Vous êtes sur la page 1sur 193

made by Absens

made by Absens
Το λέμε ,

σωστα;
Το γράφουμε ,

σωστα;
Λαθη που γΙνοντοl συχνά στο γραπτά κοι στον προφορικό λόγο
made by Absens
made by Absens
Το λέμε ,

σωστα;
Το γράφουμε ,

σωστα;
,\
. , που γίνονΤΟ1 συχνά στο γραπτό κα1 στον προφΟΡ1κό λόγο

Ίνα Αναγνωστοπούλοu Ι Λία Μποuσούνπ-Γκέσοuρα

ΜΕταlΧΜIΟ (1)
made by Absens
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Ίνα Αναγνωστοπούλου, Λία Μπουσούν η-Γκέσουρα,


Το λέμε σωστά; Το Υράφουμε σωστά;
Λάθη που Υίνονται συχνά στο Υραπτό και στον προφορικό λόΥΟ

Πρώτη έκδοση Μάρτιος 2 006

ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΙΩΝ Δέσποινα Καλογεράκη


ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΜΟΥ Ρίκη Κοντογιάννη

© 2 005, Εκδόσεις ΜΕΤ Α Ι Χ Μ Ι Ο


και
Ίνα Αναγνωστοπούλου, Λία Μπουσούνη-Γκέσουρα
ISBN 960-375-869-8
ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 3869
κ Ε.Π. 958, Κ.Π. 413/06

ΠΡΟΣΟΧΗ! Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελλη­
νικού Νόμου (Ν_ 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διε­
θνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γρο­
mής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε μέσο ή οποιονδήποτε τρόπο αντιγραφή,
φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση,
Η ΦΩΤΟΤΥΠΙΑ
ΔΟΛΟΦΟΝΕΙ διασκευή, αναμετάδαση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευοη του ουνόλου ή μέραυς του έργου.

Εκδόσεις ΜΕΤ ΑΙΧΜΙΟ


Ιπποκράτους 118,114 72 Αθήνα
τηλ. 2113 003500, fax: 2113 003562
.

http://www.metaixmio.gr • e-mail: metaixmio@metaixmio.gr

Κεντρική διάθεση
Ασκληπιού 18,106 80 Αθήνα
ISO 9001
τηλ. 2103647433 , fax: 2103610750
.

Υποκατάστημα Βόρειας Ελλάδας aYo�


Ολύμπου 81,546 31 Θεσσαλονίκη
',,".,Ι·

<)\j,(I"kl",." " 1;\'''-­

τηλ . 2310250075,231026 0085, fax: 231 0250075


.
')"",1<1·" .. '1:''';-.

Βιβλιοπωλεία ΜΕΤ Α Ι Χ Μ ΙΟ
1. Ασκληπιού 18,106 80 Αθήνα
τηλ.. 2103647433 ,fax: 2103610750
2. Στοά του Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5,10564 Αθήνα
τηλ. /fax: 2103319195
made by Absens
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΛΙΓΑ ΛOΓlA ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ .......................................11

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ. .15

1. Συνηθισμένα ορθογραφικά λάθη .. ...........31

2. Ορθογραφικές διαφορές σε σύνθετα και σε παράγωγα . ..... .. .. . . . 35

3. Λάθη στη φωνολογική, κυρίως, απόδοση λέξεων ..... ..39

4. Παροιμιώδεις φράσεις, καθιερωμένες εκφράσεις και λόγιες λέξεις .... 48

5. Ομόρριζα που διαφέρουν ως προς τη σημασία ... ..58

6. Επιρρήματα σε -ως και ο πληθυντικός ουδετέρου

ομόρριζων επιθέτων (-ο) . ... . .......... 94

7. Ζεύγη ομόρριζων επιρρημάτων σε -ο και σε -ως

με διαφορετική σημασία ......................................96

8. Λέξεις και φράσεις που συγχέονται ως προς τη σημασία .... 99

9. Παρώνυμα που συγχέονται ως προς τη σημασία. . ...........117

10. Ομόηχα...................................... . ....... 130

11. Επιρρτ'ιματα σε -εί και σε -ί .............................143

12. Ονόματα και επίθετα σε -ιος / -ειος . . ... 144

13. Διάφορα λάθη στην κλίση των ουσιαστικών .. . .. ...... ......... 145
. .

14. Διάφορα λάθη στην κλίση των επιθέτων. ...147

15. Τα παραθετικά . .156

16. Τα αριθμητικά ............................... . .157

17. Λάθη στη συμφωνία των όρων της πρότασης .................... 159

18. Διάφορα λάθη στη σύνταξη ............. .. .. . .... ......


. . . . .. 162

19. Λάθη πλεονασμού ... .......................167

20. Τονισμός μονοσύλλαβων λέξεων ........... . .. ... . .... .... 168


. .

21. Άκλιτα: με μία λέξη - με δύο λέξεις.. ........ . . ....... ...169

22. Τα διαλυτικά . 171

23. Το ενωτικό ............173

24. Συνηθισμένα λάθη στη χρήση της προστακτικής .. .........174


made by Absens

[ 7]
25. Τα δύο θέματα (ενεστωτικό και αοριστικό) των ρημάτων

άγω, βάλλω, συντρέχω. ........................


. . ......... 178

26. Ορθογραφικές διαφορές στους τύπους των ρημάτων

απαυδώ, απόλλυμι και βλέπω.................................. 183


27. Ορθογραφικές διαφορές στους τύπους

του ρι'ιματος δίδω και των συνθέτων του . . . . . . . . . . . . . . . '........ 185


.

28. Τα τρία συστήματα αρίθμησης . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

[ 8]
made by Absens
Αυτό που λένε οι λέξεις δεν έχει διάρκεια,
οι λέξεις έχουν διάρκεια'
γιατί οι λέξεις μένουν πάντα ίδιες,
ενώ αυτό που λένε δεν είναι ποτέ το ίδιο.

ΑΝΤΟΝΙΟ PORCHIA, Επιλογή από τις Voces


μτφρ. Στιγμή, 2000
Ε. χ. ΓΟΝΑΤΑΣ, εκδ.
made by Absens
made by Absens
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Τ ο βιβλίο αυτό, το οποίο δεν είναι βέβαια ούτε λεξ ικό ούτε γραμματι κή ούτε
ό
συντακτικ , απε υθύ νεται σε όσους κάποιες φορές αμφιβάλλουν αν αυτά που
λένε ή γράφουν είναι σωστά. Επειδή η ελληνική είναι μια δύσκολη γλώσσα, είναι
φυσικό να κάνουμε ορισμένα λάθη, όταν μιλάμε ή γράφουμε. Τα λάθη αυτά αφο­
ρο ύν συνήθ ως την ορθογραφί α, τη φωνο λογική απόδοση των λέξεων και τη
σύνταξη. Επίσης, κάνουμε λάθη και από άστοχη επιλογή λέξεων ή φράσεων των
οποίων δε γνωρίζουμε την ακριβή σημασία, αλλά και στις περιπτώσεις χρήσης
λέξεων που μοιάζουν φωνολογικά, μορφολογικά ή σημασιολογικά, π.χ. βουλή/
βούληση, πρότυπο/πρωτότυπο, τεχνητός/τεχνικός, ρόχθος/ρόγχος, εξασθενί­
ζω/εξασθενώ, ανακάλυψη/εφεύρεση, διότι δε συνειδητοποιούμε τις διαφορές
ανάμεσά τους. Πολλά από αυτά τα λάθη, επειδή επαναλαμβάνονται συχνά και από
πο λλούς, έχουν ήδη γίνει κατά κάποιο τρόπο αποδεκτά και δεν προσκρούουν
πλέον στο γλωσσικό μας αίσθημα.
Αρχίσαμε να συγκεντρώνουμε σχετικό υλικό μέσα από τη δουλειά μας, τη
γλωσσική επιμέλεια σχολικών και άλλων βιβλίων, γιατί σκεφτήκαμε ότι αυτό θα
μπορού σε ίσως να φανεί χρήσιμο σε πολλούς. Επιχειρήσαμε, λοιπόν, να του
δώσουμε συγκεκριμένη μορφή και καταλήξαμε να καταγράψουμε και, κυρίως,
να «κατηγοριοποιήσουμε» ορισμένους τύπους και ορισμένα λεκτικά σχήματα
που συχνά λέγονται ή γράφονται λανθασμένα.
Στο βιβλίο σημειώνονται χαρακτηριστικά παραδείγματα λαθών που γίνονται
σε διάφορα γλωσσικ ά επίπεδ α. Σ υγκεκριμένα, καταγράφονται περιπτώ σεις
λανθασμένης απόδοσης της φωνολογικής εικόνας λέξεων (όπως πaρεπιπτό­
ντως αντί του σωστού παρεμπιπτόντως, υποθάλπτω αντί του σωστού υποθάλ­
πω κ. ά.) και διάφορα ορθογραφικά, μορφολογικά και συντακτικά λάθη (όπως
λάθη στη χρήση της προστακτικής, στην κλίση του επιθέτου κ. ά. ). Επί σης
αναφ έρονται περιπτώ σεις λανθ ασμ ένης χρή σης συγγενικ ών εννοιο λογικά
λέξ εων (όπως περίπτωση-περίσταση, πλ ε ονέκτημα-προτέρη μα, ευπαρου­
σίαστος-ευπρόσωπος κ.ά.), λέξεων παρώνυμων (όπως επήρεια-επιρροή, ρόγ­
χος-ρόχθος κ.ά.) και ομόηχων (όπως σορός (η)-σωρός (ο), έκκληση-έκλυση,
made by Absens

[ 11 ]
κλίση -κλήση κ.ά. ) που συγχ έονται εί τε ως προς τη μορφή ε ί τε ως προς τη
σημασία' ακόμη, λόγιες φράσεις (όπως εξ απαλών ονύχων, επί ξυρού ακμής,
ε/σπράπω τα επίχειρα κ.ά,), ζεύγη ομόρριζων επιρρημάτων που χρησιμοποιού­
νται λανθασ μένα (όπως άμεσα-αμέσως, απλ ώς-απλά, ιδιαί τερα-ιδιαιτέρως
κ.ά.), ομόρριζα επιρρήματα και επίθετα τα οποία συγχέονται στη χρήση τους
(όπως επομένως-επ όμενα, προηγουμένως-προηγούμενα κ.ά. ) και ομόρριζες
λέξεις με διαφορετική ορθογραφία (όπως ανδρεία-ανανδρία, αμείβω-αμοιβή,
δρομέας-δρομαίος κ. ά. ).
Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει πίνακας με τα τρία συστ ήματα αρίθμησης
-αραβικό, ελληνικό και λατινικό- που είναι χρήσιμος για την ανάγνωση χρονο­
λογιών και αριθμήσεων.
Κατά την καταγραφή του υλικού χρησιμοποιήσαμε όλα τα λεξικά της νεοελ­
ληνικής γλώσσας, αλλά κυρίως βασιστήκαμε στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνι­
κής του ΑΠΘ - ΙΜΤ και στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπι­
νιώτη. Σημειώνουμε ότι το βιβλίο αυτό, επειδή είναι καθαρά χρηστικό και δεν
έχει ρυθμιστικό χαρακτήρα, δεν περιλ αμβάνει λέξεις με προβλήματα ορθογρα­
φίας, Π. χ. κτίριο/κτήριο, αυγό/αβγό, ξενιτιά/ξενιτειά Κ. ά. (βλ. Μπαμπινιώτη, λ,
«ορθογραφία» ). Επισημαίνονται, όμως, περιπτώσεις λέξεων με διπλούς τύπους
ως προς τη φωνολογική απόδοσή τους, Π.χ. ωρίμαση/ωρίμανση, φυσικοθερα­
πεία/φυσιοθεραπεία, αποτίνω/αποτίω. Σε ό, τι αφορά τα ερμηνεύματα που δίνο­
νται στο βιβλίο στην παρουσίαση ζευγών λέξεων, κυρίως ομόρριζων και συνώ­
νυμων, αποφεύγουμε, όπως και αλλού, τον αναλυτικό ορισμό και επικεντρωνό­
μαστε μόνο στη σημασία εκείνη που θα βοηθήσει τον αναγνώστη να συνειδητο­
ποιήσει τη σημασιολογική διαφορά ανάμεσα στις δύο λέξεις του ζεύγους, χωρίς
να επεκτεινόμαστε στις διαφορετικές σημασίες τους, όταν υπάρχουν' συχνά
δηλαδή περιοριζόμαστε είτε στην κυριολεκτική/μεταφορική σημασία (π. χ. προ­
κατάληψη/πρόληψη, παράλυση/παραλυσία κ.ά.) είτε στη θετική/αρνητική από­
χρωση των λέξεων (πχ αξιοποιώ/εκμεταλλεύομαι, εξαιτίας/χάρη σε, συντελε­
στής/υπεύθυνος κ. ά. ), ανάλογα με το είδος του λάθους. Στο βιβλίο καταγράφο­
νται επίσης μεμονωμένες μόνο περιπτώσεις λαθών σύνταξης και μορφολογίας,
χωρίς να δίνονται πουθενά σχετικά κ λιτικά παραδείγματα, τα οποία υπάρχουν
σε γραμματικές ή σε λεξικά.
Θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι απλώς καταγράψαμε και επιχειρήσαμε να
κατηγοριοποιήσουμε περιπτώσεις λαθών στο γραπτό και στον προφορικό λόγο'

[ 12]
made by Absens
δεν αποκλείεται, φυσικά, στο απώτερο μέλλον κάποια τουλάχιστον από αυτά να
ιιη θεωρούνται πλέον λάθη, εφόσον η χρήση θα τα έχει επιβάλεΙ.
Το βιβλίο είναι μόνο ένα χρηστικό βοήθημα. Επομένως, για να μπορέσει ο
αναγνώ στης να βρει κάποιες απαντήσεις σε απορίες ή αμφιβολίες του και να
βοηθηθεί σε ό,τι αφορά τη σωστή χρήση φράσεων ή λέξεων για τις οποίες αμφι­
βάλλει, είναι απαραίτητο να ανατρέχει κάθε φορά στο ευρετήριο, το οποίο,
επειδή είναι οργανικά δεμένο με το όλο περιεχόμενο, έχει ιδιαίτερα σημαντικό
ρόλο στο βιβλίο. Για να μη "χαθεί" λοιπόν ο αναγνώστης μέσα στα κείμενα, αλλά
να αξιοποιήσει αποτελεσματικά το υλικό του βιβλίου, θεωρήσαμε αναγκαίο να
προτάξουμε του κυρίως κειμένου το ευρετήριο.
Το θέμα της σωστής χρήσης της γλώσσας δεν εξαντλείται σε ένα βιβλίο. Η
ελληνική γλώσσα, χάρη στη διπλή παράδοση, τη λόγια και τη δημοτική, είναι ιδιαί­
τερα πλούσια και μας δίνει πολλές και διαφορετικές δυνατότητες έκφρασης·
αυτός όμως ο λεκτικός πλούτος της είναι και η αιτία για τις δυσκολίες που αντι­
μετωπίζουμε στη χρήση της, διότι, όταν μιλάμε ή όταν γράφουμε, έχουμε να επι­
λέξουμε ανάμεσα σε τύπους που μοιάζουν πάρα πολύ μεταξύ τους, αλλά δια­
φοροποιούνται, λιγότερο ή περισσότερο, ως προς τη μορφή ή τη σημασία τους.
Ελπίζουμε ότι ο αναγνώστης θα βρει στο βιβλίο χρήσιμες πληροφορίες για
Γη σωστή χρήση τύπων και φράσεων της νέας ελληνικής και θα συνειδητοποιή­
σει παράλληλα ότι τα λάθη στη χρήση της γλώσσας, αν και μικρά τις περισσότε­
ρες φορές, επηρεάζουν καθοριστικά την ποιότητα του λόγου μας, γραmού και
προφορικού.
Ευχαριστούμε θερμά τον Ε.Χ. Γονατά, τον Κυριάκο Κατσιμάνη και τον Νίκο
Παπαντωνίου για τις πολύ χρήσιμες παρατηρήσεις και υποδείξεις τους.

Ίνα Αναγνωστοπούλου
Λία Μπουσούνη-Γκέσουρα

[ 13]
made by Absens
made by Absens
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

αβαθής 149 αίτηση 59 αμοιβή 36

αγγελιαφόρος 42 αιτία 99 αμπέχονο 31

αγγελιοφόρος 42 αίτιο 99 αμφίθυμος 75

αγγελος 58 αιτιολογώ 11 Ο αναβάλλω 110

αγελάδων (φρ.) 50, 155 αιφνιδιαστικός 75 αναγκαιότητα 59

Αγια- 173 αιφνίδιος 75 ανάγκη 59

αγορανομία 39 ακατονόμαστος 42 ανάγκη(ν) (φρ.) 51

(ιγοραπωλησία 39 ακμής (φρ.) 50 αναγνωρίζω 111

αγοραφοβία 39 ακολουθώ 81 αναγορεύω 111

αδαής 149 ακροποδητί 143 αναδίδω/αναδίνω 128

αδιάβατος 107 αλαζονεία 31 αναδύω 128

αδιάκριτα 96 αλείφω 36 αναζητώ 82

αδιακρίτως 52, 96 αλέκτορα (φρ.) 51 ανακάλυψη 99

αδίκους (φρ ) 49 αληθή (φρ.) 48 ανακατάληψη 140

αείμνηστος 55,108 αληθής 149 ανακηρύσσω 111

εριωθούμενο 39 αλήστου μνήμης 108 ανακλήθηκα 139

CΙCΡOΠOρία 35 αλλεργία 31 ανάκληση 139

εροπορικά 94 αλοιφή 36 ανακομιδή 71

αεροπορικώς 94 αμάλγαμα 39 ανακύκληση 117

αθλητίατρος 42 αμαρτίαν (φρ.) 49 ανακύκλωση 117

θλίατρος 42 αμαυρώνω 44 ανακύπτει 56, 82

αθρησκία 35 αμαχητί 143 (ανα)μειγνύω 36

Αϊ- 173 αμείβω 36 αναμένovται 52

αιμοδιψής 149 αμείνων 153 αναμεταδίδω 185

lιμοσταγής 149 άμεσα 52, 96 ανανδρία 35

(Ίίολος 135 αμέσως 96 αναVΤΙKατάστατoς 42

Αίολος (φρ.) 48 αμιγής 36, 149 (ανα)στηλώνω 138

c.ιίσθημα 58 αμιλλώμαι 83 ανάτυπο 59

lίτημα 59 αμισθί 143 ανατύπωση 99


made by Absens

[ 15]
αναφερθεισών160 αντισκωριακό118 απευθείας 52,92,169
ανδρεία35 αντιστοιχίζω83 απλά96
ανδριάντας 39 αντιστοιχώ83 απλώς 96
ανέκαθεν52 ,167 αντίτυπο60 απνευστί143
ανεμοπορία35 άντρας 145 από163, 167
ανενεργός 43 άνω σχώμεν (φρ.) 48 από θέσεως ισχύος (φρ.)
ανενημέρωτος 44 ανώδυνος 37 από θέση ισχύος (φρ.)
ανεξαρτητοποιούμαι 44 ανώτατος 156 από μέρους 93 ,170
ανεξαρτήτως 52 ανώτερος 156 αποβολιμαίος 126
ανεξεταστέος 42 ανωφελής 38 απογοήτευση39
ανεξιθρησκία35 αξιολογώ111 αποδημία 60
ανεπιστρεπτί143 αξιοποιώ112 απόδοση60
άνευ (φρ.) 48,49 απ' αποδύομαι84
ανήκα44 απαθανατίζω46 αποζητώ82
ανημέρωτος 44 απαλείφω36 αποθανατίζω46
ανθρακωρυχείο37 απαλοιφή36 αποθετικά ρήματα 164
ανθρακωρύχος 37 απαλών (φρ.) αποκαλώ112
ανία118 απαντώ162 απόκλιση139
ανιδιοτελής 149 απαρέγκλιτος'42 απολαμβάνω112
άνοια118 απαρνήση με (φρ.) 51 απολαύω 113
ανταγωνίζομαι83 απαρχαιωμένος 42 απολέσω183
ανταμείβω36 απαρχής 169 Απόλλων32
ανταμοιβή36 απασχολούμαι85 απολλώνιος 144
ανταποδίδω185 απειρόκαλος 52 απολωλός (το) 42
αντικαθιστώ83 απείρου κάλλους 52 απόμαχος 61
αντικρίζω31 ,36 απεκδύομαι84 απορώ και εξίσταμαι48
αντικρινός 36 απελθέτω50 αποσιωπώ84
αντικριστός 36 απεμπολώ44 αποσιωπώμενος 46
αντίκρυ 31 ,36 απέναντι92 αποστρατιωτικοποίηση 39
αντίληψη140 απεναντίας 169 αποτάθηκα,
αντιπρόσωπος 60 απέξω169 αποταμιεύω36
αντιοκορικό118 απεργάζομαι89 αποτέλεσμα 100

[16]
made by Absens
αποτίνω46 ατύχημα61 βιασθεισών 160
αποφέρω84 ατυχής 75, 149 βίωμα65
απόφθεγμα 105 άτυχος 75 βιώσας (φρ.) 50
απροσπέλαστος 107 αυθωρεί143 βουλεύομαι62
απώλεσα183 αύξηση174, 183·184 βουλή62
απώτατος 156 αυτάρκης 149 , 153 βούληση62
απώτερος 156 αυτοκινητικός 44 βούλομαι 62
άρα167 αυτοκινητιστικός 44 βραδέως 141
αργά115 αυτολεξεί143 βραδιά36
άρδευση39, 100 αυτός καθαυτόν... 53 βραδιάζω36
αρεοπαγίτης 39 αυτοστιγμεί143 βραδινός 36
αριθμόν (φρ.) 57 αυτοψία 167 βράδυ36
αριθμός 161 αφενός /αφ' βραδυπορία35
άριστον (φρ.) 50 αφετέρου/αφ' βραδύς 141
Αριστοτέλειο144 αφιλοκερδής 150 βρασμώ (φρ.) 49
αρνησιθρησκία35 αφλογιστία39 βρόγχος 119
αρτιότερος 167 αφορά (φρ.) 56 βρόχος 119
αρχαιοκαπηλία35 αφορμή99
αρχαιολατρία35 αφότου169 γαιάνθρακας 37
αρχαιότερος 156 αχανής 150 γαιοκτήμονας 37
αρχαιρεσίες 39 αχίλλειος (φρ.) 144 γαιοκτησία37
αρχάς (φρ.) 93 αχρησία118 Γαλλία38
αρχήν (φρ.) 93 αχρηστία118 γαρ (φρ.) 51
ασθενής 149 αψίθυμος 75 γεγονότα52
ασκαρδαμυκτί143 αψίκορος 75 γεια168
ασκεπής 149 γενεαλογικός 42
ασκός τουΑιόλου(φρ.) 48 Βάθη (πλατεία) γενέθλια31
ασκώ85 βαθύς 154 γένεση62
ασυζητητί143 βαρέως 141 γενέσθαι48
ασφαλές (φρ.) 48 βαρύς 141 ,154 γενετικό (υλικό) 42
ασχολούμαι85 Βασίλειος 144 γέννηση62
ατιμωρητί143 βελτίωση (φρ.) 55 γερο-173

[17]
made by Absens
γεωλογία37 διάθεση (ρήματος ) 164 δικαιολογώ11 Ο
γεωπονία37 διακεκριμένος 31 δικαιούμαι162
Γεώργιος 144 διακήρυξη62 δικαίους (φρ.) 49
γεωργός 37 διακηρύσσω85 δίνω το «παρών» (φρ.) 53
γεώτρηση37 διακινδυνεύω 86 διύλιση31
γεωφυσική37 διακόσμηση 63 διυλίζω31,45
γι α31 διάκοσμος 63 δίΨl1φα 171,172
γιος 168 διαλέγω86 διώροφος 37
γλώσσα (φρ.) 48 διάλειψη140 διώρυγα101
γλωσσάρι(ο) 101 διαμετακόμιση71 δουλεία35
γλωσσικός 76 δωμέσου/διά μέσου170 δρομαίος 37
γλωσσολογικός 76 διαμιάς 169 δρομέας 37
γνωμικό 105 διαμονή 64 δυνάμει53
γρια- 173 διανοήθηκαν45 δυνατόν (φρ.) 50
γύπας 145 διαπασών47 δυόμισι157
γύρω από167 διαπιστωθεισών160 δυστύχημα61
διαπραγματεύομαι87,165 δωσίλογος 31
δαμόκλειος (φρ.) 144 διαπροσωπικός 76
Δαρείος 144 διαρρέω162 εγκαλώ128
δει δε (φρ.) 48 διάσημος 108 εγκαταλείφθηκα140
δεκατρία157 διασώζω87. εγκατάλειψη140
δεν έχει πού (φρ.) 48 διαφανής 150 εγκεκριμένος 31
δέον (φρ.) 51 διαφεύγω162 έγκληση128,139
δεόντων48 διαχειρίζομαι165 έγκλιση139
Δημήτριος 144 διδάσκοντος 146 εγκλιτικό168
δημιουργώ 113 διεθνής 148, 150,153 εγκύπτω128
διά 31,170 διελκυστίνδα40 εγχείρηση88
διά του λόγου (φρ.) 48 διεμερίσαντο (φρ.) 49 εγχειρίδιο88
διαβόητος 108 διενεργηθεισών 160 εγχειρίζω88
διαδίδω185 διεργασία64 εγχείριση88
διαζευκτικό 168 διήθηση31 εγχειρώ88
διάθεση (φρ.) 55 διηθώ31,45 έδος 119

[ 18]
made by Absens
εδώλιο119 εκλεκτός 76 εμφιάλωση119
εθελοδουλία35 έκλυση131 εμφορούμαι 45
ει μη ήλθον (φρ,) 49 εκμάθηση65 εν βρασμώ ψυχής (φρ,) 49
είδα184 εκμεταλλεύομαι112 ,165 εν πάση περιmώσει(φρ,) 53
ειδάλλως 169 εκπληρώνω88 εν χορδαίς (φρ,) 49
ειδεμή169 εκπρόσωπος 60 ένα (φρ,) 57
ειδεχθής 150 έκτακτα96 ενάλιος 43
ειδώλιο119 εκτάκτως 97 ενάμισης 157
είδωλο119 εκτενής 150 ενάμισι157
CΙKOνOλατρία 35 εκταμιεύω36 έναντι92
ειλικρινής 150 εκτίνω46 ενάντια93
εισάγω178,179 εκτίω46 εναντίον93
εισέπραξε (φρ,) 49 εκτός 47 εναργής 43
εισέρχεται167 έκτρωμα40 ένα(ς ) 157
εισιτήριο31 εκχείλιση131 ενασχολούμαι85
είσοδος 159 εκχύλιση131 ένατος 158
είχον (φρ,) 49 ελάλησα (φρ,) 49 ενδέκατος 43
εκ μέρους 93 , 170 ελάσσων153 ενδελέχεια120
εκ του σύνεγγυς 55 ελαφρά τη καρδία (φρ,) 49 ενδελεχής 44
εκ των ων ουκ άνευ49 Ελευθέριος 144 ενδεχόμενα94
εκάστου (φρ,) 53 έλλειμμα36 ενδεχομένως 94
εκατό (φρ,) 57 ελλείπω36 ενδημία65
εκατονταετηρίδα64 έλλειψη36, 140 ενδιαφερόμενος 52
εκατονταετία 65 ελλιπής 36, 150 ενενηκοστός 158
ι:κδημία60 ελλιπώς 36 ενενήντα158
εκδίδω185 ελλοχεύω 45 ενεός 31
εκδικάζω88 εμβριθής 150 ενεργός 43
εκκαλώ128, 130 εμένα/μένα34 ενεστώτας 178,180, 181
έκκλη ση128,130,139 εμού (φρ.) 50 ενημερότητα66
εκλέγω86 εμπειρία 65 ενημέρωση66
έκλειψη 140 εμπεριέχει167 εννέα158
εκλεκτικός 76 εμπίmω47 εννιά158

[ 19 ]
made by Absens
εννιακόσια158 εξασθενώ89 επεξεργάζομαΙ64, 89,165
εννιακοσιοστός 158 εξασκώ85 επεξεργασία 64
ένοικος 66 εξελίξεις 52 επεξεργασμένο166
ενός εκάστου (φρ.) εξετασθεισών160 επεξήγηση 67
ενόσω 169 εξήγηση67 επηρεάζω32
ενόψει/εν όψει53,170 εξίμισι157 επηρεασμός 32
ενσκήmω128 εξίσου169 επήρεια32,101
εντάξει169 εξίσταμαι48 επί δικαίους (φρ.)
εντάσσεται167 εξόκειλα45 επί ξυρού (φρ.)
εντατικός 109 εξοκέλλω45 επί το έργον54
εντελέχεια120 έξοχα97 επί τούτου54
εντελεχής 44 εξόχως 97 επί τούτω54
έντονος 109 εξώκειλα45 επιβολή120
εντούτοις 169 εξωμότης 67 επιβουλή120
εξ απαλών ονύχων(φρ.) εξώτατος 156 επιβραβεύω113
εξ ολοκλήρου170 εξώτερος 156 επιδείνωση55
εξάγγελος 58 επαινώ113 επιδέχομαι162
εξαιρετικός 77 επακόλουθο100 επιδημία65
εξαίρετος 77 επακολουθώ81 επιδίδω185
εξαιτίας 116, 169 επαλείφω36 επιδικάζω88
εξαλείφω36 επάλειψη36 επίδοση 61
εξάλειψη36 επαναλαμβανόμενα 54 επιδότηση 102
εξάλλου169 επανάληψη140 επίδραση102
εξάπαντος 169 επανοπρόσληψη140 επιζητώ82
εξάρτηση131 επανεκδίδω185 επικεφαλής 54, 169
εξαρτίζω131 επανέκδοση100 επίκληση139
εξάρτιση131 επανεκτύπωση 100 επικλινής 150
εξάρτυση131 επανέρχομαι167 επικούρέια (φρ.) 144
εξαρτύω131 επαρκής 150 επικούρειος 32, 135
εξαρτώ131 επεισόδιο32 Επικούριος (Απόλλων)
εξαρχής 169 επέμβαση67 επικυρώνω90
εξασθενίζω 89 επενέργεια102 επιλέγω86

[20 ]
made by Absens
επιλεκτικός 76 εσένα/σένα34 ζ ωΥΓανή52
ι:;πίλεκτος 77 εστί (φρ.) 48,50
επιμελής 148,150 εσώτατος 156 ή 168
επιμέρους /επί μέρους 170 εσώτερος 156 ήλθον (φρ.) 49
επίμονος 43 έτους 158 ηλικία158
επίορκος 77 ετών 158 ημερομηνία103
επιούσα (φρ.) 51 ευάριθμος 78 ημιθανής 151
επιούσιος 77 ευγενής 132 ημιώροφος 37
επιπλέον 169 Ευγένιος 144 ηράκλεια (φρ.) 144
επίπτωση100 ευδαίμων153
επιρροή32,1ΟΙ ευημερία120 Θ αλασσοπορία35
επιστήσω (να/θα) 45 ευθέως 141 θεαματική(φρ.) 55
επισύρω114 ευθύνη68 θεια- 173
επιτέλους 169 ευθύς 141 Θεοφάνια32
επίτιμος 79 ευμάρεια 120 θέση (φρ.) 52
επιτόπου /επί τόπου 170 ευπαθής 151 θρησκεία35
Επιφάνια32 ευπαρουσίαστος 109
επιφέρω84 ευπρεπής 151 Ιδέσθαι (φρ.) 52
επίχειρα 49 ευπρόσωπος 109 ιδιαίτερα97
επιχορήγηση102 ευρετήριο 101 ιδιαιτέρως 97
επόμενα94 Ευριπίδης 32 ιδιοφυής 78,172
επομένως 94 Ευρυδίκη32 ιδιοφυία172
εποχή των παχιών/παχειών ευσεβής 151 ιδώ 184
(φρ.) 50 ευφυής 172 ιεραρχώ111
εποχικός 44 ευφufα172 ικέτης 132
επώδυνος 37 ευχάριστα97 ιμάτια (φρ.)
επωφελής 38 ευχαρίστως 97 ινστιτούτο 40
ργον (φρ.) 54 εφ' Ιππής (Αριστοφάνη) 32
r.ρμαιο53 εφεύρεση 99 ισθμός 101
ι:ρωτηματικά168 εφόσον169 ισορροπημένος 78
ωαεί143 εφυάλωση 119 ισόρροπος 78
ωάς /σας 34 έωλος 135 ισοϋψής 151

[21 ]
made by Absens
ίσταται (φρ.) 50 καταλείπω36 κατεξοχήν/κατ'
ισχύς (φρ.) 52 καταλήξεις 170
ιχθύες /ιχθύς 146 • αρσενικών ουσιαστικών κατεργάζομαι 64, 89, 166
σε -ας , -ίστας , κατεργασία64
Καθαυτό169 -ίας 145 κατεργασμένο166
κάθειρξη103 • ονομάτων και επιθέτων κατευθείαν/κατ'
καθένας /καθεμιά... 32 σε -ιος , 92, 170
καθεξής 169 • επιθέτων σε: κάτοικος 66
καθετί32, 169 -ύς , κατοχυρώνω90
κάθιδρος 32 -ης , κατώτατος 156
κάθισα32 -ων153 κατώτερος 156
καθόσον/καθ'όσον170 • μετοχών σε -οντας , κενός 135
καθότι/καθ' -ώντας 164 κέντρα (φρ.) 51
καινός 135 • ρημάτων σε: κεφαλήν (φρ.) 48
καίριος 43 -ήστε177 κήτος 130
κακόγουστος 52 -ίστε, κινδυνεύω86
κακοήθης 151, 154 • επιρρημάτων σε-έως 141 κινώ91
κακούργημα 103 κατάληψη140 κιόλας 169
κάλλος 52 καταλογίζω 111 κλήθηκα139
καλώ139 κατάλοιπο36 κληροδοτώ91
καμένος 32 καταλογάδην169 κληρονομώ91
καμία/καμιά 32 κατάλυμα32 κλήση130, 139
καπηλεία35 καταναγκασμός 68 κλητική 160
Καραίβική40 κατάmυστος 43 κλίνη (φρ.) 48
καρδία (φρ.) 49 καταρχήν / κατ' κλίνω139
καρδίας (φρ.) 48 170 κλίση130, 139
κατ' κατασκευάζω90 κόγχη121
κατά πόδας 56 κατατρέχω 129 κοιλιοδουλία35
καταγγελθεισών160 κατατρύχω 129 κοινοτοπία40
καταγής 169 καταχωρίζω32, 45 κοινότοπος 43
καταδίδω185 καταχώριση32 κοινωνικοποίηση69
κατακυρώνω90 καταχωρισμένος 45 κοινωνικότητα 69

[22 ]
made by Absens
κοινωφελή ς 151 -λή φθηκα140 μέθοδος 69,159
κομπλιμέντο 40 λήψη140 μείγμα36
κοντά167 λίβας 121 μειγνύω36
Κορίνθιος 144 λίθος 104 μ(ε) ικτός 36
κουνώ91 λίθος (φρ.) 50 μείξη 36
κόχη121 λίμα133 μειονότητα70
κρητικός 136 λιμός 133 μειο(νο) ψηφία70
κριτικός 136 λογοπαιδικός 43 μέλλον178-182
κυκλοφοριακός 78 λόγος (φρ.) 50,56 μέλλοντας 178-182
κυκλοφορικός 79 λόγου χάρη55,170 μεμιάς 169
κυρα-173 λόγχη55,121 μέρους (φρ.) 93
κύρια95 λοιμός 133 μες 34
κυρία55 λοιπόν167 μέσ'34
κύρια ονόματα173 λοίσθια (φρ.) 51 μεσοτοιχία40
κύριος 55 λόχμη121 μετά163,167
κυρίως 95 λυδία λίθος 104 μετά Χριστόν56
κύτος 130 μεταγραφή70
μάθηση65 μεταδίδω185
λάβα121 μακαρίτης 55 μετακομιδή71
λάβρα121 μακρόθεν55 μετακόμιση71
λάθε (φρ.) 50 Μαλδίβες 40 μετάληψη140
λάθη54 μάλλον (φρ.) 56 μετεγγραφή 70
λάθρα50 μαστρο-173 μετε(α) ξεταστέος 44
λακκουβών145 μαστροπός 33 μετέρχομαι 162
λακτίζειν (φρ.) 51 ματαιώνω 110 μετοικίζω91
λαμβάνω140 με (φρ.) 51 μετοικώ91
λανθάνουσα (φρ.) 48 μεγαλογράμματη γραφή172 μετοχή159
λατρεία35 μεγαλοφυής 78 μέτρο169
λέγει (φρ.) 48 μέγας 43 μέτρον άριστον (φρ.) 50
λείπω36,140 μεγέθυνση40 Μετσόβιο144
-λειψη140 μεγεθυσμένος 40 μήνας 145
λήγω162 μεθοδολογία69 μία157,158

[23 ]
made by Absens
μιάμιση157, 158 νοητικός 109 οποίος 163
μιγάς 36 νομοταγής 151 οποτεδήποτε169
-μισι157 νύμφη122 όπου163
μισός 157 νύφη122 οπουδήποτε 169
μνήμης (φρ.) 108 οπωσδήποτε169
μοιρολατρία35 ξ ενομανής 151 οργάνω (φρ.) 49
μολαταύτα169 ξυρού (φρ.) 50 ορθοπαιδικός 44
μολονότι169 ορθοπεδικός 44
μονομερής 151 Οβολός 37 οριστική έγκλιση183
μονομιάς 169 οδός 159 όροφος 37
μπάζα (τα) 146 οδός Στουρνάρη40 όρυγμα37
μπαρμπα- 173 οδύνη37, 134 ορυκτό37
μπομπονιέρα 42 οίδα52 ορυχείο 37
μπουμπουνιέρα 42 οικέτης 132 ορώ52
μπουρμπουάρ42 οιονεί33, 143 όσον αφορά56
μύες /μυς 146 Οκτώβριος 40 όσος , -οι162
όλεθρος 37 οστεομυελίτιδα 40
να 'μαι138 ολιγάριθμος 78 όσφρηση40
να με138 όλοι όσοι162 οσφυϊκός 43
Νάξιος 144 ολοκληρωμένος 167 ό,ΤΙ 141
νέος 38 Ολύμπιος 144 ότι141
νεότατος 38, 156 ολωσδιόλου169 οτιδήποτε33
νεότερος 38, 156 ομοειδής 151 ου (φρ.) 50
νεωστί143 ομοιογενής 151 ουδέ (φρ.) 50
νεωτερίζων38 ομότιμος 79 ουδέν48
νεωτερικός 38 ον ου τύmει λόγος (φρ.) 50 ουκ άνευ (φρ.) 49
νεωτερικότητα38 ονομάζω112 ουκ είχον (φρ.) 49
νεωτερισμός 38 ονομαστικός 79 ούλο(το) 40
νεωτεριστής 38 ονοματικός 79 ουσιώδης 152
νεωτεριστικός 38 όνυχας 37 οφειλέτης 34
Νηρηίδες 40 ονύχων (φρ.) 49 οφειλή34
νιφάδα122 όπλου (φρ.) 55 οφειλήματα34

[24 ]
made by Absens
οφείλω 34 παράμετρος 159 πάση (φρ.) 53
ι'>φελος 34 παραμονή64 πασιφανής 79
παρανάλωμα (φρ.) 56 πατριδοκαπηλία 35
παλαιικός 126 παρασιωπώ84 πατριδολατρία 35
ιιαλαίμαχος 61 παρασιωπώμενος 46 παχιών/παχειών (φρ.) 50,
ιιαλαιότερος 156 παρασκευάζω90 155
ιιαλαιστής 37 παρατατικός 178,180·181, παχύς 154
παλαίστρα 37 183 πεζοπορία35
παλεύω37 παρεγκεφαλίδα72 πείρα65
παλινδρομώ 114 παρεγκεφαλίτιδα72 πείσμων43
lιαλινωδώ114 παρεισέφρησα46 περί ου ο λόγος (φρ.) 56
παλίρροια104 παρεισφρέω46 περί πολλά (φρ.) 51
παλιρροϊκός 43 παρέκβαση68 περιβαλλοντολογικός 43
παλλαϊκός 126 παρέκκλιση 139 περιβαλλοντολόγος 41
παμψηφεί143 παρελθέτω (φρ.) 50 περιβόητος 108
Ilαν50 παρελθόν178·182 περιέχει167
Ilανδημεί143 παρέμβαση68 περιθάλπω46
πανδημία65 παρεμβολή68 περίληψη140
παντελής 153 παρεμπιmόντως 47 περιούσιος 77
πανωλεθρία37 παρεπιδημία 60 περίπτωση 104
παπα-173 πάρεση41 περίσταση105
παρά πόδα56 παρευρίσκομαι114 περισυλλέγω46
παρ' παρίσταμαι 114 περισώζω87
παραδίδω185 παροιμία106 περίφημος 108
παραίσθηση71 παροιμιώδης φράση105 περιχαρής 152
παρακινώ92 παρόλο/παρ'όλΟI70 πηγαίνω37
παράκληση128,139 παρονομαστής 41 πηγεμός 37
παραλείφθηκε, -αν140 παρότι/παρ' πηλήκιο 33
παράλειψη 140 παρών (φρ.) 53 πηλίκο33
παραλήφθηκε, -αν140 παρωνύμιο72 πηχυαίος 33
παράλυση71 παρώνυμο44,72 πια168
παραλυσία71 παρωνυχίδα37 πιανιστών145

[25 ]
made by Absens
πιθανά95 πολιτιστικός 80 προκατάληψη72,139
πιθανόν 95 πολλά (φρ.) 51 προκήρυξη63
πιθανώς 95 πολύ142 προκηρύσσω86
πιλοτή33 πολυάριθμος 78 προκλήθηκα 139
πιο168 πολυέλαιος 133 πρόκληση139
πίπτει50 πολυέλεος 133 προκύmει56,82
πλαίσιο167 πολυετής 152 πρόληψη 73,140
πλατειάζω33 πολυπληθής 152 προξενώ113
πλατειασμός 33 πολύς 142 προοιωνίζεται, -ονται46
πλειονότητα72 πολύτιμος 167 προπαίδεια122
πλειο(νο) ψηφία72 πολυώροφος 37 προπαιδεία 122
πλεονέκτημα105 ποντοπορία35 προπαντός 169
πληγεισών159 πορεία35 προπάντων169
πλημμέλημα103 πορθμός 101 προπετής 44
πλημ(μ) υρίδα104 Πορτογαλία38 προπηλακίζω57
πλήρης 153 ποσειδώνιος 144 προς (φρ.) 51,54
πληρώ,-οίς , -οί33,89 πόσο163 προς τούτο54
πλησιάζω167 πόσω μάλλον (φρ.) 56 προς τούτοις 54
πλησίον56 ποτήριον (φρ.) 50 προσάρτηση 33
πνέει τα λοίσθια (φρ.) 51 πού168 προσαρτώ33
πνευματικός 109 πουρμπουάρ42 προσδίδω185
πνευμονολόγος 41 πραγματεύομαι87,166 προσελκύω114
πόδα/-ς 56 πριν163,167 προσεχής 152
ποικιλία38 πριν αλέκτορα (φρ.) 51 προσκλήθηκα139
ποικίλλω38 προΧριστού56 πρόσκληση139
ποικίλος 38 προγεννητικός 43 πρόσκρουση73
ποινή (φρ.) 46 προγονοκαπηλία35 πρόσληψη 140
ποιος 168 προγονολατρία35 προστακτική 168,174·177
ποιούμενος (φρ.) 51 προηγούμενα95 προσφιλής 152
πολεμοκαπηλία 35 προηγουμένως 95 προσφώνηση 160
πολιομυελίτιδα 41 προικοθηρών145 προσωπικός 76
πολιτισμικός 80 προκαλώ113,139 προσωπολατρία35

[26]
made by Absens
rιρoταKΤΙKά 173 σημαδεύω115 συμβαίνοντα106
rιρoτέρα57,127 σήραγγα123 σύμβαση73
ιιροτεραία57,127 σιγά116 συμβατικότητα74
ιιροτέρημα105 σιντριβάνι33 συμβατότητα 74
ιιρότυπο 73 σιωπηλός 127 συμμιγής 36
ιιροφανής 80 σιωπηρός 127 συμπαγής 152
ιιρώην110 σιωπώ, -άς , -ά46 συμπαρομαρτούντα41
ιιρωτοπορία 35 σιωπώντων46 σύμπηξη124
ιιρωτότυπο73 σκληρόν σοι (φρ.) 51 σύμπνοια33
ιιrαίσμα103 σμίγω36 συμπόνια33
ιιυθαγόρειο (φρ.) 144 σοι (φρ.) 51 σύμπτυξη 124
ιιυρός (φρ.) 56 σορός 126,133 σύμφωνα171
ιιωρωμένος 33 σοφόκλειος 144 συναγωνίζομαι83
ιιώρωση 33 στήλη138 συναίσθημα58
ιιώς 168 στηλώνω138 συνδράμω182
στιβάδα124 σύνεγγυς 55
ράβδος (φρ.) 50 στίβος 124 συνεχής 153
ραγδαία55 στιγματίζω115 συνθλίβω 115
ρήξη122 στίχος 134 συνονθύλευμα41
ρήση105 στο πλαίσιο167 συνδαιτυμόνας 33
ρητό 105 στοίβα124 συνέπεια100
ρίψη 123 στοίχος 134 συνίσταται129
ρόγχος 123 Στουρνάρη (οδός ) 40 συνιστάται129
Ρόδιος 144 στρέφεται167 σύνταξη165
ρολό (το) 41 στύλος 138 συντελεσμένοι χρόνοι
ρόχθος 123 στυλώνω138 179,181,182
συγκεκριμένος 31 συντελεστής 106
σαν 116 σύγκλιση 139 συντρίβω 115
σατιρικός 135 συγκρητισμός 34 συνωμότης 34,67
σατυρικός 135 σύγκρσυση 73 συνωμοτώ 34
εισμογενής 80 συζυγία177 σύριγγα123
σεισμογόνος 80 σύλληψη140 σφαγείο124

[27]
made by Absens
σφάγιο 124 τιρμπουσόν41 ύπαιθρο134
σφήκα125 τις (αντων.) 47 ύπαιθρος 134
σφίγγα 125 τοις εκατό57 υπέρ το δέον (φρ.) 51
σχιζοφρενής 152 τοπιογραφία74 υπερμεγέθης 154
σχώμεν (φρ.) 48 τοπογραφία74 υπερούσιος 78
σωρός 126,134 τόσο163 υπερωκεάνιο41
τούτο (φρ.) 50 υπεύθυνος 107
Ταμείο36 τούτοις (φρ.) 54 υπευθυνότητα68
ταμίας 36 τούτου (φρ.) 54 υπηρεσία 41
ταμιευτήριο36 τούτω (φρ.) 54 υπηρετώ46
ταμιεύω36 τραπεζικός 80 υποβάλλω180,181
ταμιών 145 τραπεζιτικός 81 υποβληθεισών160
ταχέως 141 τρεισήμισι 157 υποβολιμαίος 44,126
ταχύς 141 τριάμισι157 υποβόσκω 129
τεκταινόμενα106 τρις (φρ.) 51 υποθάλπω46
τέλεια98 τριώβολο37 υποθηκοφυλακείο41
τελείως 98 τριώροφος 37 υποκαθιστώ83
τέξεται (φρ.) 51 τυγχάνω51 υποκείμενο161
τες 47 τυπολατρία35 υποκινώ92
τεσσεράμισι158 τύmει (φρ.) 50 υποκλίθηκα139
τεσσερισήμισι 158 τυρβάζη (φρ.) 51 υπόκλιση139
τεχνητός 127 τυχών, -ούσα, -όν137 υπόλειμμα 37
τεχνική74 υπολείπομαι 37
τεχνικός 127 ύαλος 119 υπόληψη140
τεχνολογία74 υγεία36 υπόλοιπο37
τέως 110 υγιαίνω36 υποστυλώνω 138
την ανάγκη(ν) (φρ.) 51 Υγίεια36 υποτακτική178-180, 182
τι τέξεται (φρ.) 5 1 υγιεινός 36 υποφώσκω 129
τιθασεύω34 υγιής 36, 152 υπόψη 170
τίθενται46 ύδρευση 100
τίκτω51 υπ' φατρία107
τιμής (φρ.) 46 υπ' φιάλη 119

[28 ]
made by Absens
φιγουρών145 χαρακτήρας 47 ψηλός 137
φιλοθεάμον154 χαρακτηρισμός 47 ψήφος 42, 159
φιλοθεάμων154 χαράκτης 47 ψιθυρίζω34
φιλομαθής 152 χαρακτική47 ψιλή κυριότητα44
φιλοσοφική λίθος 104 χαράχτηκα47 ψιλός 137
φιλοτιμία(ν) χάρη/χάριν55 ψοφοδεής 152
φιλοφρόνηση125 χάρη/χάρις σε116 ψυχαναγκασμός 69
φιλοφροσύνη125 χάρμα ιδέσθαι52 ψυχής (φρ.) 49
φοροδιαφεύγω41 χειρίζομαι166 ψυχικός 81
φοροφυγάς 41 χειροπέδες 167 ψυχολογία (φρ.) 55
φράξια107 χειρουργός 42 ψυχολογικός 81
φράση παροιμιώδης 105 χιλιετηρίδα64, 74
φυλάκιση103 χιλιετία65, 74 ωδίνες 134
φυσικοθεραπεία42 χλοοτάπητας 41 ωκεανοπορία 35
φυσικοθεραπευτής 42 χορδαίς (φρ.) 49 ώρα158
φυσιοθεραπεία42 χρειώδη (τα) 41 ωρίμα(ν) ση 42
φυσιοθεραπευτής 42 χρημάτων (φρ.) 48 ως 116
φυσιολατρία35 χρονολογία103 ωσεί143
φωνήεvτα171 ωφέλεια34
φωνήσαι (φρ.) 51 Ψευδαίσθηση71 ωφέλιμος 34
ψεύδορκος 77 ωφελώ34

[29 ]
made by Absens
made by Absens
ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΕΙΝΑΙ:Ι
� αλαζ ον εί α και όχι αλαζονία

� αλλ ε ργ ία και όχι αλεργία

� αμπέ χο νο και όχι αμπέχωνο

� αντικρ ίζω και όχι αVΤΙKρύζω


αλλά αντίκρ υ

� απ' ό , τι και όχι απ ' ότι


αλλά πα ρ ' ότι / πα ρότι

�γενέθλ ια και όχι γεννέθλια

�δ ιά και όχι δια


αλλά γ ια

� δ ιακεκριμέ νος και όχι διακεκριμμένος


� εγ κεκρ ιμ έ νος και όχι εγκεκριμμένος
� συγ κεκριμ έ νος και όχι σ υ γκεκριμμένος

�διή θη ση « δ ι ηθώ) και όχι διήθιση


αλλά δ ι ύλι ση « δ ι υλίζω)

�δω σίλoγ o ς και όχι δοσίλογος

� ε ισιτή ρ ιο κω όχι εισητήριο

� (λόγ.) ενε ό ς (= άφωνος, και όχι ενεώς


άνα υδος)
made by Absens

[ 31 ]
� επει σό δ ι o και όχι επισόδειο

� επ η ρεάζω και όχι επιρρεάζω


επ η ρεασμ ό ς / ε πή ρεια
αλλά ε π ι ρ ρ ο ή

� Επικο ύ ρ ι ος θεός (πχ Απόλλων) και όχι Επικούρειος . . .


αλλά επ ικούρε ι ος φιλόσοφος

� Επι φ ά νι α / Θ εοφ ά ν ι α και όχι Επιφάνεια / Θεοφάνεια

� Euρ ιπίδης και όχι Ε υρυπίδης

� EuρuδίK η και όχι Ε υ ριδίκη

� ο ι Ιππή ς του Αριστοφάνη και όχι οι Ιππείς

� κ α θένα ς / κα θ εμ ι ά / και όχι κάθε ένας ή καθ ' ένας


κα θένα κάθε μια ή κάθε μία
κάθε ένα ή καθ ' ένα

� κα θ ετί και όχι κάθε τι

� Kάθ ιδ ρoς και όχι κάθιδρως

� Kάθι σα και όχι κάθησα

� Kα θόΤΙ / Kα θ ' ότι και όχι καθ ' ό,τι

� Kαμέ ν o ς και όχι καμμένος

� Kαμία / Kαμ ι ά και όχι καμμία / καμμιά

� Kατάλuμα και όχι κατάλ υ μμα

� καταχώ ρ ι ση και όχι καταχώρηση


« καταχω ρ ίζω)
made by Absens

[ 32 ]
� μαστ ρ oπ ό ς και όχι μαστρωπός

� o ιoνεί (= σαν . . ). και όχι οιωνεί

� OTl δήπoτε και όχι ο,τιδήποτε

� π α ρ' όλα αυτά και όχι παρόλα αυτά

� πηλήKΙO και όχι πηλίκιο


αλλά πηλίκο

� πηxυ α ίoς και όχι πηχιαίος

� rιlλOτή και όχι πυλωτή

� πλατε l άζω και όχι πλατυάζω


� πλ ατ ε l ασμ ό ς και όχι πλατυασμός

� πλη ρ oίς / π λη ρ oί και όχι πληρείς / πληρεί


« π λη ρ ό ω , -ώ )

� π ρoσά ρτ η ση και όχι προσάρτιση


« π ροσαρτώ)

� πώ ρωση και όχι πόρωση ή πόρρωση


� πω ρω μ έ ν oς και όχι πορωμένος
ή πορρωμένος

� σ lVΤ ρ ιβά νι και όχι συντριβάνι

� σu μπ ό ν l α και όχι συμπόνοια


αλλά σύ μ π ν ο ι α

� σuν δα ιτυ μ όνας και όχι συνδετημόνας


ή συνδαιτημόνας
made by Absens

[ 33 ]
� συγκρ η τισμ ό ς και όχι συγκριτισμός
(= συγκερασμός, ανάμειξη στοιχείων
κυρίως διάφορων θρησκειών)

� συν ω μ ότη ς και όχ ι συνομώτης


� συνω μoτώ και όχ ι συνομωτώ

� τιθ α σεύ ω και όχ ι τιθασσεύω

� ψ ι θυρ ίζω και όχι ψυθιρίζω

ΠΡΟΣΟΧΗ:

� οφείλ ω / ο φει λέτη ς / ο φειλή ματα / ο φει λή / ό φελος


αλλό
ω φελώ / ωφέλεια / ω φ έλ ιμος / αν ω φελής / επ ω φε λή ς

ΑΛΛΑ Σ γ Ν ΗΘ Ι Σ Μ Ε Ν Α Λ Α ΘΗ !
� μ ' εμ ένα και όχ ι με μένα
� μ ' εσένα και όχ ι με σένα
� μ ' εσά ς και όχ ι με σας

� σ' εμ ένα και όχι σε μένα


� σ' εσένα και όχ ι σε σένα
� σ' εσά ς και όχ ι σε σας
αλλό
� από/γι α ( ε) μ ένα
(ε) σένα
εσά ς / σα ς
� μ έσ': πρι ν από φωνήεν μέσ ' από το σπίτι
αλλό
� μες: πριν από σύμφωνο μες στο σπίτι

[ 34 ]
made by Absens
ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

� ανδ ρε ία αλλά ανανδ ρ ία

� δouλεία αλλά εθελοδο υλία


κοι λ ιο δ ο υλί α

� θ ρη σ Kεία αλλά αθ ρησκία


ανε ξ ιθ ρησκία
αρνησιθ ρησκία

� καπη λεία αλλά αρχαιοκαπ η λί α


πατρ ιδοκαπηλία
π ο λεμοκαπ η λία
π ρογονο καπ η λία

� λατρε ία αλλά αρχαιο λατρ ία


εικονο λ ατρ ία
μοιρο λ ατρ ία
πατ ρ ιδο λ ατρ ία
π ρογονο λατρ ία
π ροσωπολατρ ία
τυπολατρ ία
φ υ σιο λ ατρ ία

� πo ρε ία αλλά αεροπο ρ ία
ανε μοπο ρ ί α
βραδ υ π ο ρ ία
θαλ ασσοπο ρ ία
πεζ ο π ορ ία
π οντο π ο ρ ία
π ρωτοπο ρ ία
ω κεανοπο ρ ία
made by Absens

[ 35 ]
� αλείφω α λλά αλο ιφή
� απα λείφω α λλά απαλοιφή
� εξαλείφω / εξάλει ψ η
� επαλε ίφ ω / επάλει ψ η

� αμείβω αλλά αμο ι βή


� ανταμε ίβω ανταμο ι βή

� (ανα) μειγνύ ω αλλά αμιγής


� με ίξη συ μμιγής
� με ίγμα μιγάς
� μ (ε)ΙKτός σμίγω

� αντ ΙKρ ίζω α λλά αντ ί κρ υ


� αντικρ ι ν ό ς
� αντΙKρ ιστός

� βραδ ι ά αλλά β ράδυ


� βραδ ι άζω
� βραδ ινός

� Kατα λείπω αλλά κατ άλοι πο


( = αφήνω, κληροδοτώ )

� λείπω : ελλείπω / αλλά ελλιπής , ελλιπ ώ ς


έλλει ψ η / έλλει μμα

� ταμίας αλλά τ αμ εί ο
� ( απο- / εκ-)ταμιε ύ ω
� ταμιε υτή ρ ι o

� υ γ ι α ίνω α λλά υγεία (θεά: γγίεια)


� υγιεινός
� υ γ ιή ς

[ 36 ]
made by Absens
� υπολείπο μαι / αλλά υπόλοι πο
υπόλει μμα

� γ εωλoγ ί α αλλά γ α ι άνθ ρακας


� γ εωπoν ί α γα ι ο κτή μονας
� γ εωρ γ ό ς γ α ι ο κτη σ ί α
� γ εώτρη ση
� γ εωφ υ σΙKή

� δ ρoμέας α λλά δ ρ ο μα ίος

� πα λεύ ω αλλά παλα ι στή ς / παλα ίστρα

� πηγα ίν ω α λλά πηγ ε μ ό ς

� oβoλός αλλά τρι ώ β ο λο

� oδ ύν η αλλά ανώδυνος / επώδυνος

� όλ εθ ρ oς α λλά πανωλεθ ρ ία

� ό νυxας αλλά παρ ωνυχίδ α

� ό ρ oφoς α λλά δ ι ώ ροφος / η μι ώ ροφος


πο λυώ ροφος / τρι ώ ροφος

� ό ρ υγμα / o ρ υ Kτ ό / αλλά ανθ ρακω ρ ύ χος /


ορ υχεία ανθ ρακω ρ υχεία

[ 37 ]
made by Absens
� νέoς /· αλλά νεωτερ ί ζων
νε ότερος / νεωτερικός
νεότατος νεωτερικ ό τητα
νεωτερισμός
νεωτερ ιστ ής
νεωτεριστικός κτλ .

� Γ αλλία αλλά Π ο ρτογα λί α

� ΠOΙKίλλ ω α λλά ποικι λία / π ο ικ ίλ ος

[ 38 ]
made by Absens
ΛΑΘΗ ΣΤΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ, ΚΥΡΙΩΣ,

• ουσι α στι κά

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Ε Ι Ν Α Ι

� αγ oρανoμ ία και όχι αγορονομία

� αγο ραπω λη σ ία και όχι αγοροπωλησία

� αγο ραφο β ία και όχι αγοροφοβία


(= ψυχολ . : έντονο ς α δικαιολόγητος φόβος
που προκαλείται σε ορισμένα άτομα
από το συγκεντρωμένο πλήθος σε δημόσιους χώρους)

� αεριωθoιJ μενο και όχι αερωθούμενο

� αμ άλγαμα και όχι αμάγαλμα


(= κράμα / μτφ. ανάμειξη, ανακάτωμα)

� ανδ ρ ι άντας και όχι αδριάVΤας

� απογοήτευ ση και όχι απαγοήτευση

� αποστρατιωτικο π ο ίη ση και όχι αποστρατικοποίηση

� άρδευ ση και όχι άρδρευση

� αρεοπαγ ίτης και όχι αεροπαγίτης

� αρχαιρεσ ίες και όχι αρχιερεσίες

� αφλογιστία και όχι αφλογισία


made by Absens

[ 39 ]
� δ ιε λκυ στίνδα και όχι διελκυνστί (ν) δα
(= παιχνίδι στο οποίο και τα δύο μέρη τραβούν
με δύναμη ένα σχοινί, για να παρασύρουν
ο καθένας προς την πλευρά του τον αντίπαλο)

� έKτρωμα και όχι έχτρωμα

� ινστιτο ύ το και όχι ινστιντούτο


ή ιστιντούτο

� Κ αρα" ί β ική και όχι Καραβα"ίκή

� κο ινοτοπ ί α και όχι κοινοτυπία

� κομπλιμέντο και όχι κοπλιμέντο

� M αλδίβες και όχι Μαλ βίδες

� μεγέθυνση και όχι μεγένθυ (ν) ση


� μεγεθ υ σμ ένος και όχι μεγενθυμένος

� μεσοτοιχία και όχι μισοτοιχία

� Νη ρη ίδες και όχι Νηιρίδες

� ο δό ς Στο υ ρνάρη και όχι οδός Στουρνάρα

� OKτ ώ β ρ ιoς και όχι Ο κτώμβριος

� οστεο μυ ελίτιδα και όχι οστεομελίτιδα

� ό σφρηση και όχι όσφρηνση

� ο ύλ ο (το) και όχι ούλος (το)

[ 40 ]
made by Absens
� π ά ρεση και όχι πάρηση
( = ελαφρά παράλυση μυός)

� παρονο μαστή ς και όχι παρανομαστής

� πε ρ ιβ αλλοντολόγος και όχι περιβαντολόγος

� πλατεία Βάθ η και όχι πλατεία Βάθης

� πνευ μονολόγος και όχι πνευμονιολόγος

� π ο λιομυ ελίτιδα και όχι πολιομελίτιδα

� ρο λό ( χαρτιο ύ) (το ) και όχι ρολός (χαρτιού) (ο)

� συ μπαρο μαρτο ύντα και όχι συμπαραμαρτούντα


(= τα συνοδευτικά, τα παρεπόμενα)

� σ υνονθύλευ μα και όχι συνοθύλευμα


( = ένω ση ετερόκλητων στοιχείων)

� τιρμπoυ σ όν και όχι τριμπουσόν

� υπερωκεάν ιο και όχι υπερωκειάνιο

� υπη ρεσία και όχι υπερεσία

� υποθη κοφ υλακε ίο και όχι υποθηκοφυλάκιο

� φoρoφ υγ ά ς και όχι φοροδιαφυγάς


αλλό φοροδ ιαφεύγω και όχι φοροφεύγω

� χλ οοτ ά πητας και όχι χλωροτάπητας

� χρει ώδ η (τα) και όχι χρεώδη


made by Absens

[ 41 ]
� η ψή φος και όχι ο ψ ήφος
της ψή φο υ του ψ ήφου
την ψή φο τον ψήφο
τις ψή φο υ ς τους ψήφους

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ:

Τα ο υ σιαστικά αγγελιαφόρος, αθλητίατρο ς, μπομπονιέρα , πουρμπουάρ, φυσι­


κοθεραπεία, φυσικοθεραπευτής, χειρουργός, ωρίμαση απαντο ύ ν, στον π ροφο­
ρικό κυ ρίως λόγο , και ως αγγελιοφόρος, αθλίατρος, μπουμπουνι έρα , μπουρμπουάρ,
φυσιοθεραπεία, φυσιοθεραπευτής, χειρούργος, ω ρίμανση .

• ε π θ ε τ α

Τ Ο Σ ΩΣΤ Ο Ε Ι ΝΑΙ: Ι
� ακατονό μαστος κ ω όχι ακατανόμαστος

� αναντικατάστατος και όχι αντικατάστατος

� ανεξεταστ έ ος και όχι αναξεταστέος

� απαρ έ γκ λ ιτος κω όχι απαρέκλιτος

� απαρχαιω μ έ νος και όχι απαρχειωμένος

� απ oλωλός (το ) κω όχι απολωλό(ν)


(το απολωλός πρόβατο)

� γενεα λογικ ό ς και όχι γενεολογικός

� γενε ΤΙKό (υλικό) και όχι γεννητικό (υλικό)

[ 42 ]
made by Absens
� ενάλιος (= θαλάσσιος) και όχι ενιάλιος

� ενδέ Kατoς και όχι εντέκατος

� (αν) ενεργ ό ς , - ό ς / -ή , - ό και όχι (αν)ενεργής , -ής , -ές


το υ (αν) ενεργού του (αν) ενεργού
(αρσ και ουδ.)
τη ς (αν) ενεργού!-ή ς και όχι της (αν) ενεργούς
αλλά

το υ / της εναργο ύ ς
« εναργής, -ής , -ές)

� επ ί μoνoς και όχι επίμων


αλλά πε ί σμων

� K α ί ρ ιoς και όχι καίρεος

� κατ άm υ στος και όχι κατάπταιστος

� κοιν ότοπος και όχι κοινότυπος

� λ ογοπαιδ ικ ό ς και όχι λογοπεδικός


(= λογοθεραπευτής)

� τoυ μεγ άλ ο υ (αρσ. και ουδ.) και όχι του μέγα


(ο μέγας, η μεγάλη, το μέγα)

� o σφ υϊKός και όχι οσφυακός

� πα λ ι ρ ρ oϊKός και όχι παλιρροιακός

� πε ρ ιβαλλ οντο λ ογικ ό ς και όχι περιβαντολλογικός

� προγεννητικ ό ς και όχι προγενετικός

[ 43 ]
made by Absens
� π ροπετή ς (επίθ. ) και 6χι lιροπέτης (οua.)

� υπο β ο λ ιμα ίος και 6χι υποβολιμιαίος


( = 1.
αυτός που υποβάλλεται σε κάποιον
με συγκεκριμένη σκοπιμότητα
2. ο πλαστός, ο μη γνήσιος)

� ψ ι λή (κυριότητα) (νομ.) και 6χι υψηλή (κυριότητα)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

1. Τα επίθετα εποχικός, μετεξεταστέ ος, ορθοπαιδικό ς απ αντο ύ ν και ως επο ­


χιακός, μεταξεταστέο ς, ορθοπεδικός .
2. Επ ίσης, συγχέονται στη χρή ση τα π α ρώνυ μα ανενημέρωτο ς (= ο μ η ενημε­
ρωμ ένος) / ανημέρωτος (= ο ανή μερος , ο μη εξη μερωμ ένος), αυτοκινητικό ς
( π ο υ σχετ ίζεται με το αυτοκίνητο) / αυτοκινητιστ ικός ( π ο υ σχετίζεται με
=
=

τον αυτοκινητιστ ή) και ενδελεχής (= συνεχή ς , συ στη ματ ι κός) / εντελεχής ( =


πλή ρη ς, τ έλειος) .

• ρ ή μ α τ α

Τ Ο Σ ΩΣΤ Ο ΕΙΝΑΙ Ι
� αμα υ ρ ώ νω και όχι αμαυρίζω

� ανε ξαρτητοποιο ύ μαι και όχι ανεξαρτοποιούμαι

� αν ή Kα και όχι άνηκα

� απεμπ oλώ και όχι απεμπολίζω


( προδ ίδω, εγκαταλείπω
=

Π. χ. αρχές, ιδέες, ιδανικά)

[ 44 ]
made by Absens
� απoτ άθ η K α και όχι αποτάνθηκα
� να / θα αποτα θ ώ και όχι να / θα αποτανθώ

� δ ιανοή θη καν και όχι διανοήθησαν


ή δ ιενοή θ η σαν

� δ ιη θ ώ κ α ι όχι διηθίζω
αλλό δ ι υλίζω

� ε λλoxε ύ ω και όχι ελλογχεύω


(= καραδοκώ, ενεδρεύω,
παραμονεύω)

� εμφoρoύ μαι και όχι εuφορούμαι


(=κυριαρ χο ύμαι, διακατέ χομαι,
διαπνέομαι από, κατέ χ ομαι από)

� ε ξOKέλλω και όχι εξοκείλλω


(= προσαράζω, μτφ . παραστρατώ)
(αό ρ . εξόκειλα και εξώκειλα
ΠΡΚ. έχω εξοκείλει
να / θα εξοκείλω)

� να / θα επιστή σω και όχι να / θα εφιστήσω


« εφιστώ) (πχ την προσο χή)

� καταχω ρ ίζω και όχι καταχωρώ (ελληνιστ.)


στοι χεία (αιτήσεις, (= υπο χωρώ σε αίτημα)
ονόματα κτλ.)
� καταχώ ρισα . . . και όχι καταχώρησα
� καταχω ρ ίστη κε ... και όχι καταχωρήθηκε
� καταχω ρ ισμ έ νος . . . . και όχι καταχωρημένος

[ 45 ]
made by Absens
� παρεισφ ρ έω και όχι παρεισφρύω
(= εισδύω κάπου χωρίς να γίνω
αντιληπτός· λέγεται συνήθως για λάθη
που γίνονται σε κείμενο)
� αόρ. παρεισ έ φ ρ η σα και όχι παρεισέφρυσα

� περι θάλπω (θαλπωρή) και όχι περιθάλπτω

� περισυλλέγω και όχι περισυνελλέγω


αόρ . περισ υνέλεξα

� προοιων ί ζεται , -ονται και όχι προοιωνίζει, -ουν


(συνήθως στο Υ" πρόσ.)

� σιωπ ώ , - ά ς , - ά και όχι σιωπείς, -εί, -εί


� των σιωπ ώντων και όχι των σιωπούντων
� παρα- / απο-σιωπ ώ μενος και όχι παρα-Ι απο-σιωπούμενος

� τίθενται (Υ" πληθ.) και όχι τίθονται

� υπηρετώ και οχι υπερετώ

� υ πο θάλπω (θαλπωρή) και όχι υποθάλπτω

� χαρ άχτ η κα και όχι χαράκτηκα


αλλά
χαρακτή ρας , χαρακτη ρισμ ό ς
χαρ ά κτη ς , χαρακτική

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ:

Τα ρή ματα απαθανατίζω, αποτίνω (φ ό ρο τ ι μή ς) , εκτίνω (πο ι νή φ υλάκ ι σης) απα ­


ντο ύ ν και ως αποθα νατίζω, αποτίω, εκτίω .

[ 46 ]
made by Absens
• αντωνυ μ ίες

ΤΟ Σ Ω Σ Τ Ο Ε Ι ΝΑΙ Ι
� φ ώ ναξέ τες (= αυτές) και όχι φώναξέ τις
αλλά τις φ ώ ναξε

• ά κ λ ι τ α

ΤΟ Σ Ω ΣΤΟ Ε Ι ΝΑΙ Ι
� ε Kτ ό ς και όχ ι εχτός

�παρεμπ ιπτόντως και όχ ι παρεπιπτόντως


« εμπίπτω < εν + πίπτω)

� στη δ ιαπασ ώ ν και όχι στο διαπασών


(μικρό μουσικό όργανο)

[ 47 ]
made by Absens
ι

ΠΑΡΟΙΜΙΩΔΕΙΣ ΦΡΑΣΕΙΣ, ΚΑΘΙΕΡΩΜΕΝΕΣ


ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

� άνω σχώ μ εν τας κα ρδ ία ς


και όχι άνω στώμεν τας καρδίας
Εκφώνηση του ιερέα πριν από την ευχή της αΥίας αναφοράς (Θεία ΛειτουΡΥία)

� α πo ρώ κ α ι εξίστα μ α ι
και όχι απορώ και εξανίσταμαι
Από τον Ακάθιστο Ύμνο, Θεοτόκιον, ήχος γ

� άvoιξε ο ασκός του Α ιόλο υ


και όχι . . . οι ασκοί του Α ιόλου
Ομήρου Οδύσσεια κ 47 «. . . ασκόν μεν λύσαν ... (Αιόλου)>>

� γλώσσα λανθάνο υ σα τ' αλ η θ ή λέγει


και όχι γλώσσα λανθάνουσα την αλήθειαν λέγει

� δει δε χρ η μ άτων κ α ι άνευ το ύτων ο υ δέν εστί


γ ενέσθα ι των δεόντων
και όχι δει δη χρημάτων . . .
Δημοσθένους Ολυνθιακός Α 20

� δεν έχε ι πο ύ τη ν κεφαλή ν κ λίν η


και όχι . . . πού την κεφαλήν κλίναι
Ματθαίος 8, 20, Λουκάς 9, 58 « . . ο υιός του ανθρώπου δ εν έχει πού την κεφαλήν κλίνη»

� δ ι ά του λόγου το α σφαλές


και όχι διά του λόγου το αληθές
Από το απολυτίκιο της Βάπτισης του Χριστού
made by Absens

[ 48 ]
� δ ι ε μ ε ρ ίσαντο τα ι μ άτια αυτο ύ (Ματθαίος ΚΖ (27), 35)
ή
� δ ι ε μ ε ρ ίσαντο τα ι μ άτιά μο υ εαυτο ίς (Ψαλμός ΚΑ (21), 19)
και όχι διεμOιράσαVΤO τα ιμάτια . . .

� ε ι μ η ήλθον κα ι ελάλησα α υτο ίς , α μ α ρτίαν ο υ κ ε ίχον


και όχι είπα και ελάλησα και α μαρτία ουκ έχω
Κατά Ιωάννη, ιε (15),22

� ει σέπραξε τα επίχε ι ρα (π-χ- της κακίας του)


και όχι τα επιχείρια (π.χ. της κακίας του)
(αρχ.: το επίχειρον = αμοιβή για χειρωνακτική εργασία)

� εκ των ων ο υ κ άνευ
και όχι εκ των ουκ άνευ

� ελα φ ρ ά τη κα ρδ ία
και όχι με ελαφρά την καρδία

� εν β ρ α σμ ώ ψ υ χή ς
και όχι εν αναβρασ μώ ψυχής

� εν χο ρδ α ίς κα ι οργάνω
και όχι εν χορδαίς και οργάνοις
Ψαλμός ΡΝ (150),4

� εξ απαλών ο νύχων σημαίνει από μικρή ηλικία


και όχι επιφανειακά, εrιιπόλαια

� (β ρ έ χει) επί δι κα ίο υ ς κα ι α δ ίκους . . .


και όχι . . . επί δικαίων και αδίκων . . .
ΜατθαΙος Ε (5), 45
.

[ 49 ]
made by Absens
� επί ξυ ρο ύ ίσταται α κμ ή ς ( βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο)
=

(το ξυρόν / ο ξυρός = ξυράφι)


και όχι επί ξηρού ακμής
Ομήρου Ιλιάδα, Κ 173

� εποχή των παχι ών ( ή παχει ών) αγελά δων


και όχι των παχέων (αρ σ.) α γελάδων

� λάθε β ι ώ σα ς ( ζήσε χω ρίς να προβάλλεσαι)


=

και όχι λάθρα βιώσας


Ρήση του Επίκουρου, Πλούταρχος, Ηθικά, χιν, 1128 ,2 :
«Ει καλώς είρηται το λάθε βιώσας..

� λίθος επί λίθον


και όχι λίθος επί λίθου
Ματθαίος ΚΔ (24),2, Μάρκος ΙΓ (13), 2

� μ έτρον ά ρ ι στον
και όχι παν μέτρον άριστον
Κλέοβουλος, Diels-Kranz 1 Ο, 3 (Ι 63)

� ον ο υ τύπτει λόγος ο υδέ ρά βδος


και όχι όπου δεν πίπτει λόγος πίπτει ράβδος
Μ. Αποστόλιος Βυζάντιος, xl/, 77,σ. 563, Leutsch, Ε., Scheidewin, F.G.,Georg OLMS,
VERLAGSBUCHHANDLUNG, HILDESHEIM, 1965

� ει δ υνατόν εστί , πα ρελθ έ τω απ ' ε μ ο ύ το ποτή ρ ιον τούτο


και όχι απελθέτω απ' εμού ή απ ' εμέ . . .
Ματθαίος ΚΣΓ (26), 39

[ 50 ]
made by Absens
� περ ί πολλά τυ ρ β ά ζη σημαίνει καταπιάνεσα ι με πολλά
και όχι καταπιάνεται με πολλά
Το «τυ ρβά ζει /-η» είναι ιr ενικό πρόσωπο του ρ. «τυ ρβά ζομα ι»
και όχι γ ενικό πρόσωπο του ρ. «τυ ρβά ζω »
( αναταρά ζω, ανακατώνω)
=

Λουκάς r (10), 41.: «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζη περί πολλά»

� πνέει τα λο ίσθ ι α
και όχι πνέει τα ολίσθια

� πριν αλέ κτορα φ ωνήσα ι , τρις απα ρν ή ση μ ε


(Δηλαδή : Προτού λαλήσει ο πετεινός, θα μ ε απαρνη θείς τρεις φορές.)
και όχι πριν αλέκτορα φωνήσαι τρις, απαρνήση με
Από τη φράση του Χριστού προς τον ΠέτΡΟ (Ματθαίος ΚΣΤ (26) 35)

� σKλη ρόν σο ι π ρ ο ς κ έντρα λα κτίζειν ( είναι οδυνηρό να κλοτσάς


=

π άνω σε αγκάθια / καρφιά)


και όχι . . . προς κέντρον λακτίζειν
Πράξεις των Αποστόλων. ΚΣΤ (26) 14
Βλ. και Αισχύλου, Αγαμέμνων, 1624 «προς κέντρα μη λάκτιζε»

� τ η ν ανάγκη (ν) φ ιλοτι μ ία (ν) πο ι ο ύ μ ενος


και όχι .. . ποιών

� ou γαρ γι vώ σκεις τι τέξετα ι « τίκτω) η επιο ύ σα ( = . . . τι θα φέρει η


άλλη μέρα)
και όχι τι τεύξεται « τυγχάνω) η επιούσα
Π.Δ. Παροιμίες ΚΖ' (27). 1

� υ πέ ρ το δέ ον
και όχι υπέρ του δέοντος

[ 51 ]
made by Absens
� xά ρ μ α ιδέσθ α ι « ορώ = βλέπω)
και όχι χάρμα ειδέναι « οίδα = γνωρ ίζ ω)

� α δ ι α K ρ ίτως (π.χ . φ ύλου)


και όχι αδιακρίτου (πχ φύλου)

� (ο) ά μ εσα ενδ ι αφερόlJ ενος


και όχι (ο) άμεσος ενδιαφερόμενος

� ανα μ ένοντα ι (π. χ. σημαντικές) εξελίξεις


και όχι αναμένονται (πχ σημαντικά) γεγονότα

� ανέ Kα θ εν
και όχι απ(ό) ανέκαθεν ή εξ ανέκαθεν

� ανεξαρτήτως (πχ ηλικίας)


και όχι ανεξαρτήτου ηλικίας

� α π ε ι ρ ό κ αλος σημαίνει ακαλαίσθητος, κακόγουστος


« α- + πείρα + καλός)
και όχι απείρου κάλλους, πανέμορφος

� απευ θε ία ς μ ετά δο ση
και όχι ζωντανή μετάδοση

� από θ έσεως ισχύος ή από θ έση ι σχύος


και όχι από θέσης ισχύος

[ 52 ]
made by Absens
� α υτός κα θ α υτόν ή α υτός κα θ ' εα υτόν
και όχι αυτός καθαυτός ή αυτός καθ' εαυτός
� α υτ o ύ κα θ α υτόν ή α υτο ύ κα θ ' εα υτόν
και όχι αυτού καθαυτού ή αυτού καθ ' εαυτού
� α υτή κ α θ αυτήν ή αυτή κα θ ' εα υτήν
και όχι αυτή καθαυτή ή αυτή καθ ' εαυτή
� αυτής κ α θ αυτήν ή αυτής κα θ ' εα υτήν
και όχι αυτής καθαυτής ή αυτής καθ ' εαυτής
� α υτoί κα θ α υτ ο ύ ς ή α υτ οί κ α θ ' εαυτού ς
και όχι αυτοί καθαυτοί ή αυτοί καθ ' εαυτοί
� α υτών κ αθα υτού ς (-έ ς, -ά) ή α υτών κ α θ ' εαυτούς (-ές , -ά)
και όχι αυτών καθαυτών ή αυτών καθ ' εαυτών

� δ ίνω το «πα ρών» (= παρουσία)


και όχι δίνω τ ο παρόν ( = τ ο τώρα)

� δυνά μει
και όχι εν δυνάμει

� είναι έ ρ μ αιο (ουσ. ουδ.) του π ά θ ου ς τ ου


και όχι είναι έρμαιος του πάθους του

� ενός εκά στ ου
και όχι καθενός εκάστ ο υ

� ενόψ ει όσων θα γίνουν


και όχι ενόψει όσων έγιναν

� εν πά ση περιπτώσει (δοτ. της φράσης «πάσα περίπτωσις,,)


και όχι εν πά σει περιmώ σει

[ 53 ]
made by Absens
� επαναλα μ βανό μ ενα λόθ η
κ οι όχι παρατετα μένα λάθ η

� ο, του, τον / η, της, την / το / ο/ / των /τους / τις / το • . . επι κεφαλή ς (άκλιτο)
και όχι του/τον . . . επικεφαλή
ή οι/τους επικεφαλείς

� επί το έργον
και όχι επί τω έργω

� επί τούτο υ σημαίνει επάνω σ' αυτό, επ' αυτού


και όχι ειδικά για αυτό
(πχ Εξέθεσε το όλο πρόβλημα και ζήτησε τις παρατηρήσεις μας επί
τούτου.)
ΣΗ Μ Ε Ι Ω ΣΗ: Π ολλο ί χρη σιμοποιο ύ ν το επί τούτου και το επί τούτο με τη
ση μασία το υ επίτηδες .

� επί τούτω (ad hoc) σημαίνει ειδικ ά για αυτό


κ οι όχι επάνω σ' αυτό
(πχ Το πρόβλημα που ανέκυψε λύθηκε με μια επί τούτω διορθωτική
πράξη.)

Επίσης :
� προς τούτο σημαίνει για το σκοπό αυτό
ενώ

� π ρ ο ς το ύτο ι ς / επί το ύτο ι ς σημαίνει επιπλέον, επιπροσθέτως,


προσέτι

[ 54 ]
made by Absens
� εφ ' όπλο υ λόγχη
και όχι εφ' όπλου λόγχης

� έ xω κα κή / καλή . . . δ ι ά θεση
και όχι έχω κακή/καλή ψυχολογία

� θεα lJ αT l K ή βελτίω ση
και όχι ραγδαία βελτίωση
αλλά ρ αγδ α ία επι δείνωση,

� Ό ταν μιλάμε για πρόσωπα που έχουν πεθάνει, δε χρησιμοποιούμε τα


« κύ ρ ι ο ς » / « κ υ ρ ία» πριν από το όνομα ή το επίθετό τους,
Λέμε, πχ :
� ",Σε εκείνο το ταξίδι ήτα ν μαζί μα ς και Ο (μακαρίτης / αείμνηστος
ο) Νικολάου,
και όχι " Ο (μακαρίτης/αείμνηστος ο) κύριος

Ν ικολάου.

� Ό ταν παρουσιάζουμε τον εαυτό μας, δε χρησιμοποιούμε τα « κύ ρ ιος» /


« κ υ ρ ία» πριν από το όνομα ή το επίθετό μας,
Λέμε, πχ , στο τηλέφωνο :
Κα λημέρα, είμαι ο Χρηστίδης ή ο Νίκος (ο) Χρηστίδης.
και όχι ",ο κύριος Χ ρηστίδης ή ο κύριος Νίκος
Χ ρηστίδης

� λόγο υ χά ρ η / χά ρ ιν
και όχι λόγω χάρη

� μ α κρόθεν
και όχι εκ του μακρόθεν
α λλά εκ το υ σύνεγγυ ς

[ 55 ]
made by Absens
� μετά Χρ ι στόν
και όχι μετά Χριστού
αλλά προ Χ ρ ι στο ύ

� όσον αφορά
κ α ι όχι ως αναφορά

� (όλα έγιναν) πα ρανάλω μ α το υ πυ ρός


και όχι ... παραναλώματα του πυρός

� π α ρά πόδα = προσοχή! (παράγγελμα)


και όχι παρά πόδας
αλλά κ ατά πόδα ς ( στα βήματα κάποιου, από πίσω του)
=

� ο / του / τον / το περί ου ο λόγο ς


� η / της / την περί η ς ο λόγος
και όχι η /τη ς/τη ν περί ου ο λόγος
� ο l / των/τους /τις/τα περί ων ο λόγος
και όχι οι/των/τους/τις/τα περί ου ο λόγος

� ο , του, τον / η , της, την / το / ο l / των / τους / τις / τα πλη σίον (άκλιτο)
και όχι . . . των πλη σίω ν

� πόσω μ ά λλον
και όχι κατά πόσο μάλλον

� προέ κ υ ψ ε / ανέ κ υ ψε (πχ πρόβλημα, δυσκολία. . . )


και όχι ενέσκη ψε πρόβλημα, δυσκολία . . .

[ 56 ]
made by Absens
� προπ η λα κίζω σημαίνει βρίζω, χλευάζω δημοσίω ς, ε πιτίθεμαι λεκτικά
εναντίον κάποιου
και όχι ασκώ σωματική βία εναντίον κάποιου

� προτέ ρα κ ατά στα ση


και όχι προτεραία κατάσταση

� (ένα , δύ ο , τρ ί α ) το ις ε κατό
. . .

και όχι (δύο, τρία ... ) τα εκατό

� ο, του, τον / η, της, την / το ... υπ' α ρ ι θ μ όν ένα (άκλιτο)


και όχι υπ' αριθμόν ένας ή υπ' αριθμόν μία

[ 57 ]
made by Absens
ΟΜΟΡΡΙΖΑ ΠΟΥ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ

Ο μ ό ρ ρ ι ζες λέ γονται ο ι λέξε ις πο υ έ χο υν την ίδ ια ρ ί ζα . Α κο λ ο υ ­


θ ο ύν περ ιπτώ σεις ο μ ό ρρ ιζων λέξεων με παραπλή σια ή διαφο ρετι ­
κή ση μασ ία .

• ο υ σια στι κά

� άγγελος πρόσωπο του αρχαίου δράματο ς ο αγγελιαφό ­


ρος που έφερνε στο χώρο της σκηνής ειδήσεις
από μακριά, από έξω

� εξάγγελος πρόσωπο του αρχαίου δράματος' ανήγγελλε όσα


είχαν συμβεί πίσω από τη σκηνή (δηλαδή όσα
συνέβαιναν μέσα στο ανάκτορο, στο ναό κτλ .)

� α ίσθ η μ α η αντίδραση που προέρχεται από ένα εσωτερικό


ή ένα εξωτερικό ερέθισμα (το να νιώθεις κρύο,
ζέστη, πόνο, δίψα . . . )
Το α ίσθ ημα της δίψας είναι ανυπόφορο.

� συνα ίσθ η μ α αυτό που νιώθουμε, μια εσωτερική κατάσταση,


ένα βίωμα προσωπικό, το οποίο μπορεί να είναι
ευχάριστο ή δυσάρεστο (αγάπη, μίσος, ζήλια,
λύπη, χαρά, θυμός .. . )
Η ζήλια είναι πολύ δυνατό συνα ίσθ ημα.
made by Absens

[ 58 ]
� α ίτη μ α επιθυμία, αξίωση κτλ. που υποβάλλεται π ρ οφ ο ρ ι­
κ ώ ς ή γ ρα πτ ώ ς σε κάποιο φορέα ή σε κάποιο φυ­
σικό πρόσωπο
Στην αυριανή συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου
θα συζητη θεί το α ίτημα που υποβάλατε σχετικά με τη
χρηματοδότηση το υ επιμορφ ω τικού πρ ογράμματός
σας.

� α ίτη ση συγκεκριμένο αίτημα που διατυπώνεται γ ρα πτώ ς


και υποβάλλεται σε υπηρεσία, σε οργανισμό ή σε
άλλο φορέα, δημόσιο ή ιδιωτικό
Θα πρέπει να υποβάλετε νέα α ίτηση, διότι στην παλιά
υπήρχε κάποιο λάθος στα ατομικά στοιχεία σας.

� αναγκα ι ότητα ό,τι επιβάλλεται από την ανάγκη (ηθική, δεοντο ­


λογική επιταγή)
Η ένταξη της Ελλάδας στη ν Ευρω παϊκή Ένωση ήταν
πολιτική αναγκαι ό τητα .

� ανάγκη επιβεβλημένη υποχρέωση


Στην εποχή μας είναι πλέον ανά γκη να ληφθούν σημα­
ντικά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος.

� ανάτυπο μικρό φυλλάδιο ή έντυπο του οποίου το κείμενο


αποτελεί μέρος βιβλίου ή περιοδικού, συνήθως επι ­
στημονικού, και το οποίο διανέμεται δωρεάν από το
συγγραφέα
Δε χρειάζεται να αγοράσεις το περιοδικό, για να δια­
βάσεις το άρθρο μου· θα σου δώσω ένα ανά τυπο.

[ 59 ]
made by Absens
� αντίτυ πο κάθε αντίγραφο βιβλίου, περιοδικού ή άλλου εντύπου
Η τελευταία έκδοση του βιβλίου της κυκλοφόρησε σε
10.000 αντίτυπα.

� αντι πρόσω πος άτομο εξουσιοδοτημένο να ενεργεί ή να κάνει


δικαιοπραξίες για λογαριασμό άλλου, ο πληρε­
ξούσιος: εμπορικός αντιπρόσωπος, δικαστικός
αντιπρόσωπος κτλ.
Όλες σχεδόν οι χώρες του κόσμου θα στείλουν αντι ­
προ σώ πο υς στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών
Αγώνων.

� ε κ πρόσω πος αυτός που αντιπροσωπεύει έν α καλλιτεχνικό ή


λογοτεχνικό ρεύμα, ένα κόμμ α, ένα σύλλογο κτλ.
Ο Πικάσο είναι ο κυριότερος εκπρ ό σωπος του κυβι­
σμο ύ.
Εξελέγη ο νέος κοινοβουλευτικός εκπρ ό σωπος.

� α ποδη μ ία α ν αχώρηση από την πατρίδ α κ α ι μόνιμη εγκατά ­


στ αση σε ξένη χώρα

� ε κ δ η μ ία (συνήθως μτφ .) η α ναχώρηση από τη ζωή

� παρεπιδη μ ία προσωρινή παραμονή σε άλλη χώ ρα

� α πόδoση βαθμός παρ α γωγικότητ ας , κέρδος , ωφέλεια που


αποφέρει μια ενέργεια, μια πράξη, μια δι α δικασία

[ 60 ]
made by Absens
Κέρδισε πολλά χρήματα, διότι ο ι μετοχές που αγόρα­
σε είχαν πολύ υψηλή απόδ οση.

� επίδoση η πρόοδος και η επιτυχία σε έναν τομέα


Έχει μεγάλη επίδοση στα γλωσσικά μαθ ήματα.

� απόμ αχο ς (κ uριολ.) απόστρατος'


(μτφ .) συ νταξιούχος, αυτός πο υ βρίσκεται έξω
από τον επαγγελματικό στίβο
Από τότε που πήρε σύνταξη κάποιοι τον αντιμετωπί­
ζουν ως από μαχο της ζωής.

� παλα ίμαχος (κ uριολ.) έμπειρος σε ό,τι αφορά τον πόλεμο '


(μτφ .) έμπειρος, πολύ ικανός σε κάποιον τομέα
Διευθυντής της τοπική ς εφημερίδας είναι ένας παλ α ί·
μαχος δημοσιογράφος.

� ατύχη μ α ζημιά, κακοτυχία, βλάβη (λιγότερο σοβαρό από το


δυστύχημα' έχει γενικότερη σημασία)
Το αυτοκίνητό μου είναι στο συνεργείο, διότι προ ημε­
ρών είχα ένα τροχαίο ατύχημα.

� δ υ στ ύχ η μ α πολύ σο βαρό ατύχημα, πο υ προκαλεί σημαντική


σωματική βλάβη ακόμα και θανάσιμη (αεροπορικό,
αυτοκινητικό " ,)
Το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει στη χώρα μας λόγω
του παγετού σοβαρά αυτοκινη τικά δ υστυχ ή ματα,
στα οποία βρήκαν το θάνατο πολλοί άνθρωποι.

[ 61 ]
made by Absens
� βουλή « βουλεύο μαι) σκέψη, απόφαση
Ανεξιχνίαστες οι ρ ο υλέ ς του Κυρίου .

� βούλη ση « βούλο μαι) επιθυμία, θέληση


Κανείς δεν μπορεί να αντιταχθεί στη λαϊκή ρ ο ύλ ηση.

� γ έ νεση η δημιουργία, η αρχή, η προέλευση, ο σχηματι­


σμός, το γίγνεσθαι (δηλώνει εξέλιξη και διάρκεια)
Το βιβλίο πο υ διαβάζω έχε ι τίτλο "Η γ έ νεση το υ
σύμπαντος».

� γ ένν η ση 1. η πράξη και το αποτέλεσμα το υ γεννώ, η γέννα


Τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί ανησυχητικά ο αριθ­
μός των γεννή σεων στη χώρα μας.
2. η εμφάνιση ενός νέο υ πράγματος, μιας νέας
τάσης
Η γ έ ννη ση ενός νέου καλλιτεχνικού κινήματος επη­
ρεάζει πολλούς τομείς της κοινωνικής ζωής.

� δια κή ρ υ ξ η 1. δημόσια εξαγγελία που αφορά την πραγματο­


ποίηση σημαVΤΙKών έργων
Μετά τη δημοσίευση της διακή ρυ ξης του Υπο υργείου
Παιδείας σχετικά με τη συγγραφή σχολικών βιβλίων για
την υποχρεωτική εκπαίδευση, πολλοί εκδοτικοί οίκοι
έδειξαν έντονο ενδιαφέρον για την ανάληψη μέρους
του έργου.

[ 62 ]
made by Absens
2. επίσημη ανακοίνωση που αφορά ένα σοβαρό
ζήτημα και απευθύνεται σε ευρύ κοινό
Η δ ιακ ή ρ υ ξη τη ς κυβέρνηση ς σχετικά με τα μέτρα
που θα ληφθούν για τη ν ασφαλή διεξαγωγή τω ν Ολυ­
μπιακών Αγώνων έγινε δεκτή με ανακούφιση.
3.καταγραφή κα ι κοινοποίηση θεμελιωδών αρχών,
μανιφέστο
Η Γαλλική Επανάσταση με τη Διακή ρυ ξη τω ν Δικαιω­
μάτων του Ανθρώπου έγινε αφορμή να ξεσηκω θούν
πολλοί υπόδουλοι λαοί και να αγωνιστούν για την ελευ­
θερία τους.

� προ κή ρ υ ξ η ανακοίνωση από κρατικό ή άλλο φορέα σχετικά


με έργα όχι τόσο σημαντικά όσο αυτά που εξαγ­
γέλλονται με τη διακήρυξη
Δημοσιεύτηκε πρόσφατα στις εφημερίδες προκή ρυ ξη
που αφορά την πρόσληψη μέσω ΑΣΕΠ υπαλλήλων σε διά­
φορους δημόσιους οργανισμούς.

� δ ι α κόσμ η ση η ενέργεια και το αποτέλεσμα του «διακοσμώ", ο


στολ ι σμός
Η διακ ό σμηση του σπιτιού δεν έγινε από διακοσμητή
αλλά από την ίδια τη ν οικοδέσποινα.

� δ ι ά κοσμος ό,τι χρησιμοποιείται στη διακόσμηση, τα στολίδια


Ο δ ι ά κοσμ ο ς τη ς αίθο υσας δεξιώσε ω ν ή ταν πολύ
απλός.

[ 63 ]
made by Absens
� δ ι α μ ονή αναφέρεται συνήθως σε μόνιμη εγκατάσταση και
διαβίωση σε συγκεκριμένο τόπο
Στη βεβαίωση δεν αναφερόταν ο τόπος δ ιαμονή ς του.

� πα ρ α μ ονή αναφέρεται συνήθως σε προσωρινή εγκατάστα­


ση και διαβίωση σε συγκεκριμένο τόπο
Η παραμον ή του στο εξωτερικό θ α διαρκέσει δύο
εβδομάδες.

� δ ι ε ργα σία σειρά διαδικασιών , ζυμώσεων που συμβαίνουν


συνήθως στον πληθ σε διάφορους χώρους, επαγγελματικούς, πολιτι ­
.:
δ ι ε ργα σίες κούς κ.ά. , με σκοπό συνήθως την ανανέωση ή την
αλλαγή
Ολο κληρώθηκαν οι δ ιεΡ Υα σίε ς για την εκλογή του
νέου προέδρου της εταιρείας.

� επεξεργα σία η τελειωτική, η πλήρης κατεργασία, η τελειοποίηση


(βλ επεξεργάζομαι) (αντικειμένου, κειμένου, νομοσχεδίου, προγράμ ­
ματος κτλ. )
Το κείμενο του νομοσχεδίου χρειάζεται προσεκτική
επε ξεργασία πριν υποβληθεί στη Βουλή προς ψήφιση.

� κατεργασία η αρχική επεξεργασία ενός υλικού, ενός αντικειμέ ­


(βλ κατεργάζομαι) νου , ώστε να γίνει κατάλληλο προς χρήση
Η κατεργασία των ευγενών μετάλλων είναι ιδιαίτερα
λεπτή εργασία.

� ε κατ ονταετη ρίδα η συμπλήρωση εκατό ετών , η εκατοστή επέτειος


(βλ και χιλιετηρίδα) Το 1996 έγιναν εορταστικές εκδηλώσεις στη χώρα μας

[ 64 ]
made by Absens
για τη ν πρώτη εκατονταετηρ ίδ α από τη ν αναβίωση
των Ολυμπιακών Αγώνων.

� εκατονταετία χρονική περίοδος εκατό ετών, αιώνας


(βλ. και χιλιετία) Η περασμένη εκατονταετία υπήρξε περίοδος μεγά­
λων τεχνολογικών και επιστημονικών επιτευγμάτων.

� εκμ ά θ η ση η τέλεια μάθηση, η τέλεια γνώση


Η εκμ άθ ηση της ιταλικής γλώσσας είναι πολύ εύκολη
για τους φιλολόγους, επειδή ξέρουν Λατινικά.

� μ ά θ η ση η απόκτηση γνώσεων
Χάρη στη μεγάλη έφεσή του για μάθ ηση έκανε λαμπρές
σπουδές.

� εμπε ι ρ ία βίωμα
Ο τοκετός είναι μοναδική εμπειρ ία για μια γυναίκα.

� πείρα σύνολο από εμπειρίες


Α πό την πολύχρονη θητεία του στην εκπαίδευση απέ­
κτησε μεγάλη διδακτική πε ίρα.

� ενδ η μ ία συνεχής εμφάνιση συγκεκριμένης νόσου σε μια


περιοχή

� επ ι δ η μ ία προσωρινή εμφάνιση συ γκεκριμένης νόσου σε


μια περιοχή

� πανδ η μ ία εξάπλωση μιας νόσου σε ολόκληρη τη χώρα

[ 6� ]
made by Absens
� ενη με ρότητα 1. το να είναι κανείς ενημερω μένος, ενήμερος για
κάποιο θέμα (κατάσταση)
Η ενημερ ό τητά του σχετικά με την καλλιτεχνική ζωή
του τόπου είναι εκπληκτική.
2. φορολογική ενη μερότητα ( = πιστοπο ίηση που
αφορά την ύπαρξη ή μη χρεών προς το δη μόσιο)
Για να εισπράξω τα χρήματα από τη ν απαλλοτρίωση
του ακινή του μου, θα πρ έπει να προ σκομίσω στο
Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων βεβαίωση φορο·
λογικής ενημερ ό τητας.

� ενη μ έ ρω σ η το να ενημερώνεις ή να ενημερώνεσαι για κάποιο


θέμα (ενέργεια)
Η ενημέ ρωση των πολιτών για τα εθνικά μας θέματα
είναι υποχρέωση τη ς πολιτείας.

� ένοι κος αυτός που κατοικεί σε συγκεκριμένο ο ίκημα · π.χ.


ένοικος κτιρίου, σπιτιού, πολυκατοικίας, ξενοδο­
χείου, κτιριακού συγκροτήματος κτλ.
Στις μεγάλες πολυκατοικίες οι περισσότεροι έ νοικοι
είναι άγνωστοι μεταξύ τους.

� κ άτο ι κος αυτός που διαμένει σε έναν τόπο· π.χ . κάτοικος


(συν) οικισμού, περιοχής, χωριού, πόλης, περιφέ ­
ρειας, νο μού κτλ.
Όλοι σχεδόν οι κ ά τοικοι του χωριού διαμαρτυρήθη­
καν έντονα για την εγκατάσταση ενός πυλώνα της ΔΕΗ
στην περιοχή τους.

[ 66 ]
made by Absens
� εξ ή γη ση ερμηνεία, ανάλυση
Με τά τη ν περιγραφή του φαινομένου πρ οχώρησε
στην ε ξή γησή του.

� επεξ ήγη ση πληρέστερη, πρόσθετη εξήγηση, εξήγηση με περισ­


σότερες λεm ομέρειες, διασαφήνιση
Ήσουν πολύ σαφής σ' αυτά που είπες ' δε χρειάζονται
επε ξ ηγή σεις.

� εξ ω μ ότ η ς αρνησίθρησκος, αυτός που απαρνήθηκε τη θρη­


σκεία του
(μτφ .) αποστάτης, προδότης
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας πολλοί Έλληνες
αναγκάστηκαν να γίνουν ε ξωμ ό τες.

� συνω lJ ότ η ς αυτός που μετέχει σε συνωμοσία


Όταν α ποκαλύφ θηκε η συνωμοσία, οι περισσότεροι
από τους συνωμ ό τες είχαν διαφύγει σε άλλες χώρες.

� επέ μ βα ση 1. δυναμική, έντονη ανάμειξη (θετική ή αρ νητική


σημασία)
Η πορεία διαλύθηκε με τη ν άμεση επέ μ βα ση της
αστυνομίας.
2. διόρθωση, προσθήκη
Στη συγκεκριμένη μελέτη έγιναν ελάχιστες φιλολογι­
κές επεμβά σεις.

[ 67 ]
made by Absens
� πα ρέ κβαση λοξοδρόμηση, απομάκρυνση από το θέμα
Ο τελευταίος ομιλητή ς, παρά τις συχνέ ς παρεκβ ά ·
σεις που έκανε κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, δεν
κούρασε το ακροατήριο.

� πα ρέ μ βα ση απλή ανάμειξη, μεσολάβηση (θετικ ή συνή θως ση ­


μασία )
Οι έντονες διαμαρτυρίες των παικτών προς το διαιτη­
τή σταμάτησαν ύστερ α από παρ έ μ βαση του προέ­
δρου της ομάδας.

[e πα ρεμβολή το να θέτεις κάτι ανάμεσα σε δ ύ ο άλλα ,


η δ ιακοπή μιας συνέχειας (αρνητική σημασία)
Στις ραδιοφωνικές εκπομπές μικρών σταθμών γίνονται
συχνά παρεμβολέ ς από μεγαλύτερους σταθμούς.]

� ευ θ ύ ν η η υποχρέωση κάποιου να δώσει λόγο για τις ενέρ ­


γειές του ή να ανταποκριθεί σε ό,τι έχει αναλάβει
Την ε υ θ ύ νη για τη ν ομαλή διεξαγωγή των εκλογών
έχει το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης.

� υ πευ θ υνότητα η συναίσθηση της ευθύνης


Με τη ν υπε υ θ υ ν ό τητα που τον χαρακτηρίζει έχει
κερδίσει τη ν εκτίμηση του προϊσταμένου του, αλλ ά
και των συναδέλφων του.

� κα τ αναγκα σμός (ψυχολ. ) το να επαναλαμβάνουμε, λόγω άγχους,


συνεχώς και επίμονα τις ίδιες εν έργ ε ι ες ή πρά ξ εις
ή να αποφεύγουμε συστηματικά κάποιες άλλες

[ 68 ]
made by Absens
� ψ υχαναγκα σμ ό ς (ψuχ αλ. ) τα να κατακλύζεται συνεχώς το μυαλό
μας από βασανιστικές, συνήθως, σκέψει ς ή ιδέες,
τις ίδιες πάντα, από τις οποίες δεν μπορούμε να
απαλλαγούμε

� κοινωνι κοπο ίηση 1. διαδικασία ένταξης και προσαρμογής στο κοι­


νωνικό σύνολο
Η κοινωνικοπο ίη ση τ ο υ ατόμου αρχίζει από τη ν
προσχολική ήδη περίοδο.
2. (α/κ αν.) η ανάληψη από το δημόσιο τομέα ιδιω­
τικών επιχειρήσεων, συνήθως κοινής ωφελείας
Παλαιότερα τα σοσιαλιστικά κόμματα υποστήριζα ν
στο πρόγραμμά τους την αναγκαιότητα των κοινωνι ­
κοποι ή σεων.

� κοινωνι κότητα η τάση για συναναστροφή, η άνεση στη συνανα­


στροφή με τους άλλους, καθώς και η γνώση και η
τήρηση των κοινωνικών κανόνων
Στο χώρο του σχολείου εκδηλώνεται και αναπτύσσεται
συνή θως η κοινωνικ ό τητα του ατόμου.

� μεθοδολογία το σύνολο των μεθόδων τις οποίες χρησιμοποιεί


μια επιστήμη και ο τρόπος με τον οποίο εφαρμό­
ζεται κάθε μέθοδος
Οι διάφοροι επιστημονικοί κλάδοι ακολουθούν διαφο­
ρετική με θ ο δ ολ ογία στις έρευνές τους.

� μ έθοδ ος ο τρόπος έρευνας, εξέτασης και ανάλυσης ενός

[ 69 ]
made by Absens
θέματος κατά τον οποίο ακολουθούνται ορισμέ­
νοι κανόνες
Η εξέταση του DNA είναι η πιο αξιό πιστη μ έ θ ο δ ος
για την εξακρ ίβ ωση της πατρότητας.

� IJ ε l ονότητα το μικρότερο μέρος του συνόλου


Σε μερικά σχολεία του κέντρου οι Έλλη νες μαθητές
αποτελούν μειονό τητα.

� μ ε ι ο (νο) ψ η φ ία το μικρότερο μέρος του συνόλου κατά την ψηφο­


φορία
Στα πρακτικά των συλλο γικών οργάνων πρέ πει να
καταγράφονται και οι απόψεις της μειο (νο Ιψ η φίας.

� μεταγραφή 1. αθλητή
Η «ελληνοποίηση » των ξένων α θλητών είναι απαραίτη­
τη για τη μεταγραφή τους σε ελληνικές ομάδες.
2. περιουσιακών στοιχείων (νομ. )
Είναι α πλή διαδικασία η μεταγραφ ή περιουσιακών
στοιχείων στο υποθηκοφυλακείο.
3. λέξης, κειμένου
Η μεταγρα φ ή ξένων λέξεων στα Ελλη νικά είναι ένα
θέμα που απασχολεί συχνά τους φιλολόγους.

� μ ετεγγρα φ ή μαθητή/φοιτητή/σπουδαστή
Είναι δύσκολο να γίνει στη μέση της σχολικής χρονιάς
μετεγγραφή μαθητή από ένα σχολείο σε άλλο.

[ 70 ]
made by Absens
� μετ α κο μ ι δή / εκταφή των οστών νεκρού και μεταφορά τους σε
ανα κομ ι δ ή άλλο τάφο

� δι α μ ετα κό μ ι ση μεταφορά αγαθών και εμπορε υμάτων από μια


χώρα σε άλλη μέσω μιας τρίτης

� μετ α κό μ ι ση 1. μεταφορά οικοσκευής 2. αλλαγή κατοικίας

� πα ρ α ίσθ η ση (ψuχολ .) το να αvτιλαμβανόμαστε με λανθασμένο


τρόπο ένα εξωτερικό ερέθισμα
Μέσα στο σκοτάδι έβλεπε να κουνιούνται τα κλ αδιά
του δέντρου και είχε τη ν παρα ίσθ ηση ότι αντίκρι ζε
φαντάσματα.

� ψ ευ δα ίσθ η ση (ψuχολ .) το να αvτιλαμβανόμαστε ως πραγματι κό


κάτι που δεν υπάρχει, δ ηλαδή να βλέπουμε , να
ακούμε ή να αισθανόμαστε ανύπαρκτα πράγματα
Κατά τη διάρκεια της αρρώστιας του είχε συχνά την
ψ ε υ δ α ίσθ ηση ότι άκουγε τη φωνή της μητέρας του,
η οποία δε ζούσε πια.

� πα ράλυ ση (μτφ .) διάλυση, αποδιοργάνωση


Τα ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ημερών
επέφεραν την παρ άλ υση του κρατικού μηχανισμού.

� παραλ υ σία (μτφ.) διαφθορά, κραιπάλη, έκλυτη ζωή


Η η θική παραλ υσία που χαρακτηρίζει την εποχή μας
έχει κλο νίσει τη ν πίστη των νέω ν κυρίως ανθρώπων
στα ιδανικά και στις αξίες που κυριαρχούσαν στη ζωή
μας παλαιότερα.

[ 71 ]
made by Absens
� παρεγκεφαλίδα (ιατ ρ.) τμήμα του εγκεφάλου στο πίσω μέρος του
κρανίου

� πα ρεγκεφαλίτι δα (ια τρ.) νόσος της παρεγκεφαλίδας

� παρωνύ μ ι ο παρατσούκλι
Τα περισσότερα παρων ύμια είναι σκωπτικά.

� παρ ώνυ μ ο (Υραμμ. ) λέξη που έχει παραπλήσια μορφή με


κάποια άλλη αλλά διαφορετική σημασία'
Π.χ. γέρος/γερός, βρόχος/βρόγχος κτλ.
Τονικά παρ ώ νυμα λέγονται τα παρώνυμα που διαφέ­
ρουν μόνο ως προς τον τονισμό τους.

� πλει ονότ ητα το μεγαλύτερο μέρος του συνόλου (αντίθ. : μειο ­


νότητα)
Σήμερα οι νέοι στη ν πλ ειονό τητά τους αποφεύγουν
το γάμο.

� πλει ο (νο) ψ η φία το μεγαλύτερο μέρος του συνόλου σε ψηφοφορία


(α VΤίθ. : μειο (νο) ψηφία)
Για να είναι μια κυβέρνηση ισχυρή, πρέπει να έχει την
απόλυτη πλ ε.ο ( νο }ψ η φΙα του εκλογικού σώματος.

� προκατάλη ψ η αρνητική προδιάθεση ή γνώμη για κάποιον ή για


κάτι, παρόλο που δεν υπάρχουν αντικειμενικοί
λόγοι γι' αυτό

[ 72 ]
made by Absens
Οι περισσότεροι Έλληνες αντιμετωπίζουν τους ξένους
χωρίς προκαταλ ήψ εις .

� πρόλη ψ η η λογικά αβάσιμη πεποίθηση ότι κάτι μας φέρνει


(συνήθ. πληθ.) τύχη, καθώς και ο φόβος ότι κάτι μας φέρνει ατυ­
χία (δεισιδαιμονία)
Οι νέοι άνθρωποι συνήθως περιγελούν όσους πιστεύουν
στις προλ ή ψ εις.

� πρόσκρουση η σύγκρουση κινούμενου σώματος σε σταθερό


Από τη ν πρ ό σκρ ο υση στο στη θαίο τη ς γέφ υρ ας
καταστράφηκε εντελώς το αυτοκίνητο.

� σύγκρουση βίαιο χτύπημα δύο κινούμενων σωμάτων


Η σ ύ γκρο υση του σπορ αυτοκινήτου με το φορτηγό
ήταν ιδιαίτερα σφοδρή.

� πρότυ πο το υπόδειγμα, το μοντέλο


Η δασκάλα που είχα στις πρώ τες τάξεις το υ Δημοτι­
κού ήταν το πρ ό τυπό μου για πολλά χρόνια.

� πρωτότυπο το πρώτο, το αρχικό, το γνήσιο


Ακόμα και οι πιο έμπειροι τεχνοκρίτες δεν μπορούσαν
να ξεχωρίσουν το αντίγραφο από το πρωτό τυπο .

� σύ μ βα ση συνθήκη, συμφωνία
Προσελήφθη σε κάποια υπηρεσία του γ πουργείου
Παιδείας με σύμβαση αορίστου χρόνου.

[ 73 ]
made by Absens
� συ μ βα τ ι κότητα το να ακολουθεί κάποιος τις κοινωνικές συμβάσεις
Δεν υπάρχουν συμΡ ατικό τητες ανάμεσα σε φίλους.

� συμ βατότ ητα ταίριασμα, συμφωνία, εναρμόνιση


Αν δεν υπάρχει ΣUμρ ατότητα των ιστών λήπτη και δότη,
δεν είναι δυνατόν να γίνει μεταμόσχευση κάποιου οργάνου.

� τ εχνι κή η αξιοποίηση και η εφαρμογή των επιστημονικών


γνώσεων για την επίτευξη ενός έργου ή ενός απο­
τελέσματος
Στις πωλήσεις ακολουθείται συγκεκριμένη τεχν ικ ή.

� τεχνολογία το σύνολο των επιτευγμάτων που προκύπτουν


από την εφαρμογή των επιστημονικών και τεχνι­
κών γνώσεων
Η ανάπτυξη της τεχνο λ ογίας επηρεάζει θετικά, αλλά
και αρνητικά τη ζωή μας.

� τοπ ι ογραφία το ζωγραφικό έργο που απεικονίζει τοπίο

� τοπογραφ ία η ακριβής απεικόνιση υπό κλίμακα ενός τόπου,


μιας περιοχής κτλ. σε χάρτη ή σε σχεδιάγραμμα

� χιλι ετη ρ ίδα η συμπλήρωση χιλίων ετών, η χιλιοστή επέτειος


(βλ. και ε KαΤOνΓαε rηρίδα) Παρακολουθήσαμε από την τηλεόραση τους λαμπρούς
εορτασμούς για τη δεύτερη χιλ ιετηρ ίδ α στις διάφο­
ρες πρωτεύουσες του κόσμου.

[ 74 ]
made by Absens
� χι λ ι ετία χρονική περίοδος χιλίων ετών
.
(βλ και εκατονταετία) Πέρασαν ήδη τρία χρ όνια από τη ν είσο δό μας στη ν
τρίτη χιλ ιετία .

• ε π ί θ ε τ α

� α ι φνιδ ι α στι κός αυτός που γίνεται για να αιφνιδιάσει


Ο δήμαρχος έκανε αι φνι δ ιαστικ ή επίσκεψη σ ε διά­
φορες υπηρεσίες του δήμου, για να ελέγξει αν λει­
τουργούν καλά.

� α ι φνίδ ιος ξαφνικός, απρόβλεπτος


Η παράσταση ματαιώθηκε λόγω του αιφνίδ ιου θανά­
του του πρωταγωνιστ ή.

� α μ φ ίθ υ μ ο ς αυτός που αλλάζει εύκολα διάθεση, ο κυκλοθυμικός

� α ψ ίθ υ μ ο ς ευέξαπτος, ευερέθιστος, οξύθυμος

[8 α ψ ίκορος αυτ ός που χο ρτα ίνε ι γ ρήγορα και ε ύ κολα '


(μτφ.) ο άστατος, ο ε υ μετάβολος]

� ατυχή ς λέγεται συνήθως για καταστάσεις και ενέργειες


Π.χ . ατυχ ή ς σύμ πτωση, ατυχέ ς γεγονός, ατυχ έ ς
παράδειγμα

� άτυχ ος λέγεται για έμψυχα


Π.χ. ά τυχος άνθρωπος, ά τυχο παιδί

[ 75 ]
made by Absens
� γλωσσι κός αυτός που έχει σχέση με τη γλώσσα
Είναι απαραίτητο να γίνεται νλ ω ααl κ ή επιμέλεια σε
όλα τα σχολικά βιβλία.

� γλωσσολογι κός αυτός που αναφέρεται στην επιστήμη της γλωσ­


σολογίας
Στο τελευταίο τεύχος της Φιλολογικής δημοσιεύτηκαν
δύο σημαντικά άρθρα νλ ω ααολ ο νl κο ύ περιεχομένου.

� δια π ροσω π ι κός αυτός που αφορά δύο ή περισσότερα πρόσωπα,


που αναφέρεται σε σχέσεις και καταστάσεις μετα­
ξύ προσώπων
Οι δ ιαπρο αωπικ έ ς σχέσεις δοκιμάζονται ιδιαίτερ α
στο χώρο της δουλειάς.

� π ροσω π ι κός ατομικό ς αυτός που αφορά ένα συγκεκριμένο


πρόσωπο
Η προ α ωπικ ή μο υ εκτίμηση είναι ότι πρόκειται για
σπουδαίο επιστήμονα.

� εκλε κτι κός (λέγεται για πρόσωπα μόνο) απαιτητικός, δύσκο­


λος ση ς επιλογές του
Από μικρός ήταν πολύ ε κλ εκτικό ς στις φιλίες του.

� ε κ λε κτός λαμπρός
Να σου συστήσω έναν εκλ εκτό συνάδελφο.

� επιλεκτ ικός αυτός που επιλέγει από ένα σύνολο ή γίνεται με επιλογή
Στα σύντομα δελτία ειδήσεων οι δημοσιογράφοι κάνουν
επιλ εκτικ ή παρουσίαση των γεγονότων της ημέρας.

[ 76 ]
made by Absens
� επίλεκτ ο ς ξεχωριστός, επιλεγμένος γ ια την αξ ία του
Στην άσκηση έλαβαν μέρος επίλ ε κ τε ς στρατιωτικ έ ς
μονάδες.

� εξ α ι ρετ ι κός ιδιαίτερος, διαφορετικός, αυτός που αποτελεί


εξαίρεση
Από ψε είναι μια ε ξ αιρετι κ ή βραδιά · πρέπει να το
γιορτάσουμε.

� εξ α ίρετ ος (συνήθως για πρόσωπ σ ) λαμπρός, εκλεκτός


Πρόκειται για ε ξ α ίρετα γιατρό με λ αμπρές σπουδές
στην Αμερική.

� επίο ρ κο ς αυτός που παραβαίνει τον όρκο του


Υπάρχουν, δυστυχώς, επίαρκαl γιατροί, οι οποίοι εκμε·
ταλλεύονται οικονομικά τους ασθενείς τους.

� ψεύ δο ρ κος αυτός που δίνει ψεύτικο όρκο


Υπάρχο υν ψ ε ύδ α ρ κ αl μάρτυρε ς που πληρώνονται
για να καταθέσουν αναληθή στοιχεία στο δικαστήριο.

� επιούσιος ο αναγκαίος, ο απαραίτητος για την καθημερινή


μας συντήρηση
Εργάζεται σκληρά για να κερδίσει τον επι α ύ σι α .

� περιούσιος ο εκλεκτός, ο πολύ αγαπητός


Κατά την Παλαιά Διαθήκη οι Ισραηλίτες ήταν ο περι α ύ ­
σι α ς λαός του Θεού.

[ 77 ]
made by Absens
� υ περο ύσιος (επίθετο που αποδ ί δ εται στο Θεό) :
άυλος, υπερκόσμιος, πέρα από τα όρια της ανθρώ­
πινης γνώσης

� ευ ά ρ ι θ μος μικρός σε αριθμό, ολιγάριθμος, α υτός που εύκο­


λα μπορεί να μετρηθεί

� πολυ ά ρ ι θ μος μεγάλος σε αριθμό

� ι δ ι οφ υ ή ς αυτός που έχει έμφυτη πνευμ ατική ικ ανότητα σε


συ γ κε κ ρ ι μ ένο το μ έ α

� μ εγαλοφ υ ή ς αυτός που έχει υπερβολικά μεγάλη πνευματική ικα­


νότητα

� ισο ρ ροπη lJ ένος λογικός, μετρημένος


Οι άνθρωποι που ζουν κοντά στη φύση είναι συνήθως
ι σορροπημ έ να άτομα.

� ι σό ρ ρoπ oς αρμονικός
Η κλασική παιδεία αποσκοπεί στην ι σ ό ρροπη πνευ­
ματική και ψυχική ανάπτυξη του ατόμου.

� κ υ κλοφορι α κός α υτός που α ναφέρεται στην κυκλοφορία των


πεζών, αλλά και των μεταφορικών μέσων
Οι περισσότεροι οδηγοί δεν έχουν σωστή κυκλ οφο­
ριακ ή αγωγή.

[ 78 ]
made by Absens
� κ υ κ λο φ ο ρ ι κ ός (βιολ.) αυτός που αναφέρεται σ τη ν κυκ λο φορ ία
του αίματος
Η καθιστική ζωή πρ οκαλεί συχ νά στ ο ν ο ργανισμό
κυκλ οφορικέ ς διαταραχ ές.

� ο μ ότ ψ ος τιμητικός τίτλος που απονέμεται σε έναν πανεπι­


( κ α θ ηγητής) στημιακό καθηγητή μετά τη συvταξι o δότησή του

� επίτ ι μ ος αυτός που φέρει έναν τιμητικό τίτλο χωρίς όμως


να εκτελεί τα καθήκοντα που συνεπάγεται ο
συγκεκριμένος τίτλος
π . χ. επίτιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής, επίτι ­
μος πρόεδρος του κόμματος, επίτιμος διευθυντής
του Υπουργείου Εσωτερικών κτλ.

� ονο μ α στι κ ός αυτός που έχει σχέση με το όνομα, που περιλαμ­


βάνει ονόματα
ο διευθυντή ς ζήτησε από τη γραμματέα του τον ονο­
μαστικό κατάλογο των υπαλλήλων τη ς εταιρείας.

� ονο μ ατι κός (γλωσσολογικός όρος) αυτός που αναφέρεται


στο όνομα ως κατηγορία λόγου
ονοματικό ς προσδιορισμός, ονοματική φράση, ονο­
ματική σύνταξη κτλ.

� πασι φ ανής φανερός σε όλους


Η αδυναμία του για το ωραίο φύλο είναι πα σιφαν ή ς.

[ 79 ]
made by Absens
� προφανής ολοφάνερος
Η πρ όθεσή τη ς να δικαιολογήσει στο λυκειάρχ η τη
συμπεριφορά του γιου της ήταν προφανή ς.

� π ολιτισμ ι κός αυτός που έχει σχέση με την κουλτούρα, με την


πνευματική καλλιέργεια

� πολιτιστι κός αυτός που υπηρετεί και προωθεί την ανάπτυ ξ η


του πολιτισμού, δηλαδή ό, τι εκπολιτίζει
Κατά τη ν περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων θα γίνουν
διάφορες πολ ιτιστικ έ ς εκδηλώσεις, για να προβλη­
θούν χαρακτηριστικά στοιχεία της πολ ιτισμικ ή ς κλη­
ρονομιάς μας.

� σε ισμογεν ή ς αυτός που δημιουργήθηκε από σεισμό


Το μεγάλο αυτό ρήγμα είναι σεισμογενέ ς ' έγινε στον
ισχ υρό σεισμό του 198 1.

� σε ισμ ογόνος αυτός που προκαλεί σεισμούς


Είναι γνωστό ότι στη Μεσόγειο υπάρχουν πολλές σε l­
σμογό νες ζώνες.

� τραπεζι κός αυτός που αναφέρεται στην τράπεζα


Μπορείς να καταθέσεις την αμοιβή μου στον τραπε­
ζικό λογαριασμό μου.

[ 80 ]
made by Absens
� τρα πεζιτι κός αυτός που αναφέρετα ι στ ον τρα πεζ{ τ η
Τα τραπε ζιτικ ά συμφέροντα ε (ναι πολύ δύσκολο να

θιγούν.

� ψ υχι κός αυτός που αναφέρεται στην ψυχή


Δεν είναι μό νο όμορφη, έχει και πλ ούσιο ψ υχι κ ό
κόσμο.

� ψ υχολογι κό ς 1. αυτός που αναφέρεται στην επιστήμη της ψυχο­


λογίας
Οι ψ υχολ Ο Υικέ ς έρευνες παρουσιάζουν Υενικά με Υά­
λο ενδιαφέρον.
2. αυτός που αναφέρεται στην ψυχική κατάσταση
του ανθρώπου
Ο πόλεμος έχει άσχημε ς ψ υχολ Ο Υικ έ ς επι πτώσεις
στους περ ι σσότερους στρατιώτες .

• ρ ή μ α τ α

� α κολου θ ώ 1. έρχομαι ύ στερα από κάποιον/ κάτι


Τον ακολ ου θ ε ί παντού, όπου και αν πάει· έχει γίνει η
σκιά του.

2. συμμορφώνομαι
Α κολ ο ύθ ησα τις οδηγίες σου και βρήκα αμέσως το
δρόμο.

� επα Koλo υ θ ώ λέγεται για κάτι που συμβαίνει ως συνέπεια κά­


ποιου γεγονότος
Οι τρομοκρατικές επιθέ σεις σταμάτησαν· κανείς όμως
δεν ξέρει τι θα επακο λ ου θ ή σει.

[ 81 ]
made by Absens
� ανα ζητ ώ ψάχνω, ερευνώ, γυρεύω
Α να ζητο ύ σε για χρόνια μέσω του Ερυθρού Σταυρού
τη χαμένη αδελφή του.

� α πoζητώ νοσταλγώ, λαχταρώ


Α πο ζη τ ώ συχνά την ξενοιασιά τω ν παιδικώ ν μου
χρόνων.

� επ ι ζητ ώ προσπαθώ να καταφέρω κάτι, επιδιώκω κάτι


Έρχεται στο χωριό επι ζη τώ ντας ηρεμία και ξεκού ­
ραση.

� ανα K ύπτει αναφαίνεται, παρουσιάζεται (πρόβλημα, δυσκολία


κτλ.) και διαταράσσει την ομαλή πορεία μιας ενέρ­
γειας
Όσες φ ορές νομίζω ότι έχω τελειώσει τις δουλειές
μου, πάντα την τελευταία στιγμή α νακ ύ πτει κάποιο
πρόβλημα . .

� ΠΡOK ύπτει 1. ανακύπτει


2. απορρέει, αναφύεται, συνάγεται, βγαίνει ως
συμπέρασμα
Από τη συζήτηση που κάναμε προ έ κυ ψε ότι δεν υπάρ­
χει καμία περίπτωση να συνεργαστούμε.
3. δημιουργείται ως αποτέλεσμα
Από κάθε επιστημονικό ή τεχνολογικό επίτευγμα μπο­
ρεί να προκ ύ ψ ει και κάτι αρνητικό.

[ 82 ]
made by Absens
. αντ α γωνίζο μ α ι αγωνίζομαι για ν α επικρατή σ ω έ ν α ν τ ι κ ά π οιου
άλλου (δηλώνει αντιπαλότητα)
Σε όλη τη ζωή το υ α νταγωνι ζότ αν το με γαλ ύτερ ο
αδελφό του.

• συναγωνίζο μ α ι αγωνίζομαι από κοινού με κάποιον


Κατά το Β ' Παγκόσμιο πόλεμο οι Έλληνες συναγωνί­
στηκαν με τους άλλους Ευρω παίους για τη συντριβή
του Ά ξονα.

(8 α μ ιλλώ μ α ι αγωνίζομαι, χωρίς έ χθ ρα , να επ ικρατή σω


των συναγωνι στ ών μο υ )

· αντ ι κα θ ι στ ώ αλλάζω
Πριν εγκαταστα θούν στο σπίτι που αγόρασαν, α ντι ­
κατέ στη σαν όλα τα είδη υγιεινή ς που υπήρχ αν σ'
αυτό.

• υποκα θ ι στ ώ παίρνω τη θέση κάποιου άλλου, αναπληρώνω


Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να υποκατα στή σει τη
μ ητέρα .

• αντ ι στο ιχίζω (μτβ. ) θέτω κάποιον ή κάτι σε αντιστοιχία με


κάποιον ή με κάτι άλλο
Δυσκολεύομαι να α ντιστοιχίσω το υς λατινικο ύ ς με
τους αραβ l κούς αριθμούς.

• αντ ιστοιχώ (αμτβ .) είμαι αντίστοιχος με κάποιον ή με κάτι


Τα χρήματα αυτά αντιστοιχο ύ ν σε μισθούς μου τριών
μηνών.

[ 83 ]
made by Absens
� απεKδύo μ α l (συνήθ ως με αιτιατικ ή)
βγάζω από πάνω μου κάτι, απαλλάσσω τον εαυτό
μου από κάτι, αρνούμαι/αποποιούμαι κάτι
Σε αυτή την τόσο δύσκολη περίσταση δεν απεκδύθ η ­
κε στο ελ άχιστο τις ευθύνες του.

� α πoδύoμ α l αφιερώνομαι με πάθος σε κάτι, π.χ. σε έναν αγώνα,


σε μια προσπάθεια, σε μια δραστηριότητα
Εδώ και πολλ ά χρόνια έχει απο δ υ θ ε ί σε αγώνα για τη
σωτηρία ενός σπάνιου είδους αρπακτικού πτηνού.

� α πoσl ωπώ παραλείπω να αναφέρω ένα γεγονός, δε μιλάω


καθόλου σχετικά με αυτό
Μετά την εκλ ογή του αποσιώπησε εντελώς το γεγονός
ότι τον υποστήριξαν ψηφοφόροι και άλλων παρατάξεων.

� παρα σl ωπώ συγκαλύπτω, αποκρύπτω με πρόθεση να παρα ­


πλανήσω
Κατά τη ν ανάκριση προσπάθησε να παρασιωπή σε ι
το γεγονός ότι γνώριζε από χρόνια έναν από τους τρο ­
μοκράτες.

� α πoφέ ρω φέρνω κέρδος


Η τελευταία επένδυσή του απέφερε σημαντικά οικο ­
νομικά οφέλη στην επιχείρηση.

� επ l φ έρ ω προκαλώ
Η παραίτησή του επέφερε τη διάλυση της εταιρείας.

[ 84 ]
made by Absens
� α σKώ 1. γυμνάζω, εκπαιδεύω
Απομνημόνευε συνεχώς αρχαία κείμενα, για να ασκε ί
τη μνήμη του.
2. εφαρμόζω, κάνω χρή ση' σε φράσεις όπως ασκώ
βία, ασκώ έλεγχο, ασκώ επάγγελμα, ασκώ κριτική
Συνεχώς ασκο ύ σε κριτική στα παιδιά του.
Είναι δύο χρό νια τώρα που ασκε ί επίσημα το επάγ­
γελμα του δικηγόρου.

� εξ α σKώ γυμνάζω και κατ ' επέκταση εκπαιδεύω


Με κατάλληλες ασκήσεις ε ξασκε ί καθημερινά όλους
τους μυς του.
Είχε ε ξασκ ή σει το σκύλο του να πιάνει με το στόμα
του στον αέρα την μπάλα που του πέταγε.

� α σxoλo ύ μ α ι / καταγίνομαι με κάτι


ενα σχολο ύ μ α ι Τον τελευταίο καιρό ασχολ ε ίται μόνο με τον κήπο του.

� α π α σχολο ύ μ α ι ασχολούμαι με κάτι, επαγγελματικά κυρίως


Αν και έχει δίπλωμα νοσηλεύτριας, απασχολ είται σε μια
ιδιωτική κλ ινική ως αποκλειστική νοσοκόμα.

� δ ι α κη ρ ύ σσω γνωστοποιώ μια απόφαση, διαφωνία, άποψη, θεωρία


(βλ. διακήρυξη) Οι απόστολοι δ ιακ ή ρ υ ξ α ν σε όλο τον κόσμο τη διδα­
σκαλία του Χριστού.

[ 85 ]
made by Absens
� ΠΡOK η ρύσσω αναγγέλλω δημοσίως και επίσημα (ένα διαγωνισμό,
(βλ. προκήρυξ η) τις ε κλογές)
Αναμένεται ότι ο πρωθυπουργός θα προκηρ ύ ξει σύντο­
μα πρόωρες εκλογές.

� δl α Klνδuνε ύ ω ν α χάσω κάτι, θέτω σε κίνδυνο κάτι


Με αυτή την επένδυση που μου προτείνεις δ ιακινδ υ ­
νε ύ ω πολλά χρήματα.

� Klνδ uνεύω να πάθω κάτι


Καθυστέρησε να υποβληθεί σε εγχείρηση καταρράκτη
και κινδ υνε ύ ει να τυφλωθε ί.

� δl αλέγω ξεχωρίζω κάτι από ένα σύνολο (συνήθως χωρίς


προσοχή και βιαστικά)
Δι άλ ε ξε επιτέλους τι ρούχα θα πάρεις μαζί σου, γιατί
πρέπει να κλείσουμε τις βαλίτσες.

� εKλέγω επιλέγω με ψηφοφορία


Εξε λέ γη με μεγάλη πλειοψηφία ο νέος πρόεδρος του
κόμματος.

� επlλέγω διαλέγω με κάποιες διαδικασίες, με προσοχή και


σύμφωνα με κάποια κριτήρια
Επι λ έ γει τους συνεργάτες του με βάση όχι μόνο τα
προσόντα τους αλλά και τη ν προσωπικότητά τους.

[ 86 ]
made by Absens
� δ l a π ρa γ μ aTε ύ o μ a l συζητώ για την επίλυση ενός προβλΓlματος ή
για την επίτευξη μιας συμφωνίας
Η κυβέρ νηση δ ιαπρ α γμ α τε ύ εται με ξένους κε φα­
λαιούχους τους όρους νέων βιομηχανικών επενδύσεων
στη χώρα _

� πρ a γμ aTεύoμ a l εξετάζω , αναλύω και αναπτύσσω διεξοδικά ένα


θέμα
Στην τελευταία μελέτη του πραγματε ύ εται ένα ιδιαί­
τερα οξύ κοι νω νικό πρόβλημα, τη ν έξαρση τη ς βίας
στα σχολεία.

� δ l a σώ ζω 1. γλιτώνω κάποιον από έναν κίνδυνο


Ένα αλιευτικό που περνούσε από την περιοχή δl έ σω·
σε το πλήρωμα της μικρής θαλαμηγού, η οποία βυθι­
ζόταν.
2. διαφυλάσσω κάτι από τη φθορά του χρόνου,
εμποδίζω τη φθορά ή την απώλεια κάποιου αντ ι­
κειμένου ή κάποιου αγαθού
Α πό τα χειρο ποίητα κεντήματα τη ς γιαγιάς μ ου το
μό νο που έχει διασω θε ί είναι ένα πετσετάκι.

� περ l σώ ζω σώζω ένα μέρος από σύνολο που καταστράφη κε


ή κινδυνεύει να καταστραφεί
Η καταστροφή του σπιτιού του από το σεισμό ήταν
σχεδόν ολοκληρωτική - έτσι δεν μπόρεσε να περισώ .
σε l ούτε ένα αντικείμενο.

[ 87 ]
made by Absens
� εγxει ρ ίζω παραδίδω στα χέρια
(> εγχείριση, Προτού αναχωρήσει για το εξωτερικό ήρθε στο γρα ­
εγχειρίδιο) φείο μου και μου ενεχε ίρισε ένα σφραγισμένο φάκε­
λο που περιείχε, όπως μου είπε, την ιδιόχειρη διαθή­
κη του.

� εγxε ι ρώ χειρουργώ
( > εγχείρηση) ο γιατρός που θα τον εΥχειρ ή σει είναι φίλος του και
δε θα πάρει χρήματα.

� ε Kδ l Kά ζω (νομ.) δικάζω, διεξάγω δίκη


Ο πρόεδρος του δικαστηρίου έχει εκδ ικά σει από το
πρωί δέκα παρόμοιες υποθέσεις.

� επl δ l Kά ζω (νομ.) αναγνωρίζω και ικανοποιώ με δικαστική


πράξη την απαίτηση κάποιου , η οποία αφορά συνή ­
θως κατα β ολή χρηματικής αποζη μίωσης
Το Ευρω παϊκό Δικαστήριο επι δίκασε στον τέως βασι­
λιά Κωνσταντίνο και στη ν οικογένειά το υ ω ς αποζη­
μίω ση για τη λεγόμενη βασιλική περιο υσία το ποσό
των 5 δισεκατομμυρίων δραχμών.

� εKπλ η ρώνω πραγματοποιώ , τηρώ , ολοκληρώνω


Είμαι απόλυτα βέβαιος ότι θα εκπλ ηρ ώ σει στο ακέ­
ραιο όλες τις υποσχέσεις και τις υποχρεώσεις του.
Θα φ ύγει για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό,
αφού πρώτα εκπλ ηρ ώ σει τις στρατιωτικές υποχρεώ­
σεις του.

[ 88 ]
made by Absens
� πλη ρώ (- οίς, - ο ί) 1. ανταποκρίνομαι σε κάτι
Δεν πλ ηρο ί, ως εταιρεία, τις προ ϋ ποθέσεις που χρειά­
ζονται για να αναλάβει τόσο μεγάλο έργο.
2. καλύπτω ένα κενό, μια ανάγκη
Με τον τελευταίο διαγωνισμό της Τράπεζας της Ελλά­
δος πλ ηρ ώθ ηκαν όλες οι κενές θέσεις εργασίας.

� εξ ασθενίζω (μτβ. ) κάνω κάποιον ή κάτι ασθενέστερο, ελαπώ­


νω τη δύναμή του, τον αποδυναμώνω
Το πολύωρο διάβασμα με ακατάλληλο φω τισμό δεν
κουράζει απλώς τα μάτια, αλλά ε ξασθ ε νίζει σταδιακά
και την όραση.

� εξ α σθενώ , (αμτβ.) χάνω τις δυνάμεις μου, γίνομαι αδύναμος,


αποδυναμώνομαι
Από το απόγευμα ε ξασθέ νησαν οι άνεμοι και η βροχή,
και έτσι μπορέσαμε να ταξιδέψο υμε.

� επεξ εργά ζο μ α ι κατεργάζομαι πλήρως, τελειοποιώ


Επε ξεργά στηκε το κατεργασμένο ασήμι και δημιούρ­
γησε υπέροχα κοσμήματα.

� κατεργά ζο μ α ι δουλεύω κάτι, συνήθως ανεπεξέργαστο, για να του


δ ώ σω ορισμένο σχήμα και συγκεκριμένη μορφή,
ώστε να γίνει κατάλληλο για χρήση
Κα τεργάζεται με παραδοσιακό τρόπο το ασήμι, πριν το
παραδώσει στον αργυροχόο για επεξεργασία.

� απεργά ζο μ α ι προετοιμάζω κρυφά κάτι κακό

[ 89 ]
made by Absens
Σύμφωνα με πληροφορίες από ανθρώπους της εταιρείας
του, όλο τον τελευταίο καιρό απεργά ζεται συστηματικά
την καταστροφή του μεγαλύτερου ανταγωνιστή του.

� εΠ I Ku ρώνω βεβαιώνω ότι μια πράξη ή μια ενέργεια είναι έγκυ­


ρη ή γνήσια
Το αντίγραφο, για να έχει ισχύ, πρέπει να επικυρω θ ε ί
από δικηγόρο ή από κάποια δημόσια αρχή.

� Kατα Ku ρ ώνω αναγνωρίζω επίσημα σε κάποιον τη ν κατοχή ή τη


μεταβίβασ η τ η ς κυριότητας κινητού ή ακινήτου
(όρος που χρ η σιμοποιείται κυρίως σε δημοπρα­
σίες ή σε δημόσιους διαγωνισμούς)
Αν δεν υπάρξει άλλη προσφορά, τα έργο θα κατακυ·
ρω θ ε ί στον τελευταίο πλειοδότη.

(- κατο χυ ρώνω δ ιασφαλίζω , π ρο στ ατε ύ ω , δ ιαφ υλάσσω


Με νομοθετική ρύθμιση κατοχυρ ώ νεται το δικαίωμα
των ξένων εργατώ.ν να έχουν δωρεάν περίθαλ ψη στα
δημόσια νοσοκομεία. )

� KατασKεu ά ζω φτιάχνω κάτι με τη βοήθεια τεχνικών μ έσων


Η εταιρεία που κατασκεύασε το μετρό στην Αθήνα έχει
κατασκευά σει τα μετρό και άλλων ευρωπαϊκών πόλεων.

� π α ρασKεu ά ζω φτιάχνω κάτι χρησιμοποιώντας και αναμειγνύο­


ντας διάφορα συστατικά
Μέσα σε ελάχιστη ώρα παρασκε ύ ασε ένα υπέροχο
γλύκισμα με διάφορα φρούτα και άφθονη σαντιγί.

[ 90 ]
made by Absens
� Klνώ 1. θέτω κάτι σε κίνηση 2. μετακινώ
Με αυτό το τηλεχειριστήριο μπορείς να κινή σεις το
αυτοκινητάκι από απόσταση 20 μέτρων περίπου.

� Kouν ώ κινώ κάτι του οποίου το ένα άκρο είναι σταθερ ό


Κο ύ νησε δυνατά το δέντρο και γέμισε την αυλή φύλλα.

� Kλ η ρoδOTώ παραχωρώ, αφήνω σε κά π ο ι ον ένα περιουσιακ ό


στοιχείο (συνήθως στους κληρον ό μους μου)
Κλ ηρο δό τησε όλη τη ν περιουσία του στη ν εκκλησία
της ιδιαίτερης πατρίδας του.

� Kλ η ρoν o μ ώ δέχομαι α π ό κά π ο ι ον περιουσιακά στοιχεία ως


ν ό μιμος κληρον ό μος του
Όλοι ξέρουν πως είναι αυτοδημιούρ γητος και ότι δεν
κλ ηρονό μησε τίποτα από τους γονείς του.

� μ εTO I Kίζω (μτβ .) εγκαθιστώ κάποιον σε μια περιοχή


Κατά τη ν αρχαιότητα οικονομικοί και πολιτικοί λόγοι
ανάγκαζαν πολλές ελληνικές πόλεις (μητροπόλεις) να
μετοικίζο υν έναν αριθμό πολιτών τους σε διάφορες
περιοχές του τότε γνωστού κόσμου ' έτσι ιδρύθηκαν
διάφορες αποικίες.

� μεTOI Kώ (αμτβ. ) αλλάζω τό πο διαμονής, μεταναστεύω


Αφότου μετο ίκησαν στη Νέ α Ήπειρο, χά θηκαν τα
ίχνη τους.

[ 91 ]
made by Absens
� π α ρ α Klνώ (θετική σημασία) προτρέπω, ενθαρρύνω
Οι γονείς του τον παρακινο ύ σαν με κάθε τρόπο να
συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό, αλλά αυτός
είχε πια κουραστε ί.

� υ ΠOKl νώ (αρνητική σημασία) προκαλώ κρυφά μια ενέργεια,


ξεση κώνω
Δεν είχε καταλ άβει κανείς ότι αυτός υποκι νο ύ σε
όλες τις διενέξεις και τις συγκρο ύσεις ανάμεσα στο
προσωπικό της εταιρείας .

• επι ρρή ματα/επι ρρη ματι κές φράσεις

� α πέναντι (τοπικό επίρρημα)


Α πέ να ντι από το σπίτι μου υπάρχει ένας μεγάλος
χώρος άθλησης.

� έ ναντι (τ ρ οπικό επίρρημα) με Υενική : σε σχέση με


Δεν έπαιρνε αρκετά ικανοποιητικό μισθό έ ναντι το υ
έργου που παρείχε.

� απευ θεία ς (προέλευση) : χωρίς ενδιάμεσο σταθμό


Το ν ειδο ποίη σαν για έκτακτο χειρο υργείο και ήρθε
στο νοσοκομείο απε υ θ ε ίας από το αεροδρόμιο.

� κατευ θεία ν/ (κατεύθυνση) : χωρίς ενδιάμεσο σταθμό


κατ ' ευ θείαν Μόλις β γήκε από την πόρτα τη ς πολ υκατοικίας, τον

[ 92 ]
made by Absens
συνέλαβαν και τ ο ν οδήγησαν κ α τε υ θ ε ί α ν στο αστυ·
νομικό τμήμα της περιοχής .

� από μ έ ρους ό σον αφορά ( εμένα . . . ) , από την πλευρά (μου . ) . .

(μ ο υ )
. . . Από μ έ ρους μου, θα κάνω ό, τι μπορώ, για να στηρί·
ξω την απόφασή σου.

� εK μ έρο υ ς με εντο λή (μου . . . ), εξ ο νόματός (μου . . . )


(μ ο υ )
. . . Πήγαινε στο γραφείο του εκ μέρους μου' είμαι σίγου­
ρος ότι θα σε εξυπηρετήσει αμέσως.

� ενάντια (τρ οπικό επίρρημα ) : αντ ίθ ετα


Όλες οι ενέργειές του ήταν ενά ντια στην κοινή λογική.

� εναντίoν (πρόθεση ) με γενική : κατά


Υπέβαλε μήνυση εναντίον του διαχειριστή της πολυ­
κατοικίας.

� Kα τ ' α ρχά ς αρχικά (χρόνος)


Κατ ' αρχά ς δημιουργήθηκε μεταξύ τους μια συμπά­
θεια που εξελίχθηκε σύντομα σε δυνατή φιλία.

� Kα τ ' α ρχήν/ στα βασικά σημε ία (τρόπος)


κατα ρχήν '
ο εκδότη ς ε νέκρινε κατ αρχ ή ν το δείγμα που του
υπέβαλε η συγγραφική ομάδα, ζήτησε όμως να γίνουν
ορισμένες αλλαγές στη διάταξη των κεφαλαίων.

[ 93 ]
made by Absens
Ε ΠΙΡΡΗ ΜΑΤΑ ΣΕ · ω ς ΚΑΙ Ο ΠΛΗ ΘΥΝΤΙΚΟΣ

� α εΡOΠO Ρ I Kώ ς (επίρρημα)
Το καλοκαίρι, που τα πλοία είναι συνήθως γεμάτα, πολ­
λοί προτιμούν να ταξιδεύουν αεροπορικ ώ ς.

� α εΡOΠO Ρ I Kά (επίθετο)
Το γαμήλιο δώρο των γονέων της νύφης στο ζευγάρι
ήταν δύο αεροπορικ ά εισιτήρια για τη Νέα Υόρκη.

� ενδεχομ ένως (επίρρημα)


Δεν πήρα καμιά συγκεκριμένη απάντηση στις ερωτή ­
σεις που του έκανα, διότι ενδεχομ έ νως προσπαθού­
σε να καταλάβει τι πραγματικά ήθελα να ακούσω.

� ενδεxό μενα (επίθετο)


Είναι δύσκολη υπόθεση. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να
αντιμετω πίσουμε όλα τα ενδεχόμενα προβλήματα.

� επo μ ένως (επίρρημα)


Δεν έχει προετοιμαστεί αρκετά για τις εξετάσεις '
επομ έ νως, δεν έχει πολλές πιθανότητες επιτυχίας.

� επό μ ενα (επίθετο)


Το θέμα έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις ' γι ' αυτό θα
πρέπει να προσέξεις πολύ τα επόμενα βήματά σου.
made by Absens

[ 94 ]
� Ku ρ ίω ς (επίρρημα)
Τα περισσότερα αυτοκινη τικά δυστυχήμ α τα οφείλο ­
νται κυρ ίως στην υπερβολική ταχ ύτητα.

� Kύ ρ ι α (επίθετο)
Πριν αρχίσει να μιλάει , μοίρασε στο ακροατήριο ένα
κείμενο με τα κ ύ ρια σημεία της εισήγησής του.

� π ι θανώς / π ι θανόν (επίρρημα)


Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία ανακοίνω σε ότι
πl8 ανώ ς Ι πι θ αν ό ν αύριο να χιονίσει και στο κέντρο
της Αθήνας.

� π ι θανά (επίθετο)
Πρέπει να ξέρεις ότι όλα σ' αυτή τη ζωή είναι πι θ ανά .

� πρo ηγ ou μ έ νως (επίρρημα)


Πριν υπογράψεις το συμβόλαιο, πρέ πει προηγουμέ ­
νως να συμβουλευτείς το δικηγόρο σου.

� προηγο ύ μ ενα (επίθετο)


Φέτος σχεδιάζω να περάσω τις μέρες των Χριστουγέν­
νων στο Λονδίνο. Όλα τα προηγο ύ μενα χρόνια πέρ­
ναγα τις γιορτές με τη ν οικογένειά μου στο χωριό του
πατέρα μου.

[ 95 ]
made by Absens
Ζ ΕΥ Γ Η ΟΜΟΡΡΙ Ζ Ω Ν ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩ Ν ΣΕ · α

� α δ l ά K Ρ ITα χωρίς διακριτικότητα, χωρίς ευγένεια


Φέρεται τόσο αδιάκριτα, που ενοχλεί τους πάντες.

� α δ l α Kρ ίTως χωρίς εξαίρεση


Μπορούν όλοι να πάρουν μέρος στο διαγωνισμό χορού,
α δ ια ΚΡiτως ηλικίας.

� ά μ εσα (ΤΡ Ο Π .) χωρίς να μεσολαβή σει κάποιος ή κάτι


Δε χρειάζεται να μεσολαβήσεις εσύ ' συνεννοή θηκα
άμεσα με τον υπεύθυνο.

� α μ έσω ς (χρον .) τώρα, γρή γορα


Ήρθε αμ έ σως μόλις του τηλεφώνησα.

� α πλά με απλό τρόπο , με απλότητα


Μιλάει πολύ απλά, και έτσι τον καταλαβαίνουν όλοι.

� α πλώς μόνο
Δεν έχω τίποτε ' είμαι απλώ ς κουρασμένη.

� έKTα KTα πολύ ωραία, θαυμάσια


- Περάσατε καλά στην εκδρομή του συλλόγου σας;
- Έ κτακτα !
made by Absens

[ 96 ]
� εKTά KTως ξαφνικά
Πληροφορηθήκαμε ότι συγκλήθηκε εκτά κτως το Υπη ­
ρεσιακό Συμβούλιο.

� έξ o xα θαυμάσια
Χορεύει έ ξοχα παρά την ηλικία του.

� εξ όxως ιδ_ιαίτερα, υπερβολικά


Τα αποτελέσματα ήταν ε ξόχως σημαντικά.

� εu xά ρ l στα ωραία
Πάντα περνάμε ε υχ ά ριστα στις συγκεντρώσεις που
κάνουμε.

� εux α ρίστ ως με προθυμία, με ευχαρίστηση


- Μπορώ να μείνω απόψε σπίτι σου;
- Ε υχαρ ίστως' θα σε φιλοξενήσω όσες μέρες θέλεις.

� l δ l α ίTερα κυρίως, κατ ' ε ξοχήν


Όλα ήταν πολύ ωραία στη γιορτή, ι δ ια ίτερα η μουσι­
κή και ο χορός.

� l δ l α lTέ ρως χωρίς την παρουσία άλλων, κατ ' ιδίαν


Του ζήτησε να μιλήσουν ι δ ιαιτέ ρως.

[ 97 ]
made by Absens
� τ έλε l a έξοχα, θαυμάσια
Περάσαμε τέλ εια στο πάρτι της Μαρίας.

� τελείω ς εντ ελώς


Είναι τελ ε ίως αδιάφορος για τα προβλήματα του σπι­
τιού.

[ 98 ]
made by Absens

ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΦΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΓΧΕΟΝΤΑΙ

• ο υ σι α στι κά

� α ι τ ία / α ίτ ι ο το γεγονός, το φαινόμενο ή η ενέργεια που απο ­


τελεί προϋπόθεση για να προκύψει κάποιο συγκε ­
κριμένο αποτέλεσμα
Η επιθετική συμπεριφορά του στο σχολείο ήταν η αιτία
που τον αντιπαθούσαν οι συμμαθητές του.

� αφορμή '. το γεγονός, το φαινόμενο ή η ενέργεια που επι­


πόλαια και επιφανειακά μπορεί να θεωρηθεί ότι
προκάλεσε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα
Το μοίρασμα τη ς πατρικής περιουσίας στά θηκε η
αφορμ ή να διακό ψουν οριστικά τις ήδη τε ταμένες
σχέσεις τους.

� ανα Kάλu ψ η ενός πράγματος που υπήρχε, αλλά δεν ήταν γνω­
στό:
η ανακ άλ υ ψ η της Αμερικής, η ανακ άλ υ ψ η ενός
θαμμένου θησαυρού, η ανακ άλ υ ψ η ενός αρχαίο υ
οικισμού κτλ.

� εφεύ ρεσ η ενός πράγματος που δεν υπήρχε :


η εφε ύρεση της τυπογραφίας, του τηλεφώνου κτλ.

� αναTύ πωσ η βιβλίου ή φυλλαδίου' γίνεται με διορθώσεις, κυρίως


τυπογραφικές, ή χωρίς καθόλου διορθώσεις
made by Absens

[ 99 ]
� επανεκτύπωση βιβλίου ή φυλλαδίου' γίνεται με αλλαγές στη μορφή,
κυρίως, του κειμένου

� επανέ κ δοση βιβλίου ή φυλλαδίου' γίνεται με μικρές ή μεγαλύ ­


τερες αλλαγές στη μορφή και στο περιεχόμενο

� α ποτέλεσμα (ουδέτερη σημασία)


Η αξιοπρεπής στάση του σε όλα τα προβλήματα που
αντιμετώπισε ήταν αποτέλ εσμα της αγωγής του.

� επα Kόλo u θ o (σχετικά αρνητικό αποτέλεσμα )


Η μέτρια επίδοσή της στα μαθήματα ήταν επακόλ ου θ ο
της έλλειψης φροντίδας από μέρους των γονέων της.

� επίΠTω ση (πολύ αρνητικό αποτέλεσμα)


Το δια ζύγιο των γονέων του όταν ήταν πολ ύ μικρός
είχε σοβαρές επιπτώ σεις στον ψυχισμό του.

� σuνέπεl α (αρνητικό αποτέλεσμα )


Οι στε νοχώριες και η οικονομική καταστροφή του
είχαν ως συνέ πεια να κλονιστεί η υγεία του.

� ά ρδεu ση συστηματικό πότισμα καλλιεργήσιμων εδαφών


Η ά ρ δ ε υση τω ν κτημάτων του γίνεται με αυτόματο
πότισμα.

� ύδ ρεu ση εφοδιασμός πόλεων, χωριών , περιοχών με νερό


Ολοκληρώθηκαν φέτος τα έργα ύδ ρευσης , αποχέ­
τευσης και ηλεκτροδότησης της περιοχής.

[ 1 00 ]
made by Absens
� γλωσσά ρ ι o / αλφαβητικός κατάλογος ο οποίος υπάρχει, συνή ­
γλωσσά ρ ι θως, στ ο τέλος ενός βιβλίου και περιλαμβάνει
την ερμηνεία όρων ή λέξεων του κειμένο υ

� εu ρετή ρ ιo αλφαβητικός κατάλογος ο οποίος υπάρχει, συνή­


θως, στο τέλος ενός βι βλίου και περιλαμβάνει
κύρια ονόματα, ειδικούς όρους ή άλλες λέξεις του
κειμένου' δίπλα σε κάθε λήμμα του ευρετηρίου
σημειώνονται οι σελίδες στις οποίες αυτό απαντά

� δι ώ ρ uγα τεχνητή θαλάσσια δίοδος που συνδέει δύο θάλασσες


Π.χ. δ ι ώ ρ υγα της Κορίνθου, δ ι ώ ρ υγα του Παναμά,
δ ι ώρ υγα του Σο υέζ

� ισθ μός στενό τμήμα ξηράς που χωρίζει δύο θάλασσες


Οι περισσότεροι ισθμο ί ανοίχθηκαν και είναι σήμερα
διώρυγες.

� πoρθ μός στενή λωρίδα θάλασσας που χωρίζει δύο στεριές


Η γέφυρα του πορ θμο ύ του Ευρίπου ενώνει την Εύβοια
με τη Στερεά Ελλάδα.

� επήρε ι α επίδραση (τοξικών ουσιών, φαρμάκων, αλκοόλ)


Απαγορεύεται αυστηρά να οδηγεί κανείς υπό την επή .
ρεια αλκοόλ.

� επι ρ ρoή 1. επηρεασμός , επιβολή


« επι - + ρέω) Είχε έ ντονη προσωπικότητα, γι ' αυτό και η επιρρο ή
του στους μαθητές του ήταν πολύ μεγάλη.

[ 1 01 ]
made by Absens
2. κύρος, ισχύς
Μετά την αποπομπή του από το κόμμα δεν έχει πλέον
καμία επιρρο ή στους πρώην συντρόφους του.

� επίδ ρ α ση (ευρύτερη σημασία)


κάθε μορφής ενέργεια που ασκείται σε πρόσωπα
ή πράγματα και οι μεταβολές που αυτή επιφέρει
Η επίδραση του περιβάλλοντος στη διαμόρφωση της
προσω πικότητας ενός ατόμου είναι εξίσου σημαντική
με την κληρονομικότητα.

� επενέ ργε ι α η επίδραση που ασκείται σε κάποιον ή σε κάτι


Η επε ν έ ρ γε ια των ηλιακών ακτίνω ν στη ν ανάπτυξη
των φυτών είναι ιδιαίτερα ευεργετική.

� επι δότη ση χρηματικ ό ποσό που καταβάλλεται από κρατικό


φορέα σε ομάδες ή σε ιδιώτες για την ανάπτυξη
συγκεκριμένης δραστηριότητας
Για ορισμένα γεωργικά προϊόντα οι παραγωγοί παίρ­
νουν πολύ μεγάλες επι δ οτή σεις.

� επ ιχο ρ ή γ η ση χρηματικό ποσό που καταβάλλεται από το δημό­


σιο προϋπολογισμό σε ιδρύματα, σε οργανισμούς
και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις για ενίσχυση του
έργου και των δραστηριοτήτων τους
Οι επιχορη γ ή σεις που δόθηκαν φέτος στα πανεπι­
στημιακά ιδρύματα διατέθηκαν για τον εμπλουτισμό
των βιβλιοθηκών τους.

[ 1 02 ]
made by Absens
• η μ ε ρο μ ηνία προσδιορισμός της ημέρας και του μήνα
Τα ζώδια στο δυτικό ωροσκόπιο προσδιορίζο νται με
βάση την ημερομηνία γέννησης, ενώ στο κινέζικο με
βάση τη χρονολογία γέννησης .

• χρονολογία προσδιορισμός του έτους


Μερικές σημα ντικές χρονολ ΟΥίε ς τις θυμόμαστε
όλοι, Π.χ. 1 4 5 3, 1 82 1 .

• κά θ ε ι ρξη (vομ. ) ποινή φυλάκισης για κακούργημα (διάρκεια


μεγαλύτερη από πέντε χρόνια και στέρηση των
πολιτικών δικαιωμάτων)
Οι πρ ω ταίτιοι τη ς Απριλιανής δικτατορίας καταδικά­
στηκαν σε ισόβια κ άθ ειρ ξη .

• ψ uλά κιση (vομ. ) εγκλεισμός σε φυλακή (διάρκεια από τρεις


μέρες έως πέντε χρόνια)
Η ποινή φυλάκισης μέχρι δύο χρόνια είναι εξαγοράσιμη .

• κα κούργη μ α (vομ. ) έγκλημα (τιμωρείται με κάθειρξη)


κακο ύ Ρ Υημα είναι η ανθρωποκτονία, η ληστεία Κ. ά .

• πλ η μ μ έλ η μ α (vομ.) σοβαρό παράπτωμα (τιμωρείται με φυλάκι ­


ση ή/και με επιβολή μεγάλου προστίμου)
πλ ημμ έλ ημα είναι η εξύβριση, η κλοπή Κ . ά .

• πτα ίσμ α (vομ. ) σφάλμα, ελαφρότερο παράπτωμα από το


πλημμέλημα (τιμωρείται με επιβολή προστίμου)
πτα ίσμα είναι η τροχαία παράβαση Κ . ά.

[ 1 03 ]
made by Absens
� λυδία λίθ ος σκληρή πέτρα από πυρίτη που χρησιμοποιήθηκε
για πρώτη φορά στη Λυδία της Μ . Α σίας για τον
έλεγχο του βαθμού καθαρότητας του χρυσού και
του ασημιού.
Χ ρησιμοποιείται και μεταφορικά : αυτό με το
οποίο ελέγχεται κάτι
Η δύναμη της εξο υσία ς είναι η λ υ δία λ ίθ ος για το
ήθος ενός ανθρώπου.

� φ ι λοσοφ ι κ ή λίθ ο ς κατά τους αλχημιστές του Μεσαίωνα η μαγική


πέτρα που είχε τη δύναμη να μετατρέπει σε χρυσό
κάθε απλό μέταλλο

� παλίρρo l α το φυσικό φαινόμενο το οποίο αποτελείται από


δύο φάσεις : την πλη μ μ υ ρ ίδα , κατά την οποία η
στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει, και την ά μπωτη ,
κατά την οποία η στάθμη της θάλασσας κατεβαίνει

� πλη μ μ υ ρ ίδα η φάση της παλίρροιας κατά τ ην οποία η στάθμη


της θάλασσας ανεβαίνει

� περί ΠTω ση περιστατικό


ο γιατρός αντιμετώπισε στο χειρουρ γείο μια πολ ύ
δύσκολη περ ίπτωση ανευρύσματος αορτής.

[ 1 04 ]
made by Absens
� περίστα ση κατάσταση
Ήτα ν ικανός, αλλ ά τον βοή θησαν πολύ και οι περι ­
στά σεις.

� πλεoνέ KT η μ α (για πράγματα)


Το μεγαλύτερο πλ εονέ κτημα αυτού του σπιτιού είναι
ό ll από τη βεράντα του βλέπεις την Ακρόπολη και το
Λυκαβηττό.

� Π Ρ OTέ ρ η μ α (για πρόσωπα)


Έχει πολλά προτερ ή ματα · είναι έξυπνος και εργατι­
κός, αλλά κυρίως είναι καλός άνθρωπος.

� ρ η Tό (νεότερο ή αρχαίο)
σύντομη φράση που εκφράζει μια γενική αλήθεια
και έχει λεχθεί από γνωστό ή άγνωστο πρόσωπο ή
από το λαό

Ρ ητά ε ί ν α ι :
� TO απόφθεγμα / η ρήση έχει λεχθεί από γνωστό, σημαντικό πρόσωπο·
έχει ηθικό περιεχόμενο και διδακτικό χαρα κτήρα
Εν οίδα ότι ουδέν οίδα. (Σω κράτης)
Μέτρον άριστον. (Κλεόβουλος ο Ρ όδιος)

� TO γνω μ ι κό / η πα ροι μ ι ώδ η ς φ ρά ση μπορεί να προέρχεται από συ­


γκεκριμένο πρόσωπο, αλλά έχει ευρύτερη, λαϊκή

[ 1 05 ]
made by Absens
απο δ οχή " Έχει συχνά, όπως και το απόφθεγμα ,
δ ι δ ακτικό χαρακτήρα
Ουκ εν τω πολλώ το ευ.

� η π α ρ ο ι μ ία είναι καθαρά λα"ί κό δ ημιούργημα " χρησιμοποιεί


συνήθως την αλληγορία, γ ια να δ ι δ άξει και να κα­
θο δ ηγήσει
Όποιος βιάζεται σκοντάφτει.
Καθαρός ουρανός αστραπές δε φοβάται.

� σu μ βα ίνoντα (ουδέτερη σημασία)


όσα γίνονται χωρίς μεθό δ ευση
Από το παράθυρό του παρατηρεί το υς περαστικούς
και παρακολουθεί τα συμβ α ίνοντα.

� τεKτα lνό μ ενα (αρνητική συνήθω ς σημασία)


όσα γίνονται με μεθό δ ευση
Κάποιοι δημοσιογράφοι είναι πάντοτε καλά πληροφο­
ρημένοι σχετικά με τα τεκταινόμενα στους προθαλά­
μους των υπουργικών γραφείων.

� σuντελεστή ς (θετική σημασία)


ο παράγοντας, αυτός ή αυτό που συμβάλλει ενερ­
γά στην πραγματοποίηση κάποιου στόχου
Η συνέπεια στις ιδέες του και η αγωνιστικότητά το υ
υπήρ ξαν οι βασικοί συντε λ εστέ ς τη ς επαγγελματι­
κής επιτυχίας του.

[ 1 06 ]
made by Absens
� uπεύθ uνo ς (αρνητική σημασία)
υπόλογος, αίτ ιο ς αυτός που έ χ ε ι τ ην ε υθύνη για
τ η δυσάρεστη έκβαση μιας κ ατά στασης
ο οδηγός του φορτηγού ήταν υπε ύθ υνος για το π ολύ­
νεκρο δυστύχημα.

� φατρία ομάδα η οποία, για να προωθ ήσ ε ι τα δικά της


« αρχ. φρα τρία) συμφέροντα, συγκρούεται με άλλες ομάδες, αλλά
και με εκείνη από την οποία έχει προέλθει
Το Βυζά ντιο κλυδωνιζόταν συχνά α π ό τις συγκρούσεις
και τις αντιπαρ α θέσεις δύο μεγάλ ω ν φατρι ώ ν, των
Πράσινων και των Βένετω ν.

� φράξlα διασπαστική κομματική ομάδα


Η ηγεσία του κόμματος αποκήρυξε δημοσίως τις διά­
φορες φρ ά ξιες οι οποίες αντιτίθενται συνεχώς στη ν
επίσημη γραμμή του .

• επίθετα

� α δ l ά βατo ς αυτός που είναι δύσκολο ή αδύνατον να τον διασχίσεις


Αυτό το μονο πάτι το χειμώνα είναι α δ ι ά β ατο.

� α π ρoσπέλα στ oς αυτός που είναι δύσκολο να τον προσεγγίσεις, να


τον πλησιάσεις
Πολλά ορεινά χωριά το χειμώ να είναι απρο σπέλ αστα
λόγω του χιονιού.

[ 1 07 ]
made by Absens
� α είμνη στ oς (θετική σημασία)
(αναφέρεται σε νεκρό) ο αξέχαστος για κάτι καλό
Την Κυριακή θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτο­
μής του αε ίμνηστο υ Απόστολου Αρσάκη, του μεγά­
λου εθνικού ευεργέτη.

� o αλήστου μνή μ η ς (αρνητική σημασία)


(φράση) ο αξέχαστος για κάτι κακό' χρησιμοποιεί­
ται ειρωνικά
Διάβασα τελευταία μια βιογραφία του Eichmann, του
αλ ή στο υ μν ή μης βασανιστή των Ες Ες.

� δ ι α βό ητ o ς / (μόνο για πρόσωπα) ' αυτός που έχει κακή φήμη


περ ι βό ητος Στο γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας περιλαμβάνε­
ται και ένας δ ια Ρ ό ητος / περιρ ό ητος ληστής.

� δ ι ά ση μ oς (μό νο για πρόσωπα) ' αυτός που έχει καλή φήμη,


ο φημισμένος, ο διαπρεπής
Χειρουργή θηκε στο Λονδίνο από έ να δ ι ά σημο γιατρό.

� περ ίφ η μ o ς (για πρόσωπα και για πράγματα)


Το περ ίφημο ρητό « Μέτρον άριστο ν» αποδίδεται
στον Κλ εόβουλο το Ρ όδιο, έναν από τους επτά σοφούς
της αρχαιότητας.

Ό ταν χρησιμοποιείται για πρόσωπα έχει μερικές


φορές ειρωνική χροιά,
Πότε θα μας γνωρίσεις επιτέλους τον περ ίφημο θαυ­
μαστή σου ;

[ 1 08 ]
made by Absens
� εντα Τ Ι K ός αυτ ό ς που συντελείται με επίμονη προσπάθ ε ι α ,
συστηματικ ό ς, μεθοδευμένος
Η οικονομία τη ς χώρα ς αναπτύσσεται τελευταία με
εντατικο ύ ς ρυθμούς.

� έ ντoνoς ζωηρ ό ς, οξύς, δυνατό ς, αισθητ ό ς


Ένι ω σε ξαφνικά έναν έ ντονο πόνο στο στή θος και
κάλεσε αμέσως το γιατρό το υ.

� ευπαρουσίαστος εμφανίσιμος
Για ν α καθιερωθεί ένας νέο ς ηθοποιός, δ ε ν αρκεί να
είναι μόνο ε υπαρο υσίαστος ' πρέπει κυρίως να έχε ι
ταλέντο .

� ευ πρόσω πo ς αξιοπρεπής, ευπρεπής


Η χώρα μας είχε μια ευπρ ό σωπη παρουσία στη διε­
θνή έκθεση βιβλίου της Φρανκφούρτης .

� νo ηΤ Ι K ός αυτ ό ς που αναφέρεται στη ν ό ηση


Πολλά παιδιά με ελαφρά νοη τική υστέρηση φοιτούν
σε κανονικό σχολείο και όχι σε σχολείο ειδικής αγω­
γής.

� πνευ μ α ΤΙ K ός αυτ ό ς που αναφέρεται στο πνεύμα


Η σχολική εκπαίδευση θα πρέπει να στοχεύει στην
ψυχική και στην πνευματική καλλιέργεια των μαθητών.

[ 1 09 ]
made by Absens
� o π ρ ώ ην ο παλαιότερος ' αναφέρεται, γενικά, στο παρελθόν
Ένας γνωστός μου, πρ ώ ην δικαστικός, έχει σήμερα
μεγάλο δικηγορικό γραφείο.

� o τέως ο α κ ριβώς προηγούμενο ς αυτός που αντι κ ατα­


στάθηκε πρόσφατα από κάποιον άλλο ή παύθη κε,
Π.χ. από ένα αξίωμα, χωρίς να αντι κατασταθεί
Ο τέ ως βασιλιάς δέχτηκε χωρίς σχόλια τη ν απόφαση
του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την περιου­
σία του .

• ρήματα

� α lτι oλoγώ τεκμηριώνω, εξηγώ


Απαντήστε με ένα «ναι " ή με ένα « όχι" στις ερωτήσεις
και στη συνέχεια αιτιολ ογή στε την απάντησή σας.

� δ l Kα l oλo γ ώ προσπαθώ να υπερασπίσω μια θέση ή μια ενέργεια


Μην προσπαθείς να τον δ ικαιολ ογή σεις' δεν είναι η
πρώτη φορά που φ έρεται τόσο άσχημα !

� ανα βάλλω αφήνω για το μέλλον την πραγματοποίηση μιας


προγραμματισμένης ενέργειας ή διαδι κασίας
Η εκδίκαση της υπόθεσης αναβλήθ ηκε για τις 8 Μαρτίου.

� ματα l ώνω εμποδίζω οριστι κά την πραγματοποίηση μιας προ­


γραμματισμένης ενέργειας ή διαδι κασίας
Η συναυλία μαται ώθ ηκε, διότι ο γνωστός πιανίστας
ακύρ ωσε το συμβόλαιό του με τη διεύθ υνση του
Μεγάρου Μουσικής.

[ 1 10 ]
made by Absens
� αναγνωρί ζ ω (θετική σημασία) πιστώνω
Δε μου αναγνωρ ίζει τίποτα απ ' όσα έκανα γι ' αυτόν.

� καταλογίζω (αρνητική σημασία) χρεώνω


Του κατα λ ό γισαν ένα σωρό λάθη στο χειρισμό της
συγκεκριμένης υπόθεσης.

� αναγo ρεύω (α ναφ. στη διαδικασία) απονέμω σε κάποιον , σε


δημόσια τελετή, τίτλο, τιμητικό αξίωμα
Στην τελετή που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο τον ανα·
γόρευσαν επίτιμο καθηγητή της Φιλοσο ψ ικής Σχολής.

� ανα K η ρύσσω (αναφ. στη διαδικασία) 1. απονέμω σε κάποιον τίτλο


ή τιμητικό αξίωμα
Α νακηρ ιίχθ ηκε Πρόεδρος της Βουλής με τη συναίνε ·
ση όλων των κομμάτων.

2. ανακοινώνω την καθιέρωση θεσμού


Στη μεταπολίτευση ανακηρ ιίχθ ηκε η προεδρευόμε­
νη δημοκρατία ως επίσημο πολίτευμα της χώρας.

� α ξ l oλo γ ώ εκτιμώ, προσδιορίζω με κάποια κριτήρια την αξία


κάποιου προσώπου, πράγματος ή κάποιας κατά­
στασης
Ένας προ ϊστάμενο ς θα πρέπει να α ξ ιο λ ογε ί σωστά
το έργο των συνεργατών του.

� I ε ρ α ρxώ κατατάσσω, τοποθετώ σε σειρά προτεραιότητας

[ 111 ]
made by Absens
πράγματα ή καταστάσεις ανάλογα με τις εκάστο­
τε ανάγκες ή συνθήκες
Για να μπορέσεις να αντεπεξέλ θεις οικο νομικά στο
σημερινό κόστος ζωής, χρειάζεται να ιεραρχε ίς κάθε
φορά τις ανάγκες σου.

� α ξloπo l ώ (θετική σημασία )


Για να α ξιοποι ή σεις το ταλέντο σου και να διακριθείς
στον καλλιτεχνικό χώρο, θα πρέπει να δουλέψεις πολύ
σκληρά.

� εKμεTαλλεύ oμα l (αρνητική σημασία)


Ε κμετα λλ ε ύ εται το φιλότιμο και τη ν εργατικότητά
του και τον κρατά στη δουλειά ως αργά το βράδυ.

� α ΠOKαλώ (μόνο για πρόσωπα ) προσαγορεύω, χαρακτηρίζω


Του υπέβαλε μήνυση, διότι 'τον αποκ άλ εσε απατεώνα.

� oνo μ ά ζω (για πρόσωπα και για πράγματα ) δίνω όνομα


Αν το παιδί είναι αγόρι, θα το ονομ ά σο υν Βασίλη και
αν είναι κορίτσι Μαρίνα.
Ο παππούς μου ονόμασε την ταβέρνα του «Ειλικρίνεια» .

� α πoλα μ βάνω (με αιτιατική) χαίρομαι , ευχαριστιέμαι


Α πό τότε που εγκαταστάθηκε στο χωριό απολ αμΡ ά ·
νε l καθημερινά τις ομορφιές της φύσης και τη ν απλή
ζωή της επαρχίας.

[ 112 ]
made by Absens
� α πoλα ύ ω (λόγ. ) (με γενική) είμαι απο δέ κτης (εκτίμησης/εμπι­
στοσύ νης/αναγνώρι σης/τιμών κτλ.)
Είναι από τα πιο παλιά και ικανά στελέχη του κόμματος
και απολ α ύ ει της πλήρους εμπιστοσύνης του πρωθυ­
πουργού.

� δ η μ l o u ργώ (θετική σημασία )


Η α παλή μουσική και το ημίφ ω ς δ ημιουργο ύ ν πολύ
ρομαντική ατμόσφαιρα.

� πρoξενώ (αρνητική σημασία )


Η συνεχή ς β ρ οχό πτω ση προ ξέ νησε μεγάλες κατα­
στροφές στις καλλιέργειες.

� ΠΡOKαλώ (θετική ή αρ νητική ή ο υδέτερη σημασία) θαυμα ­


σμό , προ βλήματα, ο ργή, αίσθηση , εντ ύ πωση . . .
Το κάπνισμα άλλ οτε μου προκαλ ο ύ σε μεγάλη ευχαρί­
στηση · τώρα με ενοχλεί ακόμα κι η μυρωδιά του καπνού.
Η θέση που πήρε σε σχέση με τα κοινωνικά πρΟβλή­
ματα της χώρας πρ οκ άλ εσε την αγανάκτηση μεγάλης
μερίδας πολιτών.

� επα lνώ (λεκτικά) επιδοκιμάζω, εγκωμιάζω


ο καθηγητής του τον επα ίνεσε με θερμά λόγια για
την εργασία του.
� επl βρα βεύω (έμπρακτα) ανταμείβω
Ε πι β ρ ά β ε υσαν τη ν εργατικότητα και την απόδοσή
του με προαγωγή και μεγάλη αύξηση του μισθού του.

[ 1 13 ]
made by Absens
� επισύρω (αρνητική σημασία) προκαλώ κάτι
Η τελευταία δήλωση του ΥπουΡΥού επέ συρε την οργή
και την αγανάκτηση των βουλευτών της α ντιπολίτευσης.

� π ρoσελKύ ω (θετική σημασία)


Ελπίζουμε ότι οι Ολυμπιακοί Αγώ νες, που θα γίνουν σε
λίγους μήνες, θα προσελ κ ύ σουν πλήθος τουριστών
στη χώρα μας.

� παλινδ ρομ ώ π ηγαινοέρχομαι, κινούμαι συνεχώς μπρος π ίσω '


(μτφ.) από δ ύο απ όψεις , καταστάσεις κτλ. επιλέ­
γω πότε τη μια και π ότε την άλλη
Το ν τελ ευταίο καιρό παλ ιν δ ρομε ί ανάμεσα στο να
δουλέψει στη ν επιχείρηση του πατέρα του και στο να
συνεχίσει τις σπουδές του.

� παλινωδώ ανακαλώ, αναιρώ οριστικά προηγούμενες θέσεις


ή απ όψεις μου
Μετά τις τελευ ταίες διεθνείς εξελίξεις είναι σίγουρο ότι
η τουρκική κυβέρνηση θα παλ ινω δή σει όσον αφορά το
θέμα της λύση ς του Κυπριακού.

� παρε υ ρ ίσκο μ α ι βρίσκομαι , παρίσταμαι κάπου (πιθανώς τυχαία)


Ένιωσα πολ ύ άσχημα που παρευρ έθ ηκα χωρίς να το
θέλω σε μια τόσο δυσάρεστη σκηνή.

� πα ρ ίστα μ α ι 1. παρευρίσκομαι
Στη δεξίωση πο υ παρέθεσε ο Πρόεδρος τη ς Δημο -

[ 1 14 ]
made by Absens
κρα τίας στους κήπους του προεδρικού μεγάρου παρ έ ­
στη σύσσωμη η Βουλή.
2. είμαι παρών σε δίκη ως συνήγορος

" ση μ α δεύω επηρεάζω έντονα, καθορίζω, αφήνω μόνιμα ίχνη


Η συναναστροφή του με τους κύκλους των σουρεαλ ι ­
στών στο Παρίσl σημ άδε ψ ε τη μετέπει τα καλλ ιτεχνι­
κή πορεία του .

.. στιγμ ατίζω αμαυρώνω, κηλιδώνω (έντονα αρνητική σημασία)


Η κα ταδίκη του για χρήση ναρκω τικών και η πολύμηνη
φυλάκισή του στιγμ ά τισαν τη ζωή του .

" συνθλίβω πιέζω δυνατά κάτι -συνήθως με μηχανικό τρόπο­


ώσπου να λιώσει, να πολτοποιηθεί
Σ τ ο ερ γοσ τάσιο τη ς περιοχή ς μας υ π άρχο υν ειδικά
μηχανήμα τα που συν θλίβ ουν τις ντ ομά τες και φ τιά­
χνουν ντομα τοπολ τό.

" συντρ ίβω κάνω κάτι κομμάτια, θρυμματίζω


Τα παιδιά που έπα ι ζαν στο δρόμο πέταξαν με δύναμη
μια μεγάλη πέ τρα που συνέ τρι ψ ε τον καθρέφ τη της
εισόδου .

• ά κλιτα

αντίθετο του γρήγορα


Διάβαζε πιο αργ ά και π ι ο δυνα τά, για να μπορ ώ να
παρακολουθήσω το κείμενο.

[ 1 15 ]
made by Absens
� σιγά α ντίθετο του δυνατά
Μίλα πιο σιγά ! Δεν πρέπει να μας ακούσουν!

� εξα ιτία ς (αρ νη τικ ή σημασία)


Αναγκάστη κε να παραιτη θεί από τη δ ο υλειά του
ε ξαιτίας της συμπερι φ οράς του προϊσταμέ νο υ του.

� x ά ρ η σε ή (θετι κ ή σημασία)
χά ρι ς σε Χ ά ρη στην υπομονή και στη ν ε πιμονή του κατά φ ερε
να κερδίσει στο τέλος τη ν α ναγνώριση όλων.

� σαν ( π οτ έ σα) χρησιμοποιείται σε παρο μ ο ι ώ σεις


Μόλις τον αντίκρισε έγινε κίτρινος σαν λεμόνι , διότι
κατάλαβε τι τον περίμενε.

� ως χρησιμοποιείται για να δηλ ώ σει ιδιότητα ή xαρ �­


κτηριστικό
Συμμετέχει στο συ νέδριο ως εκπρόσωπος των φ οιτη­
τών. (και όχι σαν εκπρόσωπος)
Προσελήφθη τελευταία στην εταιρεία μας ως τεχνικός
σύμβουλος. (και όχι σαν τεχνικός σύμβουλος)

Οι συνάδελ φ οί του τον εκτιμού ν αφάνταστα ως επι­


στήμο να και ως άνθρωπο. (και όχι σαν επιστήμονα και
σαν άνθρωπο)
ΠΡΟΣΟΧΗ !
Η εκλογή το υ (γεν. ) ως τακτικο ύ κα θ ηγητή (γεν.)
του Τμήματος ή ταν α ναμενόμενη. (και όχι ως τακτικός
καθηγητής)

[ 1 16 ]
made by Absens
a

ΠΑΡΩΝΥΜΑ ΠΟΥ ΙΥΓΧΕΟΝΤΑΙ

Π α ρ ών υ μ α λέ γ ονται ο ι λέξ ε ις πο υ έ χο υ ν φωνητική ο μ ο ι ότητα ,


αλλά δ ιαφ έ ρο υν ως προς τη ση μασ ία .

Π.χ.
γέρος / γερός
έκλυση / έ κκληση
φόρα / φορά
επήρεια / επιρροή
βρόγχος /βρόχος
ειδώλι ο / εδώλιο
κτλ .

• ο υ σιαστι κά

� ανα Kύ Kλ η σ η « α νακυκλ έ ω , - ώ) : κυκλική περιοδική επαναφορά


Στην ελληνική μυθολογία πολλοί μύθοι συνδέονται με
την ανακ ύ κλ ηση των εποχών.

� ανα Kύ Kλωση « α νακυκλ όω , - ώ) :


1. ανανέ ωση (νερού , αέ ρα κτλ.) σε κλειστό χώρο
Επειδή τα παράθυρα της αίθουσας βλέπουν στο φωτα­
γωγό, έχει τοποθετηθεί στην οροφή σύστημα ανακ ύ ­
κλ ωσης του αέρα.

2. μετατροπή χρησιμοποιημ έ νης ύλης σε υλικά


κατάλληλα για επαναχρησι μοποίηση
ο δήμος έχει τοποθετήσει σε πολλά σημεία της πόλης
κάδους στους οποίους οι δημότες μπορούν να ρίχνουν
άχρηστα χαρτιά για ανακ ύ κλ ωση
made by Absens

[ 1 17 ]
� ανία πλήξη
Συνή θως στις κοσμικές συγκεντρώσεις νιώ θει κανείς
αφόρητη ανία.

� άνo l α σταδιακή εξα σ θένη σ η των διανοητικών λειτο υ ρ ­


γιών · εμφαν ίζεται συ νήθως σ ε άτομα μεγάλης
ηλικίας
Η γιαγιά μο υ τα τελε υταία χρό νια τη ς ζ ω ή ς της είχε
πάθει πλήρη ά νοια.

� ανTl σKO Ρ I K ό « σκόρος) προ"ί όν που προφ υ λά σσει τα μάλλινα


ρούχα και υ φά σματα από τους σ κόρο υ ς
Τελε υταία κυκλοφορούν στο εμπόριο αντισκορ ι κ ά
με ευχάριστο άρωμα.

� ανTl σKω ρ l α K ό « σκωρία = σκουριά) προ·ίόν κατά της σ κο υ ριάς


Τα νέα αντισκωριακ ά αφαιρούν από μεταλλικές επι­
φάνειες ακόμα και σκουριά χρόνων.

� αxρη σία η μη χρη σιμοποίη σ η


Η μηχανή του αυτοκινήτου καταστράφηκε ύστερα από
πολλούς μήνες αχρησίας.

� αxρη σT ία η μη χρη σιμότητα


Στο μονοτονικό σύστημα χρησιμοποιούμε μό νο ένα
τονικό σημείο · τα πνεύματα και οι τό νοι έχουν πλέον
περιέλθει σε αχρηστία.

[ 118]
made by Absens
� β ρόγxoς μέρος το υ αναπνε υ στικο ύ σ υ στή ματος
Οι ρ ρ ό ΥΧΟ l τη ς είναι πολύ τ αλαι πωρη μ έ νοι εξαι τ ίας
της χρόνιας αποφρακτικής ΡPOνxίτr δας από την οποία
πάσχει.

� β ρόx oς θηλιά
Η τελευ ταία σκηνή του έργου, που έδειχνε το δή μ ιο να
περνά το ρ ρ όχο στο λαιμ ό του ήρωα, ή ταν συγκλονι­
στική.

� εδώλlo « έδος) κάθισμα


Τις περισσό τερες φορές τα ε δώλ ια τ ω ν βο υλε υ τ ών
στην αίθουσα συνεδριάσεων τη ς Βουλής είναι κενά.

� ε l δώλlo « είδωλο) αγ αλματίδιο


Τα γλυπτά του Henri Moore θυμ ίζουν έντ ονα τα κυκλα­
δι κά ει δώλ ια.

� ε μ φ l άλω ση « εν + φιάλ η) τοποθέτηση υγ ρο ύ σε φιάλη η


οποία σφραγ ίζεται αεροστεγ ώς
Κα τά την εμφι άλ ωση του μ ε ταλλικού νερού , η οποία
συνή θ ω ς γίνε τ αι κον τά στη ν πηγή, πρέπει να τηρού­
νται αυστηρά όλοι οι κανόνες υγιεινής .

� εφ u άλω ση « επί + ύ αλος) σμάλτωμα


Τα κερα μ ι κ ά της Κιο υτάχειας ξεχωρίζο υν χάρη στη ν
ειδική τεχνι κή της ε φ υ άλ ωσή ς τους.

[ 1 19 ]
made by Absens
� ενδελέχει α η συνεχής και ακατάπαυστη φροντίδα για κάτι, η
επιμέλεια
(επίθ. ενδελ εχή ς ακατάπαυστος, επίμονος,
=

π . χ. ενδ ελ εχή ς μελέτη, ενδ ελ εχή ς φρο ντίδα)

� εντελέχει α (όρος της αριστοτελικ ής φιλοσοφία ς)


η μετάβαση τη ς ύλη ς από τη « δυνάμει " στην « ενερ­
γεία » κατάσταση

� επ ι βoλή η ενέργεια και το αποτέλεσμα του « επιβάλλω»


Με την επιβ ολ ή αυστηρών προστίμων για παράνομη
στά θμευση περιορίστηκε κατά πολύ η κυκλοφορία
των Ι.Χ. στο κέντρο της πόλης.

� επι βouλή « επιβουλεύομαι = σχεδιάζω κάτι κακό για κάποιον)


κακόβουλη σκέψη για κάποιον, εχθρική ενέργεια
εναντίον κάποιου
Αποδείχτηκε με αδιάσειστα στοιχεία η επιβ ουλ ή κατά
της ζωής του από μέρους ενός στενού συνεργάτη του.

� εu η μ ε ρ ία ευδοκίμ η ση , ευδαιμον ία
Η καλύτερη ευχή που μπορεί να δώσει κανείς στους
φίλους του είναι να έχουν υγεία και ευημερ ία.

� εu μ ά ρει α πλούτος, οικονομική άνεση


Το πολυτελές σπίτι του και ο τρό πος ζωής του έδει­
χναν την ευμ ά ρει ά του.

[ 1 20 ]
made by Absens
� K όγxη κοιλότητα
Η κάρα το υ Αγίου Ν εκταρίου έχει τοποθετη θεί στην
κ ό νχη του ιερού του φερώνυμου ναού.

ακμή, γωνία
Γλίστρ ησε και χτύ πη σε ά σχημα το κεφ άλι του στη ν
κόχη της βιβλιο θήκης.

� λά β α ρευστή καυτή ύλη που βγαίνει στην επιφάνεια της


Γης από κρατήρα ενεργού ηφαι στείου
Μετά την έκρηξη του ηφαιστείου η γύρω περιοχή κα­
λύφθηκε από λά ρ α .

� λά βρα πολύ μεγάλη ζέ στη, καύσων ας


Τα καλοκαίρια η μεσημεριανή λάρρα μαζί με την υγρα­
σία και την άπνοια μας προκαλούν δύσπνοια.

� λίβα ς καυτός νοτιοδυτικός άνεμος (γαρμπής), ιδιαίτερα


καταστροφικός για τη γεωργία

αιχμηρό όπλο
Σε έναν αρχαίο τάφο βρέθηκε ανάμεσα στα άλλα κτε ­
ρίσματα και μία λό νχη.

περιοχή με πυκνούς θάμνους


Με τον πυροβολισμό ο λαγός χώθηκε στη λόχμη και
ξέφυγε.

[ 121 ]
made by Absens
� νύ μ φ η 1. νεαρό έ ντομο 2. νεράιδα
Στη ν ελλη νι κή μ υθολογία οι ν ύ μ φε ς ή ταν θεότητες
που ζούσαν σε πηγές, ποταμ ούς, δάση, δέντρα, σπη­
λιές Κ. α.

� νύφ η δηλώνει συγγενι κή σχέ ση' η γυναί κα του αδελφού


ή του γιου κάποιου
Συνήθως πεθερά κα ι ν ύ φη αποτελούν ένα εκρηκτι κό
δίδυμ ο.

αλλά
νι φάδα (χιονιού)

� πρoπα ίδεlα πίνα κας πολλαπλασιασμού των αριθ μών από το 1


έ ως το 1 Ο , τον οποίο απομνημονεύουμε στο σχολείο
Τελείωσε το Δη μ οτι κό και δε ν είχε ακό μ η καταφέρει
να μ άθε ι τη ν προ.πα ίδεια.

� π ρoπα lδεία προπαίδευση, προ κ αταρ κ τι κ ή ε κπαίδευση σε έ να


αντι κείμενο
Ενώ είχε ταλέντο, δεν είχε την απαιτούμ ενη προπαι ­
δ ε ία γι α να γίνε ι δεκτός στην Ανώτερη Κρατική Σχολή
Χορού .

� ρήξη « ρ ηγ ν ύω ' διαρρηγνύω , διαρρή κ της ) η θραύση ,


το σπάσιμο
Κατά τη διάρκε ι α της χειρουργικής επέμβασης ο ασθε ­
νής υπέστη ρ ήξη ανευρύσμ ατος της αορτής.

[ 1 22 ]
made by Absens
� ρ ίψ η « ρίπτω · απορρίπτω, απόρριψη) το ρίξιμο
Στους χθεσινούς αγώνες στίβου η τελευταία ρ ίψ η του
δίσκου από τον έλλη να αθλητή κρίθηκε άκυρη.

� ρόγχoς η θορυβώδης αναπνοή , ο ήχος της δύσκολης ανα­


πνοής
Επιθανάτιος ρ ό νχος (φρ.)

� ρό χθ oς ο θόρ υ βος των κυμάτων , ο θόρυβος των νερών


του ποταμού ή του καταρράκτη
Το υ άρεσε να κάθεται στη ν ακροθαλασσιά κ αι να
ακούει το ρ όχ θ ο τω ν κ υμ άτω ν που κτυ πούσα ν στα
βράχια.

� σή ραγγα στοά
Κατά τις εργασίες διάνοιξης τη ς σή ραγγας έ πεσα ν
κάποια υποστυλ ώματα κ αι τραυματίστηκαν δύο εργά­
τες.

� σύ ρ l γγα ιατρική αντλία η οποία χρησι μοποιείται για τη


λήψη υγρών από το σώμα και για την έγχυση φαρ­
μάκων σε αυτό
Στη θέα της νοσοκόμας με τη σύριγγα στο χέρι άρχισε
να ιδρώνει και να τρέμει από το φόβο του.

[ 1 23 ]
made by Absens
� στ l β άδα πυκνό στρώμα ύλη ς ομοε ιδών στοιχείων
Η βελόνα τρύπησε την εξωτερική μόνο στlΡ άδ α του
δέρματος.

� στ oίβα σωρός από όμοια ή ομοε ιδή πράγματα


Μέσα στις ντο υλά πες του βρέθ η καν στο ίΡ ες από
παλιές εφημερίδες και παλιά περιοδικά.

αλλά
στίβος ( = μέ ρος γη πέ δου ή σταδίου)

� σύ μπηξη « συμπηγ νύω) συγκρότη ση , ίδρυση (κόμματος,


συ λόγου, σωματείου κτλ. )
λ
Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες αντιμετώπιζαν τους εξω­
τερικούς εχθρούς με τη σύμπη ξη ισχυρών συμμαχιών
με γειτονικούς λαούς.

� σ ύ μ ΠTuξη « συμπτύσσω) περιορισ μός, μάζεμα (στρατιωτι ­


κών δυνάμε ων, ομάδων, μελών του σώματος, κε ι ­
μ έ νων κτλ.)
Στη γυμναστική ο ι πιο συνηθισμένες ασκήσεις των
χεριών είναι η ανάταση , η έκταση και η σύμπτυ ξη.

� σφαγ είo χ ώ ρος σφαγής ζ ώ ων


Ο χώρος των σφαγε ίων θα πρέπει να ελέγχεται συχνά
από την Υγειονομική Υπηρεσία.

� σφά γ l o ζώο που έχει σφαγεί ή πρόκειται να σφαγεί


Τα σφ ά για που διατίθενται στη ν αγορά πρέπει να
έχουν σφραγίδα αστυκτηνιάτρου.

[ 1 24 ]
made by Absens
� σφ ή Kα έντομο
Το τσίμπημα της σφ ή κας μπορεί να προκαλέσει σε
ορ ι σμένα άτομα αλλεργικό σοκ.

� σφ ίyyα 1.μυθολογικό τέρας : φτερωτό ον με σώμα λιοντα­


ριού και πρόσωπο και στή θος γυναίκας
Η μορ φ ή της σφ ίγγας είναι συχνό θέμα σε αιγυπτια­
κές και αρχαίες ελλη νικές παρα στά σεις.
2. (μτφ .) κρυψίνους
Ποτέ δε λέει καθαρά τι σκοπεύει να κάνει ' είναι σκέτη
σφ ίγγα .

� φ lλoφ ρό νη ση λόγια επαινετικά και κολακευτικά που εκφράζουν


συμπάθεια και θαυμασμό προς ένα πρόσ ωπο
Είναι αλή θεια ότι σε όλους αρέ σουν οι φιλ οφρ ονή ­
σεις, ιδιαίτε ρ α αν αυτές προέρχονται από πρόσωπα
που εκτιμάμε.

� φ ιλοφ ροσύ ν η συμπεριφορά φιλική, ευγενική και ζεστή προς ένα


πρόσ ω πο
Η ταβέ ρνα α υτή έχει πά ντα πολ ύ κό σμο χάρη στη ν
καλή κουζίνα και τη γνω στή φιλ οφροσύ νη του ιδιο­
κτήτη προς τους πελάτες του.

[ 1 25 ]
made by Absens
• επίθετα

� αποβολι μ α ίος « αποβάλλομα ι ) αυτός που πρέπει να αποβλη­


θεί, να αφαιρεθεί, να πεταχτεί
Στη ν τελευταία φιλολογική έκδοση της τραγωδίας του
Ευριπίδη Ελένη ορισμένοι τύποι κρίθηκαν απο ρ ολ .·
μα ίο • .

� υποβολ ι μ α ίος « υποβάλλ ομαι )


1. αυτός που υποβάλλεται σε κάποιον, συνήθως με
δόλιο τρόπο, και εξυπηρετεί σκοπιμότητες
Οι φήμες πο υ κυκλοφορούν τελευταία για το συγκε ­
κριμένο υπουργό είναι υ πορ ολ .μα ίες .
2. αυτός που έχει μπει στη θέση του γνήσιου, ο
νόθος, ο πλαστός, ο μη γν ή σιος
Πρόσφατες μελέτες στο έργο του Κοραή αποδεικνύουν
ότι κάποιες επιστολές του είναι υ πο Ρ ολ lμα ίες .

� παλα l l Kός « πάλαι , πα λα ι ό ς) αυτός που ανή κει σε περα ­


σμένη εποχή
Έχει δωρίσει από χρόνια στο λαογραφικό μουσείο της
ιδιαίτερης πατρίδας του τη συλλογή του από naAall·
κέ ς φορεσιές.

� παλλαϊKός « πα ς + λαός) πάνδημος


ο εορτασμός για τη μνήμη του πολιούχο υ αγίο υ τη ς
περιοχή ς μας είχε φέτος παλλ α ϊκ ό χαρακτήρα .

[ 1 26 ]
made by Absens
� Π ΡOTέ ρα (επίθ. : πρότερος, προτέρα, πρότερο) η προηγού·
μενη, η προγενέ στερη, αυτή που προηγείται ( a vτ ι θ .
επο μ ένη )
Ευχή όλω ν είναι να επανέλ θ ο υν τα πρ άγματα στη ν
προτέ ρα κατά σταση.

� Π ΡOT ερα ία ( η) (οuσ.) η προηγούμενη μέρα


( a ντιθ . η υστερα ία=η επόμενη μέρα)
Πληροφορή θηκε τα αποτελέσμα τα των εξετάσεω ν την
προτερα ία τη ς αναχώρησής του.

� σl ω π η λός αυτός που δε μιλάει, που σιωπά


Δεν ξέρω τι έχει πάθει απόψε και είναι τόσο σιωπη ·
λό ς · συνή θως είναι πολύ ομιλητικός.

� σl ω π η ρός ό , τι δηλώνεται ή εκφράζεται με τη σιωπή


Δεν αντέχω τη σιωπηρ ή αποδοκιμασία σο υ για ό , τ ι
και να κάνω.

� Tεxν η Tό ς κατασκευασμένος , μη φυσικός


Το νερό πο υ πίνο υμε προέρχεται από μια τεχνη τή
λίμνη.

� Tεxνl K ός αυτός που έχει σχέση με την τεχνική


Δεν καταλ αβαίνω όλ ους αυτούς το υς τεχνι κο ύ ς
όρους που υπάρχουν στις προδιαγραφές του έργου.

[ 1 27 ]
made by Absens
• ρ ή ματα

� ανα δ ίδω/ απο πνέω , βγάζω οσμή ε υ χάρι στη ή δ υσάρε στη
αναδίνω Κατά την περιφορά του Επιταφίου τα λουλούδια που
τον στόλιζαν ανέδ ι δ αν ένα γλυκό άρωμα.

� ανα δ ύ o μα l βγ αίνω στη ν επιφάνει α, ξεπρο βάλλω


(αναδύω) Συχνά οι παλιοί να υτικοί διηγούνται ότι σε κά ποιο
ταξίδι τους είχαν δει μια γυναικεία φιγούρα να ανα ­
δύ εται από τ η θάλασσα.

� εγ Kαλώ (νσμ.) υποβάλλω μήν υση , κ ατ α γγέλλω , κατη γ ορ ώ


( σ υσ. : έγκλη ση κ ατ αγγελί α)
=

Εγκαλ ε ί μέσω του δικηγόρου της το σύζυγό της για


εγκατάλειψη συζυγικής στέγης.

� εKKαλώ (νσμ.) ασκώ έφεσ η


(αλλά το ουσ. έ κκλη σ η = π α ράκληση)
ο συνήγορος αποφάσισε να εκκαλέ σει την απόφαση
του Πρωτοδικείου ενώπιον του Εφετείου.

� εγ Kύ πτω α σχολο ύμαι με κάτι με ιδιαίτερο ζήλο


Η κοινω νική λειτουργός εν έ κυ ψ ε με ιδιαίτερη ευαι­
σθησία στα προβλήματα που αντιμετω πίζουν τα παι­
διά των οικονομικών μεταναστών.

� ενσKή πτω (για δυσμενή φαινόμενα) εφορ μώ, ορμώ


Όσοι ανήκουν σε ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού πρέ ­
πει ο πωσδήποτε να εμβ ολιαστούν, διότι αναμένεται
να ενσκήψ ει μεγάλη επιδημία γρίπης.

[ 1 28 ]
made by Absens
� KαTαTρέxω καταδιώκω, προσπαθώ συστηματικά να βλάψω
κάποιον
Συνεχώ ς π αρ α πονιέται ότι τον κατατρ έχουν οι συνά­
δελφοί του.

� KαTαTρ ύxω (για αρρώστιες, ταλαιπωρίες, βάσανα κτλ.) βασανί­


ζω, καταπονώ, τυραννώ κάποιον
Τα τελευτα ία χρόνι α τον κατατρ ύχουν συνεχώς αρρώ­
στιες κα ι α τυχίες.

� σuνίσταTα l (συνίσταμαι) : αποτελείται


Ο οργα νισμός το υ α νθρ ώ πο υ συνίσταται κατά τ α
τρία τέταρτα περίπο υ από νερό .

� σuν l στ άTα l (συνιστώ) : προτείνεται


Σε περίοδο κα ύσωνα συνιστά ται από τους γι α τρούς η
κατανάλ ωση μεγάλης ποσότη τας υγρών, για να α πο­
φευχθεί η αφυδάτωση.

� u πo βόσKω υποκρύπτομαι
Ό σ οι τον ή ξερ α ν κ αλ ά διέκρινα ν στη ν έ κφρ ασή το υ
την οργή που υπέβ οσκε στην ψυχή του.

� u πoφ ώσKω αχνοφέγγω


Στην καρδιά του ισοβίτη υποφώ σκει πάντα η ελπίδ α
ότι μπορεί κάποι α στιγμή να α ποφυλ α κιστεί.

[ 1 29 ]
made by Absens
Ο μ ό ηχες λέγ ονται ο ι λέξε ις π ο υ έ χο υν την ίδ ια ακριβ ώ ς ακο υ στ ι ­
κή εικ ό να, π ροφ έ ρονται δηλαδή ό μοια , α λλά έ χο υν διαφο ρετική
ση μασ ί α και ο ρ θογραφ ί α .

Π . χ.
κλήση / κλίση
σορό ς / σωρός
έ κκληση / έ κλυση
κλίμα / κλήμα
τοίχος / τείχος
δείγμα / δήγμα
και νός / κενός
σατιρικός / σατυρικός
θήρα / θύρα
στίχος / στοίχος
κήτος / κύτος
κτλ.

Στις ομ ό ηχες λέξ εις , κα θώ ς και στα παράγωγα και στα σ ύ ν θετά
το υ ς , γ ίνονται π ο λλές φορ έ ς ο ρ θ ογραφικ ά λάθ η .

• ουσι α στι κά

� έKKλ η ση « εκκαλώ ) παράκληση


Τα ΜΜΕ έκαναν έ κκλ ηση στους εθελο ντές αιμοδότες
μιας σπ ά νιας ομάδας να προσφέρουν αίμα Υια έ ναν
πολυτραυματία.
made by Absens

[ 1 30 ]
ειας
� έ Kλu ση « εκλύω ) αποδέσμευση, απελευθέρωση ενέργ
ή ύλης και διάχυσή της
Η έ κλ υση διοξε ιδίο υ του άνθρα κα σε κλειστό χώρο
αναπνευ­
μπορε ί να προξ ενήσε ι σοβαρ ές βλάβε ς στο
στικό σύστημα.
θηκε έ κλ υ­
Σε πολλ ές ιστορ ικές περιό δο υς π αρατη ρή
ση η θώ ν (λόγ. φρ.).

� ε K xε ίλl ση ξεχείλισμα
Η εκχε ίλ ι σ η του ποταμ ο ύ α πό τις συνεχείς βροχέ ς
κατέστρεψε τις καλλιέργειες της περιοχής.

� εKxύλl ση εξαγωγή χυμού από φυτά ή καρπούς


ύλ
Υπάρχουν διαφορετικέ ς τεχνικές εκχ ισης
ανάλο γα

με την ποσότ ητα των φρούτ ων.

� εξ ά ΡTη ση « εξαρτώ = κρεμώ, στηρίζω) κρέμασμα, ανάρτη­


ός
ση, (μτφ. ) προσκόλληση, σχέση υποταγής, εθισμ
Η ε ξ ά ρ τησή του από τη μητέρ α το υ προκα λεί συνε­
ίκα του.
χώς προβλ ήματα στη σχέση του με τη γυνα

ός
� εξά ΡTu ση « εξα ρτύω = εξοπλ ίζω) ατομικός εξοπλισμ
(κυρίως στρατιωτικός )
υνομι­
Ξαφνι κά εισέβ αλαν στο γραφείο του τρεις αστ
κοί με πλήρη ε ξ ά ρτυση.

αρμά­
� ε ξά ΡTl ση εξ αρτίζω : εφοδιάζω , εξοπλίζω πλοίο) το
«
τωμα πλοίου

[ 1 31 ]
made by Absens
Όταν ενοικιάζεται ένα σκάφος γίνεται πλήρης έλεγχος
της ε ξά ρτισή ς του από ειδικό μηχανικό.

� ευγενής (ο) (ουσιαστικό) ο αριστοκράτης


γενική : του ευγενή/ευγενούς . . .
Ήταν απόγονος ενός Γάλλου ε υΥενή / ε υΥενο ύ ς.

� ευγενή ς (επίθετο) ευγενικός


γενική : του ευγενούς . . .
Σε όλη τη ζωή του υπήρξε παράδειγμα ευΥενο ύ ς και
έντιμου ανθρώ που.

� I KέT η ς αυτός που ικετεύει, που παρακαλεί, που ζητά βοή ­


θεια από κάποιον

� O I KέT η ς στην αρχαιότητα, ο υπηρέτης που είχε γεννηθεί και


ζούσε μέσα στο σπίτι (στον οίκο) του κυρίου του

� K ήToς μεγάλο θαλάσσιο θηλαστικό


Η γαλάζι α φάλαινα είναι ένα από τα μεγαλύτερα κ ή τη .

� κ ύτος 1. κούφωμα, κοίλω μα, κοιλότη τα


2. αμπάρι πλοίου
Στο κ ύ τος του πλοίου βρέθηκαν κιβώτια με υπερσύγ­
χρονα όπλα.

[ 1 32 ]
made by Absens
� λι μό ς μεγάλη και παρατεταμένη έλλειψη τροφίμων
Σε περιόδους λ ιμο ύ, ο οποίος οφείλεται συνή θως σε
μεγάλη ξηρασία ή σε άλλες φ υσικές κα ταστροφές ,
πεθαίνουν πολλοί άνθρωποι.

� λo ι μ ό ς λοιμώδης, επιδημική και συχνά θανατηφόρα νόσος


Παλιά ο πιο συχνός λ οιμ ό ς ή ταν η πανούκλ α .

• λ ίμ α (λα ϊκ.) υπερ β ολική , έ ντ ονη πείνα , λαιμαργία

� πoλu έλα l oς « πολύ + έλαιον = πολύ λάδι)


Αρχική σημασία : ο πλούσιος σε λάδι
Το ουσιαστικοποιημένο αρσενικό επίθετο «ο πολυέ­
λαιος » είναι το πολύφωτο που κρέμεται από την
οροφή σε εκκλησίες, σπίτια Κ.α.
Ένας τεράστιος κρυ στάλλινος πολ υ έλ αιος κρέμεται
από την οροφή.

� πoλuέλεoς « πολύ + έλεος = πολλή ευσπλαχνία)


αυτός που έχει πολύ έλεος, μεγάλη ευ σπλαχνία, ο
πολυεύσπλαχνος, ο σπλαχνικός" χαρακτηρισμός
που αποδίδεται συνήθως στο Θεό
Στις δύσκολες ώρες οι άνθρω ποι παρακαλούν τον
πολ υ έλ εο Θεό να τους βοηθήσει .

� σoρός ( η) νεκρό σώμα


Τα φέρετρα με τις σο ρ ο ύ ς τω ν νεκρ ώ ν στρατιω τώ ν
μετα φέρθηκαν με στρατιωτικό αεροπλάνο στην αερο­
πορική βάση.

[ 1 33 ]
made by Absens
� σω ρ ός (ο) στοίβα
Πάνω στο γρ αφείο του βλ έπεις πά ντα σωρ ο ύ ς από
βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες.

� στ ίx o ς αράδα (στίχος ποιήματος)


Οι δύο πρ ώτες στρ ο φ ές το υ σονέ το υ α ποτελούνται
από τέ σσερις στίχους η καθεμιά, ενώ η τρίτη και η
τέ ταρτη στροφή αποτελούνται από τρεις στίχους.

� στ oίxoς ( > στοίχιση) ευθεία γραμμή, παράταξη


ο γυμναστής παρ έ ταξε τους μαθητές της τρίτης τάξης
σε τέ σσερι ς στο ίχο υς .

� ύπα l θ ρo (το) ανοιχτός χώρος


Δεν μπορείς να παραμείνεις πολλή ώρα στο ύ παι θρο,
διότι έχει υγρασία.

� ύπα l θ ρoς ( η) η εξοχή, τα χωριά, οι εκτός πόλεων περιοχές


Οι άνθρωποι της υπα ίθρο υ δε συνειδητοποιούν πόσο
τυχεροί είναι που ζο υ ν κοντά στη φύση .

� ωδίνες (οι) οι πόνοι του τοκετού


Η ψυχο προφυλακτική μ έ θοδος βοη θάει πολύ την επί­
τοκο να υπο φ έρει τι ς ω δίνες του τοκετού.

� oδύν η ( η ) ψυχικός πόνος (επίθ. οδυνηρός)


Στα πρόσω πα των συγγενών του θύματος μπορούσε ς
να διακρίνεις την ο δύ νη .

[ 1 34 ]
made by Absens
• επίθετα

" επ ι κο ύ ρ ε ι ος αυτός που έχει σχέση με τον Επίκουρο


Οι επικο ύ ρειοι είναι οι ο παδοί τη ς φιλοσοφίας το υ
Επίκουρου.

" επι κο ύ ρ ι ος (επίθετο θεών) επίκουρος, συμπαραστάτης


Στις Βάσσες τη ς Φιγαλείας, στη ν Αρκαδία, σώ ζεται
ναός δωρικού ρυ θμού του Επικο ύ ριου Α πόλλωνα.

" έωλος (λόΥ.) (κuριολ.) χθεσινός


(συνεκδ.) μπαγιάτικος, αλλοιωμένος
(μτφ. ) παλιός, ξεπερασμένος

" α ίολος (λόΥ.) αυτός που κινείται εύ κολα, ο ευμετάβλη ­


τος' (σuνεκδ.) αβάσιμος, σαθρός
Ο συνήγορος της πολιτικής αγωγή ς κατέρριψε εύκολα
τα α ίολ α επιχειρήματα του συνηγόρου υπεράσπισης.

" κα ινός καινούρ(γ) ιος, νέος


Κατηγορούσαν τον Σωκράτη ότι εισάγει στη ν πόλη
καινά δαιμόνια.
Η Αγία Γραφή αποτελείται από την Παλαιά και από την
Καινή Δια θ ήκη.

" κενός άδειος


Το βιβλίο που αγόρασα ήταν κακέκτυπο ' είχε μερικές
κενέ ς σελίδες.

[ 1 35 ]
made by Absens
� Kρ η ΤΙ Kό ς « Κρήτη ) αυτός που έχει σχέση με την Κρήτη
Ο Ερωτόκ ριτος είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα
,
της κρητικ ή ς (επίθ.) λογο τεχνίας. Ο συγγρα φέας του
Κ
Β ιτσέντζο ς Κορνάρος ήταν ρητικ
, ό ς (ουσ.).

� KΡ I ΤΙ Kός « κρίνω ) αυτός που qσχολείται με την κριτική


έργων τέχνης, λογοτεχνικ ι\>ν κειμένων κτλ.
Οι κριτικ έ ς (επίθ.) αναλ ύ σεις που παρουσ ιάζο υν οι
κριτικο ί (ουσ. ) κινηματ ογράφο υ καθορίζουν σε μεγά·
λο βαθμό τον αριθμό εισιτηρ ίων που κάνει μια ταινία.

� σαΤΙ Ρ I K ός « σάτιρα ) σκω mικός, αυτός που έχει σχέση με τη


σάτιρα (λογοτεχνικό και θεατρικό είδος)' πχ σατιρι­
κό ποίημα, σατιρικό έργο κτλ.
ό
Οι σύγχρο νες επιθεω ρήσεις έχουν έντονα σατιρικ
,
χαρακτή ρα ' σατιρ ίζο υν, συχνά με υπερβολή πολιτι­
κούς και άλλα πρόσωπ α της επικαιρ ότητας.

� σαTU Ρ I K ός (μυθολ .σάτυρος ) αυτός που έχει σχέση με τους


<

σατύρους, τους τραγοπόδαρους ακολούθους


του θεού Διονύσου
Τα μόνα σατ υ ρικ ά δράματ α που έχουν διασωθ εί είναι
ο Κύκλωψ του Ευριπίδη και ένα μεγάλο μέρος από τους
l χνευτές του Σοφοκλ ή.

� Tuxόν (επίρρημ α πο υ λειτουργεί ως επίθετο) : πιθανός, -ή,


-ό/ενδεχόμενος, -η, -ο
Για (τα) τυχ ό ν λάθη στη διοργάνωση του συνεδρίο υ
υπεύθυνο ς θα είσαι μόνο εσύ.

[ 1 36 ]
made by Absens
(Η) τυχό ν παράλειψη κάποιων ονομάτων από τον κατά ·
λογο των προσκεκλημένω ν θα δημιο υργήσει πολλά
ερωτηματικά.

� T υx ών / τυχο ύ σα / οποιοσδήποτε , οποιαδήποτε, οποιοδήποτε


τυχόν Α πό δύο τυχό ντα σημεία, Α και Β, που δεν ταυτίζΟ ­
νται, διέρχεται μία και μοναδική ευθεία .
Έστω Ε και Ζ δύο τυχο ύ σες ευθείες του επιπέδου και
Α το σημείο τομή ς τους.
Σε αυτή την άσκηση μπ ορούμε να χρησιμοποιήσουμε
τυχό ντες αριθμούς.

� ψ ηλός αυτός που έχει μεγάλο ύψος


Η μάντρα ήταν πολύ ψ η λ ή και δύσκολα θα μπορούσε
κανείς να σκαρ φ αλ ώ σει σ' α υτή ν και να μπει στο ν
κήπο.

� ψ lλός αυτός που έχει ελάχιστο πάχος, ο πολύ λεmός


Πρέπει να χρησιμοποιήσεις πολύ ψ ιλ ή κλωστή για να
μη διακρίνεται η βελονιά επάνω στο λεπτό ύφασμα.

(Έχω την ψιλή κυρ ιό τη τα σημαίνει έχω στην κατο­


χή μου ένα ακίνητο χωρίς όμως να έχω και την
επικαρπία.)

[ 1 37 ]
made by Absens
• ρή ματα

� ανα - στη λώνω « στήλη) αποκαθιστώ μνημείο


Διέθεσε πολλά χρήματα, για να αναστηλ ω θ ε ί η γκρε­
μισμένη εκκλησία του χωριού του.

� υπ ο- στυλώνω « στύλος = κολόνα) στηρίζω προσωρινά με στ ύ ­


λους μια κατασκευή
Θα πρέ πει να υποστυλώ σουμε π ολύ καλά το στέγα­
στρο, διότι είναι πολύ βαρύ και υ π άρχει κίνδυνος να
καταρρεύσει.

� να ' μ α ι να είμαι
Τι ώρα να 'μαι στην εκδήλωση ;

αλλά
να μ ε δες με, δείτε με
Ν α με κι εγώ ! Ελ πίζω να μην άργησα !

[ 1 38 ]
made by Absens
Άλλε ς περιπτώσει ς ο μ ο ηχίa ς

• πα ράγωγα κα ι σύνθετα των ρη μάτων


καλώ κ λ ί ν ω και λ α μ β ά ν ω
-
λε ίπ ω -

Από το καλώ Από το κλίνω


παράγονται τα εξής : παράγονται τα εξής :

κλήση κλ ίση

εγκαλώ > έγ- κληση (νομ.) εγκλίνω > έ γ- κλιση (Υλωσ.)

ανακαλώ > ανά- κλη ση αποκλίνω > από-Κλιση

εκκαλώ > έ κ- κλη ση παρεκκλίνω > παρέ κ-κλ ι ση

επ ικαλο ύ μαι > επί-Κλ η ση συγ κλίνω > σ ύγ-κλι ση

παρακαλώ > πα ρά-κλ η ση υποκ λίνομαι > υπό-Κλι ση

π ροκαλώ > π ρό-κληση

π ροσκαλώ > π ρόσ-κλη ση

συγκαλώ > σύγ- κληση

ανα-

π ρο- κλή θη κα / κληθώ / κλη θεί υπο- κλίθ η κα / κλιθ ώ / κλι θε ί

π ροσ-

[ 1 39 ]
made by Absens
Από το λαμβάνω Από το λείπω
παράγονται τα εξής : παράγονται τα εξής :

λή ψη -λε ι ψ η

επαναλαμβάνω > επ-ανά-λ η ψη δ ιαλείπ ω > δ ιά-λει ψη

προ-/ανα-/κατα-λαμβάνω
>
π ρο-/ανα-/κατά-ληψη εγκαταλε ίπω > εγκατά-λε ι ψ η

μεταλαμβάνω > μετά-ληψη εκλε ίπω > έ κ-λε ι ψη

περιλαμβάνω > περ ί-λ η ψη ελλε ίπω > έλ-λε ι ψη

αvτιλαμβάνo μαι > αVΤ ί-λ η ψη παραλε ίπω > παρά-λε ι ψη

συλλαμβάνω > σύλ-λ η ψ η

υπολαμβάνω > υπό-λ η ψ η

π ρολαμβάνω > π ρό-ληψη

επανα-/π ροσ-λαμβάνω
>
επανα-/π ρό σ-λη ψη

-λή φθηκα / -λη φ θώ Ι -λη φ θε ί εγκαταλείφθηκα / -λει φθώ Ι -λει φ θε ί

παραλή φθ η κε / παραλή φ θη καν π αραλείφ θη κε Ι παραλείφθη καν


(το δέμα / τα δέματα) (το όνομα / τα ονόματα)

[ 1 40 ]
made by Absens
• γενι κή - έος των επιθέτων σε - ύ ς
κα ι επι ρρήματα σε - έω ς

ο βα ρ ύ ς / το υ βαρ-έ ος βαρ-έ ω ς

ο β ρα δ ύ ς / τ ου β ρα δ - έ ος β ρ αδ-έ ως

ο ε υ θ ύ ς /τ ο υ ευ θ-έ ος ε υ θ-έ ως

ο ταχ ύ ς / τ ο υ ταχ- έ ος ταχ- έ ως

• τα ά κλιτα ό,τ ι ότι


κα ι κ α θ ότ ι /κ α θ ' ότ ι

� ό,τι (αναφορικό - χρονικό) αλλά οτι δ ή ποτ ε (αοριστολογικό)


Ό , τι κ α ι να πεις έχεις δίκιο. (αναφορικό)
Α π ' ό , τι κ αταλ αβ α ίνω έχεις ενοχλη θεί γι α τη στάση που κράτη σα. (αναφορικό)
Ό , τι ( που) τον σκεφτόμουν, μου τηλεφώνησε. (χρονικό)
(Την ώρα που τον σκεφτόμουν . ) .

� ότι (ειδ ι κό)


Δ ιάβ α σα στη ν εφημερίδα ό τι πρόκειτ α ι να γίνο υν προσλ ή ψεις σε κά ποιες
δημόσιες υπηρεσίες.
Π αρ ' ό τι (παρ ό τι) έκα να γυμναστική γι α ώρα, δε νιώθω κ αθόλου κουρασμένη.
(Παρά το γεγονός ότι έκανα γυμναστική . . ) .

� κ α θότι ή κα θ ' ότι (α ι τι ολογικό)


Δ εν υπέβαλε στην ετα ιρεία α ίτη ση γι α πρό σλ η ψη, κα θ ό τι ( κα θ ' ό τι ) ή τα ν
β έβ α ιος ότι η θέ ση γι α την οποία ενδι αφερότα ν είχε ήδη κ αλ υφθεί.
Σταμάτησε να του γράφει κα ι να του τηλεφωνεί, κα θό τι (κα θ ' ό τι) δεν ένιω θε
πλέον την ανά γκη να επικοινωνεί μαζί του.

[ 1 41 ]
made by Absens
• το επίθετο πολ ύ ς/πολλή/πολ ύ
κα ι το επίρρη μα πολ ύ

.0 π ολύ ς / η πολλή / το π ολύ (επίθετο)


Χρειάζεται πολ ύ ς χρόνος για να ολοκληρωθεί η πρώ τη φάση του έργου.
Τους α νήγγειλε με πο λλ ή χαρά και ικα νο ποίηση ότι πήρε το πτυχίο του.
Η περιήγηση στο διαδίκτυο παρουσιάζει πά ντα πολ ύ ενδιαφέρο ν.

• πολύ (επίρρημα)

Χρειάζεται να δουλέψουμε πολύ για να ολοκληρωθεί η πρώ τη φάση του έργου.


Ήτα ν πολ ύ κουραστική μέρα η σημερι νή.
Ήρθες πολύ γρήγορα και δε ν πρόλαβα να ετοιμαστώ.

[ 1 42 ]
made by Absens
α υ θωρε ί ( = αμέσως)
α υ τολεξε ί
α υ τοστιγμε ί
εσαε ί ( για πάντα)
=

οιονε ί ( σαν . . . )
=

παμψηφε ί
πανδημε ί ( = με σ υ μμετοχή όλο υ το υ λαού)
ωσε ί ( = σαν . . . )

• σε • ί

ακροποδητ ί ( = στα νύχια των ποδιών)


αμαχητ ί
α μισθ ί
ανεπιστρεπτ ί
απνε υ στ ί ( χωρίς ανάσα)
=

ασκαρδαμ υ κτ ί ( = με ορθάνοιχτα τα μάτια)


ασ υ ζητητ ί
ατιμωρητ ί
ν εωστ ί ( = πρόσφατα)
made by Absens

[ 1 43 ]
. σε - ι ο ς
1. βα φτιστι κά
πχ Γεώργ ιος , Δημήτρ ιος , Ευγένιος, Ελευθέρ ιος . . .
Εξαιρούνται τα : Βασίλε ιος , Δαρε ίος.

2. τοπωνυ μ ικά (σχηματίζονται από ονόματα τόπων)


π.χ. Κορίνθ ιος , Ρ όδ ιος , Ν άξ ιος , Ο λύμπ ιος ,
Μετσόβ ιο (Πολυτεχνείο) . . .

• σε - ε ι ο ς

α ν θ ρωπων υ μ ι κά επί θ ετα (σχηματίζονται α π ό ονόματα προσώπων)


π. χ. πυθαγόρε ι ο θεώρ ημα, ηράκλε ι α δύναμη, αχίλλε ι ο ς πτέρνα,
σοφόκλε ιος τραγωδία, δαμόκλε ιος σπάθη, επικούρε ι α φιλοσοφία,
Αριστοτέλει ο ( Π ανεπιστήμιο) . . .
Εξαιρούντ αι τα : ποσειδών ιος και απολλών ιος.
made by Absens

[ 1 44 ]
• α ρσενι κά σε · a ς
Τα παρο ξύτονα αρσενικ ά σε -α ς στ η γενική π λη θ υντικο ύ δ ιατ η ­
ρο ύ ν τον τ ό νο στ η ν παραλήγο υ σα -

πχ ο χειμώνα ς - τω ν χειμ ώνων


ο αιώνας - των αι ώνων
ο αγώνα ς - των αγ ώνων κτλ.

ΠΡΟΣΟΧ Η !

Ό σα ό μ ως τελειώνουν σ ε - ίστας , - θήρας , - ίας , καθώς και τ α δ ισ ύλλ αβ α άντρας ,


μήνας , γύπας στη γενική πλη θ υντ ικο ύ κατεβάζο υν τον τόνο στη λήγο υ σα.

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Λ ΟΙΠ Ο Ν Ε Ι ΝΑΙ Ι
� τωv π ια vι στών και όχι των π ιανίστων

� των π ρο ικο θ η ρών και όχι των προικοθήρων

� των ταμlών και όχι των ταμίων

• διάφορα λά θη τονισμού

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Ε Ι ΝΑΙ Ι
� τω v λ ακκου βών και όχι των λακκούβων

� τω v φ ιγο υ ρών και όχι των φιγούρων


made by Absens

[ 1 45 ]
� τωv μπάζων και όχι των μπα ζ ών
« τ α μ π ά ζα - μόνο στον πληθ. )
Επομένως : Α παγορεύεται η ρίψη μπά ζων.

• διά φορα λά θ η στην κλίση

Σ Ω Σ Τ Ο Ε Ι Ν Α Ι
Τ Ο
Ι
� τ o υ διδάσκοντος και όχι του διδάσκοντα
« ο διδάσκ ω ν)

� o ι μύες και όχι οι μυς


� τ o υ ς μυ ς και όχι τους μύες

� o ι ιχθ ύ ες και όχι οι ιχθύς /ιχθείς


� τ o υ ς ιxθ ύ ς και όχι τους ιχθύες /ιχθείς

[ 1 46 ]
made by Absens
Τα επ ίθ ετα , κ α ι στα τ ρ ία γ έ νη , τον ίζοντα ι σε όλ ες τις πτ ώ σε ις
στη ν ίδ ια συλλαβή π ο υ τονίζονται στην ονομα στ ι κή ενικο ύ του
αρσενικο ύ , π . χ . :

(ορσ.) ο δ ιάσ ημος ηθοποιός


του δι άσημου ηθοπο ι ού

των δ ιάσημων ηθοπο ι ών


τους δι άσημους ηθοποιούς

(θηλ.) η πλο ύσια βιβλιοθήκη


της πλο ύσιας β ιβλ ι οθήκης

τω ν πλ ούσιων β ιβλ ι οθηκών

(οuδ.) το σπάνιο νόμισμα


το υ σπάνιο υ νομίσματος

τω ν σπάνιω ν νομ ισμάτων

Ο ρισμ έ να ό μως π ρ οπαροξύτονα επ ίθετα ή μερικ έ ς π ροπαρο ξύ ­


τονες μετοχές , ό ταν λ α μ β άνο ντ αι ως ο υ σιαστικ ά , κατε β ά ζουν
τον τόνο στην π α ρ αλήγο υ σα στ η γενική ενικο ύ , κα θώ ς και στη
γενική και αιτιατική π λη θ υντικο ύ , π . χ . :

διάθεση ενός ανθρώ που είναι πάντοτε κακή. (επίθετο)


Η άρρω στο υ
made by Absens

[ 1 47 ]
α λλ6
Η ψυχολογία του αρρ ώ στο υ επηρεάζεται πολύ από τη συμπεριφορά τω ν
οικείων του. (ουσιαστικό)

Η απόδοση των εΡ Υα ζόμενων φοιτητών είναι συνήθως μειωμένη. (επίθετο)


αλλ6
Η απροειδοποίητη απόλυση των εΡΥα ζομέ νων είναι αδίκημα. (ουσιαστικό)

Η ανακοίνωση του Τμήματος αφορούσε τους υπο ψή φιους διδάκτορες .


(επίθετο)
α λλ6
Στις εννέα ακριβ ώ ς δόθηκε το θέμα της έκθεση ς στο υς υπο ψ ηφ ίο υς
όλων των σχολών. (ουσιαστικό)

ΠΡΟΣΟΧΗ !

ο ι καμπύλ ες γραμμές / των καμπύλ ων γραμμών (επίθετο)


α λλά
οι μεγάλες καμπύλ ες / των μεγάλων καμπυλώ ν (ουσιαστικό)

• λ ό γ ι α ε π ί θ ε τ α σ ε - η ς ( γενική - ο υ ς )
ι. Τα λό για επ ίθετα σε - ης , π χ ο διεθνή ς , ο ε πιμελ ή ς, ο κ α κο ή θ η ς,
ο ελώδη ς , ο ομιχλώδης κ. ά. , σχη ματίζουν τη γενική ενικο ύ και
στα τρία γ ένη σε -ους , π χ το υ / τη ς / το υ διεθνού ς , τ ο υ / τη ς / το υ
ομιχλώδ ου ς κτλ.
Π ολλές φ ο ρ έ ς ό μως σχη ματ ί ζο υ με λανθα σμ έ να σε -η , αντί
του σωστο ύ σε - ους, τη γενική ενικού του αρσενικού · δ η λα­
δή λέ με ή γ ρ ά φ ο υ με : του διεθνή , του ο μιχλώδ η κτ λ .

[ 1 48 ]
made by Absens
Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο ΛΟ Ι Π ΟΝ Ε Ι Ν Α 1 1
(αβ αθή ς)
�TO υ αβαθούς και όχι του α β αθή

( αδαή ς )
�TO υ α δαούς και όχι του α δ αή

( αιμοδ ι ψή ς)
� TO υ αιμοδ ι ψ ο ύ ς κ α ι όχι του αιμοδιψή

( αιμοσταγή ς )
�TO υ αιμοσταγ ούς και όχι του αιμοστ αγή

( αλη θή ς)
�TO υ αλη θ ο ύ ς κ α ι όχι του αληθή

( αμιγή ς)
�TO υ αμιγ ο ύ ς κ α ι όχι του αμιγή

( ανιδιοτε λής)
� TO υ ανιδιο τ ελούς και όχι του ανιδιοτελή

( ασθενής)
�TO υ ασθενού ς κ α ι όχι του ασθενή

( ασκεπή ς )
�TO υ ασκεπούς και όχι του α σκεπή

(ατ υχής)
�TO υ ατ υχο ύ ς κ α ι όχι του ατυχή

(αυ τ ά ρ κ η ς)
� TO υ αυ τ ά ρ κ ους κ α ι όχι του αυτάρκη
made by Absens

[ 1 49 ]
( αφι λοκερδής)
� τ o υ αφι λοκερδούς και όχι του αφιλοκερδή

( αχανή ς)
� τ o υ αχαν ούς και όχι του αχανή

(δ ια φ ανής )
� τ o υ διαφανο ύ ς και όχι του διαφανή

(δ ιε θ νή ς )
� τ o υ δ ιε θνούς κα ι όχι του διεθνή

( ει δεχθής)
� τ o υ ειδεχθούς και όχι του ειδεχθή

( ει λ ικρινής )
� τ o υ ειλ ικριν ούς και όχι του ειλικρινή

( ε κτενή ς)
� τo υ εκτενούς και όχι του εκτενή

( ελλιπή ς)
� τ o υ ελλιπούς και όχι του ελλιπή

( εμβ ρ ι θή ς)
� τo υ ε μ β ρ ι θούς και οχι του εμβριθή

( επα ρ κή ς )
� τ o υ επα ρ κούς και όχι του επαρκή

( επ ικ λ ινή ς)
� τ o υ επ ικ λ ιν ούς και οχι του επικλινή

( επ ιμελής )
� του επ ι με λούς και όχι του επιμελή

[ 1 50 ]
made by Absens
(ευπαθή ς)
� τo υ ε υπαθούς και όχι του ευπαθή

(ε υπ ρεπή ς)
� τo υ ε υπ ρεπούς κα ι όχι του ευπρεπή

(ευ σεβής)
� τo υ ε υ σε βούς και όχι του ευσεβή

(η μι θ ανής )
� τo υ η μιθαν ούς και όχι του ημιθανή

( ισο ϋ ψ ής)
� τ o υ ισο ϋ ψ ούς και όχι του ισοϋψή

( κακοή θη ς)
� τo υ κακοή θους και όχ ι του κακοήθη

( κο ινωφελή ς)
� τo υ κο ινωφε λούς και όχι του κοινωφελή

( μονο μερή ς)
� τo υ μονο μερούς και όχι του μονομερή

( νο μοταγή ς)
� τo υ νο μοταγ ούς και όχι του νομοταγή

(ξενο μανής)
� τ o υ ξενο μανούς και όχι του ξενομανή

(ομοε ιδή ς)
� τo υ ο μοειδούς και όχι του ομοειδή

( ομο ιογενή ς )
� τo υ ο μοιογεν ούς και όχι του ομοιογενή

[ 1 51 ]
made by Absens
( ο υ σι ώδη ς)
� τo υ ο υ σιώδους και όχι του ουσιώδη

( περιχαρή ς)
� τo υ περ ιχαρ ούς και όχι του περιχαρή

(πολυετή ς )
� τo υ πολυετούς και όχι του πολυετή

( πολυπλη θή ς)
� τo υ πολυπλη θούς και όχι του πολυπληθή

(π ροσεχή ς)
� τo υ προσεχούς και όχι του προσεχή

( π ροσφιλή ς )
� τ o υ προσφιλούς και όχι του προσφιλή

( συ μπαγ ή ς)
� τ o υ συ μπαγ ούς και όχι του συμπαγή

( σχιζοφρενή ς)
� τ o υ σχιζοφρεν ούς και όχι του σχιζοφρενή

( υ γ ιής )
� τo υ υ γι ο ύ ς και όχι του υγιή

( υπερμεγέθης)
� τ o υ υπε ρ μεγ έθους και όχι του υπερμεγέθη

( φ ιλ ο μαθή ς )
� τ o υ φιλ ο μα θούς και όχι του φιλομαθή

( ψ οφοδεής δε ι λό ς )
=

� τ o υ ψ οφοδε ούς και όχι του ψοφοδεή

[ 1 52 ]
made by Absens
11. Σ ε αυτή την κατη γορία επι θέτων κάπο ιες φορές χρ η σιμοποιεί ­
ται λ ανθασμ έ να ά σιγμος τύπος στ ην ονο μ α στ ι κ ή ενι κού του
θ η λυ κο ύ , ενώ :

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Ε Ι ΝΑΙ Ι
� . υπάρχει πλή ρη ς άγνοια
. . κ αι όχι . . . πλήρη άγνοια

� . υπάρxει παντελής αδιαφορία και όχι . . παντελή αδιαφορία


.

� επίκειται δ ι εθνής κρίση


. . . και όχι . . διεθνή κρίση
.

� γίνεται συνεχής χρήση


. . . και όχι . . . συνεχή ΧΡΙ1ση κτλ .

• επίθετα σε . η ς κα ι σε · ων
τ ω ν ο π ο ίω ν το ο υ δ έτ ε ρ ο α ν ε β ά ζε ι τον τόνο
στ η ν π ρ ο π α ρ α λ ή γο υ σα

ο , η αμε ίνων
� τo ά μ εινον και όχι το αμείνον

ο , η αυτ ά ρ κη ς
� τo α ύτα ρ κες και όχι το αυτάρκες

ο , η ελάσσων
� τo έλασσον και όχι το ελάσσον

ο , η ε υδα ίμων
� τo εύδα ι μον και όχι το ευδαίμον

[ 1 53 ]
made by Absens
ο , η κακοή θ η ς
� τo κα κό η θ ες και όχι το κακοή θ ες

ο , η υπε ρ μεγέθη ς
� τo υ περμ έγεθες και όχι το υπερμεγέ θ ες

ΠΑΡΑΤΗΡ Η ΣΗ:

ο , η φ ι λοθεάμων
� τo φ ιλοθεά μ ον και όχι το φιλο θ έαμοv
(φρ . ) φ ιλοθεά μ ον κοινό

. η γενι κή πληθ υντι κού των επι θέτων


σε . ύ ς (· έο ς )

Τα επ ίθ ετα σε - ύ ς (π χ β α θ ύ ς , βαρ ύ ς , πα χ ύ ς) σχη ματ ίζο υ ν τη


γενική πλη θ υντ ικο ύ ως εξής :

αρσενι κά κα ι ουδέτερα σε -έ ων ή -ι ώ ν
θηλυκά σε - ι ώ ν ή - ε ι ώ ν (λόγ . )

Μ ε ρ ικ έ ς φο ρές ό μως στ η γενικ ή πλη θ υντ ικο ύ των θ η λ υ κών επ ι­


θέτων χρη σιμοπ ο ιο ύ με λανθ ασμ ένα τη ν κατάλη ξη - έ ων , π ο υ
είναι η κατάλη ξη της γενική ς πλη θ υντικού του αρσενικο ύ και του
ο υ δετέ ρου .

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Ε Π Ο Μ Ε Ν ΩΣ Ε Ι Ν Α Ι Ι
� τωv β α θ έων ή β α θ ι ώ ν ποταμών / γκρεμών . . . (αρσενικό)
πηγαδιών / αισθημά των . . . (ουδέτερο)

[ 1 54 ]
made by Absens
και :

. των βαθ ι ώ ν ή βαθε ιών λιμνώ ν / θαλασσών . . . ( θηλυκό)


. των βαρέων ή βαρ ι ών ίσκι ω ν / ήχω ν (αρσενικό)
. . .

οχημάτω ν / επαγγελμάτω ν (ουδέτερο). . .

και :

. των βαρ ιών ή βαρε ι ών εργασιών/ποινών . . . (θηλυκό) κ . ά .

Η Σ Ω Σ Τ Η Λ Ο ΙΠ Ο Ν Φ ΡΑΣ Η Ε ΙΝΑΙ: Ι
εποχή των παχι ώ ν / παχει ώ ν ( θηλυκό) αγελ ά δων
( και όχι των παχέων (αρσενι κό) αγελάδων)

[ 1 55 ]
made by Absens
Όλα τα παραθετικ ά τ ων επ ιθέτων γ ράφοντ αι με -ο :

π.χ. αρχαι ότερος /αρχαι ότατος


νεότερος /νεότα τος
παλαιότερος /παλαιότα τος κτλ.

Ε ξαιρο ύνται τα :

ανώτερο ς / ανώτατος
απώτερος / απώτατος
ε ξώτερος / ε ξώτα τος
ε σώτερος / ε σώτα τος
κατώτερος / κατώτατος
made by Absens

[ 1 56 ]
Τα αρ ι θ μητικ ά (απόλυτα) δε κατρ ία
δε κατέσσε ρα
δεκα πέντε
δεκα έξι
δεκα επτά
δε κα ο κτ ώ
δε κα εννέα γ ρ ά φονται με μ ία λέξη .

Τα σ ύ ν θετα με δε ύτερο συνθετι κ ό το επ ίθ ετο μ ι σός γ ρ ά φονται


με η στην κατάλη ξ η , αν το π ρ ώ το συνθετ ι κ ό ε ί ναι το α ρ σενικ ό
ένα ς ή το θ η λυ κ ό μ ία , και με ι σε όλες τις άλλες περ ιπτ ώ σεις .

Δηλαδή :
� ενά μισ η ς (αρσ. ) μήνας /χρόνος / τόνος κτλ.
� μι ά μισ η (θ ηλ.) ώρα / μέρα / εβδομάδα κτλ.

� εν ά μισl (ουδ.) λεπτό / κιλό / στρέμμα κτλ .


� δυ ό μισl τόνοι / ώρες / κιλά κτλ.
� ε ξίμισl τόνοι / εβδομάδες / λίτρα κτλ.

Επίσης :

� τρεισ ή μισ l μήνες / ώρες κτλ.


αλλά
� τρ ι ά μισ l λεπτά /xρόνιa κτλ.
( και όχι τρεισήμισι λεπτά /χρόνια κτλ. )
made by Absens

[ 1 57 ]
� τεσσε ρισή μισι μήνες / ώρες κτλ.
αλλά
� τεσσε ρ ά μισι λεπτά /χρόνια κτ λ .
( και άχι τεσσερισήμισι λεπτά /χρόνια κτλ. )

ΠΡΟΣΟΧΗ!

� ε ννέα / εννιά / εννιακόσια / εννιακοσιοστός


αλλά
� έν ατ oς / ενενήντα / ενενη Ko στ ό ς

ΕΠΙΣΗΣ:

Όταν μιλάμε Υια ώρα, λέμε:

� στη μ ί α και όχι στις μία

� στη μι ά μιση και όχι στις μιάμιση

Όταν μιλάμε Υια ηλικία, λέμε:

� είKoσι, τρ ι ά ντα . . . είκοσι, τριάντα . .


ενός ετών και όχι ενός έτους

[ 1 58 ]
made by Absens
. λάθ η που αφορούν το γένος
ονόματος κα ι επι θέτου/μετοχής

Τα επ ίθετα ή ο ι μετοχέ ς πο υ συνοδε ύ ο υν τα ον ό ματα συ μφωνο ύ ν


πάντα με α υτ ά ω ς π ρ ο ς το γ έ ν ο ς , τον α ρ ι θ μ ό και την πτώ ση .
Μ ε ρ ικ έ ς φ ο ρ έ ς ό μως στον πλη θ υντικό αρ ι θ μ ό γ ίνονται λάθ η στη
συ μφωνία ως π ρ ο ς το γ έ νος ο υ σιαστικο ύ και επ ι θέτου · δ η λαδή
α ρ σεν ι κ ό επ ίθ ετο π ρ ο σδ ιο ρ ίζε ι θ η λυ κ ό ο υ σιαστ ι κ ό . Γ ια π α ρ ά­
δειγ μα , λέ με ή γ ρ ά φου με « ο ι π ολλο ί (αρ σ .) ψή φο ι (θ ηλ. ) >> , « των
π ληγ έ ντων (αρ σ .) π ε ρ ιοχώ ν (θ ηλ .) >> αντί των σωστ ώ ν οι πολλές
ψ ή φ ο ι , των πληγεισών π ε ρ ι οχών .

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Λ Ο ΙΠ Ο Ν ΕΙ Ν ΑΙ Ι
� o ι πο λλ έ ς ψήφοι και οχι οι πολλοί ψήφοι
� τις πο λλ έ ς ψήφους και οχι τους πολλούς ψήφους

� οι νέ ε ς μέθοδοι ΚΟΙ οχι οι νέοι μέθοδοι

� o ι κεντ ρ ικ ές είσοδοι και οχι οι κεντρικοί ε ίσοδοι

� οι παλαιές οδοί και οχι οι παλαιοί οδοί

� o ι κοινωνικ ές παράμετροι και οχι οι κοινωνικοί παράμετροι

Ε ΠΙΣΗΣ:

Τα περ ισσό τερ α κτίρια των πλ η Υ ε ισώ ν (κα ι ο χι πληγέ ντων) από το σεισμό
περιοχών έχουν αποκατασταθεί.
made by Absens

[ 1 59 ]
Συζητή θη κ ε το σύνολο τω ν αναφερ θ εισώ ν (και όχι αναφερθέντων) περιπτώ­
σεων.

Η πλειονότητα των ρ ιασθ εισώ ν (και όχι βιασθέντων) γυναι κ ών.

Το σύνολο σχεδόν των διαπιστω θ εισώ ν (και όχι διαπιστωθέντων) παραλείψεων


αφορά τις συνθή κ ες υγιεινής του νοσο κ ομείου.

Μεγάλο ποσοστό τω ν υπο Ρλ η θ εισώ ν (και όχι υποβληθέντων) αιτήσεων αφο­


ρούσε τη θέση του διευθυντή πωλήσεων.

Η επιτροπή θα εξετάσει στην επόμενη συνεδρίασή της όλες τις περιπτώσεις


των καταΥΥελθ εισώ ν (και όχι καταγγελθέντων) παραβιάσεων του οι κ οδομι κ ού
κ ανονισμού.

Εκ τός των ε ξετασθ εισώ ν (και όχι εξετασθέντων) καταγγελιών υπάρχουν πολλές
α κ όμα περιπτώσεις κ α κ οποίησης γυναι κ ών που δε φτάνουν στις αίθουσες του
δι κ αστηρίου.

Ποιο ήταν το πόρισμα των διενεΡ Υη θ εισώ ν (και όχι διενεργηθέντων) ερευνών;

[ 1 60 ]
made by Absens
. λάθ η που αφορούν τον α ριθμό
υποκει μένου κα ι ρ ή ματος
Τ ο υπ ο κείμενο και το ρή μα συ μφωνο ύ ν π ά ντα ως π ρ ο ς το π ρ ό ­
σωπο και τον αρ ι θ μ ό . Κ ά πο ιες φ ο ρ έ ς ό μως χρη σι μοποιο ύ με το
γ ' π λη θ υντικ ό π ρ όσωπο το υ ρή ματος , εν ώ το υποκε ίμενο β ρίσκε ­
ται στο γ ' ενικ ό π ρ όσ ωπο .

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Λ ΟΙΠ Ο Ν ΕΙΝ ΑΙ Ι
ο υπάλληλος εργα ζό ταν (Υ ' ενικό) σκληρ ά
και όχι . . . εργάζονταν (v ' πληθ.)

η εντολή δινό ταν (v ' ενικό) αμέσως


και όχι . . . δίνονταν (Υ ' πληθ.)

το βιβλίο δ ια β α ζό ταν (Υ ' ενικό) εύκολα


και όχι διαβάζονταν (v ' πληθ.)
"

το κείμενο γραφ ό ταν (Υ ' ενικό)


και όχι . . , γράφονταν (Υ ' πληθ.)
κτλ ,

[ 1 61 ]
made by Absens
Τ Α Σ Ω Σ Τ Α Ε Ι ΝΑΙ Ι
� α παντώ στην ερώτηση και όχι απαντώ την ερώτηση
(απαντώ = αποκρίνομαι)

Το ρή μα απαντώ στο γ π ρ ό σωπο ενικο ύ , όταν αναφ έ ρεται σε κε ί ­


μενο , χρη σιμοπο ιείται με τη ση μασία το υ βρίσκεται, υπάρχει .

Π . χ. Αυ τή η φράση απαντά συχνά στα κείμενα των αρχαίων κωμωδιογράφων.

� δ ι α ρ ρέω (αμτβ.)
Η πληροφορία δ ι έ ρρευσε από το δημοσιογράφο.

και όχι Ο δημοσιογράφος διέρρευσε


την πληροφορία.

� δι α φεύγω την προσοχή και όχι διαφεύγω της προσοχής

� δ Ι Kα ιo ύ μ α ι αύ ξη ση και όχι δικαιούμαι αύξησης

� επι δέ xo μ α ι βελτίωση και όχι επιδέχομαι βελτίωσης

� λήγω (αμτβ.)
Η κα τάληψη έλ η ξε . και όχι (Οι μαθητές) έληξαν τη ν κατά­
ληψη.

� μ ετέρχο μ α ι όλα τα μέσα και όχι μετέρχομαι όλων των μέσων

� όλo ι όσο ι . . .
Σ το ν πρ όλογό τ ο υ ο εκδό τη ς αναφέρει τ α ο νόμα τ α όλ ων ό σοι (και όχι
όλων όσων) εργάστηκαν για τη ν επανέκδοση του λεξικού. (υποκείμενο)
Α πέλ υσε όλ ο υς ό σο υ ς είχε πρ ο σλάβει ο προηγούμενος διε υθυν τής.
(αντικείμενο)
made by Absens

[ 1 62 ]
� περι σσότε ρο ι από έναν και όχι περισσ ό τεροι απ ό ένας
ή περι σσότεροι του ενός

� όπo υ
Η περιοχή ό που / στην οπο ία εγκαταστάθηκα έχει πολύ ωραίο κλ ίμα.

και όχι η περιοχή που εγκαταστάθη­


κα . . .

� πόσο πολλο ί; και όχι π ό σοι πολλοί ;


� τόσo πολλο ί και όχι τ ό σοι πολλοί

� έ xω τόσο πολλή ανάγκη/διάθεση/ό ρεξη . . .


και όχι έχω τ ό ση πολλή /πολύ
ανάγκη/διάθεση/ό ρεξη . . .
αλλά
� μ o υ ά ρεσε τόσο πολύ , που . . .

� πριν από
Έφυγε από τ ο θέατρο πριν από το τέλος της παράστασης.
και όχι πριν το τέλος της παράστασης.

� μετά (το/τον/την/τους . . . )
Μ ετά την ομιλία του ( ή ύ στερα από την ομιλία του) απάντησε σε πολλές
ερωτήσεις .
και όχι μετά απ ό την ομιλία του . . .
αλλά
� μ ετά από + αντωνυ μία π ροσωπική
Σύμφωνα με το πρόγραμμα της ημερίδας θα μιλήσω μετά από σένα .

[ 1 63 ]
made by Absens
· λανθασμένη χρήση των μετοχών
σε -οντας/-ώντας

Π ο λλέ ς φ ο ρ έ ς χρη σιμοποιο ύ με λ αν θασμένα μετοχέ ς σε -οντα ς


και σε - ώ ντας στη θέ ση π ρο θ ετικ ώ ν κ υ ρ ί ω ς φ ρ ά σε ω ν .

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Ε Ι Ν Α Ι : Ι
Μ ε την α ξιοπο ίη ση των δυνατοτήτων των νέων τεχνολογιών αναβαθμίστηκαν
οι υπηρεσίες τις οποίες προσφέρουν οι τράπεζες .
και όχι
Αξιοποιώντας (λείπει το υποκείμενο) τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών αναβαθ ·
μίστηκαν οι υπηρεσίες τις οποίες προσφέρουν οι τράπεζες.

Μ ε τη ρ ελ τίωση των αναλυτικών προγραμμάτων σπο υδών θα αναβαθμιστεί η


ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.
και όχι
Βελτιώνοντας (λείπει το υποκείμενο) τα αναλυτικά προ γράμματα σπουδών θα ανα ­
βαθμιστεί η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης .

• λανθασμένη χρήση αποθετι κών ρ η μάτων

Ο ρ ισμ έ να ρ ή ματα λέ γονται απο θετι κ ά , δ ι ό τι έ χο υ ν « απο θέ σε ι » ,


έ χο υ ν δ η λ α δή αφ ή σει , το υ ς τ ύ πο υ ς της ενεργητικ ή ς φ ω ν ή ς . Τ α
ρή ματ α α υ τ ά - ό σον α φ ο ρ ά τη μο ρ φ ο λ ογ ί α το υ ς - έ χο υ ν μ ό νο
π α θ ητι κο ύ ς τ ύ πο υ ς ανε ξά ρτητα απ ό τη δ ι ά θεσή το υ ς . Γ ια το
λό γο α υ τ ό κ ά ποιες φο ρ έ ς , στην πα θ ητικ ή το υ ς σύνταξη , αντ ί να
χρησιμοποι ή σο υ με περ ί φ ραση με τα ρή ματα γίνομ α ι, υ φ ίστ αμ α ι,
τυ γχάνω κτ λ . , ό π ω ς ε ίναι το σ ω στ ό , π α ρ α σ υ ρ ό μαστε απ ό την
εικ ό να το υ ς και τ α σ υ ντ ά σσο υ με με λ ανθασμ έ νο τ ρ ό πο .

[ 1 64 ]
made by Absens
Ακολο υ θ ο ύ ν σχετικ ά παρα δε ίγματα με τη σω στή και τη λαν ­
θασμένη σ ύ ντα ξη :

� δ l α πραγμαTεύ oμ α l (μτβ.)
Η μείωση τω ν ε πιτο κίων δ ε ν αποτε λ ε ί αντικ ε ίμ ε νο δ ιαπραγμ ά τε υσης
από την τράπεζα.
κοι όχι
Η μείωση των επιτοκίων δε διαπραγματεύεται από την κεντρική τράπεζα.

� δ l α xε ι ρίζo μ α l (μτβ.)
Ο αδελφός μου δ ιαχειρ ίστηκε με μεγάλη σύνεση τα χρήματα που πήρε από
την πώληση του πατρικού σπιτιού μας.
κοι όχι
Τα χρήματα . . . διαχειρίστηκαν . . . από τον αδελφό μου.

� εKμ εTαλλεύ o μ α l (μτβ. )


(εκμεταλλευ όμενος = εκμεταλλευτής, αυτός που εκμεταλλεύ εται κάποιον / κάτι)
Μερικοί εργοδότες εκμεταλλ ε ύ ονται συχνά το υς αλλοδαπούς εργάτε ς.
ή
άλλ ευ σ ης από
Οι αλλοδαπ οί εργάτες γίνονται συχνά αντι κ ε ίμενα εκμετ
μερικούς εργοδότες.
και όχι
Οι αλλοδαποί εργάτες . . . εκμεταλλε ύονται . . από μερικούς εργοδότες.

� επεξεργ ά ζo μ α l (μτβ.)
Ο επιμελη τή ς επε ξ εργ ά στη κε σχολ αστικά τα τελι κά δοκίμια, προτο ύ τα
δώσει στο τυπογραφείο .
κοι όχι
Τα τελικ ά δοκίμια επεξεργάσ τηκα ν σχολαστικά από τον επιμελη τή, προτού
δοθούν στο τυπογραφείο.

[ 1 65 ]
made by Absens
� KαTεργ ά ζ o μ α l (μτβ.)
άζ
Σ' αυτή τη ν περιοχή της Ελλάδας οι ντό πιοι τεχνίτες κατεΡΥ ονται
με
και δημιουργ ούν θαυμάσια διακοσμη τικά και
παραδοσ ιακό τρό πο το χαλκό
άλλα αντικείμενα.
ή
ί ί
Σ' αυτή τη ν περιοχή της Ελλάδας ο χαλκός υφ σταται κατεΡΥα σ α με παρα­
ό
δοσιακό τρόπο απ τους ντόπιους τεχνίτες, οι οποίοι δημιουργού ν θαυμά­

σια διακοσμητ ικά και άλλα αντικείμενα .


και όχι
. . . ο χαλκός κατεργάζεται από τους ντόπιους τεχνίτες . . .

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ:

κα ι επεξεργ άζομαι χρη ­


Η μετοχή το υ παρακει μ ένο υ των ρη μάτων κατεργά ζομαι
σιμοπο ι είτα ι με π αθητ ι κή ση μασία ,
Π.χ. επε ξεΡΥασμ έ νο κείμενο , κατεΡΥασμ έ νο δέρμα.

� πραγμαTεύ o μ α l (μτβ.)
Το βιβλίο πραΥμ ατε ύ εται το θέμα της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
και όχι
Το θέμα της ευρωπα ϊκής ενοποίησης πραγματεύεται από το βιβλίο.

� xε ι ρ ίζo μ α l (μτβ.)
ί
Μόνο ένας έμπειρος τεχνίτης μπορε ί να χειριστε αυτό το μηχάνημα .
ή
ί ίνει μόνο απ ό έναν
Ο χειρισμ ό ς αυτού του μηχα νήματος μπορε να Υ
έμπειρο τεχνίτη.
και όχι
Αυτό το μηχάνημα μπορεί να χειριστεί μόνο από έναν έμπειρο τεχνίτη.

[ 1 66 ]
made by Absens
Τ Ο Σ Ω ΣΤ Ο Ε Ι Ν Α Ι

� αν έ K α θεν και όχι εξ ανt καθεν, απ ' αν t καθεν

� ά ρα και όχι άρα λοιπό ν

� α ρτι ότε ρoς και όχι πιο αρτι ό τερος

� α uτo ψ ία και όχι επιτ ό πια αυτοψία

� ει σέρxετα ι και όχι εισt ρχεται μt σα

� εντά σσετα ι και όχι εντάσσεται μ t σα

� επανέ ρχο μ α ι και όχι ξαναεπαν tρχομαι

� oλO Kλ η ρ ω lJ ένoς και όχι πιο ολοκληρωμtνος

� περι έxε ι / εμπερι έχε ι και όχι (εμ)περι t χει μt σα

� πλη σιά ζω και όχι πλησιάζω κοντά

� πoλύτ ι μ o ς και όχι πιο πολύτιμος

� στo πλα ίσιο κ α ι όχι μ tσα στο πλαίσιο

� στρ έφετα ι γ ύ ρ ω από . . . και όχι περιστρ tφεται γύρω απ ό . . .

� Έ γινε συζήτηση πριν από την προβολή του φιλμ .


και όχι Π ροηγήθηκε συζήτηση πριν απ ό την προβολή του φιλμ.

� Έ γινε συζήτηση μ ετ ά την προβολή του φιλμ.


και όχι Ακολούθησε συζήτηση μετά την προβολή του φιλμ.

� To υ t βαλαν χε ι ροπέδες .
και όχι Του t βαλαν χειροπt δες στα Xt PlQ .
made by Absens

[ 1 67 ]
Ο ι μονοσ ύ λλ α β ε ς λέξ ε ις και ό σες θε ω ρ ο ύ νται μονο σ ύλλ α βες ,
π χ οι σ υ νιζη μένοι τ ύ ποι γεια , γιος , πια , π ιο , νιος , π ο ιος - ποια -
π ο ιο , τι Κ . ά . δεν τον ί ζονται .
Β άζ ο υ με τ ό νο μ ό νο στο δ ιαζε υ κτικ ό ή και στα ε ρ ωτη ματικ ά
πο ύ και πώ ς , παρ ' ότι ε ίναι μονοσ ύλλαβα , κα θ ώ ς και στις φ ρ ά ­
σεις πο ύ κα ι πού , πώς κα ι πώ ς .

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Όταν έ χο υ με π α ρ ο ξύ τονη π ρ ο στ α κτ ι κή κ α ι ακο λ ο υ θ ο ύ ν δ ύ ο


εγκλιτικ ά , ο τ ό νος ση μ ε ι ώ νεται στο π ρ ώτο εγκ λ ιτικ ό :

� γράψε μ ο ύ το / τα � δείξε το ύ το / τα � δώσε τής το / τα


� γράψε μ ά ς το / τα � δείξε τού ς το / τα
made by Absens

[ 1 68 ]
. γράφονται μ ε μ ία λέξη

� απαρxή ς � εφ όσo ν
� απεναντ ί ας � K αθαυτ ό

� απέξω � Kαθεξή ς

� απευ θείας � K αθετ ί

� αφ ότo υ � Kαταγή ς

� δ ιαμι άς � K ατα λo γ άδ ην
(= σε πεζό λ ΟΥΟ , χωρίς μέτρο)
� ειδάλλως
� K ι όλ ας
� ε ιδε μή
� μεμι ά ς
� εν ό σω
� μ oλ ατα ύ τα
� ε ντ άξε ι
� μ oλo ν ό τι
� εντo ύτo ις
� μ o ν o μι ά ς
� εξαιτίας
� oλωσδ ι όλo υ
� ε ξάλλo υ
� οποτεδήποτε
� ε ξά παντ oς
� οπο υ δήποτε
� εξαρxή ς
� οπωσδήποτε
� ε ξί σo υ
� π ρ oπαντό ς
� ε ΠΙK εφαλή ς
� π ρ o π ά ντων
� επ ιπλέo ν

� επ ιτέλo υς
made by Absens

[ 1 69 ]
. γράφοντα ι με δύο λέξει ς

� από μέρο υ ς � εξ ο λ ο κλή ρο υ

� απ ' ό ,τι � εK μέρο υ ς

� λό γ o υ χάρ η � K ατ ' αρxά ς

. γράφοντα ι με μία ή με δύο λέξεις

� αφ ' ενό ς και αφεν ό ς


� αφ ' ετέρ ο υ και αφετέρο υ

� δ ι ά μ έσ ο υ και δ ιαμ έ σο υ

� εν ό ψ ει και εν ό ψ ε ι

� επ ί μέρ o υ ς και επ ιμ έ ρο υ ς

� επ ί τ ό π o υ και επιτ ό πο υ

� Kαθ ' όσo ν και κα θόσ ον

� K α θ ' ότι και κα θότι


� K ατ ' αρxήν και καταρχήν
� Kατ ' εξοχήν και κατεξοχήν

� Kατ' ευ θε ί αν και κατε υ θείαν

� παρ ' όλo και παρόλο

�παρ ' ότι και παρ ότι

ΠΡΟΣΟΧΗ !

� υπ ' όψ ιν και υπό ψ η

[ 1 70 ]
made by Absens
Δι αλυτι κά λέγονται ο ι δ ύ ο τελε ί ες πο υ βάζο υ με στο ι και στο υ ,
ό ταν τ α φωνή εντ α αυτά δεν π ροφέ ρονται μαζί μ ε τ ο π ροηγο ύ με ­
νο φ ωνή εν , δη λ αδή όταν δεν αποτε λ ο ύν με α υτό ένα δ ί ψ η φ ο
φωνήεν* .

Π.χ. ΑΥλ α ια , π α ϊδάκια , χα ϊδεύω Κ. ά.


αθε ιa, θε ϊκός, μονΟΥονε ϊκός, π ανθε ϊσμός, πρωτε ϊκός Κ . ά .
να u σι πλ ο ια κ . τ. ό. , π αρανο ϊκός Κ .ά .
μυ ϊκός Κ. ά .

κατα πρα ϋ ντικός, κατα πρα Ο νω Κ .ά.


ξε ϋ φαίνω Κ . ά.
εΡ Υατο ϋπ άλληλοι, προ ϋπ ηρεσία Κ.ά .

Δ Ε Β Α Ζ Ο Υ Μ Ε Δ Ι ΑΛΥ Τ Ι ΚΑ Ι
1. όταν π ρ ιν απ ό το ι ή το υ υπά ρχει δίψ ηφο φωνή εν

Π.χ. πι γκου -ίνος , αλληλού -ια, υι-ικός, αρτοπο ι-ία κ . τ. ό. ,


θε ι-ι κ ό ς, παλ αι-ι κ ό ς Κ . ά .

2. ό ταν ο τ ό νος της λέξ ης δε ίχνε ι τη χω ρ ι στή π ρ ο φ ο ρ ά το υ ι ή


το υ υ απ ό το φωνήεν πο υ π ροηγε ίται

Π.χ. Μάι ος , πλ άι, νεράι δ α, άυλος , δρ ύινος, κορόι δο , τέι ο ν


Κ. ά .

*
Στη νέα ελληνική γλώσσα δίψηφα φωνήεντα είναι τα α l , ει , οι , ου , υ l . Τα δίψηφα
φωνήεντ α αποτελο ύ ντα ι από δύο γ ρ ά μ μ ατα τα οπο ία αντ ι στο ιχο ύ ν σε ένα
φθόγγο. Υπάρχο υν επίσης και δίψη φα σ ύ μφωνα (μπ , ντ , γκ , τσ , τ ζ) .
made by Absens

[ 1 71 ]
3. ό ταν π ρ ιν απ ό το ι ή το υ υπάρχε ι άλλ ο φωνή εν με το οπο ί ο
ό μως το ι ή το υ δε σχη ματ ίζ ο υν δίψ ηφο φωνήεν

π-χ- δ ι υλι στήριο , ζω ικό, πρω ί / πρω ι νός, υπερω ι κός,


Μω υσή ς κ.ά.

ΠΡΟΣΟΧΗ!

� άυλo ς , άυλo υ αλλά εξαΟλωση

� ε υ φ υή ς (των ε υ φ υ ώ ν ) αλλά ε υ φ υΤα

� ι δ ι o φυή ς (των ι δ ιοφ υ ώ ν ) αλλά ι διοφυΤα

� Ko ρό ιδε ψ α αλλά κο ρο·ίδε ύ ω

� M άιoς αλλά Μ αΤο υ

� M ω υ σής αλλά μωσα"ί κ ό ς

� π λά ι αλλά π λα·ί ν ό ς

� Tατό ι αλλά ΤατοΤο υ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

Στ η μ εγαλογρά μμ ατ η γραφ ή παρα μ ένο υν τα δ ιαλ υ τ ικ ά αλλ ά όχι ο τόνος .

� APxAIΣ M O Σ , ΕγφγϊΑ, ΝΑΥΣ Ι Π ΛοϊΑ, ΜΑϊογ κτλ.

[ 1 72 ]
made by Absens
Βά ζο υ με εν ω τικ ό (-) ύ στερα απ ό τα π ροτακτικ ά Αϊ- , Α γι α - , γρ ι α - ,
γερο- , θε ι α - , κ υ ρ α- , μ α στρο- , μ π α ρ μ π α- , παπα- , τα οπο ί α προσ ­
δ ιο ρ ίζο υν συνή θ ω ς κ ύ ρια ον ό ματα. Π . χ. :

� Αϊ - Γ ι ώ ργης

� Αγ ια- Μ αρ ίνα

� γερο- καπετ ά νιος

� θε ια -Θ ο δώ ρα

� κυ ρα- Μ άρ ω (αλλά κυ ρ Π αναγ ι ώτης , χωρίς ενωτικό)

� μαστ ρ o - Δη μ ή τ ρης

� μπαρ μπα- Γ ι ώ ργος

� παπα- Kώστας Κ.ά.

Π ΡΟΣΟΧΗ!

Σ ε αυτές τις περ ιπτ ώ σε ις ο ι π ρ οτακτικ ές λέξε ις δεν έ χο υν δ ικ ό


το υ ς τ ό νο .
made by Absens

[ 1 73 ]
j

ΙΥΝΗ ΘΙΙ ΜΕΝΑ ΛΑΘΗ

Έ να πολύ συνη θ ισ μ έ νο λάθ ος στο γ ρ απτ ό και στον π ρ ο φ ο ρ ι κ ό


λό γο ε ί ναι να β ά ζο υ με α ύ ξ η σ η στη ν π ρ ο στα κτ ι κή κ υ ρ ί ω ς το υ
α ο ρ ίστου .

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Λ Ο Ι Π Ο Ν Ε Ι Ν
Α Ι Ι
� ανά βαλε και όχι ανέβαλε

� ανάλα βε και όχι ανέλαβε

� ανάλυσε και όχι ανέλυσε

� ανά πνευ σε και όχι ανέπνευσε

� ανά πτυ ξε και όχι ανέπτυξε

� ανάφερε και όχι ανέφερε

� αντα πόδωσε και όχι ανταπέδωσε

� αντίγραψε κ α ι όχι αντέγραψε

� αντίδ ρ α σε και όχι αντέδρασε

� αντι κατ ά στη σε και όχι αντικατέστησε

� αντίκρουσε και όχι αντέκρουσε

� αντι παρά βαλε και όχι αντιπαρέβαλε


made by Absens

[ 1 74 ]
� απεύ θ uvε και όχι απηύθυνε

� απόδεl ξε και όχι απέδειξε

� από Kρo u σε και όχι απέκρουσε

� α π όρρ l ψ ε και όχι απέρριψε

� απόσπασε και όχι απέσπασε

� από Tρεψε και όχι απέτρεψε

� δ l άλuσε και όχι διέλυσε

� δ l άTα ξε και όχι διέταξε

� επαvάλα βε και όχι επανέλαβε

� επαvά φερε και όχι επανέφερε

� επίβαλε και όχι επέβαλε

� επίλεξε και όχι επέλεξε

� επ ίμ εlvε και όχι επέμεινε

� επίστρεψ ε κα ι όχι επέστρεψε

� επίTρεψε και όχι επέτρεψε

� KαTά βαλε και όχι κατέβαλε

� KαTάγρα ψε και όχι κατέγραψε

� KαTάλ η ξε και όχι κατέληξε

[ 1 75 ]
made by Absens
� μ ετάτρε ψ ε και όχι μετέτρεψε

� πα ράγγειλε και όχι παρήγγειλε

� π α ρ ά δ ωσε και όχι παρέδωσε

� π α ρ ά Kα μ ψ ε και όχι παρέκαμψε

� πα ρ άλα βε και όχι παρέλαβε

� πα ρ άπε μ ψ ε και όχι παρέπεμψε

� πα ράτεινε και όχι παρέτεινε

� περ ίγρα ψ ε και όχι περιέγραψε

� περ ι σύλλεξε κα ι όχι περισυνέλεξε


� να περισυ λλέξε ι ς κα ι όχι να περισυνελέξεις

� πρόσλα βε και όχι προσέλαβε

� π ρό σφε ρε και όχι προσέφερε

� συ μ περ ίλα βε κα ι όχι συμπεριέλαβε

� υπόβ αλε και όχι υπέβαλε

� υ πόγρα ψ ε και όχι υπέγραψε

� υπ όδει ξε και όχι υπέδειξε

[ 1 76 ]
made by Absens
ΕΠΙΣΗΣ:

Τα ρή ματα σε -ώ (2 η συζυγ ία , π . χ. α γ απ ώ , - ά ς, ακολο υ θ ώ, - ε ίς )


σχη ματ ίζο υν το β . πλη θ . π ρ ό σωπ ο τη ς π ροστακτική ς του αο ρ ί ­
στου σε - ή στε :
� αγαπ ή στε ή ν α αγαπή σετε (αόρ.)
αλλά να αγαπάτε (ενεστ. )

� αKoλo υ θ ή στε ή να ακολου θή σετε (αόρ.)


αλλά να ακολο υ θείτε (ενεστ.)

� δ η μι o υ ργ ή στε ή να δη μ ιο υ ργή σετε (αόρ.)


αλλά να δ η μιο υ ργείτ ε (ενεστ.)

� παρατ η ρ ή στε ή να παρατη ρή σετε (αόρ.)


αλλά να παρατη ρείτε (ενεστ.)

ΕΝΩ:

� να αντικρ ίσετε ή αντ ικρ ίστε « αντ ικρ ίζω)

� να γ υ ρ ίσετε ή γ υ ρ ίστε (γ υ ρ ίζω)

� να κα θαρίσετε ή κα θ αρ ίστε « κα θ αρ ίζω)

� να ψ η φ ίσετε ή ψ η φ ίστε « ψ η φ ίζω)

� να δακρ ύ σετε ή δακρ ύ στε « δακρ ύ ζω)

� να κατακ λύ σετε ή κατακλύστε « κατακλύ ζω)

ΕΠΙΣΗΣ:

� Kλε ίστε « κ λε ίνω)


να κ λείσετε

[ 1 77 ]
made by Absens
ΤΑ ΔΥΟ ΘΕΜΑΤ Α
ΤΩΝ ΡΗ ΜΑΤ ΩΝ

Τα ρή ματα τη ς Ε λλ ηνική ς σχη ματίζοντ αι απ ό δ ύ ο δ ιαφο ρετικ ά


θέ ματα :
το ενεστωτι κό , με το οπο ίο δηλώνεται ότι η εν έ ργε ια π ο υ πε ρ ι ­
γ ρ ά φε ι το ρή μα έ χε ι δ ι ά ρ κεια ή επανα λαμβά νεται (π . χ . γραφ- >

έ γραφ - α , θα γρά φ - ω . ) , και


. .

το α ο ρ ι στι κό , με το οπο ίο δ η λώ νεται ό τ ι η εν έ ργε ια π ο υ π ε ρ ι ­


γ ρ ά φει το ρή μα δεν έχει δ ι ά ρ κ εια και δεν επανα λαμβά νεται ( π χ
γρα ψ - έ γρα ψ -α , θα γρά ψ -ω) .
>

Σε μερ ικ ά λό για ρή ματα συγχέου με συχνά το ενεστωτι κό κ αι το


α ο ρ ιστι κό θέ μα .

� (εισ) -άγ ω
Απ ό το ενεστωτικό θέ μ α -αγ- έχο υ με :
� ε ι σάγω . . .
ενεστώτας
Η χώρα μας εισά γει κάθε χρόνο μεγάλες ποσότητες ακατέρ ·
γαστων δερμάτων.

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Ο ενεστ ώ τας λο ιπό ν ε ίναι ε ι σάγω ΚΟ ι όχι εισαγάγω .


� ει σήγα . . . παρατατικός (σ υνεχώς σ το παρελθόν)
Κατηγορούσαν το Σωκράτη ότι εισή γε καινά δαιμόνια.

� θα εισάγω . μέλλο ντας διαρκείας (συνεχώς στο μέλλον)


. .

Το υπουργείο ανακοίνωσε ότι στο εξής θ α εισά γουμε μεγά­


λες ποσότητες εσπεριδοειδών από την Ισπανία.

� να ε ι σάγω . υπο τακτική ενεστώτα (συνεχώς)


. .

Ο εμπορικός διευθυντής φιλοδοξεί να εισά γει η εταιρεία κάθε


χρόνο όλο και μεγαλύ τερη ποσότητα υφασμάτων από τη Γαλλία.
made by Absens

[ 1 78 ]
Από το α ο ρ ι στικ ό θέ μα -αγαγ- έ χο υ με :

� ει σήγαγα " . αόριστος (μία φορά στο παρελθόν)


Τον περασμένο μήνα το εργοστάσιο εισή γαγε από την Ι ταλία
μεγάλη ποσότητα μεταξωτών υφασμάτων.

� θα ε ι σαγ άγ ω . . μέλλοντας στιγμιαίος (μία φορά στο μέλλον)


.

Τον επόμενο μήνα το εργοστάσιο θ α εισαγά γει από τη ν Ιτα­


λία μεγάλη ποσότητα μεταξωτών υφασμάτων.

� να ε ι σαγάγω . υποτακτική αορίστου (μ ία φορά)


. .

Η διεύθυνση του εργοστασίου αποφάσισε να εισαγ ά γει τον

επόμενο μήνα μεγάλη ποσότητα υφασμάτων από την Ιταλία.

� έχω εισαγά γει


� είχα ει σαγάγε ι συντελεσμένοι χρόνοι
� θα/να έχω ει σαγάγει
� θα/να ε ίχα ε ι σαγ άγει

Τα δύο τελευταία χρόνια το εργοστάσιο έχει εισαγά γει (και


όχι έχει εισ ά γει) από τη ν Ι ταλία μεγάλη ποσότη τα με τ αξωτών
υφασμάτων.

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Λ Ο Ι Π Ο Ν Ε Ι Ν Α Ι :

� έχω ει σαγ άγει και όχι έχω εισάγει


� είχα ει σαγάγε ι και όχι είχα εισάγει
� θα / να έχω ε ι σαγάγει και όχι θα/να έχω εισάγει
� θα / να είχα εισαγάγει και όχι θα/να είχα εισάγει

[ 1 79 ]
made by Absens
(υπο) - βάλλω
Από το ενεστωτικ ό θέ μα - βαλλ- έ χο υ με :

� υ πo βάλλω . . . ενεστώτας
Πολλοί απόφοιτοι πα νε πιστημιακώ ν σχολ ώ ν υπο ρ άλλ ο υ ν
κάθε χρόνο αίτηση γι α τ ο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ.

� υ πέ βαλλα . . . παρατατι κός (σ υνεχώς στο παρελθόν)


Κάθε πρωί περνούσε από το γραφείο του δ ι ευθυντή κα ι το υ
υπέρ α λλ ε τα σέβη του.

� θα υ πο βάλλω . . . μέλλοντας διαρκείας (σ υνεχώς στο μέλλον)


Επειδή θέλει να παραμείνε ι στη ν Ελλάδα, θ α υπο Ρ άλλ ε , κάθε
χρό νο αίτη ση γι α τη ν ανανέωση της άδε ι α ς παραμονής το υ
στη χώρα.

� να υ πο βάλλω υποτακτι κή ενεστώτα (σ υνεχώς)


. . .

Είναι υποχρ εωμένος να υπο ρ άλλ ε. κάθε χρ όνο αίτη ση γι α


ανανέωση της απόσπασής του.

Από το αορ ιστ ικό θέ μα -βαλ- έχο υ με :

� υ πέ βαλα . . . αόρ ι στος (μ ία φορά στ ο παρελθόν)


Μόλις γύρ ισε από τι ς δι ακοπές υπέρ αλ ε αμέσως αίτηση δι αζυ­
γίου.

� θα υ ποβάλω . . . μέλλοντας στιγμ ι αίος (μ ία φορά στ ο μέλλον)


Τον απείλησε ότι θ α του υποΡ άλ ε , μήνυση.

� να υ πο βάλω . . . υποτακτική αορίστου (μ ία φορά)


Ύστερ α από πολλή σκέ ψη αποφάσισε να υπο Ρ άλ ε , τη ν
παραίτησή του.

[ 1 80 ]
made by Absens
� έ xω υ πο βάλε ι
� είxα υ πο βάλει συντελεσμένο ι χρόνο ι
� θα / να έχω υ πο βάλε ι
� θα / να είχα υ πο βάλε ι

Γι α να π άρε ι ς έστω κα ι μία ημέρα ά δεια από τη δουλε ιά σου,


θα πρέπει να έ χεις υπο β άλ ει (και όχι να έχει ς υποβάλλει)
προηγουμένως σχετι κή αίτηση.

Ε Ι Ν Α Ι
Τ Ο Σ
Ω
Σ Τ Ο Λ Ο Ι Π Ο Ν Ι
� έ x ω υ ποβάλει και όχ ι έχω υποβάλλε ι
� είxα υ πο βάλει και όχ ι είχα υποβάλλει
� θα / να έχω υ ποβάλει και όχι θα / να έχω υποβάλλε ι
� θα / να είχα υ πο β άλει και όχ ι θα / να είχα υποβάλλε ι

συντρέχ ω ( βοηθώ, συμπαρίσταμαι)


=

Α π ό το ενεστωτικό θέ μα συντρεχ- έ χο υ με :

� συντρέχω . . . ενεστώτας
Όποτε χρε ιά ζετα ι βοήθε ι α, όλο ι οι φ ίλοι του τον σ υ ν τρ έ ­
χου ν (και όχι τον συνδράμουν).

� συνέτρεχα . . . παρατατι κός (συνεχώς στο παρελθόν)


Όποτε χρειαζόταν βοή θεια, οι φ ίλοι το υ τον σ υ ν έ τρεχα ν
(και όχι τον συνέδραμαν) .

� θα συντρέχω . . . μέλλοντας διαρκείας (συνεχώς στο μέλλον)


Όποτε θα χρει ά ζετα ι βοή θεια, ο ι φ ίλοι του θα τον συ ντρ έ ·
χο υ ν (και όχι θα τον συνδράμουν) .

[ 1 81 ]
made by Absens
� να συντρέχω . . υποτακτική ενεστώτα (συνεχώς)
.

Του έχουν υποσχεθεί να τον συντρ έχουν όποτε χρειάζεται


βοή θεια (και 6χι να τον συνδράμουν) .

Απ ό το αοριστικ ό συντρεξ- και σ υνδρ α μ- έχο υ με :

� συνέτρεξα / συνέδ ρα μ α . . . αόριστος


(μία φορά στο παρελθόν)

� θ α συντρέξω / συνδ ρ ά μ ω . . μέλλοντας στιγμιαίος


.

(μία φορά στο μέλλον)

� να συντρέξω / συνδ ρ ά μ ω . υποτακτική αορίστου


. .

(μία φορά )

Όταν έμαθαν το πρόβλημά του, οι φίλοι του έσπε υσαν να


τον συντρ έ ξο υν / συνδρ ά μουν.

Τ Ο Σ Ω Σ Τ Ο Λ Ο Ι Π Ο Ν Ε Ι Ν Α Ι Ι
� έχω συντρέξει / συνδ ρά μ ε ι
� είχα συντρέξει / συνδρά μ ει συντελε σμένοι χρόνοι
� θα / να έχω συντρέξει / συνδρά μ ει
� θα / να είχα συντρέξει / συνδ ρά μ ε ι

[ 1 82 ]
made by Absens
ΟΡΘΟΓ Ρ ΑΦΙΚΕΙ ΔΙΑΦΟΡΕΙ ΙΤΟΥΙ ΤΥ Π ΟΥΙ
ΤΩΝ ΡΗ ΜΑΤΩΝ

Α ύ ξ η ση , συ λλαβ ι κή ή χρονική , πα ίρνο υν τα ρή ματα μ ό νο στην


ο ρ ι στι κ ή το υ π α ρατατι κο ύ κα ι το υ α ο ρ ίστο υ . Ε ί ν α ι λο ιπ ό ν
λάθ ο ς να β άζου με αύ ξ η ση σε άλλο υ ς χρ ό νο υ ς και σε άλλες
εγ κ λίσεις , ό πως συχν ά κ ά νο υ με στα παρακάτω ρή ματα :

� απα υδώ ( έχω βαρεθεί, έχω κουραστε ί ψυχικά)


=

απ η ύ δ η σα (οριστ. αορ . ) (με αύξηση)


Α πη ύδη σα πια να τον περ ιμένω τόση ώρα μέσα στη ζέστη.
αλλά
έχω απα υ δή σει (χωρ ίς αύξηση)
Ο κόσμος έχε ι απαυ δ ή σε l (και όχι έχει απηυδήσει) πλέον να
ακούει συνεχώς τις ίδιες και τι ς ίδιες υποσχέσεις από τα στελέ­
χη των δύο κομμάτων εξουσίας.

� (α πόλλυ IJ Ι )
απ ώλεσα . . . (οριστ. αορ.) (με αύξηση)
Έπειτα από το βαρύ τρα υματισμό το υ στο κεφάλι απ ώ λ ε σε
προσωρινά τη μνήμη του.
αλλά
θα / να απ ολέσω , έ χω απολέσει , έ χω απ ολ εσθεί , απ ο­
λεσθε ίς / απ ολεσθείσα / απ ολεσθέ ν (χωρίς αύξηση)
Σε κάθε αεροδρόμιο υπάρχει γραφείο απολ ε σθέ ντων αντικει­
μένων.
Το περίφημο επικό ποίημα « ο απολ ε σθ ε ίς παράδεισος» είναι
έργο του μεγάλου Ά γγλου ποιητή John Mi/ton.
made by Absens

[ 1 83 ]
� βλέπω
είδα / ειδώθ η κα (οριστ. αορ.) (με αύξηση)
Ει δ ω θ ή καμε τελευ ταία σε μια κοινωνική εκδήλωση.

αλλά
να ιδώ / να ιδωθώ / ι δω μένος / έχω ιδωθεί (χωρίς αύξηση)
Είχαν να ι δ ω θ ο υ ν από τό τε που ήταν φοιτητές.

[ 1 84 ]
made by Absens
Ο Ρ ΘΟΓΡ ΑΦΙΚΕΙ ΔΙΑΦΟ ΡΕΙ Ι ΤΟΥ Ι ΤΥ ΠΟΥ Ι
τ ο ν Ρ Η ΜΑΤΟΙ ΚΑΙ ΤΩΝ Ι Υ ΝΘΕΤΩΝ τ ο ν

δια- � α ντα π ο -
/ ο νο μ ετο-

επανεκ- δ ίδ ω

��
επι-

ΚΟΤΟ - π ρ ο σ-

μ ετ α - παρα-

� ( εκ) -δίδω
εξέδωσα / θα , να εκ δώσω / έ χω εκ δώ σει
Εξέδ ωσε ένα φυλλάδιο με τα λάθη που γίνονται συχνά στο γρα­

πτό και στον προφορικό λόγο.


αλλά
έ χει εκ δοθε ί ! εκδόθη κε / θα , να εκ δοθε ί
Αν γίνουν σύντομα οι τελευταίες δ ι ορθώσεις, το βιβλίο θ α έχει
εκ δ ο θ ε ί ως το Π άσχα.
made by Absens

[ 1 85 ]
α ρ α β ι κό ελληνι κό λατινι κό

2 β' 11
3 γ 111
4 δ' lν
5 ε ν
6 στ ' /ς ' * νι
7 ζ' νll
8 η νl l l
9 θ' ιχ
10 Χ
11 ια ΧΙ
12 ιβ ' χιι
13 ιγ χι ι ι
14 ιδ ' χιν
15 ιε χν
16 ιστ Ί ις ' χνl
17 ιζ ' χν l l
18 ιη χνl l l
19 ιθ ' xlx
20 κ χχ
30 λ' χχχ
40 μ ΧΙ
50 ν Ι
60 ξ' ΙΧ
70 ο ιχχ
made by Absens

[ 1 86 ]
80 π ΙΧΧΧ
C ' **
90 / XC
99 je ' XC I X
1 00 Ρ C
101 ρα CI
111 ρ ια CXI
1 50 ρν CL
200 σ CC
300 τ CCC
400 υ CD
500 φ D
600 Χ DC
700 Ψ' DCC
800 ω DCCC
900 �' ***
CM
1 . 000 α Μ
1 . 00 1 αα ΜΙ
1 .1Ο1 , αρα MCI
2.000 β ΜΜ
1 0 .000 Χ
1 0 0 . 000 .Ρ C

ΠΑΡΑΔΕΙ Γ ΜΑΤΑ

1 . 454 αu νδ ' M C D Ll V
1 , 825 αω κε M D C C CXXV
2 , 008 . βη ' Μ Μνι ι ι

*
= στίγ μα
**
= κ ό π πα
***
= σαμ π ί
made by Absens

[ 1 87 ]
made by Absens
Β Ι ΒΛΙΟ ΓΡΑΦ Ι ΚΕΣ Π Η ΓΕΣ

Α γία Γραφή
Αναγνωστοπούλου Ι . , Μπουσούνη Λ . , Ποιο είναι το σ ω στό; , Π αιδαγωγικό Ι ν στι­
το ύ το , Αθήνα 2 0 0 1 .
Βοσταντζόγλου Θ εολ. , Αντιλεξικόν ή Ονομαστικόν της Νεοελληνικής Γλώ σσης ,
Αθήνα, επανέκδοση 1 99 8 .
Δ η μ ητρά κος Δ . , Μέ γα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης , Αρχαίος Εκδοτικός Ο ί κος
Δη μητρ ά κο υ Α . Ε . , Αθήνα 1 954 .
Δ η μ ητρά κος Δ . , Νέ ον Ορθ ΟΥραφικόν Ερμηνευτικόν Λεξι κόν , χ χ .
Κου ρ μ ούλης Γ. Ι . , Αντ ίστΡοφον Λεξικόν της Νέας Ελληνικής , Αθήνα 1 96 7 .
Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής , ανατύπωση με βελτιώσεις , Αρ ιστοτέλειο Π αν/μιο
Θε σ/νίκη ς , Ινστιτο ύ το Ν εοελληνικών Σπο υ δών, Ί δ ρ υ μα Μ ανόλη Τρ ιανταφ υ λ­
λίδη , Θεσσαλονίκη 1 999 .
Leutschw Ε . , S c h n e i d e w i n F . G . , Corpus Paroemiographorum Gra e c o rum , G e o rg
O l m s V e r l a g s b u c h h an d l u n g , H i l d e s h e i m , 1 96 5 .
Μ πα μ π ι ν ι ώ τ η ς Γ . , Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώ σσ ας , Κέντρ ο Λε ξι κολογ ίας ,
Αθήνα 1 998 .
Νεοελληνική Γραμμα τική (της Δημοτικής) , ανατ ύ πωση τη ς έ κ δ οσης το υ Ο Ε Σ Β
( 1 94 1 ) μ ε διο ρθώσεις , Αριστοτέλε ιο Π αν/μιο Θεσ/νίκης, Ι νστιτο ύ το Νεοελληνι­
κών Σπου δών , Ί δ ρ υ μα Μ ανόλη Τρ ιανταφ υλλίδη , Θεσσαλονίκη 1 996 .
Π α π α ζ α φ ε ί ρ η 1 . , Λά θη στη χρή ση της γλώ σσ ας μα ς , ε κδ . Σ μ ίλη , Αθήνα 1 98 8 ,
1 997 .
Στα μ ατά κος 1 . , Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης , Αθήνα 1 99 9 .
Στα μ ατά κος Ι . , Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλ ώ σσης , Α θ ή ν α 1 97 1 .
made by Absens

[ 1 89 ]
made by Absens
made by Absens
Πόσ ο σ ω σ τ ά χ ρ π σψο π ο l O ύ μ ε τπ γ λ ώ σ σ α μ αs;

Το ΒιΒλιο αυτό, με απλό και συστπματικό τρόπο, μαs Βοπθάεl να OUVEI­


δπτοπOlήσουμε και να δlOρθώσουμε τα πιο συνπθισμένα λάθπ που κά­
νουμε συχνά όταν μιλάμε ή όταν γράφουμε.
Στο ευρετήρlO, το οποιο προτάσσεται, ο αναγνώστπs θα Βρει όλα τα
λήμματα του ΒιΒλιου, ώστε να μπορε! να ανατρέχει ons σελiδεs του και
να λύνει εύκολα llS anopiEs του.
Συγκεκρψένα, στο ΒιΒλιο περιλαμΒάνονται τα εξήs:
• συνήθπ ορθογραφικά, μορφολογικά και συνταΚτΙκά λάθπ με τous
aVlioΤOlXOUS σωστούs τύπουs
• συγγεV1κέs λέξεls, καθώs και λέξεls παρώνυμεs και ομόπχεs που
συγχέονται στπ χρήσπ
• π σωστή απόδοσπ λόγιων φράσεων που λέγονται, γράφονται ή χρπ­
σψοποιούνταl λανθασμένα
• π σωστή χρήσπ ομόρριιων επφρπμάτων που χρπOlμοποlOύνταl λαν­
θασμένα
• ομόρριια επφρήματα και επιθετα που συγχέονται στπ χρήσπ
• ομόρριιεs λέξεls που δlΟφέρουν στπν ορθογραφΙα.

Ένα χρπστlκό ΒιΒλiο-οδπγόs, πολύτψο Βοήθπμα γlΟ όλουs όσοι ενδlΟ­


φέρονται για τπ σωστή χρήσπ lnS γλώσσαs.