Vous êtes sur la page 1sur 5

 ا ا
ن ا‬

‫ا ة ا ا ‬


‫‪ I‬ا
 ة 
‪ -‬ة‪:‬‬
‫‪ (1‬أ ا
 ة 
‪  -‬ة‪:‬‬
‫ا) ' ‪ %‬ا
 ة ا!
' ا( '‪$ %$ ،‬آ" ! ل 
)أو  ي( و‪ /‬ذ‪
/0 -‬د  ‪ 4‬ا‪ ! % 2 3/‬ل 
‬
‫و! ل  ي‪.‬‬
‫‪ BC‬أن ‪A‬ن ‪ 2 3$‬ا
 ة ‪-:‬آ  و@ ووا )أي ?‪ =9> 3/‬ا
‪ 2 3/‬ا
! ' < م و‪:‬د ‪9 3$‬ت ‪.('67‬‬
‫‪ (2‬ة 
 ‪ ! E‬ل  ‪:D‬‬
‫أ( ة 
 ‪ 2 3/ HA‬آ  < ا
ء‪:‬‬
‫‪"
 
/H HA 
 /I‬دو‪ HA / A − ':‬و‪ 2 3/‬آ  < ا
ء  ‪ B‬ا
 د'‪:‬‬
‫‪ E HA+ H 2 O‬ا
! ل ا
!‪ =  2N‬ا‪ IM‬ت ‪ L ) 'J7I K A −‬أي‬ ‫‪A − + H 3 O + < O‬‬
‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪(l‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬

‫
 و‪  P‬ي(‪.‬‬
‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪−‬‬
‫
 ة ه‪R‬ا ا!
 ‪L D  P ! 2
/ I‬روآ  ا‪N‬دم ) ‪ ، ( Na + HO‬ا‪ IP‬ت ‪. 'J7I K Na‬‬
‫و ‪A -R‬ن ا‪ 2 3/‬ا! ‪9> 2T‬ل ا
 ة ه آ
 ‪:‬‬
‫‪−‬‬
‫‪H 3O + + HO‬‬ ‫‪2 H 2O‬‬
‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬
‫) ‪(l‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬


‫=‪K‬‬ ‫=‬ ‫=‬ ‫و‪ '/ V‬ه‪R‬ا ا‪/‬ازن‪= 1014 >>>>>1:‬‬
‫إذن ا‪ 2 3/‬آ ‪.‬‬
‫[‬ ‫‪+‬‬ ‫‪−‬‬
‫‪H3O . HO ke 10‬‬ ‫[]‬
‫‪−14‬‬
‫]‬
‫ب( ة 
‪ < D": 2 3/ HA‬ا
ء‪:‬‬
‫‪"
 
/H HA 
 /I‬دو‪ HA / A − ':‬و‪ < D": 2 3/‬ا
ء  ‪ B‬ا
 د'‪:‬‬
‫‪ E HA+ H 2 O‬ا
! ل ا
!‪/ 2N‬ا‪ :‬ا!
 ‪E HA‬ة ‪M‬ن ‪.D": =HX$‬‬ ‫‪A − + H 3O +‬‬
‫) ‪( aq‬‬ ‫)‪(l‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬
‫‪+‬‬ ‫‪−‬‬
‫و‪ E‬ه‪ YR‬ا! ' ا‪H‬ع ا‪R‬ي ‪ ( Y I‬ة ) ‪ ( Na + HO‬ه ‪ HA‬و‪  B/A$‬د' ا‪ E 2 3/‬ه‪ YR‬ا! ' آ
 ‪:‬‬
‫‪−‬‬
‫‪HA+ HO‬‬ ‫‪A− + H 2O‬‬
‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪(l‬‬

‫و‪ E‬ا) ‪A$ B‬ن ‪ K A‬اآ ‪ 10 −10 %‬و ‪ K  /‬أآ ‪ 104 %‬أي ‪ 2 3$‬ا
 ة ‪ E‬ه‪ YR‬ا! ' ‪A‬ن آ  ‪.‬‬
‫‪ (3‬ة  ة ‪ ! E‬ل  ‪:D‬‬
‫     ك ا ض   اا‪.‬‬
‫و‪  /$‬ة ه‪ YR‬ا‪>M‬ة ا@‪'J‬‬ ‫● إذا آ ‪ -‬ا ة ‪ * +‬آ  (' ا ء "&ن ‪ !" #$‬ا ء   أ ت ا‪#‬روآ‪0‬‬
‫ا‪ IM‬ت ‪ H 3 O +‬ا
‪:‬دة‪ ! E،9^ ،‬ل  ‪ 
! D‬ا‪ A‬رر‪،-‬‬
‫‪OH − + H 3 O +‬‬ ‫‪2 H 2O‬‬ ‫ د' ‪ 2 3$‬ا
 ة‪:‬‬
‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪(l‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬


‫=‪K‬‬ ‫و‪ '/ V‬ا‪/‬ازن‪= = −14 = 1014 >>>>>1:‬‬
‫إذن ا آ ‪.‬‬
‫[‬ ‫‪−‬‬ ‫‪+‬‬
‫‪H3O . HO ke 10‬‬ ‫[]‬ ‫]‬
‫● إذا آ ‪ -‬ا ة ‪ '( 345 * +‬ا ء "&ن ‪ !" #$‬ا ء   و‪5‬د ا ة ‪9":‬ة "! ا ‪ 8‬ل و‪  /$‬ة ه‪YR‬‬
‫ا‪>M‬ة ا@‪ 'J‬ا‪ IM‬ت ‪ H 3 O +‬ا
‪:‬دة‪ ! E،9^ ،‬ل  ‪ 
! D‬ا‪ A‬رر‪ ،-‬و د' ا
 ة ‪ B/A$‬آ
 ‪:‬‬
‫‪B + H 3O +‬‬ ‫‪BH + + H 2 O‬‬
‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬ ‫) ‪( aq‬‬

‫‪  4H!HII‬ة 
 ( ة‪:‬‬
‫‪ ! VX$ :' C$ (1‬ل  ‪N  D‬دا  ‪ ! 4‬ل  ‪ 
! D‬ا‪.-I ^0‬‬
‫‪8 -‬ي ا‪$‬س   ; ‪ @ ( V A = 20cm 3‬ا?> = ‪9‬آ‪#;( c A <4‬ل‪.‬‬
‫‪8 -‬ي ا‪ 8(   E 80‬ل ( ‪D  !3‬دا ‪9‬آ‪. c B = 0,02mol / l <4‬‬

‫‪1‬‬
:! ‫ "! ا;ول ا‬#  *D8 ‫ ا‬3 ‫ وون ا‬، E" G‫ آ* إ‬: H I‫ا‬pH K

:' C/‫_ ا‬D /I‫^


ر‬/@‫( ا‬2
.‫ة‬9  ‫ل ا‬MN *O 8‫ * ا‬+‫ ا‬E‫ ( د‬P‫* اآ‬
.9  ‫ ل ا‬8 ‫ ا‬4‫آ‬9 5‫ أو‬Q" ‫ ا‬ERM ‫  ل‬:*
.! ‫ة آ‬9  ‫ * ا‬+ ‫ أن‬: *
.;8‫ر ا‬8  ES0 : 1cm → 2ml :‫ و‬pH ‫ر‬8  ES0 : 1cm → 2 :  0 : pH = f (VB ) 8 ‫*(>* ا‬
.   *D8 ‫ ا‬8  M  H‫*أ‬
:‫ة‬9  ‫ * ا‬+ E‫( ( د‬1-2

:Q" ‫ ا‬ERM(2-2


E  E‫ و‬0( 9  ‫ ل ا‬8 ‫ ( ا‬va ;8‫دة "! ا‬5 ‫ ت @ ا?> = ا‬W45 ‫ ( دة‬E ‫ ( ن آ‬Q" ‫*   ا‬D8
. (Q" ‫ ا‬Y8 ‫دا) ا [ ف‬D‫ ( ا‬vb ;8‫دة "! ا‬5 ‫ ا‬HO − ‫( دة ا ت‬

v BE = 15ml ‫; ا [ ف‬8‫;* ا‬0 ‫ ل‬8 ‫^  ن ا‬5 + ‫ ا‬9_‫ ا‬E`8 ‫و‬. P ( ‫  ل آ ]\ ( ن‬: Q" ‫د ; ا‬8 S9;
c .v 0,02mol / L.15mL
c a = b bE = = 0,015mol / L : (‫و‬
va 20mL
:‫ة‬9  ‫ * ا‬+ !3 #‫ ام ا‬ES0 8 (3-2
. τ = 1 ‫ن‬$: S ‫! أن‬+ ، ! ‫ة آ‬9  ‫ * ا‬+ ‫آ ( آن‬$ 
. ‫دا‬D‫ ل ا‬8( ( VB = 10ml ; PO  ، M>( ،* +‫ول م ا‬5 9 =‫* ذ‬5‫( أ‬
.;8‫ا ا‬c‫ ه‬PO  pH = 4,1 :  ‫ل ا;ول‬MN  "

n o (CH 3 COOH ) = c a .v a = 0,015 × 0,02 = 3 × 10 −4 mol = 0,3m.mol


no ( HO − ) = cb .v b = 0,02 × 0,01 = 2 × 10 −4 mol = 0,2m.mol
x max = 0,2m.mol ⇐ HO − : ‫ إذن ه‬8 ‫ * ا‬+ ‫ا‬
[H O ]
3
+
f
= 10 −4,1 mol / l : ‫ إذن‬pH = 4,1 Y"‫ ا‬#  *D8 ‫ ا‬E3 #‫ ا‬E 8‫ا‬

[HO ] = [H10 O ] = 10 [H O ]× [HO ] =10


−14 −14
− 10 + − −14
+ − 4 ,1
= 10 4,1−14 = 10 −9,9 mol / l ⇐ 3 ‫ل ا;اء ا!  ء‬MN (‫و‬

[ ]
3

n f (HO− ) = HO− ×VS = 10−9,9 (10 + 20).10−3 = 3.10−11,9 mol = 3.10−8,9 m.mol :=H‫و‬
x f = 0,2m.mol ⇐ 0,2 − x f = n f ( HO − ) = 3.10 −8,9 : ‫ول ام‬5 ‫ل‬MN (

2
‫‪xf‬‬
‫‪ * +‬ا  ‪9‬ة آ ! ‪ ).‬وه (   أن ‪Q‬آ< ‪ :‬آ* إ‪D  E" G‬دا(‪.‬‬ ‫⇐‬ ‫=‪τ‬‬ ‫‪ ES0‬ام ا‪= 1 : !3 #‬‬
‫‪x max‬‬
‫‪9_ 8( *>  (4-2‬ات ‪ pH‬ا‪. VB Ee: H I‬‬

‫‪ :*  (5-2‬ن ا


 أاء‪:‬‬
‫‪ -‬ا;‪4‬ء اول‪ ، M R pH MN 9_ 0 < VB < 14ml h :‬ن ا ‪ !+I HO − * +‬آ  "ر ‪ !" SO‬ا ‪ 8‬ل ‪،‬و‪ W45‬ت‬
‫ا‪ @ 8‬ا ‪5‬دة ‪9":‬ة ه! ا! ‪9+‬ض ‪   ![ pH‬ا ‪ 8‬ل ‪.‬‬
‫‪ -‬ا;‪4‬ء ا> !‪9_ MN k M 14ml < VB < 16ml h :‬ا (‪ . pH :* W5 +‬وه‪c‬ا ا;‪4‬ء ‪ Ei   * j‬ا "‪.Q‬‬
‫‪ -‬ا;‪4‬ء ا> ‪ 9_ MN VB > 16ml h : h‬ال‪ M R pH :‬و ه إ ‪9": HO − PO   E E R‬ة ‪.‬‬

‫‪ Ei 8(6-2‬ا "‪:Q‬‬


‫‪ Ei 8‬ا "‪ * 0 S9; Q‬ا‪ E9i‬ا ‪:E‬‬
‫‪ * 0‬آ ]‪ Ei 8 (  " ، S (  ( +‬ا "‪ *;0 m Q‬ا‪D  vbE ;8‬دا ا [ ف  ا "‪.Q‬‬

‫‪ 8‬ا‪ ;8‬ا [ ف  ا "‪ * 0  S( Q‬إ ى ا‪9i‬ق ا ‪:E‬‬
‫* ‪ E9p‬ا  ()ا`‪ 9‬ا‪ *j‬أ‪.( +‬‬
‫ﺍﻧﻈﺮ ﺍﳉﺪﻭﻝ ﺹ ‪ 92‬ﻣﻦ ﺍﻟﻜﺘﺎﺏ ﺍﳌﺪﺭﺳﻲ ﺍﳌﻔﻴﺬ ﰲ ﺍﻟﻜﻴﻤﻴﺎﺀ‬

‫‪3‬‬
.‫ة‬9S‫ آ‬5 ER: Q" ‫ ا‬Ei 8 (  ‫ و‬، 9S(‫ ز آ‬#5 ‫ ا ل‬P i E9i‫< ا‬c‫ وه‬:Yj ‫ ا‬8 ‫ ا‬E9p *
dpH ∆pH
k= :9_O 5 9_ ES0 : P‫ و‬. k = : ‫ ه‬pH = f (vb ) 8  ‫ ( س‬0  5 ‫ا  (* ا‬
dv b ∆v b

:E O ‫ س ا‬R E9p *


σ = f (v) ‫ ل ا [ ف‬8 ‫ ; ا‬Ee: ‫ ل‬8 ‫ ا‬E O( ‫ات‬9_ *>  ‫ي‬c‫ ن ا‬S ‫ ا‬9 ، E O ‫ س ا‬: ‫ة‬9  ‫' ا‬S

.8 ‫ا ا‬c#  0 ‫ ا‬34;‫' ا‬p  Y"‫ ا‬Q" ‫ ا‬Ei
:
! ‫  ة  ة‬4H!HIII
. ‫ ك‬IP‫ ! ل ا‬4  -‫ رر‬A‫ !
 ا‬D  ‫ ! ل‬VX$ :' C$( 1

. ‫ل‬#;( c B <4‫آ‬9 ‫ ل ا( ك‬8( ( ( VB = 20cm 3 ;   ‫س‬$‫ي ا‬8 -

4
c A = 1,4 × 10 −2 mol / l <4‫آ‬9 =‫ @ ا رر‬8 !3 ( ‫ ل‬8(   E 80‫ي ا‬8 -
:! ‫ "! ا;ول ا‬#  *D8 ‫ ا‬3 ‫ وون ا‬، E" G‫ آ* إ‬: H I‫ا‬pHK
20 18 17 16 15 14,5 14 13 11 9 7 5 3 2 1 0 v A (ml )
2,7 2,8 3 3,2 3,6 4,4 7,3 8,2 8,7 9 9,2 9,5 9 ,8 10 10,3 10,6 pH

:' C/‫_ ا‬D /I‫^


ر‬/@‫( ا‬2
(Y: 0‫  ا‬0‫)ا * ا‬.‫ ا [ ف‬v A ;8‫ ا‬Ee: H I‫ ا‬pH ‫ات‬9_ *>  ‫ي‬c‫ ا‬8 ‫( ار ا‬1
.‫ ل ا( ك‬8  c B 4‫آ‬9‫ ا‬5‫ أو‬Q" ‫ ا‬ERM YSi: m. Q" ‫ ا‬Ei !m‫  ا ا‬S( ‫ ا  د‬E9p ‫  ل‬:(2
.‫ة‬9  ‫ل ا‬MN *O 8‫ * ا‬+‫ ا‬E‫ ( د‬P‫(اآ‬3
.  *D8 ‫ ا‬8  M  H‫(ا‬4
1cm → 2ml :‫ و‬1cm → 1.unité.de. pH :  0 ::8 ‫(ر ا‬1

. (8 ‫;ار ا‬: ‫ ا‬9`‫ ا  )ا‬E9p 3  (2


−2
c A v AE 1,4.10 × 14,4
cB = = = 10 −2 mol / l : (‫ و‬c A v AE = c B v B :Q" ‫ ا‬ERM
VB 20
:‫ة‬9  ‫ل ا‬MN *O 8‫ * ا‬+‫ ا‬E‫( ( د‬3
+ +
.! ‫ * آ‬+ ‫ وه‬NH 3 + H 3O NH 4 + H 2 O
( aq ) ( aq ) ( aq ) ( aq )

:‫"اء‬:‫' أ‬V9V % 4H!H


‫ن ا‬A/ :2 $ (4
‫ ت‬a":‫و‬، ‫ ا
! ل‬E =T ‫ر‬E  ‫ آ‬3/? H 3 O 2 3/
‫ن ا‬M ، 9  pH =9> )/ 0 < V A < 12ml b ‫ول‬M‫"ء ا‬C‫ ا‬-
+

. ‫ ا
! ل‬4  ‫  ي‬pH ‫ض‬3$ /‫ة ه ا‬E ‫دة‬:
‫ ك ا‬IM‫ا‬
. pH :2 a: 3 ‫)ا‬$ =9> d9I 12ml < V A < 16ml b I ^‫"ء ا‬C‫ ا‬-
.‫ة‬E H 3 O + BT $ =IM ' '
 4‫ إ‬4‫ ه‬H/‫ و‬9  pH :‫) ال‬/ =9> V A > 16ml b b ^‫"ء ا‬C‫ ا‬-

SBIRO Abdelkrim Lycée Agricole Oulad-Taima Agadir Maroc


Adresse électronique : sbiabdou@yahoo.fr
MSN : sbiabdou@hotmail.fr

pour toute observation contactez mon émail

.Y"‫ و! ا‬u‫ا‬


.v D‫ ا‬3 : 0 e‫و‬