelik kent hayat deneyimiyle olsun Ankara'nn, diziye ilikin tartmalarda
son derece belirleyici bir rol oynad gzlemlenir. Ankara'nn bu nemi, dizinin ekildii kent mekan
olmasnn tesinde ehrin, dizinin anlatt hikayenin kurucu unsurlarndan biri olmasnda yatar. yle

18 Baar Baaran, Mutsuz Apartman ocuklar iinde Birgn Gazetesi, 08 Mays 2011,
19 Saktanber, Mekan, Millet, Muhayyile..., 223.
ki, Ankara'nn diziye kimliini veren ve hatta neredeyse dizinin kendisiyle zdeleen bir kent imgesi
olarak ilev grdn sylemekle abartm olmayz. Bu anlamda, szlk'te yer alan kent anlatlarnda
en ok ne kan temalar Ankara'da yaamak, Ankaral olmak ve Ankarallk etrafnda ekillenir. Her
ne kadar Ankara dnda yaayan izleyiciler iin bu farkl bir duygu ve deneyim alanna karlk geliyor
olsa da, kente ilikin yaplan tanm ve yorumlarda yerellik ve yerlilik vurgusu nemli lde farkedilir.
rnein, Behzat . dizisinin daha fragmanlar yaynland dnemde girilen ilk entrilerden birinde bu
ok ak biimde grlr: ortalamann zerinde kaliteli bir dizi olaca kanaatindeyim. beklemekteyiz
ankaramz izlemek iin. (kursunluvitray, 17.09.2010). Ankara dnda yaad anlalan (Ankaral)
bir szlk yazar ise benzer bir duyguyu mekansal uzaklk durumuna dikkat ekerek u ekilde ifade
eder: ankara dnda yaayan ankarallarn memleket hasretine bir nebze tuz basan dizi. (ampermetre,
04.10.2010). Szlk'te diziye ilikin girilen entrilerde sklkla rastlanan bu Ankara/llk temas, dizinin
ilk blmnn yaynlanmasndan itibaren Behzat .'nin Ankara'y nasl gsterdii, dizinin ve
karakterlerin kenti ne kadar temsil ettii, yani bir anlamda dizinin ne kadar Ankaral olduu
tartmalaryla kendini belirgin biimde gsterir. Bu anlamda, dogalaozdes (14.02.2011) nick name'iyle
yazan bir szlk yazarnn girdii entride diziyi tmyle Ankara zerinden tanmlamas dikkat
ekicidir: tanm m? ankara'y sevenler, nefret edenler, ankara'yla bi ekilde mnasebeti olanlar iin
"ankara gibi", tesi berisi yok! Benzer biimde, dier bir entride dizinin Ankara'yla edeer
tutulduunu grrz: komple ankaral dizisi, bildiin ankara bu. (geceleri gelen teror, 14.02.2011).
Dizinin kent temsiline ilikin yaplan olumlu yorumlarda dizinin Ankara'y (yeniden) sevdirmesi,
bilmeyene retmesi ya da dizinin srf Ankara'da ekildii iin izlenmesi gibi nermelere olduka sk
rastlanr. te yandan, dizinin Ankara/llk kimliini yeterli bulmayan entriler de mevcuttur. rnein bir
szlk yazar dizinin ilk blmlerini izlemesinin ardndan yle bir entri girer: tandk mekanlar ve
tandk yzler olunca izlemeye koyuldum. ama kitab okumamama ramen neredeyse btn kitabn
anlatldn tahmin ettim; sanrm izleyiciyi skmadan olaya dahil etmek iindi bu taktik. yazar da
ankaral olunca onun evresi bir ekilde diziye szm gibi grnyor. bu sempatikliiyle birka blm
daha izletir kendini ama ondan sonra ne olur bilinmez. biraz daha ankarallamas lazm dizinin...
(disconnectus erectus, 19.09.2010). Sz konusu yazar her ne kadar bir gereke sunmasa da, Behzat
.'ye ilikin ilk izleniminin dizinin yeterince Ankara karakteri tamad ynnde olduu aktr.
Dizinin yeni blmleri yaynlandka bu sz edilen Ankara/llk kimliinin koullar belirlenir ve
Behzat .'nin bunlar ne kadar karlad zerinden szlkte ok sayda yorum ve eletiri yaplr. Bu
konuda girilen entriler, szlk kullancs izleyicilerin zihinlerinde nasl bir Ankara/l imgesi olduunu
ve bunun hangi noktalarda ortaklatn anlamak asndan bize nemli ipular salar.

zellikle u ana kadar bahsettiimiz entrilerin dizinin tantm fragman veya ilk blmlerinin
ardndan yapld dnlecek olursa, szlk yazarlarnn Behzat . dizisiyle ilk temasnn Ankara
zerinden olmas dikkate deerdir. yle ki, dizinin anlatt hikayeden ok ne kadar Ankaral olduuyla
ilgilenilir. Peki, bir diziyi Ankara'ya zg yapan, daha dorusu Ankara/l yapan ne olabilir? Bu
anlamda, bir hikayenin getii (temsili) mekan hangi noktada hikayenin kendisi haline gelir? Byle bir
durumda o zaman bir kente kimliini veren ya da bu rnek zelinde dnecek olursak, Ankara'y
Ankara yapan nedir? Bu sorular, bir nevi toplumsal hafzaya yerlemi olan Ankara'ya ilikin ortak bir
algnn, ortak bir imgelemin varlna iaret eder. Bugne dek farkl yazl, grsel, ve/ya iitsel kltr
alanlarnda eitli ekillerde ok defa retilmi olan bu ortak kent imgelemi, szlk yazarlarnn kiisel
deneyimlerinden yola karak yaptklar Ankara tanmlarnda belirgin biimde gzlenir. Bylelikle,
Ankara'ya ilikin bu kent tasavvuru, bir popler anlat rnei olan Behzat . zerinden internet
araclyla yeniden iletiim dolaymna girer. Bu anlamda, szlkte girilen entriler diziyi Ankara/l
yapan ve dolaysyla Ankara'y Ankara yapan eylerin znel yorumlarn yanstr. Ancak bunlara
gemeden nce dizinin ekranda nasl bir Ankara resmi izdiine deinmekte fayda olduu
kansndaym.

stanbul'un Kk Yals, Ankara'nn ats...
Ankara Emniyet Mdrl Cinayet Bro Amirliinde gelien olaylarn etrafnda dnen
hikayede, Ankara'y dizinin ana karakterlerini oluturan drt erkek komiserin cinayet davalarnn takibi
eliinde seyrederiz. Bu balamda, her blmde ilenen cinayetler dolaysyla gsterilen ehrin farkl
blge ve yaam alanlar, ana karakterlerin gndelik kent hayat deneyimleriyle birletirilir. Bunun
dnda, ana hikayeye eklenen yan karakterlerin kent iindeki yaamlarndan kesitlerle eitlenen bir
kent anlats kar karmza. Her blmde konu edilen cinayet vakalar ehrin farkl yzlerini
gsterirken, izleyici esas olarak Ankara'y Behzat . ve ekibini oluturan erkek dolaymyla
deneyimler. Bu karakterlerin gnlk yaam alanlarnn zerinden izilen Ankara alabildiine sradan,
zelliksiz ve hatta irkin diyebileceimiz bir kent grnts sunar izleyenlere. Hepsinin oturduu evler
eski veya gecekondu benzeri, az eyas olan apartman daireleri olup darda vakit geirdikleri
mekanlar sala bar ve meyhanelerden ibarettir. Abartl ve ssl ekimlerin hakim olduu yerli dizi
dnyasnda, Behzat . dizisi gerek hayattakine yaknlk, benzerlik tayan kent ve mekan temsiliyle
dier dizilerden ayrlmakta ve izleyicinin diziyle ve dolaysyla ekranda seyrettii Ankara'yla olumlu
iliki kurmasnda ve bir aidiyet duygusu gelitirmesinde nemli bir rol oynamaktadr. Eki Szlk
sitesinde behzat bal altnda girilen entrilerde, zellikle de dizinin ilk blmlerinin
yaynlanmasnn ardndan, bu durumun aka ifade edildii gzlenir. Buna gre, rnein Coffee
(04.10.2010) adl bir szlk yazar yle der: tv'de rastladka ankara olayna filan taklp izliyorum
ben bunu. mesela ikea mobilyas olmayan evler, sk tk binalardan yansyan gayet airane d mekan
manzaralar filan. sonra bir sadelik vs... nerdeyse yllardr bulamadm "ankara'nn nesini seviyorum
ki?" soruma yant veren baz anlar izledim denk gelmiken. Bu entride, yazarn ekranda izledii
mekana ilikin sadelik ve/ya bir nevi gereklik duygusunu Ankara'y sevme sebebiyle ilikilendirmesi
dikkat ekicidir. Benzer vurgular tayan entrilerin en arpc boyutu ise televizyondaki yerli dizilere
hakim olan ve neredeyse artk klie hale gelmi stanbul grntlerine yaplan gndermelerdir:
bkmtk istanbul'un yall, kkl, plazal dizilerinden, bu ila gibi geldi. umarm abuk bitmez de,
biz de dizi sayesinde memleket hasretimizi gideririz bi para. (gabek, 20.09.2010). Benzer ekilde,
tekrar tekrar kullanlan stanbul grntlerinden bkm dier bir szlk yazar ise bunu yle ifade
eder: gerekten boaz grnts grmekten gna gelen bu bnyeleri rahatlatmtr. ankarann birbirine
yakn irin semtlerini, gzel yollarn, istanbul'dan daha gzel olduunu dndm rock bar hayatn
grmek ok rahatlatyor. (brad pittch, 21.09.2010). Bu konuda ayn fikri paylaan szlk
yazarlarndan biri ise bu durumdan gayet alayc bir slupla bahseder: en komii "ee nereye gidelim"
dediklerinde "yle boaz kys olsun" bile diyemiyorlar kihkihkhih... bir de o sahne aralarnda ehir
manzaras veriyorlar ya, ak- memnu'da falan fstk gibi yallar, boaz gsteriyorlard, bu dizide bol
bol at var. ihihihihih. (esenboa, 19.09.2010).

Bir Blmde de Bizim Mahalleye Gelin..
Bu gndelik sradanln etrafnda rlen Ankara imgesinin, ayn zamanda dizide gsterilen
kentsel mekanlara duyulan ainalktan da beslendiini sylemek mmkn. Eki Szlk'te girilen
entriler, Behzat . dizisinin ekrana tad gndelik kent grntlerinin bu kadar sevilmesinde
izleyicilerin dizide tandk, bildik mekanlar grmesiyle de ilikili olduunu gsterir. Bu durum zellikle
Ankara'da yaayan veya bir dnem hayatn Ankara'da geirmi olan dizi izleyicileri iin ayr bir nem
tar. Burada, deneyimlenen mekann insanlar birbirine balamasyla oluan bir ortaklk duygusunun
da szkonusu olduunu sylemek gerek. phesiz, Ankarann imdiye kadar gerek sinema, gerek
televizyon dnyasnda neredeyse yok denecek kadar az bir temsiliyete sahip olmas ve dolaysyla
karlanmay bekleyen bir nevi farkedilme ve nemsenme arzusu bu durumu daha da glendirir.
Szlk kullancs izleyicilerin bildikleri ve yaadklar mekanlar ekranda grmekten duyduklar
memnuniyet ve heyecan dizinin balamasnn ardndan girilen entrilerde aka grlr. rnein
Ankara'da getii iin diziyi izlemeye balam olan Szlk yazarlarndan biri yle der: ankarada
ekilmesi sebebiyle izlemeye baladm dizi. bence gzel de olmu tandk mekanlar grmek. hatta
okuduum okulun evresinde geen birka sahne grmem dizinin ilerleyen blmlerinde
oynayacama dair bir iarettir. (torpaq, 20.09.2010). phesiz, dizide rol almak veya bir ekilde
grnmek de Ankara'da yaayan izleyiciler iin ayr bir merak ve heyecan konusudur. Her blmde,
oyuncularn yansra figran olarak ok sayda yerli sradan insan rol almaktadr. Dolaysyla, tandk
mekanlar kadar ekranda tandk simalar grmek de dizinin yaratt gereklik duygusunu
pekitirmekte ve ayn zamanda diziyle kurulan ilikiyi glendirmektedir. Heyecann zellikle belirten
bir dier szlk yazar ise dizide kullanlan mekanlar Ankarallk zerinden deerlendirir: bi de
gittikleri her yeri biliyorum ya ne gzel. en ok ona heyecanlanyorum zaten. ilk blmde behzat ,
harun ve hayalet'in oturduklar bar bestekar sokakta bulunan kirpi bar'dr. bunu da hemen merakllarna
ileteyim. atakule iindeki restaurant srekli kullanmalar ise sanrm manzaradan tr. yoksa biz
ankarallar hayatmzda 1 kere falan gidip brakmzdr oralar. (tanrisiva, 20.09.2010). Ayrca,
Ankara'da yaayan (veya bir dnem yaam olan) izleyicilerin ekranda tandk kent mekanlarn
izlemesinin heyecan kadar ehrin baka semt ve blgelerini grme istei de szlk entrilerinde kendini
gsterir: ilerleyen blmlerde de eitli semtleri gsterip renklenebilir. glba ankaya cebeci ayyolu
ulus odt balgat hatta bilkent 3 civarndan manzaral geiler falan hep set dizisi olan ankara yapm
ilerden sonra illa ki deiik gelir. barol oyuncusu zaten ankara'da yayor, bilmedii ortamlar deil.
yle eskiehir yolunda 160 bastn falan grsek. (el clandestino, 20.09.2010). Benzer ekilde, u an
Ankara dnda yayor olmas muhtemel bir szlk yazar da zledii semtleri dizide grmek istediini
belirtir: bir blm de mitky, konutkent, beysukent, beytepe'den birinde gesin istediimdir.
zledim ya oralar. (profit, 22.09.2010). Dizi ekimlerine mekan tekil etmeye alk olmayan bir
ehirde yaayan izleyicilerin Behzat . dizisiyle yaadklar bu yeni durumu, szlk yazarlarndan
birinin gayet alayc bir slupla yazd bu entri ise ok iyi ifade eder: nmzdeki blm yksek
ihtisas hastanesinin acilinde geiyor demedi demeyin. hatta taksiye binen bir hatun ackl ackl bakarak
uzaklaacak hastaneden. grmemiin olu olmu hesab, ankarada dizi ekilmi, ankaral erkenden
blm sylemi. edit:imla. (asidi kam cola turka, 27.09.2010).

Biz oralara baheli deriz, tunal deriz ... Bir de biz angara bebesiyiz
Ankara'da ekilmesi dolaysyla Behzat . dizisine szlkte gsterilen bu ilgi, yaznn banda
da belirttiim gibi, ayn zamanda dizinin kent mekanlarn ve kent hayatn nasl ve ne kadar doru
gsterdii sorularn da beraberinde getirir. Bu anlamda, Behzat .'nin fiziksel ve sylemsel dzeyde
mekan kullanmna ilikin yorum ve eletiriler dizinin ne kadar Ankara/l olduu zerine yaplan
tartmalarn merkezine oturur. rnein, bu konuda gayet eletirel olan szlk yazarlarndan biri, dizide
zellikle mekann gndelik kullanmna ilikin yaplan hatalar detayl bir ekilde anlatr: mekan
ynetimi ve ankara jargonu hi olmam bir angara dizisi bu. nce jargona bakalm. bizim buralarda
bahelievler ve tunal hilmi diye bir yer yok senarist arkada. biz oralara baheli deriz, tunal deriz.
bahelievler diyene ankara'da yenisin galiba der, geeriz. seymenler'de bulualm diyen polis ve savcy
botanik park ekiminde grrsek, olmam deriz. nk seymenler parkndan atakule'yi o adan gren
bir nokta olmadn biliriz. bir de biz angara bebesiyiz. ankara bebesi olmadk hi. mekan
yanllklarna gelince, behzat'n arabasn baheli'de parkettirip, grnty shhye'ye keserseniz, ordan
da bir otobse bindirip, dndrp dolatrp yine shhye'deki abdi ipeki park'na getirirseniz, bir
angaral olarak ekran karsnda dumur oluruz. o sahnede ankara ve ankaralnn ba dnd.
cebecispor'un anttepe'de antrenman yapyor olmas ne kadar olasdr onu da bilemiyorum tabi ki.
(penia, 19.09.2010). Bu entride yazarn, dizinin ekim mekanlarna ilikin verdii detaylar dikkat
ekerken ayrca szn ettii semt isimlerinin yerli halkn gndelik kullanmna uygun olmamas bir
ok szlk yazarnn en ok zerinde durduu konulardan biridir. Oyuncularn Ankaral olmasna
ramen semt isimlerinin dizide yanl kullanlmasna anlam veremeyen bir szlk yazar benzer
hatalar yle dile getirir: behzat . arabada beklerken maltepe'de iken, kovalamaca ulus meydan'ndan
balamasn. bir de bin kii sylemi ben de syleyeyim, orann ad sadece kat stnde ve sokak
levhalarnda "tunal hilmi caddesi". biz sadece "tunal" deriz. bahelievler'e de "baheli" deriz. lakin
gazi mahallesi'ni ksaltp "gazi" demeyiz. uzun uzun "gazi mahallesi" deriz. "gazi" diyince gazi
niversitesi de anlalabilir nk. ayrca tunal'ya "tunal hilmi" diyen behzat 'nin eski karsn
oynayan oyuncu da ankaral bir oyuncudur. ankara'da yaar. yani oraya "tunal" deneceini bal gibi
biliyordur da ynetmen etkisiyle "tunal hilmi" demitir tahmin ediyorum. kendine braksan "tunal"
derdi herhalde. (kibritsuyu, 20.09.2010). Bunun yannda, szlkte girilen entrilerde bir Ankaral'nn
nasl konutuuna dair elenceli yorumlara da sklkla rastlanr: oyuncular acilen gerek bi
ankaraldan ders almal. yle bir "la bebe" deniyor ki sanrsn birazdan leo ferre arklar syleyecekler
hep bir azdan. onun dsndaa polisin sevimsizliine yaplan vurgu ok elenceli la! (summer of
1985, 19.09.2010). Benzer entride ise la nleminin ar kullanmndan bahsedilir: gereinden fazla
la nlemi barndran dizi. tamam anladk ankara ivesine vurgu yapmak istiyosunuz da, ankarann
insan her lafn bi' bana bi' sonuna la koymazki. bu kadar da olmazki la. (0dy, 20.09.2010)

Behzat . ile ankara bir baka gzel imdi..."
Buraya kadar ele aldm rnekler, szlk kullancs izleyicilerin Behzat . dizisinde sunulan
Ankara/l imgesiyle nasl ilikilendiini gsterir. zellikle gndelik kent hayat pratik ve sylemleri
zerinde younlamakta olan bu entriler, aslnda bir anlamda Ankara'ya zg ve ncelikle bu ehirde
yaayanlarn bilebilecei ortak kltrel paylam kodlarn aa kar. Bir kentin zgn karakterinin
oluumunda nemli rol oynayan bu kltrel deneyim kodlar rneklerde de grdmz zere, kimi
zaman bir semt veya cadde isminin ksaltlarak kullanlmas kimi zaman da bir seslenme nlemi olarak
karmza kar. Gndelik kent hayatna ilikin bu kk detaylarn Behzat . dizisinde kullanlmas,
izleyicilerin ekranda grdkleri Ankarayla bir tr yaknlk ve/ya tandklk ilikisi kurmasn ve ayn
zamanda bylelikle dizi etrafnda Ankara/llk zerinden bir ortaklk duygusunun gelimesini salar.
Ancak, burada sz edilen ilikilenmenin, Behzat . dizisiyle ve dolaysyla dizinin ekrana tad
Ankarayla izleyicilerin ilk karlamasnn bir rn olduunu unutmamak gerekir. Szlk'te behzat
bal altnda girilen entrilerin toplamna genel olarak bakldnda dizinin ilk blmlerinin
ardndan Ankara'yla ilgili yorumlarn ounun dizide gsterilen kent mekanlarnn kullanmna ilikin
eitli gndelik sylem ve pratikler zerinde younlamakta olduu grlr. Oysa dizi ilerledike,
zellikle ilk 10 blmn yaynlanmasnn ardndan, szlkte yaplan yorumlarn ierik ve syleminde
nemli bir deiim farkedilir. Artk diziye ilikin dardan mesafeli yorum ve eletiriler yapan
izleyicilerin yerini, dizinin hikayesinin iine girmi, ana karakterlerle duygusal bir ba kuran ve kimi
zaman onlarla zdeleen sk dizi takipileri almtr. Ayn zamanda, Szlk'te girilen entrilerin
saysnda gzle grlr bir art olurken yazlanlarn ieriini ncekinden farkl olarak Behzat .'nin
anlatt hikaye/ler, ana karakterlerin kiilik zellikleri, birbirleriyle ve hayatla ilikileri oluturur. Buna
bal olarak, Ankara/llk kimlii dizide yer alan ana karakterlerin ve onlarn yaad hayatn temsil
ettikleri zerinden tanmlanr olmutur. Dizide konu edilen arkadalk, samimiyet, itenlik ve drstlk
gibi temalarsa Ankara'y temsil eden zellikler olarak szlk yazarlarnn en ok zerinde durduu
noktalardr. Behzat .'yi niye sevdiini biz duygusuyla aklayan szlk yazarlarndan birinin girdii
entri bu durumu ok iyi zetler: ite ankaral bu dizi ierisindeki samimiyeti, isli de olsa puslu da
(ksaca ne diyor siz, ha tamam: gri) olsa o renksiz sokaklarn kendisini kucaklamasn seviyor..itin it,
adamn adam, kimin ne olduu aa yukar sapmayan kendine mnhasr bu ehir insanlarn
seviyor..ite biz de bir trl ifade edemeyip ankara'nn bu vazgeemediimiz ynlerini behzat .'de net
bir ekilde hissettiimiz iin bu kadar seviyoruz bu diziden de te klt yapm.. (the last soul in a fish
bowl, 27.01.2011). Baka bir szlk yazar ise bu durumu, dizide geen (ana karakterlerden birinin
sevdii kzla yapt) bir konumay rnek vererek dile getirir: harun'un edaya sokak ortasnda yapt
konuma, ankara sokaklarnda rastgelinebilecek kadar samimi bir konumayd, bu zetle tekrar
farkettirmitir. (karakedi1992, 30.01.2011). yle ki, Behzat .'yle Ankara bir ekilde iie gemi
olup izleyicilerin dizide grdkleri iyi, kt, gzel, irkin ama hereye ramen sevdikleri ne varsa ayn
zamanda Ankara'yla ilikilendirilir: ben ki polis ten nefret eden birisiyim, ama behzat amirimdir,
harun hayalet akbaba da komiserim. onlarn dnyas benim iimdeki ankara. tesi yok. (how i met
your other, 25.04.2011). Bunlara ek olarak, szlk yazar izleyicilerin Behzat .'yi bir Ankara dizisi
olarak grp benimsemelerinde, dizinin AKP'li Bykehir belediye bakan Melih Gkek'in yapt
uygulamalara ilikin ald eletirel tutumun nemli pay olduu gzlenir. rnein, szlk
yazarlarndan biri bu durumu dizinin gerek bir Ankaral olduunun ispat olarak yorumlar:
elemanlarnn, bykehir belediyesini ykma hayalleriyle gerek bir ankara dizisi olduunu
kantlayan dizidir. bi de stz tarafndaki binalardan birine de girdiniz miydi gnlmn cannes'i
sizindir. (nazariyeci, 13.02.2011). Bu konuda, dier bir szlk yazar ise Melih Gkek'in greve
baladktan sonra yaygn olarak kulland sloganlardan birine gnderme yaparak dizinin en ok
reyting alan blmlerinden birini yle tanmlar: "melih gkek'in 20 senede yapamadn 30. blmle
yapmay baarmtr. ankara bir baka gzel imdi..." (classpad, 26.04.2011). zleyicilerin gznde,
dizinin bu blm Ankara'y, insanlarn, (orada) yaanan ilikileri yle iyi anlatmtr ki, szlk
yazarlarndan birinin deyiiyle, "30. blm itibariyle kay kopartarak bir ankara manifestosu haline
gelmi dizidir. akn, siyasetin, arkadaln bu kadar yaln anlatld bir diziyi izlemekten resmen
mutlu oluyorum, hepsine teekkrler." (karia, 25.04.2011).

Eki Szlk'te behzat bal altnda girilen entriler, yukarda verdiim rneklerden de
anlald zere, insan ilikilerinin ncelikle ve nemle zerinde durulduu bir Ankara resmi izer.
Buna gre, toplumsal algda souk, gri, dzenli, skc, yapay, ruhsuz gibi niteliklerle yer etmi olan
Ankara imgesinin aksine, ehri deneyimleyenler tarafndan scak ve samimi ilikilerle insan iine alan
yaanlas bir yer olarak tarif edilir Ankara. yle ki, bu haliyle adeta bir kk-byk ehir cazibesi
tar hemehrilerinin gznde.20 Aslnda szlk yazarlarnn benzer temalar etrafnda sklkla dile
getirdii bu duruma Ankara zerine farkl metinlerde de sklkla rastlamak mmkn.21 Bu yazya da
esin kayna olan, Aye Saktanber'in Eki Szlk'teki Ankara zerine kent anlatlarn ele ald zgn
almasnda gsterdii gibi, bir tr romantiklemeyi de ieren yukarda szn ettiim bu olumlu kent
imgesinden yola karak Ankara'y Ankara yapan eyin hemehrileri olduu ve hatta bunun bir tr
kendine has bir Ankara haleti ruhiyesine karlk geldiini syleyebiliriz.22 Ancak, Ankara'ya ilikin
kurulan bu olumlu kent anlats syledikleri kadar sylemedikleriyle de bize nemli ipular verir.
Ankara'nn kent hayatyla ilgili szlkte yaplan bu olumlu yorumlarda ayn zamanda bir eylerin
eksiklii, yokluu duygusuyla kendini gsteren bir refleksin varlndan sz etmek mmkn. Ankara'y

20 Tanl Bora, Ankara: Kk-Byk ehir, stanbul Dergisi, say 36, Ocak 2001, 57-59
21 rnein bkz. Aydn Uur, Tarih Tahterevallisinde Ankara-stanbul stanbul Dergisi iinde, Say 36, Ocak 2001, 67-70.
Ayrca gazete yazs, an, roman gibi farkl metinlerde ve ayn zamanda eitli internet bloglarnda Ankara'ya ilikin
benzer anlatlar grmek mmkn. Bu konuda rnek metinler iin u blog sayfalar nemli bir kaynak olabilir:
http://www.sehrinuzerindekieller.org/category/ankara/ , http://ankarayadair.blogspot.com/. Bunun yannda edebiyat
anlatlarna renk olarak bkz. Bar Bak, Herkes Herkesle Dostmu Gibi (stanbul: letiim Yaynlar, 2010), kran
Yiit, Ankara Mon Amour (stanbul: letiim Yaynlar, 2009), Efnan Derviolu (haz.) Kadn yklerinde Ankara
(stanbul: Sel Yaynclk, 2008).
22 Saktanber, Mekan, Millet, Muhayyile..., 235.
anlatrken hemehrilik ve insan ilikilerine yaplan vurgu, zellikle de stanbul'a kart
konumlanmasyla daha da grnr hale gelen, Ankara'nn bir kent ortam olarak sunamadklarnn
telafisi niteliindedir.23 stanbul'un sahip olduu doal gzellik, deniz, tarih, elence, hareket
karsnda Ankara, salayamad tm bu zellikleri sakinlerinin aralarndaki ilikilerin iyi ve gzel
olmasyla telafi ediyor grnr. Dolaysyla, Ankara'ya ilikin bir ok anlatda olduu gibi, Szlk'te
kent zerine yaplan tanmlarda da Ankara-stanbul kartl nemli bir yer igal eder. Behzat . dizisi
zerinden Ankara'yla ilgili olumlu eyler syleyen ve onu bir ekilde sevip benimseyen szlk yazarlar
bunu ou zaman dolayl ya da dolaysz olarak stanbul'a atfta bulunarak veya karlarna alarak
yaparlar.

stanbul'un En Gzel Yan Ankara'ya Dndr
Bu balamda, zellikle Behzat . ve ekibinin Ercment zer adl bir seri katili yakalamak
amacyla stanbul'a gidiini konu alan dizinin 20. blm zerine girilen entriler bu durumu en arpc
ekliyle gsterir. Ankaral bir cinayet brosu ekibinin stanbul'daki halleri ekran banda diziyi izleyen
Ankaral izleyicilerin ruh haline ayna tutmakta ve Ankara-stanbul kartlnda yaadklar duygu
dnyasna karlk gelmektedir. Bu konuda szlk yazarlarndan birinin girdii entri sz konusu
durumu net bir biimde yanstr: szlkte olsun, arkada evrelerinde olsun, yllardr srp giden
anlamsz ankara-istanbul ekimesinde ankara'y sevip savunmaya alanlarn bir trl dile
getiremedii fakat kendince derinden hissettii sebepleri, yine benzer hisler yaratarak ortaya dken
dizi. ... ankara'y bilmeyip, neden sevildiine anlam veremeyen, fakat behzat .'yi ilgi ile takip edip,
yaratt atmosferin de bu ilgiye sebep olan nemli bir etken olduunu dnenler biraz olsun biz
ankara sevenleri anlayabilirler artk. (the last soul in a fish bowl, 27.01.2011). Ayrca szlkte girilen
entrilerden, dizide stanbul'un Ankarallar'n gznden anlatlm olmas, bugne dek stanbul
karsnda srekli eletirilen, telenen ve buna bal olarak srekli bir savunma halinde olan Ankaral
izleyicilerin gnln okad aka anlalr. Buna gre, szlk yazarlarndan birinin konuyla ilgili
girdii entri adeta Ankara'nn stanbul'a kartma yapm olduu hissini uyandrr: amirim ve ekibinin
istanbul'un tabelasna iedii dizidir. ayrca harun komiserime gre istanbul'un en gzel yan ankara'ya
dndr. istanbul fethinden beri byle ezilmemiti. bu gn ve behzat . 'yi ltfen tarihe not
dnz. (Nabulimut, 13.02.2011 ). Yine benzer bir entride biteviye sren Ankara-stanbul
ekimesinde Behzat .yle hissedilen stnlk yle ifade edilir: 20. blmyle bozkr bebelerinin
egolarn oksam dizi. (buljubasic, 13.02.2011).

23 Saktanber, a.g.y, 232.

Bunun yannda, dizinin 20. blmnn Ankaral izleyiciler tarafndan bu kadar sevilmesinin en
nemli nedenlerinden biri de, Ankara'dan stanbul'a gidenlerin yaad durumu ok iyi anlatmas ve
bylelikle izleyenlerin kendi deneyim ve hikayelerinden bir para bulmasdr: bu blmde anlatlan
ok eye gldk ama komik olduu iin deildi. herkes "ahanda ben ite" diye gld. bir ankaralnn
istanbuldaki haline gldk, nk oumuz ayn eyleri yaadk, yayoruz. (dalaylama, 14.02.2011).
Behzat . ve ekibinin stanbul'da yabancs olduu gndelik kodlara verdikleri tepkilerde Ankara'y
gren bir dier szlk yazar ise yle der: bu dizi harun'la hayalet'e erezin fstn seip yeme
kavgas yaptrd iin, istanbul'a geldik bari istiklal'i bir gezelim sahnesine yer verdii iin, dnerde
kaar m olur, drm tost yaplr m, hamburgerin sla m olurmu gibi afallamalar gsterdii iin;
velhasl bu ince detaylarla bize ankara'y bu kadar gerek anlatt iin gzel. (Nip, 14.02.2011). Daha
nce bahsini etmi olduum, izleyicilerin diziyle ilikilenmesinde ve onu benimsemesinde nemli pay
olan dizinin verdii gereklik duygusu 20. blm zerine girilen entrilerin ounda kendini gsterir.
Benzer ierikli bir dier entride de vurgulanan bu durum, dizinin sradan gndelik hayatn aknda
ortaya kan durum ve olaylara yer vermesiyle yakndan ilikilidir: bu adamlar ok gerekler, yle ki
istanbul'a geldikleri ve dolatklar sahnelerde o nasl sudan km balk halleriydi yle. nereye
gideceklerini, nasl gideceklerini bilememeler, o kaybolmuluk halleri ylesine gerekti ki ankara'dan
istanbul'a gelen herkes kendinden bireyler buldu bu blmde. hele de askerliini burada yapm
akbabann semtler hakkndaki engin bilgisi ve kendinden emin duruu beni benden almtr. (Kizilkedi,
14.02.2011). Dizinin bu blmyle, Behzat . ve ekibi izleyicinin gznde Ankara'yla yle ok
zdeleir ki, szlk yazarlarndan biri kendinin ne kadar Ankaral olduuna Behzat .'yi referans
alarak karar verir hale gelmitir: ayrca grdm ki, behzat amirimin slak hamburgere verdii tepkiyle
benimkisi ayn. zira ben de bi angaral olarak mrmde grdm ilk slak hamburger iin;
"hamburgeri slatma fikri anca bi ruh hastasnn aklna gelebilir" demitim. demek ki ben gerek bi
angaralmm.. (venusteki limon agaci, 14.02.2011). Her ne kadar Behzat . ve ekibinin ekranda bir
ekilde Ankara'yla zdelemesi doal olarak ncelikle Ankara'l izleyiciler tarafndan ilgi grp
benimsense de, szlkte stanbullu izleyicilerden de benzer yorumlarn gelmesi dikkat ekicidir.
rnein, uzun yllardr stanbul'da yaayan bir dizi izleyicisi, Behzat . ve ekibinin bu blmde bir an
nce Ankara'ya dnmesini istediini hafif alayl bir ekilde syler: kardeim ben 30 yllk
istanbulluyum ama amirimler ankara'ya dnnce bi ohhh ektim. istanbul sahnelerinde resmen iim
darland, yryn la memlekete dnelim dedim. noluyo la banaaaa :pp (vens, 14.02.2011). Benzer
ekilde, stanbullu baka bir szlk yazar ise Behzat . ve ekibini stanbul'a yaktramadn belirtir:
... ayrca bir istanbullu olan ben ve benim gibiler bile istanbulda behzat amirim ve ekibini grmeyi
garipsedik, bu dizi gerekten ankaraya yakyor, zetini bile sapk gibi izlediim tek dizi heralde.
(mina nidal devrim, 14.02.2011).

Grld gibi szlk yazarlarnn gznde Behzat . bir nevi Ankara haline gelmitir. Dizinin
ana karakterleriyle Ankara yle zdelemi bir haldedir ki sadece Ankaral izleyiciler deil stanbulda
yaayan izleyiciler bile Behzat . ve ekibini Ankara dnda grmeyi yadrgar. Bu haliyle Ankara,
basite dizinin getii herhangi bir mekan olmann tesinde diziye kimliini veren bir karakter zellii
tarlar. Bu, hem diziyi hazrlayan ekip hem de izleyiciler tarafndan paylalan bir durum olup Ankara,
szkonusu iki grup iin de diziyle ilikilenmelerinde ok nemli bir rol oynar. Behzat .'yle ilgili
szlk yazarlarnn yapt yorumlarla oyuncularn sylediklerinin arasndaki benzerlik dikkate
deerdir. Ankara'ya ilikin dnceleri ve ehri sevme nedenleri ok benzer temalar etrafnda
ortaklarken, iki tarafn anlatsnda da Ankara-stanbul karlatrmas ok belirgin bir zellik olarak
karmza kar. Bu balamda, bugne dek sregelmi olan stanbul zerinden Ankara anlatlar
yeniden retilmekle kalmaz; ayn zamanda ok sevilen ve zdeleilen bir hikayenin mekan olarak
Ankara'nn kazand yeni anlamlarla tekrar yorumlanr.

Dizinin bu kadar ok tutulmasnda anlatt hikayenin, zgn karakterlerinin, temsil ettii
adalet, drstlk ve dostluk gibi temalarn yannda ayn zamanda konumalaryla olsun, sokaklaryla,
gecekondular ve zensiz bekar evleriyle olsun Ankara'y ve yaantsn bu denli iyi anlatabilmesinin de
etkisi vardr. Aslnda burada iki ynl bir iliki sz konusudur diyebiliriz. Behzat .nin Ankara'y
anlatt iin, dier bir deyile tam bir Ankara hikayesi olduu iin sevilmesi gibi bu diziyle Ankara'ya
olan ilgi ve sempatinin de arttn sylemek mmkn. zellikle dizinin ilerleyen blmlerinde szlk
yazarlarnn Behzat . ile birlikte Ankara'y (yeniden) sevdiklerine, uzakta olanlarn zlediklerine, hi
yaamam olanlarn grmek istediklerine ilikin yaptklar ok sayda yoruma rastlanr. Bu anlamda,
Behzat . dizisi toplumsal hafzamzda yer eden neredeyse kalplam Ankara imgesinin krlmasn
salar ve kente ilikin farkl gncel deneyim ve anlatlar zerinden ehre yeni bir anlam kazandrr.
Bylelikle, bugne dek genellikle gri, souk, skc bir yer olarak bahsedilen Ankara'nn yerini gerek
dostluk ve sevgilerin yaand, dzene ve otoriteye bakaldran insanlarn olduu yaanlas bir ehir
aldn grrz. Dizide zellikle btn hikayenin etrafnda rld Behzat . karakterinde Ankara
bir nevi yeniden ekillenir, canlanr. Bir yandan sert, hrn, kfrbaz, irkin ama ayn zamanda
vicdannn sesini dinleyen, kendi dorusundan amayan, adalet ve gerein peinde olan bu bir nevi
anti-kahraman, tm bu zellikleriyle izleyicinin nezdinde Ankara'y temsil eder hale gelir. yle ki,
Behzat .'de ve dizinin dier karakterlerinde de farkl llerde vcut bulan bu zellikler, Ankara'y
Ankara yapan ve ayn zamanda stanbul'dan ayran balca hususlar olarak gsterilir. Bu gerekle
temsilin bir nevi i ie getii noktada -ayn zamanda bir nevi romantize de edilerek sunulan- sz
konusu bu zellikler, hem gerek hayatta deneyimlenen kent hayatyla ilgili olarak, hem de
televizyondaki temsiliyeti asndan Ankara'y stanbul'a kar glendirir. zellikle bol kkl,
konakl, bol entrika ve yalanl, parltl hayatlarla bezeli stanbul dizilerinin hakim olduu yerli dizi
dnyasnda, Behzat .'nin Ankara's sradanlyla, irkinliiyle ama en ok da kurduu gereklik
imgesiyle benzerlerinden ayrlmakta ve tam da bu ayrld noktada Ankara/llk kimliini yeniden
kurmakta, canlandrmakta ve temsili dzeyde ideolojik olarak diriltmektedir. Yine bir szlk yazarnn
szleriyle yazy sonlandrmak istiyorum: akas zldm ankaraszlara. "ok gzel ama ne la bu?"
diycekler. ... evet, "trkiye'de en taze balk ankara'da bulunur" nermesi kadar sama gelse de. ama
alnmaca gcenmece yok, gerek bu lan. valla bak. ankara gibi, gerek!


Ankara, 2011