Vous êtes sur la page 1sur 15

dhürta-samägamaù

(1)
harñäd ambhoja-janma-prabhåti-diviñadäà saàsadi prétimatyä
svaçrvämaulau purärer duhitå-pariëaye-säkñataà cumbyamäne |
tad-vaktra-mauli-vaktre militam iti bhåçaà vékñya candraù sahäsaù
dåñövä tad-vaktram äçu smita-çubhaga-mukhaù pätu vaù païca-vaktraù ||1||
api ca—
vakträmbhoruhi-vismitäù stavakitä vakñoruhi-sphäritäù
çroëi-sémani gumphitäç caraëayor akñëoù punar viståtäù |
pärvatyäù pratigätra-citra-gatayas tanvantu bhadräëi vaù
viddhasyäntika-puñpa-säyaka-çarair éçasya dåg-bhaktayaù ||2||
nändy-ante sütradhäraù—
yad adya—
nänä-yodha-niruddha-nirjita-sura-träëa-trasad-vähinénåtyad-bhéma-kabandha-melaka-dalad-bhümi-bhramad-bhüdharaù |
asti çré-narasiàha-deva-nåpatiù karëäöa-cüòämaëir
dåpyat-pärthiva-särtha-mauli-mukuöa-nyastäìghri-paìkeruhaù ||3||
tasyodyukta-bhuja-pratäpa-dahana-jvälä-nirastäpado
räìgaù sarva-guëäniuväda-padavé-vidyotanäcäryakaù |
yo dhéreçvara-vaàça-mauli-mukuöo dätävadätäçayas
tasya çré-kaviçekharasya kavitä mac-cittam älambate ||4||
tad anena sakala-saìgéta-viçeña-vidyotanäbhinava-bharatena pura-mathanapadäravinda-dvandva-vandäru-kara-pallavena nikhila-bhäñopabhäñäçubhambhävukasarasvaté-kaëöhäbharaëena anavarata-soma-rasäsväda-kaçäya-kaëöha-kandalénarénåtyamäna-mémäàsä-mahotsavena rämeçvarasya pautreëa tatrabhavataù pavitrakérterdhéreçvarasyätmajena mahä-çäsana-çreëi-çikhara-bhrämat-pallavé-janmabhüminä kavi-çekharäcärya-jyotir-éçvareëa nija-kutühala-viracitaà dhürta-samägamanäma prahasanam abhinetum ädiñöo’smi | tasya cädiñöam avaçyam iñöaà mälaté-mäleva
mayä çiro-dharaëéyam |
tathä hi—
karpüranti sudhä-dravanti kamalähäsanti haàsanti ca
präleyanti himälayanti karakäsäranti häranti ca |
trailokyäìkgana-raìga-laìgima-gati-prägalbhya-sambhävitäù
çétäàçoù kiraëa-cchaöä iva jayanty etarhi tat-kértayaù ||5||

api na jänäsi ? yaç catväri çatäni bandha-ghaöanälaìkära-bhäïji drutaà çlokänäà vidadhäti kautuka-vaçäd ekäha-mätre kaviù | khyätaù kñmä-tala-maëòaleñv api catuù-ñañöheù kaläyä nidhiù saìgétägama-sägaro vijayate çré-jyotiréçaù kåté ||7|| tad-viracitaà dhürta-samägama-näma prahasanam abhinetum ärabdham iti géyatäà näöyocitaà kiàcit | naöé (sa-vinayam) : äëabedu ajjo | ko ettha pabandhe pahäëo raso jaà uddisia gäissaà |2 sütradhäraù : nanu protphulla-mälaté-makaranda-sändrämoda-matta-madhukarajhaìkära-mukharo vasantaù santatojjåmbhitänaìga-çåìgära eva | tathä hi— vikasita-nava-mallé-kuïja-guïjad-dvirephaù kusumita-sahakära-çreëi-niryat-parägaù | pramudita-pika-kaëöha-procchalan-maìgala-çrér apaharati muner apy eña ceto vasantaù ||8|| naöé : malaäëila-cäliacüabaëo kala-kaëöhi-sarähida-kämiaëo | maaranda-vimatta-silémuhao surahékida-sabba-disämuhao ||9||3 eso vasanta-mäso muëi-aëa-satthassa räsa-rahidassa | 1 ärya. itas tävat | (praviçya) naöé : ajja esamhi | äëabedu ajjo | ko ëioo pasäékaréadutti |1 sütradharaù : ärye. eñäsmi | äjïäpayatv äryaù | ko niyogaù prasädékriyatäm iti | äjïäpayatv äryaù | ko’smin prabandhe pradhäna-raso yam uddiçya gäsyämi | 3 malayänila-cälita-cüta-vanaù kalakaëöhi-svarähata-kämi-janaù | makaranda-vimatta-çilémukhakaù surabhékåta-sarva-diçämukhakaù | 2 .api ca— ke närcitä diviñadaù kati na dvijeçäù santarpitä na kavayaù kati püjitä vä | ke cärthinaù pratidinaà na kåtäù kåtärthäs tyäga-prasäda-paöunä kavi-çekhareëa ||6|| tat preyasém ähüya saìgétakam avatarämi | (nepathyäbhimukham avalokya) ärye.

ka eña pariskhalan-nirdhauta-kaçäya-vasano daëòa-kuëòikä-hasto dhürta iva itas tato vilokayan dåçyate | 6 aho ramaëéyatä vasantasya | yataù—unmélat-prasünaà rati-rasa-kuçaläù ñaöpadä manmathändhäù käntäraìgänuraktä madhurasa-bhavitaà sänurägaà pibanti | udgäyanti sphurantas tribhuvana-jayinaù käma-räsasya kértià saàvittià härayantaù priya-jana-virahe kokiläù käminénäm || .ummulia garu-dhéraà karei mammaha-vasaà hiaaà ||10||4 daëòa-kamaëòalu-maëòita-hastaù sulalita-tilaka-vibhüñita-mastaù | ayam upasarpati jaìgama-lobhaç calat-käçäya-paöärpita-çobhaù ||11|| ajja ko eso parikkhalanta-ëiddhoa-kasäa-vasaëo daëòa-kupiëòiä-hattho dhutto bia ido tado viloento désadi ?5 sütradhäraù : ärye ! yaù çrüyate jana-mukhät turaga-kriyävän äcära-dharma-rahito gaëikä-viläsé | dérghordhva-puëòraka-kamaëòalu-daëòa-lakñyaù puñëäti viçva-nagaraù kila dambham ugram ||12|| tad etasya darçanaà dürata eväharaëéyam | (iti niñkräntau |) || iti prastävanä || (tataù praviçati yathä-nirdiñöaù snätakenänugamyamäno viçvanagaraù | viçvanagaraù (sa-nirvedaù) : hådaya-kamala-madhye nirguëo niñprapaïcas tribhuvana-patir eko dhyäyate yogibhir yaù | tam aham aja-ramädyaà jïäna-mätraika-vedyaà madhumathanam udäraà santataà cintayämi ||13|| snätakaù (samanäd avalokya svagatam) : aho ramaëéadä basantassa | jado— unmélantaà pasüëaà ra{i}rasa-kusalä chappadä bammahandhä kantä-raìgäëurattä mahurasa-bhaviaà säëuräaà pibanti | uggäanti pphurantä ithuaëajjhaëokämaräasssakittià saàvittià häraantä piaaëavirahe koilä kämiëéëaà ||14||6 4 eña vasanta-mäso muni-jana-särthasya räga-rahitasya | unmülya guru-dhairyaà karoti manmathavaçaà hådayam ||10|| 5 ärya.

abi a— je kappüraà harantä kamala-baëa-sirià lolaantä sahäbaà sähäo kampaantä ëihuaëa-suhaä candaëäëaà baëäëaà | te kandappassa mittä ra{i}taëuramaëé-kelidappaà kuëattä telloaàmohaantä malaasithariëoséaläväntibää ||15||7 tä kadhaà eso a{i}düsaho vasanta-samao me ekka-saréreëa sahidabbo |8 (iti vaimanasyaà näöayati |) viçvanagaraù (snätakaà nirvarëya) : aye duräcära katham adya cintäbhära-natakandharo’nyädåça iva dåçyase | tathä hi— niùçväse pévaratvaà vapuñi sutanutä çünyatä dåñöi-päte vaktrendau dhüñaratvaà gatiñu vidhuratä cetasi mlänatä ca | ceñöä naivekñyate te yad adhika-vikalaà rüpam äsäditas tvaà tan manye païca-bäëas tirayati bhavato dhératäà pürva-rüpäm ||16|| snätakaù (salajjam adho-mukhaù sthitvä) : bhaavaà adilajjäkaraà kkhu edaà | tä ëa juttaà tumha purado paäsiduà |9 viçvanagaraù : na doñaù svarüpäkhyäne | tat kathyatäm | snätakaù (sa-praëayam) : bhaavaà ajja mae mahä-pahäde ëaara-pokkhariëé-parisare ubahasida-sura-ëäaré-rüba-saàpatté aëaìga-seëä ëäma bära-viläsiëé viloidä | tado pahudi sabba-gadaà taà jjeba pekkhämi |10 viçvanagaraù (sahasta-tälam uccair vihasya) : vatsa ! adya mayäpi tatraiva surata-priyä näma mäsopaväsiné dåñöä | täm anusandadhäno’ham api marma-bhedinä käma-bäëena sandalita eva | tathä hi— äkäçe likhiteva dikñu khaciteväkérëa-rüpeva ca dåk-pakñma-pratibimbiteva manasi çliñöeva baddheva ca | sä mac-citta-saroruhe madhukarévätyanta-bhävottarä käntä känta-viläsa-väsa-vasatiù kvästéti na jïäyate ||17|| (ürdhvam älokya) vatsa ! madhyähnam ärüòho bhagavän sahasräàçuù | tathä hi— dik-cakraà mågatåñëayä kavalitaà vyomäpi bhäsvat-kara7 api ca | ye karpüraà harantaù kamala-vana-çriyaà loòayantaù sa-bhävam | çäkhäù kampayanto nidhuvana-sukhadäç candanänäà våttänäm | te kandarpasya miträëi | 8 tat katham eña atiduùsaho vasanta-samayo mayä eka-çaréreëa soòhavyaù | 9 bhagavann atilajjäkaraà khalu etat | tan na yuktaà yuñmäkaà purataù prakäçayituà | 10 bhagavann adya mayä mahä-prabhäte nagara-puñkariëé-parisare upahasita-sura-nägaré-rüpa-sampattir anaìga-senä näma vära-viläsiné vilokitä | tataù prabhåti sarva-gatäà täm eva prekñe | .

paçya paçya ! vihita-bhagavaj-jana-muëòa-sadåça-bahutara-mahiñé-stambhaçobhamäna-catuùçälaà itas tataù saïcarad-bäla-go-vatsa-çobhitaà péëottuìga-sthanälasa-pariskhalanmanda-saïcära-ramaëéyäväsa-parisara-saïcarac-ceöikä-samühaà kasyäpi mahä-dhanasya väsabhavanaà vilokyate | bho bho nägaräù ! kasyedaà väsa-bhavanam ? 12 bho mahä-brähmaëa ! bhagavanto viçva-nagara-caraëä yuñmäkaà gehe bhikñäà bhoktuà icchanti | . pekkha pekkha ! vihidabhaavanta-jaëa-muëòa-sariccha-bahuara-mahisé-khambha-sohanta-ca(u)ssälaà ido tado saàcaranta-bäla-go-baccha-sohidaà péëuttuìga-tthaëälasa-parikkhalantamanda-saàcära-ramaëijjäväsa-parisara-saàcaranta-celiä-samühaà kassa bi mahädhaëassa väsabhaaëaà viloéadi | bho bho ëäarä kassa idaà väsa-bhaaëaà ?11 (iti paöhati |) nepathye : lakñmé-vivarta-rasa-vighnita-sarva-bhogaù çaçvat-prakérëa-dhana-cintita-véta-nidraù | agrähya-nämakatayä bhuvi yaù prasiddhas tasyaitad äçrama-padaà purato vibhäti ||19|| snätakaù (agrato gatvä punaù) : bho bho ëäarä ! kassa idaà väsa-bhaaëaà ? (iti paöhati punar nepathye lakñmér ity ädi |) viçvanagaraù : äù ka eña näma-grahaëe bhavato nirbandhaù ? athavä yad vä tadvästu çrüyatäm | måtäìgära-öhakkurasyäçramo’yam | vatsa alaà vilambena | väsäbhyantaraà praviçäva | (ity äväsa-praveçaà näöayitvä ekänte sthitau |) (tataù praviçati kaçmala-veço måtäìgäraù |) måtäìgäraù : vyaya-çélaù kuvero’yaà kämaà yäti daridratäm | api präëäù pradätavyä närthibhyo dhanikair dhanam ||20|| snätakaù (upasåtya) : bho mahä-bamhaëa ! bhaavanto vissa-ëaara-caraëä tumhäëaà gehe bhikkhaà bhuïjiduà icchanti |12 11 bho bhagavan.chäyäbhiç churitaà tuñänala-kaëa-präyäç ca bhüreëavaù | pänthäù palvala-saìkula-druma-latä-kuïjodare çerate maïjat-kuïjara-päna-lohita-jaläù kñubhyanti toyäçayäù ||18|| (iti parikrämataù |) måtäìgäraù : bhagavann asmad-äväsottare surata-priyä näma mäsopaväsiné prativasati | tatra gamyatäm | (ity abhidhäya satvaraà parikräntaù |) viçvanagaraù : yady evaà tataù saméhitam eva naù sampannam | tad ehi tatraiva gacchäva | (iti parikrämataù |) snätakaù (agrato’valokya gandham äghräya) : bho bhaavaà.

måtäìgäraù (sva-gatam) : aho durdaivam asmäkaà yad etän sakala-nagaréyädyalokän vihäya mayy eva patito dhümaketuù | tat kaù pratékäro’dya bhaviñyati ? (iti vicintya tävat prakäçaà sa-vinayam) sthäne yasya caranti bhaikñyam anaghäù snehena yuñmädåçaù sa syäd acyuta-mürti-sevana-vaçäd dhanyaù paviträlayaù | kià tv asmat-prativeçi-vipra-vanitä bhrätå-prasaktäìganä düté sa-prasaveti sütakam ataù sthänäntaraà gamyatäm ||21|| viçvanagaraù (sva-gatam) : aho durätmano’sya vyäja-vyavahäraù | bhavatu vä | tat prabodhayämi | (prakäçam) äyuñman ! paténäm asmäkaà kutaù sütaka-doñaù | tathä ca småtiù— na väyuù sparça-doñeëa nägnir dahana-karmaëä | näpo mütra-puréñäbhyäà nänna-doñeëa maskaré ||22|| måtäìgäraù (sa-vinayam): bhagavan ! yadyapy evaà tathäpi na sambhavati | paçya— anävåñöyä kåñir nañöä räñöra-bhaìgäd åëädikam | väëijyam alpa-läbhena prätaräçasya kä kathä ||23|| snätakaù (sa-krodhaà saàskåtam äçritya) : snätakaù (upasåtya) : dhiì maurkhyaà jaladhi-sutäyäù çriyaù ! no jänäti kulénam uttama-guëaà sattvänvitaà dhärmikaà näcära-pravaëaà na kärya-kuçalaà na prajayälaìkåtam | nécaà krüram apeta-sattva-hådayaà yasmäd iyaà sevate tat tvaà sänuguëaù payodhi-sutayä lakñmyä pramäëékåtaù ||24|| are ëaööha-paraloä duööùa-bamhaëä édise düsaha-majjhaëhe paöhamaà tumaà mahädhaëaà bhekkhia kudo aëado gadua amhehià bhikkhä patthidabbä |13 måtäìgäraù : bhagavann asmad-äväsottare surata-priyä näma mäsopaväsiné prativasati | tatra gamyatäm | (ity abhidhäya satvaraà parikräntaù |) viçvanagaraù : yady evaà tataù saméhitam eva naù sampannaà | tad ehi tatraiva gacchävaù | (iti parikrämataù |) 13 are nañöa-paralokä duñöa-brähmaëäù ! édåçe duùsaha-madhyähne prathamaà tväà mahä-dhanaà bhikñitvâ kuto’nyato gatvä asmäbhir bhikñä präthayitavyä | .

kim adeyam asmäkaà bhavatyä ? sämprataà bhikñaiva tävat | suratapriyä : bhaavaà. paëamämi |17 viçvanagaraù (sa-pramodam) : mad-abhilañita-bhäjanaà bhüyäù | suratapriyä : bhaavaà. yuñmäkaà prasädena | 19 äjïapayatu bhagavan yat mayä kartavyaà dätavyaà ca | 20 bhagavan. kédisé bhikkhä kédisée veläe kettiäià te aëäià ?20 viçvanagaraù (saharñam) : çrüyatäm— mäàsaà mäña-paöola-takra-baòikä-västüka-çäkaà baöaù saïjévany atha matsya-mudga-vidala-präyaù prakärotkaraù | svädiñöhaà ca payo ghåtaà dadhi navaà rambhä-phalaà çarkarä saìkñepäd iti sädhyatäà suvadane bhikñä madéyä drutam ||26|| 14 bhagavan. tumhäëaà pasädeëa |18 viçvanagaraù : evam aciräd astu | suratapriyä : äëabedu bhaavaà jaà mae kädabbaà däabbaà ca |19 viçvanagaraù : çubhe.snätakaù (puro’valokya gandham äghräya) : bhaavaà. kédåçé bhikñä kédåçyäà veläyäà kiyanti te annäni ? . pekkha pekkha ekäìgiämuttham etthiä saàjutta-mahä-handa-kuööha-parimaluggäréaggimabhavaëädoëaà sevadi | tä edaà jjeva suratappiäe väsa-bhavaëaà |14 viçvanagaraù : vidagdhaiva kila mäsopaväsinéti kiàvadanté | tad ägacchopasarpäva | (ity ekänte sthitau | tataù praviçati suratapriyä |) suratapriyä : dhammo ëa iööho bahu-dukkha-ceööho mokkheëa sokkhaà mama atthi saccaà | attho samattho saalaà vidhäduà aëaìga-sabbassa-kaläëihäëaà ||25||15 snätakaù (upasåtya) : ajje. vissaëaaro tumhäëaà adidhé uatthido |16 suratapriyä (parikramyävalokya ca) : tä uasappämi | (upasåtya) bhaavaà. paçya paçya ! ekäìgikämus tamätrikä-saàyukta-mahä-kanda-kuñöha-parimalodgäro’grimabhavanäd enäà rocate | tad etad eva suratapriyäyä väsa-bhavanam | 15 dharma na iñöo bahu-duùkha-ceñöo mokñeëa saukhyaà mamästi satyaà | arthaù samarthaù sakalaà vidhätuà aëaìga-sarvasva-kalä-nidhänam | 16 ärye. viçvaanagaro yuñmäkam atithér upasthitaù | 17 tad upasarpämi | bhagavan praëamämi | 18 bhagavan.

suratapriyä (vihasya svagatam) : huà. eña mahätmä ätma-visarjana-yogya eva deva-varasya prasädena sampannaù | idaà çaréraà viraheëa yuktaà präëäs tathä dharma-phalaika-säräù | sarvaà tvad-äyattaà udära-kérte kä bähya-vastuëi asty ästhä | 23 tasmäd antar-gåhaà praviçya viçramyatäà bhagavän | ahaà punar bhikña-prakäraà karomi | 24 yad bhagavän äjïapayati | 25 bhagavan ! yävad bhikñä sidhyati. tävad atraiva bhagavän tiñöhatu | ahaà punar anaìgasenikäyäù pravåttià jïätvä laghu ägacchämi | 26 bhagavan ! mülanäçaka-näpitasya geha-saànidhäne anaìgasenäyä väsa-bhavanam | iti mayä çrutam | tasmät tasyaivänusäreëänveñämahai | 27 bhagavan ! prekñasva prekñasvänaìgasenäyä lävaëya-lakñméà | 22 . haira gamyatäm | (ity ubhau parikrämataù |) snätakaù : bhaavaà ! mülaëäsa-aëäbidassa geha-saàëihäëe aëaìga-seëäe väsabhavaëaà tti mae sudaà | tä tassa jjeva aëusäreëa aëesamha |26 viçvanagaraù : tad ägacchägrataù | enäm upasarpäva | (ity ekänte sthitau | tataù praviçati anaìgasenä |) snätakaù (sahasopasåtya) : bhaavaà ! pekkha pekkha—aëaìga-senäe lävaëëalachià |27 21 hüà. eso mahappä appa-bisajjaëa-joggo jjeva devavarassa pasäeëa saàpaëëo |21 (prakäçam aïjalià baddhvä) edaà saréraà viraheëa juttaà päëä tahä dhamma-phalekka-särä | sabbaà tuhäattaà udära-kitti kä bähire vatthuëi atthi atthä ||27||22 tä antara-gharaà pavisia vésaméadu bhaavaà | ahaà uëa bhikkhä-paäraà karemi |23 snätakaù (sopahäsaà) : bhaavaà. pekkha pekkha ! (saàskåtam äçritya) pakväù kuntala-räjayaù kaöakaöäkñämau kapoläv ubhäv etasyäù stana-maëòalaà nipatitaà çuñkä nitamba-sthalé | dåk-päta-smita-bhäñitaiù çiva çiva prastauti netrotsavaà kià brümaù karaväma veti kim iyaà duñöä jarat-täpasé ||28|| viçvanagaraù : dhiì mürkha ! kim asädhu-janocitaà pralapasi ? (suratapriyäà prati) çubhe ! gamyatäà päka-çäläà prati | vayam apy ägacchanta eväsmahe | suratapriyä : jaà bhaavaà äëabedi |24 (iti niñkräntä |) snätakaù : bhaavaà ! jäva bhikkhä sijjhadi täva ettha jjeva bhaavaà öiööhadu | ahaà uëa aëaìga-seëiäe pa(u)ttià jäëia lahuà äachämi |25 viçvanagaraù : vatsa.

tvam upekñita-saàsära-saukhyo mokñaika-paräyaëaù kathaà etädåçe mågatåñëä-sadåçe madana-rase patitvä ätmänaà vyäpädayasi ? nivartyatäà asmäd duñöa-gaëikä-prasaìgäd iti | . naivaà paçyasi— yävad dåñöir mågäkñéëäà na narénarti bhaìgurä | tävaj jïänavatäà citte vivekaù kurute padam ||33|| 28 nélämbhoruha-patrakänta-nayanä sampürëa-candränanä uttuìga-stana-bhära-bhaìgura-tanur vedir iva madhye kåçä | välä matta-gajendra-manda-gamanä saundarya-çobhä-mayé nünaà païcaçarasya mohana-latä çåìgära-saïjévané || 29 esa lampaöa unduru-vivare sarpa iva praviñöaù | bhavatu | yukti-pradhänair vacanair nivärayiñyämi | 30 bhagavan. jutti-pahäëehià vaaëehià ëivära(i)ssaà |29 (prakäçam) bhagavaà tumaà upekkhida-saàsära-sokkho mokkhekka-paräaëo kadhaà esärise maatiëhä-sarise maaëa-rase palia appäaëaà vävädesi ? ëiattéadu imädo duööha-gaëiä-pasaìgädo tti |30 viçvanagaraù (svagataà) : vatsa.ëélambhoruha-pattakanta-ëaaëä saàpuëa-candräëaëä uttuìga-tthaëa-bhära-bhaìgurataëü veivva majjhe kisä | bälä matta-ga(i)nda-manda-gamaëä sundera-sohämaé ëüëaà païca-sarassa mohaëa-laä siìgära-saàjévaëé ||29||28 viçvanagaraù (svagatam) : yan neträïjana-bhaìgi-laìgima-maya-smeränanämbhoruhä yat säküta-kalä-viläsa-vasatir yat känta-romodgamä | mad-gäveìgita-saìgatià tanu-latäm älokya gopäyati präyas tat katahyaty anaìga-racanäm aìge kåçäìgé sthitäm ||30|| (prakäçam) samyag upalakñitam | tathä hi— yat térthämbu mukhämbujäsavaraso netre navendévare danta-çreëi-nakhäs tatäkñata-cayo dürvä ca romävalé | uttuìgaà ca kuca-dvayaà phala-yugaà patraà karämbhoruhaà tan manye madanärcanähita-matiù sväìgopahärair iyam ||31|| (anaìgasenäà lakñyékåtya) yat pürvaà racitaà tapaù pratidinaà yä tértha-yäträ kåtä yad bhümnä puruñottamärcana-vidhau cetaù kåtärthékåtaà | tasyaitat parama-pramoda-janakaà präptaà phalaà karmaëas tat kià çästra-kathä-rasena kim aho svargeëa mokñeëa vä ||32|| (iti käyävasthäà näöayati |) snätakaù (saharñaà svagataà) : eso lampaòo unduru-viare sapppo bia pa(i)ööho | bhodu.

evaà tävat | bho mahä-bhäga-dheyau ! priye daçaöaìkakä mayä dätavyäù | tasmät tad gåhétvä mama manoharaà sampädaya | 32 . dhanädhénaù khalv ayaà janaù | atra araëya-ruditaà kåtvätmänaà viòambayasi | are nañöa-para-loka duñöa-parivräjaka ! eñä prathamam asmat-parigraheëa tava putra-vadhür bhavati | tasmän muïcainäm | 33 are re lampaöä ! evam evaà bhaëato daëòa-prahäreëa pakva-mälüra-phalam iva muëòaà tava kaëòaçaù kariñyämi | 34 kathaà dhürta-hasta-patitäsmi ? bhavatu. gåhäëäsmac-charéram | (ity aïcale dhärayati |) snätakaù (sahasopasåtya) : are ëaööha-paraloä duööha-paribbäaä esä paöhamaà amhapariggaheëa tuha putta-vahü hodi | tä muïca eëaà |32 viçvanagaraù : dhiì mürkha ! eñäsmad-vadhüs tvad-guru-patné mätå-tulyä ca | tat kim enäm anubadhnäsi ? snätakaù (sa-krodhaà) : are re lampaòä ! evaà evaà bhaëantassa daëòa-ppahäreëa pakka-mälüra-phalaà bia muëòaà de thattharaà kara(i)ssaà |33 (ity anyonyaà kalahaà kurutaù |) anaìgasenä (svagataà) : kadhaà dhutta-hattha-palidamhi | bodu evaà täva | (prakäçam) bho mahä-bhäadheä ! tumhäëaà eärise mahä-viväde asajjäimisso pamäëékaréadu |34 (iti granthià darçayati |) viçvanagaraù : alaà granthi-darçanena ! ägacchataà tatraiva gacchämaù | (iti niñkräntäù sarve |) 31 bhagavan.anaìgasenä (vihasya) : bhagavaà dhaëädhéëo kkhu aaà jaëo | ettha araëarudiaà kadua appäëaaà viòambesi |31 viçvanagaraù : saànyäsinäm asmäkaà kuto'rtha-sampattiù ? tad asmac-charéreëa yathä-sukhaà viniyogaù kriyatäm | (sänurägam) bäle måëäla-dala-komala-bähu-daëòe caëòi pracaëòa-vadane mayi dehi dåñöim | eña tvadéya-vadanämbuja-kåñöa-cetä déno yatiù sapadi majjati käma-sindhau ||34|| snätakaù : bho bhagavaà ! tumaà upekkhida-saàsära-sokkho (ity ädi paöhati |) anaìgasenä (saàskåtam äçritya) : bhagavann alam aträtyantänusandhänena ! väg-arthaà parihåtya mokña-padavéà dhyäyanti nirmatsaräù çänta-prauòha-kuléna-héna-viñaye sarvatra sädhäraëäù | räga-dveña-samatva-karñita-dhiyo veçyäù surä bhikñavo vastuà nanv api nityam ity ahaha kià kämärëave majjati ||35|| viçvanagaraù : priye.

iti prathamähaù-sandhiù | —o)0(o— (2) (tataù praviçati asajjätimiçro vidüñakaç ca |) asajjäti-miçraù (sa-pramodanaà) : trailokya-bhojanaà çreñöhaà tato’pi suratotsavaù | bhojanaà västu vä nästu jévanaà surataà vinä ||1|| vatsa. paräìgaëä-sambhogädo pi para-mandire sandhià kadua jaà attho abaharéadi taà jjeva tihuaëa-säraà |35 pekkha pekkha— kià bäëijjeëa kajjaà ëiadhaëa-vilaaà taà kkhu käüëa dukkhaà kià vä kajjaà kisée pasu-vasu-ëiamääsa-ëikkajjädäe | kià vijjäe phalaà vä maraëa-samasamuppaëa-cintäuläe ekkaà telloasäraà para-dhaëa-haraëaà jüa-kélä-suhaà ca ||3||36 tä ettha dhutta-uraëaare jädiso tumaà gurü tädiso ahaà sisso saàvutto |37 asajjäti-miçraù : aho asmin nagare nirupadhi-jévanatäsmad-vidha-çrotriyäëäm | dinäñöatayäd ärabhya na kaçcin nyäya-vädé na kapaöa-çräddha-pratilambho na ca gaëikäläpaù | 35 bho miçra ! paräìgaëä-sambhogäd api para-mandire sandhià kåtvä yad artho'pahhriyate tad eva tribhuvana-säram | prekñasva prekñasva— 36 kià väëijyena käryaà nija-dhana-vilayaà taà khalu kåtvä duùkhaà | kià vä käryaà kåñyä paçuvasu-niyamäyäsa-niñkäryatayä | kià vidyäyäù phalaà vä maraëa-çrama-samutpanna-cintäkuläyäù | ekaà trailokya-säraà para-dhana-haraëaà dyüta-kréòä-sukhaà ca | 37 tad atra dhürta-pura-nagare yädåças tvaà gurus tädåço'haà çiñyaù saàvåttaù | . bandhu-vaïcaka ägacchädhéñva | vidüñakaù : jaà äëabedi | asajjäti-miçraù : yad rämä-vaktra-pnaà yad alasa-nayanälokanaà keli-raìge yaù syäd apy aìga-saìgaù kuca-kalasam utpéòane bähu-bhaìgiù | etat saàsära-säraà kuru nija-hådaye nirvikalpaika-kalpaà kià te käryaà viväda-kvathita-åju-mati-grantha-kanthäbhareëa ||2|| vidüñakaù : bho missa.

praveçaya vädinau | (vidüñako niñkramya viçvanagara-snätakänaìgasenäbhiù saha punaù praviçati |) asajjäti-miçraù (viçvanagara-snätakau nirékñya svagataà) : katham anarthäntaram äpatitam ? (prakäçam) bhagavann ägantukä vayam | tan nätra bhikñävasaraù | vidüñakaù : bho missa ede jjeva vädiëo | edäëaà vivädaà vicäredu misso |38 asajjäti-miçraù (sa-harñaà sa-gauravaà ca) : äsanam upanéyatäà bhagavate snätakäya ca | (vidüñakas tathä kåtvä sarvän upaveçayati |) asajjäti-miçraù : ko’rthé. satvaram uttaraà kuru | snätakaù : 38 bho miçra ! etäv eva vädinau | etayor vivädaà vicärayatu miçraù | bhäñäm aham arthé nikara-karaëe bhagavän | 40 idaà me indräçana-kaulikaà nikara-karaëe pravinéyatäm | 39 .nepathye : vijïäpyatäà miçrasya sthäne nyäya-karaëärthaà vädinau dväri vartete | asajjäti-miçraù : vatsa bandhuvaïcaka. kaù pratyarthé ? snätakaù : bhäsäe ahaà atthé ëiara-kareëa bhagavaà |39 asajjäti-miçraù : nyäya-vädinaù prathamato nikaraù paçcäd bhäñottare | viçvanagaraù : ayam asmat-saànyäsa-daëòo nikaraù | snätakaù : edaà me indäsaëa-kolliaà ëiaara-karaëe paviëéadu |40 asajjäti-miçraù (sa-gauravaà gåhétvä sa-pramodam äghräya) : kiïcid viniyujyate | nidräkaraà doña-vinäça-hetuù kñudhäkaraà buddhi-vikäçakaà ca | indräçanaà käma-balänukülaà labdhaà mayä daiva-vaçäd idäném ||4|| viçvanagaraù : svädhéna-yauvanä subhåüù sä mänyä sarva-käminäm | asmäbhir iyam äkräntä madéyä tena vallabhä ||5|| asajjäti-miçraù (bhäñäà bhümau likhitvä snätakaà prati) : snätaka.

esä pubbaà mae diööhä däüëa dasa-öaìkaä | äëédä a madià däià madéä tena vallahä ||6||41 asajjätimiçraù : uttaram abhilikha | vidüñakaù : bho missa ! pekkha pekkha ! aëaìgaseëäe läbaëëa-lachià ! maalaïchaëa-bimba-phuranta-muhé ëaaëuppalacaïcalakeliëihé | thaëa-bhära-ëaä a(i)majjhakisä paöhamodiacandakalä-sarisä ||7|| asajjätimiçraù : aho nirmäëa-vaidagdhé vidhätuù ! tathä hi— nélollasal-lalita-khaïjana-maïju-neträ sampürëa-çärada-kalä-nidhi-känta-vakträ | bälä jagat-tritaya-mohana-divya-mürtir manye vibhäti jagati smara-dhéra-kértiù ||8|| bho vädinau ! eñä vivädädhyäsitänaìgasenä jaya-paräjayaà yävat madhyastha-sthäne sthäpyatäm | evaà-vidhe ca mädhyasthye vayam eva nåpati-vyavasthitä madhyasthäù | (anaìgasenäm änéya sva-saànidhäv upaveçya tadéya-karaà hådaye nidhäya sapramodam) vikaca-kamala-koña-çrér iyaà kämya-bhütir himakara-kara-jätäc candrakäntäd dhi çétaù | mågamada-ghanasäraäsaìga-saurabhya-bhavyo harati madana-täpaà komalaù päëir asyäù ||9|| (kñaëaà vicärya uccair vihasya) bho vädinau ! etad räjya-kñetre bhujaìgayor iva yuvayor vivädaù | tathä hi— naiñä tvadéyä bhavato’pi neyaà mat-saànidhiñöhä subhagä madéyä | svapne’pi pürvaà mayi jäta-kelis tato’pi hetoù khalu vallabhä me ||10|| vidüñakaù (anaìgasenäm älokya janäntikam) : bho sundari ! eso misso buddho bhaavaà ëiddhaëo siëädao icchäraaëo | tä edäëaà samägamaà pariharia amhasamägameëa tuha jobbaëaà saphalaà bhodu |42 41 eñä pürvaà mayä dåñöä dattvä daça-öaìkakän | änétä ca matià dayitäà madéyä tena vallabhä || bho sundari ! eña miçro våddho. bhagavän nirdhanoù. snätaka icchä-racanaù | tasmäd eteñäà samägamaà parihåtya mat-samägameëa tava yauvanaà saphalaà bhavatu | 42 .

duñöa-caritaù. duñöa-vasanaù ? 47 prathamaà vetanaà prayaccha | 48 bho. sämpratam eva asajjäti-miçrät tatra däsyämi | tasmät sustho bhava | 46 ka eña duñöa-darçanaù. saàpadaà jjeva asajjäi-missädo tuha däissaà | tä suttho hohi |45 vidüñakaù : ko eso duööha-daàsaëo duööha-carido duööha-vasaëo ?46 asajjätimiçraù : eña kià bhagavad-agocaraù ? paçya— chinnauñöanäso gala-gaëòa-namro vämäkñikäëo galitaika-hastaù | çilépada-vyäpåta-dakñiëäìghriù sa mülanäçaù kila näpito'sau ||11|| (mülanäçakaù sahasopasåtya sarveñäà sa-pramäëam ädarçaà darçayati |) asajjätimiçraù : mülanäçaka ! kriyatäm asmäkaà nakha-lomnäà pariñkäraù | müla-näçakaù : paöhamaà vedanaà paacha |47 asajjätimiçraù : mülanäçaka. na hi jalaukasäm aìge jalaukä lagati | mülanäsasyäyaà vicäraù | tad ehi suratapriyäyä eva bhavanaà gacchäva | (iti niñkräntau | tataù praviçati apaöé-kñepeëa mülanäçakaù |) mülanäçakaù : ale ale ! aëaìgaçeëie jäëide tumha calidaà jaà välaà välaà kaamaaëa-mandila-kkhaula-vedaëaà patthante bahu-välaà hagge tae paäçide | tä çaàpadaà paaccha | aëadhä läadohäià däva däiççaà |44 anaìgasenä : müla-näsaa. tadä vetanaà kena prayantavyam ? 44 . yadi tvaà pariskhalan prathamaà mariñyasi. jadi tumaà palikkhalante paöhamaà jjeva maliççaçi tä vedanaà kiëa pa(i)cchidavvaà |48 asajjätimiçraù : alaà parihäsena ! gåhyatäm idaà päritoñikam | 43 etad dhürta-samägama-prahasanaà saàvåttam | are are ! anaìgasenike jjätaà tava caritaà yad väraà väraà kåta-madana-mandira-kñaura-vetanaà prärthayan bahu-väraà ahaà tvayä prakäçitaù | tasmät sämprataà prayaccha | anyathä räjad-vidhäni tava däsyämi | 45 müla-näçaka.(ity ätmänaà darçayati |) anaìgasenä (sa-smitam) : edaà dhutta-samägama-pahasaëaà saàbuttaà |43 viçvanagaraù (sa-vairägyam) : vatsa duräcära. kim arthaà ? müla-näçakaù : bho.

(iti kaulikäd äkåñya gaïjäkinéà dadäti | mülanäçakaù sa-gauravaà gåhétvä sapramodaà äghräya kiàcid viniyujya ca miçrasya kara-caraëayor bandhanaà kåtvä vyäpäraà näöayati |) asajjätimiçraù (sa-vedanam) : dalati hådayam etan moham abhyeti cetaù sphuöati sakala-dehe kékasa-granthi-sandhiù | virama virama çilpän mülanäça tvam asmät çiva çiva çiva sadyo jévanaà kuöyatéva ||12|| müla-näçakaù (cälayitvä) : kadhaà malide açajjäimiççe ? lahü lahü abakamiççaà |49 (iti niñkräntaù |) vidüñakaù (miçrasya kara-caraëayor bandhanam apanéya) : bho äëabedu misso abaraà hu tuha piaà ëivväha(i)ssaà |50 asajjätimiçraù (saàjïäà labdhvä) : räñöraà samastaà kapaöena bhuktaà dhürta-kriyäbhir dayiteyam äptä | bhavän vinéto militaç ca çiñyaù nätaù paraà naù priyam asti loke ||13|| tathäpédam astu— käle santata-varñéëo jala-mucaù çasyaiù samåddhä dharä bhüpälä nija-dharma-pälana-parä vipräs trayé-nirbharäù | svädu-kñéra-natodhasaù pratidinaà gävo nirastäpadaù santaù çänti-parä bhavantu kåtinaù saujanya-bhäjo janäù ||14|| (iti niñkräntäù sarve |) iti kavi-çekharäcärya-jyotiréçvara-viracitaà dhürta-samägamaà näma prahasanaà samäptam || 49 50 kathaà måto'sajjäti-miçraù ? laghu laghu apakramiñyämi | bho äjïapayatu miçraù | aparaà khalu tava priyaà nirvähayiñyämi | .