Vous êtes sur la page 1sur 549

Jérôme (saint ; 0345?-0420). Sancti Eusebii Hieronymi,... Opera omnia, post monachorum ordinis S. Benedicti e congregatione S.

Mauri, sed potissimum Joannis Martianaei hujus


Vallarsii et Maffaei,... Editio Parisiorum novissima... accurante et ad ultim.... 1846.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIJE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, GOMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTOBIIH SCRIPTORUMQUE

ECCIESIASTICORM

QUI AB MVO APOSTOLICO AD USQ.UE INNOCENTII III TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QHJE
EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICiE TRADITIONIS PER DUODECIM
PRIORA ECCLESLE SJECULA ,
NONNULLIS CODICIBUSMANUSCRIPTIS ^
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIHAS,1NTERSECUMQUE COLLATAS, PERQUAM
DILIGENTER CASTIGATA;
COMMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUEVARIANTIBUSCONTINENTER ILLUSTRATA ;
OHNIEUSOPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QVJETRIBUS NOVISSIMIS SjF.CULISDEBENTUR ABSOI.UTAS .
DETECTIS,AUCTA,
INDICIBUSPARTICULARIBUS SINGULOS
ANALVTICIS, SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS,JONATA ;
CAPITULIS
INTRA IPSUM TEXTUMRITEDISPOSITIS,NECNON ETTITULISSINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOIIEM
DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUEMATERIAM SIGXIFICANTIBUS,ADORNATA ;
OPER1BUSCUM DUBIIS
TUMAPOCBVPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE INORDINE ACTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM
POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUOBUS INDICIBUS
GENERALIBUS LOCUPLETATA: ALTEROSCILICET RERUM,QUOCONSULTO. QUIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUMI N THEMA
QUODLIBET, S UNOINTUITU
CRIPSERIT CONSPICIATUR; AI.TERO
SCRIPTURiE SACR^E, EXQUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET1N
QUIBUSOPEBUM SUORUM LOCIS
SWGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRII'TUR,£
TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIO CiETERISQUE
ACCURATISSIMA', OMNIBUS
FACILEANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR : CIIARACTEHUM Nm*JT*^
CHARTjE QUALITAS,JNTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM\/METl^^\.
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAMCOMMODA SIRIQUEINTOTO OPERIS DECUKSU C0NST/NTKB"""O%^N
SIMILIS,PAETH EXIGUITAS, ISTA
PRjESERTlMQUECOLLECTIO, UNA, METKODICA ET ClmONOLOOICS, /133\<5)
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HICII.LICSPARSORUM , PRIMIM t^ Vu
AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA,EXOPERIBUS AD OMNES jETATES,LOCOS, LINGUAS ^" I ^-- \'
FORHASQUE COAPUNATORUM.
PERTINENTIBUS,- i -* \

SERIES PRIMA, \?\ ^


m QUAPRODEUNTPATRES,DOCTORESSCRIPTORESQUK ECCLESIJELATIN.fi VjA <
A TERTULLIANO AD GREGORIUM MAGNUM. , V? \ «
\ '
ACCURANTE J.-P. MIGNE, (PTttt^ttttttt COW^tOtttttt IN SINGULOS SCIEkn^
ECCLESIASTIC^E RAMOS EDITORE. \«

PATROLOGLE TOMUS XXX.


S. HIERONYMI TOMUSUNDKCIMUS.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM ,


/Av VIA DICTA D'AMBOlSE,PRES LA BARRIERE.D'ENFER,
ou PETIT-MONTROUGK.

1816.
S. EUSEBII

HIERONYMI

STRIDONENSIS PRESBYTERI

OPERA
OMNIA,

ORDINISS. BENEDICTIE CONGREGATIONE


POST MONACHORUM S. MAURI
i

SED POTISSIMUMJOANNIS AYJL«tfi* JL A Aid JtidK HUJUS ORDINISRECENSIQNEM,;


~
DENUOAD MANUSCRIPTOS AMBROSIANOS
ROMANOS, , VERONENSESET MULTOSALIOS, ^
ET EXTERASCASTIGATA, " "' """
NEC NON AD OMNESEDITIONESGALLICANAS
PLURIMISANTEAOMNINOINEDITISMONUMENTIS,r - '' ' . '..i"C.J
ALHSQUES. DOCTORISLUCUBRATIONIBUS SEORSIMTANTUMVULGATISAUCTA,->.,,,,;,;
INNUMERISNOTIS, OBSERVATIONIBUS
, CORRECTIONIBUSILLCSTRATA,; ;,.. ; >. ^ -, •

STUDIO ET ^LABORE ,, .

VALLARSII KTKAFFJIII
VERONiE PRESRYTERORUM,
OPERAM NAVANTLBUS ALIIS IN EADEM CIVITATE LITTERATIS VIRIS. .-.
EDITIO PARISIORUM NOVISSIMA -, ;
EX SECUNDAAB IPSIS VERONENSIBUS
EDITORIBUSCURIS POSTERIORIBUS. ,: '<
ITA RECOGNITA

ATQUB EX RE€EBITIU§ PETECSTI& m ,„„,,


UT PRiESENSEDITIO, AMPLITUDINE
SOLA, OETERIS OMISSISEMENDATIONIBUS,
PRJECEDENTES OMNESEDITIONES,ETIAM BENEDICTINAS,

tertia seu triente materialiter superet,


parte

ACCIMANTEET AD ULTIMUMRECOGNOSCENTEJ. P. , MIGNE , CURSUUM COMPLE-


TORUM IN SINGULOSSGIENTLE ECCLESlASriG/E RAMOSEDITORE.

TOMUS UNDECIMUS.

VENIT APUD EDITOREM,


IN VlA DICTA D'AMBOISE,PRES LA BARRIERE D'ENFKR,
' oo PETIT-MONTROUGE.

18i6.
ELENCHUS OPERUM

;
-QUJE IN HOC TOMO CONTINENTUR..-

S. HIERONYMIOPERA SUPPOSITITIA.
13-307
Epistoto.
De formis Hebraicarum iittefafum. 307
Homilia ad monachos. 311
..;).. 319
ReguTamohachorum.
Regula monacharum. , 391
Canones pcBiiilenliales. 425
Martyrologiam. .. .-.(.. 435
' • -• ! ' "" '" ; '••*''
Liber Comitis. 487
Commentarii in Evangelia necnon et inepistolas JL Pauli. 531

>,',,.;•,' ERRATA. , ',_'


Coll. 50el53, in titulo Epistolae III, lege toleret pro UlUrct.
Col. 903, ad Epist. XLIV, lege 480 pro 450. ' - ""'•'•

Ibid., lineis ultiriK et penuUim; j lege 915 pro 916 et 916 pro 931.

ImprimerieOWRATET DESoncv^etC;',
rne de Sevros,57, ii Paris.
PFLEFATIO.

Hieronymianorum edilioni operum novem fere ante annos adornari coeptse, temporum
deinde difficultalibus , prlvatisque oculorum incommodis , retardalse diutius paulo, quam
facturum me reeeperam, extremam denique manum impono : et si quis est locus excusa-
tioni apud «quos rerum mearum «estimaloresj dari obsecro , etveniampro gratia studiis
meis ac Iaboribus precor. Quippe, quod ipse olim S. Pater causatus pro se est, probe novi,
Naturam hujuscemodi liominum esse, ut non tantam gratiam habeant pro his, qum tribueris.,
quantum dolorem super his qua; negaveris Minoreenim studio'virtutes laudamus, quam
vitia reprehendimus]{Prwf. lib. xnin Ezech.). Sed hsecmissafaciamus. Eccum ipsum, quo col-
leclio noslra omnis libro coucluditur, et dalam publico fidem^exsolvimus.
Complectilur tomusiste ullimiis SUPPOSITITIA,sive quse olim scripla sauclo quidem Hie-
ronymo atlributa sunt, junclaque,,aut etiam immixta veris ingenii ejus fetibus; re autem
vera ab aliis sunt, non ab ipso adornata. Quae cum prorsus eliminare , deque vetere pos-
sessione dejicere, imprsesenliarum non liceat (quodam enim quasi vernilis sobolis jure ad
eum spectanl), reliquum unum est nobis, familiam hanc facere alicubiex mala meliuscu-
lam, ex ignotaalibi notam, ex incomposita ordinatiorem. Cum primis vero delectus capi-
tum habendus : tum de singulis ferenda sententia. Scripta itaque illa, quse non modo certum
germanumque auctorem suum nossent, inscriptumque tilulo nomen prseferreiit: sed in
ejusmet etiam edilione operum vulgo prostarent, gradu submovimus. Prseterquam enim
quod oliosum plane atque ineptum est, centiesrecudere non suo loco , quse suo habeas, ct
collectionem onerare inutili scriptionum slrue : nemo illa umquam apud Hieronymum, sed *
apud auctorem suum requirat : eaque laudem quidem aliquam, non ex quadam sui parte,
sed ex inlegro contextu operum habeanl. Et sane qui heec editor negligat, aut in hac erudi-
lionis parte laborare, aut suis certe studiis.lectorumque utilitali parum consulere videatur.
Redse puta, et Rhabani, quorum erant maxima ex partc, quae hinc amandavimus, opera iu
unutn collecla nulli non sunt in promptu , iit qusedam ex eorum Commentaf iis particulse
inler Hieronymi subdititia scripta sint recudendse. Contra hunc jure sibi vindicant locum,
quse tametsi certum auclorem habeant, aut alihi tamen, quam apudKostrum, reperire non
est, aut peregrinisin locis apud alios, et quse hinc exsulare si jubeas, facile cum rei littera-
rise dispendio intercidant. Hujusmodi sunt ingentes in Pauli Epistolas Pelagii Commentarii,
hominis hserelici, et Hieronymo infensissimi, ut magis mireris, haberi umquam pro Hie-
ronymianis potuisse. Alia id genus sunl pleraque.'
Sed €t multaerant, cum emss., tum ex edilis libris aliis, huc transferenda, quse in aliis
edilionibus deerant,'et ad Hieronymianam hancce, quam diximus, familiam jure men|@fliM
perlinebant;necferendumerat, utaliis atquealiisex librisrepeterentur.Exhis cuty^0simf/\
nonnullae, nee infimse aut jeetalis, autnota3, tum vetustissimum Martyrologiunf iSieronyr 0,
niianumt etbonse, si quis umquam alius frugis, Hber est, qui Comes inscribitur. jtoamquam <-
non hic agilur, quamioni libri sint,.quos suffecimus, sed an referri huc atque
Meqricuiii^
reliquis supposititiis lareuti debeant. _ xiMsJ__^
Delectu ad hunc modum habilo, et parata voluminis materia, in partes ex ipso Scriptio-
num ingenio tribuenda fuit. Erasmus olim omnia in quinque veluti classes digessit, qua-
rum prima con tjnerenlur T« «pytgoificv60«, sive illa, de quibus ambigi posset, Hieronymi
- essenl, necne : altera fsvSeitiypKfa docta, id est, quse falso quidem inscripta illi sunl, sed
eruditionem tamen aliquam pr«e se ferunt; tertia quae nec lectu digna videbantur, sed in-
docta prorsus atque Infantia : quarta manifesto aliena , suorumque alictorum nominibus
prsenotata, puta epistolas, quas ad Hieronymum dedere Damasus, Augustinus, Epiphanius_
atque alii, Catalogum item Scriplorum illustrium Gennadii, et quaedam Rufini opuscula :
postrema, quse non unius auctoris stylum redolerent, maxime vero apparerent ex Hierony-
mianis seriplis collecla. Quam tamen Glassem, cumin hanc maluisset in supcrioribus pec-
care partem , ul quse magis ad inferiorem ordinem pertinebant, in proxime prsecedentem
referret, uno fere Commenlario in Psalmos absolvit. Neque vero hasc proprio volumine om-
PATROL.XXX- i
'
H PR.EFATIO. 42
nia comprehendit, sed materiarurn ordinem ^secutus , seorsum quidem a genuinis quarto
lomo Epislolas et breviora opuscula edidit, Commentarios aulem septimo, octavo, et nono
tomis, lectore tanlum admonilo, Hieronymianis iiomiscuit. Hanc Victorius sorlitionem ex
inlegro seculus est: Martianseusex parle, Commentarios siquidem haud paucos,ut etunam
atquealteram exegeticam epislolam in appendice secundi tomidigessit, adsacrae Scripturse
explicalionem fere cdntinentem , quibus locis veri Hieronymiani tractalus deerant, suppo-
sililiis supplendam. Reliquam ingentem Epistolarum «que atque Commentarioruui slruem
in duas veluti partes ex ipso scriplionum ingenio distinctas quinto , sive ullimo editionis
suse lomo comprehendit. Sed enim Erasmianum exemplar in his descripsisse satis habuit,
ncc mss. codicum auxilio, nec litleratorum jam inde ab Erasmo felicioribus invcntis ac ju-
diciis in rem suam usus est. Opusculum quidem unum atque allerum novum addidit, Ca-
nones, inquam, posnitenliales juxta Hieronymum ,' et Exposilionem Evangeliorum de brevi
Proverbio; sed haee ipsa nolse infimse scripta , tot viliorunumonslris obsita, tamquc mullis
locis corrupta, ac sensu carentia, ut rei Jitlerarise magis consuluisse videri posset,' si ab
evulgandis abstinuisset. Csetera csecis , ul aiunl, oculis Erasmum seculus, et seriem illam
Iriparlitam.religiosc observavit, et quod rei capiit est, censuras ipsas Erasmianas in tanta
lillerarum luce, de suo nihil ausus, lolidem verbis relinuil.
His medelam adhibere, noslrarum nos partium duximus. Atquc adeo omnia, auteacerte
scripta, quorum vetera mss: exemplaria reperiri potuerunt, exegimus ad eorum Ddem, im-
probum laborern, qui cederet in lectoris ulililutem, aequo animo suslinentes. Tum singulis
ad trulinam revocatis, quse ad hanc inslaurandam Hieronymiana? domus supellectilem ne-
ccssaria, aul opportuna vidercntur, et qusesecus, expendimus. Prse cseleris_operse prelium
erat, ferre de singulis senlenliam : atque hanc perquanr sane difficilem provinciam cepi-
mus, de slylo, et personali scriptoris ingenio tamdiu investiganles, donec autcerlis indiciis,
;sul non improbabilibus conjecluris', quis iile fuerit, detexisse visi sunms. Censuras proinde
in singula scripta novas adornavimus , quibus el ratio scriplionis redditur, et suum cuique
opus Iribuilur, denique siye fraudis librarise, sive casus , alque amanuensium temeritaiis
f.ccasio ipsa intclligitur. Et inaximam certe partem auclorum, qui propemodum ignora-
bantur, in aperlam luccmprolulimus, proprio cultu ornatos, effecimusque, ut magno Hie-
ronymo ancillari eliam cum dignilate possent.
Sed elalia praeslitimus, quse ad universam Hieronymianorum operum editionem numeris
omnibus absolvendam spectant. Vilam S. Hieronymi (a) ex ejus prsecipue scriplis novis-
sime concinnavimus : qua nihil esl ad ejus Operum seriem mentemque penitius assequen-
dam consentaneum magis ac necessarium. Alque hac tamen laude, qusenosti^am prsecesse-
runl, editiones omnes, aut meliore et maxima ex parte, aut prorsus caruerunt. Erasmus
hempe et Viclorius non tam Vitam S. Docloris, quam pancgyricam laudationem ejus ador-
narunl: Martianseus nullam de suo attexuit, nec lanli habuit quas Iaudali editores prsescri-
pseranl. "Edidil quidem poslca la Yie de saint Jerdme, Gallica, ut vides, non Latina lingua ;
i,ed eam et seorsum peculiari Iibro , non edilioni suse subjungendam, et pielatis cultoribus
magis, quam cupidis erudilionis hominibus ulilem. Nobis in ea conscribenda, historicse vc-
i-iiatis ralio praecipua fuit: perqueannos siugulos gestorum scriplorumque S. Patris seriem
ad sanioris critices regulas contexiiimus. Neque vero privati hominis erudita negotia re-
cansenda erant, sed insigniorum iu Ecclesia , cujus ille cumprimis gloriam perid temporis
Juifinuit, rcrum disputationumque memoria sa^pius repetenda. Breviores alias Vitas, olim
ab Antiquis scriptas, quorum tamen nomina ignorantur , subnectimus, non sine animad-
versionibus et notis, aliorumque accessione Opusculorum, quas eo perlinent, el proxima
pagclla indicabit. In fine inslruimus Conspectum universae editionis noslrse, cum dislribu-
lione antiquarum, _ct Benedictina comparatum: cujus ope, uno inluilu, unumquodque
S. Patris scriptum, tam apud nos, quam apud alios reperias. Denique indices geherales duos,
alque eos quidem multo Iocupletiores iis, qui singulis tomis subjuncti sunt: alterum om-
liium rerum, qusein operibus Hieronymianis umnibus notatu digniores videnlur : alterum

(a) TIOP.CViia visa est nobis melius prseponendaS. Palris opcfum lomo primo qui vigesimnssccundug est
nniiraj Pairoiogiije.
' "
15 S. IIIEROiNIMIOPERUMMANTISSA. 14
omnium Scripturce sacrse Teslimoniorum, queein iisdem operibus, locis, ut aiunt. peregri-
nis edisseruntur. r ,
Unum supererat, ut ea quse peccasse nos in universo operum conlextu recognoscehdo.
vel aiiis notata sint postea, vel ipsi nos animadverterimus 3 secundis curis emendaremus.
Atqueis quidem aniinus nobis conlinuo fuit, nec.majorem profeclo inire a nobis quis gra-
liampoterat, quam sicubi lapsi sumus, coargueret^ nos enim numquam magis placuimus
ipsi nobis, quam cum errorem exuimus, et Hieronymianse doctrinse studiosis meliora sup-
peditavimus. Verum alios quod spectat, duo «xstitefunt, Ionge dispari cum eruditione, tum
animo seriptores, qci nobis succensuerunt.Unus e Benedictinis Parisiensibus, homo familise,
cuiaseriplus est, et cui csetera egometsumma omnia defero, valde prseposlero studio favens
{et non tam mihi iralus, quam doctissimo viro , qui noslra in Galliis sponte sua promove-
hat), ratns monopolio, quodin edendisSS. Patrum scriplis sibi arrogant,uispendio futuram
editionem meam, detrahere HILet dicam-frnpingere conatus est peculiari scripto, quod varii
argumenti," multumque ab invicem diversi libro interseruit. Ego pignore certare ausim,
nihil eorum, quse de mea iuduslria oblocutus esl, sibimet in animum induccre potuisse tan-
tisper, verum ut crederet.Id enimvero egissevidetur, ul cum fore cognosceret curse ne-
mini, causam penitius utnosset, interim sua lecturis imponeret. Hoc aio, et sanclo dejerare
haud vereor, me si quid esset -ab eo reclius nolatum, huc referre cum vellem, nihil quod
scire lectbrum inleresset, invenisset. Oblrectatori reponere,neque nos decet, neque hujus
cslloci.. -
Alter el amicus nosler est, et ecclesiasticse antiquitatis virlitlerate perilus, Hieronymus
dc Prato nostras, qui dissert. vi ad Sulpicii Severi Dialogum , contra atque nos sfatuit do
Theophili epislola illa, quamLatine abs Hieronymo redditam primi in lucem protulimus, et
synodicam diximus. Penc, ait, prb certo habeo, Theophili epistolam nuper vulgatam aliam
vmnino esse ab ea synodica, quam se Hieronymus ex Grmco interprelatum tradit. Ratiocina-
lionis ejus hsec summa : constare Epistolam neque ex synodo, sive apud Alexandriam, sive
in Nitrise monle, neque Patrum nomine, sed privalo Theophili scriptam; et generalem illam
quidem, ut alibi S. ipse Pater vocat, sive encyclicam videri _ minime vero synodicam, quse
et alia omnino fuerit, et jamdiu olim interciderit. Cui ego paucis 1salisfaciam. Dabo, si ma-
vult, Hieronymum, cumse ait Theophili Synodicam de Gfseco" interpfetatum, non usque
adeo locutum accurate, sed alio atque alio unam-eamdemque epistolam vocabulo denotasse.
Tum vero provocabo ralionum momenla, quse pro'illius germanitate suis locis multa con-
gessi, et quibus, nisi admodum fallor, evici, non aliam hanc esse epistolam, quam primus
in lucem edidi, ab ea, quam vocat S. Interpres Synodicam. Provocabo itemTeruditorum quot
sunt, quibus hsec innotuerunt, judicia : dehique ipsiusmet adversarii sententiam, si ab ca-
villandi sludio ad rem ipsam sequiore animo expendendam se conferat, provopabo.

- §* _G0SEBII MIEHOHflTMI ,
3
STRIDONENSIS PRESBYTERI, -

OPE.RUM MANTISSA
COSTINENS

SCRIPTA SUPPOSITITIA,

- EPISTOLJE*
PARS PRIMA.

MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM..
Diu miiltumqiieest, quod magno Hieronymo_ hac Hunc, inqnit, librum tionnulli noslrum slndiose le-
ejus , ut magis mirerc, nequissimihoslis Pelagii epi- genles, sjiicii et catholici docloris Hieronyriiiesse
stola, ske libcr ascribitur. Beda Com. in Canlka: lemere arbilranlur, minime pervidehies,- quod et
45 S. IIIERONYMIOPERUMMANTtSSA. 16
suavitas eloquenlise demulcenlis, et hasreseosper- A magis.pie reliquam ordinare vitam, quam ornare
versitas seducenlismanifesteprobahl.hoc illius opu- prneleritam. Est autem difficillimumcum ejus per-
sculum non esse. Salis equidementdite, namet sty- sona facere, in qua cupiditas tanta discendi est,
tus palam arguit non esseHieromjmi, el quodconti-
nenter insinual, hmreticumdogma illud ipsum est tanlusque perfectionis ardor, ut ei quamlibet"per-
Pelagianorum,quod S. Pater proprioOpere,locis ex fecla doclrina par esse vix possit. Meminitenim
hac ipsa scriplione indicatis, subvertit. Haccerte de reetequc meminit, quas mundi opes gloriamque re-
causa aliis atqne aliis ex illa hxreticorum fuctione de-
Bcriptoribusiribula subinde esl : el cumprimis Ju- spuerit, quibus voluplalibtis renunliaverit, quas Et
tiano ; ut dudumlaudatusBeda exulimabat , et non- nique conlempserit viloe procsentis illecebras.
nulli codicesmss., e quibusvetnsliorunus Bibliolliecm ideoconlenla non est communi hoc medioerii|ue
S. Yictoris,asserunt,tum Cmlestio,cujus nomenMar- facileipsa mullorum socie-
tiaiwus testalur in aliis, quos laudal, anliquislibris genere vivendi; et quod
prcescripluminvenisse. Verum, quod dicebamus,ex tale vilescat, novum aliquid el inusiialum requirit:
ipsiusmet Pelagii calamo projecta esl: idque cerlo pra?cipuumac singulare quoddaln flagitat. Non mi-
scire licetex Augustini lib. de Gralia Christi, cap. nus conversaiionemsuam quain conversionemcupit
SO el seqq., et luculenliusex ejnsdemlibri cap.37, quo
locose aucloremipse declarat Petagius in suis ad In- esse mirabilem. In saiculo nobilis, apud Deumcupit
nocentiumlilteris scribens: Leganl, quain ad sacram esse nobilior. Tam preliosa requiril in moribus,
Christi virginem Demetriademin Oriente conscrip- B quam contempsit inrebus. Hunc utique [Al. itaque]
simus, et invenienl nos iia hominis landarenalurain,
ut Dei semper gratiaa addamus auxilium. - Sunt et tam devotoemenlis ardorem, lianc laiitae perfectio-
qnwdam ex hujusmel epistolo?contextusub cap. 1 fi- nis sitim, quod umquain saliabit flumeu ingenii ?
nem , quai Pelagium in Epistola ud Constanliumpro Quoevis aliquando oraiionis, qnoecopia tantum.ver-
sui8 agnovisse, idem Auguslinusloco laudaloscribit. bis
Orosiusquoqueejus aucloremPelagiumfacil: lanium exprimere poterit, quanlum parata est virgo re-
quod notat, fuisse illi verbaab alio suppedilala: ille bus implere? Nobisvero donanda est venia , qui ad
rero alius facile fueril Anianus pseudodiaconusCe- ornandumDominilabernaculum,secundumvires no-
ledensis, ul Hieronymodicitur epist. in nostrarecen- slras munus oflerimus. Nccvercmur ne temere scri-
sione 145, qui, ail, copiosissimepascilur, ut alienae
nos mor-
blasphemiaeverba frivola subminisirei. Scriptionis bendo, ad lantse nobilitaiis virginem, ultro
lempus quod spectat, nolatum ante nos PP.Benedi- sibus tradamus invidisc. Scribimus enim pelente
ctinis Auguslinianorumoperumedilorlbus, dalam an. sancta matre ejus, immo jubente, idque a nobis
415, quo Demelriadivirginitalis velamensuscipienti transmarinis
liUeras miserunt cerlalim Hieronymus, Auguslinus, lilieris, miro cumdesiderioanimi fla-
el Innocentius,aut cerle ann. M&, posleaquamilla se gitanle : qua) facile ostendit, quo sttidio quanlaque
Romam recepissel; id quod significarevidelur Pela- cura in filia germen coelesle plantaverit, dum illud
gius-hic in cap. 23. Vide qucenos de verh Hierony- tam sollicile cupit ab aliis irrigari. Remoti igitur a
miana illa ad DemelriademEpistola, qux nmnerum
obtinetin nostra Editione150 diximus. G temeritate, et ab ambiiione liberi, proposilo insude-
mus operi. Nec de mediocrilale diffidimus[Al. dif-
EPISTOLAI.
fidamus]ingenii, quod credimus , el fidemalris, et
PELAGU ADDEMETMADEH. merito virginis adjuvari.
CAP.I. — Si summo ingenio parique freius seien^ CAP.II. — Quoties mihi de institutione morum,
ila.officiumscribendifacile me implere possecrede- et sanclse vitse conversatione dicendum est, soleo
rem; tttmen tam arduum hoc opus ingredi, sine
prius liumansenaturaevimqualitatemquemonslrare,
inagno difficultatistimore non possem. Scribendum et quid efficerc possit, ostendere : ac jam inde
lamen est ad Demelriadem virginem Christi, virgi- audientis animum ad speciesincitare virluium: ne
iiem nobilem, virginem divitem, el quod his majus nihil
prosit ad ea vocari, quse forle sibi impossihilia
est, ardore fidei, nobiliiatem diviiiasquecalcantem. esse prsesumpserit. Nequaquamenim [Al. pra?sen-
Quam ulique, pro tam insignis [Al. insigni] admira- serit. Numquam enim] virtulum viam valemus in-
, lionc virtutis, ut laudare omnibus facile, ita docere gredi, nisi spe ducamur comiie. Siquidemappetendi
difficileest. Cui enim oraiio deesse possit in ejus omnis conalus perit consequendi xiesperatione.
laude celebranda: qusestimmoloco nala, in summis Qnem ego exhortationis "ordinem,cum in aliisqtio-
opibus deliciisque nutrita , tantis tamquevariis hu- X)que OpuseuUstenuerim , tunc hic maxime obser-
jus vitseblandimenlis, velut tenacissimisquibusdam vandum puto : uhi eo plenius naturaebonum deela-
irretita vinculis, subito eruperit, cunctaque simul rari debet, quo inslituenda est vita perfeclior, ne
corporis bona, animi viriute mutaverit? Quseflorem tanto remissior sit ad virtulem animusae tardior,
adhuc ipsum ineunlis selalis, quodam fidei gladio, quanlo minus sc posse credat: et dum quod inesse
jd est, voluntate succiderit ? Et cruciflgens cum sibi ignorat, id se existimat non liahere. Proferenda
Christo carnem suam , yivam, sanctamqne hostiam semper in notiltam ea res est, cujus usus desidera-
sacraverit Deo,- ac nohilissimi sangninisposterifa- - tur, et explicandum est, quidquidbonum natura po-
tem, virginitatis amore contempserit? Prona autem tesl, cum quidquid posse probatur, implendtimest.
el facilisdicendi via est, quseipsa ubertate maieria} HSDC igitur prima sanctaa ac spiritualis vltaj funda-
ciirsum oralionis accendit: sed nobisalio magis iti- menla jaciantur, ul vires suas virgo agnoseat: qu.is
nere pergendum est, quibus propositumest, inslitu- demum bene exercere poterit, cum eas se hahere
tionem virginis, non laudem scribere: nec tam pa- didicerit. Optima enim animi inciiamenta sunt,
ratas jam virtuies ejus exprimerc, quam parandas: cum docetur aliquis posse quod cupiat. Nam et in
"
!7 . PELAGII AD DEMETRIADEM EPISTOLA. 1S
nello ea exhorlalio maxima est, eaque plurimum A tarii boni munere [Al. munire], et liheri arbilrii po-
auctoriiatishabet, qusc pugnalorem de viribussuis tesiate donare : utriusque parlis possibilitalem lio--
admonet. Primum itaque debes naiiirsehumanaebo- mini inserendo, proprium ejus fecit esse quod velit.
iium de ejus auctore meiiri; Deo scilicet, qui cum ut honiac mali capax naluralitcr utrumque posset:
universa mundi, et quse inira mundum sunt, opera et ad alteruirum voluntatem dellecteret."Neque enim
bona, et valdebona fecisse rcferalur : qiianto, puias, aliter ^sponlaneumhabere poterat bonum : nisi [At.
prsestantiorem ipsum hominem fecit: propter quem nisi seqtteetiam] ea crealura, quseeti.am malum ha-
omnia etiam intelligilur illa condidisse.' Quem dum berepotuisset. Utrumque nos posse voluit optiimis
ad imaginem et similitudinem suam facere disponit Creator, sed unum faeere, bonum scilicel, quod et
[Al. disposiiit], aulequam faciat, qualem sit [Al. es- imperavit: malique facullatem ad hoc tamum dedit,
set] facturus, ostendit. Deinde cum sulijecit ei uni- ut voluiitatem ejus ex nostra volunlate faceremus.
versa animalia : eumque etiam constituit eorum do- Quod cum ita sit, hoc quoque ipsum quod eliam mala,
miuum, quss vel mole corporis, vel virium mugoilu- facere possumus, bonum est. Bontim, inquam, quia
dinc , ve'1annis denlium multo valentiora homine boni partem meliorem facit. Facil enim ipsam volun- .
fi-cerit: satis declarat, quanto pulchrius sit homo tariani sui juris: non hecessitale devinctam, sed ju-
ipse condiius , quem vel ex hoe voluit naturaj susc B dicio liberam. Licet quippe nobis eligere, refutare,
intelligere dighitatem , dum foriia sibi subjecla mi- probare, respuere. Nee est quo magis rationabilis
ratur animalia. Neque enitn niidum ilium , ac sine creatura cseleris prseferatur, nisi quod cum onmia
prasidio reliquil, neC diversis periculis velut expo- alia condiiionis taniun),'ac necessitatis bonum l»a--
suitinfirmum. Sed quem inermem extrinsecus fece- beant, hsecsola babeateliam volunlatis. Sed plerique-
rat, melius intus armaril : ratione scilicet-alque impie, non minus quam imperite, cum super siaiti
prudentia, ul per intellcctuni vigoremque meutis, hohijiiisquseriiur (vereor dicere), quasi reprehen-
quo cseteris prscstaliat animalibus, factorem onmium denlesopus Doihini, lalem illum aiiinl debuisse fieri,
solus agnosceret : et inde serviret Deo, unde aliis qtti omnino facere non posset malum. Dicit ilaque
dominabatur. Quem tamen juslitise "-exsecutorcm figmenlum ei, qui se finxit: Quid me fcchti sic
Dominiis voluntarium esse voluit, non coactum. Et (Rom. ix)? Etimprobissimi hominum, dum dissinm-
ideo reliquit eum in manu consiiii sui (Eccli. xv), lant idipsum hene adminislrare quodfacli sunl: ali-
Posuilque anle eum vitam el mortem, bonum et terse faclbsfuisse malunt, utqui viiam suam emcn-
malum : et. quod placueril ei, dabitur illi. Unde dare nolunt, videahtur emendare velle naluram.
1etiam in Deuteronomio legimus: Vitam et mortem Cujus bonum iia generaliter ciinclis insiilulum est,
dedi ante faciemjuam, benedictionemet malediclio-G ut in geniilibusquoquehoininibus,qui sineullbcullu
nem: elige tibi vitam, ut [AI. ei\ vivas (Deuter.-x.xx). Dei sunl, se nonnumquam ostendal, ac proferat.
CAP.III. — Hinc jam providendum est, ne fbrle i> Quam niullos enim philosophorum et audivimus
illud remordeat le, in quo lemere imperilum vulgus et legimns, et ipsi vidimus castos, patienies, modu-
offendit. Et ideo non vere bonum faclum hominem stos, liberales, absiinenles, benignos, el honotes-
putes, quia is facere malum potesl: nec ipsa naturoe nnmdi simul, etdclicias respuenles, et amatores ju-
violenlia aslringilur [-4/. astringatur] ad imtnuta- stitiaenon miiius.quamscientiaB[4/.sapientise]lUnde,
bilis boni neccsitatem. Nam si diligenler relractes, quseso,hominihus alienis a Deo placent? Unde auiem
et ad subiiliorein inle.llecium cogas animttm : hinc [Al. hsee]illisbona nisi de nalurse bono? " El cuni
libi melior siatus homiuis ac supeiior apparehit, ista qusedixi, vel omnia in uno, vel singula in sin-
unde putatur inferior. Jn hoc enim gemini itineris gulis haberi videamus, cum omnium nalura una sit,
discriinine, in Jiac utriusque libertate parlis, ralio- exemplo suo invicem sibi osiendunt, omnia in om-
nabilis animsedecus posilum est. Hinc, inquam, to- nibus esse posse, quscvel omnia in oniiiibus, vel sin-
lus ualurae nostrse honor consistit : hinc dignitas, gula in singulis inveniantur. Quod si eliam sine D«e
hinc denique optimi quique laudem merenlur, hinc homines ostendunl, quules a Deo facti sunt: vidc
pramium. Nec essel omninovirlus ull.ain bono per- D quid Chrisliani facere possunt, quorum in nieiius
severanlis si is ad maltim transire non poiuisset. per Christum naliira et vita instructa esl: el qui di-
"Volensnamque Deusraiionabilem crealuram volun- vinaj quoque gratiaajuvanlur auxilio.
a Erasmus, eumque seeuHis Marliamcus, TOexse- veril, hominibus el magna magnis, el parva turgilut
cutoremprjeiermitiunt :'quod verbum ex aliis libris parvnlis.
stifTycimus. • c Reponit Beda hsec-: ConlradicitScriplurce, qum
b Qua: liis, alque aliis infra responderunt S. Au- ait: Necenimomnia possunl ezsein omnibus, qnoninni
gusiiniis, et Leb, nemo ignorat: placet vero uno non eu filivs hominis hnmorialis (Eccles. xvn, 29).
alterove loco speciminis gratia laudare Bedam: Qui- Ubi manifeste insinualur, quia cum mortate hoc jn-
cumque(inquii) philosophorumCkrislum Dei virtiarm dueril iinmorlalitatem,tuticdemum possutit esseomnia
et Dei sapientiamnescierunt, hinullam veram virlutem, in omnibusbona virtutum; et ne lunc quidem de nalu-
necullamveram sapienliamhabere poluerunt. Inquan- roi bono, sed per gratiam ejus de quo scriptum esl: Ul
tum vero velxjustumaliquem sapienlicecujuslibel, vel - sff Deus o i,nia in omnibus. Sed et quotidiana nosirm
virtutis imaginem habebant, tolum hoc desuper acce- fragilitalis argumenlaprobant, non omnia in omnibus
perunl: non solum munere primm condilionis, verum esse.posse,ubi tam mulii inveniunlur, qui summafii-r
eliam quotidianaejus gralia, qui (crealuram suam ncc lenleshutantia, nequaquamad eas, quas alios videni
»e deserenlemdeserens) dona sua, prbul ipse judiea- habere. v.tbtini verveliirevirlulesi
19 S. IIIERONYMIOPERUM MANTISSA. 20
CAP.IV. — Agejam ad animoenoslrse secreta ve- _\ ferret(G«». v, 24). Noejustus in generationesua, el
niamus:seipsum unusquisqueatleiuiusrespiciat. In- perfeclus, asserilur: cujus sanctilas eo magis est ad-
terrogemus quid de hocsentiantproprioe cogilaiiones. mirabilis, quod, tolo prorsus a jusiitia declinanto
Ferat sententiam de naturse bono ipsa conscientia mundo, solus justus invenlus e"sl: nec ab alio sancii-
bona [Al. tacet bona]: instruariiur domestico magis- tatis qusesivitexemplum, sed ipse proebuit. Et ideo,
terio animi: etmentis bona non aliunde magisquse-r lotius orbis imminenle naufragio, sohis ex omnibus
que, quam ab ipsa menie discamus. Quid illud, ob- meruit audire: Inlra lu el domus tua in arcam: quia
secro, esi, quod ad omne peccatum, aut erubescimus, te vidi juslum in generalione isla coram me. Anle
aut timemus : et culpam facli, nunc rubore vulttfs, Beum aulem ille jusius probaiur, qui et corpore
nunc pallore monstramus : ac trepidante a'nimo, sanctus est et corde. Melchisedecsacerdos Dei le-
etiam in minimis delictis lestem effugimus;-con- gitur (Gen. xiv, 18): cujus meritum facile ex boc
scienlia remordemur? ex diverso autemin omni bono inlelligi polest, quod multo post fultirum Dominisa-
lseli, constantes, intrepidi sumus: idquesi occultum cramentum anle signavit: ac saerificio panisetvini,
est, palam etiam fieri cupimus, et volumus: nisi - mysterium corporis et sanguinis expressit: ac sa-
quod lesiimonio sibi est ipsa nalura, quae hoc ipso cerdotii sui lypo, Chrisli sacerdoliunrfiguravit, cui
deelaral bonum suum, quo ei malum displicet; et B a Palre diciiur : Tu es sacerdosin miernumsecundum
dum in bono tantum opere confidit: quid solum eam ordinemMelchisedec(Psal. cix, 4). Nam et quod be-
deceat, ostendit? Hinc est illud quod frcquenler car- nedicil Abr.iham priucipem Pairiarcharum, qui per
nifice occullo, in auelorem scel.eris, conscieniisetor- circumcisiunem pater JudMorumesl \Al. tacel esl],
inenta desscviunl: el lalenlem rcum, secrelameniis per fidem genlium : illius signaiissime oslendit figu-
poenapersequitur. Nec ttllus post culpam impunitaii ram, qui per fidem suam et Judaeisdonavit benedic-
locus est, cuui sit [Al. fn] reatus ipse supplieium. rionem et gentibus. Lot qtioque, sancti Noe virlutein
Ilinc est quod econirario innoceiis etiam inter ipsa secutus, inler lot peccantiiimexempla, justilianvnon
lormenta fruitur conscientiaesecuritate : et cum de reiiquit. Ei ut illum lolius mundi exemplum non
poenametuat, de innocentia glorialiir. Est enim, in- vicit: ita hic tota illa, in qua haiiital [Al. habitabai],
quam, in a.nimis nostris naturalis quoedam (ut iia regione peccante, contra mtiUitudiiiis vitia tenuil
dixerim)-anctitas:quseparvelulin arce animi prsc- sanciiialem. (3«t(ul bealus Pelrus ait) visu el audilu
, sidens, cxcrcet mali bonique judicium : et ut ho- jtlslus erat (II Pelr. n, 8) : el inter pessimospositus,
nestis reciisque actibus favet: ita sinistra opera mala eorum et oculis aversabatur el auribus: alque
condemnat, aique ad conscientise teslimonium di- ideo simili exemplo,ul ille diluvio, ita hic esl ereptus
versas partes domcstica quadam lege dijudicat. Nec C incendio.
illo prorsus ingenio, aut fucato aiiquoargumentorum Qjid Abrabam amicum Dei, quid Isaac et Jaeob
colore decipit: ipsis nos cogitationibus fidelissimiset memorem ? Quam perfecle impleverinl Domini
inlegerrimis sane testibus, aul arguil, aut defendit. volunlatem , vel hinc possumus irsiiiiiare , quod
Hujus legis, scribens ad Romanos,'meminil Apo- L familiari quadam ct pracipua dignilate, eorum se
stolus : quam omnibus hominibus [Al. lacel homi- Deum voltiit nom<nari. Ego sum, "inquit, Deus
nibus] insitam velut in quibusdam tabulis cordis Abraliam, Deus Isaac, el [Al. tacet el] Deus Jacob
scripiam esse, lestatur : Cumeniin, inquitr gentes, (Matth. xxn, 52; Luc. xx, 57). Hoc iiomen mcum
qum legem non habenl, naturaliler qumlegis sunt, fa- sempiternum el memoriale in gcneraiiones genera-
ciunl : kujuscemodilegemnonhabenies, ipsi sibi-sunt tionum. Josejih fiilelis Domini famultis a puero, tri-
lex. Quioslendunlopus legisscriplumincordibus suis: bulaiionibus magis justus el perfectus ostenditur
teilimoniumreddenle eis conscientiaeorum, et inler se [Al. magnis justus ostendilifr] : qui primum a
invicemaccusanlium cogitalionum, aut etiam defen- fratribus, Ismaeliti^, in servum addiclus est (Gen.
dehtium [llom. n, 14,15]. Hae lege usi sunt omnes, xxxvn, 28) : ab eisque vendiius, a quibus se
quos inter Adam alque Moysen sanele vixisse, alque vidcratadoraiidum.DeiiidejEgyptioDouiinotradilus,-
placuisse Deo, Seriplura commcmorat. Quorum libi, semper lamen ingenuam animaelenuii tliguilalem :
exempli causa, aliqui proponendi sunt: ut facile"iu- doruitque excmplo suo,-et servos et liberos in pec-
lelligas, quanlum sit nalurse bonum, cum eam legis cando, non [Al. in non peccando; et non, etc.]"con-
vice docuisse jtislitiam probaveris. dilionem cuiquam obessc, sed mentem.Hic, qmrso,
CAP. V. —Abel primus hanc magisiram secutus, remorare paulisper : el casluni aninmm, sollicile,
ila Dominumpromeriiil, ut dum ei offerret hosliam, virgo, considera. Concupiscitur a doniina [Al. ad. fe-
tam grate sacrilicium ejus acceptum Deo fuerit, ut rnina] Joscph adolescens : nec ad concupiscentiain
fralremiiiinvidiamconcilarel(Gen.xxiv, seq.). Quem provocatur: rogatur, cffugit. Una hac in re ei blan-
juslum in Evangelio Dominus ipse conitneiiiorans ditur el supplicat, quue in cseleris imperabat. Amor
(Matlh. xxm, 5";), breviter perfectionem ejus expo- [Aug. Amator] Dei, mu'ieris amore non vincitur.
stiit. Omuis enim virtulum speeies, uno justitias no- Casium animum, nec selas adolesceniiae permovet,
mine continelur. Beatuni Enoch ila placuisse Deo" nec diiigentis auctoritas. Contempta frequentcr do-
legiraus, ut eum e medio mortalium raperei: el in mina, propioresadolescenliinsidias lendit.In secrelo
raundo consummatum, de mundi liabilatione trans- ac sine" lestibus, manu impudens aj>prehen'dit: ac
2i PELAGII AD DEMETRIADEMEPISTOLA. 22
procacioribus verbis horlalur ad crimen. Ne liic A Et hoc tion verbls tanlum_ sed ipsius quoque rebtis
quidem vincitur, sed ut verba .verbis, iia res rebus probavit: qui cum omnia perderel,' 11011 dolebat-,
rcfurt. Nam qui frequenter rogatus negaverat: nunc dicebalque per singula : Dominusdedit, Dominus ab-
comprehensus[Aug.astringitur]aufugit, el anlequam slulit: sicul' Domino placuil, iia factum-esl: sit 110-
illud evangelicum diceretur : Qui viderilmulieremad men Domini benediclumin smcula. Nudus exivi de'
concupiscendumeam, jam mmchalusest eam in corde ulero matris ntem, nudus redeam illuc (Job. 1, 21).
suo (Malth. v, 28): ille non aspeciu solum, sed ipso Quo enim affeclu possideamus aliquid, docemus cuni
pene complexu prQvoealus a femina, feminam non id amiitimus -:et cupidilalem frtiendi; carendi dolor
concupivit. Castitatis viriutem hucusque jnirala cs: ' prodii; quam qui in carendo non habuit, in possi-
nunc respice beuigniiatem. Priusquam "Propheia di- dendo quonam modo habuil ? 0 virum anle Evan-
ceret: (Jnusquisquemalitiam proximi sui non remi- gelium evangelicuni, et apostolicum ante apostolica
11'tscaturin corde suo (Lcvlt. xix, 18): ille pro odio prsecepta ! discipuluni aposloiorum : qui aperiens
reddidit charitatem, et, cum viderel fratres suos, occulias' divitias naturoe, e'l in medium proferens,
immo inimicos ex fralribus, cumque ab eis cognosei "exse quid omnes possimus, ostendit: docuiiqtie
vellet, dileciionis affectum pro dolore teslalus esl: quanius sit ille thesaurus animoe, quem nos sineusu
Deosculabalursingulos(Gen. XLV,1S); et irriguis fle- B'possidemus : et quod proferre nolumus, nec habery
tibus, pavenlium colla perfundens, odium fralrum nos Gredimus.
charilatis lacrymis ablucbat: quos lam vivo palre CAP.TH.—Posl multa qnoe de nalura dkimus :
quam morluo, germano semper dilexit amore. Nec etiam sanclorum exemplis bonum ejus ostendimus,
recordaius esl illum/in qub ob necem fuitdejectus, ac probavimus. Et ne econtrarib ad ejus culpam per-
-lacum. Non^ogitavii addiclam germanilalcm prelio, linere putetur, quod aliqui iniqui fuerint, Scriptu-
sed pro malis bonum-relribuens (Rom. xn, 17), rarum uiar testimoniis, quse peccantcs ubique cri-
apostolicum prmceplumsub nalurm adhuc lege com- mine volunlalis gravant, nonexcusant neeessiiale
plevil. naturoe. In Genesi legimus : Simeon el Lm fralres
CAP.YI. — Quid de bealo Job dicam, famosissimo consumtnaverunliniquilatem suam , ex volontale sua
illo aildeta Dei: qui post direptas opes, et.funditus (Gen. XLIX,G). Ad Jcrusalem Dominus loculus est:
delela patrimonia : post filiorum ac filiarum unum Propler quodipsi dimiserunlviam meam, quam dedi
subilo interitum, ad ultimum proprkr contra dia- ante faciemeorum : £t non exaudieruntvocem meam ,
bolum corpore dimicavit (Job 1, 11)? Aufereban- sed abierunt post volunlalem cordis sui mali.
tur omnia, qua; extiinsecus possidebal, et exlrauea (Jer. ix, 15). Et rursus idem prophela: Et peccasiis
bona repenie decidebant, ut magis propria claresce- ^, Deo3et nonexaudislisvocemejus, el in mandalisillius,
rent [Al. clarescanl]. Omnibus prorsus velut indu- - el in leghitnis, el in teslimoniisejus ambulare noluis-
mentis exuitur,ut expeditius acforliusnmfus trium- lis (Ibid. XLIV,10). Pcr lsaiam quoquc prophelam
phel, et hostem, quem ferendo damna ante supe- " Dominuslocutus esl : Si volueiilis et audieriiis me,
raverat, rursus lolerando stipplicia deiincal. Dequo qumsunl bona terrm, manducabilis. Si uuleni nulueri-
tale ip/ms Doniini lestimonium est; Numquid con- lis ; neque audierilis me. : gladius vos consuhtel
siderastipucrum meutnJob? Non esl cnim similis ei (Isai. 1, 19). Et rursum : Omnes vos occisionedeci-
quisquamin terris: homosinequerela, verusDei cultor, detis: quia vocavi vos, et non exaudistis: locutussum,
abslinens se ab omnx malo (Ibid.). Ncc immcrilo. ei neglexislis: el fecislismalutnanle conspeciummeutn
Semper enim, ul ipse ait, lamquam ttimentes super \Al. Dumini], elqum nolebam,elegistis. Ipse quoque
se flucius, liniebat Dominum, ct prscsentiseejus Doniinus in Evangelio ait : Jerusalem, Jermalem,
-pandus fcrre non poterat: nec audebat aliquando qum occidisprophelas, et lapidas eos qui ad te missi
conicmneic, quem semper adesse credebal; dice- -sunt :quolies volui congregarefilios luos, quetnadmo-
baique : Securussuni, non enim repreliendil me cor dum gallina congregalpullos suossub alis suis, el 110-
meum in omnivita mea (Ibi:L). Qui anlequamDo- luisii (Mallh. xxm, 57)! Ubi velle videmuselnolle,
minus inimicos praciperel- esse diligendos , dicere eligere el rcfulare, ibi 11011 vis naturse, sed Iibertas
poleral : Si in malis miinici mei gavisus sum : si P inlclligitur volunlatis. Plena sunl ulritisque Tes.ta-
dixi in corde meo, Bette factum esl (Job xxxi, 52). memi volumiiia hujuscemodi lestimpniis :quibus
Necdum Evangelicum iHudsonuerai : Omni pelenli tam bonum o.muequan, malum, volunlariuni sem-
le tribue (Luc. yi, 50), et jam ille dicebat: Si exire per esse scribitur , quoe nos snodo brevitatis causa
passus sum innpemjanuam meam sinu vacuo [Aug. oiuiuifuus : maxime cum sciamus le sacra ieciioni
sine viatico]. Nondum lcgerat illud Apostoli: Domi- dcdilam, de ipso .uberius fonle polare.
ni, quod juslum est et mquutn, servis prmslalc CAP.YIII, — Neque vero nos ita defendimus na-
(Col. iv, 1) : etconfldens clamabat ad Dominum : turoe bonum, ut eam dicamus malum non posse fa-
Si servo nocui, si ancillam Imsi, omnia tu scis, Do- cere, quam utique boni ac mali capacem etiam pro-
mine. Priusquam idem Aposlolus prseciperet diviti- fitemur, sed ab hac cam lanluiiimodb injmii vindi-
bus non sublime sapere, neque sperare in incerlodi- camus, ne ejus vitio ad malum vidtamur impelli,
viliarum (I Tim. vi, 17) : sic habuit ille divitias u: qui necbonum sine voluntatc faciainus, neemalum :
sealVbidivitem esse monslraret. In divitiis, inquit. et quibus liberum est unum semper ex dtiobus age-
non confidebain,nec in lapideprdioso (Job, xxxi, 24). re, cum semper uirumque possimus. Unde enim alii
25 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 24
judicaturi sunt, alii judicandi: nisi quod in eadem iI CAP.IX. — Et quoniam sufficienler de his, ut
nalura dispar voluntas est: el quia cum omnes puto , diximus : nunc instituamus perfeclam virgi-
idem possimus, diversa facianius? Iiaque ut hoc nem, quaj ex utroque semper accensa, et nalurae
ipsum clarius lucere possit, aliqua exempla sunt simul et graiiaj bonum morum sanctitale tesielur.
proferenda. Adam de paradiso ejicitur, Enoch de Prima igilur virginis cura, primumque studium sil,
mundo rapitur. In ulroque Dominuslibertalem ar- scire voluntatemDominisui, el quid ei placeat, quid-
liitrii ostendit. Ut enim placere potuit ille qui deli-' ve displiceat, diligenter inquirere, ul secundum
quit : ita potuit peccare iste qui placuit. Non enim Apostolum rationabileDeo reddat obsequium(Ibid.
a justo Deo aul ille puniri meruisset, aut hic eligi : XII, 1) : totumque vitsc suaecursum ex ejus possit
nisi ulerque utrumque poluissct. Hoc de Cain et ordinare senlentia. Impossibile est enim ei quem-
Abel fratribus, hoc eliam de Jacob et Esau geminis quam placere, cui quid placeat, ignorat: fierique
intelligendum est. Ac sciendum solam voluntatis potest, ut etiam obsequendi voto offendal, cui quo-
causam esse, cum in eadem nalura meriia diversa modo obsequidebeai, ante non didicil. El nt majus'
sint. Exstinclum peccalis suis diluvio mundum, Nqe est, voluntaiem Domini facere quam nosse : ila
justus redarguit, etSodomorum crimina Lot sancti- prius est nosse, quam facere. lllud enim merito
tas judicavit. Nec illud est parvum argumenlum ad B proccedit: hoc ordine. Unde Propheta dicit: Et tu,
comprobandum naluraj bonum , quod illi primi ho- Israel, noli ignorare. Et beatus Paulus : Qui autem
mines per tot annorum spatia, absque ulla admoni- ignorat, ignorabiiur.Idemque alibi: Proplerea noliie
tione legis fuerunl: non uiique quod Deo aliquando fieri imprudenles, sed inteUigenles, qum sil volunlas
creaturse suoecura non fuerit : sed quia se talem Domini (Ephes. v, 17). Initium obedientiseest quid
- sciehat hOminumfecisse naturam, ul eis pro Iege ad prsecipiatur, velle cognoscere : et pars est obsequii
exercendam justiiiam sufflceret. Denique quamdiu didicisse quid facias. Scilo itaque in Scripturis divi-
recentioris adhuc nalurae usus viguit : nec humanse nis, per quas solas potesplenam Dei inlelligere vo-
ralioni velut-quamdam caligiuem, longus usus pec- luntatem, prohiberi quaedam,eoncedi aliqua , non-
candi obduxit, sine lege dimissa est nalura. Ad nulla suaderi. Prohibentur mala, prajcipiuntur bona :
quani Dominusnimiis jam viliis obrutam, ctquadam concedunlur media, perfecta suadenlur. In duobus
jgnofantiae rubigine infectam, limam legis admovit, illis qusepriori loco suni, peccatum omne concludi-
ut hujus frequeini admonilione expolireiur, el ad lur : in ulroque enim Deicontinetur imperium. Et
suum posset redire fulgorem. Neque vero alia nobis non solum prsecipere, sed et prohibere ipsum , ju-
caiisa difflcultatembene faciendi [Al videndr] facit, bentis est. Generaliter namque omuibus mandatur
quam longa consuetudo vitiorum, quosnos infecit a C juslitia : quam Salvator in Evangelio, breyiter qui-
parvo : paulatimque per multos corrupit annos, et dem, sed plenissimecomprehendens, ait: Qumcum-
ila postea obligatos sibi et addictos tenet, ut vim que vullisut faciant vobishomines, hmc et vos facite
quodammodo videaiur Iiabere naturae. Omue il- illis (Mait. yii, 12) : boc esl, ut nihil mali infera-
lud tempus, quo negligenler edocli , id est, ad mus aliis, sed prajstemus omnu, quod bonum est:
vitia eruditi sumus : quo mali etiam esse sludui- quia volumus hoc ab aliis in nos ulrumqueservaii.
mus, cum ad inciiamenta nequitioe, innoceniia pro Haec sententia aequojure prsecepli universos tenel.
slultilia ducereiur : nunc nobis resistit, conlra- Nec ulli omnino transgredi licet, quod omnibus im-
• que nos venit: et novam voluntatem impugnat usus peralum est : apertusque contemplus Dei est, vel
velus ; et miramur cur nobis per otium atque desi- facere prohibita, vel jussa non facere. Duo vcro re-
dias nescienlibus, etiam quasi ab alio sancliias con- liqua, qusesequuntur : quorumunum concedilur, et
feralur : qui nullam consuetudinem boni facimus , suadelur aliud, in noslra polestate dimissa sunt: ut
cum malum tamdiu didicerimus ? Hsec de naturas aut cum miiiori gloria concessis ulamur, aul «b ma-
bono cursim, quasi in alio opere dicta siut: quod jus praemium eliam ea, quae nobis permissa smit,
ideo a nobis faciendumfuil, ut tibi planiorem viam respuamus. Conceduntur quidem nupliae, carnium
adperfectam jusiitiam slerneremus, quam eo facilius D usus et vini : sed horum omnium abslinenlia, con-
currere possis, quo in ea nibil asperum, nihil inac- silio perfecliore suadetur. Ad virginilalis honorem
cessibile esse cognoveris. Nam si etiam anle legem, - pertinetliccntia nuptiarum : etescarum indulgentia
ut diximus,, et multo ante Domini noslri Salvatoris virtuiem abstinentiae clariorem facit. Conlempsisli,
adventum juste quidam vixisse etsancte referanlur virgo, conjugiumIicitum libi, priusquam contemne-
amore flagrans, vovisti Deo
[Al. referunlur] : quanlo magis posl illustrationem reiur. Majoris prsemii
advenlus ejus, nos id posse credendum est, qtii in- non imperatam, sed laudatam virginitatem : et con-
slnicti per Christigraiiam, et in meliorem hominem silio Aposjoli, legem luam fecisti latiorem. Certa-
renati sumus: quisanguineejusexpiati aiquemun- minis ingressa canipum: non tam laborem cursus,
dali, illiusque exemplo ad perfeclamjustitiam inci- quam bravium vicloriae cogitasli. Legeras, credo,
tati, meliores illis esse debemus, qui ante legem illud evangelicum de perpetua castilate prscconium:
fuerunt : meliores eliam quam fuerunt sub lege, di- et ipsius le Dominisermo ad amorem servandoavir-
cenleApostolo: Peccatuminvobisjamnondominabitiir. ginitatis aecenderal, qui Pelri super hoc sejiteniiain,
Non enimeslis sub legc, Sedsubgratia (Rom. vi, 14). ipsa rei magnitudine ac difficullale latidavit: el v'd-
2S PELAGII AD DEMETRIADEMEPISTOLA. 26
luntariis spadonibusregnum ccelorum promittens, A ipse ait: Mulli dicentmihi in illa~die: Domine, Do-
ait: Qui potestcapere, capial (Matth. xix, 12). Rem mine, nonnein nomine tuo dmmonia ejecimus? el in
itaque lam-magnamnon impero , non impono, secl nomineluo virtutesmulta^sfecimus?el tunc confiiebor
offero:Neque quemquam ad hoc cogo, sed provoco. illis : Amendico vobis,nesciovos, disceditea nie om-
Quamquamde viristantumsonarevidealur,non solis nes, qui opefaminiiniquitatein(Luc. xm, '26, 27).
tamen viris dicitur, sed sequalisulrique sexui virgi- Tibi vero longe esl alia via ingrediendum, quae, sae-
niialis palmapromitlilur. Et Aposlolusdevirginibus culi amore calcato, semper cogilando quao-Deisunt,
prseceptum quidem ,se dicit non habere Domini .apostolicamte exbibere vis virginem, quaetain spi-
[Al. Dei], seddat consilium. Dicit ilaque: An expe- rilu sancta quam corpore, Domiui praestolaris ad-
rimentumqumritisejus, qui in me loquitur Chrislus venlum: et ahimaj tuse lampadi, sanctorum jugiter
' ' '
(II Cor. XIII,3)? operum infundis oleum, et sapieutibus juncta virgi-
CAP.X.—Perfectiouis igiiur secula consilium, nibus, itt sponsi obviam praepararis. Fugicnda libi
bealiludinemspecialis aggressa propositi, serva ge- lata illa via est, quam multorum ad moriem eunlium.
nerale mandalum. Dixi, idemqjuenunc repeto. Iu comitaius terit. Et ad vitam aJternam,_angustiillius
causa justitiae omnes unum debemus : virgo, vidua, ilineris, quod pauci reperiunt, callis lenendus e»i.
nupta, sumrnus, medius, et iinusgradus, aequaliterB Deposuislijam impedimenia vel maxima, ct omne
jubentur implere praecepla.Nec a lege solvilur, qui quidquid a spiritualis vitse cursu, vel Telardal, vcl
stijira legem facere proponit. Quinim.monulius ma- revocal, prima sialinf conversione vicisti. Respuisti
gisjllicita vitare debet, quam qui respuit queelice- conjugii voluplatem, posteritatis curam, illecehras
banl. Nee quisquam ila a se mandata pollicetur deliciarum, sajculi pompam, divitiarum cupidinem,
implenda, ul ille qui amore perfeclionis supra man- et cum Paulo potes dicere : Mihi mundus crucifixus
dala conscendit, et dum amplius slatuit facere quara est, ei egomundo(Gal. vi, 14). Cujus tale principium
proeceptumest, oslendit minus sibi praeceptumesse esl, qualis debet esse perfectio? Hanc mihi tu virtn-
quain potuerit. Deinde qui taniaeseesse obedientioe tem : hunc animum-etiamin rcliquis affer ; eaque vi
profiteiur, ut etiam consilium divinum libeuier au- mentis, qua viliorum occasionesdepulisti, vitianunc
diat, quomodo non debel audire prseceplum? Hla ipsa respue. Orneiur morum sanctilale virginitas, el
enim res electionis [Aug. perfectionis] est, ista ne- perfecium gradum viioe perfeciiosubsequaiur; Certe
cessilalis. De vlrginilate dieiltir : Qui potestcapere, si soccularis vila tibi' placuissel, dares operaro, ne
capiat(Mattli. vn, 19). De jusiitia non'dicitur : Qui , "quiste divitiis, ne quiscorporalibus ornainenlis, ne
polestfacere,faciat. Sed omuis'arbor qum non facit quis rerum omniuiii poinpa [Al. copia]. el honnre
frucliimbonuni,excidelur, et in igiiemmittelur.Con- Gprajcederet : nunc quoniam diversum studium [Al.
sidera, quaeso,quantuma consilio distel imperium. diversitas sludiis J diversamvitam desiderat : cura,
Ibi aliquos excipit : ¥ic generaliier omnes com- ne quis le in benevivendo transcendal: ne quis mo-
prehendit. Iui praemium propouit, hic pcenam. Ibi rum sanctitate superet : ne quis libi in virltitibus"
invilat ut faeias : hic uisi feceris, comminatur. Haec prseferalur. Et in illis, quse anie "diximus,non crat
igitur optima ralione distingnens, animadverle quid luum, ul aut tti omiies vinceres, aul nemo te. Cuu-
-offeras, ahimadverle quid debeas. Inuno quia ulrum- - cta cnim illa foris pelunlur : ct quidquid aliunde
que jam dcbes, etvirginitatem, quam ultro obtulisti . speratur, alienum*est. lioec vcro in lua potesiale
Deo, et justitiam quam ipse prsecepii, integrum sunt, el vere prnpria,'qua; non extrinsecus veniunl,
utrumque persolve. Ule servus Domino placet, qui ' sed in ipso corde generanlur.' Illa cnim, nec omnis,
ita aliquid ultro operis exercel, ut lamcn ciiam im- qui quaaril,inveiiit; nec qui iuvenerit, seniperlenet:
non facit aliud alio, sed ut ea commodare, iia et eripere casus polest. •
perata perficiat: qui pro quia
uirumque ; nec mutat, sed addit obsequium. Nec le Hoccautem et omnis qui quoerit, invenit: et qui in-
earum exempla decipiant, quae sibi iu sola casti- veneiit, eripi sibi mimquam timet. lsla cnim sbla
tate plaudentes,ut postsuasvolunlales [Aug.volupta- bona sunt: quaesine volun'ale', nec- ihvcnimus ali-
les]eanl, Deivoluntatemabjiciunl. Quaeperpetuai ca- quando, necperdimus.
stitaiisbonumnonciimjustitia, «ed projusiiiia offerre CAP.XI. —Habes ergo el hic per quaj merilo proc-
volunt, et in compensaiione peccatorum, praemium ponaris aliis, immobic magis. Nam corporalis nobi-
virginitatis annumerant: atque pro praemio, impu- litas atqtie opulettlia, luorum inteUiguntur esse, non
nilaiem petunt : vel certe impudentiori vecordia Q fua. Spiriluales vero divilias nullus libi, prajter le,
coronandasesse se pulant^ el in regno ccelorum conlerre poterit. In his ergo jure laudanda es : in his
'
cajleris praiferendas, quse sibi mandatorum iraifs- merito cseteris prajferenda es : quaenisi ex te, ei in
gressione adilum clausere regni ccelorum. Non om- leessenon possunt. An sola ista vita esi, quae cer-
tds, Christtis inquit, qui dicit mihi, Domine,Dotnhie, tamen non habeat de profectu, ei inqua unusqui>que
.'inlrabit in regnum cmlorum: sed giii facil voluntalem hoc lantum debeat periuanere quod coepit, nec ullo
'
Patris mei, qui in cwlisest, ipse inlrabitin regnumcw- augmenti desiderio admnjoraconteiidat? Etcum in
lorum (Mattli. vn, 21). Memiuerint siullas virgincs omnibus inundi studiis, profeclu nonsaliehlur ho-
a sponsi januis repellendas; diccndtim eis : Nescio mines, hic lantum coepisse sufficiet? Ferventissimi
vos : Hlisque jungendas esse,- de quibus Dominus in lerrehis, frigidissimi iri coslesiibus sumus. Et
57 S..IHERONYMIOPERUMMANTISSA. '
28
summam in rebus parvis exhibenles alacritatem, -ad Ji conversionis, novus semper ardor nceendat, et in
majora torpeseimus. Considerare pudet, quantus sit tenera adhuc aetale facilius sanctse conversationis
fervor in sseculo, qua cura singula quaque studia usus inolescal. Quidquid in te primum inStilueris,
hominum quolidie ad perfectiora niianlur. Liltera- hoc manebit, et ad iniliorum luorum regulam reli- •
rum ardor nulla prorsus eetate exstinguitur, immo qua vila, decurret. Finis in ipso exordio cogitandus
(utsaecularis a.uctoristitar senlenlia) ipsa mogisse- est. Qualisad illum ultimum diem pervenire cupis,
late inilammatur. Diviliarum amor insatiabilis cst, talis nunc jam esse conare. Consueludoest, quseaul
expleri nescit honorum cupido. Celerem liabiiuraj vilia, aut virtutes alit, quaequein his plurimum va-
res flnem, sine flne quserunlur. Nos divinamsapien- let, cum quibus ab ineunte oclale simul creverit.
-
tiam, ccelestes divitias, immoriales honores pigra , Optimisunt ad instiiutionem morum primi quique
qiiadam dissimulaiione negligimus : et spirilualcs ' anni. Habentenim [Al. eliam] in se lentum quiddam
divitias, aut neattingimus quidem, aut si leviter de- et molle, quod facile formari queal: alque ad arbi-
gustaverimus, continuo nos ptitamus esse salialos. trium volentis trabi : et in cunelis fere rebus-cilius
Aliler nos. divina Sapientia ad suas invitat epulas. assuesciiur omne quod tenerum esl. Novellasadhuc
Qui edunt me, inquit, adhuc esurient: et qui me bi- et vix flrmaj radicis arbusculas, dum ad omnem dti-
bunt, adhucsitienl ( Eccl. xxiv, 29). Nullus umqtiam1B olum sequaccs sunt, in quamlibet parlem flecti fa-
talibus expletur epulis : nec aliquandopatitur de sa- cile est. Quae natura plerumque cnrvala?, cito ad
tieiate fastidium.Tantounusquisque capacior, tanlo arbitrium colentis corrigunlur. Tenera [Al. ad. ad-
avidior erit, quanlo inde plus liauserit. Dominusin huc] ei primae adhuc oeuuis aninialia, sine laborc
Evangelio: Beaii, ait, qui esuriuntet sitiuntjusiiiiam: domari solent. Quantoque citius a vagaudi libertatc
quoniamipsi salurabuntur(Maitlt. v, <3),vult enim dissueta sunl: tanto facilius vel colla jugo, vel fre-
esurire nos bic semper ac silire jiisliiiam, ut in fu- nis ora insuescunt.Ipsa quoque lillerarum sludia te-
luro, justitiaj retribuiione saticmur. neris meliusinseruntur ingeniis. Idque penitus inhse-
rere sensibus solet, quod primitus sederit in mentc.
CAP.XII. — Consideraudavis ipsa verborum est, Hoc idem eiiam in bene vivendi ralionc
el ita nohis desideranda esl jusliiia : ut in fame, vel valel: dumplurimum
adhuc mobilis esl cctas, et animus duci
siti, cibus desideraturac potus. Et hoc in comniune facilis : exercendaboni consuetudo, et jugi mediia-
omuibus cst dicendum iis, qui vitoeimmorialis pro- tione confirmandaest.
Occupandumesl oplimis re-
missa desiderant. J.im tuum est ajstimare quantum bus : et sanctaeconversationis usus altius
ingenium
animo proesiaredebeas : quosmajoris praemii dcsi- inferendus est. Tunc vero ad
perfeclionis fastigium
derio, plus facere proposuisti,quam vel alias faccre C animus ascendit : et longaaconsueiudinis beneficio
necesse, est. Aposlolus definiens Chrisii virginem ulilur ad bene vivendi faculiatem. El viriutes suris
longe eam separavit a nupta : et diversis sludiis, ipse eliam miralus secuin, quodammodo.in se puta-'
meritum conjugiique divisil: Innupta, bil nalum esse
' "singularilatis quod didicil [Al. discil].
inqtiit, ct virgocogiialqumDeisunl: quomodoplaceat CAP.XIV. — Respice, obsecro,"quantuma tesan-
Deo, ul sil sancla corporeet spirilu. Qumaulemnu- ctitatis avia materque exspectaut; quaj cum te quasi
pla esl, cogitatqumsunt mundi, quomodoplaceat viro novum et illustre quoddam lumen generi suo naium
(lCor. vn, 52,55, 34). Qusecorpore et spiriiu san- esse pulant [Al. putent]: nunc in lesnlam omnem
cta est, ncc in membris, nec in mente delinquit. curam animi traiislulerunt:-et
propositi tuicursum, .
Delinquere aulem non in causa casiilatis tanlum miris studiis ac favore succendunt. Cumqueipsaete
esse polest, sed eliam in quacumqueparie jusiilise. ad bonesiaiem morum ab ineuiile aelale
fprmave-
Quamvis enim virgocorpore, virgo sit spiriiu : et rint: nunc a le vinci cupiuni,
aut aul aul tuamque vlcloriam
niliilominus, manibus, oculis, auribus, snam laudem esse pulanl :
aut sancta dicenda qiiarnm egrcgia Crca
peccei, lingua: quomodo corpore Deum fides in professione lua maxirae claruil,
est [Al. tacet et]? Deindesi vel ndio iniecia, vel in- cum le
jam nupiiis prseparalam, simul alquealiud
vidia, vel avariiia, veliracundia sil: quomodo spi- D velle didicerunt, mira continuo assensus celeritale,
rilu obtinet sanclilalem? El si nupta, quse amore ad id
quod elegeras_ cohorlalse sunt. Et trepidum
conjugiicogitat,quomodoplaceatvirosuo(Ibid.vn, 54): pro aelatesenlenliam, voluntatissuaeauctorilate fir-
quantiim liberisrelinqual, qusevariismundi aslricta maverunt: tnumque volum commune L-cerunl:quse
curis, 1'arius ad voluntatem Dei respicil:lamen de! cum multos suorum in altissimo dignitatis gradu
peccatis excusare se non potesl: quid faciet virgo ,! viderint, de siulloila, ul de te, aliquandohr.lasae
quae soluta ab omnibus hujus mundi impedimen: • sunt. Nihil enim tam magnum, nihil tam pncda-
tis, ac libera, scholam quamdam caslitatis ingressa1 rum in quoquam viderant. Sola quippeprajstilisti
esl?
generi luo, quod longa retro aclate non habuit. Li-
CAP.XIII.—Si vis ilaque proposili tui magnitu,- cel ediderit virilis sexus memorabilesconsulatus: et
. dinem ajquare moribus, et per omniaDeo copulari: amplissimi ordiriis fastus [Al. status], illustris fa-
si leve ac suave jugum Cliristi, suaviustibi lcvius- miliaenoniina frequens audierit: nihil uniqur.mla-
- quo vis facere: nunc maximein beata vita curami nien in genere vestro hoc tuo lionore fuil pr.eUan-
impende : nunc stude, ut calentem recenlis fidcmi tius^qtii non corporali albo [Al. alvo], sed iu librj
29 - PELAGIIAD DEMETRIADEJIEPISTOLA. 50
memorise immortalis insertus esi. Cum exceperinl.A el non auiisse, culpabile est. Nonidea aliqua puies.
illi Iheatrales loto orbe plausus : miraque accla- contemnendaesse mandala, quialeviora sunt. Tam
mandi conspirationeinsignia consukim merita , lce- enimmaxitnailla quam minimaa Deo imperata sunt:
tum vulgus expresserit: longe lamen lui lionoris el conlcmplus.cujuscumqueproecepti, praecipieniis
est gloria major, quaegaudium in coelisfecit, ange- injuria est. Unde beatns Paulus clamat, etdocet:
lisque la-titiam. Per te enim non merelriculaelocu- Omniafacite sinemurmurulioneet hmsilatione:ut si-
pletantur, ,sed alunlur virgines Chrlsli: non vena- tis irreprehemibiles,el simplices,sicut filii Deiimma-
- lor et auriga ditanlur, sed suslentanlur paiiperes culali, in mediomaiionis pravm el perversm': inier
Chrisii. Ad consulatum eorum diverssetotius orbis quos lucelissicul luminana in lioc mundo (Phil. u,
provinciae, ad quas domusvestrae potentia extendi- 14, 15).
tur, peregrinas feras et ignola aiiiuialia transmise- CAP.XVI. — Remoremur hic , virgo , paulisper :
runt, quaecrudi-lisarenaesolum vel suo , vel homi- et preliosissimas niargariias , quibus exornanda est
num sanguine cruentareni. Ad te vero eleclae quaj- sponsa Clirisli, per singulaAposloliverba pensemus.
que virgines. ntittnniur : quas lu preiiosissimum. Omnia, inquit, facile. Non eniin quasi ad arbitrium
munus offeras-Deo, tuoque exemplo ad perpetuam noslrum, quscd.imex mandalis Dei debenius eliger-e^
provoces castiiatem : non libi, sed lecum Deo; ser- B sed gencraliler universa complere. Nec aliquaprse-
viiuras. Haecprofessionislusegloria rumore celebri . cepia ejus quasi vilia munuscula acparva eontemne-
vulgata est per cunctos , et ita ad conversationem' rc: sed imperantis in omnibus majesialemaspicere.
[Al. conversionem]tuam totus exsultavil orbis, ut "Nullumquippe mandalum Dei conlemptibile nobis
quod pr;e iiigenti gaudio vix adhuc bominescredcre videri poiesl, si ejus semper cogilcmus auciorem,
pnlerant, id semper videantur oplasse. Multum his sine murmuratione et bsesitalione.Yiles etigriobiles
initiis , multum"famae tuse odore suspensi, omnes dominos paTamconiemni videmusa servulis: eisque
niirum do lenescio quid audire desiderant. Et qui ad minima quaequepraccepta in faciem resisti solere.
proferlionis tuoecognovere virluicm : nunc conver- At hoc in personas nobilcs jam. non admiititur:
salionis exspeclanl. In le nunc puta cunctoruin ora quantoque potentiores doinini, tanto servi ad obe-
or.ulosqoe conversos, el ad speclaculum viise luaij dientiam pr.oniores sunt: cumque difficiliora prsc-
"lolum consedisse mundum. Cave, tie per le lanlo- cifiiunl, libentius audiuntur. Cerle ad regis"impe-
rum animi offendantur: nec minus in te inveniant rium, ita omncs parali sunt, et in procinclu obe-
quam [Al. quse]requirunt. Veium quid ego tecum dientioe constiluii, ul eiiam optenl juberi. Etnon
de hominibus ago, eorumque de le exspcelatio.icm solum bene merituros esse te creduni, s-ijussa fece-
ad colioriationem tuaui trabo? Deus ipsu omuium '^ rint, scd tamquam jam meruisscut quod jussi sunt,
rcclor ac Doniitiiis, cum omni angelortim mi.iiia ita pro dignilale prsecipieniis scrvitium beneficii
certamen tuum speclat: libi contra fliabolumdimir loco ducitur. ,Nobisvero Dcus ipse, a;lerna illa ma-
canti paratoeiernilaiis coronam, ei coelestejmemium jesias ineffabilisatque inajstiinabilispotestas: sacras
. jnciiamenium victoriaefacil.- Huic tanlo specluculo ' lilteras et vcre adorandos pracccptorinnstior,umapi-
vide qucm animum, quam debeas efferre virlutem : ecs miilit, et non statim cum gatidio ac veneraiioiie
et cerlaminis magiiiludinem de speclaniium digni- suscipimus: hec pro magno ducimus beneficio,
taie meiire. lainac ac lam illuslris potestatis imperitiin : maxime
• CAP.XV. — Hoecitaque libi in hoc agone sub- , cum non jubentis quajritur commodum, sed uiiliias
cundo pncci.mncura sit: hicprimus acciiictus, in- obsequeniis [Al. subscquenlis], verum ccontrario
lernceionis beilum virtuie dcvineere, et adversum fastidioso ac renifcso animo , superborum nequam
diaboli casira in omnia prajcepta Dei jurare: nec servorum more , in os Domini reclamamus-etdici-
tantummodo declinare veiiia, sed jussa coinplere. intis : Diiruin cst, arduum est, non pbssumus, bo-
-Neque enirii libi [AL lac. libi] sufficit a maljs otio- mines sumtis, fragilicame circumdamur. O-circam
-sam esse , si otibsa fueris a bonis : cumlex Dei du- insanianiI 0 profanam temeritaiem I Diiplici igno-
-plici mnndaiorunigenerc distinClasit, et mafa pro- J raniia accusamus Deum scientise, ul videaturne-
hibens, bona imperet : alque abx utraque parie scire qtiod fecit, nescire quod jussil: quasi oblilus
conlemptum sui vetet. Non ehim solumille servos fragilitaiis humanae,cujus atictor ipse est, imposue-
conlempsii Dominum, qui prohibila fecerit, sed et ril homini mandata quaj ferre non possit. Simulque
"
qui jussa non fecerit. Dicta a nobis paulo ante sen- (proh nefas!) ascribimus iniquitatem juslo, pio
tcntia est: Omnisarbor qumnon facil fructum bonum, crudelitatcm : dum ettmprimoiinposfibile aliquid
excidelur,elini(jnemmitielur(Matl. vii, 19). El blan- proecepissecoiiqueiininr : deinde 'pro his dariinari-
dimur nobis si nialis fruetiuus non gravemur, qui dum pulamus hominem , ab eo quaeviiare non po-
damnandi sumus,- si,a bonis steriles roanserimus tuit: ut (quodetiam suspicari sacrilegiumesl) vi-
(Joan. xv, 2)? Juxta hauc intelligentiam, abscindet -dealur Detts noh tam salujem nosira,hi quocsisse
Pater omnem palmiiem frucnim non fereniem in quam posnam. ltaque Aposiolus, sciens a Doinino
Filio. Et qtiiacceptum lalenlum in sudario abscon- jusiiii.e ac majestatis nihil impossibiie esse prae-
dil, qtiasi inutilis servus et nequam,~damna!ur a ceptum, aufcrt a riobis vitium murmurandi. Quod
Domino (Matt. xxv, 50). Nec minuisse splum, sed tunc iuiqiie nasci solet, cum aul iniqua sunt quse
51 S. IIIERONYMIOPERUMMANTISSA.. 52
jubentur, aut jubentis minus digna persona est. Ai. es: cui non lam expellenda sunl vitia, qnam refel-
Quid tergiversaniur incassum , et proecipientioppo- lenda! Quaeutique non suscipere facilius esl, quam
nimusnaluraefragilitatem? Nemo magis novit men- semel suscepiadeponere.
suram virium noslrarum , quam quiipsas vires no- CAP.XVIII.—Necvero eorumtanla dulcedoesl, ut
bis dedit. Nec quisquam melius quanlum possimus ea debeamuspraeferrevirtutibus,cumnecin omnibus
intelligii, quam qui ipsam virtulem nobis noslri sit delectationis illecebra, et a plerisque ea eliam,
[Al. tacel nostri] posse donavit. Nec impossibile quoevidentur dulcissima, respuantur. Duo namquo
aliquid voluit [Al. poluit] imperare, qui justus est; sunt ex omnibus vilia, quse maxime homines deci-
nec damnalurus hominem fuit, pro eo quod viiare piunt sui voluplate, gula scilicet ac libido, quoe de-
uon potuit, qui pitts cst. ponere eo difficiliusest,"quo eis uli dulcius e»l; et
CAP.XVII. — Sequitur : Vl silis irreprehensibiles tamen liaecvitia tam molesta, tamque deleclatione
el simplicesad omnem morum perfeciionem. Unum sui periculosa, iia a mullis calcari vidimus, ut tqla
hocsufficereverbum polest,,quod etiam in episcopo oelalevirgines permanserint in summaabstiuentia.
eligendo Deus quaerijubel. Quam enim circumspe- «Ut - de illis taceam, quaepost deliciarutn longum flu-
cta viia est, quam' sancta est, quaenihil reprehen- xmn [Al.luxum],et inveteratumusum libidinis, ca-
sionis incurrit! Quis autem sanciior putest esse, B stitali ac icmperantisese dederint; et utrtinique vi-
quam qui, verse simplicitalis virlulem lenens, num- tium , coutraria sibi virtute mutaveriul. Aliorum
quam aliud corde promittit, aliudore vultuque men- vero vilidrum csl longediversa ratio, qusecumnihil
litur. Sicut filii Dei immaculali.Nonesl exhortalio habeaut jucundilatis, tamen [Al.lam] inullumama-
vebemenlior, quam qua nos Scriplura divina filios ritudinis habenl, quseque cum ad vilandummulio
Dei vocat. Quis enim non erubescat, ei metuat sint faciliora, raro a quibusvitentur, invenies. Quid,
tanto palre agere aliquid iudignum, ut qui diciiur oro le, invido, delectalionis.praestat invidia, quem
Dei filius, ipse efliciatur viiii servus? El idcircoad- secretis quibusdam conscientiaj ungulis livor ipse.
jungil, Ut simus immaculati.Nequeeuim [Al. etiam] decerpil, etalicnam felicilalem lormentum ejus fa-
convenit in filiis Dei, quia ipse est fons justiiise, cil?Quid vcro alter ab odio mercedis accipit, n si
peccati macutam reperiri. Ininedio nalionispravm, horribiles animaelenebras, el confusoemeuiis hor-
el perversm, boe csl dicere : Quamvisinfinitavos rorem ? Qui vultu semper animoque moerenle,volo
cingat peccanfium muliitudo, et innumera-sint quo alieri vult nocere, seipsum cruciat ? Quid aulem
exempla viliorum : vos tamen ila coelestisnativila- iracundo furorsuus confert, qtiem saevissimisexagi-
lis memores esse debeiis, ul inter malos viventes, tatum slimulis conscieniiae,ita ab omni consilioac"
omne malumvincatis. Inter quos lucetis, ait, sicut ^ mentedelurbat, utdum irascilur, insanire credaiur?
luminaria in hoc mundo. Ei rursum in Evangelio Similiter curre per singiila, invenies tol animsetor-
legimus: Tuncjusli fulgebuntsicutsol in regno'patiis menia quol vitia : quaj ulique eo facilius vinci pos-
eorum(Malt. xm). Comparatur viia prsemio, ut qui sunl, quo nulla illicimitnos volupiaie. Quanto illud
in fuiuro solis fulgore donandi sunt, hic jam simili difficilius, quanto durius, ut de casiitatis labore
justiliaeclaritale resplendeant, et infideliumcaecila- laceam, abslinere a vino carnibusque, ipso quoque
tem , operibus saucliiaiis illuminenl. Huic loco ille etiam oleo, et vilem sine bis cibtitn post biduum
scnsus aplandus est, qtiem ad Corinlliiosidem Apo- intei dumtriduumque, viicapere! fractajejuniis vigi-
siolus disserens, ait: Alta clarilassolis, alia clarilas liisque menibra, fonienlabalnei conleinnere, neces-
lunm, alia clariias stellarum. Stella aulem a slella saiias res negarc corpori, cl vim quamdam inferre
differlin clarilale,sic el resurrecliomorluorum(I Cor. naturae! Da tantam in cselerismagiiitudiuemaniini,
-xv, 41,42). Disparessutit in regnoccelorumpersin- «l vide quid non pdssis elfieere.Sed nos, proli pudor!
gulorum meriiamansiones. Diversilasenimoperum, quadamdeleciationepeccati, cum in quibusdam os-
diversilatemfacilpramiorum: quantumquealiquishic lendimus quamdam vim nalurae nostrse, in aliis om-
in sancliiate fulseril, lanium ibi fulgebit in honore. nino torpeseimus, et qui voluptates corporis, virlu-
Nunc ergo ad oninem morum perfeciionemmentis> lum amore contempsimus,rursum amore viliorum
acieminleiide.eladcrelestepriemiumcceleslemvllam i tormeiila suscipimus. Atque ita malis noslris cedi-
para. Resplendeat omnibusclarissimiin moduni si- nius, ul ea nec putemus posse deponi. Quodhoc,
deris sanclitas virginis: et fuluri praemiimagttitudi-• .quseso, consilium, quacnamhscc nova vivendi laiio
nem, de novitale conversalionis osiendat. Tibi faci- cst? Res diflicileset lahoris plenas securus aggredior,
lior in bonis cursus esl, quam malorum_aniinicon- et faciliora non posse fieri credo. Yinco maxima,
suetudo non relinel. Nec limemus ne te a yirtulibus> vincendus a parvis. Excelsa, el ardua indefessuscx-
vilia relardcnt, et maligua diaboli semina Christii supero, et cum venitur ad plana, deficio.Libenier
-frugemnecent. Nam si etiam illi qui longopeccandi i fngioquod delectat, et nolo vitare quod cruciat. Ye-
usu,bonum quodammodoobruere natursc,instaurariI rum hocceorum sunl, qui, Dei volunlateconlempta,
per peenitentiam possunt: cl mutala volunlale vi- id solum pelunt, quod laudem faciliusinvenit, quod
vendi, consuetudineni'coitsucludincexstinguere, ace cilo exil in famam : morum vero bona quaesccre-
optimi quique [Al. quoque]de pessimisfieri: quanto o liora sunl ucgligunt.Tu vero, quoecalcasii munduni
magis tu poles illa superare a quibus snperala nonm ct conciipiscentiasejus, ut,. calcaio eo} gradoni tihi
53 PELAGII AD-DEMETRIADEMEPISTOLA. _ U
quemdam ascendendiad coelumfaceres, mundi glo- A A clionem. Scripturaememor esto,"qusedicit: Non eris
fiam ne requiras [Al. requires]. II11lanium placere consentaneusderogantibusadversusproximum luum,
slude, cui saepedisplket, quod homiiiibus placet, et et non accipiessuper illo peccatum(Levit.ix,.48). Et
qtti ipsahominum jndiciajudicaturus esi. Abstinen- alibi: Sepi aures tuas spinis, el noli audire linguam
. lia tua et jejunium eo magis Deo grala sunt, quo nequam(Eccl. xxvm, 55). Accusator est enim audi-
cum sanetis moribus offeruntur -, ut quae in aliis tor, qui facit detraciorem,,qui si avertat aures, et
'sunlumbracuia viliorum, in tesinl-ornamenta vir- vultum contrahat, ac oculos abnuendo contineat,
lutum. - - male-Ioqueniem etiam tacens arguit, utdiscat non
CAP.XIX.— Hespice, obsecro, -ad ipsam, qua -libcnler dicere, quod didicerit non libenter-audiri.
apud Deum illustraia es, digniiatem, qua per ba- Sollicilam salis ori luo custodiam pone. Non ,enitn
ptismum "in Dei filiamrcnala es, rursumque per est quidquam in nobis, quo facilius peccare possi-
consecrationemvirginiiatis, sponsa Christi esse c.ce- mtis quam lingua. Unde sanclus Jacobus illum esse
pisti. Ex utroque, hic tuus honor le ad solliciludi- pcrfeclum asserii, qui nonoffendilin vcrbo(Jac, m,
nem lui proposiii admoneal. At nullus debet esse 2).^Et Scriplura dicit : Mors el vita esl in manibus
ibi negligenliaelocus, ubitam praeclara servanda lingum(Sap. i, 11). Mentiriautem, maledicere atque
sunt. Pretiosior cuslodilur [Al. preliosior quoque B I jurarelingua lua nesciat. Quia et os quod mcntitur,
vestis diligentia timidiore custoditur] qusequeveslis occidil animam : Etqui maledicunt,regnum Dei[non
timidius a macula. Mulio qiioesita auro gcmma ,- possidebunl,juxia Aposlolum(1Cor.y, 11). El jurare
majori solliciludine possidetur, et generaliler grandi ipse Christus prohibuit, qui dixii : Ego aulem dico
cura magna quseque servantur. Unde et tu si le- vobis, nonjurare omnino.Et rursum: Sit auiemsermo.
ipsam Lene cusiodire cupis, del)es hoiiorcm luum vesler, est, est: non, non : quod autem ampliusesl, a
ssemperpretiumcogitare.Tanlo enim se hnusquisque maloest (Matih. v, 54, 57). Apuslolus, breviler oris
negligentius utitur, quanio se existimat viliorem. vitia resecans, ait: Omnissernto malus ex orevestro
Non-ob aliam causam magis nobis in Scripturis di- nvn procedat; sed $i quis bonusad adificationemfi-
vinis tam frequenler filiorumDei nomen imponitur, dei, ut det graiiam audientibus (Ephes. iv, 29).Sit
ut illudquoddicitur per prophetam : Etegoero vobis aulem sermo virginis prudens [Al. pudens], mode- ;
in palrem,el vos eritismihi in filios et filias [Al. lac. stus et rarus, nee tam eloqiientiapretiosus quain
et filias](Phili m, 17), dicit Dominus omnipotens. . pudorc, Mirenlur omnes tuam, te tacenle, verccun-
Et Apostolus: Estote imitaloresDei, siculfilii charis- diam; te loquenie, prudenliam. Mite ac placjdum
simi. Et bealus Joannes inquil-:Charissimi,nunc filii semper eloqnium tuum. Ornet mixia cum gravitate
"Dei I suavitas, cum pudore sapientia. Sit cerla atque li-
siimus,et-nondum apparuit quid erimus. Scimus(i
quoniamcumapparuerunt, similesei erimus, quoniam brala, suique opportunitate gralissima, silcntii ver-
videbimuseumsiculi est, ut qui habel hancspemin eo, bique ralio.,Nccumquam omnino virginis os loqua-
sanctificelse, sicutet ille sanclusesl [Uoan. m, 2, 5). tur, ut lacuisse meliussit. Cum ingenti caulione de-
• Yultnobis ccelestis doctrinaedignitatem qua donaii bet Ioqui, cui non solum malus, sed cliam ctiosus
- sumus ,"-frequenteringerere, et hbnbrem nosirum sermo vilandus est:,
peccandipudoremfacere. Unde etiam Dominusipse, CAP.XX.—Snmmatibi scientia sit, nolitia summa,
ad perfeclam nos benignitatemvocans, ait : Diligile; vitia, virtutesque dislinguere,. quaj quamquam sem-
• inimicosvestros, benefucitehis qiii oderunl vos.~Et:, , pe.rcontraria sibi sint, aliqua tamen ex eis tanla
Orale pro persequentibus,et calumnianlibus vos, ut junguntur similitudine, ut discerni omnino vix pos-
siiis fdii palris vestri, qui in cmlis est (Malth. v, sint. Quammulli enim superbiam libcrtalis locodu-
45). Nonesl enim quod sic homines Deofaciat ama- cunt, adulaiionem pro -humiliiale suscipiunt, mali-
biles, ut pietas mentis, ct boniias, quactanla ih Cbri- tiam prudenlioe ampleciuntur \ice, el sluliilioesim-
tlianoesse debet, ut etiam in malis abundet. Deiquei pliciiaiis nomen [Al. stultiliam simpliciiatis nomini].
imitettir benevolentiam, qui solem suum oriri facit. ' imponunt, alquc fallaciac pessima decepti simililu-
-
siiper bonos et malos, el pluit superjusfos et injuslos. D dine, vitiis pro virtulibus gloriahlur. Et quamquam
-
(Rom. XII,13). Hoc itaqne libi, vel in primis absit, bapconiniasublilissima inlelligentiadebeas separare,
- ut nemini vel in verbo etiam noceas, ut in omnibusi cunctasque \irtutes cum suis
lineis.insequendo, nus-
•qiiibuscumquepoteris,prodesse studeas, et ne vicemi " quani prorsus abscedere,: praccipue famcn-ficlam
quidem mali reddens, pro malis bona, dicenle Apo-- hiitnilitateiii.fogiens, illam sectare quaj veraest,
- stolo, restiluas. Numquamdelraciio ex ore virginis; quam Cbrisltis docuit, himiiliiatem, in
"" qua non sit
procedat."Viliumsatis hominttmest, et suam laudemi superbia inclusa. Multienim hujus virlutis timbram,
qunerentium,alios viles facerc; quia allerius vitupe- "veritatcm cjus sequuntur pauci. Perfacile est enim
- ratione se laudari putant; et qui suo merito placere» aliquam vestern habefe conlenlam, salutare submis- .
non possunt, placere volunt in comparatione pejo- sius, manus et genua deosculari, inclinato in ler-'
- rum. Parum diximits, noh
sohimipsa nou detrahas,, ram capite, oculisque dejectis, huniilitatem ac man-
sed ne detrabenti quidem aliquando credas. Pessi- suetudinem polliceri, lenla voce tenuique sermones
mum est boc vilium, quod alterum vilem facit vi- infringere, suspirare crebrjus, et ad<omne.verbum
deri, Non miuus auribus quam lingua fugias detra*< peccatorem ac miserum se clamare. Et si vel Ievi
53 ' S. HIERONYMIOrERUM MANflSSA. 56
fermoneoffensussil, continuoaltollere supercilium, A , liem, neque bibere viuum, Aposlolicavocefaudalum
levare cervicem, et delicatumillum oris sonumin- esi (Rom. xn, 15, 21). Quidquidillud est quod in-
sano repenie clamore mulaie. Aliam nos humilita- fl-imniare corpus potesi, quod fomentum suggerit
tem Chrislus docuit, qui nos ad exemplum suum Vohiptaii,casiilatis amore fugiendumesl. Nec lamen
horlalur, dicens : Discite a me, quia mitissumel liu- ila magno hnjus rei labore gravari le volumus: ut
milh corde (Matth. xi, 29). Qui cum maledicerelur, sub ijiso siatim onere succumbas, per quod niulti
iioiimaledicebai; cum patcreiur, non comminabatur. dum nimio fervore mentis ralionem suarum virium
'
jjuira nobis huniiliialem bealus Pelrus insintiat : non haberenl [Al. habenl], subito conciderunl, et
Mi:.ericordes,iiiquii,cJ/jKmifcs,non reddenlesmalum pene anle debilitatem, quam sauctitalem de pro-
pro malo, necmaledictumpro malediclo(I Pet, n, 22). posito suo consecuti s.unl. Optimusest in omni re ",
"Aufeianlur omnia figmenta veibjrum, cessenl si- niodus, el latidabilis ubiqtie mensura. Corpus non-
niulaii gesltis, cl anle occationem scrmo placidus. frangendtim, sed regeudum est. Sint ergo moderala -<
Yerum [Al. virum] humirem.palienliaostendit iiiju- sancla, et simplicia in omni menlis humiliiate je-
riaj. Nullus ergo umquamin mente lua jjllius sil vi- junia, quaj ila attenuent corpus, neanimum elevent,
lii loeus. Nihil in le supeibum, nihil arrogans, nihil nc res humilitatis gignat superhianv, et vilia de
denique faslidioMini.Apud Deiimnon est quidquamB virlule nascantur. Ego, inquit, cum mihi mvleiti
huiniliiaie suhlimius. Ipse loquiiur per propheiam : essent,indueburcilicio, et hutniliabamin jejunio ani-
Snper queiiialiumrequiescam[X\.rcspiciam],nisisu- inammemn (Psal. xxxv, 15). Yestis abjectio, cibi
per liumilem,el quie u:n, el tremenlemsermonesmeos viliias, jejunii Iassiiudo , exstingucre debenl, non
(Jsu. Lxyi, 2) ? Et numquam in iram exardescataui- nnlrire superbiam.Quisrem medicinoevulnusfacial?
IIHIS,quod est scminarium odii. Tanlus menicm el inde sana loedat quar-que,tiitde jam Ioesacuranda
tuam rcpieal timor Dei, ut indignari omninonon aa- stint? Aut qu;e supererit spes salulis, si ista aiiiinoe
deas,elir:im inelu viiicas.BeatusApostolus,niundans rcmcdia sint venena?
"animam tioslram, eamque in habiUiculumDei proe- CAP.XXII. —Laboiem jejunii tui, reisericordise
p.irans, clainaiet dicil : Oinnis amariludo, el ira, el opera commendent, ct abstineniia lua , pauperum
indignalio,el clamor, el blasphemiaauferalura vobis releclione sit gratior. Dominusloquitiir per jirophe-
cum omni malitia (Eph. iv, 51). lam: Misericordiamvolo, el non sucrificium(Ose. vi,
CAP.XX.1. — AduIiUoresulinimicos cave,quorum • 6). Iu EvangelioChristi verba legimus : Beati mi-
serinones sttper oleum molles , elipsi sunl jacula. sericordes, quoniamipsi misericordiamconsequentur
Cominipunl ficiis laudibus leves animas et male (Matlh. v, 7). Sed quaesohanc curam vice tua avia
"eretlulis menlibus blandumvulmis infligunt[Al. in- G lnalerque suscipiant. Illae has parles pro te agant.
'
finguni]. Crcvit hoc in nostra oeialevilium , et in Illse thesaurum tuum in ccelum levenl. Ilfarum sit
ultimo lioe sleiit, ncc jam augeri polest. In hanc esurientes alere cibo, vestire nudos, visiiare infir-
onines nos scholam studiumque dedimus , ul offi- mos, peregrinos teclo suscipere, et eelerni spe prae-
cium putemus illuderc. Quodqueipsi ab aliislibenter mii , Christo in pbuperibus fenerari :- qui dixil:
accipimus, id aliis quasi quoddam munus offerimus. Quodcumque[ecislis uni ex his fralribus meismini-
- Et spc recipiendoelaudis , eos a quibus laudari vb- mis, mihi fecistis(Matt. xxv, 45). Tibi vero, maxime
1
lumus, anle l.iudamus. Saepeadulantium resistimus dum in proposito malurescat animus, abomnibus
verbis ad faciem , et in secreto mentis favemus , occupationibusrecedendum est, et omne studium
maximumqucfrucium ccpisse nos ducimus, si vel omnisque cura in ornandismoribusexhihenda. Qui-
bus ita vacare debes , et tolam occupare menlem ,
"ficlis lsudibus prsedicamur. Nec cogitamusquid ipsi
simus [Al. sumus], sed quid alieris esse videamur ul non divitem"teseniias esse, nec dominam.Nobi-
[Al. videmur]. Undeeo perducta res' est, ut, ne- litatis ad hoc tanlum memineris , ut cum clariiale
glecta veritnte meiiti, de sola opinione curemus, generis, morum sanciitaie conlendas : et cum nobi-
qni tesiimoniuin viise noslrae, non a conscieniia lilale corporis , animi virlute liobilior proficias :
noslra , sed a fama peiimus. Beata mens est, quseD magisque illa nobilitate glorieris, quoefilios Dci et
perfccte hoc viiiumvincit, et nec adulattir aliquando, cohseredesCbrisii-facit. Ad quam,si semper inspi-
wec adulanli credil. Quae nee decipit alterum , nec cias : dumcredis gaudiumte habere quodmajus est,
jpsa dccipitur, tanlumque hoc malum nec facit ali- de^inis de eo quod niinus esl gloriari. Omnis isla
quando, nec palilur. Nibil umquam in te fictum sit, prajclari generis dignitas, et illustre Aniciisanguinis
nihil omninofticatum.Conscieniiamtuani, quoecerle decus, ad animam transferaniur. Ille clarus, ille
Deo sempcr patet, in muliitudine versari puta. sublimis, ille sit nobilis, ilie luuc inlegram nobili-
Numqiiamaliud corde leneas, aliud ore proferas talcm suam servare se putel, si dedignetur servire
[Al. corde , aliud ore prsctendas]. Quidquidpudet viiiis, ab eisque non superari : A quo enim quis su-
dicere, pudeat etiam cogitaie. Illudvero noluni jam peralur, hujui el strvus esl (II Pet. n, 15). Quid enim
onmibus atque divulgalumesl, quamuiilis quamque bac seiviiule animi indignius, quidveturpius, qtiaiti
buic proposilo neccssaria est, jejuniorum el absti- cum in co, aut dominalurodium, aut regnal invidia?
maxime in his annis, in quibus cor- .qu.tmcum eum aut avarilia possidel, aut caplum ira
' nentiaj virtus,
pori major oeUusinest. Non manducare ilaque car- lenet, vcl ccite cseterasibi vitia vindicant?Noncst
37 ' PELAGHAD DEMETRIADEMEPISTCLA. . S8
quod sibi aliquis "de nobiliiate generis blandiatur : A A nis in repreliensionem inleniperans-cadif, quodque
si ex meliore parie sit famulus. Multo est indignius laudabile est in tempore suo , fit de uimielate sui
"
menie servire, quam corpore. Superfluum arbitror culpabile. /
te monere, quamparca in procedendo debcas csse, CAP.-XXIY.— Gencraliler quidem , sed breviier
quam rara : cum te boc eliam saeculafisah infantia slrictimque dicendum est : in bonis quoque rcbus
honeslas docuerit, et facile inlelligas id tibi mulio quidqnid modum excesserit, vilium est. Magna esi,
magis in hac vila esse servandum , quam maxime magna, inquam, et qtiKgrandi sludio constat, per-
seerelum decet. Illud admoneo , ut ipsis qnoque fectajvitoeralio, consummaloeqtie sapientbeest, scire
saluiationibus, quaelibi in cubiculo tuo exliibeudse quid quo insequaris modo, et ad omnemacium proe-
_sunt, certissimum niodum ponas :"non sint nimise, ferendocon^ilium:'nihil faeerequod fecissepceniteat.
neque quotidiauoe, ne non tam officium, quam in- lnira unius horoespalium mutafur habiltis:jej'unare,
qoieludinempraestarevideanlur. abstinere, psallere, vigilare, non lam studio opus
CAP.XXIII.—Etquamquamomne yitaeluae-tempus hahent, quarn volunlate. Quidlibet incipiens, sialim
divinodebeas operi consecrare : el nullatn prorsus ut voluerit, ad ipsa perfectus est : immo illi hoc fa-
boram a spirituali profectu vacuam csse _conveniat, cilius facere possunl, qni recentes corporis vires de
cum tibi in legc D.ominidie ac nocte medilandum B ] sajcuload proposittim afferunt. Mores vero mutare,
sil (Psal. 1) ; dabet tamen aliquis esse deierminatus - singulasque viriuies animi forniare in se_ atque
per-
ct consiiiuttis horatum numerus, quo plenius-Deo ficere , grandis sludii est, et longoeeonsnetudinis.
vaees, ct qui te ad summam animi intentiouem , Itaque multi in [Al. add. hoc] proposito senescimus,
velut quadamlege coniineai. Opiimum,eslergo huic et ea , propter quaaad ipsum proposifum
venjmus ,
operi maiutmuoi deputari tempus , id est meliorem n.onlialiemns.Tua vero conversatio nova esrsedebet,
diei partem; el usque ad horam lertiam animam mira gravitas, patientia, mansuetudo, pieias: quid-
quoiidie in ccelestiagone certantera , hoc velut spi- .quid sanciius est alque pcrfee:ius, quidquid magis .
ritualis quodampalestrae exerceri gymnasio. Ilis tu - Deote commendarepoiest,et majoremin ccelofaccre,
"persingulos dies horis in secrelioris domus parle id sempcr sequere, id semper amplectere (I Cor.
o;a , clauso cubiculotuo (Matih. vi, 6). Adbibe libi VII, 54). Sponsa Christi nibil debct esse oruatius.
ntiam in urbe [Al.brbe] solitudinem, et remola pau- Tanio majore placendi studio opus est, qiianto major
l.sper ab liominibus,prnpitis Deojungere : aspeclui- cst ille cui placendum est. Saeculivero virgiues, qtise
que luoriim reddita, lectionis fructum el oralionis se nuptiis prajjarant, et indulgentiam magis Apo-
ostende.Nihilenim in hoc secrelo magisageredebes, sloli, qnam consiliumsequimalunl, magisque am-
qtiam animam divinis eloqoiis pascere. Et quantum 'C pleciuntur incontineniiseremedium,quam prociniiim
ei per totam sufficerepossit tliem , hoceam veluli coniinenliaj, ut sponsis jilaceani, eosque in amorem
i ibo pinguiore satiare. Ita Scripluras saeras lege , sui niagis inciient, mira se solliciiudine formare
ut semper mcmineris Dci illa vcrba esse, qui Iegem siuJeiU, ct naluralcm cqrporis pulchriludinem, or-
suam fionsoium sciri, sed etiani impleri juhel. Nihil nandi arie commeiidant. IIoccest illis per dies sin-
enim prodestfaciendadidicisse, etnon facere. Ojili- gulos cura proecipua: dccentibus fucis colorare fa-
me uteris leciione diviua, sieani libi adliibeas speculi ciem, implicare atiro crinem, et arJenies concbarum
v!co, ut ibi velut ad imaginemsuam anima respiciat, lapides, capitis honorcm facere, suspendere cx au-
ct vel feodaquaequecorrigal, vel pulchra plus ornei. ribus palrimonia,brachia ornare monilibus ac laicra,
l.ectioncmfrequenter inierrumpat oratio, et animam et inclusas auro gcmmas a colloin peclusdemitlere.
jugiier adhsereiitemDeo , grata vicissiludo s:mcli Non minorem sponsus luus requiiit ornatum, qui
operis accendat. Nunc te igiiur ordo inslrual-cce- cum univeisam Ecclesiam salularis aquse lavacro
lestis bislorise.: nunc sancium David oblectet can- [Uiriricalamsine imtciilarugaque reddiderit, quotidic
ticum : nunc Salomoniserudiat Sapientia : nunc ad cupii eam fieri pulcliriorcm , ut semel a vitiis pec-
liniorcm Bomini, increpaiiones incitent propheia- c.Uisqiiemundata , semper oinctur decore vinulum
ium : nunc Evangelica el Apostolica perfeclio le: D (Ephes. v, 26, 27). Et si hoca loia requifil Ecclesia,
t.hrisio in ornni morum sanctitale cnnjungat. Quoe i inrjuaetviduajcontinentnretnuplaj:quaiittini, putas,
parauda sunl,.mcnicriae penilus insere : eaquejugit exspeclat a virgine, quseex piileherrimo boc quodam
mcditatione conserva. Qtise maturanda sunl,-fic- - Ecclesiaeparalo, velut augusliorquidam flos videtur
'
quenler revolve, ut divintimhoc siudium, et ccele- elccia ! Assume ergo omnem illum ornalum , per
s-tisschbla,el moressimul virginis ornent el sensiim,, quemplacereCliristopotes.SatispukhraniDeocrede
tradantque tibi cum sapientia sanctltatcm. Undes faciem tuam , si hominibus piilchra ajiparere non
Scriplura d.ieit : Qui quaruiit Dewn , invenienlsa- siudeas. Istud ornamcntum serva cajiitis, quod ac-
pieniiamcttmjustiiia.Sit aulem ipsa leetiotemperala,, - quisivisti Cbrismaiis sacramenlo , cum lihi in cce-
cui finein consilium, noii lassiludo imponal. Nam ulI lestis regni mystcrium , "diademaquoddam regalis
immoderatOKJejimia elardor absiitieiUiae,etcnormes3 unctionis impositum cst. Opiima ornamenta sunt.
iiiordinatajquevigiliae,inlemperanlise coarguuntur,, - aurium , verha Dei. Ad ea soia'paratus esse debet
idque niniielale sui pariunt, ui liaecipsa postea, necj auditus virginis: eaque pretiosissimislapldibus anie-
niediocriferquidem fieri possint;- ila studium Jeciio- fcrre. Omnia prorius membra decoreniur operibus
39 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. • 40
Sanctitatis : toiaque virginalis animi pulchriiudo ,, \ prajsume victoriam. Haecenim si lu omnia insiru-
gemmati monilis inslar, vario virtutum fulgore re- - menia possideas, secura procedes ad proeliumspi-
splendeat.Tunc vere concupiscetrex decorem tuum, rituale, nec pavebis diabolum cum toto exercitu
dicetque libi : Tota formosaes, proximamea, et nta- suo. Cadenlenima latere tuo mille, et decemmillia
cula non eslin te (Cant. v, 7). Et haeclibi ornamenia a dexiris luis : ad te aulem non appropinquabunl
quaedixi, eiiam ertint munimenla maxima : et quae ( Psal. xci, 7). Bealus quoque Jacobus ille Christi
ijisa te [Al. te ipsam]omare Deo, et conlra diabolutu miles emeriius non minor nobis .attctoritaiede boc
armare possint;-qni per Ieveinterdum quodcumqtie bello victoriam pollicetur : Subdili, inquit, estote
vitium ad ahimam ingreditur : el si virtitttim propu- Deo : resislite autem diabolo,el fugiel a vobis(Jac.
gnacuhfnon resistant, nostro nos repellit loco , et iv, 7 ). Oslendit quomodo resisiere debeamusdia-
continuode hosie fitdominus.PropicrquodScriptura holo, si utique simus subdiii Deo, ejusque faciendo
nos adhorlalur, el dicii: Si spirituspoteslatemhabentis v.ilunlalem, ut divinam etiam mereamur graiiam :
ascenderilsuperle, lacumtuumnedimiseris(Eccl.\,A). et lacilius nequam spirilui, auxilio sancti Spirilus
CAP.XXV.—Ab eo jam tempore, quo primumper resistamus. Neque^vero aporta conlra nos pugnal
virginilalis professionemDominoconsecraia es, ad- acie, nec pnblica nobiscum fronte congreditur, sed
versarii in te crevit odium. Et qui aliena lucra pro B dolo vincit ac fraude, nostraque conlra nos utilur
suis damnis babet, se amisisse ducit, quidquid le voluntale. De consensu noslro adversarius \ires
possessuram dolct. Grandi libi opus est vigilantia, [Al. de consensu adversariorum vires ] accijot,
grandique cura": et tanlo sollicilius cavendus est nostroque nos, ul dici solel, jugulat gladio. I<ifirmus
inimicus, quanlo apud Deum ditior esse ccepisti. hostis est qui non potest vincere nisi volentem.
Yacuus viator el nudus non limet lafronis insidias. Procul a nobis desperatio, procul omnis ab animo
Securus a nocturnis furibus dormit pauper, etiam recedal pavor advcrsariorum. Non adjiivemus,sed
si clausira non munial. Diviti vero opes suaj latro- vincamus adversarios. Dant illi quidem consiliiim,
nis semper imaginanlur occursum, et jugi sollici- sed nostrum est vel eligere, vcl respuere quod sug-
ludine, nociium somnum adimunt. Unde lusequo- gerunl. Non enim cogendo, sed suadendo noceni.
que divitiaj, coeleslis thesaurus, ista cautione indi- Non exiorqnent a nobis consensum, sed expeiunl.
gcnt atque cuuodia. Quanto diiior es, lanto debes Unde etiam Ananisediciiur: Quare lentavitcor tuum
esse vigilantior. Qui enim plus possidet, plus debet Satanas menliri te Spiritui sancto ( Acior. v, 5) ?
limere ne perdat. Invidere non cessat auclor invi- Quod ulique illi Apostolusnumquam imptilarei, si
dise.El qui seuicl a Deo ipse projcelus est, lanlo id absque ipsius volunlate. diabolus fecissei. Ipsa
majori livore torqnelur, quanlo aliquem apud eum G eliam Eva ideo [Al. jam] condemnatur a Domino
viderit clariorem. Quiinvidit Evseparadisum,quanto (Gett.n): quia ab eo qnem poterat superare,-supe-
niagis invidel tibi regnum coelorum!Cuncta, mihi rala est. Nee enim meruisseta Domino, injustilise
crede, ille nunc circumil, ut bealtis Pelrus ait, de- puniri quoevicta est, nisi vincere ipsa poluissel.
vorandi te cupidus (I Pet. v, 8): in riiodumrugien- CAP.XXVI.— IIujus nequissimihostis est illa vel
lis leonis ingrediiur, vel more dolosi hostisuniversa prima callidiias, et ars doli plena, fatigare cogiia-
perlustraris, explorat omnes adilus animaetuaj: an lionibus rudes animas : et novellis in proposilo
sit aliquid iuflrmumet minus tutum, per quod pos- meniibus de ipsa interdum conversalione afferre
sit irrepere. Rimaiur nunc ille omnia, et singula moerorem: ul facileab hujus rei profectu deterrea-
quaeque perienlans, quaerit vulneri locum : ctijus tu lur animus, cujtis inilia amara cognoveril. Ilaque
insidiassollicite debes providere, ul quaecum Paulo solct tam sordidas nonnumquam et impias cogiia-
non jgnores aslutias ejus (II Cor. n, 11). Qui cum liones inserere menti, ut qui tenlalur, dum suum
terribiles"diaboli poteslates principatusque dcscri- illudputat esse quod cogitat, deteriorem se per
bat, nos iiihiloinintishortalur ad |iugnam, hoslium- spirilum immttndum proposilo suo arbiiretur effe-
que vim pandii, ul augeat solliciiudinemmilitum. citim; multoque puriorem animam babuisse se
Non enim vull nos esse limidos, sed paralos. Deni- D credai, cum adhnc res saeculiamaret. Yult enim
que noiiTugamsuadet, sed arma suggeril:Propterea, his, qiiibus invidet callidissimusinimicus horrorem
inquit, accipilearma Dei, ut possilis resisterein die propbsiiiex desperalione facere sanctiiatis, ut eos,
malo, ac in omnibus perfefilislare ( Ephes. vi, 15). obsidenle trisliiia, et si a proposito non revocot,
Ac statim instrumenta singula spiriiualis pugnae cerle reiineat a profectu. Propler quod maxime
tradens, addidit et dixit: Staleergo succinclilumbos sanciarum libi Scripiurarum studium diligendum
veslrosin veritaie: et induli loricamjustilim, el cal- est : illtiminandadivinis eloqoiis anima : ei coru-
vealipedesinprmparalioneEvangeliipacis, in omnibus scanie Dei verbo, diaboli reppflendajsunt lenebrse.
assumentessculum fidei, in quo possilis omniatela Cito enim fugit ille ab ea anima, qtiam sermo divi-
itequissimiignea exstinguere: et galeamsalulis assu- nus illuminat, quae ccelestihus semper cogiiationi-
mile, et gladium spirilus, quod est verbumDei, per bus occupaltir, in qua assiduum esl Dei verbuni,
omnem rationem et obsecrationem.Et quoniamde enjus vim nequam spiritus non pntesl ferre. Et id-
hoc bello licel eiiam feminis triumphare; suscipe circo beattis illud Apnslolus spiritalis belli iuier
luec arma Pauli, et tanli liortaiione ducis ccrlam cseterainstiumenla gladiocomparavii(Ephes.v, 17).
41 PELAGII AD DEMETRIADEMEPISTOLA. , 42
Est aulem tutissimtim alque perfectum, ut assuescat, A. eti. Qua de rc debcs (sajpe cnim repelo quod fieri
animus sollicila semper pervigilique custodia dis- ' semper [Al. seniel] volo) sanctas Scripturas sine
cernere cogiiaiiones suas : et ad primum animi intermissione medilari, hisqne tuam replere men-
motum [Al. dcerat moium] vel probare, vcl repro- tem : etmalis cogitaiionibus locum auferens, divinis
hare, quod cogitat: ul vel bonas cogitationesalat, animum sensibus occupare : quantumque Deum
vcl statini cxslinguat malas. Ilic namque fons est diligas, ex dilectione legis ejus ostendere. Unde
boni, [Al. Hinc et quod origo] et origo pec- Scriptura dicit :.Qui liment Dominum, inquirent
candi, oinnisque ingenlis delicti in corde principium quod beneplacilumest illi:ei qui diligunt eum, reple-
cst cngitaiio [ Al. cogitatione principium esl, qnaj], buntur lege ejus (Eccl. n, 7). Tunc senliens quantum
quse unumquodque opus velut in'J quadam cordis ad ejus amorem adjuvei te sapientia : quantum sit
tabtila depingit, anlequam faciat. Nam sive ille in le divinse legis auxilium, el Domino cum David
nc!us,-sive serino sil, ut profcralur, ante disponi- lacta canlabis, In cordemeo abscondi cloquia tua, ut
ttir, el cogita:ionum consilio discernitur quod fu- non peccemlibi (Ps. cxvm, 10, 51 ct seqq.). Ex-
itirum est. Vides quam brcvi inlerdum momenlo ciiandus esl eniin spiritualibus sliinulis semper
qu.vque ista quis cogitet, cogiialaque perficiat : ncc ' animus, et majori quoiidie ardore renovandus. Ora-
qnicquamomninOjVel lingua, vel manu, cajterisque B lionis instamia, illuniiiiatio lcctionis, sollicitudo
- membris
agitur, nisi cogiiaiiones ante diclaverint. vigiliarum, et diurna, el nociurna ejus incitamenla
lliide et Dominus in Evangelio dicit : De corde ho- siint. Nibil enim in hoc proposito otio deterius cst:
minis procedunt cogitaliones malm, adulterium, for- quod non solummodo non acquirit nova: sed eliam
nicalid\ homicidia, furla, falsa leslhnonia, avarilia, parta [Al. parala] consumit. Sanctaj vitaeralio pro-
nequhia, dolus, impudiciiia, oculus malus, blasphe- eessu gaudel et crescit : cessatione lorpescil, et
mia, snperbia, slultilia. Hmc sunl qum coinquinant deficit. Quotidianis ac recenlibus virlutum increr
homines (Mallh. xv, 19, 20). Omnis ergo sollicitudo mentis mens instauranda est : el vivendi nobis hoc
ttta, omnis inteniio debet esse in custodia [Al. cor- iter, non de transacto, sed de reliquo mciicndum.
dis cusiodhi]. ibi le maxime oportct observare pec- Quamdiu sumus in hoc corporc, numquam nos ail
caium, ubi nasci solet: stalimque ad primam lenla- perfectum venisse credamus : sic enim melius per-
liiuiis rcpugnare faciera : et nialum anlequam venilur. Tamdiu non relabimur relro, quamdiu ad
crcscal, cxstiiiguere. Nec enlm exspeciandum est priora contendimus. At ubi ccepcrimus siare, dc-
atigmenlum cjns rei, quoetimeri debet a parvo : ct scendimus : noslrumque non progredi, jam reverii
quoe tanto facilius vinciiur, quanlo ei ciiius rcpu- esi. Cesset omnis ignavia, et inutilis de procterito
gnalur. Ideo eltinal Scripiura divina : Omni cuslodia C labore securilas. Si volumus non redire, currendiim
scrva cor tnum: ex eo enim exiius vitas(Pfov. iv, 21). cst. Beatus Aposlolus de die in.diem vivens Deo
CAP. XXVII. — Distinguendum est autem intcr nou quid ante fecisset, sed qtiid facere deberet sem-
istas cogilationes, quibus voltintas favel, quas cum per allendens, dicebat: Fralres, cgo me non arbilror
dilectione ampleciiiur, et inter eas cogilationes, comprchendissealiquid. Unum aulem, qum quidcni
quaj lenuis timbroemodo prajlervolare mentem so- sunt relro obliviscens,ad ea vcro qum sunl priora me
lent, scseqne ianlummodo, vel transeundo mon- exlendens, ad deslinalum persequor bravium supernm
strare : quas Graici ntzovs vocant: vel certe inter vocalionisDei (Phil. m, 15, 14). Si bealus Paulus
illas quau repugnaiUt ac invilo animo suggerunt, vas electionis, qui ita Christum induius eral, ut
quibus mens cum horrore quodam renititur ac rc- diceret : Vivo aulem jam non ego, vivit vero in me
sistit : quibus ut contristatur admissis, ila gaudet Christus (Gal. n, 20);ad!mc taraen se exicndit, ad-
exjiulsis. In illis quidem qux sc levitcr menti osten- iiuc crescit el proficit : quid nos facere debemus,
duni, cl quasi fugiendo demonstrant se, nec pec- quibtis oplandum est, ut in fine nosiro, Pauli prin-
caium oinnino, nec jjugna est. In iis autem , cum , cipio comparemur? Ergo tu hunc imilare qui dixit:
quibus aliquandiu anima luclalur, qtiibus resistit Imilatores mei esioie , sicul cl ego Chrisli (I Cor.
voluntas [Al. voluptasj, oequale certamen esl. Aut Drv, 11). Obliviscere omne praUcriium : cl quotidie
enim couseniimus, et vincimur : aut respuimus et inchoare te puta : ne pro praesenti die, quo dcbes
vincimus, ei acquirimus de pugtia [Al. pugnationej servire Deo, pr.v.teiitum imputcs. Optime quacsilav
victoriam. In illa crgo lanluinmodo cogitatione custodies, si semper inquiras. Damntim paraia sen-
pcccalum esi, quaj suggestioui eonseiisuui mentis: tient, si parare ccssaveris.
dedit : quaj maliiin suum blande fovet: quoein fa- CAP.XiYIII. — Dicasforsitan : Grandis labor est.
ctnm gcstit erumpere. Ilujusmodi, cogiiatio etiamsi Sed respice quod promissum est: Omne opus leve'
e\-a'iquo impodiia casu, non impleat voluntatcni,, ficri solct, cum ejus ijrelium cogitalur : et spes pra>-
iiihilomimis neiione criminis condemnatur a Do- mii solatium est laboris. Sicdiiriisagrieola iiia.ratum
mino : ul illiul in Evangelio lcgimus : Qui viderit, diu campum, et pinguiores olio glebas violenlo vo-
inqtiit, mulierem ad concupiscendumeam, jam moe- . mere scidisse se gaudet, et mirum in modum
ipsit
chaius est cam hi corde suo (Matt. v, 28). Apud1 operis difficultale lsctus spem segetis de labore meti-
Deum, cui nola .sunt omnia etiam anlequam fiant,, tur. Sic negotiator avidus maria contemnil: specia-
.volunMs.pcrfccia faciendi, repulaUtv pro opcre fa-. rc attsus flnclnum spunws mbieroque ventoruui.
PATUOL. XXX. .. 3
45 - S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 44
Ihimquein omni labore ae periculo lucrum cogiiat, A illum tantum diem tolam [Al. iac. tolam] jiara te, in
et lassiiudinemsimul obliviscilurcl timorem. Con- quo niundi gloria finiendaest. Illum, inquam, diem,
sidera, quseso,inagnitudinctn prsemii lui, si lamen - quem Salvalor diluvio comparavit : qui multos fal-
cousideraii potest quidquid -inimensttm est. PosJ laci securitate deceplos, fartivo, ut ait Apostolus,
abseessum animaj, post carnis interiium, posl favil- comprehendet advenlu (I Thess,v , 2). Quem beaius
las et cinerem, in meliorem statum virgoreparanda quoqiie Petrus describens ait : Advenietautemdies
c«.Mandalumtcrroecorpus in ccelumelevandumest: Dominisicul fur : in qua cosli magno impetu trans-
et mortale tutim immortalitalis lfonore mutandum ibunt. Ekmenla vero a caloreresolvenlur.Cumigilur
esl. Posl lioccangclorum es donanda consortio : re- [Al. tacet igitur] hwc omnia dissolvendasitit, quales
gnum acccptura ccelorum, ac in perpetuum mansura oportetnosessein sanclisconversationibus eipietalibus
cum Ghristo. Quid ergo relribues Dominopro omni- exspectanteset properanlesin adventumDominiDei,
Jiiisqusereiribuit libi (Psat. cxv)? Qttid lanto remti- in quo cwliardenies solvenlnr,cl elementaignis calore
neraiore durum putabis, ciijus lanta sunt praomi.i? tabescent(II Pet. m, 10)? Recens factum est, et quod
Unde beaius Aposlolus,#«//«*, inqnil,s!«izcondsgnte ipsa audisti, cumad slridulsebuceinacsonum, Golho-
passioneshtijus lcmporisad fv.turamgloriam, qumre- rumque elamorem, lugubri oppressa metudomina
velabiturin nobis (Rom. vm, 18). Quidenim dignum B orbis Roma contremuit. tJbi timcnobilitatis ordo?
vel facere, vel pati pocsumiisin brevi bqc lempore ubi cerli etdisiincti illins digniiaiisgradus ? Permix-
vitse nostrse; ctim id immortaliiate sit coinpeusan- ta omnia, et limore eonfusa, omni domui planctus,
dum ? et aequalisfuil per cunetos pavor. Unum erat servus
CAP.XXIX. — Propier quod idem Aposlolus ait: et jiobilis. Eadem omuibus imago mortis.: nisi quia
Id cnbn quod in prmsenlisaiculoesl momentaneum ac magis eam timcbant illi, quibus fuerat vita jucun-
levetribulaiionisnosirm: supra modutnin sublimitaie, dior. Si iia morlalis limemus boslis humanam
ceiernum gloricepondus operatur in nobis (II Cor. niaiium : quid faciemuscam elangore terribili luba
iv, 17). Respuaniur honores, despiciantur divitioe. inlonare de ccelo coaperit : et ad illam archangeli
Ipsa quoquo vita nostra martyrii amore comiemna- vocem, omni buccina clariorem, totus simul remu-
tur. Et hajc omnia etiam si pro osiernitaiis procmio giet mundus? cum viderimus super nos non manu-
jion darentur, essent tamen quandoque perilura. facta arma conculi, sed et virtuies ccelorumcommo-
Amittuiu etiamhoc illi quisemper cupiunt possidere. veri, sicut Propbeta dici'1: CumveneritDominuspo-
Quam multos memoria nostra relinet in maximis ho- nere orbem lerrmdesertum: et peccatoresperdere ex
noribus ac diviiiis constitulos, repenle de summo eo (Isa. xin, A): qnis tunc nobis pavor, qttoecaligo,
iilo polentioe fasligio concidisse: et eosqui tuniore G quse lenebrae, cum nos saapiusac toties admonitos,
elati, aliud quiddamquamliomines esse se putubant, et tamen imparatos dies ille repererit? Tunc, inquil,
exitu landem suo docuisse nos quid fuerint. Quid plangcntsuper se omnestribus terrm: et videbtmtFi-
cnim in hoc mundo stabilc? Quid vero firmumest? iium hominis venientemin nubibus cwlicum virtnte
Quidporro non breve el incertum, et casui non ser- multaet majestaie.Tunc dicent montibus.Cadiiesuper
viens? Quale islud bonum esi, quod semper timeas nos: et collibus,Operiienos: elpelris,Aperiievosnobis
amittere? quod vel auferendumabs le metuas, vel a (Mallh. xxiv, 50 el seqq. Luc. xxi, 27 el scqq.). Ye-
te relinquemlum scias? Nam et si nullo id eripiatur rum lneceorum sitit, qtii variisluijus mundi detenli
casu, vel morte certe perdendum est. Et si vila no- curis, de mtindi non ccgilant fine. Tu vero cui ad-
sira' tendalur per mille annos: et ad extremum illum ventus Christi dierum noeljumque medilatio est,
toiius diem aelatis, quolidiana dcliciarum yohiplalo cui pro conscienliaj puritate, Domini est optanda
vcniamus : quale hoc, quceso,diu esl, quod fine de- procsentia: qusoeonsummationemsaeculiquasi cer-
Ietur! Aut quis illius volupiaiis fruclus est,-qui sta- lum praemii uii tempus. exspectas, exsulialionem
iim ui cessaverit, videbitur tibinon fuisse?Agejam, deccelo capies, non limorem. Tunc enim tu san-
transactum viioo tuas tcmpus animorevolve. Nonne ctorum mixta choris, el sanctis comitaia virginibus,
videbitur tibi umbra qusedamfuisse quod transiil: ^ sponso obviam subvolabis, et dices : Inveni quem
el ad insiar somoii temiis, incertum esse omne quod qumsivitanima mea \ (Cant. m, 4 ). Nec ullius jam
videtur? Hoe idem et decfepitus senexsenlire j)ol- temporis ieparaiionem limebis, quse semel immor-
cst, cui coavenildicerecum prophela : Diesmei sic- talilatis gloria, et incorruptionis spiendore donanda
ul utnbra declinaverunl, el ego sicut fenmn and es : et cum Christo semper futura es, Apostolo
(P&al.xxi). dicenle : Quoniam ipse Dominushi jussu et invoce
CAP.XXX. — Quod si hseeeliam bic possumusdi- archangeli,e! in lubaDeidescendetde cwlo:et mortui
cere : ubi quamvisbrevis, lamen quia prajsens est qui in Chrislo sunl,' resurgentprimi. Deindenos qui
vita isia, magni penditur ; quid in fuluro dicturi su- vivimus: qui relinquimur, sitnul rapiemur cum iliis
inus, ubi majore selernilalis prajsentia [Al. scienlia] in nubibusobviamDominoin aere: el ila sempercum
transaclum omne pro nihilo esl? Iloeclu tecum dili- Chrislo emnus (IThess. iv, 16, 17). Hoeesit igitur
genter revolvens,et brevitalemvitsehnjusajiernitatis cura lua semper, hoc studium: hajc jugiter virginis
contemplationc despiciens , ipsum quoque contem- corde volvanlur, In liis totius diei versetur labor.
'piumniundi«majori?iniH.i\irlu.e conterane : etad. In bis noclurnus \Al. noctis] somnus reponatur, In
45 EPISTOLA II. DE.CONTEMNENDAILEREDITATE. 46
liaec[A/. bqc] anima riirsus'evigilet. Etenim nullus .A orc respondit, quo amplius confutarentur, si prodc-
labbr durus/ : nullum lempus.longutn .vid.erjdebct, r.eniur, .lalso.se quserere quem sprevisscnt, dieenle
qiio gloria [Al. dona] oetcrnilatis acquirilur- . . ipso : TSJcredidissetisuliquc et mihi ( Joan. v, 46 ).
' Sed qtioniam ei ego vesler sum, et vos vere scio
.;/;M0NiTliM IN.EPISTQLAM.SEQCENTEM.
'. Gauieo;hiiiie'nohini hacleiiiis nemihikubsiquentis qtiajsisse judicium ejus, qui ^Egyptium gaudcnter
Auciprem Episiqjce,deprchendhse : quod.-.cnim.false occidit, et cum adversario, dum in via estis, nili-
tribnniur H;ero'i;tjmg,palian est, el siylus ipse clamnt. iiiini cito confccderare concordiam, ajmd Judaios
ab'Iheiouymiand 'dusidens'imtiiatic quaniam. Accepi sibi spani seiitentiam relinquemus, super ipsos qui
nwem a C"enrimho,' kjnis '4He'jiterit$ tiec sane''wfim'i eam
subsuliiisctiplor^ sed magni Atujusiini discipultis,re- proiulere.venientem.
pertus esu hi:inijii;is,|i!c^liyter (ail illc.Lib. de V.iris II. jNps-htmiilibusde Domini lenitate diccmus :
illnttrtbus, fi/p.xi.ix)!'scri|isit ad duas sorores, aiicil- Vobisd/ttum est scire myslctium(Mallli. xm, 41).-Ac
las Chrisii ,"quu: ojiilevoiiOiicmpudiciii.i:, et aiiio-
rem neligimiisexha-rcdatic sunt -a paTenlibus/iEpi- prpiudc, ut adexordiuin divcrticuli reverlamiir,
stolas dnas, iu jiiodtim.libroriim.cqnsolaio.riasiele. Incrcdiiiitem illnm vobis- arbilror conlcmncndam.
gaiiii cfapetib sbiniiiiie, non solum ralione, scd. nec ajiquid a judice saeculiposlulandtiiii. ^Jtioinodo
ciiiiiii lesiiiitiiuiib Scripiurariiiirinhuilas.'' Hujus ni-
m-.rumeit titulus,' AdGeirtiiiii'ufiliasde-cbiilemnenda enimyobis illos licet adire, qui eiiajn suo jndicio
lia:retinaie. Ju iexlv,,,Si., htquit. causa oileiisionis>B/nesciunt veritatem ? Qtiandoquidem Pilaios ex ip-
csl CSiiisitis,amjilexaudiimcsl impii pairis Elo,gium, sor.u.mcniia, sicloquitur ad Dominum : Qttid estve-
iioii doleiidiiin,' ne"f ccedanfiisa Chiislo, cui nos , titas
illa'-.Evh:cmIatit>'cotinnciVdfli.'Et^inferhis, Noluii - (Zoann.-xvm, 56) ? Nempe bic jtidcx erai, ct
vohisciiinGCJ-IIntiiis,jii..cujlesljIms. haiiere pnriem.:.. negotia-.causasque liiiganiiuin .libripende justitiaa
ciir v.bspariein ex cetmi ejus de=ideraiis? Deitique,, tanto.statutii jiire.solvebal: et quid hic valebat fa-
Vbbis,' (iliaj,'exlujredaiio 'illa liiuirse'!ilaji:edhaiiV,iii" cere,'s.i non no.veral veritalem? Certe Evangelistoe
«eftsMibns.'fecii .augnieiiiifiii. cl cmlera liis pnria,
'
qtue ex ^nixfirsqcnjitexlu intelljges. Consonalquoque adeo justumfuisse Pilatum commemorant, ut in»
tethporis., m.qupd Eulropius.iile confertur, .uoiai noceiitem,maIlet absolvere quam punire: et tamen
s:qitideni"i'anli)ium(titiqne Noianum^qui Senalum, verilatcm quasi disccre cupiai, -inqtiirit. Nam veri-
JioiiOrcsct divitiiis rcli'j'iiii) nobilissinioih ejusmodi' latis
reb,us,r,cpitl'enineitdis wxetnplo;uait. : Nuper cuin'sua jgnoralib, inleriogaiioriis estactio. Quid ergo
tii:iii'efiiiiiilia_s,pras'.vibse.}tljc vero Paulinus a qaiculi,. dicemos? lnanes sine dubio morlalium curas, et
rebus 'se penitus'demuht expediit circa aununi 595, ut . ui.iifo.rmemmundialium rertim prodidit falsitaiem :
si dileovelis"'liancEpistoluni posl aH6s*pl.'ml deceih, ,
sive^adVMecidiiRU\iimrcferre;prpxiiheiad veiitatcni - ibiqu.e judicia vera non esse, ubi sint mentiia nego-
accesteris..Pprrp aulein. appriine,Chrisliuna, el.qum tia: seqiie;jii rcbus carentibus veritate, carere vero
S. Atigusimiaudiwrem deceai, docirina ejus ai,: ,•, judicio judicitt. jQuidcnim quasi noslrum apud illa
edqiie~be'iiiag';s]proi'at,' ijilodS.' 'PauUniunitatilopcre,C'lribunalia.. rcpetemus, si, jirajscribcnte Aposlolo,
laudalt Non igitiir aitdiendus"BeUarminus,cui visiis
esl Auciofr.P,eUigianorum.veneno imbutus.,; sentirc, nihil.inljtlimus in.hunc mundum : verumnec auferre
quod nbn jiceai Christiatiodivilius possidcre:.neque . quid possumus_,(l Tim.ix, 7) ? Si enim niliil inlulimus
ehiin aliquidcx!hacktidin esi ptirtc ex his','qumde'us\u iii hunc muiidum
diviliafumedisserit,--quodnim acceplvin ex-iiiagisln' , veniendo, et iiihil auferre pote-
sui Aiigusiini.Ephtola ad llilarium-.Syraciisanum.vi-,, rimus abetmdo : falso aliquid nostrtim hic esse di-
deatur,ct
,._ uh,,. illu Jimreticpruminsania • non
-"- •{.ongeabbil.
' cimus, ubi nobis iolus peue mundus alienus est. De
-'"gp]ST^A jj_ J quo,,nobisquid judexsaeculi tribuere[A/. retribuere]
'" ABGEItlJXTl! FILI^S. „ ,;.\,, . /, poterit, sinihil natura donavit ? Quid Pilaius veri-
'. pe.coiiteiilnenda itmre.ditate.,, , r ,, tiuis.-iiit.errpgator potius quam prolator : quid, in-
I. Cuhcii itici sensus affcclji, yobis vacant, etsi quam; nisi Barrabam, qtiem itleo Judiri Ileo cceli.
interim loco segregor i,nam a\ videre v;psniiiii vi- prajferuntj-qtiiaad jtidicem ssecuii convolariinl? In
deor ei audirp : ,i:im .ine occopalum habei vcslra q\io uiique perfidus populus noit reum, std rea-
dileciio,. Quod si^ v«s iuvicem .facialis, cum illud tijiii;,accepit. Sed hcec de judicio sint d.cta^ non de
impossibilc sit fleri per carnem, possibile .reddilur negoiio.
ex,.sp,irilu,,ul fiat.duori.im lioiniiium,corpus,unuiii. ,111. Casler.umqund ad enusam periinet, non so,-
Kain ut/piobem etiam vcslra-mecum vigilare col- P:Ium mqneo, se.d.obicstor, ut si Gcnmikim pio
loquia, accipilc.qiiid de.Ii.i:iredilal,e,.quod;Suggess]i- Chrislo pffendistis , in ea offensione durclis. Qui
slis, cogilaiiii.airiiis videalur, quotiiam ;me,etiamin enim pcrscveraverit nsque in finem, hic salvns erit
carualitim arbiiritim iier,spiriiu:ilia deleaisiis. Pos- (Maltlt.s, 2^). Nam si pausa offensionisest Chrisliis,
sein quidcm^direie : Qms me constjtuil judicetn, anl amplexandum est imjiii palris clogium, non do-
divisorentinlervos(Luc. xn, ik)1 si npn (adinfideles lenduniti ne recedanius a Cliristo, cui nos ilhi ex-
processisset ista senienlia. Judaoorum,cnim incre- hoeredalio cqmmendal, sictit "scriptuni est : Beaii
dulilas ,h.ac; D.p.mjiii.responsione,reperculiturbnon cslis cum perscculivos fuerinl, el maledixerintnomini
seriiur. Nam
.i<!'"<!'l ..I - ipsi,,aIiqiiando,:Judaci.,in.
r "Ul!.1',. • ,. ,i • *..«', J. i veslro,ftainqtiamjnalo, prapler filium liomhds : gau-
inso Movse
visi.iaiibneiii ili.im pomini non ^videiites^qua.yEgy- dete in illa die, el exsuliate: ccce merces vestra
plium fralris jiberator.occiderat : sequentique ,dj(j mul.ta esl in cwlo{Lvc. v, 21 el seqq.). Hanc mer-
fralrum discor.diasrixasq.ue,volens scdare, ausi.sunt cedem qffensio illa providii, cujus peenitet veritatis.
dicere :(_«/., ie conslifi.ilpr.incipctn,auijvdicem super. Qtipd si vocatsc ad Dominumin imagine Levilarum,
tte,8,{£%otii(Ji,.!)'-,Ac prqind,e suo illis D.pntint.s spirilualibus; gladiis, corporeos occidislts affedus:
il S. IIlERONYMIOPEROMMANTISSA. iS
quem palrem (lesideratis? Onus estenim paterno- A terilum, qui Christa peeimiam pfajlulerunl (Act.
ster qui in cceliscst, ac proinde Dominushseredilas vni, 20). Exeiinlessemel deSodoma; cuncia relin-
. vestra. In Chrislo enim possidendumesi, quodcum quamus incendiis.YidetLot uxoris exemplo iram
Chrisjo estpossidendum. Ne revertamini ad mor- Dominij quse in iram, quia reirospexit, incnrril.
tuum™qui sequimini vivenlem. Morlui, inquit, Noluit vobiscum Geruntius in ccelestibus habere
sepeliant morluos suos (Mallh. vni, 22). At si jam- partem : cur vos parlem ex censu ejus desideraiis
pridem dixistis : Paler, non novimnste: ut lesta- in terris ; quod si ille vestra gloriosa tantopere
mentum Domini servaretis : quid adhuc repudiati contempsit: cur non vos illius inhonnrata contem-
patris quoeritis leslamenltim ? Hieest illegladius nitis ? >Ferte, oro vos, paiienler fidei notas, stl-
<juia Dominoper lerras, patrem a filio sepstraluriis gmala Christiana, Ecclesisepaupeflaiem. Ferie,*in-
immissus est (Matth. x, 54). Hoc est vere circum- quam, impudicorum elogia, virginitatis hseredes.
cidere naturam, quod Jtidaji forma, et non veritate "Visitatasvos esse cognoscite, el tanta visiiatione cla-
custodiunt: et circumeidere ctiltro pelrino (Jos. rificaias, ne parlem cum infidelibushaberetis. Mun-
v, &).Pelra aulem erat Clmslus(1 Cor. x, &).Is uti- dus isie vos cum Dominovestro non agnovit. Si de
que qui dixit : Si quis amaverilpalrem1,aut matrem saoculoessetis, ssecultimvos amarel. .Reges soeeuli
cuper me, non est me dignus (Maltlt. x, 57). Hocvos B a filiis suis tribuia non poscunt. Jn domibus re-
gladio ulentes, illos imilamini Levitas, ab inleriori guni sunt, qui mollibus vestiunlur (Matlh.,xi, 8).
bomine per exterioris veslrl castra currenles-,ob- ZebedteusJacobum et Joannem non sequilur. Slnitu.
vios affectus pro Dominiamore jugulate : juxla le- Geruntium in navicula remanere cum retibus,
gislatorisimperium pertranseuntes primumvirlutum dummodocum AposlolisChristi jaceatis in pectore.
exercilum cum reditu : videlicel ut prseterita trans- Y. Yoedivitibus, quoniaro recejierunt .consola- •
euntes, nec saeculi mirabilibus inhajrentes ; ubi tionem suam (Luc. vi, 25)! Vobis autem; filiie, inv
primum ad etim, qui nos misil in mundum, cum ftitnro consolaiiovcslra deheltir; vobis exhaereda-"
iemorali gladio redeamus: resislcnles nobis,. remo- tio illa, futurselisercditatis in Cfjelestihusfecit au-
raniesque hos, propinquum, proximum, frairemque, gmenium : vobis sua muniius ipse subduvit,' ubi vos
iic per bos elongelur nostra peregrinatio, peri- rionsuas esse cognovit: imo diris dives ardoribiis,
inamus: et hacca porta faciamus ad portam : id - Lazaro in sinu panis Alirahaireciimliente.lorqiiciur
est, ne cum in porta oculi fratrem fucro persecutus, (Luc. xvi, 2S). El quitl miruin si jiaiiperciilnsei pe-
]!Orlamforlasse auris obsideat, et per aliam por- regrinus in lerra quidcm alicna scjiulrrttiii emit
tam prsctermissusoccurrat. Haeslquidemsunt portoe Abraham a^ filiis Heih ? 0 yeritas ! neqneo :enini
auiime noslraj, per quas ad illam saeculiblandimenia C silere, quin exclarncm, 0 aliiiudo sapienlimet scicn-
dcscenduiii: et per quas sensus carnis huroeunt': limDei (Ilom. xv, 55)! Septilcrum sihi patriarclia
per quas nisi, late strage facta, viamvirlutibus qua- peregflnus emii? Quid est sepulcrmu ? Locus ,est"
dam impietaic fecerimus, uuinquam ad regem verai quietis, ubi, juxia mtindi rationem, defunctorum
pielatis pervcnire poterimus. cerpora collociintur. Vc:a ergo inielligentia, locum
IV. Quod ubi pro vcstra devotiOne fuerltis vlri- sibi requieiionls paler Abraham lide sifa ettioii-'
liier exseculac, slatim vobifs ab ipso Moyse lalis temptu jiecunimcomparavit (Gen. xxiu, 17). Istml
facli laudalore dicelur : Implestis bodie manus Do- sibi sepulcrum el Paulinus nosier ntipcr ipse divi-
miiso: Iioc est mundum [Al. socculurn],qui vobis liis cum stia mairefamilias comparavit, qni conver-
condiiione carnis el subsiantiae propinquus cst, et salibne s.ijculi mofientes,'a mundiaiibiis bperjhus
proximus : occidentes actus veslros, qui manus jam quiescunl,'dicente Apostolo: Morluieiiimesiis,
sunl, impleslis Domino, cum nulli prseter quam , et vita vestra abscondita est cum Cltrisloin Deo
Domin'0imperanti servire annuistis. Sic Abraham (Cdl, iif,' 5).Et iteruni : Siaulcm niortiiisumus '
cum
Domino dexieram suam, dum parricidium facere Chrhlo, credhnus quia simul vivemusctim ChrHld'
non rccusal, implevit ( Gcn. xxu). Qui fHiisui, dum ( Rotn. viii, 'IIS).Hoc est illtid dtiplex sepulcrum.,
illam Deo armat, oblitti.s est, et in prxcepti respi- D exteriofisboniiiiisel intcrioris quies uria.':Nam si
ciens majestatom, atrocitaiem opcrationis non di- hoino ex duabtis substantiis consiat,' nierilo ei se-'
manus pulcrum duplcx habere dcbebil: ut ctim alfcrulr.i'
gnatus esl relreclare. Impleniur namqtie
Domino, cum Domini occupanlur imperiis : cum • substatitia iu suam uaiuram dissociala remeaverii,
Siomini tradiiae voluniati, non hoininis incipiunt reqnics uirique non desit. Quoniam cuni c'x cor-
csse, sed Dei: quando non affectui carnis obicm- porc el aninia'bbniosil': tameii ncc atiima sihe cor-'
perant, sed divimcserviunt jussioni.:Sic Judiihob pore hoino dici jiotest,'ncccorpussiiie anima homo
libertatem civium vel salniem, se sub sjiccie fotfii- csi: ciiin tamcn anihia et corjius homo:Sediibilmc'
cationis implevit Deo, etinermis armalum, et virtim nomeii, quod ex dtiobhs'hominibiis' siiisjproprie
mulicr occidil (Judith. xu, 15). Sic vos Dottiitio terliiim duortim commixiioiie'jietlicittir, eortiin tlis-
plenoc carnis affectibus triumpbatis : non quscratis sicfiofucrit vacuaium, sua siugulis lo.caad requii-m
refugam, qui a vobis, eiiamsi occurrcrei, foret oc- •censentiir: qtioniam utrutnque vivit, et moniur"
eidendus. Remillito pallium lunicam detrabenti utrumque. N.im sicut proeter hanq yiiam, alia vita'
(itW. vi, 29). Pecunisi eorum cum ip?j$ sit in inr est bcalbnim :'il'a prajter liaiic'm'or|em?'njorp.a|ja'
.49 EPISTOLA .HI. EXHORTATIOADrMARCELLAMIUT ADVERSATOLERET.' SO
impiorum est. Sed inier iianc vitam et mortem ,.at-.AA,' Cap.'YII:—-Ilaeesunt iiaqtte duo sepulcra , quse
que illara vitam, et morlem,-inlerest-hoc, quod istae sibi el Paulinus vir singularis ad imaginem palriar-
niiturae suni, illoesunl meritorum. Aique ita duplex chae sollicitissimus requisivit: unum, ubi et vete-
sepulcrum et naturoe debetur, et meritis. Hoc sepul- -remhominem cum aclibussuis spoliatus occulerct:
crum.sibi duplex palresfamilias isli, de quibus Io- et licet necdum corpus deposuisset, carnalia non
cuii sumus, providerunt : qui Senalunv honores, haberetln carne : aliud, ubi corpore ipso, enmve-
diviiias relinquendo, inorliii illis videbantur, quibus nerit Dominusconfringere terramejus, exposito,
esse videnlur eliam dum vivunl mortui.- Ecce.unum animam.collocet in qitiele, ut fidei tunc pater ille
sepulcrum, in quo conversalio velcris hominis*cum hsec filiis conlemjitu, utdixiinus, pecuniae compa-
. crepundiis suic nobilitatis abscondiiur. Illud^erit ravit: in quo divcs cum paupere non potuit recu-^
aliud cum ipsumcqrpus, quod naluri» lege caduciim bare. Htic omnes peregrinos mundi, huc egenlcs ,
est, dissohittimreverletur in terram : de qua scrip- hucctiam exhoeredatosjjro Christo ssecularibusre-
.tiim esl: Terra es, el in terratn ibis (Gen. 111,19): cipiet teslamenlis. Ideoque ncc vestigium habuit in
.aiiitna .lameu in refrigerio requiescente. Nam qui • hac lerra," quoniam nemo qui eum sequerelur in-
jduplex.sibisepulcrtimnoluerit coinparare, habebit vehitis "est.At nunc vos, filise, eonlidite , quse ex
lorsitan juxta cqnditionem nalurse, ubi cor|ms mor-B co,vesligium Abrahae esiis, ex quo de lerra non
tale condatur: non habebit juxta meriti legem, nbi essetoepistis. Obsequimini voluntati patris veslri,
.aniniarequiescai. Qiiod quidem ita constiiutum cst, cujus corruplelse obsecutaenon estis: qui vobis a fl-
ut morsista, quaeper dissqlutionem animaj gene- liis Heth sepulcrum emit, qubd sibi et cseteris suis <
ratur et corporis, media sit el duarum mortium et noluit comparare: apud quos utique mortuse estis,
duarum vilarum. Ris enim hominemnecesseest
quandb cumeis id quod vivi in mundo possederint,
mori, et bis ei vita debeiur. Nam etbeaius Baulus non tenetis. Gratiasque illi semper agite, qui vos
duas breviler viias designavit, dicendo : Pietas.au- lioc' fecit vesligium non babere: ul ibi cum Lazaro
tcm adomnia valet, ,promissionein,habens vitm, et
signum Abrahsebaberetis. Possideat ergo ille pecu-
rjus qum nunc est,et futurm (ITim. iv, 15).' Et niam, vbs sepulcrum : ille imagines escarum, vos
beatus Joannes iii Apoealypsi duas mortes ostendit,
"requiemPiopheiarum.
dicendo : In eosmors secundanon Itabet potestalem
enim dixit, quia est et , MONI.TUM IN EPiSJOLAM SEQUENTEM.
(Apoc. xx, 6). Secundam.
prima. .- • ' Hmc ascripta est ctiam Paulino epistola, ad cujus
Cap..\l..—, Sedillud nobis magna ralione tra- n diclionem,doctk viris, alque ipsi nupero ejus operum
C Editori maximeaccederevisa est. Verum, cum multa
ctandum, etdiligcnli circumspectione providendum in 'ed sittt, qumcwn Paulini historia componi nullo
<jst, an anle islam morlem,..qtise separatione. ut modo possunl, illi etiam est jure plane merito abjudi-
dixi, animae corporisque gen.eratur, mori sseculo in cala. Ego , nisi, qnod Erasmus pulabat, ineptumesi,
ianta Scriplorum lurba, quos illa ferebat wlas, di-
huie (anathematizaiis, sj poiest dici, omnibus ejus
vhiare, cujus sit, Philippo presbyierovelim tribtii,
voluplatibus , quse nobisextra lineam vitalis stib- qui oplimus auditor Jlicronymi, Gennadiotcste cap.
stantiaj;muudi copiis ^uggerunlur) malimus ": an 62,scrjps.it familiares cpisiolas valde Ialsas,.maxime
naturalem ad pauperialis el dolorum loleraniiam exliorlaiorias.
post inierilum,' qui animanv.corpusque Ex hh certe,qumloto conlcxlu edisseruntur,nihil oc-
discernit. Unde ei interilus dieilur, quod inter ipsa currit nobis, quod ab ejus Pltilippi, itemque Mar-
eal, ac medium se inter duas substantias, quae lio- ceflm,, ad.quam scribilur, personis, rerum serie, et
ininem sui conjugaiione, faciebant, lertium illuni circumsianliisabhorreat. Marcella autem, non ut Le-
brnnio videtur, alia est, atque illa, ad qttatn scepe
gradumperfectse substanliaj .sublalurus .immergat. Hieroiiyinusscripsit, elcvjns vilam epislola innostra
Quoniamqui bic mortuus fuerit, mundi voluplaii- recensione127 , ad Principiam exposuil: ut enimcce-
hus IIOII.iilcndo., ef corpoiis slimulos obterendo, lera dissitnujcmus, manifesto illam ipsam esseAuc-
\'or deihonsirat, cum ail initio Cap. H illam sevi-
consepultusessevidetur cumChrislo (Rom.vi, 11): dfsse;'co tempore, qubejus domum regalis affini-
et si consepultus,utique',in sepulcro,, sine quo esse tas ambiebat _,cum ejus scilicetnupiias Cerealiscon-
non potest sepultura. Huic et mors alia communis'D 3 sa/ expeieyet.
illa debelur, quae?animam.avinculis corporis solvit EPISTOLAIII. B
ctliberat, cui.corporiocqueisuumsepulcrum, etsua ADMAHCEIAMI.
scpulturadebetur, His duabus morlibus post gemi-
succe- . Exltortattir ul adversaloleret.
num;sepulcrum-, beata Hla et perpetua viia
I. Magnamhumilitaiiiiostroofiduciam.scribcndiad
tlii. Cseterumqni tolum niundum hie lucrifccerit,
venerationem tuam, Chrisii charitas dedil: quaj te
:
ainhiendo,rapiendo quoniam hic facta carnis mor-
fecit huniilem corde pictalis, et divitem operibus be-
lilicare contempsit, post istam naturalem mortem,
nediclionis. Talis elenim de sanclis fidei luoedivitiis
m
qii transire non possumus, dieilur merito uno et fama
processit, ut ad nos quoque in longinquo po-
simplieisepulcro esse cbndiius, vel potius commen- sitos peneiraverit, et audilti graiise Dei, tamqtiam
"datus; et in secundam mortem miser.incurrit, qua-s '- oleo lajiitise, iiiipiiiguaverit o^sa noslr.i. Noltim
plena est ei dolorum ajiernilate, et lacrymafumper- enim factumest nobis bonum tuuin, qunniam illu-
peluitate. • . :7"7 • , , ,•,-. i,, , aiiuavil.Deus vul.umsuuin super le. Segr.egavitte
"' '
•51 S. HIERONYMI.OPERUMMlANTISSA;- /'C".' Cg2
ex utero cognaiionis et (erroe luae :.non regione,'sed •A Sciusarcanorum cdsleSlnimcoiUesiainr, non-essec'oh-
spirilu bonscvolunlatis : ut de terrenis Opibus fidc- dignas passioneshtijtis tempoiis'ad frCt-uram "gjoriam,
lem sibi conslituat in C03'estibus, earum parlicipem iqumrevetabilupin nol>is''(P<o;ir:'Xuij' 18); 'Tribulalio
de qtiibus scripium est : Muliercs sapientes mdifica- enim, inquit', palientidm operaiur,"paucnti'a"dutem
verunl sibi domos (Prov. xiv, 1 sec. LXX). Hsecau- probalionem': probatio v':ro' sp'an\'ipes autem"hon
lem audienlcs de tua feliciiaie coelesti, effudimus confundit: qiiia charilas Dev diffusa csl-ih cordibns
coram Deo corda noslra , et in voceexsultaiionisepu- nosltis (Rom. v, 50) : in qua 1clririfaie ladicali oni-
lantes (Ps. xn, 5), diximus : Dominus moriificat, nia-sustiuemusVProplefe.i 61 D.tvidVil-:'.Di/M/nm te\
Dominus vivificat, deducil ad inferos ,,ei reducii. Dq- Domine,'Virtns'me'a'(/,sVxvii,'2, juxta 'PsaL llbin.).'
mhms divites paupercs facit, humilesexallat (I Rcg. Dilectioenim-Boniiiii viritis saiutis-est : qliiu Deus
n,6): sed quoniam[Al. quia] calix in manu Domini Mileclioesl, efqui manevin cltdrhaie-;hi Dedihdnet.
est, hunc Itumiliat, et hunc exaltat. Quod etsi ad -Sciens aulem et prophe!:i,'quia momenlaitcuin-tribu'-
omrie mysierium regni perlinerevidelur, attamen et lationis in hoc sxculo ii»»ieii)i»uiperhinis glorim,:;ul
ad tuam specialilergratiam referri poiest: qusema- Apostolus ait, -pondusopcralur;>sanclus ille fex in
gno Domini miserantis consilio exailata es ut humi- Psalmo ui di.jnus Labeatilrigniri 'iteiitaiionimi"oxa-
liareris, et iiumiliala ut exaltarcris. B niine, dicit : Proba me, Domhie',el-tcnia ine '(Psal.
II. Non enim ignoramus, vencrabilis sqror el be- xxv, 2). UndBel,iteruiii idem'ps:ilm6graplius-noster,
nedicta filia, tuam prajleritam in hoc sosculo glo- quasi posnilensffliiiidUitijiis-gloriae,confiiefur, eiim
riam. Nam etiam vidimus tc in tcmpore illo, quo -dicit : Priusqnam' humiliarer, ,e'go deliqui (Psal.
domum luam rcgalis aljinitas ambiebat, emineiilem 'cxvni,'67). Et quia<hnmiliali6iie'Ciira!us"iit',slatim
in his honorihus,, qui deslruunlur : quia etsi ipsi xlicit: Propierca eloquiumlitiimcttslodivi.iiblicicrtir-
quoque a Dominoaltissimo tribuuntur, .quia omttis sum Propheta : Du nobis , siil, duxiliumde' Iribhid-
potestas a Dotnino Deoesl (Rom. MU, 1) : allanien iione.-Et\'Vana-salus Iwminises,v(Psal.r,ix; 15)'.'Est
caduci etfragiles sunt, qui sub hocnnindo agiititur : enim vana s.ilus liominuii), quae' puiaiuHn liactnu-
cujus flgura ut um.braproeierit. Unde et impensius liim vilamorlali esse : dequaboinini diciiur.-ffonio
admiramtir gratiam quse tibi data est, et mngnifica- sicuifenum dies ejus (Psa/.-Gii,"4S)i •Etquidem tu ,
mus in le Dominum, qui le in laboribus hominum sancta filia, etiam documeulis • cdocta' es probare
posuil, et salntifero paiernaj pictatis verbere visi- Bentcntiam : qnia oimtis •caro''feitum ,*."'ei ottinis
tavit: ut te in paucis vexatam, in multis bene tlis- gtoria ejus quasi flos feni (Isa. xx , 6-8). 'Aruit
ponercl, teste Apostolo : In hoc niuiido corripimur, " fenum, el fios"ejus decidit':"verb'uniautem Domini,
ne cum hoc mundodamnemur (I Cor. xi, 52). Unde et qui feeil illud,'inanet in mlertium,sicut -ipse'DomI-
et David ai! : Corripiel me justus hi misericordia, el iius manet inajteriium,- qui est anlein saecula. Cb
incrcpabit me : oleum autem peccatoris non impinr •bocvere dictum est-M-Tanasaius Jwmims;quiavaiia
guet caput meum (Ps. CXL,5): ita et in Salomone «mnia sub ccelo. Unde et'in Psalmisliahes': Vni-'
scriptum esse, sine duhio in studiis spirilualibus verswvanilasomnis-homoviven's(Psal. xxxviii, 6).'
posita, didicisti : Quoniam Dominus quenr diligit, IY. Sed de quogenere-hohiinutn ista <dicat. in
corripil el flagillal (Prov. m, 12, juxla LXX). Casti- consequentibusdocel : deeis scilicelquivane cbn-
gat aulem omnemfiliuni quem reciperedignalur dis- lurbantur amore diviliarum suarum, in' qtias sictit
ponendum ad vitam seiernam (II Cor.,'xi, 59). De belluse-csccoeinhlant sine finecnjiiijiidi et eonge-
eo et Apostolus non confundilur, nec aiteritur : sed rendi, lhesaurizaiiies-in terra/etignofanles ctii-cbh-
magis gloriatur, et pnlens fit in infiniiiiaiibus suis , cregent eas (-Ibid., 7). Relinquent, inqtiil, alienis
qui ut nos suo conforiet exemjilo, fatelur et praedi- divitiassuas (Pial. xLvm', 12), et postquamm vani-
cat sibi ipsi : cui eliam usque iu lerlium ccelum pa,- iale defecerinldies eorum,rapli in infernunrrmmes,
tnerat ascenstis : el quem neqiie ignea illa romphca non domini, sed sertii diviliatum suaruin;ii't/i!/ iilie
abadilu paradisipoluerat excludere : ubi etiaminef- htvenient in manibussids(l'<sul. tLxxV,'<6), quia niliil
fabile omni linguaj audier.it arcanum; «ed tainen , 'D pnemiserunt', nisi ajterjiarmh -mcriia,po3iiarum.'illa
ne extolleretur propter excellcntiam revelationum, aulem non cst vana>saltis 'hominis, <xiequa dieitur :
ita se ipsius a quo inianlum glorificabalur Doinini Dominieslsulus, et.superpopuluwiuumbeiiedicliolua
moderamine gubcrnalum refert, ut apposiio angclo (Psal.-m, 9),; ei iterum -..Satus uuiem justorum u
Satanae in sliniulum carnis suae, id est, in tribulatio- D.mninoest (xxxyi, 59). Ideo et sp.es-.iiiDeo.posita
nem corporis deprimerelur salubriier, ne iiiflaretur noii .confundet ( JROHI.y ,.rS ), ,sicul,_salus vana
inaniier: Propter quod,inquit, lerDominum rogavi, ul non est.qusa speratur in CbrJslo, et confertur.a
-recederel a me : et dixit mild: Sufficit tibi graiia mca: Cbristo. . , , , , i.,. , -
-namvirlus in infirmilaleperftcitur (I Cor. xn, 8). • V. Ergo quia accepisii quxilium de tribulaiione.,
III. Quamobremcum tali magistro et auctore in- ne concupisceres liumaham diem, et vana salule bo-
structa, ad virtutem patientise et spem gloriaeaster- miiiis gauderes; gloriare In Dbmino, et benedic
naj, confidens esto , filia, sicul, esse ccepisti, et glo- eum; qui tibi tribuit intelleclutn(Psal. xv, 7), rie.in
riare in praueriiis passlonibus tuis, recolens el illa via peccatorum (Ps. i, I) stare persisteres, iieque
ejusdem doctoris eloquia : Fideliter eninf ut con-< in filiis generationlsisiius permarteres, quibuk'nb)i
53 EPISTOLA III. EXHORTATIOAD MARCELLAMUT ADYERSA TOLERET. '54
est satus (Psal. CXLV,5, juxta LXX) : qnia prmvale- A j Non enim ligno pulribili, neque slipula fragili., aut
scunt in vanilate sua, verilaiis immemores. Quia dum feno arescenlc, super infirmam arenam a?difieiuih
cottfidunlin mulliiudine diviliarum suarum , non po- eollocasii, sed super immobile ftindamentum, quod
nunt Detimadjutorem suum (Psal. LI, 9). Tibi au- est Clirislus , ptceterquod aliud fundamcnlum'nemo
fem lacia est eors in hsereditaic Jacob, et illuminnti poiest ponere in consummandum(I Cor. m, il):ar-
simtociiii lui in ngnitionem veiiiaiis: ul iirtellige- genio. et auro et lapidibus pretiosis extruero eoapisti
res, quia melius est inodicumjusto, super diviiiaspec- in Cluisto. Et quia perficis hoc sedifieium(Oei ehim
catorttm multas (Psat~.xvxvi, "16). Ideo enim Hiiseri- sedificalio esi) (I Cor. m, 9) ille sapiens arebiiectus
cors el miseratorDominus (Psal. cx , A), qtiia talibus insislit operi luo ut doceat te pcreurrere cursum >
suis procpsrai adinventiones suas ad viiam homi- bonum, oblivisci quse relro sunt : et exteridi ad
iium propiigaiidam,pcrmisit te istitis sseculi flucli- bravitmi superiise vocationis (Phtlipp. m-, 13),>ut
bus ventisque jaciavi : ut expcrla iiuufragium, de appreliendas in quo appreliensa es, et accipias co-.
cseievo similiier jiericliiari cavcres. Itaqtie cuncia ronam jusiitiaj, et diadefna gloria: de manu Domini.
quaj passa es, sicut inielligis, vulnefa qtiidem cor- Cumque magna dies illa in igne cceperit revelari,
poris ttii, sed et auimaircmedia' fuerunt. non concremetur opus ttium sapientis ighis exa-
VI. Itt circiimchione'cordis fae opera tua : ut B 1 mine, scd prohetur (I Cor. ui, 15). .Nec exsiin-
gloria tua non sit cx hominibus, scd exDeo (Rom. guaiur lumen luum, sed inier siellas clariores emi-
n, 29): qui deponilpbienies de sede, et exalial humi- cet, inter illos qui fulgebuntsicut sol in fegno Dei
les, ci esurientesimplet bonis, et divitesdimillii hianes (Matth. xni, Ao), et sicut luna in mternum perfecla
(Luc. i, 52). Deus scienliarumDominus (l Reg. n, 5), ( Pial. L\XXVIH,58 ) : quos etiam per diem sol non
vkie quanta gloriam tuntn rccompensatioiie mula- uret, neque luna per noctem (Psal. cxx, 6). Erimt
vil, qtii le nialuit purticipem rerum ccelestium fieri, enim in Jerusalem urbe, i.lla ccelesti pcrmanentes :
quaiu ad fmem tcrrcslriuin permanere, ut ab liu- cui ipse Dorainits, ut scripium esi, crit et nomeh
niana dignitate transircs in regiium Dei: Et quidein el lumen (Apoc. xxi, 21).
inuiiis homiiiihus htijiis s&culi. vanitate captivis, . VIII. Videnles crgo et prsevideutes iii spiritu,
sisiiiliaDens au.\ilia peicipiendae in oeieinuni snlutis revelalionis, magnam libi perennium gaudiorum
offaTe dignatur, sed plerique, siipcranlibus [Mart. messem florescere, exsultamus in Domino, cl giiu-
plerifqne sperneniibusj sana consilia soliiciludini- dentes fiuctibus tttis, in voce exsullalioms psalmi
bus diviliarum, ac deleciationibus corporum, noltiiil canimus :Magna opera Domini, exquisita inlef bmncs
inielligere, ut bene 3ganl (Psal. xv, i):ei inaluiil volunlates ejus (Psai. cx, 2) : quia multum abunda-'
lata via perditionis spatiari cum muilis, quam an- tG vit boniias ejus, supeiabundare iribiilationibus tuis :
guslam semitam invenire cum pancis (Matt. vii, !3). quandoquidem te iji eorum sorle vocavit pereimi
Unde et tu , lieatissima, cui donatum cst non indu- lajiitia et bserediiate ccelesti, el in hondre regali,
rjri pia castigatione, sed corrigi: neque glOriari in et in consessu superjudiciali. Tolerandaa sunt ini
diviiiis, sed spem et rein in Deo ponere, et a sorte hoc sajculo humilhatis passiones, quaj libi a Dco
diviium peccaiorum dividi :.quorum cor ut ccenum recompensabuniur : el tu benedicia similiter' inle-
est, quia et cor sicut thcsanrum suum in lerra de- rim bis verbis consolare : ut et velerum dolorum
mergunt : transi ad bcatoium pauperum sorlem, obliviscaris, et in prajsenti proposito, quo ad opera
quoriini fonnam Christus accepit, el faclus esl refu- saluiaria elevasti manus tnas, corde perfecto lir-
gium pavperi (Psal.u, 10). 'Neque divites,sed mata, fiducialiter fuiurofum bonorum llbi pcrpe-
pauperes beaii quoruin esse pronuntiat regnum tuam feliciialemfestiva mediialione promitlas: tcque
ccelorum (Matth. v, 5). ipsam in cceltim animo gcstieiite praecurras: ut dmn
VII- Tuum est crgo niinc in magna graiiaruni corpore moraris in terra, jam ad Christum meiite
actione confiieri, ei psailere Domino : quae ita ut pervenias : dumque Clirisium conaris imilari, ct
audivimus, et hauiiu et corde bumiliialis ornaia vesligio ejus afligeris, deposilis oneribus, ct impe-
es, ul linguoeuioe ei menti tuaj Davidica verba con- •»- ^ dimenlis aique
compedilms , quibus sajculi hujus
vcniant : Bonummihi es,t, quod humiliasti me, ut di- divites allinentur, sedentesin tcnebrisel iimbramortis
scerem mandata lua ( Psal. cxvin, 71 ). Adjicere (Psal. LXXXVII, 7) : tu jam liberata el expedita co-
etiam quod slatim sequitur vere poteris : Bonum miteris Dominum majestaiis crucifixum, cnjus im.i-
mihi est lex oris lui super miltia auri et urgenli ginem non potest portare, nisi qui in hoc sseculo
(Psal. cxviu, 72). Elcgisii enim tbesauros tuos po- nudum se reddit et mortnum : utsecundiim ipsum
nere iu prsecepiis Aliissimi. Dicimus et nos congra- Dominum dicat : Venit enim princcps mundi hujus,
lulanles libi in verbis Prophelce : Gaude, filia Sion; el in me nihil inveuit (Joan. xiv, 50). Vel secuhdum
tasiare,filia Jerusalem (Zach. n, iO, juxla LXX), et prophetam David :" Factus sum inier viventes quasi
obliviscere malorum, quaj libi de hujus saeculibonis mortuus ( Psal. LXXXVII, 6 ) ; ut sic inter mortuos'
orta sunt: quae elegisti tibi booam partem, quoenou lihera, possis juxta Apostolum dicere : Vivo auiem
aufereiur tiL-i (Luc. x, 42 ), Nemo'enim poiest au- jam non ego, vivilauiem in me Chtistus (Gal. n, 20). ,
feire tbcsauros reposilos in sinu Ciiristi, neque Gaude quia facia es sicut gloriosa Juditb , inler
cveriere domum in ipso angulari lapide fundatam. virtutes pudicilise merilis viduitatis jncorruptse j,->_
SS , S. IMERONYMIOPERUM MANTISSA. S6
tens: sicufel Anna venerabilis in jejuniorumcasli- A fidueia, in summa pace nos esse credamus: lantaque
monia orationis instans nocle ac die. sit in nobis spes fulurorum, ut omnino non seniia-
• MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM. mus nos sustinero illa qtiae paiimur, sed ca polius
arbilremur jam oblinere quse credimus. Siqttidem
Videtur islud ex prolixiore epislola, sett libello fra- diclum
gmenlum, maxitnecum fme el debita scrmonisconclu- est, unde totum nos in futuro habere cogno-
sione careat. Cur ad virginem in exsilium missam scimus : Spe salvi facti sunms. Spes autem qum vide-
inscribatur, ex nullo penitus loco inteliigere esl: nam lur, non est spes (Rom. vm, 24). Ad hoc ergo lan-
iteque ejus pcrsonmvola usquam est aut vesligium; tam in nobis fidei stabilitatem Dominus esse desi-
neque exsilii menlio, nisi illo forlasse loco, ubi de
Noe dicitur, Ecce et ille rem passus exsilii. Aucto- derat : ut ceriius esse quod credimus, quam quod
rem quod speclat (quandoquidem Ilieronymi liquet paiimur, judicemtis 1: et verius habeamtis speranda
non esse) siylus autem cum anlecedentiproxime con-
sonat, unde hmc eiiam Paulini videri doctis virh po- quam seusibilia : et prsesenles angtistias non sen-
tuit: eodem argumcnto quo itlam Philippo presbylero liamus, dum in futuram spem lola animi inietnione
altribui, hanc quoque eidem possereor ascrtbi. protendimur. Ac si bellalor aliquis dolorem vulneris
EPISTOLAIIV, aul contemnai, aut nesciat, dum omnibus vivacilatis
SEUCOKSOLWIO AISVIHGINEM 1NEXSILIDSI MISSAM. sensibtis solam videtur cogitare vicloriam. Nam et
I. Si Deus ac Dominus noslcr Chrisius Jesus se- n qui lcmpore hyemis vadit ad halneas, prius asperi-
euritatem, pacem, tranquilliiatem, quietem, pro- taiem frigoris ntidus patienter cxcipit, quia cum
speritatem, hciiliam, et quajcumque alia esse ju- seeutura calefaclio consolatur. Ita cerla spes rem
cunditatum genera possunt, servis el cultorihus \incil inslanlem, ut illud quodammodo esse inci-
suis lam iu pracsenli, quam in fuluro promiileret, piat quod fulurum est, ej, desinat csse quod praesens
cssel nobis non immcrito dolendum alque flendum, esl. In me, inquit Dominus, pacem Itabcalis, hoc est
si qua in prsesenti vita conlraria paiercmtir, eo dicere: Firmius vobis sit quod in me esi, qui sem-
quod practer insjiiralum dolorem, cnjus eo sempef persum, qttam quod in lemporali geritur inttndo.
acerbior vis cst, quo magis rcpeniinns acciderii, Quia mundus transibil, et malitia quaecumqueagi-
futiira quoque promissio esset ambigtia, prascnli lur in ipso, fiiiiclur. Pax vero mea nulla umqtiam
spei sollicitatione frustrata. At vero cum e conlrario dcfeclionc temporis solveiur. Et alibi dicit: Mulicr
solliciiudiiies, bella, tempestates, inquieludines, cum parit, trisliiiam habct, quoniamvenit dies ejus.
iniserias, trislitias, odia, a.<*
alia quajcumque incom- Cum autem pepererit puerum, non meminitjam pres-
niodorum alque aerumnaruni genera esse credunlur, surm, propier gaudium, quia nalus esthomo in mun-
in praesenti nos passuros essc praedixerit, conira dum. El vos nunc quidemtrisiitiam Itabeiis, sed tri-
pr.cdiciae commutaiionis loedium, de promissa non slilia vcstra verletur in gaudium. Ilcrum autem videbo
eril quis prospcrilate securus. Si vero commonittis C ros, et gaudebit cor vestrum, el gaudium vestrum
fueris, in ipsa comnioniiione habebis solaiium. Et nemo lollet a vobts (Joan. xn, 21).
quamvis ex pracdiclo malo adversaj valetudinis quis- II. Aptissimum namqne ad comparalionem tribu-
piam acerbissime perturbelur : perturbationem ta- laiionum prajseniium ct futuroruni gaudiorum, prae-
men non absque consolatione suscipiei, qui in ea gnnntis mulieris induxit exemplum : qtue quamvis
promisssesanilatis signa esse cognoscit. Pari ratioue causampartus nonabsque ingcnti scint dolore trans-
nos quoque jucundos esse ac lielos , dnm spei no- ire : quia aviditate nitnia liberos cupit, doloris lor-
strac signa coiisjiicimus, comprobationem ejus su- inenlum spernit, dum quod salis diiigil, conctijii-
jiiimns, cum jier mala praeseiitia, fiilura bona indu- scit, et ante gaudct ex prole, qtiatii coutrisietur cx
Jiiiata: fldci manibus jam lenemus. Siquidcm, ut parlu : nec recusat fcecunditnlis exordia , qtiannis
dictum est, salus nosira in lempore tribulalionis certa sit ea non ahsque magiiisaiigoribuseveniiira :
(Psal. cxxxvn, 59). Nulhtm ergo dehet generare quoniam dum majtisgaudiuin cogit.it, tristiiisc cau-
tristitiam qualecumqtie illudcst, quod maximam sas amplectilur. Sic et iti omnibus pene rebiis lut-
v.detur significarc iretiti.im. Est enim ille superbus manis difiicile potest esse laUiiin, nisi trisiiiia anie
:ic invidus, aut sui fastidiosus boni, qticm ejus pro- praecesserit, c! amaritudo proecuntis doloris com-
lialio reddit trisiiorem. Dicil enim in Evangelio [) inendat amplius gaudia secutura. Sic qnidein jirc-
Domimis : Vos lugcbiiis, et flcbiiis, mintdus autcm liosior salubritns est, quae posl languoris recu|]cru-
gaudebit : vos conirhiabhnini, sed irhlilia vestra ver- lur incommodtim : et a qualibet parte, ex majorc
tcltir in gaudtum (Joan. xvi, 20 ). Amplecienda est sajpe laburis nccessitate, ad amjjliorem solcl felici-
crgo iristilia qua: gaudium jiarit: el noii cjus maie- lalem veniri. Sic qoi liilerse scienliam dcsidcrat ha-
ria est consideranda. Quia saspe per dulcedinem berc, si disceudi non susceperit tadia, pcriii.i:gau-
fructus placct, quod amarum horruit in radice. Et dia adijiisci non poteril. Nec cnjusiibct eruditionis
iterum ait Dominus : Easc locuttissum vobis, ul in quisquam haberc poierit gloriam , nisi animi atsius
mepacem habealis;in hoc autemmundopressuramha- anie fueril perpessus. Agricola quoque de uberlate
bebitis (Ibid., 55). Quid hoc esl quod dicii, uthi me frugum kctari non potcrit, nisi prius lerram*multo
pacem Itabeatis, in hoc mundo pressuratn habebitis? labore eonfeccrit. Et lanto magis prosperitatis spem
nisi ut lanla in nobis sit ejus credulilas pollicila- congerii, quanlo se amplius desudasse cognoveiit :
lionis, ul cum mundi mala patimur, futuraj spei et de labore impenso spcrat ubertalis augmeniizin.
S7 EPISTOLAIV. AD VIRGINEMIN EXSILIUMMISSAMCONSOLATIO. S8,
Quid quod in ereaturis pene omnibus ita esse cog- A Siquidempretiosain conspecluDominimorssanctbrvm
noscimus : illic majorem fruetum gigni, ubi onerosac ejus(Psal. cxv, 16).
acerbilalis causa prajcesseril? Nam et oestatisel au- III. Sed ego te cur ad tribulalionis palienliam, hu-
lumni lemporibus, quae tempora ministra sunt fru- manisaulpracscniis vilseprovocare conor exemjuis:
gtiin, steriliiaiem nimiam noiinumquambyemisleni- cnm nullnm pene scinmus fuisse sanciorum, qui
las iniulit, cum fcecunditatem niaximam frigoris procellosum hujus temporis agonem absque irihula-
s;rpe prajstilerit austerilas. Et quidquid clcmcniia lionis lempesiate transierit : et tantoruni odia in-
veris resolvii. spem ubertatis amisii. Arbores vcro feeiaiioiicinquepertulerit, quantos vilic snaedissimi-
ijisse tnnto numerosiore gravantur fructu, quanto litudine castigaril? Casligare enim alium videlur ,
acerhioris frigoris violenlia reprimuntur. Cum prse- qui ab ejus conversatione disseniit. Nonnesanctns
coces flores opporttina castigatio refrenando ad pe- Ahel, qui in hoc mundo primus innoccntiameonser-
riculum fostinare non palittir , ulile impedimentum vasse rcperitur tilque justiliam, ciim illihata Dco
pruinae: el quod reprimit, non obfocal, sediucludil. ohiulissei innner.i, mox nt munerum respeciu Deo
Al vcro si paulo elemenlior vis exsiiteritinibriiim, placuii, usque ad morlisillalionem , bumaiitim, vcl
quanto luxuri.int prius indisciplinaia festinalionc, quod scelcratius est, fralcrnum siatim" invenili.r
lanto post fructibus deserunlnr , cum futuraevires B oditiminvidiarnquescnsisse : et fralris ejus, qui illi
iinpnritino tumpore consumuniur. Semina quoqtie et pro gcrmaniiatis lieccssiludino, et pro solaiii
ipsa lerra: jacta atque commissa, quanto glaciali fri- causa (quia soli adhuc prajler liumnnigcneris prin-
j_orc arcente tarditts siirguniiu friigem, uiili radice cipes'in universo mundo erant) mnjorem dcbcbat
proficiuiil,ac lanlo postmodurn amplioribus fructi- charilatis affccttim? Scd iiijusiiiiam maltiit omni
bus jiraegravala curvantur. Navigantibus quoque consolationedestitui, quam jnsli cujtispinmsocielaie
ipsis longe serenilatis spem pollicelur nimis valida dissona confoveri : si tamen consol.itio rectedicen--
ct diulurua tempestas. Sic et omnium fere creatn- da est, ubi lantnm dissidct aiiimus , qiiantum, vila
larimi speni diflicile exstiltatio aliqua, nisi mcerore discordat. 0 Cain 'iniseraiidc! qnid agis? cttr in fra-
jTjfieuuie,succedil. Qu.c cumila sint, sequanimitcr lerni ct innoxii sangiiinis elfusioiiem crudelisaiis
fcrre ctmveiiil: etiam si nos tribulationum ac dolo- odio fttriosoque prorumjiis? Qnid libi solitarius
riim aspcrioris hyemis procclla concusserit, tanlo commeruitfraier? quam vim iiilulit, quam fecit in-
ampriorciii ajstalls frucium delaluri, quanlo proe- juriam? Sed qusemajof injusio injuria este polest,
senii frigore vitam habere conligerit acriorcm. Di- quam vila jusliihe [F. vitie justitia]? ln hoc lan-
gcril eiiiin at:slcriiatcm , quam poierat rescrvare, tuni tibi. displicuit solilaritts fraler, quod Deo
qiiidijiiid |irJmo impeiu eripil in exilum. Ncc ulla G-placere gestivil? Fuisscs et lu Deo placens :
ims iusurgeiilispelagi debe.tlerrere tempesias, cttm numquid et te ille excluse---ai ? An tam pnujie-
venliira nosira sit ctiam niimqttain finienda tran- rein Dei charilatem esse cognoveras,ut vos simul
qirlliias. Doniini est enim vox illa , dicentis : Bcali amare nonposset? Sed qtiando boc ameiis seniit
esiis cum vosmaledixcrinlhomines, et persecutivos invidia, quaeconlra hontim sempur laborat, et non
fiierint, el dicenlomitemalum adversumvos : gaudele videl ? Dcni(|uequod jtiMiimcst videndo non passa
ct exsuliaie, quia mercesveslra copiosa est in cwtis cst: inoriendo, maiiis accepln vilcfacit. Erubesce, o
(Maitlt. v. 11, 12). Quisquiscnim mercedis cl bea- nimis iniserande, livore lcsiaris mcliorcm tc cssc-,
liuidinissuaj causas non cumingenli gaudiosuscijdt, cui le exhibes nocitiirimi. Qtia: igilur hax- lania:
certuniesl, emiiaiitinfidelilaleatiiimperiiialahorare. crudelilalis duritia luii, ui uou vel solittidinem lu.iui
Optaiidiimcst eiiaiu ijiiaiiivissil amarnm, quod Ju- recogitares ? Quo animo postmodumparricidali' ilU.
crum jiarit: ct cum hrliiia majore siimeudum, campo, reversus es, qualiler jiostea iibsqueunico
qiiidquidiimjjlioremgeneral mercedeni. Nec conge- fraire solus in lolo minnlo vixisii? non lam in frnire
slio laboris vitandaesi , quse est aiigmenlatio com- lucrans hajreditateni, quam quod duo eralis, au.vi-
modorum. Sic namque iicgolialorum «vidiias am- lium sollicitudinis perdens. Quid cuinVihtra cogiia-
jdioris qiucitus causa , ncc maria perlimescil, nec D liouis tttaesecreta volvebas, quando tecum illum ,
lerreiiadis-crimiiia,qme interduni cliam causajsolcnl queiii sohim familiaretn, quem snlnin soeium, qnem
csse dainuoriiiii: et projiier majoris lucri spem, na- solum coliegam habere cotisueveras, non vidcbas?
vig.-iiiouisel peregrinalionis incnmimida Jihenier Num saniusfuerai, si ila te furor iuvidia: comjinlis-
.•issiiinit:quia quamvis magnus, facilc coiilciiiniiur sei, iil ip-=cin te scelernlasvcncrcs immus,c.iarma
labor, ubi noii lam laboris quanlitas, quam ejiis uii- parricidnlia, iua qiiam fralris vitn sciisisseli?rNullus
litns cogilatur. Et si id fieri propler lemporalia, ct tiimcrudclis homicida esl, qiiaiti qui ita crga altc-
iucerla hicra coiisjiiciiniis: quid nohispropicr yter- rum sajvil, ul non parcat hibi. Qnid miscr lacinus
na , et siue ulla ambigisiinievcntura, sit ngiiiidiiin tuimrintcrrogatiii Dco nogas : et diim cxcusnrc cre-
cogitemus,Nam cum illorum Iucra, insidhr, vel jie- dis, acctisns : tit nulla tibi ncc confessionisnec iuen-
ricula pra-cedanl: similiter nostra conimodadispen- dncii possit ratio stibvenire? Nam i>is>i scivissesnta-
diis ctunulanlur, ctsub perlculo feliciora contitigunt. lum esseparricidiuni, non ncgasses.Scd Iisecconsue-
Quae incommoda itiiaiiliim tribulationcin noirme- ludo peccnniis esi, ut mahim scmper velit ncgando
tu/uit, ut efiam mors possil propter iil.t c«iitemni. getiijnare, ct dicere sc, aui non fecisse quodJieit,
fSS. S. HIERONYMIOEERUMIifANTISSA. . . m
aut bono bperalum esse zelo, quod eum constal., A Dei non est passa juslitia : dtim corpori vulnus ju-
nialo gessisse livore. Et puias, miser, quod illum fa- betur circumcisioneminferre: dum filium cummaire
ciniis latuerit luum, quemindigni muneris lui causa ejicit; dum in Isaac dileelotentatur : dum religiosus
non latuit. Non ergo qtiia illum qnicquam lateat,in- , parricida esse praceipilur: Sed iacile ad omnem ja-
terrogat, sed ne tibi ignorantiaeexcusaiionem relin- cturamcotisentitfldelis, cui magis nc magis ac ma-
quat.' Nam cum fratrem negas le scire, quid gesse- xima succrescunt: quandoquidem eliam ceniupluni
rit coufiteris,et asperitaiem crimiiiissupjiressa con- receptura proniitlilur. Ipse vero Isaac quibus tenla-
fessioneconflrmas. tionum generibus qualiiur , dum escoe[Mart. esse]
IV. llajc ideo paulo lntius executi sunms, ul tam inopiam patiiur : dum pcregiinatioiiis experilur la-
invidiajmalum, cujus extimari crudclitas nonpoiesi, bores :-dum -propter uxoris speciem iiiniiam ipse
qtiam in prajsenli vita condiiionemjusiiiiajpaiidere- nietuii, qui anxietaie conficitur, et eo jpso quo ob-
mus, quseslalim cum odio sui ccepil. Qusene tuncj. leclabaluivalfligitur cum illi forma conjugis, quaj in
quidem ahsque.mulia pcrseculione essepotuit, cumi sccurilate plncuerat, in formidine dis|>licebnt, diim
iiiitmi tantum liaberet ininiicuni. El silam grande: regis amiulationem patiiur : dnm eaui quidem pos-
odiiimab uno hnste perpessa est, ut usque ad vilaj sidere illiabsque invidia non lioet. Sanctus quoque
interemptioiiemvenirot, noii humo quieumque,'sed B . Jacob qtiam.inolta patitur. Primum cum fr.ilris sui
fraterf quid ex ea tuno susiiiiere posse credendum Esau , propiercolljiam tibi benediciioiiein, morti-
est cum, quiJiostes toiextraneos habet: et nisi per feram-sibi invidiamconlrahit: ctini ejus odium, in-
molem auctae pravilatis a multis potest atidire so- dignationemque dechnans , ad Laban soltis pergii ;
ciortim Qtiisquejusiitise cultortmi ; Venile, circum- Ciimpfopter uxorein servit : cum dilectaj sponsae
veniamusjustum, quoniam inuliliset conlrarius est; soror .non amala .supponilur : cum jirioris amoiis
operibus nosiris (Sap. 1, 12,)? Sed dicet aliquis :: d.imno, mairimonia-illifrande'geminaiitur, et rur-
Quisquis vitare invidiam cupit, timeat,. jiluribusi sum pro- non. ojitato coiinubio, septenni servitio
jnnotescere, vel placere. Ecce justus Abel .nullosi subjugatur : ciiin fraudenfpaiiiur de mcrcede : cunr
habuit', quibus innotesceret, vel placeret: etlamen,., post viginii aimorum mercennriam serviitilcm , oe-
invidiaeodiunrvilare non potuit. Errat enim qui- culta magis fuga, qunui libera proficiscendiexpcdi-
cuinque. absque hominum amicitiis contrahi noni lione discedit : cum Laban persecutioncm timet :
posseopinatiirinvidiam : cum illanontam humanasi cum fralris sui formidat oceursum : cum delmam
amicitias, quam solam Dei amicitiam persequatur., filiam suam Dinampijihorrescit .cum diieciissimoe
Undene ille quidem absque invidiaeinfestalioueesse> uxiiris Racliellinras deflet: cum dileeiissimumIilium
poluit, qui. vel soli Deo placere gestierit. Suflicitl G [ Al.<lac. filium] Joseph aeerbo funcre coiistinipium
enim ad invidiaastimulos inciiandos, si te illi pla- a liesliisdolel, sinc solatiosepuIturaj:cum Rcnjauiiii,
cerecognoverit, ulira quem alius esse non polesi. quem etiam consumplumodiose putabal, coniulerat
Sed nec sanctum Koe in proesenii vita inconcussaj ! [Al. in quem contulerat] charitalem : el quemse non
sccuriiatis qtiietem hahuisse cognovimus, dum ini- ampliusesse,visurtiiii metucbat. Defessus jnm lam
quis existeiitibus cunctis, solus in universoorbeni- annisquam laborihus sencx ... ct pater jusiissinius
liiur cusiodire justitianr: dum aream fahricat, re- ingemiscit. S.metissimus eiiam Joseph de tenlalio-
paiandi orbis semina, coniiiienlem : dtim se fuiuroi ntim generibus coiifliciaturet quatitur, cui ac si
dduvio jira^pirat, ei fidem veuiura;inundationis, se- iribulitioiium semhia.s|)eciesvideutur fuisscjustiiiaj.
dulaciir.i denuntiat: dum tam sibi qtfamsuis, quam- Nam quofics aliquitl sauelasvel pie gessii, toties in-
que cuneiis aninianlibus alimenta conquirit, jtisiili;e! tolcrabilium teniatioiiiim discrimina subire coni-
meriio, vitam moriis teinpore reservalurus,:dum postt pnlsus est, justiiiaj consenliens , et spe confortante -
lanlam liominum numerositalem, solumse ciinisuis! perdurans : nt Iahorandum nobis sil, quid in co
remansisse superstiiemdolei.Sedsolatiumnonperdit1 Iaudandoprimum debeamusassiimere justiliaj: san-
desolaia justitia , cui consorlitimDeus est, omuii clitnti.sne[Jifarf.sanctilatisque] per*>everaiilinm, au
celebriiate festivior.E-cceet ille rem passus exsilii, w patientiajajquaniiniiatisquevirtutem. Namcum fra-
perempta bominumfiequentia, et sl non omni sola- terna dilectione somnium, ttt frater fratribus indi-
lio destituluspartis, lamen.penesolus relictus, agno- caret, invidiameoruin odinmque contraxit:qtiasiaut
vit se Dominovalde servire. Unde non magnopere; ipse se [Al..si] somniassefnixisset.aut visionemillam
exquirehat vanam hnminumconsolaudigraliam. qui adsiibjugandorumacterrendorumindiciumnuiiiiasset.
juciii-idioremac pleniorerababebat inDeo fidiiciam. Endecum ad ipsos cognoseeadajsalulis coruiii causa
Sanctus quoque Ahranara , quse vel qnanta perpes- fuisset a patre direclus, injnnclum sibi iter feslinus
susesl, dum fidem solus inier cunctos ser.vatinere- aggressusesl,quo ceieriuseorumpossetodiasaliiiare.
dulos : diim puiriani et propinquos deseiit : dum MONITUHIN EPISTOLAMSEQUENTEM.
uxoris sicrilitatcm dolet: dum propler esraj inopinm,i Visalimc est olim Eraimo non abhorrere a sitjlo
moiloin JSgypto , modo in lerra Goraris pcregrina- Tenulliani, qtmnlutn,inquii, ex illius frngnieiiiislicet
liouis seniii iujurias : dnm mori propter uxoris pul- odorati; est enini affectatior et dvriusculus, ciiamii
sentenlits.Exislimantalii, fortasseciiamcon-
chritudinem timet : dum sihi erepiarn mteret: dum1 gravibusmagis,
griienler adsubscqueiilis dictionemEphlotce,
profene eam non ineruit, quod ajquissimi judiciss qum, neminejam diffitenie, S. Maximi Taurinensis
«I - EPIsfeLVV. ADAMiCUMvEGROtUM. '€&
esl; ehiniia accedere, ul ianhtii non cerio dscHbani. A tempesias ihter fluetiis''invenii."El quaihyis 'nijmo
Ego, ulprannniiarenondumliac dd re ausim'', s'eiitii5 ' libens pericuitim^paiiaiur atil feVaiViamchsub pbn-
tinnen , pwpius ad hqrum opinionem,,teum.qui hm. —
scripsi.l, jtersonatn suslinere ephpopi ? .qm.sestalm ( ilere peficuli, cogeiue ifeeessitnieVduriilus. iNFih.
iuitio ait, Dbmimcariimibriim
" religibsa'ii'ec"essiljTi j Seil alia hiihi 'anxielasiicoedil. qtiai mceroriiiiik'dui
•'•
occupatum', eic., •'' •'' '• •••
plicaiis, meos ieiistts involvat, et morilacihiis curis,
EPISTOLA' V: "" ' ' ''•-
' ' iiicxplicabiles curais iinpon:ii.'Movetciiim "nie,quod
'' •' ' ADAiilCUM JEGROTUM. "' ' ' ciiin 'lalibusueniamcniis, el ctmriam obstinaiimorbi
' I. 'Qiiamqiiaincertissimciioveiim ,'ex'perienliarT1 •ceriaViiinemihisoli
coiitigeril dimicafe?'cum'alios
tuanvalieni fconsolniiiinis'levaiiiiiiibusatqtie -remi lioverim efiiiiiioribus-plngis' esseciirrcclbs/etcohi-
giis noniudigere c-»ciimiangutires asi:uiiiiiasque'laii- pendioso luctaihihecxstiiisse viclbres. Cttf niihi Do-
gttidi corporis, slupOiciiique iuembr-Urumrigcntiunvi miniis infh''cum"cadtefiscerinhieii'iudixit'?"Ctir ine
1
vigenlis-caientisqde •aiiiufifeliciiale ipscconloveas,p iton sicut csetefbs cnsligavit?'—^IIiteRrPrimo enlni
-ae medica"ratione cures alque-ctmijionas : lamer1 limidebes in inih arduo*ceriamine :o'oi)"stittitiis de
inter adversa praesiditirri,• inter'mbrbos •rehiediuni. hiiiullibiis-cogitafe: Iiifeiiofa^smiteniiii pfajniia^iii^
inter eiiras solaiium';' in iliictibuValieiise. maiius; fefioribiis^pii^iiS.-UbideniquiJ fortia foflihtis iriipe*-.
reniigiumscmpcr quicriltir' et iiptiUiir;Pars esfeniin B rantttr ,' •fofiibreiiS'fiif'iio'r'iiituiefisscqtiilurfeiisus :
procnl diihio maxiinarum niedelaruni' fraterui 'con- et' ideb ignbminiain jiidicilfortlscuiii inferiore cbm-
solaininis fruclus : et 1'omfesdieibrum ,:"l idulcedine jibiiiVTilognusest cliiiiiqiii vicijrii inagnii: dlJAOtibriis
consolanlium ', levitmeu fessis nnhiiis introdticit.' Et est maxiinie iniixiinasusiiiicrc : iiigemis viriuiis est,
si noh cbrporeis iivmembris, i eeessibus uiiinii tainen ingenlia superarel Wamque meritis eiriiiieiiliofibus
et abdiiis ,'sp'irilunli studib coitipohii honiinem , et excellil;caelerosajiud regcin; qiiuin phiriniiini ttirba-
inseritiit medicus sospitaiem, juvaiqtie-coriariiiiia Yeril*caumaiiellbrurii, elieddideiint siipernlaviclo-
exhausiarumvifium;':sub' lohgarum siircina pfessu- ;r'em.'Adest:'deriiqiiepfa?tla , '''iii-ipso^.bifflictu*cori-
rarum : maxinie ciim scriptuni sit:; Frater (ratrein gruehs qualilatis eeframinis,'uieriio dcsiinaia^victofis.
10 Ob Numero ' cnstreiisi
ddjuvanscxaliabitur'( Psal.xiu', )". 'libc^iiuf poridefa pfovifiliiisfegesiihpo-
quoiiiam dominicaruhVrcrdm religlosa necessittisitii Iiuiit":! mcdici pro causis medclas impeiiduni.Qui
riie lenet'oecujiaUmi, ni frcqiiehlalii corpbralis ac- Curandus^est,'hbti dicithiedicoqua Ifegecurefur.Nec
ccssus.ajruiunns tuas illtislrafcifon deiiir-facilltas: miles eligit"qtio hiillafuf :'iiec "servusquo verhefe
placuit sicut peiisii; til qttalicuiiique .shlatidiiliera- castigeiiif. Qiibdeiiinicx liiiijoris peiidcliifbiiiio ,
fum lenirem iam Ibilga -ieiiiariVelUavirliitis-., imo iiohestin p'oi('sta'te'subjocti: Ergo-:qiii'siijicriia'fe-
putiiis salutis "coinmodiim visiiarom ;* el 'anihuini C gimui' poieslaie, et inter niiindimisbfias ntullifoiines
ClirisLianavirlule-iuiidinuiiiiti robiir maximumprd- corrigciidi ,-versamuri iicc iioslruni'est dcpolesiiite
moverem.Qui regtioriinV-CGelesliuiiVjsrivdaiii ccusum- Domini, aut jilagas eligere-, aul-aliacerianiiiiit quse
quentuneris'sempiicrni coulcridimfisoecripare, esse ferendoviiicatuus-: sicut-ncc servorhm est'C'!i_;efede
iion pbssumus'siiie aliqu;i cbiigfessioile victoies. domiiiis gener.^flngcllornm.^Niiihqviiim^enim ex ar-
Nuinquam'enim'delicalivac 'igiiafa;certaiiiii'iisvirliis, bitfio' peridentispendet 'liteniia''Ve'rheraniis.'Poies-
victiSrlni^palniireriiiiiciiliiieii' ascehdtt: aulpioeihiuiii tatisest cnieiidarc",condiiionisestsiibjacere. Regis
desuhac'is adveisis-accipitv quivicioria chariorem est oriu's'im.nviiere, -et mililis est susiHVere/.QiiipjVe
vilisshiiaiii'judieat isui cof jioris'vittim. Nec1moriis ctnii ab [A/.'-etah]-ips'o rogCnihil geriUuriiijusluiii,
eiriur conctiiiutr metu , 'cufde niorte vilaiiasciiur. qui suis legionihus pro vit-tatn•ijiiiilitiitebellicos s-ti-
Preliosum esu-illi el;s:ingiii'iiemfuiidere : leliciiaiis dores imponCiis, fortes miuit nd forlia: inferioribus
cst ciuii hifdicitaie piignare : Siiiiniiui"s;initiiiis cst compeleniia-jubet, -ut.ncc^iiiferiofcoiitra proprias
acerbavtilhera •sustiiii:re''::-'j:iciuiam (juoque ferre vires certamino poleniimis arceaiur', iieG poteniiof
nvjmliroruui," opiiiiUuivhiaximuiiikieriim: Et qtiod inferioris certaininc,' degrad;ilis':incritis,''lniinilie!ur.
esl tiliiiiiHmdicatiVi'prx'Clarum'Cst illi in ijiso cer- Et.dum hoe agitiir-,'ut nullus ihalieiiOTiiiiiorctur ,
lamiiiepahiiiferam creditofi ahimnm revocare. Me- D ant cerle siiccunihal, «mnes cupit esse viciores. Nec
lius''eiiiiii est; sicul raiioUelerniinal.-siqtiod^iiaiuroe inimicus esl medicus quiferit, utpericulum tollat,
"debetur,'virtut![Mari. virtlilcPsolValiir.Ferendasuht, ct vulnere vuliius:exclud.u., Ncc advcrsanir, jintcrnus
fraler, ferenda suiit igUiircuncta','ppr qii:c'fe'l)o- affectusi,;,si liberos.doceat,amp]exib.us'fliigclIoj'iini,.
iniuus nfflieiione' Ibngissilna'voliiil "experiri," el*in Paierna;enim:Ilage!lacxerci,iia.sunt innoxiaj .pieiatis.
'magna pfajiiii:i'desiiiiave':''. - - '•'- Ergo quonia.mcastigaliocorrigeutis,aniqris.esi causn,
- II. INFIH.Quis cuin de pictate descendat: ama medicunv.percusso-
aiiimus,iion'jam-subiriissis viribus rem
•iefat istos iiieviiabiles casus ct jierniciosse'calami- , cujus plaga mater est niedicihae..Niliil eiiim
ut virlutibus amplexis, fructum
latis incursus , alque moibos infestos : quaiiiuni impitimpietas parit:
curatus includat; Ego, inquit",
video jam cum ipso corjiore morituros?—HIER.Cum pietaii.s spi.riliia.liter
Dominus, necabo, el vtverefaciam: perculiam, et ego
"periculisjam neeesseestcbngrediatuf el cerletiquein
sanabp (Deut. xxxn, 59).
,a- Olim eral, mulcedineconsolalionh , qua vqce et de Consolalione. Sidonius lib. v, episl. 17_
S.Cyprianus lilitur in duah. ad ftona- quoquo
Epislol. primoe aliique, Nec sane.erat illa lectio immutftnda.
\um; et A. Gcltius )ib. XIX,:c' 9; ct Doeihiuslib.«
63 S. HIERONYMIOPERUM MANTISSA.• 04
" III. INFIR.Sed aisti :
Ergo ferit pietas ? — HIER.Ai. mala opera odit, malorum operum non potest amare
Fecit ulique, ne impielas judicetur, si non corrigat factorem : sicut Salomon sanctissimus prolulit:
delinquentcm. Cum enim non dcsit in homine, quod Odio sunt, inquit, Deo impius el impieiasejus (Sap.
curetur, ferit^ ut curct : ut sunt manus medici, xiv, 2). Ergo meliusest in hoc mundo anois vergcn-
quaj multa lacdendo conferiint saniialcm, non sine libus perifuro, cujtis senectulem premit ac sorhct
mtirmure paiientis. Hocmodo et nos suh cura iclus occasus , ex amore Domini inedicinalia suslinere
meileniis, inlor ipsas mceroris anguslias, sic in Do- verbera, quam ex, odio exspeeiare insanabilem pla-
iniiium murmuramiis 111iu mcdicuin vulnerali, qni gam et sub fulmine senieuiiae ducere <lamiiabilcin
cuiantur etdolerU. Aggrcdere igilur, frater, aggre- Yitam. Melius est inter manus medici trausilurum
dere siistineniiae remedium, quo valeas gravitlam ac modictim sustinere tormeutum, quam renuntiare
lenlationibiis sarcinam levigarc, et pericula dum pa- medicn, et incurrcre suppliciuin ajternis tonorihus
teris superare. Jaceulia membra aninius rigiduscon- vexalunim. Aut si adhuc miraris nmatoris nostri
soletur elcurel. Uegmmi teneat virltis intra corpus medicinain, per flagella consiare,,illud quoqtie de-
auxietaiihtis capiiyiialtiin ; ui anima inclusa pericu- bes mirari, quod torqueantremcdia qttos medicns
lis vigeat ipsius liborlale virlutis, quae in confliciu amai, qui nocendoquod nocet excludit. Uiique qu.i
lculationis, varic lcgalibus tubisjamdttdum jussa est B nocentia quxrit excludere, non potest non nocere :
prscparari, et in ipso vesiihttlo diimiiiica:serviiutis, et ideo nocendo curai, ut charior.sit sauiias pra-pa-
conlra infestas calamilates armari. Fili, inquit, ac- rala mceroribus. Si enim medicina non laccraret
ccdensad .servilutmn Dei, Ma in justitia et liiuore, et sanandum, meritum sanilalis iresemper deleciaret in
prwpsr.aanimam tuatn ad tcnlaiionem (Eccl. n, I): volunlarium vnlnus. Si non mordacibus adjumenlis
Ergo CMIUtenialio nostris iitililalibus prorogeltir, nocenlium medelarum cura pretiosa constarei, cu-
non cst iniraiidum, si nobis cjus ardor accidat: si- randum causa non cogeret in moerorem.Et idco re-
ctit beatissimus Petrus ,in Epistola ,sua nioncl, ac mediis nocentihus ctira perficitur, utniceroris.pretio
dicit :,Nolile mirari ardotem accidentemvobis: qui redempta sanitas, charior habcalur el grata. Ergo
ad tcnlaliottem veslram fil, ne excidalis inler varios qui amandus esl, quolibei examine non poiest nou
smculi flucius(l Pelr. iv, 12). Frequenlibus procel- emendari : qui corrigendus est, non potest pon fln^
lis Cliribtiana vita quaiilur atque leiilaiur, et pies- gellari amatoris verhere : qui curandus est, medcn-
surjs inuumeris laelalur elcrescil. Quod Salomon tis mordaciialc non poiest nou noceri. Quid miia-
bealissimus prupheta et saiis illustris lcsialur et culo siupes de periculis e.vspeclat auxilium, quom
prohat. Conjungere, inquil, Domino et susline, ut cural ignis et ferriim Multasnnt eiiim qnai non nisi
crescal in uovissimovita tua (Eccli. u, 5). Navigium G C percussa sananlur. Mulii sunt quos medici sine forro
vilaj nosliir iigiiatiiiiiihusgaudet :,sola iranquilljtale curare non possuut.,Qi)i sanilatem diversa, per tur-
liirbntiir. Stitpet ciiim cttrsus, ccssanlibus vcntis ; ineuta rogali conccdtint, amarissima pocula, cxi-
|iericliiatur, si pcriculis non probetur. Iucerlum genle morbo, remcdii causa non siiienlibus saJie
cstcnim iilriim ad Doininum pertineat, quem pres- prppinant, quse non sine frontisrugosiiatesorbeiilur.
sura maier glorija veniilando unu purgat, preniondo Nam si vullum bibenlis atiendas, irisliset anxius bi-
noii uuiril, cnslignndonnfi pmb-it, caedcndonon cu- bil, til KTIUSet incolumis vivat. 0 ralionabilis et
ral. Niimcum verhera nobis alque varia tcntanieiUa incommodis comnioda sntis pcrversitas medicinaj !
miinr divinus iinpendnl, ac sicut mcdicus confcrat Urgciur homo bibere quod nonsilil: cui remedium
renicdium de .conirariis et lorqueitdo sticcurrnt : est aliqtiaudo quod sitit. Nani quia iiilerdttm ciborutii
nnii seprobatad ainoreni perfmcre Doiiiini.qni |d:i- absiineittiaiii praecipiuni : indicta jejtmiiate corjuts
gis iiiedicinalibu.s,iionnicrnil suhjacerc. Scd iorsi- exouerant, utdc ipsn lassitudine refectumaiqueforT
lan dicis : Si meus est amator Deus, cur mc igiiur tissimum reddani.. Repeniina vuinera qua: casus in
amaloris mei flagellagravi laccraiione mcesiilicniit, castris advexil, fovent, ligant, sarciunt, curatit,
et l;rdciido conlurhnni ? si me amjilexibus flagello- mceslificaudo lseiific.int, faligando conforlanl, lio-
,rum torquel qui iinint, jnin pnries odii fnlniis amor' D I dcndo medcntur. Namdum palulovtiliiericonliiiuaiii
exercet: jain malo oderil, ne lorqueal. Imti cave: pariiiim cule quibusdam ftbitlis infertmt sanilatcm
nmioderit, roga ut amnre dignelur. Aiimr enimt vilam cousolando pollicenlur, quam curando con.-
emeudat, odium vero snpjiliuiiimconiminaiur. Atnor: poiiuni. Scd leviora siint ista qttaj diximus : apnd
di-cipliniiin (onsuevii impeudcre, odiiim vero, di- quos est remedium non sine scalpello demcic pntre-
ctahte senieulia, rcnlum reciiarc. Quod odiumnalr- dmeseiiervatns, et amjmiare de homine vivo mor-
viiate humnni gcneris cx Dcnin hominem propaga- ttias parles; licel uniiin nieiiibrorum nou sine sensu
tur. Et idoo est hominis, quod odii, atit irasciinrr loiins corporis aiiijiiiieiiir, homo laincn suis damiiis
Detis : oditdum offendilur, irascitur dttni nnn roga- consenlitut vivat. Apttd illos aliquoliesdetraclis cu-
lur offensus. In oilium ciiim sui provoca.tDomiiium, , libus, et ipca ossa raduntur, ne totus bomo periens
qtii factis odihilibusse odibilem fncit,el offensumro- o.radiiiur.Ajiud ipsos nonnumquam colleciio vermi-
gare contenmit. C;pterum amat Deus hominem, utt nans et ajsiuans lumor, medicinali ferro sulcatur.
ariifex fabricam, sed odit mala opera. quibus fabrica a Apud ipsbs ignis urit, nt refri^cret: mordet et la-
nrgetur in Iapsum, et cogiiur in labinam. El quiii cerai pulvis, ut sanet. Qnid plufa ? Sub medica pie-
'
6S EPISTOLA V. AD AMiCUMJEGROTUM-. cifJ
late homo plurirfium torqueluf, ul plufiniiimvivai. A felix est qui vapulat, ubi amoris est plaga. Beatus
Ecce necessaritim jiericnlum, iri quobenelicium cst qiiein supefni verberis remedium ciirat, corrigil,'
lidele lormenlum. Pericliialur pro ecrioqitcm me- emendat, alque componit : cum David bealus pfo-
dicuscural,sed perilel decipitur cui rentintial. Htiic phcia et satis illusiris sic concionelur, et clamitet,'
eniin, licet sub tormeiito, vita promitlilur : iilii vi- dicens : Felix quem tu emendaveris, Domine, el de
vendi spesdenegaiiir. Ergo ulii necessiias exigit, lege tua docueris eum (Psal. xcmj 12). Ergo quo-
I ericliiuri melitis csi qiiam perire. Incbmtnodis110- niain exdivinbpremissu, diversoemordaciiaiis lari-
ccrc ctim friiciucominoiliiis puto, quhhi negntis in- guoribus sulvjaCiJmus, ac longa calamilalecurandam
commodisinterire ;' id est, saiius est feinedio fcibi gerimus viiam, iriexambn noslraevirtutisjprajdictas'
curari. ' oliin miserias oequanimiterperlcramus/Infelices' ac
noceri, qii.ini non posse
IV.Hoc sccinidiiiil'(celestem mcdictim loqttor, ef mtiliiplices casiis, aiixieiales cf fleius qiios iricurri-'
ad curam nvigisrefero sjiiritiialem, non ad illarhso- mtts hati, inentis felicitate pofteriius.Nec niirahdiim'
lam qttsearte inoritura, morialibus versalur in mem- cst enim, quod maloruni frequentium sfragibusvafiis
bris. Nobis esf ergomeiius a Domino redargui, ca-~ sic moruiliuirivila populelur in mundo.in quo tiemo
cuin'
sligari, etsub ejus plaga curari, quamab ejusine- . nascittir tidens, in quo nemo lunienvilae nisi
dicina incurabilesreiuoveri.' Arcct enitn a suis vul-'E Blaorymis atispicatur. Cnm nos "tlenique niaiernae
tibns Deus, quos viderit ihcurabilis inorbi iniquitate vttlvie leniorium ostendefet muhdo,ilenles diditii-
vexalos :' ei sicut pulverein aut "paleaiii inqielu lur-- miis hiiinduin ': iit quasi inalonitii-pfiiniiias in
biriispervitia dissipalositique dispcrsos : sicut ipse primis lacryiiiis giistarijhius'.Saloinon propliela liac'
in stta vote loquilur, dicens : Reccdant 'a me ini- pfbiiuiUiatione'tcstaiur : Ego, inquit,' naius accepi'
qui, vias enini illorum scire nolo : quoniamlucerna commuiiein(elatem, et in «tnifViter faclam dcciditer-
eortitnexslinclaest, el gemitumhabebtintin vita sua. ram : primam vocetn simitemomnibitsemisipleratis. s
Ertinl eitim siculipalecu,quwavenio volant: el sicut In involuineniisiiutrilus sum el curit magnis. Xemo
pulvis,quia teinpestaiibustoliitur (Jab: xsi,' 1G, 17, enhtiex iegibusqliud Imbnilh'ativiiat'.siiiiiium:'Unus'
18).' Eoriun vins non vtilt scire, q'ui:vijin oriiniiio esl crgo omii.biisiitlroiltisadviittm, et similis exiliti
uolunl' lenere perditoenicm ad siibliniii».A'diiiuim (Sap. vn, 1,2, 5). Nccesseest eiiim ut qttivchriif,'
ehim Domimimuiiavhi i'n Chrisioleiienda cs(,quav lianseai, ubi vitam egerit peregriiiaiii: maviiiiccuui
aiigiistaiilitjustcntaniciitis'iri spalio longiciccuriia- iia Salonioii proicstetur .'Vitus , Inqitit, ititioitus ad
tis inducal. Huicsoli via- paiet pnlaiiuni (cei. C:o.ie- vitam , et similisexiius. "Qtiidcrgo jirosporitatis iuit
r.e vcro voluplaiiim'arirraciibtis tortuosac regioncni JseiUiiij' potcst nobis" bccurrcre , ubi |iiimo disoithr'
llnmriiiferanipetimi.'I)ei|tiih'us'Siiloniorisic'|U'0|ii'iaX.C flcio, ctiiilcf ipsa cunnbiihinnscciitis 'iiifainiic','ct
voce testatur clilioii: Stihl v;wqumvideiilurhomim-' in ipso vili' vestibulo , nihil aliud novi de huiiido
'•
buhjitsim,eiin ftneillarum trhtiiiajcldotor (Prou.xiv, qunm flcuis occurrii? Limitia iiiundi cuiri fletu cnl-
•S2).Etper has vias illi pra cipiics giaditiiUur,'qui- cavimiis, flubimuseqnideiii tfansiiuri.- O :iiigu'siiiiii
lms cursus iiiiniicai' viior-,-bhuidiiiieiiiisfallncibus- el saiis atixittni tempus viiacmdrtalis,-ubi cumiriitio'-
iidulalnr ; quos fallit surdiirii leuYpuscrdecipii, re- noniinaiur et fiiiis, 'inilttiriinbslrum cuinfiiie siisci-
cipit intefiius ct incluilh. Qiios'sicut'in scopuios jiiniiis!' Jam caplus;cst nioflc,' quihiiitis cst.ToSics
periiuraiii'iiiivem lempestas impellit,*sic infelixie- stiiit mbriui,*cumnbh ncgahi s'e htofiiuri.'Eigo ijtib-'
licitas ih inieiiluinprotios etlabiles diicit.El siotiti - nain iluri vciiiniiis.:pe'rcgfiha'niiu'minorc qtibd iic*--'
aliquem scciiris' iiicessibus gradieiilcm, repeniino cidiirit inira'riiuiidi hbspiiiiini , quaiiiiaiikeuiiies'
insii, aut marmoris -Ievil;is,'-aut Jabinit paviinenii - fereiido vihcamus': mhla 'iiiipositn, biihi Jevbiibne
subversapeduin tuielaconlorsil; it.rquos infeliciier pbilaia vinciiritnr. Pejus eiiiiunbcei malum, s: iiiale*
diicitsccuiidafuiiiTcruiiViteriiiceriuiii, vilaque male jibrleiitiir. Ibi' profecio"solaineir viilutis opus est"
juctihdn;'necesse cstUn irfevocabileminpsum suhi- (kubcbnteriiplaiiniie scilicet supui-iioeiliorco'tli's)'u'bi-
tniieuscasns iitipingnt: sietuiSnlomon smiciissiiiius ,,,sic desiiieraiur finis et cxiius viiai, {.iculin pelngo'
teslnuir, et clatiiat': SicrJi, inqiiit, qni'iiipavimeitto'^'Diulela '|)(irtticn'sisojiintur. Qiiiseiiiniiiiiefiiiix^eiii--'
cadit, sic cdsus malontin festindiiter'vetiiel-(Eccl.'x\\ tes vagaiitis sicciili•ifriuiiiinsqin:iiiufbiiriiiiibidcii-"
20); Histint procul duhii)', qni rirn mereiiliiralicu-' * liuni, non 'migis mbriciu desideret;:qiiain lhngani
jtts miseri-jjVeiUilnlisllngilntioiiibiisagilari; qitibtts satis ct laiigiiidnniviinm, dicciiic'SalonioneVJI/e/ior"
icterna -rgritudo iiiiiiittir, nec verborari:cuiii'faiiclis,., est mdrs, (jtiainvitd atnara: el-reqiiieswierna.qilani
Domino'casiigahte,ciim qtYoprisl flagolla rogiielur :• Itmgtiorp:rseveruits(Eccl'.xxx, i!2) ?'"I-1nlihi: Met.us*
(jiiorumDavidiioc caiitiinoflngiiat-iiielitioiiein : In libi inorv', 'quamvivcre'(Eccl.' XL,29)'. M»'rscnini
rogilalienibits•Iwmimim'non'sv"nl\-'el"c'um liomimbus''; oiiihiiioiiiiiiiilnt requicin. !'ro ccrio' iutcr'ihiila'-
tidn fiagellabnhtur: ideo teniiit' ros iuperbia •eorum giassaniia' iiccessnrib.oxitussii.ciiujr 'oj)iaiiir:'Sed"
'
(Psal. LXXV, {). Ceiiiisigilnr nicdiciiinlillagclloim-' sio.ut*neciiosiium fttefiil iia<ici', ita"hc'cpo'iest:iiis'
iiieriios-iiespici, ot meriibs amicaliiliicr casiigari. noslrse esi'ihorii'AUoqnl siin noslrapoiesia':c'it ori
farcns cnim oiiinitiui Deusiut csiiiicilicus fidehs consisteret.esset in .ptitestatenon inbri; Ad hoe iu-
> erga susceptos, et genitbr circa'HLcros suos,' quos'• tbr nosiras aiigusijns' nioflis requlenf'flngitahihs*,
amaf, lic' fefU, ul corrigni, nbn ul oo.cidnt.^Ergo r quij_ jmev' mala' de |joiio"nolajqeij :es. iion tiicefe;,
'
€7 S. IHERONYMIOKERUMMANTISSA.. 68
nayiganiium more, qtiibus refrigerium est inier in A Ergq quouiam cnni diversis (eiilnlirnu.mjaeulis di-
feslos alque spllicitos cttrstis loqui de securiiat : micnndunicst uohis : si quid enierscrit ,.qubd vires
purlucjisi, >ad qiiam. ctsi uon liceat, qiiaiiiiini nni oxniiiincl. quod mombra cfinotniai, quod, aniniam
nitis oupit, celerms pcrvenjjie; jiivnt .lanien.ci snli ; |ii'.ol.ici: qiiasi occnsionemnuincrjs ainpianiiis nin-
pulchrum est, meliorei.jinries ojilare. Sed quniiiaii plexu.viriuiis. Iia dchei esse nnimiiimnchijisviilus,
nec nostrae polcslalis esl poiiri tnelioribns, qiiscd.i nlijiiciiieulis ii:conciiss:r;roiiiir invicuim, u,lcsl pe-,
niorle nascuultir, exspeclniitesmeliorn, bontim iu tra lii niari, qtinm inlcr fhiciiisiiniiirafuiidiivil,qnte.
tcrim geramus inier malacerlamen. Boiiiimauicn uiniariim tumeiiiiumcollisionefrequemivapulai,nec
cer-lamenesi , mnlisnon cedere , sed mala viri.tili: nioveltir. ltiique'ufii honiinem adycr^a in praciiiim,
bimo.portare, per.quoejit.nielioia dcmorie iiascen jirovccni, et in ceriaineii cnlamiins.uigefct oogil,,
lia nior.hisaiqtte careniia .siihliinaiipoitemttr. Sjni . iiiiimusfclix virttilis clypcojirodtical armaium, pr.u-
ducalu enim iilque morsu iiifeliciialis,iu Iriumpho! sleique itilor periculnmitiin ct seonrum,,inier infu-
immprtalis.glorioenonpcrycniiur : quia per discri licia o-leiidiilfelii-cm,inieiyiiigo^ies.exhibeiii lajium,
miiia cpnfjciluricursus in poi tu. Primo,iriuniphaioi inler moihidasi:ogriludiiies,.sniium : cfficialque stts-,
npn potest dici., nisi cui viciori.im virius hivenil iinciiiiie jnculo, victa calamilntfj,viclorem. Supera-
quaj.omne quodiimeiur, sub.se cernil ejisum, tra l) lur enim mqrb.iisiu corpore^yi.discatiinimusstisii-.
hiiqtic invicta.capiivum. <.,, , nere : etideo ubi corpus jnceliiifirmum,in reoessi-.
V. Es.t interea sajeiilum, \it esljnare impalicns bus nuijor alenda est virlus, par;indumquequod nec
nalura ,; et sine yentis iiiflaiuni,,,etig<>iis scilicctin lassiiudo deculi:it,.aul sclnsinclinei.
ipsa tranquilliiate minaces nlque terribilcs flticms, VI. Tcne igilur, frnter, tcpe fideirobtir inviciiim:
quod.Jicet sessores non.jioceal suos, habet lameii lene muniiiieiiiinmobileCliristianum, superniyigo-
aljqtiid.fiirmidinisetiamiimoxia magiiiiudo,,ncc.na- ris firmiisiteliindatuiii: inier langiipniia,iiiei!ibi;a.sa-
viganlibus dcsuiil formidnies.lro.qiiciiier et icuis un- tisque rigeniia , iucolunic vnlitlufflqupgerefidoijani-.
daruin. Ntiinquam dcniqtic gubernator joios sinns niicquesctiliim,,et pjgrum \iceris niprbuui jieinicio-
securus .explicuil.,.Et in ,hpc, niundo (iui fiagosum sumque, lniignprein.. Arieiiiuiibu.smnlis, .obicibus,
vitoe Jinjtrs et turhidum qii;cri.iims•curstim,mnlo- occture viriuiis,-Vince dtiqivapulns,,sicenim polon-,
nim.iangimur niinis freqneuier ejicausis : ninximc lia Chrisiiauaalitur incommodis, tualis prpnioveiur
quos .inier' reein ' ''oastra mililkt
' ' ' ccelest;.s
' '[ signatos
'• '' in- a.dveisis.Mililiajconvenit Cliristinnajoxcuiicalami-
, '•]
cliiait.c,J;iiii(li.vimus.s^rcul.um pelagocdnijiarnii, ,in , latibus et probari.; Ijisius est, sub infeliciiatibus.jet
qiio,i;nr^smit prqspera, densa sunt lurl itijeiUa',ox- angusiiis felicilqr ampliari, subpresfuris.adolescere,.
pa\e=citur, linieiur, morbi qtipque nott de*-unt:so- P <etpressuras pubescendo.calcare.,Ipsiuscst .excrci-
lu.s,c,\ittis sccitritalis.osl jiiirtus. llinc atqite ijline tatioiiibtis crebrjs,proprium nuirire :iniiniincn>,et
ingriiunl-calaiiiitaiis incursus infe=tse: sed .mque cum.jjericulishahere ceiiamon. Jpsius est :id por-
ad porlum , ,id*jst, ad exiiuin, virlutis csl lolerare. , lum perpetuse felicilaiis,jer furoiiiia.mundidiscri-
lnto.r .perieula,gjilmriiitior,navem luetur et servat. inina iiavigtire„.ct subjctihus discijilinae.medicina-
Inlcr lca]ainilaies,.aniniiis-rectorhomiiiemgiiljernai lis, ppicnter.ipsa .necessilaipxegnar.e.JNositumest,
et legit.r.Quamvis aliquis periculis patilulumjeni- inqiiam, calamilaiis, exercilio in gloria; fasiigiuni
puraiis „.iiavigiuui lraclabile ducat i.sedjjioliusilla stiblimai.i, ct malis prenicniibiis, in bmia pricmia.
exspeclatttr, aique triumjihis pinjoribus .exeipii.ur proniovcri. Apud nos infirmitas vel qua-Iibet pres-
navis, qiiic turbido lluiuinc coactos jn verlicem flu- sura, -argiimeniumest pojeniiaj, ct maier proccrio
ctus pplenler excussit. Jlanc excijiil profjindji.cuin palmataivirlttlis-: sicuti bealisbiniusaposlol.usPau-,
gaudio tiiiha ,poriucnsis. Ilanc excipit securiias lus^.inier varios icms diversaque verher.i ei.impc-.
iriumplialis.Speciosus estiniles iti exercitu consti- lus procellososin morborum prpjlio coiisiittilitsj,ut.
iutus ar.morum: squalct vero dcformiviriule scgnis oceleslisarniiger infirmitnlibuspolens, glorintur, et
et vaciius, qui in cainpo nec sibi est cognilus,,ncc dicit : Libentissimeiluquemagis gloriaborht infirmi-
alteri nolus.Caret enim landibus, caret .cl.prajmiis. latibus, ut inhabileiin me virlus Christi ( II Cor. MI ,
Et idco.nocjvuinnon dehct esse periciiium, ubi na- 9) iproplerquod.libel mihi gloriari, in infiriiiitalibiis,
sciiur,prajiniuin. Nec dcbet miles revocari, aut pali iti-contumeliis,iu iiecessitalibus, in persecuiionibus,
forinidinem, ubi.scquilur, palma vicioriaj. Sua enim in angusliis pr.opter.Christiim. Cuiii,eniminfirmor,
feliciiate.uiiser,esi, qui cum infelicjlaiibus, quibtts tunc poiens sum.Et iierum.: Quolies,inquit,infirmor,
gloriagigiiitur, numquainmeriiit liabcre conDictum. tuncverius probor, et placeo milii in infinnit£iihus'
Nec suam virltitem didicit,.quem calamiias non meis. Et ilerum cum a se stimulum .cnrn.is rogaret
cxctissit.,Seinper, deniqueineriibiismembris, suarutn auferri s didicil in infirmilatevirtuiem posse nutriri.
virium jacel milesignarus et ignolps sibi, qui num- Dalus est, inquit, mihi stimulus.carnis,mete , an-
quam .helloruni cal.eiuiutngloriosis oestibusanbela- gelus Salanm qui me, colapltizet, ul non , exiol-
vit, niimqtiuni.sudoribusiriumphosinvenii..Neceum, lar„: propter quod ter Domintimrogavi, ut dhce-,
sequitur feliciias.prapmioriim-,. qni sarcinam.gcsiaie detel/ume. Et-dixil mihj-: Sufffii libi graiia.mea:
non yult armorum. Et.ideq.in usu debet egs.equod uam virius in htfirmitate,perficilur (Ibid.l seq.)
prffiinitim.geperat,.-e^-optajjilequod |loriam parit. Numquamjgiiur virtus documentisenidiuir mollio-
69 (EPISToLA V. .ADyAMICUM .ffiGROTUM. ?0
ribus, cum perierinl maximarum•cxcmp.lavirlulum. A iniponuni. qtio-; viderint solerlibttsingeniis CT.lcris
Navjgium nostrum agiiaiionib.tisgaudct; cum in cmiiiere : etnosaiiiiiialibusdnmiiiio tnostro snbjeciis
ititbiiiibiis crigitur, cum iusanis fluciiLus,v.erber.a- oiins pro qunlitnte virium lcmpcranitis : iiiipniiiiims
tur, cum hociier adyersis emcrgenlibus confragro- forlioribus foitin, elcxilihus pnrvn,qnibtis tisnsinu-
sum non parcit, in assidtium cer.lamcn.devoumila- tritor ille viitiilis„-iii juveultilis ninximuiii•r.olur
cessendo virlulem. Secus cjiim; apud Doioimmi origat.et prijinovoat vir.cs.Jlocmodo jioslr,_,,rufli-
haud possuiniisesse fclices, nijsi coniigerit infciici- mciiia levibus veiberaniur, ut exifide !_r:ivioribus_
liitibiis et lerreno squnlore purgari. Jl.le porr.ojudi- ex amore scilicel divinaj virtutis, itsilalas -pr.Tpnrciit
cnndus cst miser et ocger, ,qui voluptniibus marci- vires. Quaeraiio quamvisdivinis redundet |iltiribus
dtts per illccebras volutaiur el jacel.Ilje se noverji documentis , tamen aliqtio et de niundnnis niamur
infelicem, qui vagatur interohleciamenla vitiorum exemplo, non enim nocet alienis uti ea paric-nun
onervata felicitaie ccnfossas. Miser. cl infclix esi, noslra suiit. Numqnidluitivisos esse^Lncediomoniis
qui non fuerit infeliciiate.tenlalus. Caret onimmu- liberos proprios opinnris,-quorumindoles et arlus
nere, qui caret elceriaminc. Qui, tela .formidavil leneros, adhuc scilicel laboris ignaros.expcriunlur,
adversi certaminis, numquammeruit npnien sorliri et adniotis verberibus /publicis, ipsa.illos paterna
vicloris. Proculdubiojacentis est animi formidoiosaB pieias adhortattir, ut ictus flagellorum foriiler fe-
litnere : Immiliset inertis est lula sectari. Imper-* rani : et lacernlos et seniiatiiniesdeprecnninr et-ro-
fectum ac languidumbonum est in oiium sine cer- ganl, ul perseverent vulnera prajbercvtilueribus.
tamiue projecta virlus. Jacel enim vigor eno.rvaius Quid mirum,, si te Detts el generosos liberps pro-
ac debilis, jacet aiiinnis a-gcr, jacet candor obscu- jiriamque.familiamob nilorem alendaj_viriiitis,dnre
rus, et ideo a forlissimo ui.iliiesempo.rin acicstanr teulari pcrmiitat, regna perpelua victoribus colht-
dum esl, et qu.trenda occasio, qna virius euilescat tttrtis? qui siclaboris pieiia conlra quoecumque- mala
excussa. Amatori euim prseliorumornamenla simt polliceiiir et dicil : Qui perseveraveritusquein .finem,
vuhicra. Etgo ad conlemnendos labore_sau virtuiis hic salvus erit (Mallh. x, 22). Et.iterum : Venite
notiliam, experimenti opus est usu., eligeiidaruni ad me' omnes.qui.taboratis,*eloncrali .eslis,' el-vobis
soilicet virium nutriiore. Sulidttm enini cor-jmsesl, cgorequic.ndabo(Maiih. xi, 28,). Exiguumtcmporis
niolcsqtierohusta membrorum, qnain frequens usus p.eriiuri, ictcrniiaiis est preiiiini. Devoliotribulaiio-
agilaveiit. Agricolis(leiii.jtiefrcqticnti opere Jaccr- nis roddelur semjiilcrnis fructibiisfecundala. Apnd
ios;cstini vires, tritsesunt manus, dum inlersentes nos fccunJn captivjlaie, regnum quajiitiir, securiias
ac tribulos, curvato corpore sudoriiitis, quoaritur periculis ciuiuir. sudoribtis .reqtiies; compnralur.
fntclus. Ars naiuica, ctijus;nayigium.saopeprocclln G Nam virins, iuquil-Apostolus,in infirmilalciperficilur.
conlorsit, duminter pcricula lendil in juir.um, didi- (II Cor. xii; 9). Comiiiodjuscst.profecio .affectibus
cii flticius trnnsmitiere, ot cum lempestate ptignare. languidis carnaliier agitari-, qnam sanis aiiubus
Adexcitticnda(claJaeer.iltis exeicilus, valct.: ot vic- supplicio c;ococonscienliainportnre vexalam.licri-
lorias inier vulnera qtiterii, regi propiio phciliirus. que enim peccntis scgroinntex ipsa inanitate.mptr»
Agilia siini membra cursoribus, et hos ususmagis- brorum. Dumenim :ih iniirmitaiibus vacant, mor-
ter. dociiii ct instruxit. Quid phiribtts'? Nemo titin bida laxitale fluat nccesseest ,corpus, aique lethali
aecessione lentationumperfectiorcspnrtesascendif, moriiosolvatiir.iioniinemquoper vitia acsilvas er-
ei pncmitim victorinvasit. ... roruiii nequiier sauum.prajeipiiem ducat.
VII. Itaqiie nos dum primum exigua susiine- VII'. Liberos lu judicas, aut a-morbjs alienos,
mus et mediocria, necessecsl ut ampliora, velma- qtios volujitates Jjarbaraj devinxcrtinl? Non habent
xima perferre discamus.-Nostr-fieuim mililiaj spe- catenam, scd eos luxuria ferali niordacilniein ^in-
cimen est, Jucidum pcr ardua componere gradum, cnlis leuet. Ila iiicidertint in laqiieos feraliumvolu-
per dura vectari, et miseriarum, duram duris viri- ptaliim, sictit aves aucupali fraude o.apiivse,:quse
bus perferre censuram. Ad ccelum nobis per aspe- quo nmgis conamur evadcre, eo innumeris se nexi-
ra, per angusla,per duros anfraclus et loea siia est D bus illigant, et in profundiorcs sinus demei-gmU.
via, quam viam non tenuit qtii teniari iiohiil. Ad ProfccioiHi sani sunt, quosmorbus involvit aique
ccalumDeusfortissimummiliiemyocat, qtienicomi- jaciat insanus. Incolumis vero est .quem quohbet
taiuihus gloriis prcssuraj deducunt, prsemiai[uevi- verhere conigil Deus, qui se hominis amatorem ca-
ctorem suscipiuiiiregnaturum. Numquid nobis in- stigando lesiatur. Quos diligo, inquit Dominus, re-
lerea aliquidimponitahruplum, quodexcedatlibrali darguo et pasiigo(Apoc. m, 12). Et ideo se sanum
ponderisqualitatem?Nuniquidingerit quod exeessu non judicet, quiaut_.morbis,,autsorbibus carel, nec
transcendat, idoneitatem nostroevirlutis? Fidelissi- infirmiuitisremedio confoveiur.Illi yero stint mi-
mtis moderator sarcinam pro viribus jtibet imponi. seri qui nimisefelicilalis inerii tranquilliiate tprpe*
iloc Panli praeconiumtestalur el probat : Fidelis, scunt : quibus fucaiasaniias. uf .falla.t et decipiat,
mqiiit, Deus qui non palieiur lenlari supra ,id quod adulalur : quos videlicet.aelerna tenebit oogritudo,
polesiissufferre(I Cor.x, 15 ). fta nos a Dominoagi, ajlernotorioTeiotumhominemposimodumvexalura.
regique credamus, ut a prseceptoribusludorum re- Ilis tanlaj sunl viaj, quantsesuccurrcrint voluptaies,
guiuur discipuli; eis plurimura laboris jngeruiHel, His iierlesi, quod conies libido periculis diclaverit
71 S. IHERONYMtOPERUM MANTISSA.?" n
peritura. Arrepii enim anfractibus vitiorum trahen- A maieria carnis indiget viriuin sauitatis : ac ne te
tium, vario lapsu rotanlur in interitum miseri, in- fortc vexaret, nlili modo vexatur et morbo. Hoccest
cerlissimam viam non rediluri: in exteriora iendunt quam in omnibus percuiit canicula seneclulis, etsic-
aninium more rivulorum, quorum numquam regres- ut fenum arescil, florem proprium perdilura, sicut
sus est in proprium fontem. Siquidem hanc vitnm scriplum est: Omnis caro fenum, et omnis clarilas
cui fiuis cst comes, ut ipsi opinantur, prospcris ejus ut flos feni. Aruil (enum el cecidit flos : verium
cttrsihus ducunt: sed gradus in ultimis male omnhio aulem Dominimanet in mternum (Isa. XL,6, 7). M-
sinitur, dum dure in novissimo stalur. Et quid pro- quanimiter igilur perferamus, si corpus, quod sicnt
desl per discrimina prospere cucurrisse, si post fcnum legimus, casuris lloribus periturum, lajden-
cursum coniigerit inlerire? Fruslra denique navis libus malis jacielur exliaustnm : cujus sanitns, ani-
per stiperbuin pelagus et insaiiHm, amicis fiiictibus mae morbum cottsuevit inferre : et conlra commoda
commoda prosperitate cucurrit in porluin, si ctiin spiriittalia , fcrales ac barbaras eligere voluplaies.
naufrngio pervenit, et perituram porius accejierit? Sa;pe deniqtie caro mililes castitaiis effrenala disoin-
Commodius igilur esl cttjtislihet ducalu pressurai ad xit. Pro nobis est igitur, si longis flagellis et mor-
portum gloriae pervenire, quam delicato navigio, dacibus casiigemur: cujus tamen castilale impugua-
rnorbidaj l.ixitatis peracto cursu, in poenas exire. B mur. Amainus carnem stolidi: liaud dolemus aniimu
Sa*peitaqtte polior est paupcrtas opibus, deforniiias carcerein et sepuliuram. Thesaurum ilaque ipsius
forma, conlumelia laudibus, serviius poteslatc. im- carnis fragiliiaie contempla, qubd acciderit, devo-
hecillilas viribus, liberiaie captiviias, bumilitns di- liouis amplexibus rapiamus. Meticulosum est enim
gniiate. David illtistris propbela liujtismodi caimen Clirisiiantun mililcm velle laatanlium modo in tran-
expressil: Bonum cst, inqiiil, mihi, Domine, quia Itu- quillo consistere. DejectiE.mentisest turbinem foi-
mitias'i me, ul cognoscamjustificaiiones luas (1'sal. midare, conirarium vero inler contraria non ircpi-
cxtx, 71). Ergo meliiis est stipermu disciplina: juii- dare. Infelicilalis est adversa nescire : felicilatis ost
cio ltumiliari, quam cum mttndo damnari, diconte cum adversis nosse congredi et scire pugnare. Nnm
Apostolo : Cum judicamur, a Domittocorripimur, ne cum omnes icius, ut jam diximus,quibus quaiiniur,
cum hoc mundo damncmur (II Cor. xi; 52). Ergo divino gignantur ex mtinere : euerum se noverit :ih
(juod ex amore Domitii nosiris utiliialihus ptajroga- amore Dei, qui nescit ieniationibus vectitari, ciun
lur, sine murniure suffernmus. Impendiiur eniin, ut legalis luba tiuilli|ilici carmine atidilui nostro inoit!-
a mcdico remedium, a Domino disciplina. Ariis cst cet et dical: Teutat, imjuit, DominusDeusvestervos,
mcdicinoe aliquoties ignibits et ferro ctirarc. Quid ul scial si ditigatis cum ex toto corde vestro, et ex toia
miriim, si Dominus noslraruni medicus iininiariim, C aiiiwa vestra ( Deut. m, 5). Et alibi: Fili, inquii, v.c
lurbiiiibus exculiat/morbis examinet, calainiiaiihus neglexerh disciplinamDei, el ne defeceris ab eo cortc-
purget? Fortiludinis esl noslrx qunsi per ignes ct pius. Quemenim diligil Deus, corripil (Prov. m, -11,
flammas vasorum more purgari, quod Scriptnra tli- 12). Et itcrum : Correptionem, inquit, Domininoli
vina lestatui- ei probat : Vasa, iriquii, ftguli prvbat contemttere.Ipse enim dal dolcrem, et ipse refrigeria.
fornax el hominet juslosXenlatio tribulationis (Ecd. Percntit, ei manns cjus sanitalem prmstant.
xxvii, 6 ). El alibi imjuit: Aitrum etargentum el fer- IX. Sed forsitaiij dicis : Utinam ut caeteris, MI!I
rutn et plumbum, elomneqiiod per ignem transierit, spe sauiialis darelur per inlervalla leniari. Uii-
emuudabilur'(Num. xxxi, 22). Numquid va,a di- nam sospiialeni inlercapedine qualiscumque succcs-
cunt figulo, cur nos arbiitio flainmarumexamiiias, sus liceret paululum deguslnre. Quid boc est, ut
et incendiis coquenlibus uris ct probas ? qu.c nisi niorbus in membris ita versetur, et degat inclusu*-,
arbitej ignis judicio suoaptissima pronunliaverii, in ut excluseril sanitalem non redituram ? ut pernicio-
usu esse non possunt. Nos quoquc nisi iciitationum s:ts comes usque ad terminum vitse concussa mcm-
purgaverit judicittm vel exantcn, nosirorum figulo bra dcducat : deducatur quoqtie ipse morie cuin
membrorum inutiles invciiimiir, qui nos urit tti cu- niembrts cxcludendus? Quid est hoc ut saniiaii.s
ret tenlat, ut liberet, vexat ut.snlvol. Nihil eniin tnm " sensu per omne spatium vhse frusirati sint arius?
inqninatum, tam sordidttm, quod non a viltis pur- Indiicto frigore vcuaruiii calidus vigor evanuit in al-
gaiionibus expietin*.S:ope deniqufi vidimussoidida- gorem : incessus quos nalura dederal torpor inclii-
los improperio, venissc in candorem, fcrrninque sus exclusii. Non denique ad exercilium lubidi cor-'
situ obducttim iu antiqunm lacicm splcndesccre. Yi- poris iter, vel jiniiluliim degttstalur. Non genua so-
dimtis auruiii argenltimque flnininse disciplina pur- litas fleciuniur in preccs : digitonim impar ordu
gari.clarborestruiicatasciiliit lajtissimo reviviscere, inierno sttiporc lurbaius, aro.eliirsolila contfeclare.
aincenisqiievirguliisornari. Yidiinus in fajmiidilalcm Qtiid pluribus? OIIIIII:oflioiuni corporis staiioniLus
steiilia reVocari, et oxliausto siipiie exue rndioem, qiiondani soliiuin ncnoruin ades-ie, sic alget inclu-
ot frugem m:i-umam coniitnri. Iia quoqtte in uohis, SUIII.Proli dolorl solus sic dehui castigari :sohis
quod forte pcccnlis preuicnlibus aisiuabat, quidqtiid ium pernioiosis ktibus subjacero, et dititurnis ma-
macula sqiialentis vetustatis ohstnbai, hoc u'gritu- lts involviI — Qtinso le, fratcr, tit lucc murinur.i
dinis luce exclusum est. El idco le sanum, fralcr, paiienliac lienis arccas, ct silcntio querulns vooos
Uncdici.reddidtt w^riiutjo piembrorum,- Sola in te jiiclnda$, c«m ic solamcn j-roplieticimisic yllcqna-
75 EPISTOLA V. AD AMICUM^EGROTUM. 74
tur et dicat: Conjungere,inquit, Deo, et sustine, ut A j Minusautem viro justo quateris, sed gravius a cse-
crescalin novissimovita lua. Omnequod iibi applici- teris vulneraris : illius sunt magna, sed nec minora
tum fueril accipe,etin doloresusline, el in humilitale sunl lua. Namqueipse magnus es qui sequeris ma-
lua palienliamhabe, quoniamigne probalur aurumet gnum. Unus hic fuit Job patriarca, majeslatis cul-
argenlum; hominesvero receptibilesin caminohumi- tor invictus, sequalitaliscensibus bpulentus el dives,
tiationis(Eccl. 11,5, 4, 5). Cum legalia jura atque cujus'illuslrium meritorum proecoexstititDominus,
carminarecenseoprophetarum, aucloritatis quoqtie cum inimicoefactionis instrumenta feralia, laudis
mundanaj egregias sentenlias concipit auditus, ni praeconiopreevenirel: Animadvertisiipuerum meum
fallor, divinaelegis furlivas, qusenecesse est praece- Job, quia non esl ei similisquisquam in terris, homo
ptis legalibusinserantur. Non enim nocet alienis uti •sinequerela, verus Dei cutlor, abstinens se ab omni
ea parte qua noslra sunt. Haacprima sententia est: operemalo, et permanensin innocenliasua, et in sim-
Aurum, inquit, probat ignis, et miseria bonos viros. plicilate cordis (Job. n, 3). Igitur cum ex divino
Etalibi: Nihil,inquit, eo videtur infelicius: cui nihil permissii bostilibus jaculis quateretur, eumque fre-
umquam evenit adversi. Non licuit illi se experiri, qtiens latronis insinuatio truculenta pulsaret, emer-
uhi omniailli ex volo fluxerunt. Et alibi : Miserum, gentes ictus, patienliaeclypeo debellavit, malorum-
inquit, te judico, quod non fuisti miser, transisti B que ingruentium silvam feralem, sagittis atque cru-
sine adversario vitam : nemo sciet quid potueris, cibus plenam, obicibus justitise robuslus occurrit.
nec tu quidem. Opus est enim ad notitiam sui expe- Ille inimicoturbine, ademplis opibus, non sentit ali-
rimento. Quid quisque possit, nisi tenlatus, non di- quod damnum, qui luerum in damnis invenit, qui
dicit. Elalias : Diu enim esse felicem, el sinemorbo Dominum pecloris sinibus portabat inclusum. Ille
animi transire vitam, ignorare est rerum naturae cum aedificiumconcussis angulis vis repentina tor-
alteram partem. Ergo miserias emergentes, quibus queret in lapsum, liberis subductis orbalur, et fide
ignola discuntur, et felicitas nascilur, virtus quoque stabilis el immobilisperdurabat. Cujus innoxia niem-
excussa purgatur, felici animo perferamus : sive bra atque Domino plena, cum bestiarum legionibus
quia pali nos oportebat, sive quia captivi jam deli- verminarent, et plagatum infestis ictibus corpus,
nemur. Auro nisi addiderit flamma fulgorem, vilita- vermium globus per cuniculos confosssecarnis per-
tem patilur purgamentis obscurum : ila qui non fue- niciosus erraret, intra vulnera justus Incolumis mi-
rit miseriarum tenlamenlis excttssus, jacet partium litabat. Et quem pestilentibus plagis rabies infesta
felicitatis ac suae virlulis ignarus. Merito Salomon carpebat, bostiles lurbines tranquillitaie mentis, ut
hac voce testatur : Qui tentatusin aliquo non est, ne- cederenfperferebat. Justus vapulando vicit, inimi-
scit qualis sil (Ibid., xxxiv, 11). Benedic ergo C cus csedendo defecit. Huic suorum negatur servi-
Dominumlempore tribulationis, quem Iaudaslilem- litim famulorum : circa te tui fungunlur servitiis mi-
pore.sanitatis. Utere carminibus vocis propheiicae: nistrorum. Te amici frequenti accessu consolantur,'
Benedicam,inquil, Domimtmin omui tempore, sem- et dolent, ut si natura permitteret, hoc onus tecum
perlausejus in oremeo (Psal.- xxxiv, 1). Vox illa fbrte portarent. Una est, frater, una est animi vir-
quam maxime beati Job, ex te constanli praeconio tus, quoenos ex huj'us viloeturbinibus, quasi de pe-
depromatur, qua defeclaevires ingenti nutrimento lago eruens, in porlum tranquillitatis inducat. En
laciantur, et in novellalalia reparatse consurgunt. dies pronis lapsibus accelerat in occasum. Ecce
Si bonasuscephnusde nmnuDomini: quare mala non mundus immundus sordibus senectutis rotatur in
susttneamus?Domilius dedit, Dominus recepit : ut lapsum. Ecce nos [Al. vos] suffragio mortis viclores
Dominovisumest, ita faclum est: sit nomen Domini suscipit ccelum.Cuncta, nobis evadehtibus,pereunt,
benedicium(Job. i, 21). Adversum igitur salisque et occasu jam finiiimonon reditura sorbentur. Apud
conlrariura est, probationis tempore in Dominum nos post perdiium mundum , post corporis mortem
murmurare: qui aut vitse nostrse pesliferam labem, sanata sunt omnia : laetabimur incolumitale mem-
oerumnarumjactalione vexat ut liberel, aut justiiia brorum, ubi vila nullo morbo vexabilur. Ideo in te ,
ventilat, ut coronet, ac vexalione membrorum, aut D frater, officia corporis impedita, prajstantissimus
delictum vapulat, aut juslitia probatur ut vincat. animus illustri ducalu ita gubernet et regat, ut haec
Namqueut ad solamen passionum tuarutn probatio- calamitas corporis sit occasio votiva virtutis. Non
nis antiqusepalmaetuum meritum revolvamus, ju- enim estarborsolida nec robusta, nisi quaeassidui
stissimisutamur exemplis. turbinis incursione, stipitibus concussis buc alque
'
X. Quamquam notum sit, personarum meriia illttc inclinata tentatur, aut in quam soepevenlorum
longis gradibus discrepare, non est iniquum, si ho- turbinum flamen incurrat: ipsis enim vcxationibus
minis Cliristiani certamen, viciricis justilise con- constringilur, premitur, fixisque radicibus cerlius
gressionibuscomparemus. Mediocriasunt qusevide- roboratur. Ita nos mordacibus flagellis maloruin
ris iri hoc mundo perfefre, sl recensueris quid Jobi frequentium munimur exlensi, corrigimur verbe-
familiaris Domini quiverit, permittente Domino, ratt, conslringimur caesi: caremusque squaloribus,
sustinere. Temperavit Deus, ut congrueret, atques dum longis casibus venlilamur. Ergo inter dolores
compeleretviribus tuis. Primo neposses, qui im- crebres,centes,immanibusquemiseriisaffectosartus,
pares, justiiiaj iitulis esse suceedentibuscequalis? ? reguet coelesti vigore robusta aiquo incolumis vir-
PATROL.XXX. 3
S. HIERONYMlOPERUM MANTISSA. 78
7.8
lus : qua feranlur contraria, et ill^ commoda quaeA A abso.nteexigit, quod, te prajsente, non prsesuropsit,
vocantur adversa. Inter ipsas angustias sapiens ad- ut intelligassi quid apud te juxta Deum sapui, tuum
miuiculo solaminis pari laetatur et pubescit, et anv fuisse quod sapui. Sic absente Moyse, poputus Israe-
bitiosa rplipne anipliatur et vivit. Ignprai denique lilicus fornicatur (Exod. xxxn, 1) : sic in navi, Do-
quae patilur, quimemor estinvictae virtulis, qui du- mino dormiente,aposloli lempestaleturbanlur (Malth.
catu ra_io/iis, plerosque comperit fuisse malis op- VIII): sic in Belhsaidm porticibus hominem non ha-
pressos, et malq suo magistra ra tipne auclos atque benlem aqua phcinm salularis ignoral (Joan. v, &).
iiulritos. Er_golibi paient t§olatia raiionis, ut jam 0_u,amquamel hic aliud genus culpaeadvertam. Gor-
pro commodis habeatur calaroitas corppris, quse- pusculum curavi, cum anima langueret: extcriorem
que jacet tolius corporis massa capliva. Sed yeniet hominem fovi, cuni inlerior ecgrolaret : humanis
jesurrectio, te incolumem redditura, quseque lota in subveni, cum divina lnborarent, vitio publicsecon-
to membra sunl occupata. Sed lingua in laudes Do- sueludinis inclinatus, quo omnes sumus in minimis
jnini giiglidia.nonulriatur augmento , copiam laudis cauti, et in maximis negligentes. Hocque ideo fit,
in rcgnis ccelestibus narratura. Dominus le -medi- quia ubi vera vita sit ignoramus. Fallit nos videlicet
(inaccelesti confoveat, cl sub tali pondere inflexibjli sol iste, decipit dies isla, tractus nos iste circumve-
virlutedurarepermiliat. I
Bnit. Mundus inducit, dum et sole amplius esse nil
pulamus, et lucem arbitramur esse quam oculis vi-
MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM.
.dcmus : ei hominem judicamus esse, quem cerni-
Emc S. Maximi Taurinensis est, nemine jam diffi- mus : et mundum credimus facere cum vila, igno-
tenie : quamquam smclus Agobardus, noni smculi rantes uhi
sit homo, el quid sii bomo, et quae ej'us
scriplor, lib. contra Feticemex cap. 20, iaciniam, quam
suis infra locis notabimus, ea describens, Hiero- hominis vita sit : quod si intelligeremus, non aliud
nymi esse non dubilei. ilabet, inqvit, leclor de eadem generati aliud viveremus. Jia vitse origine deseria,
re beali ilieronyini sniis polimm et enucleainin sen- vivendi
tentiam, cum de illo divinse Scripturaj loco agefet, quoque perdidimus raiiono.m. Ac primum
tilii diciiini esl : Ponnm, elc. Erasmus econtrario, uhi homo sit iste, de quo loquimur, audiamus.
cloquenlisquidem, iitqtiil, et eruditi hominis fuit hmc I. Quoniam disputationem quamdam nobis
ephtoia, ac diligenter elaborata, sed tta discrepans a
ut nec hic iltius diclionempo- ipsa diyisio generavit quem [Fort. homiiiem] lntra
-phrasi Hieromjmianu,
tuerii imilari, si potuisset, nec hujus ille. In pleris- boc corpus: quod Dei artificis manu e limo .lerros
gite codicibusnullum prmferebatnomen,in quibusdam formatum est , velut quodam vasculo intellige
Clesipliontiserat additum. Nec in ipsa epislola fti ulla contineri, dicente Apostolo : Habemus thesaurum
inenlioejus, ad quenvscriptaest. Menlioautem fit $:
Ambrosii, alque invenitonis corpgris SS. Gervasiiei istum in vasis fictilibus (II Cor. iv, 7) : qui ubi-
Protasii. , , ( que per boc corpus iufusus, vitalem seusum qui sibi
G
EPISTOLA VI. non deficii, cum carne mutuatus est. Rcgit ipse, non
ADAMICUM -*EGROTDM. regilur, et habel polius quam habelur: ut vitam non
De viro Pcrfecto. accipiat, sed ministret. Nam cum terrenam istam pi-
Ecce iterum ad le scribo,'et nihil dignum quqd gramque maleriam in usum ministerii sumptam spi-
prudeniiam tuam legere' deceat invenio : el quid riliis liquidus animaret, flt dominus corjioris, non
tiiirum si, ie [Al. tac. te] absente, yelut a sole destir hoiiio suh corpore. Denique hoc quod dhi vaseulum
tutum/lfigidi cordis alget ingenium', etniens a lu- ipsp [Ai. pro ipso] yivjt prausente, et ipso morilur
niine peregrina, slultilise nubilo suffocala torpescit, abeunte. Hicergo et visihilis et caducus, illius inle-
'
actanio minus sapib, quaiito a te lalius separor? rioris vel habiiatio, vel minister, vel vagina est.Ipse
Qubd si imprsesentiarum quid tibi iu meo sermone: vero, qui vereesl homo, quoninm [A/.tecofquoniam]
placuerit^ iiiis mibi oralionibus pr;i>slabilur. Deni- sic seeundus fnciocdivisionis est locus, ut ipse invi-
que ut omnem stullitiam meam diligentiusrecogno- sibilis, ita omnia ejus invisibilia sinl, necesse est.
scas : eliam stomaclium meum post illud suscepiumi Non ad illum si aegrolat, manus valet pervenire me-
ceratum, tuum, le absenie, curavi, a quo pejus roe- dicorum : non herbarum succis si deficit reparatur.
reor pati : cui post sanclum ministerium tuum ett D Nihii ad eum corporeum intrare potest: subslaniiae
angelicam serviiuiem manus intuli medicorum, quasii lantum suaoilli simililudo descendit, verbo cunitur,
ul mihi si quid paierer,, obedientia convalescit. Denique cum sibi inEcclesia
propbeta non essel in Israel,
facilius esse debueril ad te rcverli, quam gentiliterr Laodicensi e.tbeatus, el dives, el bene oculalus, et
co"itare : el melius vel difficillimi iiinerisiaboremi bene vestitus secundum exieriorem bominem vide-
perpeli, quam conspeclus lui tam preliosa visioneJ retur, increpatur a Domino, dicilurque illi: N-escis
fraudari, ut qutevis potius compensatio sequeretur,, quia lu es miser el miserabitis, et pauper el cmcus,et
devenirem. nudus (Appc. ni, 17)? Qui utique, ut dixi, ncc sine
quam ad muscam feligionis Accaron
Hajc piiihi, te absente, niundus isle suggessit.qui, lee veste, nec sine oculis, nec iSinedivitiis habebaiur.
consilium."Tu me enim(i Sed ille invisibilis Deus noster illum invisibiiem bo-
pricsenle, In me non habebnt
curiam leeeras prophetarum, non cohventiculumsi- minem in pauperlate, in csecilate, in nudiiate esse
renarum. At nunc in nie ad destruclionem sanciili cernebat : ctti etiam suadere dignalur, ut ah ipso
contra me operis tui onmis stultitise senatus ingre- atirum mercetur ignituni, et vestem alham qua glo-
diens, qtiadruplici forma mecum agit. Nam fenus dee riosjssime vesiiatur, etcollyrium quo recipiatvisum.
77 ' EPISfOLA VI. AD AMICUM^EGROTUM. 78
Habet eigo etsuos oculbs prseleristoscarnales, quos A _ niam paululum dejecio velutpariete,ad illuni invisi-
potestvel amittere vel curare:et est juxta se nudus, - bilemhominem disputalioneperveni) corpus omnino
adeo ut egeat vestimenlo: sed miro mbdoad medi- destruere,quod adeo magni-est sacranienli, ut in
"
cum, ut ipse ait Dominus,loquitur, et jubet illum a lioc ipso, id «st, in nostrofragili et infirmo D.ominus
se divitias comparare. Quibus mefcibus si et iiudtts , veiierit, non hoc egi, aut hoc ago : sed illud osten-
et paupef est, vel illam vestem nbbilissimam, vel dere fentavi, hujus exlerioris vitam, illius inlerioris
illud aumm purgatum jam igoe mercabilur? Unde vila consistere : ilerum, interioris mortem descen-
eommercii talis polerit esse Impensa? videlicet si dere hujus de morte: ubi propinalum venenum per
aut exteriofis hominis emolumenta transfoveat,-aut vitia fuerit,. niliil habere islum de vija : nisi ab illo
ipsis quibus Ipse dives forinsecus videbaiur,- non irrigatus fuerit, nihil lenere: alterumque in naturam
utendo ditescat: oculosque-corporis, quibus mun- alterius, ut dixi, aut infectum vitiis, aut detersum
dialium rapiebatur ardofe, despectu corruplse uni- virlute transire. Igilur quoniamjam et ubi sitbomo,
versitatis obceecet.Itaille invisibilishomo, qui vere, et-qtiid sit homo, breviter licet loslendi, quse nunc
ut diximus, homo est, et in contemptu hujus exte- ejus hominis vita sit, videamus-
rioris attollilur, etnuditatevesiitur, el csecitateillii- ,- II. Si enim ista certe mundialis vita, quae mala
niinatur. Sic Jacob, Ephraim et Manassen^nepotum'*: -B pro bonis babet, etbona promalis, quam totus orbis
Suorum,mon solum loca,' verum etiam meiiia/cor- sequilur et colil, non haec in afflusntia diviliarum
porea o.ajcitaiecernebat (Gen. XLVIII,14).-Namcum est, non in fastigiopoteniiae, non in jurisdictionis
illtim Josepb fllius suus, qui supradictos parvulos aslu, non in. pompositate facundiaj, non in viribus
offerebat, nec ante pedes subs cernere j'udicaret, per praeliagloriosis, non inmereibus, provinciarum
sensit in pareniis responsione illum etiam quae es- mutationeetsui peregrinatione crescemibus, noniii
sehi futura, prospicefe. Sed ul ille inlerior bomo lenocinio formarum, non inambitu munerum, non
exteriorerriisltiin facitsua vita viventem, et de fonte in liis est denique omnibus qaae videmus; quoniam
naturse suaeahimat irrigando; sicrursum exterior cuncta hajc occidunt, et sine istis beate etiam, juxta
per corruptelam morliferse maieriei suae, illum si sajculum, vivi solet. Sed illa est vita vera, vila ve-
icupiditatibusillicitis alligarit, occidil. Et cum alter neranda, Deum nosse, timereejus potentiam, amare
naiufae videatur alterius, tfansit in victbfis unus- pietatem,mundum in opificemirari, interpellatorem
quis'quesubslaniiam, ul autcafiialem-quoque spiri- contemnere, esse victu modico pro naiuraa necessi-
tnalis spiritualem siiis viriutibus prsesiet, aut carna- tate contentum, veslevili vel pro pudoris ratione,
lem animam caro vicirix ejus efflciat. Denique cum vel pro lemporis injuria communitum; Sic reliquam
Dominusdiluviodelere humanum genus cogitaret C 1 creaturam, non ex sui copia, vel
pro vitali ralione,
iratus': Non permanebii,inquit, Spiritus meus in ho- sed pro adjumeiuo hujus lucis attingere. Quidquid
minibus,quoniamcaro sunt (Gen. vi, 3). El quia uti- enim amplius est, a malo est, omnem homineu.
que omnes carne veslimur, et sihe dubio in carne amare quasi fratrem, nullum laedere, servire omni-
hon sumus, qui hon secundum earnem ambulamus, bus, formam servi suslin.erecum Dbmino, qui nobis
hinc etiam gignitur, ut nonsemper bomo isloappel- praeier ministerium,quod interius conlinetur, quo-
iationis riomine censealur. Nam prb virtulibus suis tidie servil in mundo producendo solem, emiltendo
autviliis, et formas sumit et nomina. Denique ait lueem, pluviasinfundendo,tem.poravariando, fruges
Propheta: Nolilefieri sicut equusetmulus(Ps.xxxi, 9). ' vel gignendo, vel maturando. Nobis enim in tolius
Sunt ergohomines qui apud Dominumsunt equi et crealuroe facie, vel ubertaie des,ervit, quoniam pro
muli. Et Dominus ait: Noliteprojiceremargaritas nobis ctincta generavit. Sed ut ad hominis officiare-
vestrasante porcos'(Matth.vn, 6). Suntergo homines verianmr, nudum tegere, alere esurientem, sitien-
et porci. Et iterum ipse Dominus: Ecce ego mitlo tem potare, infirmos visitare, trislibus condolere,
vossicut owesin meiiioiuporiim (Ibid., xix, 6). Sunt mortuos sepelire, niliil apud se habere quasi suum,
ergo homines ellupi; el econlrario homines suntet sed omnia sua cum omnibus judicare communia, ac
oves. Et ait adhuc DominusPetro : Pasce oves meas-Dtune magis sibivivere.cumviveresestimaturaliis, si-
(Joatt. xxi, 17): et ipse prius :'Veni postme, et fa-' bique recoudere cum aliis crediturerogare. Etbsecta-
ciantle piscatoremhominum(Matlli. xiv, 19). Sunt nien adhucexlerioris hominis lineamenta contingunt.
ergo homines et pisces. Sed haj formaeactuum vi- III. Cajterum ilia interioris hominis vita in di»i-
dentur esse, non corporum.'Nam corporis nostri narum rerum cogniiione consistit: non qua coaium
cerlus est status, ut omnium ahimantium: sed quo- terrse parte volvatur, non an conlrario cursu sidera
niam apud Deumnon de staiii cbrporis nostri, sed rapiantur, non an Oceano generet plenitudo lunaris
de viiajmeritis judicamur, apparet omnemhominem augmentum, non an orbem mundi rotundiias ipsa
mente sua sibi ipsi stalum nbmenque formare. Quod suspendat, an quadriformaangulis prominentioribus
uliqne ex if.liusqueriideseribimusInvisibilishominis, astringal, an unus ipse mundus ^it, an plures sint.
aut culpa aut virtuteproestaiur. Ipsius siquidem vi- Nam hsec ad animaenon tendunt utilitatem, el apud
Deum stulla judicantur : sedin illis sanis eogitatio-
tjum est, si subjeclus passus sit esse-subjecius; si•
eontradivinam dispositiohem sit fn-dominatu ser- nibus, si quandb versatur, tunc vivit, ct pascitur.
vitus,elin servitutedominatus.Sed nevidear (quo-. Qua? sunt auleni istse sanse co^itationes? Ula3sine
79 . S. IIIERONYMIOPERUMMANTISSA. - 80
duhio, cum mens nosira sui recordatur auctoris: A lV.Videamus tamen quantum illi prseterea applau-
cum illum velul per qtiamdarn resipiscentiam sui, dal. benignitas Creatoris, quse non illum de sideribus
opificem suum veneratur, ac contuetur : cum ejus effecit, quoniam si esset inde creatus, de maleria-:
opera, ipsum in ejus operibus visura miratur, di- poiius claritale , quam de arlificis dignatione polle-
cente beato Paulo : Invisibilia enim ejus a creatuip ret, cum niinor ipse sui corporis origine videretur,
mundi, per ea qum facta sunl intellecla conspiciuntur, si de coelestibusfactus ad terrarum cultum deduce-
et sempiiernaquoqueejusvirluseldivinilas(Rom.i, 20): retur ad terras: cui esset gloriositis mox futurum de
id est, cum ex immensis visibilibus crealuree, ad humo excitalum sideribus imponi. Suum, inquam ,
universilalem invisibilis Creatoris exlendimtir, et Deus nosier , suum proprie voluit esse quod sumits,
illum per ha:c dum inajstimabilem discimus, sesli- nihil maieriac, nihil elemenlis, nihil quibuslibet
mamus, cnm ej'us altitudinem per donunv Spiritus priucipiis, vel magnis, vel minimis nos debere. Quae
sancli evolvenles (quoniam ipse solusiios in ipsum, cuncta si relraclet, et in se mens conversa con-
qui ex ipso est intromittit omnia jirincipia crealurss siderel, ex noslris flunt moderatiora et angusliora
surgentis) quasi facti ab ipso anteriores aspicimus, primordiis. At ubi per conlaclum formati manusDei
et cum ea quoe Deus fecii, quasi faciat adhuc, in- desivimus esse quod fuimus , et in novam malerioe
tuemur: mundique totam originem transcurrenles, B qualitalem suhjacens, opifici suo per elementi con-
seu antiquiores eflicimur quam sumus oeiale: et cum versionem clarificata nalura est, novumque corporis
universa prius quam nos essemus effecta sini, nalu- nostri inter elemeuia, si fas est dici, esse ccepit ele-
ram lamen omnium, quasi per nos genitam, dum menlum : statim omnibus mundi corporibus subli-
auctori inserimur, reputamus : in quam non ut ser- miores sumus effecti, non naturae substanlia, sed po-
viremus, sed ul dominaremur, iniravimus. Sepa- tentia conditoris : per quam de subjacenti caeieris
rali itaque a sapieniia muudiali, quse universa, aut crealnra orlum est, quod crealuris omnibus impera-
forluilis, aut aiomis ascribit, <Iiviiiismedilalionibus ret. Denique si metallum nostrae carnis cl corporis
sublimali,et ab iliis, qui autmaieriam semper fuisse intueariS', nibil humilius, nihil vilius, nihil invenies
dixerunt, Deumque tantum artilicem rerum volue- omni injuriaj passionique subjectitts. Sola lerra ele-
runt, separati per ijisius adjutorium : aut qui [Al. meniorum cselerorum videtur ancilla : sola in se
quia] bxc ipsa pro diis elcmenta coluerunt: aut qui ctinctorum polenlias non sine detrimenlo sui sentit,
familiasaleorum per sexus, per setates, per paries, vel dum ventis pulverulenta dispergilur, vel dum
velut per plebcm aliquam subjectam sensibus intro- fliictibus humefacia absorbetur; vel dum side-
duxerunt, discreti per Spiritum sanctum, ct in al- riim ignibus cocia devoratur : ut homo ex ea se
liora subducli vera yita vivenles, hoe est veram G esse, non modo gloriari non queat, sed etiam possit
sapieuiiam sapienles, qtta siultitia ista caret: recor- erubescere. At vero si siatum nosirum contemple-
demur quod mundus ex nihilo a Deo factus est, mur, quoniam iiracsiantior est cajleris animantibus,
et quod cuncta animalia per Deutn, Yerbo opifiee, dum ad suam imaginem Deus informatum inducit,
vocata venertmt, qusea nntura non fuerunl: quoniam inventes , terram ipsam semen esse noslri corporis.
soli ipsi fas est vocare quaj non sunt, lamquam ea Si quis iu ea sensus est, gaudere potuisset, quod
quoe sunt; quod ipsum bominem cui tanla possessio propter nos in quibus imaginem et simililudinem
parabatur, ad imaginem suam non aliquis Prome- Creatoris acccpit, felicior facta sit, demutala, quam
tlieus ex fabttla, sed ille conditor universitatis manu sit orta : manus enim Dei conligit eam , cujus con-
quoque sua, ne qua pars ejus vacaret in nobis, de lactum sui causa dum fierel, ipsa non meruil. Quid
liuto terrse facere dignatus est : quse cogitatio, ut enim boc slatu prseclnrius? quid poterimus nosse
dixi, vila est animse: quoniam hsac prima est ralio sublimius? Quid lam diligenter in membra digestum?
vivendi, ut cui se debeat anima, non ignoret: ne quid tam decore per articulos inflexum? Quid lam su-
alium praeier, hunc decepta venerelur, ne viise suae blimiler in ora el oculos ereclum? quid lam vocali-
minisleria velut vilse iiuctores adoret: ne in tanlum ler in verba modulaium? quid in corde lam vivaci-
elementa miretur, ut non digna jtidicet quse facia D ter animatum? quid in sensu ditius? quid in cogiia-
credantur : cum ille magis sit admirandus, qui tam tione secretius? quid in sermone effusius? quid in
miranda produxil. 0 quam augusta [Al. angustn] est ingenio forlius? quid in dispositione inslruclius ?
lisecdivina cogilalio, et quam vitaeplena est! 0 quan- quid ininemoria tenacius ? quid in affectu blandius ?
tum ipmm hominem ad omne studium probitatis quid in cogilatu sublilius? Ul evidenler appareat
accendit! 0 quauttim illi majestatem sui commend.it quod illum jjroloplastum, jam tum omnibus dignitn-
auctoris, cum aliud ille nibil in creatura omni proeier tibus venustatum , imo statum filii sui Dei nostri ad
se manu Dei formatum esse considerat non terram, finem saeeulorumpro redemplione noslra veninri in
non maria, non cojlum, non denique sidera, lam hoc corpus ornarit: cui paradisnm etiam illo tem-
iiiunda.iampura, tamlucida : hominem solum cuj"us- pore velut amoanissimum proedium, et urbanis con-
dam limi et gravioris et sordidioris elemenli, illa venustatum , et rusticis consitum , sub lege dona-
formatum essedextera, cujus dexterai palmus ccelum tum, moriis ille prseseminator invidit: venenumque
mensuratinmensura: cujus pugillus terrae spatia tam suum decipiendo primorum hominum eredulam no-
infinila jacentis includit: tanti fuit ilium fuisse olim. vilalem in corpora nostra lalenter immersit: et cx
SI .EPISTOLAVI. AD AMICUM^IGROTUM. 82
duabus substanliis, unieam hominis perfectamque A voluerit esse virtutis: quantumque nos amaret,
naturam quadam divisionis discordiadissecavit': ut dum in ipsum peccavimus, ostenderet, quorum
cum nobisuna mens esset, id est, illa, quam germa- oblivisci"etiam post errata non posset, imo quos
nitas animse, et corporis gignebat : aliam volunia- pretiosius redimeret, quam [A/. quae]'fecisset.Quaj-
tem per vitiatam naturam contra animam parturiret. rat nunc humana crudelitas criminosis , vel privaia
Denique et Aposlolus ait : Video aliam legem in ergastula , vel publicos carceres , cum manicis fer-
membrismeis repugnantemlegimeniismem : et capti- reis et duris rigida trabe compedibusirala suspiret,
lilaletnme in lege'peccati, qum est in membrismeis et i"npcenas multimodasadihveiiiionum laxet ingc-
( Rom. vn, 23 ).'Et alibi : Caro concuphciladversus nia : omnisque judex surrecti capitis , caslitatem
spirilum, spiritus autem adversuscarnem. Hmc invi- proprise mentis discrimineprobet alieno : hoc ma-
cemadversantursibi,ut nonqumcumque vullisilla facia- gis amicus atrocitati,"quo magis alienus est crimini.
lis(Gal.v, 17). Ipsi enitn 'soleht truculentibres esse in reos,. qui
V. Hinc etiarii iste noster condilor , qui vel nos sunt a reatu puriores; Hi studiosius maleficia, vel
nobis, vel mundum pro nobis fecerat,'a primis illis criminosorum contagiapersequentes, quotminus ac
hominibusoffensus, maledicla * super singulos prout negligeniius facinorum vitavere cbnsortia. 0 mise-
criminis quantitas exigebat effudit. Et quamvis B ros et omni prsediioscaecilale,qui bonum exornant
iralus , mox tamen' myslerium noslroe salutis , ut malo, qui continentiam sub gestu crudelitatis attol-
pius paler ostendit. Neque sequum fuerat alio tem- lunt, et crudelitatem propriam aliena infelicitate
pore de salutis nostraereinedio' cogitare; nisi eo quo commendant: quando virlutibussuis miserorumasii-
mors esset inverita.Sic a prudentioribus prima pulantur exitio, et irinocentiaejudicanlis noxiorum
fronle niorbi adhibelur medicus: ut capite valetudi- cruciamenta supplaudunt.
nis deprehenso, faciliusremedium salutare suecur- ~ VI. Deus autem nosler eontra omnem
spem, con-'
rat. Non ergo tunc tantum Dominusac Salvalornos- tra omnem pene fidem, cx divitiis misericordiajsuse
ter promissus est cum clamal Isaias : Ecce virgo in in malo bonum nactus, in iracundia generanscon-'
utero concipietet pariet filium.( Is. vn, 1*4); et tunc firmansque pietatem , peccandi semen , in fructum
cum ad Abrabamdictum est: Ad hoc tempusveniam, voluit evadere miserendi: et qui nos' propler trans-
et erit Sarm filius ( Gen.xvm , 10); Nam boc erat gressionem perdere debuisset, propter suam mise-
pene jam sero, et tanla millia palriarcharum sine ricordiam reparaturum seesse promisit. Et illo tem-
spe mortua videbantur uniibhs utique vita essenon pore quo supplicia merebamur, argumentum salva-
poluit, si Dominumnonsperaveruntesse veniurum, lionis ostendit: ut intelligere possemus , quantum
dicente Apostolo : Spe enimsalvi facli sumus. Spes G valeret praestare non lassus, qui tantum donaret
enimqumvideturnon estspes, sed qumsperalur(Rom. iratus. In primo ergo liomine, ut loquebatur, slaiim
vmyll). Et qualis [A'l.qualifer] spes essepoluit, si nobis judiciarium spopondit auxilium ,' staiim de
non fuit repromissa? Imo ut primo homini illa sa- bono thesauro -bonaproduxit, stalim ignotum ipsis
pientior omnibusbestiis bestia, mortem sapuit: ita angelis sacramenlum, quod implendum esset in no-
' oportuit illum Dominumhostrum veram sapientiam, vissimo tempdre, publieavit : et terreno AdseAdam
jam tum illo tempore suffragiumsapere vitale, quod promisit e ccelo. Nam cum serpentem pro merilo
et fecit. Neque destitit publicare, ne tanta-ejus fac- suo malediclo fulminaret, jubet eum terram pro ci-
lura uno inimiciariele propulsata, sine prsesidioali- bo hanere, supra ventrem repere: et quoniam mor-
cujuslapsui potius, quam decori generata viderelur: tem illam ipse fecisset, addidit, dicens : Ei ponam
siinul ne is validior baberetur , qui tantum opus inimiciliasinler leet mulierem, el inter sementuum et
alienae virtutis obruere potuisset, quam ille, si semehmulieris': Ipsa calcabilcaput Htum, a el tu ejus
opus suum , quod super omnes creaturas ineffabili- . observabiscalcaneum(Gen. ui, 15). Nonne conside-
ter fecit, aut servare non potuisset, aut reparare ras : nonne conspicis, quod eidem tunc minabalur-
noluisset. Defendit, inquani , ille se bac invi- in Chrislo? Aliud enim semenmulieris nullum pror-
dia. Defendit ille noster conditor et redempior : p sus aceipio, nisi illud quod Aposlolus ait: Factum-
pariterque se et posse et velle monstravit ,• quo- ex muliere,factum ex carne (Joan. I, l&). Ulud quod,
niam necvirtus potentiaedefnil, nec dignatio pieta- ut Evangelista ait, Josephftlius putabatur esse ( Luc
ti. Haecnobismagis adoranda , quod sub ipsa erro- III , 23) : sed non erat: illud utique , quod Verbum
ris nostri tempesiale hon substitit : majorque eiiam caro factumest (Gal. iv, A). Nam si generandi publi-
dum exacerbatur erupit, dum ubi poenam mereba- cam istamet naturalem circumspicimus rationom ,
mur spes redemplionis ostenditur, et dum in nau- semina non habenl mulieres: denique nulla conci-
fragii acerbo discrimine portus salulis aperitur : ut pit sine viro : ac per hoc quoniam jam tunc in Adam
novo more quaemateria fuerat iracundke, esse cce- semen humanae generaiionis esset transgressione
perit origo clementise.Sic arcana operatione mani- viliatum , semen cceleste promiltitur , ut Apostoltis
festans, quod infirmitatem nostram argumentumsuae seniit, non ex corruptione viri, sed ex Deo : b quod
a Apud Agobardum,
qui lamquam ex Hieronymo Evangelista,etc, illum uliquequi verbutn,etc.
recitat, et tu insidiaberiscalcaneoejus; mox , quod 1 Apud eumdem . auod caro fiqre^in mulieres, «(
'"'" r
$am nuncminabalur; et, factuttiin carne, Ulumqui ut elementct,
£5 S. HIERONVMIOPERUMMANTISSA. 84
cum earo fieret in muliere, etiam elementa illa cor- A $ tial. Et propheta ait lsi\as:¥irgoinuteroconcipiet ?
poreaesubsianiiaj, id est, bumoris et sanguinis, in (Isa. vn, 14) : Maltbajusrefert: Invenla eslin utero
ipso sibi vasculo, in quo ipsa elementasita sunt, na- habens.Verbo ipso promissionisrespondet effectus,
turaliter aptaret. Maler itaque Domini nostri Jesu quodnon aliterloquiiurevangelistaquamvates.necad
Christi, in illa jam lunc muliere promissa est. HaeG' exprimendamoperis novitalem inventaaelocutionis
inimicitiis opposita est serpentis : Ponam , inquil, dilficultateeonfundilur.Ubisun[grammaiici?Ubicon-
inimiciliasinter te 'etmulierem( Gen. 111, 15 ) : non siliarii? Quseistos,utexlraconsuetudinem loquaiuur,
certe pono dicit, ne' ad Evamhoc pertinere videre- schola produxil ? Quaetam aperte signalsenovitatem
tur. Verbumprbmissionis est. quod transmillitur in monstravitdoctrinac?Nonindicanthumanosensu,quo-
fulura. Ponam , inquit, inimicitiasinter te et mu- niamnonopus humanumest quotlloquuntur. Et tamen
lierem. Illam utique mulierem,quse Salvatorempar- remnovam necantea factamsic notant,, ut intelligas
turiat, non quasgenerel fratricidam. Ponam, inquit, cum mirabili opere, et mirabilem nalum esse s.er-
inimicitiasinler te et. muliefem : id esl, suscitabo monem.Repetamusdeniquesanclas fe_minaspatriar-
mulierem , quse repudiata facilitate credendi, non cbarum, videamusqttesi sic de aliqua scripium est.
solum te non audiat, si aut suavitatem pomorum Legimusde Sara : Et DominusvisitavitSaram,,sicut
pro adaperlione monstraveris oculorum, aut diis si- B 1 dixil : el fecit Deus Sara sicul loculus esl ei, el
milem esse promiseris : sed etiam ipso Gabriele de- concepitet peperit Abraltmfilium(Gen. xxi, 1, 2).
ferente verbum , rationem de promissionis exigat In Isaac divina benevolenlia monstratur his-verbis:
novitale; dicendo :, Quemadmodumerit islud, quo- El exaudivilillum,Deus: et eoncepit Rel)eccavxor
?;iamt)irumnonco(/now'(t«c.iii,74.)?Illamutique,quamejus (Gen. xx , 21). Denique et de Jacob uxoribus
nd visionem angeli pudor aureus iremefecit: fidei sic ponitur : Et concepilLia, et peperit filium Ja-
tamen ardor et constanlia, labi nesciam, ad in- cob, etc. (Gen,xxv, 12). De nulla cerle iiarum scrip-
quirendam rationem reddidit audacem : et quaead- tum esl, in uiero concepit : quae tamen quidqnid
venienii proestitit de pudore, quod tacuerit, haec concipiebant, extra uterum conciperenon poterant:
promittenti de admiratione non cessii. Nam et sol- sed quoniam de conventu virili conciperese nose-
licita de eo quod annuntiabatur, exquisivit. Denique rant, quibus non proveniebat salva virginilate con-
et angelus non iiifidelilatem redarguit, ut in Za- ceptus. Sola vero Mariain utero concepitcum irre-
charia : sed inslituit de divinaeoperaiionis novilate, serato aditu seminali, clauso utero concepit:, ad
dicens : Spirilus sanclus supervenietin le, et virtus hujus conceptionissemen si recieratiocinabimur, et
altissimiobumbrabitiibi. Ecce istud senieu mulieris, interius divina iractaverimus,prajeessii,in figurapro
quod non per traducem genitalium ministeriorum, G ( tempore illa sententia, quaj primogenita benedictio-
commixtionesexus ulriusque infunderetur in ute- nibus, vel obligationibusobligavit, dicenle Dqmino:
rum, sed claustro clauso, indeflorataeVirginis inve- Omnemasculinttmquod aperilvulvam,sanctumDomino
niretur in utero. Dcniqtte rem novam plenamque vocabitur(Exod. m, 25; Luc. n, 25). Qupd estistud
miraculi, novoverbo Prophela dum promillit, exse- masculinum,quodaperitvu!vam:cumomniumfemina-
quitur : Ecce virgo in ulero concipiet, et pariel filium rumvulvas aperiat noupuerperiinecessilas,sedmari-
(Ose. vn, xiv). Quotidie cerie de procreandi neces- lalisagnitio?DeniquenuIIavirgodiciturposimaritum,
sitate nmlierum conceptus et eernimus el andimus, quod nomen clausisvidetur futuris mysteriis conve-
denulla tamen dicitur : In utero concepit : quoniam nire. Et superius de Rachel Scripluram haberemon-
subslaniia fuluri.hominis, fusa per virura, coa- stravimus : El exaudivilillam Deus, et aperuit ejns
lescit in femina : uterusque mulieris non principium vulvum, et concepit.Certenon priusdixit, concepit:
est nascituri-hominis , sed deposili-nutrimentum. et posl, aperuit ejus vulvam: sed prhis, aperuit :
Mariaautem non tam prima quam sola in ulero cpn- videlicet, ut maritus apertis vulvaejanuis, velut se-
cepit, cujus pudoris illibatio conceptum uieri flne minalurus agrumparatum seminibusinlraret. Deni-
damno virginitatis expressit: quaesola nobis pepe- que subjungit, et concepit. Non iiaque parlu, sed
rtt, quodnonaccejiitex nobis, dicenteDomino: Vos "I cohceptione, imo conceptiopalefactaest : nec il-
de inferioribusesiis,egodesuperioribussum(Joan.vitr, lam pnrturiendus dum naseitur, sed, qui parlu-
25).QuaJsolamalerestfilio,cum virgo sit niarito:cii- riendum seminalnrus fuerat, designavit. Et si
jus conceptionemjgnorante virginiiale,parlus agno- jam ante conceptum, quippe ut conciperet rese-
vit: quaesoia mulier dicia est, non concipiendo,sed rata est, non eam cerle ille qui natus est diu post
pariendo. Ex bacergo semen promissumestmulieris, pqterat reserare, dum diciiur, nasciturus : qui eliam
qno secundumbominem DominusDeus noster est: concipi, dum esset illa clausa, non poltiit. Omnema-
qui non infnsus est in ulero, sed inventus, evange- sculinutn,inquil, quodaperuil vulvam, sanctumDo-
lista confirmante, cum dicit de Maria: Invenlaest in mino vocabitur.Quaeest ista ratio, qttaenec sectm-
ulerp habeus(Matlh. i, 18). Ecce et ab ipso praece- dum sensum videtur impleta ? Jacob primi locum
denteProphetse sermone nondeviat quod fueratntin- fratris fraudulenter invadit, nec nascendi ordine
tiatum: Virgo inulero concipiet; sed in myslerii no- prohibetur, nec dolositatedamnatur. Joseph filii per
vitate , sermonis etiam parilitate concordat : eoque avum praeposierasecundumnascendi gradum bene-
stylofacti historiadesignatur^quo faciendumdenun- dictiohe signantur, nec caJcitaserrai futura pfpspi-
88 EPISTOLA VI. AD AMICUMiEGROTUM. 88
cientis, nee monilor filius dexteram parentis, quae jA ad hoc nos ipsa deduiit ofalio, quod hbfho ille iri-
pinguioris benediciionis suceo minorem irrigabat, in- wriof cum cogitat; non in hoc mundb, sed supfa"
flexit. Quaeulique omnia sunt contraria, si putamus ipsum munduni, cuni illo Opifieererbm ac suo vivere
de his dictum esse : Omne masculinum; quod aperit videtur, dicenie David : Beati qui scruiantur testimo-
vulvam^ qui devirili semine primi nascuhtur ex fe^' nia ejus;(Bsal'. cxix, 2),-ut-;penS-lioc sit, si faSeSt
ininis. Sed .quoniam aliud inlerius lialiet illa senten- dici, Deum-fiefijdivina riiediiari: illum Dominum
tia, ideo.isliusmodi primitivi ceduntel benedictionei nostrum salutis rioslrae:jam tunc^pfodidissb riiyste-^
perdunt.Jesseiifius David,no'nprimus, autsecundus, ririm. Un'deet in Psalniis'ait.: ln cdpile ttbri scriptuni
aut tertius, sed oninium iiltimus urigitura Pfopheta, est de me (Psal.'xii p8);:Gaput''libri est Ceneseos
et despicabilior cunctis eligitur iri. r'eg'em.,Nec illi principiuiri; quoniam omnisScripturaunus esliiber,'
primo, aut secundo conira David sentehlia' legis de etunus, de qtioscfiptum est Deus", et istam pro-
primilivis promulgala blandiiur, quia judicassetiili- missionem de ipso esse videmus in capite, et caput
que -maximos, si ab his fnatrum vulvas memimsset vitse noslrae spes est ,'et ideo capul libri vilaiis sjies
aperiri :,quando hoc utique, aut iri qua dicimus im- facta per Deumsillum inquam, utsajpe.diximus, con-
pletunv,-quod uiique non poterat non impleri. Quse ditorenv, senescente jam mundo- quod.iri prima
est isla, cujus vulvam fcetus reserat, non maritus? B ] mundi ajlate promiserat, pracstilisse. Unde Propbeta
quse virgo concipit, quse non ut conciperet, virgb ait: Virga lua et baculus tuns ipsame-consolalasimt
esse desiit? Non certe illa de qtia Seriptura dicit: (PsaL LIII, 4). Virga mater est Dbmini, ex qua ba-
CognovilAdamuxorem suam, et peperit ei filium(Gen. culus iste, fesso jam perajtatem mundo, qui eum
iv, 1); sed illa de qua .evangelisla signat .- Et non susleniarel exiit. Illumergo in Virginis uterum de-
cognoviteam Joseplt, donec peperit filium (Mallh. i, lapsum, ut redemptionis nosirse totam histhriam re-
2S). Igilur in Maria hoc sine dubitalione perfectum texamus, parlu effecttimhominem; se exhibnisse pro
est, cujus vulvam non deflorator virginitatis aperuit: homine, et erealuram suam se de Creatdre fecisse.
sedpartus effnsus, qtisevirgo peperit,quoe virgocon- Illum formam servi accepisse, sed se exihanisse po-
cepit, quseprius materfacta est quam maritata. De testatis voluntate, non naiura deitalis, per quam noh
hac isiud masculintim, quod vere sanctum vocandum polerat non esse quod fuerat. IJlum maledicta pro sa-
esset, exiit: quiquevulvam secundum promissionem lutaribus meruisse miraculis. Illum spuia, illum pal-
partus editus, non secitridumconsuetudinemnaturam- mas, illum coronam spineam, illum poslreiiio crucem
quecommiwem, dum concipitur viri seminereseravit. fuisse perpessum : illum inferna penelrasse ? illuni
VII. Sed quoniam divites Dei sensusvelociier ex- tertia die resurrexissein id corpus quod cruci fuerat
plicare non possumus; tantis se Seriplurarum mo- (G afftxum : iilum hominem post moriem Deum vivurti
libus ad unarn speciem opponentibus, ut Iassari sit cffilum peliisse victorem; .sedere ad dextram Dei;
facilius quam evadi : quando omnis Seriptura cunc-. veiuurum suo tempore ad judicium faciendum : il-
lorum sensuum unus trames sit, quem humano ser- lum spiritu Dei per sanctorutn suorum ora quotidie.
mone decurrere quis valebit, necsi angelicas pennas celebrari. 'Hseccogitasse vjxisse est, haec cogitatio
mortalium linguis spirilus ascribat : redire ad pro- paslus animaeest: in lisec rglabi vel recurrere, cum
posilum convenit, et parvo navigio nbn in altuiri Domino jungi es.t, et cum ipso per bsec humiliari;~
vela conflgere, ne in periculum currat audacia , est cum ipso pati, cum ipso mori, et ctim ipso eiiam.
sed pro infirmilatis solatio i.nconspectu littoris na- suscitari. Quid dicam de ipsa resurrectione; in quai
vigare, ut si quid formidinis oriatur, vel-spes sit cum rideamur a gentibus, nort separamur a Christo :
facile teneri posse quod cernitur. Dicebamus senien licet et mjilii qui se Christianos dicunt resurrectio-
mulieris Dominum sancttim, quia secundum earnem nem carnis, excludanl. Sedsic sint illi sine corpore,
palrem hominem non haberet: eumquejam infestum quibus forte coiiceditui-jsi fas est dici; aliter repraj-
esse serpenti, quem inuteroyirginis Dei Spiritus, sentari Domino, quamDominus remeavit ad patrem^
non materialis generasset humor. Denique quod se- nos ut credimus, etloquamur.
'
quitur majorem ab homine virginis promittit. effeo_D VIII.Quidjinquam, haccogitationeltetius? Quid hac
tum , dicendo: Ipsa luumcalcabil caput (Gen. i, 15, spe esse poierit ereciius? fixumque magis in nostris
sec. LXX): quis amhigit, quod prseter Dominum no- animis inhaerere debet, nos aliquando cum hinc
strum caputserpentis nemo calcavit? Ipse enim solus exierimus adcorporanostra esse redituros, etanimae
super dracones et scorpiones ambulavit: ipse capti- interini et corporis divortium, non id agere ut nihil
vam duxit captivilatem. Nam quod subditur : Et tu sinius omnino, sed ,ul meliores per Dei spiritum re-
ejus observabiscalcaneum, ad quem alium eredimus formemur : quoniam jam bic Dominum id pignus
pertinere? Calcaneus quidem pars extrema vesligii nobis promisisse, accepimus. Et hoc, corpus quod in
est. Et Dominus post Joannis baptismum , post die- sui nattira caducum est, elmerilo pristinoetransgres-
rum quadraginta jejimium, cum ab eodem ser- sionis gravatum, ut malediciione diviuaferiur, ad
pente lentanir, ieriiaj illius dolositaiis jam victor.. lerram ibit (Gen. n, 27): id rursum post mulla tem-
exclamat: Vqde retro post me, Satana (Matth. xvi, 2). pora, id est, in fine saeculorum, eum minima pars
Quid aliud nisi a tergo positum, vel relicttim, jubet favillaesit, aul fortejam nulla, ab eademterra, quas
buumobservare calcaneum? Hsecsupra dixi, et inde illud corrumpit in nihilum : quoniam ipsa liberanda
87 S. HIERONVMIOPERUMMANTISSA. 88
est a servitute corruptionis,in infegram membrorum.A malum corpori clarifatis Domini in lucenlia mem-
suorum soliditatem,et in slalum pulchritudinis deco- bra rediturum ait (II Cor. ni, 18) : per Salomonem
remque renovandum. Quem talis cogitatio non cum quoque istud sapientia promittente, cum dicit: Ful-
admiratione delectet? Reliquias, inquam, corporum gebuntjusti, el tamquamscintillmin arundinelodiscur-
nostrorum, aut nullas aut minimascerte, et quantu- rent. Et ideo in hanc vocem: Mihi vivere Clirislus
lascumque : attamen sordidas, et .animi numquam est (Phil. i, 21), securus erupit, in qua utique quae
sine borrore inspectas, in suum iterum hominem, fuerunt merita victura sunt : qui autem lohge,
non ut Pytbagoras mentiens et deliransin Euphorbo ut ignoraverunt, ila et ignorabunlur. Nunc si vide-
essecredatur, sed in propriumsuum corpus et nomen, tur, quid sententia illa Salomonica promiserit, in-
perossa.et nervos.per venas, percuncta vitalia, non quiramus? Fulgebunt jusli, et tamquam sciniillmin
modo artuatim, verum etiam articulalim recompagi- arundinelodiscurrent (Sap. m, 7; Mallh. xin, 45).
nandum. Hocaulem non est angustum, cumomnium Quid est ut quibus flammarumclaritas condonatur,
vel frugum, velslirpium semina, majora et pul- his lam bumilis Iocus ubi discurrant, et abjectus of-
chriora in graminibus redeant, quam in lerra vel ferlur, ut loci despectu decrescere videantur, qui
ab hominibus sata sunt, vel sua sponte ceciderunt. corporum luce creverunt? Quid est, inquam, quod
Quis nonseminari se in lerra, ut ita dixerim, lsete-B ] aslris per arundineta comparati volitabunl, et in si-
tur, quse nos meliores quam acceperal, reddet, di- derei forma fulgoris , stirpes lerrarum miserrimas
cente Aposlolo : Resurrecliomorluorumseminaturin permeabunt: cum longe incongrue misceantur, vel
corruplione,surget autemin incorruptione (I Cor.xv, fulgores arundinetis, vel arundineta fulgoribus?Ani-
•42). Quae possessio praesentium huic spei poterit madverte, oro le, divini verba mysterii, cui ul non
comparari? Aut quid erit aliud quod ad contem- de bobus , ita nec de arundineto cura est, aut
ptum mortis attollat, quam haec medilalio divinis in resurrectione arundineta quid faciunt, nisi quod
promissionibus et prophetarum vocibus excitata? nos per omnium formas, vel pecudum, vel slir-
Quid tale GleombrotusAmbraciotain Plalonis libro pium laborat ostendere, ac per hoc, ut Apostolus
disputante didicerat, qui homicidasui esse non ti- ait, pro nobis cuncla scripla sunt (Rom.xv, <5).Inlel-
muit, ac se altissimo prajcipitavit e muro, dum et lige per arundineti imagines, infideleshomineselin-
nullum post mortem autumaret esse judicium : et credulosdemonstrari: eorumquecorpora, superficie
sine discrimine meritorum aliquo, omnes animas graia et interius cassa virlutibus, quoeubi primum
post corpora sequaliterferri arbitrarelur ad ccelum. spiritus vanitatis inflarit, sibila serpeniis imilentur,
Quod adeo omnes pro vero lenuerunt, et sic omnes et sanos partus, viperarum progenies obsequantur.
illos saeculi sapientes una nebula hujus erroris in- 'C Scintillm, inquit, in arundinelo. Sancli ergo inter
volvit: ut et ipse tam Iaudabilis, ut putant, doctor peccatores, quoniam non omnis caro eadem caro.
Socrates, homicidamipsum se privatim, ne publice 'In arundinelo, ait, id est,- vacua luce corpora, et
occideretur, occiderit.AIiud longebeatus Aposlolus alienis arsura fulgoribus, quibus sanctorum clarilas
praemediiatum babebat et cognilum : Qui non ab futura pro poena est : quoniam Deus ignis consu-
hominibus, sed per revelationemDomini nostri Jesu mens est, et justi in imaginem deilatis advenient.
Chrhti (Gal. i, 12), qtiod docebat, acceperat, nee Fecit enim Deus hominem, ad hnaginemsuam fecit
Academiaenemoroseobscuristectus umbraculis,sed illum (Gen. i, 27) : et Apostolus lestatur credere,
ccelesliillustratus lumine : nec in ludo aliquo litte- se, quod illi similis sit ftiturus. Necessarie. Si enim
ratorio inter puerulos oscitanles, sed in tertio ccelo similis Deo fuit cum faclus esi, et similis futurus
inter angelos coruscantes imbutus, in contemptum est cum resurget: quoniam quidquid nunc in nobis
vitas praesenlisexclamat: MiltivivereChristusest, et dissimilevidelur auclori, id omne vitio transgressio-
mori lucrum (Phil. i, 21). Non certe murumdequo nis impressum est: et vivam verilatis formam, ar-
se prsecipitet ad morlem, sed Christum Dominum, lifex mendaciorum struniosis aclibus deformavit,
per quem hoc mortale ab immortalitaieabsorbeatur, suamque pravilalem, nostris etiam membris, dum
inquirit. Etenim intelligit ei lucrum esse mori, cui D mentes corrupit, inscripsit: quae per resurreclionis
sit vita futura cum Christo. Sine Dominoautem ni- gloriam male adjecta, aut immiuuia dilueniur : et id
Iiil prodesl, etiamsi totum mundunv Iucrelur, ani- solum quqd auctbrem rerum lamquam in speculo
mae autem suoedelrimenlum esse passurum. Crede- reddat, emicabit :lut interpolator opus suunVsedo-
Lat igitur vir ille, vas electionis, se per Cbristum leat perdidisse, et homo tandem se integrum esse
Dominiimnostrum dehacterra, quoenumquamsine glorieiur. Non lamen hoe omnes, ut jam diximus,
nsura reddit quod accipit: sed alia minore, alia ple- sed jiisli tantum in luce erimus: Quoniamomttesqui-
rumque majore cum fenore: ut tricesimumet sexa- dem resurgemus, sed non omnesimmulabimur(Thes.
gesimum et centesimum , Dominoipso in Evangelio vi, 15): discreiioriem enim faciet personarum, di-
germina quse planlaverat sie legente : dequa terra, versiias meritorum. Nameisi inter ipsos sanclos erit
etiam veritas, quam Pilalus ignorabat: quam nemo aliqua de operatione disiantia, dicente Apostolo :
utique principum bujus sseculividit: Si enimcogno- Stetla a stella differtin clartlate (l Cor. xv, 41): quam
vissent, numquam Dominum glorim crucifixhscnt diversitatemvel de impiis, vel de peccatoribussen-
(I Cor. H,8) : de ipsa, inquam, se Apostolustransfor- tiemus : quoritm alii in judicio, alii in sanclorum
89 EPISTOLA VI. AD AMICUM&GROTUM. ., SO
consilio resurgunt? Qui etsi resurrectionis ipsius A mancipandum illis esse credalur, quibus el spiriiua-
lempore segreganlur, quid de habitu formaque di- lis illa nequitiarum natura subjic.iendaest?Quid er-
cemus? Quaj, ut mihi videtur, non veste aliqua tex- go lunc faciettt, qui nunc in honoribus gloriantur :
tili, neque mulierum elaborata pensis, sed suis me- qui per terribiles procfeciuras, et fasces, et aeternos-,
ritis et orationibus erit invenla : beato Joanne hoc ut existimant, consulatus, Deo sc comparare nitun-
in revelatione monstrante, qui sanclos, ait, indulos tur rapina, non natura? Quid faciet qui conjungitdo-
byssinumse vidisse (Apoc.xix, 14). Et ne forte sub- tnumad domum (Isa. v, 3)? qui perlurbala civiiaie,
legiminabyssini, aut stamina qusereremus, et mate- et cunctis.quibus siringebalur binc inde limitibus
riale, vel corruptibile ac fluxum aliquid exerceri in fraclis, monles, flumina, mariaque transiliens,qtiati-
ccelestibus opinaretuur, subdidit: Byssinum autem lum ad ipsum pertinet, unam vullpossessionem esse,
justificationes sanctorum sunt. Tunc ergo, ul iutel- quae communis ornnium terra est, et insatiabili
ligo, in superficie corporis nostri venient, quaenunc cupiditate latitudinem immensi orbis excedens in
stint testa sub corpore.Tunc unicuique, miserum me, Alexandri Macedonisanxielatem, et innumerabiles
conscientia sua vestis fiet. Tunc ea, quae de funda- Epicureorum mundos diffundilur: acquisilisque per
mento illo,quale aliudnon potestponi(\ Cor. xiu, 11), aviditatem mundi iiujus angustiis,in alium credulus
ab unoquoque soperajdificala sunt praeeminebunt, •B non aestimata proprii corporis possibilitate accendi-
ut aut mercedem accipiat, qui mansura conslituit; aut tur, autumans passurum se damnum esse de jure, si
delrimentumpatialur, quiarsura construxit. Jam quid fidem non adhibueril de furore? Quid hi facient,
illa commemoremquaesequuntur, quaetotasanctorum qui tamquam correplores morum, Domini familiam
sunt carnem sine terra, corpus sine doloris sensu, attentius castigatiusque viventem, aut in vestibus
animam sine melu, vitam sine fine, selalem sine biimili colore, aut in cibi arida parcitate, aut in vi-
(empore, lucem sine nocte, beatitudinem sine fine. giliarum non oliosa sobrietale, velut aut indumenlis
Video hominem, et in bomine Deum : quoniamDeus mollioribus delicatam, aut epulis copiosioribus sa-
omniain omnibusest(lbid., xv, 28). Tolum quidquid ginatam , aut thoris calidioribus oscitantem, divei-
nunc impossibilehomini cernitur.id lum fieri per mu- lunt ac vexant, nescientes quod in sanclis Dei, mar-
nificentiam perpetui regis velare et revelare, lique- lyribus, confessoribusqueoculi ejus pupilla feriatur?
scere ae resolidare, eumque fieri quem et intrare ad Peribunt sine duhio, peribunt in illa dieomnes co-
discipulosconcretaet corporea parietumvalvarumque gitaliones eorum : nec eos apud tribunal illud aut
non senserunt: et discipuii tamen slare omnes anle Lucius Grassus defendei, aul M. Antohius, aut istis
se intus conspexerunt: et omnia quoesine hoc cor- eloquenlior Tullius : quoniam omnis tunc soeculilin-
pore Dei spiritus fovebat, corpus cum Dei spiritu C gua obmulescet, et sola erit in Tusticulissuis facuu-
esse faclurum. Satiari deleclatione harum cogitatio- da justitia : quaeinfantium fecit ora diserta, et mu-
num Chrislianiias non potest. Hsec £111 requies, hoc torum linguas novum solvit in canticum, ccelestem-
oblectamentum est, hoec voluptas, hae deliciaeire que sibi harmoniam per siii misericordiam de suis
mentein sedem Dei, ibique sibi locumet partem sedis, oviculis acquisivit. Ad cujus gloriam celebrandam,
non sua prsesumptione, sed divinitatis pollicitatione etiam si hominum studia cessaverint, in conlusionem
usurpare. Nechoc illi arduum videtur, postquam jam generis humani, lnpides clamaturi monstranlur. Sed
ibi in Christo Dominosuum esse bominem cognoscit. quo ego a materia proposiia, velut mortalium im-
Vendicatsibi sequumjus de cognatione per Deumcar- probiiatem increpaturus excessi? et uniformis mali,
nis assumplae:-quoniamdecarneejussumus, etdeos- lamquam publicus accusator, mundanis vitiis, dum
sibus ejus.Ipse enimest caput corporisEcclesim(Col.i, me aliquorum miseret, non peperci : cum etsi ju-
18),ipse principiumomnis principatuset potestatum, -dicandi tempus esset, lapidem tamen miltere super
evangelizantesic Apostolo : Exquo lotum corpus sie adulteram non auderem : etsi ad innocentis judicium
compaclumetproduclumper conjunctionem,et copula- purioris conscientiseriie armarel aucloritas, tempus
tum, crescilin augmentumDei. Quid ergo venturum lamen exspeclare debebam, docente Aposlolo, qut
judicium, et diem Domini, piis optabilem, et impiis ;D sanclis non jttdicitim sustulit, sed dislulit. Ait enim :
fugiendum;quid illud igneumdiluviumnon aquarum, Nolile judicare anle tempus (I Cor. iv, S). Illud
fumante terra, fugiente mari, cceloin libri speciem nempe resurrectionis tempus innuens exspeciaudum,
complicalo,loquar? quo per incorruptionis gloriam rediviva caro mi-
IX. Tristia haecsunl divilibus saeculi,sedexspec- randa assislet judici. De ajternilaie jam manenle
tanda pauperibus Christi, pro quibus in Psalmo Do- constantia, cum absistel formidode lapsu, non tre-
minus suspirat, dicens: Propler miseriam inopum, pidabit tunc in alium ferre senientiam, cum de se
ct gemilum pauperum nunc exsurgam (Psal. .xn). meruerit esse securus. Coeterum nunc cuneia sunt
Quid tribunal illud ex majestate judicantis immen- dubia, ctmcia nuiabunda, dicente Aposlolo : Consi-
sum, et duodecim sedibus adorandum, tantamque derans le ipsum, me et tu tenteris (Gal. vi, 5), qui
daiam a filio poteslatem, ut in judicando haloeant alium ulique status tui nescius, facile judicas de
etiam angelorum subslantias, quasi eorum ereator ruina. Quid et si miseris flduciam, ut beatis Deus
addictas, dicente Aposlolo : iVesciiis,quoniamet an- det ? Praemia poiius sanctorum, id est, vera
geks judicabhnus(l Cor. y, 5)? Et quid erit quod non laudemus , quam iniprovidi, m\ .inieinpegtivi ?
91 S. HIERONIMI OPERUM.MANTISSA. 92
vel de conscienlia; vel de tempore denoiemur.,A nec ipsis quoque filiis parcant, quos eliam de avari-
X. Redeamus ergo ad illas sanctorum nobilissimas tia accusnti oppouere consueverunt, dum prsefectu-
Cl laetissimas cogitationes : nam nihil laetius est, ras consularitaiesque mercentur, quas.potestates et
quam mortalem de promissa sibi hajrediiale medi- mors admitiit, et successor exclndit: quse demenlia
tari. lllum quidem queih diximus, ante oculos collo- esl non ea potitis impensis omnibus et detrimenio
cennis : quandoquidem secutius est vera celebrnre, viiae ipsiiis comparare, quaepromolos faciant vel de
quam miseranda culpare : licet vera felicia sine pec- vitse oeteriiitate securcs, .vel de judicii perpetua
catortim noh possint infelicitate narrari. Cernnmus dignitate glorhreos?
utique, Ui conslituimus, Dei sanctOs Cnm facibus XI. Tempiis admonet, et locus ipse suggerit/nec
per omnia voliiare, et coruscantibus ad vindictam materia videtttr aliena, quoniam de merilis coepimus
dexiris, ancipiies gladios stringere. Hajc enim est tfactare sanclorum, ut infelicissimas infelicitatis
gloria sanctdnim Dei; hoecin hoc soeculo despi- blasj.hemias diluamus, qtise ad hanc videtur speciem
cabiiis militia : baec linguis omniuhi in delractioni- pertinere. Exsliterunt enim qui virtules egregias et
bus dissipata. Hic tunc pntieutise nosirae frucius, ccelestes per sanctbrum reliquias jam ulique prope
haec stifferentiaeroerces erit. Hoccpraemia pro no- nosiris lemporibus operanles, maluerunt detractione
mine blasphemaiorum; subjecla sibi hnbere omnem B mordere, quam veneraiiohe suscipere : anliquum
animam superbam, etomnem exlollcntem iiominem, illud venenum in Dei famulos Judaieae infidelilaiis
potetilissimos quondam regos mundi, et tolo adora- evomentes, quod illi quondam in ipsum Dominum
tos orbe cum rnanicis ferreis cbmpedibusque sisten- viperinis linguis et mortiferis sibilis effuderunt, di-
dbs; hbbilesque eoriinoimmanitim pohdera calena- cenles: Inqua poleslatc hoc facil? Et; quis libi dedit
rtim, collo et cervicibus susiinentes, anle fnlgnreni hanc poleslatem?Recitabaul nanique nobis jnxta po-
illius augUsti tribunalis, his quibus ahquando cori- sitis, quaedivinis et beatissimis Gervasio et Protasio
tempsefant, despexeraut, irriseranl, offerendos. infidelitas stulia loquebatur, quos dum papse Am-
Mutata enim vice, ut hoc saoculum laulorum sit, brosio aliqtii decerpere machinantur, violare sacri-
aliud futurum eredere miserorum. Vae enim diviii- legis sermonibus non timeant, hoc modo raiionem
bus, quoniam perceperunt comolaiionem suam : sed miraculorum conqtiirentes. Quid est istud, quodex
illis divitibus; quibus dieendum erit: Esurivi, etnon eo quod mariyres sunt, virtutum dona meruerunt?
dedistis mihi manducare: sitivi, et non potaslis me Cur lam larde, quod jam pridem illis coneessum
(Matlh. xxv, 5S). Hlis utique diviiibus, qui de in-- est, exercetur? Aut si ea lempestate cum passi sunt,
justo mammona amicos facere noluerunt: qui medi- non osienderunt, quomodo nunc operati sunt? quid
tati shnt in cogitationibus suis exuberante fruclu, G est hoc, quod modo videnlur ostendere? Aut illos
quo nemiiiemrefrige*rabant,nbvaimmensis fruciibus majores revelalione Ambrosius fecit, quam dignatio
recepiacula moliri: qui in crastinum comederent, marlyrii? Agnoscitisne aliis licet verbis, ila menda-
ignorabanl. Animaeornm eo (empore expostulabalur, citer quod de Domino prodidimus, martyribus in-
sub una tamen nocte vana solitudine occupaia, cum gestum : In qua potcstate hoc fach? El, Quis tibi
thesaurizare. non cessaverint, nee defossis \igilare hanc dedil poteslatem(Matlh. xxi, 23)? Tepida, ut
opibus omiserint. Hinc Lazarus pauper cum eo pa- arbitror, eonsolatio, elde livore generaia, quaerere,
triarcha, qui peregrinus vixit in mundo, larUaturin an divinum sii, quod videas esse divinnm et raiio-
cubili suo. Aldives eeontra iu aeternis flagrat incen- nem poscere, cum credere sit necesse. Et cum Apo-
diis, et omnis exspolialus dignitate atque subslautia, stolus dical: Charitas omniacredil (I Cor. xm, 7) :
despecti quondam inopis divinum imploratauxilium, quis dubitat, qttod sine charitate Dei sunt qui iidem
ejusque vel minimo exoptat digitnlo contigi, cujus lantis non npplictiere virlutibus? Negalautem fidem,
egestaiem inier opimas dnpes suas, et copiosa convi- qui quasi tentnlor inquirit. Unde liaec potestas?
via ne micis quidem de mensa decidentibus suslen- Quasi non manifeslum sit in ea sanctos martyres
labat. Cum ilaque prajscriptum judicium per nos, id uunc in spiriiu miracula facere, in qua poteslate ad-
est, per sanctos "est celebrandum, nbbis vindicta in " versarios suos prius in carne ct in passiohe vicerunt.
natiouesetinpojiulosesidonaia. Quodctnn cogitatur, Confcramus pedetu contra istos, si dici fas est, filios
quaj in nobis mens? quis ardoranimi? quoddeside- Judajornm, et ut nuper eorum pareniem, id est, Ju-
rium futurortim ? quis jirajseniiumcontemptus? faei- dajum qui se in sncrilegio prudentem nimium puta-
lius seniiri quam dici potest! Aui quis est,qui non ad bat, dono Deiiaiis oppressimus : ila et hanc suh
isla festinans dissolvi se cupiat, et esse cum Cbristo Cbristiano nomine blasphemiarium sobolemdestrua-
(Phitipp. i; 25)? Aut quid magnum esi si pro lantis mus, per eum qtti dixit: Perdamsapienliam sapien-
ac talibus bonis mors contemnalur, pro qui- tium, el prudentiam prudenlium reprobrabo (I Cor. i,
bus etiam Ivaecvita eonlemnenda est: quoniam pro 17) : ul et nos in triunipho gemino jier Dominum
iis qui perdiderit animam suam, salvat illam. At gloriemur; et illi agnoscant inielligeniiam rerum
contra qui hic salvaverit animam suam, perdet eam diviuarum iri fide caiholica, non in sapientia sajculi
(Malth. x, 39). Etenim cum plerique in hoc mundo consiitulam, monenie Domino : Nisi credideritis,
velut furialibus flamniis, iia sint animi ambitione non intelligetis(Isai. vn, 9) :ut manifeslius con-
succensj, ut noh opibus eon^itis, nec palfimoiiiis, slet, ct fidelibus paiere infidelilatis obscura, et
55 EPISTOLA VI. AD AMICUM^EGROTUM. 94
ab infidelibus fideliialis etiam plana non cerni. A Dei invocatione non potuit (II Ueg. n, 4). Sed fateor
XII. Forsilan quaeraspro tua sollicitudine, "e"tvi- ipsius hanc qhae pfoposila est interim fuisse virtu-
gilanlia, diligentiaque,"viiali,quoefuerit illa quoesiio, lem, ut miijof s_lorianostrae fidei sit_ si tehtatofem
in qua trophaeumiibbis Dominus de falso Israeliia eiiam dum credinius, bpprimanius. Quid ais, Dohiini
donavit. Referam , nec tacebo^ quoriiam his rebus biasphemator? Elisaeus, inquit, ipse mofluus aiium
paginam tibi simasextetidi. Et si enim hdri congfue, moriuuih coniaciu sui cbrppfis suscitavit. Hpc 16'co,
liecdum prioribus absolutis, alia ccepla videantur in- ut in omriibus, Dbminosub prbphetae virtus
' suo plene,
terseri: lamen pro te malo aliqua eiiani hori assurgat, quae in DominoJesu Christo cum sepul--
ordine loqui, quam luis mihi modo braiionibus do- crum ejus lapidibus infidelitas veslra muniret, lapU
riata prselerire. Quidam "deiiiimicis crucis Chrisli, dem mililes nbsiderent, credo ne resurrectioejus
iiiler familiares Dei, et quidem doctbfes, de scan- idoneis iestibus indigerei. Nam resurrectttrum si vo-
dalo illo. geriiis stise, qiiod in Dominum hostrum lebatis credere, noveratis. Subiio enim ilie infefnis,
susceperunt,.spirii'u blaspheniisbDomihum pulsans, terrae cardinibus concussis, cum stupore mililum et
prolulit exempla de lege. El ut quondam pater ejiis ruina saxbruhi, hon aliumaliquem, sed se stisciia-
homicida in pinna Templi Dominunrtehtahs, quid de vit ih lucem. Eiissei itscc prbpfia doiia si fhissent,
ipsb promissum esset in lege improbus praedica- B sibi dare maliiisset: nec prajsiare alii poterat, qud
bal: iia hic ne aut mihus doctse perfidiaeviderelur,. indigeret sibi. Denique lioc majus esse vesiri eliam
aut nuduin pateret sihe majqri auclorilate menda- prodiderunt majores, diim Dominumin cruce defi-
cium : Plura, ait, miracula prbpheta ribsier fecit Eli- derent, dicentes : Aliossalvos fecit, seipsum salvuih
saeus,quani Dominusvester Clirislus. Nam cum pro facidt, descendatdecruce,el credimusei (Matlh. xxvii,
hiagno Lazarurn de riibrte ih lucehi revocaium esse 42) : vesirbrum ergo sententia viricihitislVestfi pro-
referatjs (Joan. xi, 14), quid amplius dicere poleri- mlseriinise crediiuros es^e, si prsestitissei sibi, qiiod
lis, quam a vivo mbrtuum resuscitalum? Prbfero aliis prsesiare corisuevisset. Cur nori cfeditis, qtiqd
quod veriim esse, etiam vestra confessibhecerisetur. esse praestanlius hon iiegalis? Nenvocerte hanc !ia-
.Elisseusenim noster jani moriuus apposiiis ossihus buil pqiestaieni. Denique et Dominus dicit de ahima
ejus, mortuum (quem juxta corpus ejus pifatafum sua : Potestalem habeoponehdi eam, el polestaiemha-
fugiens advenlum, supremi olficii deserens munus beo resumendi eam (Joah. x, 18). Recense superbas
turba projecerat) exanimis animavit, et de frigidis majorum ludfuiri imagines, et patriarcharum felexe
ossibtis atque exsangui corpore, alienum cadaver vi- virtiites, et inveni quis ialerii habuit pblesiiUeni.
tali calorc perfudil: nee quod liabuit, dedit: sed alii, Quare non ei ere.dam,quod possit liberare aiiimani
qubd ipseiunb noribabebai, indulsit (J.\Reg.xm,21). G meam, qui pbluil el suam? Plttra dicturb, shggessit
Hbc cfedo vbbis majus caeleris viftuiibus vidbaiur, recofdatio, volunien crescere, et ideo cursitrn hujus
mortuurri iri auras iitales reihissum esse per mor- quaesiionisesse revbcandum : qiipniam adliuc pribr
tuum : et eo lempdfe qiio ipse esset naturali lege iila aslaitin januis, cui eeqiiestia spaiia etsi habenis
corislriclusi iiltcfi legem sblvisse naturae.lloc si prse- restrictioribhs, lamen adhnc iilibata debeniur. Et
stat cunctis bperatibnibus, cur hic polior non habea- vere nbri fuefunt riecessaribifiliac pafte hiulia di-
lur, queih tamen pfqphelam, rion Dominumconfite- cerida, ne et ille crescefet: si lameri magnmri pro--
mur :-aut si vel sirriiie lniic aliquid nostis, edlcite, tulisse aiiquid putaret se,'qubdqijeei'eret'proiixa'*dis*-i
ril et honore pfeeceliat,qui fuerit hierito virtutis ex- putatione victoriam: cujus non sapieniianv,-.quse;nulla.
celleritibr.Obsiujiuere ad baecdicla proceres nbslri, in eoerat,scdsuperbiam, quiabundabatjirifregimus.)
et ntillumreferentes responsuiri, iiec qubd teluiiife- XIII. Repudiatb verq isto lsraelita scvel^ne-pur,.
percuteret prodiicentes, pene sub iriarii adversafii gnam se fecisse gloriaretur (quandoquidemi quae^
machina, iriutilique ariele conciderunt: adeo ut ille diximus ad inslructioneni nosifbfum potius;- quani -
qui profuga omriiuhi, ut aiunt, fessedebuisset, etiani , ad illorum certamen coriflictumqueproiulimns,-qui
victoris glbrinfh sineceftamine reporiaret. Quod ubi nec tune vitlt credere cum vincitur) ne aut sanctuni:
mihi est niinliatuiri, ingeniui, tantam hobis inesse " cunibus impudenter dedisse, aut margdritas -porcis
negligeniiani, ut" nec veritaterii pbssinius astruere, sparsisse judicemur (Mattli. vn, 6), revertendum est
cum alii valeahi,inculCare pro veriiaie mendacium : iiluc, unde ad illum locum pene praecisis,sensuiim
fogaloque Doininb, quoniam nihil nostrum est, ul tramitibus deviavi : et oves domus Isracl diiigen-
siiis arma suggereret, quo ejus ignaviae auferrelur tius circumeundoe sunt: quoniam si chafilas Dei in'
opprobriurii.Cedbmihi, inqtiam, istum magnilbqutnh nbbis est, quis inftrmatur, et ego non hifirmor? quis
dicenlem : Labiq nostra a nobis sunl, quis nosterDo- scandalizatur,etego non uror (II Cor. xi, 20)? Docen-
mihusest (PscL xii, 5)? Prbferam profecio pef eum dique magis sunt, rie usque ad blasphethias lbquait-
qui disperdit'Iingiiam magniloquam, ut inielligant tur, si forte aut non teneant, aut nbh intelligaht nro-
Dbmiribfamulurii non ajquandiim : licet ipsi nove- phelala. QttooriiiUan divina viritis sit, qtise nunc
rintJudaji, prbphetasveleres riiiila mifacula pfopriis ccepit in marlyribus appnrefe. Ctij'us legis hbmihes
edidisseviflutibiis. Deniqueipse Elisaeuscum spiritii hoc requirunt? Nempe Chrisliansc : quae sic esl pro-'
magistri hajfeditatis, velut insoleiitior donoruni re- phetatibnibus insifucla, ut. nibil tarii nbvttih, fam
riiuheratibne"venisset, sbindere taiheii aquas nisi jnopiiiatum nostris temporibus possit ihgruefe,,qudfl
95 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 96
fiiles aul admiretur electior, aul blaspbemetur [Al. jK.cvangelizatum est nobis : licet ipsae qusefiunt virtur
blaspheniet] infirmior. Omnia usque ad Dominum, tes Dominiper doemonumtormenta testentur, quando
prophetae veteres prsedixerunt. Omnia post Domi- Satanas non dejieiat Satanam : quia uniformilas rie-
num , quae deerant, apostoli prophelarunt : beaio quitiaj, indivisa naturaliter societate conflala, simi-
Paulo per libertatem sancti Spiritus non (acente, litudinis accessionenon detrimentum sui meiuat, sed
qui ait : Ex parte scimus et cx parte prophelamus capiat augmentum. Nam et multos in unius formam
(I Cor. XIII,12) : non quod omnia nesciat, aut om- legionis pravilatis spirilus [Al. tacet spiritusj, et ini-
nUfhon prophetet, in quo prajserlim loquilur Chri- qtiitalis viperinae conrcederatio conglobaverat: nec
stus : scd ex parle de toto prophetat, et ex parle sibi oberat muititudo, quaesicut;acquirebat miseram
de toto scit. Prophetat nobis id, quod scit illius sociata inCrmitate virlutem: ita formidabaiincurrere
temporis esse, quod fulurum erat. Quod vero pro- divisa permixtione inanis substantiaj vacuilatem.
phetat, venluroe utique prophetizal aetati. Prophe- XIY.Sedliacparteinlerimargumentationisomlssa,
tataiilem lotum, etsi prophelalex parte. Hsecenim sicut proposuimus ea quae in Ecclesiis Domini, san-
proplietat, quorum aperiione pars ejus temporis, qusc ctorumque ccemeieriisadmiramur, credenda esse di-
usque ad finem superest, indigebat. Ex parte ergo vinitus fieri, si prophetala fuerint, comprobemus.
prophetat, quoniam jam ex parte fuerat prophela- B Alque iu hac tam dura difficilique maleria, ncc ab
tum : et ideo propheta sciebat ventura quaeprophe- aliquo antea pertractata, Dominnm consulere debe-
tabat. Cujus prophetiaj particulas plenitudo, ut ipse remus, si, cessanle merilo, repudiari non timeremus
dixit, lemporis abolevit, bocmodo : Cumveneritquod prse audacia : quoniam quse ipsius sunt, nemo extra
perfeclumest, quod ex parle est, destruelur(I Cor. xm, ipsum poterit explicare. Etenim mirum unde miseris
10) : scilicet, cum in conclusione mundi, nec scien- tanta fiducia : unde est interpellandi Dominum fa-
tia major, nec prophetia ullerius sit quaerenda.De- niiliarilas lam amica, ut in banc vocem sudeamus
nique iiilelligentise istius virtulem, ut apertius de- erumpere : Osculelurme osculo oris sui (Cant. i, 3) ?
monstraret, subjunxit : Videmusnunc per speculum Quis tantum concepit opiatum? Quis tam grandia
in mnigmate: tunc autemfacie ad faciem.Per figuram vola, sui aestimator negligens suspiravit: ut ipsius
inlerim sunt universa, et quibusdamimaginumlineis os cominus concupiscat attingere? Alque vel ulinam
obumbrata, nt infirmiias carnis noslrse, terrenaque nos eorum dignetur osculo, quos ipse dignatus est
subslantia, inagis se ad spirilualium exiendere veri- osculari;; ut in secundis postremi tertiique sistentes,
tatem, ut ea illi desiderium pulchriludinis suse eiiam de eorum Iabiis aliquam ex parte scienliam trahere
per speculum tenuiter oslensa faceret : quantaque mereamur, quitotam sapientiaeplenitudinem deDo-
ipsa esset in sua substantia nos doceret, cum tam ad- C mini ipsius ore didicerunt. Quamquam eisi magno-
mirabilis etiam in repercussis luce sua ajnigmalibus rum merilorum privilegiis fulciremur, posita erant in
appareret : et ideo nunc per speculumpollicita con- exemplis, velut alta quaedamrepetita fundaminave-
spicimus, non tamen propter virtutum merita possi- recundise : ne quid indecens et iuordinata praesum-
demus : et ostensa adhuc miramur, non tradita lene- ptio leviialis auderet. Quidnam electiushealoPelro?
mus. Tunc vero prophetia scientiaque cessabunt, quae quid ad spem erectius, quid liberius in fide, quem
promittebatur erit iugressus. llinc eliam prophetia oris sui osculo Dominus se osculatarum esse promi-
semper obscura est,-quod alio lempore canitur, alio sit, dicens : Tibidabo clavesregni cmlorum.Etillud :
cernitur. Quod dicitur, dum non videtur, quasi non Super hanc petrammdificaboEcclesiammeam(Matih.
prsediciumnon creditur. Denique lsaias cum redem- xvi, 29). Tamen hic pondere se quodam pudoris in-
plionem nostram lanlo ante in Virginis ntero agno- curvans, fiduciam, qttam elatior habebat ex merito,
scere, eamque velut jam praesentempopulo demon- verecundior ad interroganda submitiit, cum in ccena
straret, dicens : Ecce virgo concipiet,et pariet filium, Domini, non per se quis Dominum esset traditurus,
et vocabiturnomenejus Emmanuel (Isa. vn, 14):prac- inquirit, bumiliterque pudibundus osculum Domini,
sentem et futuram infidelium Israelitarum turbavit ore pelit alieno : quod illi etsl apud Dominum fidu-
aetatem. Nam et illi veleres prophetam suum, qtio- •Dcia erat, ut suhinde etiam homini inconcessa prajsu-
niam non viderent quod ostendil, intercmerunt: et meret : ut ibi, cum per maria gradientem Dominum
hi proplietaium sibi, quoniam prophetiam non rece- audet poscere, ut ipsum pariler solidata sub vestigiis
perunt, occiderunt. Quod nobis etiam ut non in Dei aquarum terga suslentent: aliquid sibi diffidenlior,
martyres accidai, praecavendumest, si eos quosprior sed consultior nobis, quibus suo actu imitabiles for-
setas insecuia est, nosira blasjdiemet. Et quoniam, mas lamquam in speculo collocabat. Si per legatum
ut diximus, quod praedictumfuerat, venit: venturum proescieniiamDominicaulus explorat, quid hac in-
nihil esl, quod non fuerit ante jirajdictum : Domino structione dignius, quid hacconsulendiartesubiilius?
ipso sic dicente : Ecce prmdixivobisomniu(Mar. xm, Quod nos facere debemus, quibus cum fiducia nul-
23). Videamus polius si haecaliquando majorum au- Jius sit merili, debet esse saltern pudor exempli :
ribus probantur infusa, qtnn modo nostris oculis lam- imitanies vel in hac parte beatum Petrum, qui non
quam implela fingunlur. Videamus si hmcomniaope- solum qua humiliiate, verum eiiam perquse ad desi-
raturunus atqueidemspiritus (I Cor. xn, 11). Si de- derata pervenire possimus, ostendit? Ab illo absolu-
pjque nec angelus de ccelo evangeli^et, prseterquam tionero qusesfiopishujus, qu^n. ipse non ertibuit in-
97 EPISTOLAVI. AD AMICUMJEGROTUM. 98
terrogare, quaeramus.Ab, illo, inquam, qui in ipso A 1 perventum est, et de nostra ultione non loqueris.
Domini peclore, velut super arcam novi veterisque - Quod cum dicunt, mirabiliter subjungunt: Non vin-
Testamenli recumbens, non modo ad vestibulumali- dicas sauguinemnostrum ab iis, qui in terris inlia-
quorum divinorum oraculorum diligens inquisitor bitant? Ergo non quousque, si adhuc illi mortales
accessit, sed ipsum penelrale secrelae dispositionis, versantur in lerris, qui Dominifamulosfuste, lapide,
tamquam famiiiarissacerdos intravit: et ideo solus ungula, flagris, plumbo; ferro, bestiis, ignesunlper-
vidit in principio verbum, quando illi velut exterior secuti. Quousqueenim imputatio est prolixiorisaJta-
sacrosancii templi ara, sic interior metienda com- tis, ut aut quousque, sit sine fine : sed adhuc perse-
mittilur. Ipse nos de eo libro, quem seplem signacu- culores morantur in carne, aut illi vita excesserunt:
lis clausum flevit, reseratumque lajtatus esl, non per etiam si in terris habiiant, si quousque non fallit.
aliquem pseudothyrum, sed per palentes januas in Sed nihil falsum profertur a lestibus veritatis : et
suum peclus verilatis inducat. ideomagis interpretatio, non fides quaerenda,est,
XV.Alquine, dum consuliltir,immoremur,prseve- quaesubobscura eloculionenon excludilur, sed vela-
nit, inquirenies, eliam praescientlsecompendio:quod . lur. Cum ergo dieunt: Quousque, Domine sanctus
trepidum aliquando noslris meniibusfuturum cerne- et verus, non vindicas sanguinemnoslrum ab iis qui
bal illumiual.Reddilenim velutpereunctatus respon-\B in terris inhabiianl: non eorum mortalium sangui-
sa de Pathmos.Deeo utique Iocoubicceiorumsecrela nem morlesque desiderant, qui in eos quondam, aul
prseclusaCaJsari,nonalienusinlravit,etangelorumsa- populari seditione ssevierunt, aut tribtinalibus suf-
cramentapulsusab hominumconversationecognovit. fulli, capitales sentenlias promulgarunt, quoniam iu
Ait enim:Vidisubara Deianimasocchorummarlyrum terris adhuc inbabitant. Nec fas est ut accusentur
propterverbumDei,el lestimvniumJesu,quodhabebant: defuncti, qui, dum viverent, sunt defensi his verhis:
el daimsunl illis singulmstolm, et clamaverunlvoce Ne staluas illis, Domine,hoc peccatum(Act. vn, C0) :
magna, dicenles: Usquequo,Domine,sanctusel verus, ignorant enim quid faciunt. Quod si inter passionum
non vindicassauguineinnoslrum ab iis qui in terrisha- tormenta, et amaros mortis dolores, tam pie qtiili-
bilanl? Et dalmsunl eis singulmstplmalbm, et dictum bet, pro iujusiis, proimpiis, procrueniis, pro blas-
esl eis, ul requiescantadhucparvotempore,doneccom- phemnntibussupplicaruijt: si eo deniquetempore ,
pleatttrnumerusconservorumet fralrumeorum,qui oc- quo ipse angustiarum sensus exirema patienlium
cidenlurposleaexemploeorum( Apoc.vi, 9, 10, 11). poleral excilare ad maledicium, precalio pro homi-
0 Apocalypsimvere divinam, et tanto Aposlolome- ne fusaesl: quis non intelligit, non menies maiiy-
rito confessionis lempore patefaclam, ul magis ad rum , sed persecuiorum personas fuisse notatas,
tolerantiam durarelur , cum illi passorum merila G i eosqtieappeti, quos in terris adhuc inbabitare cre-
monstrarentur.Non ergo errandurn est, per folia si- dendum est illotempore, quos quidem ignoranlia
byllarum, quarum ut paginse incertis mundi malis non defendit: non eos qui in terris babitare jam per
spiritibusIuctabuiilur : ita loca.ventis hujiis aeris conditionemnaturalis substantiaj desierunt, et olim
lurbabantur. Ecce evidenlissimeAposlolushoc quod ab ipsis martyribus sub ignoraiione sunt excusali?
liabebat, enucleal: et obscurissimaequasstionilumen Quiisti sunt, non ignoramus. Spiriiuales sinedubio
infert. Senserathsec aliquando dicenda , quse nunc nequitia: et tcnebrarum polestaies , quae et in terris
sinisterior lingua, (amquamoleomollilis arte sermo- adbuc inhabitant, et non cum ignoratUiain Dei famu-
nibus, in audienlium et suum jactilatur inleritum. los peccaverunt. Nam cum ipsi Domino dixerint:
Et proplerea ; Vidit, inquit, sub ara Dei animasocci- Quid venisti antc ,tempus torquere nos (Matih. VIII,
sorum martyrum.Defide lestis nullus ambigit : te- 29 ) : quomodoejus famulos nescierunt, quos nec
stimoniumventiletur, inlelligenlia responsi nulet, persecuti essent, si.ejus famulos ignorassent? Ergo
non dicentisaucioritas. ctim perseeuti sunl, scierunt quos per tormenta a
XVI.Ac primum isludest animadver(endum,quod Domino suo delrahere conabantur. Ac inde cum
animas occisorum marlyrum Apostolus leslalur.se ; beati martyres pro hominibus inlercedunt, cosque
vidisse, ne quis cumde muneribusdispuiare cceperi-D ignoraniiseexcusationedefetidunt: sequiturutscien-
mus, post resurreclionem dicat tribuenda martyri- les leneanlur in critnine, quique ipsas ignoranlisete-
bus, quss adhucanimis docenlur indulta : prajserlim nebras hominibus suffuderunt, quoriim furor etiam
cutn islud astipulelur nobis , quod de mora judiciii impielatesexcusatbumanas : quos non alios dicere
conqueruntur: quam resiirreclurusutique, non qui polerimus, quam qui eliam suis non amici sunt.dum
jam resurrexit, accusat: quoniam aliud est poscere: eis noii permilttnit esse quod bonum est : eliam Dei
ut teneas, aliud j'am tenere. Stolaeautem marlyrum , famulis.iiiimicisunt, dum eos quod bonumnesciunt,
donanturexercilui: el tamquam lanloeliberlatis in- .persequuntur.
gralus, magna ccelumpulsat invidiade tarditale vin- XVII.Post harum sanctarnmanimaruniquerelani,
dictse:quia non levipondere sermonis exprobrat, di- sequentia videamus. Et datm sunt, ait, eis singtdm
cendo : Quousque,Domine,hoc est dicere: Quousque : stolmalbm (Apoc.vi, 11). Quid hoc cst quod iterum
non.vindicas,quos statimvindicaredebuisses? Quo- vestiuntur ? Nam prius, ut scriptumesl, a Deovestes
usque, Domine,-hocest dicere :,numquid nos ullrat sunt conseculi, et nunc indumentis gemina libertale
-. fmemdifferssoeculorum? Namjam ad finem usque: .donantur,' Quse utique vestimcnla cum spiritualia
'
99 S. HlERONVMlOPERUMMANTISSA. 100
sint, non possumus vereri, ne illa quse prius data A est. Etideo nunc operanlur, non de merito quod sem-
sunt, exlra videantur : nec sane qiierela generata perhabuertint,sedde virtule quaronuper adeptisunt.
est. Igitur quoniam diversilas ipsorum et significalio XVIII. Forsitan moveat aliquem, quid sit quod
vesiium, non sme mysterio est, inlelligere debemus exspeclarejubeantur, si jam ad maturitalem pcense
donorum varietntes, et operationum divitias : quo- judieium dsemohibus iilalura virtus erupuit, resur-
niamomniasubminislratunus atque idem spiriius. fectionem ut sustineant, admonenlur. Caclerumhsec
Accipiunt ergo vestes prius ubi per confessionem illis gloria, et in David carminibus fueral promissa
corpora posuerunt: credo titvestiti, non nudi inve- his verbis : Lwtabuntur in cubilibussuis (Psat. CXLIX,
nirenlur. Rursus accipiunt alia veslimenta post in- . 2). Dum sepulti sunt, utique laelabunlur. Gubilia
terpellalionem, imopost immulalionem tam longae posuit pro sepulcris , de quibus et resurrecturi
jjaiientiae susiinentiocque.Quocutiquecumaccipiuni, sunt , cum voce archangeli el tuba Dei fuerint
qtiis non intelligit, ut nova illos veste , ita virlute excitati (I Tltess. iv, 1S). Cubilia ergoyeredicuntur,
perfusos, qua riunc emicant et apparenl? Quod si in quibus nunc quiescunt. Et si Imtabunturin cubili-
aliud posiulassent, aliud accepissent, aut dona re- bus suis, prius hoc fuiurum erat, nempe quam sur-

spuerenl, aut amplius quaererent irrisi. At cum nec gerent de quiete, surgerent de sepulcris. Quod adeo
ifridere illos, Dei sil, quibus magna promisit: et hi B impletum est, ut in cubilibus suis ilios sine dubita-
post secundam munificentiam non queranlur, dubi- lione gaudere videamus. Nam qua? alia talis gralu-
tamnsne ad consolntionem querelnrum eam speciem latio animas lilorum poteril intrare, quam cum anle
periinere, quse vindiciam poslulantibus est donata? ipsa cubilia, id est, ul diximus, sepulcra sanctorum,
At si ad consolationein, qtise major consolatio pote- ihi eos inimici sui, quos se quondam occidisse cre-
rit inveniri hacpoleslate qua daemones, id est , suos debant, nune et vivere, et ulcisci se non sine lor-
persequuntur inimicos?Nam si stolas istas ad spe- nientorum acerJjiiaie profitenlur? Hoc illis slolae
ciem nostrarum vestium conferamus : alias quoque istse.quas iteravit specialis largitio, conlulerunt, per
aliquas, ne in his reponendis egeant, inquiiamus. eas et qui non nominabantur, iinploraniur, el qui
Sed hoc ridiculum est, quod siatim occurrit, quia a nesciebantur, celebrantur : et qui non videbanlur,
vera el necessaria inierpr#taiione discedit. De vin- apparent. Has slolas, ul legimus, hucusque non ha-
dictse mora generala est querela. In finem uiique buerunt, sed nunc habere cosperunt. In hac forma
temporum, id est, nostrorum ; in nos eiiim fines ss- mulier illu in Salomone Iaudatur, quaj duplices ve-
culorum devenerunt, ut mora credatur, ad hanc di- stes facit viro suo : unam in palientia passionis, al-
luendam stolis animae vestiuniur, ne oimiino nudae teram in virtute vindicl.ie.Sic nobis legere sanctum
sine majori protectione puiarenlur. Alia enim raiio C atque pium est: alias nec loqui debemus, ne vel iu-
animarum est corpore exspoliatarum , alia hominum fidelttas nostra, vel ignor.intia in tenebras gentilita-
adhuc in carne viventium. Nobis ovium vellera et lis blasphema disputaiione descendat: cum propbe-
operaiio mulieris indumenla procurant : illis faciunt tia ex eo preecesserit, ut venturis Iumen inferrel.
merita vestimenluin. Cum ergo post querelam mar- Nunc superest ut credenda, sint divinitus fieri quse
lyrum, animac slolis amiciuntur, divina proteclione probavimus et promissa ; nec tantum promissa,
donaulur, qua se supervestiri etiam ille vas electio- quantum, et postulala. Quod si et postulala sunt, et
nis oplabat : quam vestein Adam cum amisisset, non aliis quam poscentibus atiributa, quid mtrum
eliam in paradiso nudus inventus est. Denique indi- est, si autquod postulaverant, aut quod gaudenl se
c.it operatio quid stolns inlelligere debeamus. Si anle accepisse, non occultant. Exigunt puenas ab
poslulasse vindictam inartyres credimus : ergo ad bis, qui inbabitant in lerris : quos accusatio
consolationem crediinus interim aliquid accepisse. Si comprehendit, hos virtus impugnat. Ipsi enim
propter slolas, velut quasdam vestium largilion.es, inhabitant in terris, qui possideut mentes homi-
querela sednta est : cur non hajc et prima dona me- num terrena possidentium : quos cum marlyres ad
ruerunt?Sed quoniam, utdixi, viriutuin varielales , supplicia [ Al. manyriaj deposcunt, etiam pro bis
quibus divinitus praeclarseanimae iiiuniuniur, in slo- J0 quos possederant, deprecantur. Denique et ipsa
lis sunt designatae: ideo post secundam magnificen- mirabilia stia sic agunt,uteosaterrena habitatione,
liam, juxta postulationis formam, in eos perseculo- id est, ab obsessk terrenis bominibus excludant. An
res, qui in terrisinhabiiant, quid conseculi videan- calumniamur, cur dacmones lorqueanlur, et favemus
tur, ostendunt, quid adhuc eliam habiluri erunl: iuimicis? Martyres contra ipsos pene invidiosa indi-
dtim pari persecutioue conservos eorum, donecprse- gnalione insurgunt, et sustineri illos lanio saeculo-
deslinalus tesiium numerus impleatur, occident.Hic runi spatio conqueruntur : et nos fingimus nos nii-
ctisludnon otiose estaccipiendum , quod inter duo rari quid istud sit, quasi non debeanl vel nostro
perseculionum tempora, hsec mariyrum vox proeces- tempore solvere, quod ab Adam mererilur? Quod
sit, utdesignentillos blasphemare, qui eos nostro aiiiem istud miraculum Mediolani videtur primum
tempore novi aliquid consecutos fuisse miranlur. exorlum, vel bono Ambrosio proprie prae eaeieris
Nam et cum fuisse crudeles perseeuliones videamus, fuisse concessum, quis non videt fidern nostram
el venttiras credamus medium, ergo istud lempus quo propter Arianorum perfidiam divinis testimoniis
mariyresquii)i'secesseruntremuneranlur,Uocnostrum approbatam? Namque cum iu Ilalia calholica fides
io i EPISTOLA VI. AD AMICUMJEGROTUM. 102
intolefabilem tyrannidem sub Auxenlio suslinuis-1A nimus et causas. Quod isle usque adeo non vidlt,ut
set, tandem, donante Domino libertatem velerem, pfincipalem locum hunc, quo ferum causas pbtuisr
ct jam eo tempore quo praedicloAmbrosiussubsiiiu- set agrioscere,pnedicaret, secundum qupd subjun-
lus est, respiravit: huic tamen ipsi in adversariorhm git, qui Deos iaimquaniininus bpus exsequens adp-
cbnfusionemet nostram spem scilicet, qmnis cce- fassel: ut quivis agnoscat eos creatores rerum non
lestium gloria^ bmhes eliam mariyres consensere, fuisse, a quibiiscognitio rerum, quasi aiiena disjuu-
qui, cum jampridemapparendi haberenitempus, ho- giiur: hec coli oportere, si haec quae laudanlur, ut
minem cui seproderent,inquirebani.IIIum certe, cui prima praeslare non possunt. Nesciunt. autem ea,
sub ea fiderevelarentur, qua martyria fecissent.Sic quorum opificesnon fuerunl. Denique et invenlione
donatum esi Ambrosio,quod Auxentio denegalum illorum diis suis detracla, humanq eam assignant
est: quoniam quse Auxentius blasphemabat, Am_ ingenio. Illis scilicet qui sapientia excellunt, quod
brosius praedicabal.Sed cum boec virtus martyrum idola non colunt : uijatii diis eorum homo sit pp-
per omnes pfbvinciassit ilura (omriibus enim iion tenlior, si ad hajc quse dii ipsorum ignorant, alliori
Ambrosiosoli sine personarum accepiione donanda cogitationepervenefit. Ab bis autem deos praecipit'
est), necessario tamen primum in Ilalia processit, coli, qui plene praesiultitia rerum causas non queant
ouiinfidelitasAriaiia fuerat dominaia. Quoniamsi-1B invenire : quorumque praecordia, ut ipsius verbis
ghanon fidelibus,sed infidelibus donala sunt (1 Gor. utar, frigidus sanguis includit. Adlihc homo noster
MV,23). Nama Domino,qui signum postulant, infi- et Deum colefe,' priu.cipalemscit esse sapientiam,et
deles sunt : scribae poslulant, pharissei posiulanl : rerum causas comperlas habet : non qtiacrilex Sy-
apostoli taceni, et credunt, et sequunlur. Et pro- racusia ratione ssecuii sapientis eminere: sed illo
pterea non mirandum, quod divina virius operattir docente, quemcolit, quera arite inquisivil quam re--
persepulcrasanctorum, qttod nec his remediispoluit rum causas : quoniamres ipsas rerum condilof an-
bsereiicamens curari, ut vel tandem episeopumeum tecedit: qui illurn monuit, quse quibusessept ventu-
scqueretur, cui communicareetiam martyres ipsa ra temporibus..Cnjus disposiiionem, sine ipso qui
revelatione suarum virtutum dignatione vidissent. disposuit, nullus agnovit : quoniam nemo scit qhae
XIX. Kuncad meditalionem perfecti iiominisre- Dei sunt, nisi Spifitus Dei. Nos vero ril Apostolus
deamus : ex qua cumulus isie prius, quam mensura ait: Non spiritumhujus mundi accepimus,sed spiri-
illius explerelur, excrevit. Et hoec dispuiaiio est lum qui ex Deoest (I Cor. n, 12) : et ideo quseipsius
ipsarummeditationum de quibus David dicit: Quo- sunt, non edoctihumanoesapieiiliseverbis, sedSpi-
v.iambeatus qui in lege Domini meditabitur die ac ritu Dei, et ejus superfusa nbbfs dignatibne calle-
nocie(Psal. i,"2). Et sane difficileest, silvam legis (C mus. Haecest illa stultitia ssecularium,haecsapiemia
i:igress'Nsingularum quoestionummateriam segre- vocaiorum, cogitafe semper in corde : Quid retri-
gare ::j .Snalteraalteram veluti ramulis quibusd.am, buatn Dominopro omnibusqum relribuil mihi (Psal.
iia-sbeielatepfseceptionis ailingat, iit sine allerius cxvi, 12)? Ipsiim habere semper in ore, quoniani
inchoatione, coepianonvaleat explicari. Ecce haec verbum est: esurire eum, quoniam panis est. Ipsius
ipsa hominemillum noslrum nosse, quampulchrum spiritu eiiam ebrios mente excedere, quia calix est
est, solumin- talibus non stupere, cum reiiqtiis so- novi Teslamenti,et vinumde vinea, quam de ^Egyp-
lum quasi quibusdam fortuitis nbn moveri, distin- to ante transtulerat, quaevinea populus Israel fuit:
guere operaiionumspecies. Et quia et ipsi dajmones; quortim patres, ex quihus DominusJesus Chrislus
ojierantur, inlelligere naturas, quae vera sint, quoc . secundutri carnem processit. lllum loqui omni lem-
fnlsa, quaj novisse, est non decipi, non errare, non- i. pore : quoniam linguas nobis novas Spiritus ejiis
inimicoassignare quseDei sunt,nec Deo adj"udicare, advexit.Quaesupt autem isl;c linguaenovoe,nisi istae,
qtise sunt diemonum: scire tempora, signa cogno- in SODCUIO esse, et sermonemde saeculonon habere:
scere, habere Dominicognitam voluntaiem : el alia, aliis linguis loqui populo, quam loqui populus se-
Dei mirabilia cum gratiarum aclione venerari, aliat cum ipse consuevit? Praetereaet istud est loqui aliis
cura digua execralione vitare. Talem virum etiam, D linguis, Deum confiieri unum, ab eo qui pluresDeos
Siceulihomines Iaudavere, dicente Virgiiio : soliius.-eratconfiteri : et ipsum in nostra fide iiovis
linguis unum loqui et profiteri, et credere TrinUa-
Felixquipotuitrerumcognoscerecausas. tem.illum quoqueamare, quiainterpellatpro nobis:
Bona sententia, -si ad eam suo itinere venisset, utt metuere, quia Pater omne judicium dedit Filio.II-
:'ppareatilhim ignorassequod laudat: pfirnisomis- lum moinenlis omnibus adorare, ab illo peiere ne-
tis, quae sunl secunda, celebravit. Narii el ordinej . cessaria nobis, et ipsi placita : qui peii se vult, adeo
piajpostereetiam sapientisverlit officium, dum nonI ut poscenti verba haec demonstrel. Qiii quod est
rerunrcausaj, sed rerum crealbr inquirendus est,,, novum inter nos, solus petentes se amai. Qui etiam
per quem ad -causas rerum, si ipsum didicerimus,, solus, -quod'mirahile est, irascitur, nisi petaltir.in-
iutrabimus! Ctoterumillo omisso, causns rerumi ftdefitasenini*est, nihil preesumpsissedeDeo. Nihil
qualiter cognitas habere poterimus, cum quis priuss illum credit posse, qui quod judicat pqsse, non po-
liajc fecerilrdeinde quare fecerit, sit Iriquirendum? seit. Haec est illa, fili dilectissime, angusla via, hoc
Vefumreperlo rerum auctore, rerum quoque inve- illudacus foramen,per quod non inlroeuiii safcinaii,
{03 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 104
aut animalia ponderibus altributa. Quoniam angusti.A carne veslivit, quod stultum est : vitam suam pati
et pusilli adilus, non soluminformia haeccum oneri- crucem fecil, quod mors est. Sic adversis adversa
bus jumenta non capiunt,verum eiiam ipsumnostro- destruxit, et per dissimilesanle saeculaoperaliones
rum oculorum, simullimodis distrahatur, frustrantur ingenii artificis illius machinas elisit, ut parlibus
oblutum. Unde et Dominus per Propbetam ait: Va- quibusdam salutaribus vestigiis, licet impressa,
cale, et videte (Psal. XLVI,9): et quando erit utpos- morliferaillius stigmaia delerenlur. Sed hoc studium
slt intrari, quod per occupationes sseculi necdum nisi concupierimus1, quoniam quod stultum est Dei,
coeplum est inveniri. sapienliusest hominibus(I Cor. i,.27), sapienliamejus
XX. Implevimus divisionibussuis propositas quse- non ienebimus. Hanc mortem, quod cruxest, nisi
sliones, exteriorem Iiofninem inlerioremque mon- amaverimus, quoniamquod infirmumest-Dei,fortius
strando, cum vitam, quavsit sancta, et in quo actu est hominibus : vitam ejus non poterimus intrare.
posita, qao sludio tenealur, qua substantia vegete- Quidigitur sequilur, nisi ui relicta sseculiempientia
tur, ostendimus : lolumque cursum ejus breviter, et vita, et siullos nos haberi patiamur, el mori nos
licet saltibus polius si dici potest, quam passibus, cum Domino semper oplemus : ut in spe advenlus
pro festinalione ad finem usque perduximus. Nunc ejus, qui utriusque erit rei revelalio, partem aliquara
quare non ab hominibus etiam istius mundi videa- B habere mereamur? Tuncenim scissis omnibusvela-
lur, accipe ratioitem :quandoquidem temea verbo- meniis, (alia qu.ilia sunt singula, cuncia cernentur,
sitas deleciat, quamnegligefuiusjudicas, dum alten- id est, et stultitia inundialis falsas sapientiseinvolu-
dis studiosius ad divina. Cum iile qui primus nobis cris denudala sisietur, et mors mentitaabeaiimdinis
morlis semen invexit, mundum istum, id est, pas- deoperla velamine , inhianie semper ore et patente
sionem liominis, viclo sibl homine subjugasset, in profundum gutture , vltalium inimica prodetur.
regnumque illitis ipso rege jam»capto, sub pedibus Tunc et ctelestis sapientia, quaj ssecularilerstullilia
suis et ditione cepisset : eaque omnia qusein mundo nominalur , interposita altitudinem scieniias Dei,
sunt, velut suis peculis, et vicloriaesuae manubiis sine alicujus labore elucubrationisintrabit, et vera
uierelur: ne quando honioamissam sapieniiam, aut vita nullis moriis tenebris obscurata lucebit, per
debilum sibi vitaa qusererettestamenlum, sic cunclis Dominumnoslrum Jesum Christum , cui est bonor
fucis sjiaaarlis infecii, ut et stuliitiamsapientiajcolo- in saeculasaeculorum.Amen.
re vestiret, et moriemmentitaevitaelenociniisobum- XXI. Vides, o fili, qua valetudine laborat ani-
braret : ut inala non'fugerent, qui non cernerent mus suspecti, qui ista non cogitat. Corpusculo
opposita meliora. Denique ex illo tempore sic pas- adhibui palpamenla, quod si negligerem, anima plus
sim humanum genus gfadilur : stultitia pro sapien- C valeret, quaj tune infirmalur, cum exterior robora-
lia habetur, dicenle Psalmista : Quouiamlaudatur tur. Sed istam quam dixi animam , morbo stuliiliaa
peccalor in desideriisanimm sum, el iniquus benedici- . vitiatam, orationumluarumfrequentatus sanet: cujus
tur (Ibid., x, 5). Tunc vita puialnr esse qnaemors anima sseculiinlemerata flagitiispotest aliis subve-
est : et sub speeie boni mala decipiunt, cum ad in- nire. Non enim aeger saluiis suae adhibere polest
telligeniiaefraudem, dbfo bonorum omnium virlus medelam aegrotationeconfossis : et anbelans*aititu-
operitur. Nam diviliae non seculurse post hominis dinem plagarum, vulneribus non medetur alienis.
niorlem amantur. Honor fascittm, qui per succes- Sanus qui sit, cerle curabit infirmum, oculatuscse-
"sorem exolescat,. ambitur : injuriam fecisse vir- cum per proecipitiaducit. Tu itaqiie ut et sapiens
tuiis est : aliena possidere, potenliaeest: innocen- Dominosupjilica, ut quod non sapui sapiam, et luis
tem circumvenire, astuliaeest: non Clirislumsapere, suffragiis velut quibusdam,remediis me fac sanari.
sapientiae esl: Propheiam horrere, eloquentiaeesl: Reprehendataliquis, quod intantum deleclabili dis-
sic plena sunt omnia erroribus, sic infusa pcr liomi- putatione processerim , ut meritorum meorumresi-
num mentes caligine, alium alio incursantc, mundus piscentiam non haberem, aut subito augusiamMoysi
involvitur, et ad hoc usque veritas obscuratur, ut in cathedram indignus talium dispulator ascenderim.
mortis gremiojacuisse, Jieatiludo dicaiur. Quodubi D Sed vere amore id egi iuo , non usurpaiione mea.
ille Deus, nos semper cogitans et noslra, vidit per Nam ego dictum legeram peccatori, ne Dominiau-
sapientiam mundi, qua sibi mundus collusor inier- derel narrare juslilias per os suum. Quod si contra
polatores invenerat,: suam sapienliam fuissedeser- inlerdiclum pro tua dilectione praesumpsi,in eo tua
tam , placuit etiam ei econlrario adversus astuiiam gratia compensare dignabitur : ut litterulas, quaead
veteratoris , sapientiae suai diviliis innumerabilibus plenura emendaieenon sunt (sicut ipsis apicibus ,
uii, et scientiae aliiludinem, quam nullus poleril quibus exarantur apparet), tam facile ad publicum
investigare : siculi est, et suam sapientiam slulliiia non perducas : et si ego verecunduspro me esse non
velare , et vitam suam mortis quadam obscuritaie polui, ut debui, vel tua modestia verecundiaeparcat
celare, ut ad sapientiam pervenire non posset, qui meae.Et quia de me habent quod male scriplaesunt,
in hoc saeculoopinionem slullitiae fugisset : et ad de te habeanl quod cselentur. Vale, et nosIn Domino
vitam ejus non accederet, qui non contemplum dilige, in quo diligeris a nobis. .
morlis habuisset. Namque sic Filium Salvatorem MONITUM 1NjEPlSTOLAMSEQDENTEM.
noslrum misit in homiiiem, id esl, sapieniiam suam Quamquctmsi dwinare essetanimus, occurrebatex
EPISTOLAVII. AD AMICUM,DE DIVINALEGE. - , 106
103
genus epistolascon- .__probabile est, manifestum est obedientiamex animi
quinti smeutiaucloribus, tjtti idnon
scripserunt, unus et al'er , cui incongrue istltmc consilio , non ex corporis maleria procedere. Qua
tribuerelur : visum tamenest satius, illa ipsa leCtori ratione
erudilo argumentaprdponere, per quasfelicioreusus colligimusvocationem nostram juxta vocan-
etiam nostrse voluntatis stare cori-
judicio (quandoquidemHieronymieam non esse, salis tis dignationem,,
abundecompertumest), de vero ejus auctoredisquirat. sensu : ita ut lavacrum quod corpus credentis acce-
Indicat tolus conlexlus,ad eum scribi, qui cumswculi aitimoemagis beneflcioconsequatur, et utrius-
recens ad Christi se perit,
digniiaiibusfuisset perfunctus, in constat
fidem recepit, el baplhmo initialus esl. Compellalur que substaniiospurgationem , quac aqua
adeonec semelcumhonorislitulo , Prudenliam luam et verbo , merito mentis debeat afferre. Verum ut
precor, etc. Et, Tibi, bonorabilis ac dilectissime ea quse diximus , manifesla probatione firmemus ,
parens, per novamgratiam omnis lacrymarum causa evideutia de
delersa est. El statiminilio, Ne"contemplalione'me- Scripluris exempla ponamus.Scriptum
diocritatis mcse, Dominiverba despicias, qusepio cst in Apostolo : Sic Cltristusdilexit Ecclesiam, et
aflectii tibi, nune Ecclesiaeparvulo, ad eonlovendam tradiditsemetipsumpro ea, wteam sancliftcaret,mun-
inf:inlisenovitaiem, lactea inierim porrigunlur. Eo dans lavacro
eliamrecidil, quod sub finemdicitur, fifius: subdit aqumhi verbovitm, ut exhibereteam sibi
etihnauclorconlinuo.Nec ad hoe loquimur, ut hu- gtoriosamet immaculalam( Eph. v , 25 seqq.). Per
manas amicitias aucupenmr, elc. Videtur et mona- aquam et verbum mundari dixit Ecclesiam; Ecclesia
. chumille profilerivoluhse,pergil enim noster, Ego te B utique nos sumus, si lamen sine vitio et macula, ut
Cbristianumvolo esse, non monachum dici, et vir-
tulem propriselaudis possidere rnagis quam nomen prsecipilur, vixerimus. Corporalia corporalibus , et
aiienum, quod frustra a Latinis in lurba commoran- spiritualia spiriiualibus purgantur. Anima verbo et
tibus imponitur, cum a Groecissoliiarie viventibtis corpus aqtta soiummodo videtur ablutum.
quinti ad aqua,
legittme deputelur. Tempasquod spectal, intrinsecus prisiinis in sordibus et concu-
finemvergentissmculi, cum atia, tum isthmcindicio Animae
sunt : Vindiclse dies et retribuiionis imminens ac piscentiis resideiiti, Evangelistaeest timenda sen-
vicinus esse , et saeculiruinis undique concufren-' tentia, dicentis : Phariswe cmce, munda prius quod
tibus, et Scripturarum contestatione probaiur. Ve- intus est, ut fial mundum el id quod foris est ( Malth.
niqueet nonnullasnnl, qumPelagianam, qna hnbulum
fttisseauctorem,Bellarminuscontendit,doclrinamsub- xxni, 26). Et Tevera si corpora nostravasa sunt ani-
. oleanl: Dicit aiiquis, si lotum ex noslro labore ex- marum, tunGerunt vere munda, si intus sincerum
spectalur, ergo gratia nihil proeslat , . Sed habeant liquorem. Caeterum quamvis
gratia quidemgratis peccata dimiilit, sed cum con- purumque
sensu et voluntaie credentis. Tum iltud, Ecclesia calix aureus sil, et ornatu gemmarum ac splendore
utique nos sumus, si tamen sine vitio et macula, ut pulcheriimus : si in se venena contineat, nonne
jiraecipitur, vixerimus. Faltor, aut hmc omniaFau- pretiositatem meiallorum lethalis poculi virus ob-
sium Regiensemdesignant, qui, lesle Gennadio, cap.
83, ejuscemodi epistolam ad Felicem prsefecium fuscat, etmicanlem specierum nitorem violabit?
- praetoriiscripsit. G II. Sed ne a pfopositolongius meaj pollicitation.is
'
EPISTOLAVII. excedam, praefaliunculaemeaeverba, verbis Domi-
Insliiuit amicumin scienlia divhtmlegis. rticis probabo : ut hoc quod dico , non ex humano
I. Prajsumplionem meam excusare conarer, si sensu inventum , aut ingenio proprio excogitatum
me non el tempus et causa_ isimulque luereolur et putetur, sed divinissentenliis videaturesseconstru-
charitas: et si nunc propria magis verba quam divina - ctum. In Evangelio Joannis Dominus ad discipulos
vellemluis auribus inlimare. .Aceedil insuper quod ait : Vos aulem jam mundi estis propter sermonem
exhorlatio noslra habet ex simplicilale fiduciam,et meumquemaudhtis (Joan. xm, 10). Non dixit, pro-
ex veritate virtuiem : quia non de immunditia est, pter quod Ioti estis lantum : sed , propter sermonem
neque de errore, neque de' dolo : hoc plane prsemo- meumquem audisiis, ideoquemundiestis. Omnes qui-
neo, ne contemplatione medioerilalis mese, Domini dem sciebat lotos esse : sed non omnium interiora
vcrba despicias, quaepio affeclu libi, nunc Ecclesioa munda esse probavit, quia inter cseleroserat Judas,
parvulo, ad confovendaminfantioenovitatem, lactea qui post aqusepnrgalionerii, animi nialitia sordebat.
interim porriguntur : donec aut per te postmodum, Propter quod quamvis cum aliis Iotus ante fuisset:
aut per alios erudiius in virum perfectum, escis so- immundus lamenDominisenienlia perhibelur: Gujtis
lidioribus roboreris. Ad plenum ergo te scire cupio, D exemplo [evidenter manifesteque monslratur, illum
quod ex parle nosse te eredo , ob boc Dominumet in yeritate Dei gratiam percipere; qui eam eo ordine
DeiVefbum descendisse de coelis, ut assumpto na- quo Seriplura docuerit, consequatur. Nam si aliquis
turaenoslroe homine, bumanum genus, quod ah eorpore tenus renatum esse se credat per aquam, et
Adam jacebat, erigeretur in Christo : tantumque verbo non sit regeneratus in spirilu, sua salule fru-
novo bomini per obedienliam prajsiarelur salutis , stratur, quia ccelestisnovitatis haeccausa est, ut cor-
quantum veteri per inobedientiam perditionis acci- poris qualitate manenle, homo vetus in novam animi
derat. Verum quoniam sive obedientia sive inobe- mutetur volunlatem. Cseierumquomodocorpus sor-
dienlia, voeabula illa, ut mihi videtur, ineorporea didum, si aqua non establutum, permanebit immun-
sunt, non materioecorporalis : et quia incorporalia dum : ita anima nisi verbo fuerit mundata divino,
ex corporalibusgenerari omnino non possunt, ma- sordibus viliorum corrupta manebit. Ergo si ejus
nifestum est, incorporea ex incorporalibus nasci % consilio corpus aqua mundalur, qua ratione sperni-
et si obedieniiam incorporalem , quse inobedientiaj tur quod majus est, si quod minus est, jam tenetur?
-
remedium cst, ex incorporalt onima gigni "ratioiM, Sluliitia est si ex parte salvari cupit, qui ex (oto per-
. PATROL.XXX. k
iffi S. HJERONvMIOPERUMMANTI3SA. -108
jii. Qui cum integram habeat in potestate salulem, A , lur, sicut scriptnm est : Quia tu scientiamrepulisli,
media velit esse conteutus : et conlra jura naturaj, repellam el ego le (Ose.iv, 6). Nulloigilur modo pas-
putet solo corpore se salvatum, cum possihiliussit, sim nos nosiro judiclo commiltamus,ne nobis excla-
tinte resurreclionis tempus anirnam sine corpore vi- met Jsaias : Vmquiprudenles sunl apud semctipsos,
vere, quam corpus sine anima siare. Si quis duobns et in conspeciusuo periii (Isa. v, 21). llnde et Paulus
oculis, duobusqtielaboret pedibus,et ulriusque mom- apostolus ait : Si quis sibi videtur sapiensessein hoc
bri habeal in potesiate medicinam, et uno pede vel smculo, stullus fiat, ut sit sapiens,(I Cor. m, 58) ; sa-
oculo uno sanato, ab alterius cura velit medieum pientia cnim hujtis mtindi stuliiiia cst apud Deum.
prohibere, iioimevesanoementis, et medici judicio, Propter quod ad regem Tyri dicilur, humnn.i snpien-
et omuium hominumerit senlenlia condemnandus? tia gloiianlem, Sapienles enim non erudient le : id
Sed dicit aliquis, si lotumex nosiro lnbore exspecia- est. doctrinaj coalestes, el sapieniia Cci. Est ot sa-
ttir, ergo gratia niliil prajstat. Nolo quisquam igno- picnlin bominum, non negamus : sed tina sttadet ad
ranliaeiitulo graliam Dei temere faciat ingraiam : nc vitam, aiia impellit ad moriem : quia sapienlia hu-
fidem suam verlal in scandalum,et fiat ei causa salu- mana qusestuliitia i eprehendiiur, ei ab ApostoloS|>i-
lis, interiius et perditionis occasio.Cujus rei raiio si ritu sancto deftnilur, januamortis, etmaieiiaajleuit
cum moderalione quseratur, tum demum proficietad B inlerilus approbaiur. Sicut scriplum estin Propbeia :
vilam, quse per praesuniptionemlorle prascipitasset Simul insipienset slultusperibunt(Psal. XLIX,11). In-
ad mortem. Sed graiia quidem gralis peccata dimil- sipieus qui dixit in corde suo: NoneslDeus; etstul-
tit, sed ctim consensti et voltintalecredentis. Sicut tus quamvis Denm ore faiealur in actione jirajsenlis
Philipjius eunucho in Actibus aposioloruni pr-obal vilaj, in perjieluum non prospexil, sicut scriplmn
dicens : Si ctedis ex tolo corde, licet te bapiizari.Quo est: Meliorest puer pauper et sapiens,quamrex stul-
lesinionio inielligiiur, non minus periculum esse, si tus ei senex, qui nescil in poslerumprovidere(Eccl.
bapiizetur incredulus, quam si vere erecieniibapiis- iv, 13). Boiium est quidem bomini sapere, si juxla
mum denegetur. Credens auiem ille esl juxta Scri- Scripturas ad hocsapiat, ut provideniiam Imbcnllu-
piuras, qui ex toio corde crediderit. Et si ex loia turorum : morlalitatis stalum, per quotidie morien-
eordis arce credendum est, ut ex credulitaiismerito litim homiiiuiii exilus, el totius sajculi paulntimper
baptisnittm fidei detur, aqua non sufficit baplizato, detriinciita Jabentis ruinam considerans. Csetcrum
quos credeniis animum in corde non utliugii. Et ne si quis usttrpalaj seinel inleiilioiiis dueaiur inluitu :
pericliletur merilum coidis, verbum quo coiiiingi et et sua sc magis, quam Dei velit gubernari sententia,
mundari cor possii, aecipiat oporicl. Quia si aqua diviiiaqtielege postposiia, propria consilia Dei con-
conlentus sit ilie, qui crcdidisse se dicit, qua men.- iC siliis antcpoual, banc proplielaj clamantis timentvo-
bra exlrinseeus diluuntur, et verbum, quo gloriatur cem : VmdespicieniibuslegemDomini(Ja: xxviu, 6);
anima, non requirit': jam non videbitur ex cordc, limor, fovea, et Inqucussuper eirm. Sicut pluvia va-
ut dcbuil, sed ex corpore credidisse, quud nequa- lida inutilis est:ilaqui relinquuiil legem, l.uidnnt
quam iieri posserationo ulla concedilur, utsinesen- inipieiates : qui auiem diligunt legem, circumdant
tenlia menlis solum, corjius pccuiiarem inlelligeu- sibi murum. Becdusvir qtti in lege Dominidie noclu-
liam habere judicetur. que meditaitir(Pstd. t, 2): cujusauimusaiiudiiescil,
III. Unde confidensde prudentia (ua, quaepro be- quam sermonis Dei eloquiarelractaro. Qnanio a tor-
nignitatesibiinsiia, prseposterumquidquamfieri, uec rena cogiiaiione remolior est, tanto Deovicinior et
alii homini pateretur : rogo ut ad insiilulionis ple- (celo est. Quem nou immerito divinussermo et col-
nitudinem, verbum Domini, hoc est, Evangeliumdi- laudal, et vere ditiorem divitibus prseferi, dlcens :
ligenlius lcgas : ex quo scientiam ampliurem ejus Beaius homo qui invenit sapientiani. Melms est enim
quam credidisii lucis excipias, ut possis in omnibus eam mercari, quanl auri ci urgenti lltesauros: prelio-
nosse quid facturus sis. Nam sine divinaelegis et dis- sior est lapidibuspreliosis.Ilem : Omueauruntin com-
ciplinae ccelestis scientia, difficile esse quemquam paraiione illitts arena est exigua, et tamquamlutum
posse salvari, non meus. sed divinus sermo proba- D exhitmabilur argentum ab iila (Prov. m, 1? seqq.).
bit. Ail Jsaias propheta : Qui non didiceritjustitiam IV. Sed diim in exbonatione sapientiajdiutiusim-
Dei, verititlemnon faciet(Isa. xxvi, 9). Item de boc nioramur : ne (jui forle existimel nos conira Aposio-
ipso in libro Sapientioe : El quis erit consummatus lum, dociurem lcgis praclerrefactori, suo ordine re-
-inler filioshominum?si abjueril ab illo sapienliaDei, spondebimus, oportere pritis nosse quid jussum sii,
in niltitumcompuiubilur.Vani sunt enim omneshomi- quidve proliibitum, ut scientes utrumque seivemus.
nes, quibits non esl scientialegis Dei (Sap. vn, 19). Alioquinante scientiammandati impossibileestnosse
Unde Domjnus in Evangelioad eos qui aliter quam quid fiat. Temernrium salis est, si nosliaj vqluniaiis
se veritas babeat, suspicantes erant, respondit: Er- lcgem nobisputemus possesufficere,cum ctiam Ajso-
ratis nescientesScripturas(Malt. xxn, 29): osiendens stolum legamusfuisse sub lege, ipso dicente : ffis qui
in summa rerum salularium nebula el lenebris con- sine legeerant, quasi sine lege essem,cutn sine Uge
stitulos cos, qui spiritualem lucernam, id est, divinse Deinen cisem. sedin legeChrhii essem(l Cor. ix, 2).
legis scienliam habere nollent accensam. Quam qui- El alibi : Invicemonera vesira poriate, el sic imple-
dam repcllentes, per Prophclam a Domiuorejiellui:- bith legem Chrhti (Gal. vi, 2). Qui paterna piel.ua
109 EPISTOLAVII. AD AMICUM,DE DIVINALEGE. «0
"Cliristipassione redempli sunt, et qtii ad lioc re- A Alum imminerc putemus, reminiscamur Ananiam et
dempti sunt, ul redemptorisjura scrvanies ad vilam Sapbiram, non de aliena appetilapecuriia, sed de
se in cceloreposltani prseparent: ad quam redempti sua limide erogata damnalos (Aci. v, 5), Kqgo post
licet nullo modopervenire dicantur, nisi ea quaj ju- tot documenia, et tot mories, unde in nobis crescit
bentur obsequii compeicritibus cxseqhanlui, sicut impunitas delinquendi?Quis bic praosumptionisspi-
scriptum est: Si visad vitamingredi, servaprmcepta ritus, qui lanlamin animo nostro operalur audaciam,
(Matth. xix, 19), hoc est, ab omni illicito quo pro- ut cum sanetos homines de levibus etiam culpis vi-
liiheris, recedas, et ad bmne bonura quod juberis, deamus esse punilos, et nos quoiidiein majoribuset
promptus accedas : ne in prislinis vitiosiiatis con- pluribus delinqiientesi seteniosin media dainnaiiGhe
lidem credidisti, vete- fore credamus. "' '' ' '" '
cupiscemiisperseverans, qua
ris peccatialicnjus adhuc amore corrumpns, et agni- V. Quamquam leve numquam sii, 'Beufn etlam
lio Dei, qiise per novam grntiam revelata est, per in exigua contemnere, qui non tantum ad qualiia-
delicia violelur, dicente Prophela : Mendaciumet tem peecalirespicit, sed ad personsc contenipthm.
non fidesprmvaluitsuper terram : quia a malisad mala Prbpter quod homini non soiumintendendurii est,
transierunl, el me non cognoverunl,dicit Dominus. "quale sit quod jubetur, sed qttanttis sit ille qui
Undeet beatus apqstolus Joannes paria lesiatur, di-1Bjubet. Excluditur hoc loco vulgaris illa senteniia,
cens : Qui dicilse nosse Deum, «l mandala ejus ndn qiia mihi, suo judicio religiosi, et qui sapientes si-
cusloiil, tnendaxcsl,et in hocveritasnonest (Uoan. ii, bimeivldentur, dicere solent,: Sufficit nobis, iit non
4). El iteriim : Omnhquipeccat, non videl Deum, nec crirainalia peccata et majora faciamus, facilisesi
cognovileum (Ibid., m, 6). Et peccatum non in uno enimomissiominorum delictorum. Qui dum ai.ininii
ianiiimmandatorumgenere, sed imitroqtte consisiit. sapleuiiaoccupanlanimos, spiritualem ititeiligentiam
Pcccat quidem ille qui imperata neglexerii, sed plifs elconsueludinem divinaj Jegis ignorant : quses;rpe
pcccat qui interdicla non servai. Sacrificiaet vola "peccatiim ostendii, quod nobis non videtur esse
reprbbabunluroblalionum,nist pnrus et sanctusfue- peccatum : et quseillic jjietaiemfacit, ubi nos opus
rit animus offerentis : et immaculatam hosliam fa- impietatis ostendimus. Saul et Josaphat reges fiie-
ciunt indignampraeeordiamaculata, dicehleDomino: runt poptiliIsrael, et dutn misericordiam his quos
Sfoffers munusiuum ad altare, et illic recordatusfue- Deus oderat, prsestiterunt, Dei offensam in opere
ris quia fraler tuus habet aliquid adversusie, relinque pietalis incurrunt. E contrarioPhinees, 'filiiqueLevi,
illicmunustuum, etc. (Matth. v, 24). Omni oblatione graliam Dei humana c*de et suorum parricidio me-
et liosiia preiiosior obtemperantia mandaiorum, di- ruerunt. Vides quanlum ab humanis sensibus per
cenle Propheta : Eccedico, obedientiamelioresl quam^ ~C nosiram imperiiiam discrepal divina serileiiiia, ut
viclima,et obaudilio,quamadeps arietum (I Sam. xv, nobis interdum ccelesiisjttdicis dispensaiionem ne-
22). Et alibi i.Initium bonmvimfacerejussa, quw ac- scieniibus, injusta videanlur, quae per causarum
cepta sunl apud Deum magisquam immolarehostias scienliam jusle saiis etrecle facta probaiitur? 'Rtir-
(Prov. xvi, 5). Et alibi : Qui conservatlegem,multi- sum eaquse nostro judicio bona probantur, aptid
plicat oblationem.Sacrificium salutare est, aiieudere' Deum plerttmquereproba et ingrata videnlur. Quis
mandatis, et diseedere nb omni iniquitale, ct propi- liodie palrisAbrahaeexeinplo,innoxiumvolens filium
tiationem lilare' saeiificiisuperinjuslitia. Nonnobis trucidare, humnnojudicio non credereturinsanus?
blandiri dehemusin faclisjussorum,si in prohibito- E.contra, quis in liictu arcae divinasimitatus Ozara
rum transgressionempeccemus, cum trahsgressionis hominum sehtentia dariinarelur? Episcopus Ephe-
crimen benefaciimcriutm lollat. Quod non mei sen- siorum angclus in Apocalypsinuncupatus, qui causa
sus assertio, sed utriusque testamenti exemplaprb- nominis Chrisii passionum muliarum merita ihtra
bant : ubi invenimus etiam Dei amicos ob unius conscieniiamretinebat, quia in ipsis passionibusa
contemptttserrorem, bonorum retrofactorum muni- primo conversationisfervore lepuerat, cum calorein
ficentiam perdidisse. Sic Adam cum diabolofacile paululum temperasset, ad pcenitentiam revocatur,
credidit seducenti, post familiaritatemei colloquium3) ' diccnte Scripturn: Noviopera tua, el patientiamtuam,
Dei, unius pomi cupidilale superaius, perdidit para- et quia potes sustineremalos: sed liabeo adversus le
disum, et quia per iransgressioneiii unum habere pauca, quia charitatemiuam prhlinam reliquisti.Me*
prsesumpsit,multa siniul bona amisit (Gen. i). Sic mento unde excideris, el age pmnitenliam( Apoc.ht
uxorLoih postangeloruin obsequia, contra inlerdi- % 5, -4,5 ). Consideremusquantus casus sit temere
ciuhi relro fespiciens, in figmentum salis repente contempentis, cum laniit rnina esse diciiur in negli-,
mutaiaest (Ibid., xix, 26). Sic Sameias eadem die, geiiliaobsequenlis:yel quam damnalionem excepiu-
qua mirabiliafecevat gralia prophetali, a leone de- ros credimus esse indevotos, cum lanlam exprobriir
jectus occiditur(I Reg.xm). Sic iivfelicissimusJudas, tionem devotus exceperil? Tepidum discipulumnou
jiost eleclionismerilum, post signorum gloriam, post amat Chrisius. Qui vult meus discipulus esse, ait,
npostolicnmdiguitaiem, exiguaestipis amore dece- abnegelsemelipsumsibi, et lollat crucemsuam et se-
pti.s, ctii trihunal promitiebatur in ccelo, laijueo ca- qualur me ( Maiih. xvi, 24).' Oportelvos per' mutias.
ptus -est in terra (Matllt. xxv, 5). Et ne nobis per iribulaiionesinlroirein reghumcwlorum(Act.xiv, 22).
alienarum solummodorerhm frauduleniiam perlcu- Beatiesliscumvos maiedixerinlhomines, ei jperseeiti
311 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 112
fuerint, et dixerintomnematumadversusvos: gaudete A (\Mallh.iv,48; Deul. vi, 13; x, 20): aliis innocen-
et exsultale,quia merces vestra mutta est m cmlis tia, misericordia, casliiale, jejunio, Deo fideliier et
,( Malth. v, 11,12). ,, sine cessalione servienlibus: nos nobis adulteros,
VI. Futurse vilaegloria pracsentis vifaj incommo- quibus servire volumus, eligimus.Siquidem juxta
.dis comparatur. Christianis vexilla crucis sunt deli- Evangelii sentenliam : Omnis qui facit peccalum,
cioe: tropbaea nostrseviise non pompis, sed miseriis servusesl peccati(Joan. vm, 34 ). Et revera si ama-
reporlanlur. In noslra classe viri fortes opprobria tor pecuniaesum, si gloriae, si superbiaa, si ambi-
sciunt portare, non munera. Pauperlali, non nobili- tionis aut pompas: dum illi omne studium mesevo-
,tati, futurorum beatitudq promiililur. Retrahit qui- luntatis impendo, Domino servire non possum, quia
* dem verecundia
senatorem,' ne sequatur pauperem duobus dominis neminem servire posse, seriptum
Christum, sed audiat a Chrislo : Qui meconfususfue- est. Non estisvestri, dicit Apostolus: emplienimesiis
rit, et mea verba in generalione Jtac adullera et pec- pretiomagno: glorificate et portate Deumin corpore
catrice: etFilius hominisconfundeleumin gloria Patris vestro(lCor. vi, 19, 29). Clementer Spiritus sanctus
sui cum angelis sanctis ( Matth. vni, 58). Turpe est noslro jure nos convenit, sciens hoc in usu publico
,inter parentes senatores atque grammalicos,.scbo- apud omnes [Al. add. homines ] custodiri: ut tanlo
lasticum, proChristovoluntaria humilitatedejectum, B servus in opere Dominiesset cauiior, quantomajore
verbis simplicibusesse conlenlum. Displicetamicis, esset peculio comparatus : ut inteliigamus, quam
si post ambitiosi habilus cultum, plebeia et ignobilia slrenui esse debeant in opere Dei qui redempti sunt
indumenta mulentur. Sed si hominibusplacerevellem, sanguiue Christi: yelquam criminosi debeant judi-
ait Apostolus, Chrisliservusnon essem(Gal. l, 10 ). ,cari, qui cum sciant pro pretio susesalutis Christi
Et Propbeta in psalmo : QuoniamDeus dissipat ossa sanguinem dalum, alteri qui nihil praestilit, magis
eorum, qui hominibusplacent: confusi sunt, quoniam prscbeant servitutem. Rogo quo pudore obsequii,
,Deus spreviteos (Psat. LIII,6). Quanlum bona est hu- aut laboris sui mercedem , sperabit in cceio, cujus
mana offensio,per quam invenitur servilus Cbristi: fuerit sollicitudoomnisin lerra? Me.rcenariussoeculi
tantum perniciosa est amicitia, quse Dei praeslat non potest accipere prajmium Chrlsti. Omnismiles
offensam, sicut scriptum est: Qui voluerit amicus in castris jure sperat annonam, qui forliler in prse-.
jieri hujus mundi, inimicusDei consliluetur(Jac. iy, lio pro civibus laborayerit. Dignusquidemesl opera-
4). Dicat unusquisque quod velit; ergo interim de rius mercedesua(Luc. x, 7) : sed et hoc dignumest,
me pro sensus mei parvitate judicavi melius esse ut inde prsemium operis accipiat, ubi tolius operam
confundi coram peccatoribus super lerram, quam labcris impendit. Nemomilitans Deo, implicatse ne-
coram angelis sanctis in ccelo, vel ubicumque judi- C goliissmcularibus;ut placealei, cuise probavit(II Tim.
cium suum Dominusvolueril demonstrare.Isaias vir n, 4), Aposiolivoxest. Undesatis timeo ne forie in
in sua gente nobilissimus, qui socer regis Ezechiae illn relributionis die, qua ante iribunal Chrisli uni-
fuisse referlur, jussu Dei deposito cilicio nudus in- cuique secundum sua facta reddendum esl: his qui
cedit : nec lam ardui praecepti pudoredeterritus est, in lerrenis magis negoliis, quam in cceleslibuslabo-
quo minus Dei imperium sequerelur : quia nihil ho- raverunl, justijudieisresponsione dicatur : Itesi po-
neslius essehomini, quamCreaiori suo parere, ju- testis: et illicubitoladevolione servivistis, mercedem
dicabat. Joannes quoque Baptisla, nobiliset in carne vestfaeservitutis exigite.,Talis causaest virginumde
et in spiritu natus, ciliciuma pueritia in habitum, et Evangelioquinque slultarum, quaedum solliciiudine
locustas elegil in cibum: qui nec peccati conscienlia, ssecularium vanitatum, se contra professionis suse
nec pauperlalis inojiia, ad hujus gloriam oneris, sed .ordinem occuparunt, oleum unde verum lumen ac-
sola fuluri sseculi beatitudine trahebatur. Aposloli cenderent,non habentes, in tenebris remanseruni.
jam sperant, et adhuc stulii et inutiles et lenuis VII. Sed dicit aliquis : Ista exempla ad paujos
fidei arguuntur. JVonsunt condignmpassioneshujus pertinent, quos Deusad iioc peculiare officiumdele-
temporisad fuluram gloriamqumrevelabilur'in nobis gavit, quia scriplumest: Multi sunt vocali,paucivero
(Rom. VIII,18). IndePaulus, oculo menlis fulura D etecti ( Matth. xxn, 14 ). Hoc primumquacrerc a te
contemplans, dicebat : Qui nos separabita charitate etaudire volo, quisquis es qui ista proponis:si ipsius
Christi : tribulatio, an angusliw, an perseculio, au Dei eleeiio est, cujus est et vocalio, quid voluit plu-
fames, an periculum, an gtadius(Ibid., 56)? Ulospe- res vocare, qui paucos de pluribus erat eleclurus?
ricula nonseparant, nos voluplates. Illi calenas ba- Certe de duobus voeaiis illum vis stare, quem Deus
julant innocenies : nos aureimcircumferimuscrimi- elceiione slatuerit : ct illum contra cadere, quem
nosi. Illi in carceribus vincli: nos in tricliniis delicati. Deus e.lectionisvirlutenon muniat.Quod si ita est,
Illi in nervo posili Dcum puro corde et sincera co- necbona ad nos periinenthac ratione, necmala;et
gilatione laudanles : nos in ipsa forte Ecclesia de sic erit, ut nec culpa pcenam habeat, nee benefacta
forensibus calumniis cogitamus; et cum omnibus laudenlur. Sed ad haecresponditApostoIus:S/ itaest,
ajqualiter legis data sit gratia, gebenna, seu cceli quomodoDeus judicabit hune mundum( Rom. ni, 6) ?
regnapromissa sint, aliide divitiis, alii de virlutibus Deindesi paucos[A/. tncefpaucosj quos diciselectos,
meditantur. Cumquedictumsii generaliler omnibus: solos sancios existimas ; qui vocati sunt, reprobos
Domhium Deum tuum adorabh, el illi soli servies dicis, quomodo idem apostoltis Paulus in cpisto-
115 EPISTOLAVII. AD AMICUM,DE DIYINALEGE. -" iU '
larura suarum principiis vocatossanctosvocat, sicut. \.iiciahominum facta referuntur. Et apostoli, qui hune
in frontecodicisad Romanosloquilur, dicens: Omni- borrendum diemimpiis et-peccatoribus proevidere
bus qui sunl Romw in charitaie Dei vocatis sanclis meruerunl, humiles erant, morluos suscitantes: et
(Rom. i, 8). Si pro paueispassus est Christus, justum nos supra omnes erigimur, qui peccando quoiidie
est, ut pauci mandata Cbrisli cuslodiant. Si autem nosmetipsos.occidimus,non respicientes in nobis Qe-
indiscrete orivnesqui credimus, sacramenlum in ba- bilem infirmamque naturarii, quae nec in adversis
ptismo passionisaccipimus : siomnes sequaliter re- fbrtis est, nec iu prosperis aliquando secura. Si in-
nunliamus diaboloel mundo: si omnibus haud rccte temperate cibussumptus, auf immoderale potus ac-
viventibus gehennajpcenapromitiitur : omnesdebe- ceptus; levein corpori febriculam concilarit, dejici-
mus eadem diligentia et cavere prohibita, et explere mus animum, affligimur, suspiramus*: nulla cura
praecepta.Scimus quidem mulias esse apud Patrem tunc esl sajculr, nulla villarum : nemo de palrimo-
in "cceiestibusmansiones ( Joan. xiv,2 ). Sed man- niocogilat, nemo deforo : omnes calumniae, bmnia
sionumjustitia jusliores mansiones differre : sicut et lucra in periculiscorporis conquiescunt. Curritur ad
stellaro stella, dixit Apostolus, esse clariorem. Sed medicos, et pro remedio carnali promittuntur mu-
slellam cum stella, non iapidem comparavit ; quia nera, aurum, argenlum : interdum. eliara mancipia
terrenus lapis inter ccelestesstellas esse non ppterat: B traduntur, et pene lotum palrimonium, aut negligi-
sicrit iiecpeccator inlef jttstos inregno ccelorum. tur, aut donatur, ut consulalur vitaequandoqueper-
Sed sunt quidam gradus gloriae inter justos in coelo: iturae : et pro oeterna'salule omnis admodumliomo
sicut elfiuler peceatores gradus pcense: Sed sicut negligens est,omnis avarus : illic omnis frugalilas
alia eum,qui fralremfatuum dixerit, alia eum qui largitoris, auimi tenacitate eonstringitur, ubi prom-
racha, tormenta cruciabunt: ita et in regno,: alia pfior voluntas et copiosior largitas deberet operari.
Paulum apostolum,quiutalios salvos faceret, bmnia El ctim Scrijitura dicat: Nolile diligeremundum,ne-
omnibusfactus est; alia eum, qui se vix ccdifieare que ea qumiw mundo sunl (I Joan. JI, 15) : nos.sic
potuit,-laicum gloria manebit. Sed utinam consen- muhdana concupiscimus, sic amamus, quasi aliquid
liam paucosesse, qui Dei mandata custodianf: verum nascenlesintulerimus in sseeulum,aut recedentes de
tiirieo, quia pauci sunt, qui Deicredantin veriiaie saeculonobiscum auferre possimus. Nemoad;br,evi-
j'udicium.Ecce si umbralo repente de ccelo, ,solis latem lemporis, nemo adnaturae.respicit condilio-
clarilas noslris aspectibus denegetur, et productis nem, nemo considerat;. nemo retrectat vana esse
in nostram humilitatem nubibus, pluviae lerris im- omnia, quaealiquo fineclauduntur. Siautem conti-
mineant: si commotisut assolet elementis; in rotam gerit, ulinlercseterosianguidum visitnntes, aul cle-
sui currus tonitrua concitentiir, et binc inde fulgo- C ricus, aut sacerdos, aut etiam laicus Deiservusad-
rum jacula palpebris lerribiliter objecia coruscent, veniat, rogaiur ut oret: ef qui ssepepjo nihilo.con-
quamquamin consuetudiue"ista-contingant:pavemus, temptus fuerat, necessitatislempore supplicaimyut
conlremiscimus, et proni ad lerram, deposila super- precibus suis commeatum vilse longioris obtineal.
bia, cerviccs submiuimus. Quid faciemusinilla die Sic causa discriminis, quaevicinatimetur, dum de-
miseri: quando revolulo ccelocum angelicisvirtuti- specta eliguntur, et- pretiosa vilescunt, vitae illius
bus, igneus Dominustolus adveniet: quando caden- qusepost mortem permulatio figuratur : ubi jam el
tibus desuper stellis, sol in tenebras, et in sanguinem Lazarus pauper recipitur in requiem,. et divcs iin
iuna mutabitur: quando nionies sicut cera lique- hac viia-pomposus vexari fertur in pcenis. Et cum
seent: quando terra ardebil, et arescent ffumina, et sic Dominus,aut sanctorum moiusoraculis, aut crea-
maria siccabuntuf, et contra rerum naturam, con- luraesuoebeneficio, aut medici arte. conferta miseri-
sumptodiviriitusbumore, ariditatem in aquis ignis cordia restilualsanilatem,cito succedenteoblivione,
operabitur: quando peccatores dicenl monlibus: Ca- in conlrariunvomniapermuiantur.Timorininsolen-
dite supernos :elcollibus, tegitenos? Quando voca- tiam, gratia vertitur in contemptum : et quasi-nihil
bunt homines morlem, et vocata non veniet: quando umquam incommodi senserimus, auf qui revocari
discriminavertentur in vota.et quodsemper oderunt T>rursus ad talia nequeamus,rebellamus, efferimur, et
bomines, coneupiscent: quando illud implebiiur concessumad poenitentiamvitaespatium negligimus,
tempus, quod Iuguhri Jeremias proedicilaffectu, di- nec pceiiitendoprisiina lacrymis peccata dtluimus,
cens : Respexiin lerram:et eccenon erant luminaria. scd peccaia' non pcenitendo cumnlamus. Legamtis
Vidimonles,et ecceeranl trementes,et universicolles Isaiamprophetam(Jsa. xxxvm,4), etnecessariumEze-
turbati. Inlendi aciem, eteccenon eral homo,el omnes chiaj regis aptum huic eausaj quaeramusexcmpluni :
volucrescwli pavebanl.Vidi, el ecce'Carmelusdeser- cui morituro anni quindecim ad superiorem viiam
lus, et omnes civitatessuccenswigni a facie Domini, -projiriis fletibus, et prophciae precihus augentiir.
et a facieirm indignalionisejus: etinterieruntuniversB Quique aceepla lanti muneris gratia, non-peccalis,
( Jer. xsin). non voluptalibus, non deliciis, sed soli -Domitioin-
VIII. Verum ne ex suggeslionediaboli haecad ier- dultum vitsespatium, humiliset sanctus exbibuil. .
rorem, non ad veritatem dicta crederentur, de jirse- IX. Verum, quia libi, hfinorabiliset dilectissime
teritis fuitira probantur, quando talia iu diluvio, ir parensj pernovam graiiamomnisiacrymarum causa
Sodomis, in JLgypio, in Jerosolymissaepe ob de- .detersa est, agc, cavc, curre, festinas-A'ge,titinsi i-
H§ S. HIERONVMlOPERUMMANTISSA.' 116
ritualitale proficias. Cave, ne quod accepisii bonum,-A credidi subnectenda : donee de caeteris, quaaut as-
incauius et negligens custos amittas. Curre, ut non solent, temovent, pr.vsenssi jusseris cum prajsetitc,
negligas. Festlna, ut celerius comprehendas.Siqui- rcmola omni aniinosiiafts eonteniione traciemus.
dem Paulus jam Christi c&teriampro Evangelii an- Dixisli enim, ni fallor, hoe jure te mala malis.red-
nuntiatione circtimferens, nondum se comprehen- dere, et cum juraniibus jurare debere, quod ali-
disse dicebat (Phil, m, 15), quamvis liora sexta, hoc qnando j'uravit Dominus, aut mala malis restiluit.
cst media aetate Domini vineam operaturus, quasi Scio primum non omnia nobisconvenire servis, qtiaj
fervidus opifex et fidelis, aliorum longam dubieta- Dominoconvenitint,ne in comparaftonefamulornm,
tem langiiidumque vincerel teporem. Dum tempus Dominivideatur injuria. Alioquin forsitan reelam:re
habemus, seminemus in spiritu, ul messem in spiri- ineijiiamus: cur non de virginibus, sed de mnlieri-
tualibus coIligamus.-Necatlendamus ad paleas : quas bus generamur? Aut cur inortui nostri die tertia non
ventilabrum Ghristi continuo separabit a iritico, do- resurgunt ? Juravit, scio, stepeDominus, qui nos ju-
nec qui venturus est veniat. Et juxla Prophelse va- rare prohibuii, nee slatim ex hoc temere blaspbe-
licinium discernatur inler jusium el injustum, el in- mare debemus eum, qui alios vetuerit quod ipsefa-
ter servientem Deoel non servienlem. Sicut etalibi ciebat : quia dici nobis potesl, juravit Dominus
Dominusdicit: Ecce qui serviunt mihi epulabuntur: B quasi Dominus,quemjurare nemo prohibebat: nobjs
vos vero esurietis. Ecce qui serviunt milti twlabunlur, quasi servis jurare non licet, qui Domininostri lege
vosautemcontrislabimini(Isa. LXV,15). Non nos [AL jurareveiamuf. Verumne incjus exemploscandalum
vos] inerles vindictse dies el retributionis inveniat, paiiamur : ex quo temporejiirare nosnoluit, necipse
qui imminens nc vicinus esse, et sseculiruinis undi- juravit. Et qualiter de juramenli causa brevi sermone
que concurrentibus, et Scripturarum contestatioiie satisfactumest: ita etiam ad vindictajnegotium hunc
probatur. Consideremus quod in hac lerra hospites eumdemsensumfacile prospicispossesufficeresquia
sumus, et |ieregrinorum more pro diebus novissi- aliud nunciemjius gratiae, in qtioplenitudo perfcetio-
mis hahitamus. Vos enim de hoc mundo non esiis nis advenit : aliud fuit legis, aliud prophetarum, di-
(Joan. xv, 19), dicitur nobis. Quidergo in aliena sat- cente Domino : Audistis quia dictutn est anliquis
agimus? qttid turbamur? Nemoin deleriori et extra- (Matth.v, 21), ne occiderent : ego autem perfectiora
nea patria plus eligit possidere, quam in sua. De his praecipio, quaein ordine Evangelii digesia suo loeo
tanlumsolliciludinemhaberedebemus etcuram, quse lector invcniet. Ex quo enim Fllius Dei, filiushomi-
nobiscumtransferre possumus.Ambiantterrena gen- nis factus est : ex quo velus fermenium Judaicoe
tiles, quibus coelestia non debentur. Concupiscant traditionis est faclum nova conspersio : ex quo agnus
prajsentia, qui futura non credunt. Christianis divi- G non in figura, sed in veritale eomeditur : ex quo se-
tiae ethajreditas, sit divinitas Christi. Nec enim de- ctindum Apostolum, velera transierunt, et facla sunl
bent aegreferre, quasi minus a caeleris liabeant, qui omnia nova (H Cor. v, 17): ex quo jussum est ima-
auctorem omnium perceperunt. Superest, ut acce- ginem terreni hominisdepoiiere,et assumereformam
ptum in corde Deum bonorent obsequiis, operibus ccelestis : ex eo commortui vivimus, et virtutibus
eolant, sermone semper et cogitationefateantur ; ut consurreximusin Chrislo.
in adventu ejus, non cum contumacibuset contem- MOMTUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM.
ploribus puniantur, sed cum sanctis et Deum limen-
tibus coronentur. Hoc sane prudenliam luam pre- quenth Non, ul vulgo creditur, epislola hwc est, sed alto-
in Ecclesia poputum Homilia, seu traclalns :
eor, ne me putes hsecsupersfnionis alicujus persua- quod unum manifcsloevincit, Hieronymumanclorem
sione diciasse. Ego te Christianum volo esse, non 7ionhabere.Illud verotum ex conlinenli omlionisse-
monachum dici, et virtutem proprise laudis possi- rie, cum prmcipue ex hh cap. 11 liquet : Isiins modi
disputalio in psalino nuper incidit, et dicium est a
dere magis quam nomen alienum. Quod frustra a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab exlretno
Lalinis in lurba commorantibus Imponitur, cum a lerrae : quod quidemnunccogimnr rursnm traciare,
Graacissolitarie viventibus legitime deputetur. Ac- ut el hi qui audierunt, plenissime eorum qurescitml,
reminiscanlur : et hi qui aul non inlerfuerunt, ant
cipe ergo, fili, sermonem nostrum, ea p.
"
simplicilate obliti sunt, conlexlum sermonis agnoscant, qtiem
et veritate qua diximus : quia non quserimusbomi- iiune proul valuimus, exhibuimus. Equidemauctor,
nnm gloriam, Deus (eslis : nec ad hoc loquimtir, ut quisquisille fuerit, sequiorumcerte longo inlervall.o
lemporum, q uwdam subindeex Hieronytnodeiibavil,
liumanas amicitias aucupemur, ne nostroe adulatio- ut est iltud de orbe lerrnrum, qui Grocceoiv.ovp.i-ra
nis sermone, et nos et alios deeipiamus: nec ut nos nuncupatur, id est, inliabitaia : et quod consequilur
de David, in psalmo confessionis tres spiritus pos-
apud homines aliquid videamur, sed ui>apud Deum Julanie, tolidem fere verbh ex commentarioin Epi-
homines.magna mereantur. slolam ad Galalas cap. v, 6, expressum. Cmterd
X. De quaestionihus autem tuis, ut pace lua Io- quod et Erasmonolalumesl, ne pilumquidemHiero-
quar, quia turbuientius proponebas, ego simpliciter illius.nymianwdictionishabet, nec ullum vesiigiumpecloris
respondere nolebam, quia bellanti dexteram pacis EPISTOLAVIII.
dare non poteram : licet etiam precposterumforte vi-
deatur, inde aliquid in fine epistolsereiraetare. Sed De tribusvirtutibus.
quoniaw apud Christianos non lam ordo quasritur, 1. Tres quodammodovirlutes DeiassumensPro-
--tjuamprofectus, pauca quaetibi reor fore necessaria, pheta, fortiiudinem, sapienlianij aique prudentiamf
"
«7 EPISTOLA VIII. DE TRIBUS YIRTUTIBUS. 118
unicuique earum propria opera dislribnit. Forlitn- A rarum, et indiget erectiorie, ut in Cbristb omncs
dini terram, sapientiae orbem terrarum, prudeniise vivificemur. Igiiur dtiplicem intellectum de orbe
ccelum.Audi quippe Scripttiraeordinem : Dominuh tradidimus. Unum, quomodo singulae anima;, aut
qui fecit lerram in fortiiudine sua, et erexii orbemin inhahitatoe sint, aut desertoe : allerum, quomodo
sapientia sua, et prudentia extendil cwlum.Et nos universus orbis pariler ceciderit: et in sua prudcnlijj
igitur in nostra terra" (dictum est quippe ad Adam_ extendit ccejum.Non fortuiio prudentia in cceli cx-
[Gen. III,19] terra es), neeessariam habemusforlilu- tensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis
dinem Dei, quia absque ea impossibile cst nobis id diclum : Dominussapienlia fundavit terram, .prwpa-
exsequi, qtiod carni repugriat. Cum autem mortifi- ravit autemcwlosprudentia(Prov. IH, 19). Est ergo
cata fuerint inembra super terram, tunc parcnl aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Chrislum
spiritus voluntali. Siquidem juxta Aposlolum,Spi- requiras. Omhia quippe quse Dei sunt, Christus est,
rittt gesia carnis morlificantur(Rom. vm, 15):Dbmi- Ipse sapientia ejus, ipse forfiludo ejus, ipse juslilia,
et redemptio, ipse (ut ad praesens
nps autem fecit terram in forlitudine sua. Si atiiem ipse sanctitas
ad hanc terram venias, el consideres id quod in Job veniam) etiam prudentia. Sed cum sit idem in sub-
diversis vocabulis
scriptum est (Job. xxvi), juxta eir.endatissimalamen jacenli, pro varieiate seiisuum,
exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, B nuncupalur. Aliud significatsapientia, aliud justi-
invenies fonitudinem Dei in medietate mundi terrae lia. Quando eniin sapienlia dicitur, disciplinis te
libram sustinere. Veniam ergo ad orbem terrarum, divinarum humanarumque rerum inslituii. Quando
qui Graece oiv.ovp.iim nuncupatur , id est, inhabi- justllia, distribulor el judex merilorum signifieatur.
tata. Scio animnm inhabitatam, scio deseriam. Si , Quandosanclitas, illa virtus descrihitur, quae cre-
enim non habet Deum Pairem : si non bahet Filium dentes Deo, efficit sanclos. lia ergo el milii pruden-
dicentem : ego et Paterveniemus ad eum, et mansio- liam ejus inlellige : cuqi doclrina esl, el demonstra-
nem apud eum facietnus(Joan. xiv, 25): si non ha- tio bonarum, aut malarum rerum, sive neusmrum :
buiSpiritum sanclum, anima desertaest. Habiiata alque in hunc modum exieodisse nune dicitur cce-
aulem esl, quando plena est Deo Patre, quando lum in prudenlia sua. Quomodo anlem extendatur
Iiabet Cbristum Filium etSpiritum sanctum. Verum ccelum, extendente id prudeniia, audi: quoniam
haecdifferenter el varie in Scripturis dicuntur : in non extendii verba non aUendentis. Asserit quippe
anima hominis Pairem et Filium et Spiritum san- extensionem quamdam esse verborum similiier, ut
ctum commorari. Nam et David in psalmo confes- nuuc dicilur cceli: juxia illud quod in.alio loco scri-
sionis tres spirilus postulat, dicens: Spiritu princi- ptum est: Qui exlendilcwlumut petlem(Ps. cm, 2).
pali confirmame: spiritum rectuminnova in visceri- C Exleiidimr autem etanima nostra, quseprius fuerat
bus meis : spiritum sanclum tuum ne auferas a me contracla , ut possil capax esse sapientiaj Dei. Ve-
(Psal. t, 12). *Quisunt isti tres spiritus? Principa- rnm, ut ad proposilum revertamur, diximus de eo,
lis spiritos, Pater est: rectus spiritus, Christus est: quod prudeoiia ccelum factnm sit: et nunc affirma-
spiritus sanctus, Spiritus sanclus est. Hoc in ap- mus eos, qui ccelesiem bominem portant, esse cba-
probationemejus rei diximus, c{uodhabitata, id est, lesies. Si enim ad peccatorem dicitur : Terra es, el
orbis terrarum, in sapientia Dei fabricala sit- Sfl- in lerram ibis : quare non dicalur ad justum, cujus
pieniia quippe auxiliabiturjusto, super decemcivita- est regnum coelortim: Ccelumes, et in ecelumibis?
tes habenti potestatem (Eccl. vn, 20). Sapienliam Aut si propler yrfyov,id esl, lerrenum, dicitur ei
aulemet disciplinamqui abjicit, infelix esl, et vana qtti portnt imaginem, yHu, id est, terra\es, et in
esl spes ejus,et laboresejus insensuliet sine fructu, el tcrram ibis (Gen.jn, 19): cur propter ccelestem, ei
inutilm operaejus, ait Sapientia, quaetiiulo inscri- qui imaginem ccelestis porlat, non convenit dici:
bitur Salomonis(Sap. m, 11). Idcirco quanio possu- Ceelumes, et in cajltim ibis? Unusquisque auiem
inus labore nitamur : ut habiiata nostra , sapientia nosirum, aut ccelestia facta habet, aut terrena. Si
Dei erigatur. Cecidit quippe el de sublimi corruii, " terrena facia stint, ad cogualam sibi lerram dedu-
vetiientibiisnobis in locum islum miseriarum. Ce- cunt eum, qni thesaurizat ea in terra, et non coelo.
cidit habitata nostra, postquani peccavimus,inique Rursumque hsec quae juxta virlulem gesta sunt,
fecimus,hijusteeghnus,impiegessimus(Psal. cvi,6): thesiurizatorem suum appropinquantemsibi ad cce-
et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis lornni regiones subveliunt. Et ednxit nubes ab ex-
isla senlenlia adduci, communemtotius orbis quoe- tremo terrw (Psal. cxxxv, 7). Istiusmodi disputaiio
ramus ruinam, et post casum ejus conseqiienter in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis,
Deus erigenspraediceiur. quomodo Deus eduxerit nubes ab exlremo terrae :'
II. Quicumqueest in orbe isto, anie erectionem quod quidem nune cogimur rursum traclare : ut et
ceeidii. Si autem cecidit, consequenter erigendus lii qui audicrtint, plenissime eorum quae seiunt,
fuit:Nemo quippe sine casu sublevatur. Si aiileni reminiscantur : et hi qui aut non interfuerunt, aut
erectus est, videamusquasruina prsecesserit: Omnes obliti sunt, conlexlum sermonis agnoscaut: quem
corruimus per peccalnm in orbe terrarum. Et Do- tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus aulem
roinus qui erigit elisos, elevavit nos jacentes. In sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum esj:
Adam omnes morimur : alque iia corruit orbis ter- Vcritas tua usque ad nubes(Psat. xxxvi, 6), non po-
•519 . S. HIERONYMIOPERUMMANTiSSA. 120
lest referri ad inanimaleS nubcs, sed veritas Dei.A eet, sonituum indicanle concursus, et fulgura ex-
usque ad illas nubes est, quas audiunt mandatum cussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum,
Domini, et noverunt quo pluvias deferaut, et a considera nunc nubesrationales. Moysesnubeserat:
quibus eas suspendaiit. De his nubibus dicttim est: Jcsus Nave nubes erat. Isli si secum collocaniur, ex
Et mandabo nubibusmeh, ne ptuant super eam, im- sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Ba-
brem^(Isa. v, 6). De his enim quoaex densato aere ruch nubes eranl:sermociiientur invicem, et videbis
constare dicunlur : si non fuerit pluvia, non praeci- rulilare fulgura. Potes et lu ipse de Scripturis san-
pit Domirius ne pluanl super vineam, aut super ctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex
quamcumque regionem,imbrem; scd omnino non quibus ignes emittantur. Ul autem ad noyum Te-
apparent, ut in tertio Regum libro legimus (1111%. stamentum veniamus; Paulus et Silvanus duaenu-
XVIII,M), quando in tempore siccitalis nubes nulla bes in unum convcnerunt, et ecce lotum mundum
apparuit, et postea juxta prophetiam Elise futurse Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et ptu-
pluviaa signum in vesligio hominis oslensum est, viam fecit, et eduxilventos de thesauris suis (Psal.
atque ita post nubem conglobaiam, imber descendit cxxxv, 7). Ergone bi venti, qui super lerram per-
ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, flant, in tbesauris Dei sunt, et non horum natura
jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima B manifesta esi, quomodo et qua ratione subsistant?
imbre coelesli, et dicitur: Mandabonubibusmeis,.ne Sed sunt quidam ventorum tbesauri, tliesauri spi-
ptuant super eamimbrem. Itaque unusquisque san- riiutim, spiritus sapientise et intelleclus, sjiiriius
ctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nu- consilii e( virlutis, spiritus fortiiudinis, scientiaect
bes loquebatur: Allendite,cmli,qumloquar, et audiat pietatis, spiritus iimoris Domini, forliludinis, dile-
lerra sermones ex ore meo. Exspeclentur ut pluvia ctionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos
verba,mea, et descendantut ros eloquiamea ( Deut. ventos congregare, et islorum spiriluum invenire
xxxn, 1, 2). Si non fuissel nubes, numquam dixis- lliesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in
set: Exspectenlur-utpiuvia verbamea, et descendant quo sunl omnesthesauri sapientimet scienlimabscon-
ut ros etoquia mea. Quasi nubes dicebat : ut imber dili (Col. ii, 5). In Christo sedem hahent : inde
super gramen, el pruina super fenum, quia tiomen oriuntur hi spiriius, ut alius sapiens sit, alius fidelis,
Domini invocavi('Ibid., 5). Similiter et Isaias, ut alius eruditus, et alius quodcumquedonorum Dei
nubes loquebatur : Audi, cwlum, et auribus percipe, possideat. Alii enim per spirilum dalur sermo sapien-
lerra, quia Dominusloculus est (Isa. i, 2). Et quia tim : alii sermoscientiwjuxta eutndemspirilum: alii
mibes ipse erat, et sciebat alias nubes comprophe- fidesin eodem spiritu (I Cor. xu, 8). Eduxit ergo
tantes sibi, ideo vaticinans aiebat : Mandabomtbi- G nubes ab extremo terrae , fulgura in pluviam fecit:
bus, ne pluant super eam imbrem(Isa. v, 6). Si au- et eduxit ventos de thesauris suis , et nos juxta mi-
tem j'am dicimus qui sinl nubes; videamusquomodo sericordiam Dei ad hos thesanros occursuros puia-
Deus educal nubes ab extremo lerrse. Ait Salvator: mus. Et quia plures sunl ihesauri : forle juxta or-
Qui vult in vobisesse primus, sit omniumnovissimus dinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei.
(Marc. ix, 25). Servavit hoc mandatum Paulus, et Quod autem dico , istittsmodiest: resttrrectio mor-
fuit novissimusin boc mundo, dicens ; Puto enim, tuorum in quibusdamordinibusfuturaest. Ait quippe
nos Deus apostolosnovissimososlendit, quasi morlifi- Apostolus: TJnusquhqueaulem resurget in suo nrdine
catos, quiaspeclaculumfacti sumus mundo, et angelis (I Cor. xv , 25 ), |et non tit libet miscenlur ordines
et hominibus.Si quis ergo sanctus cusiodiens praj- resurgenlium. Alius ofdo eiit in illo et in illo llic-
ceptum Domini Salvatoris, factus.fuerit in bac viia sauro Dei : alius ordo in alio et in alio thesauro Dci.
novissimus, iste fit nubes. Et eduxit Deus nubes, Isli aiitem omnestbcsauri unum habeni thesaurum,
non a finibus lerroc, nbn a consulibus,non a dueibus, in quosuntoinnes thesauri sapienliaeelscientise nbs-
non a divitibus, sed ab extremis terrm. Beati enim conditi. Et quomodopossideo unam prcliosissimnm
pauperes, quoniam vestrum est regnum cwtorum margariiam per plures alias margaritas : sic venio
(Matth, v, 2). Vides, quomodo ab exiremis lerraj ]D ad tbesaurum tbesaurorum , et Dominumdomino-
educat Deus nubes et corporeas nebulas? Propterea rum, et regem regum , cum dignus fuero sjjiritibus
si volumus nubes fieri, ad quas pervenit veriias in Deithesauro commorantibus. Eduxit enimvenios
Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affeclu quam de Ihesattrissuis.
opere dicamus; Pulo enim, nosDeus aposlolosnovis- III. Infalualus est otnnis homo a scientia (Psal.
simos ostendil. Quod si non sum apostolus : iicet cxxxv, 7). Si omnis homo infatuatus est a scientia,
tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab et Paulus bomo est, Paulus infatuatusest a scientia.
extremo lerrae, educat et me, ei fulgura in pluviam Ex parte enim, ail, cognoscimus,et ex parle prophe-
faciat. Aiunt naturalium causafum scrulaiores (Ex tatnus (I Cor. xm, 9). Infatuatus est a scienlia , vi-
Isidoro, Origin. lib. xm, cap. 11), quia fulgura ex dens per speculum, et in senigmate, portiuncnl.im
nubium collisionegencrenlur, more silicum durio- quamdam videns', el si sic expedit dicere, ipsius
rum : quos cum comjiloseris, id csi, colliseris sibi, quoqtie porliunculsjpartem minimamrecognoscens.
medius ox bis ignis cxtrilus clabilur, alqtie ita cum Econirario aulem intellige quid sit : infalualusest
fulgore pariler et tonilrua mugite ; lonitruo, scili- omnishomoa scieniia.ComparalionepeccalonimJcru-
121 EPISTOLA IX. AD PAULAM ET EUSTOCUIUM, DE ASSUMPT. B. MARI/E. 122
salem, Sodomorum peccatum justilia est: juslificaia A traria Salvalor nieus ct Dominus asstmipsit, ut con
est enim , ait, Sodoma ex le (Ezech. xvi, 48). Quo- trariis dissolvat conlraria, et coniirmemtir ab infir-
modo enim non habent justitiam Sodomorum pec- milale ejus, el sapienles efficiamur a fatuo ejus, et
cata per se, sed ad collalionem majorum scelerum in hoc intrbducti possimus ascendere ad sapientiam
jusiificantur : sic econtrario scienlia Pauli ad illam etvirtulcm Dei, Christtim Jesum, cui est gloria ct
coelestem scientiam, ad illum consummatum elec- virlus et imperium in sajcula sajculorum.
lionisinielleclum, stultitia repuialur. Infatuatus est MONITUMIN EPISTOLAM SEQUENTEM.
idcirco omnis homo a scienlia. Tale quiddam Eccle-
siastes, ut arbitror, deprehendens effatus est: Dixi, non Erasmus, quem passim crilicorum filii seculi sunt,
dubitat ncgare Lalinum fuisse qui hmcscripserit,
el
sapiens efficiar, ipsa elongavit se a me tongiusquam sed Grwcum: ex eo scilicelquod ait, Lalino ulens elo-
eral, et alla profunditas: quis invenieteam ( Eccl. vu, quio : et infanlium more balbulieniium, se necdiiiii
24)?Volumusquiddam,audenierlicet,dicere:quoniam posse ad pleuum verba formare. Verum longe secus
lotus oralionis contexlusclamat, etqum continuolau-
hoc quod descendit in muiidum, evacuavil seipsum, danlur ex Vulgala Lalina interpretatione Scriplura-
ulevacuatione ejusmundus complereiur. Si hocau- rttm testimonia : ut quin Latinus ipse fuerit, nultus
lem quod descendit in mundum, evacuavit se, eva- sane dubilem, qttamquamad eam, quam molilur frau-
r, dem, peregrinum se lenlare sermonemsimulet. Niltil
cuatio ipsa insipienlia est : quoniam quod fatuum
ilaque ad rem est conjectura illa de Sophronio, seu
est Dei, sapienlius esl hominibus (I Cor. i, 17). Si veteri, quodCanisiusquoqueprobat, Hieronymiamico,
ego dixissem faluum Dei, quomodo aucupes sermo- qui Psalterium, pluraque alia S. Docloris opuscula ex
Latino refudit in Grcecum : seu recentiore atio , qui
et
num meoruni, semper dedili ad criminandum, ve- circa mediumoctavum swculum, ut nos dixhnus, li-
nenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus brum de Iltustribus Viris Grmce est interpretalus.
sapiens, et poteslaiem habens aposiolicam, ausus est Hujus auclor sermonis, quisquis itle fuerit, mtalem
in suam manifeslo prodil ex ipso, qttod tructat, argu-
dicere, omnem sapientiam terrenam, qtiae se, quae menlo, alque eo maxime, quod ait, Solemniialem As-
in Petro, quae in cajieris apostolis erat, quae in islum sumptioins beataj Virginis celebrari in Ecclesiis;
mundum descenderat, stultitiam esse Dei (I Cor. camperlum enim cst, ociaio demumsmculohoc cwpisse
instilui, nequejam iude in OccidenlisEcclesiis
m, 19). Ad comiiarationem quippe illius sapientiac, festum obtinuhse, cum sub noni initium Carolus Magnus in
quam terrenus non capit locus, ad illam sapienliam, Capititlaribus, lib. i, cap. 158, ita conslituat : Hae
quaj coelestisest, quaj mundi limilem excedit, boc suut Festivilales in anno , etc De Assumptionc
descendit ad faluum Dei est. Verum sancteeMariaeinterrogandum relinquiiiius.
quod homines,
id ipsum faiuum Dei, sapientius est hominibus. Qui- EPISTOLA IX.
bus hominibus ? Non ulique stultis, sed sapienlibus : , ADPAULAM ET EUSTOCHIUM
dicat licet, sapientes Iiujus sseculi, sive principes, <i
De assumplionebealm Marim Virginis.
sive vates. Islis sapientibus sseculi, hoc quod nos
exposuimus fatuum Dei sapientius est. Mirabile I. Cogilis me, o Patila eiEustochium, imo cliaritas
quiddam volumusinserere : quoniam sapienlia mundi Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus
stultitia est apud Deum : et infaluavit Deus sapien- loqui consuevcram, ut novo loquendi genere, sanctis
tiammundi, non in sapienlia sua infaluavit mundi quae vohisctim dcgunt virgiuibus, Latino ulens elo-
sapientiam, utesse stullitia arguatur. Neque >enim qtiio, exhoriaiionis gralin, sermonem faciam de As-
dignatuv sapientia Dei ad mundi sapienliam convin- sumpiione beaisc et gloriosaesemper Virginis Mariae,
cendam toia descendere, sed polius modicum, boc more eorum qui declauiaiorie in Ecclesiis solent lo-
est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium qui ad populum : quod uliqtic gentis doccndi, nec-
fuil, quod faiuum Dei erat, ut hoc parvo et faluo dum aitigeram. Sed quia negare nequeo quidquid
Dei, iniatuaretur ssecitlisapientia? Nonenim valebat injungilis, nimia vestra devicius dilectioiie, expcriar
.ssectilisapienlia magnitudinem in se venientis sa- quae hortamini affeciu ittfaniinm, more balbutien-
pientiaj suslinere. Verum exemjjluin inierponam, ut lium , qui qusecumque nudierint, fari gesiiunt, cttm
perspicue possit inlelligi, quomodo f.ituum Dei, siul- necdum possintad jilennm verba formare : maxime,
tam fecerit sapientiam mtindi. Fingamus paulisper I quia propicr simpliciores quasque id me depromere
me , qui aliquid pulor nosse, cum iiisipieute aliquo compellitis, ut babeal sanctnm collegium vestrum
et inerudito conferre sermonem , qui nihil intelligal, sermoneLafuio, quibus se occupct laudibus eadem
nihil actttse disputalionis interrogct : numquid opus, die, quibusve divinis vacet lcctionibiis : proeseriim
iiiihi est ad isiius sitiliitiamcoarguendnm, dialecticae cum et eadem in mtillis festivitaiihus, multorum
ariis callidilaiem et profundorum sensuum acumen sanclorum Patrum studia, ntiro cuderint eloquio,
adhibere? Nonne ad unius sermonis jaclttm vilis et quaj de hac qtiidem uherius ubique in Seripluris di-
modici, qui lamen illius intelligentise videatur acer- vinis procdicata legunlur. Qtiid eiiim aliud sonant
rimus. faiuum eum et insipieiUem csse convincam? Evangelia, nisi Domiiium nascentem ex Maria vir-
Sicigitur ad mundi sapieuiiam siultificandam , non gine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in
est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea col- mundo dumtaxat, divinis efferunl proeconiis. Porro
liiclari, quae deorsum est sapicnlia , sed suffieit fa- ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangehim
tuum Dei : quoniam sapieniius cst bominibus : ct colloqucniem Mariae didicistis, et deinccps reliqua
iiifirmum Dei, forfuis est honiinibus : ci omiha eon- omnia plenius legislis. Ad pr<csepequoque, o Paula,
125 S. HIERONYMIOPERUM MANTISSA. 124
te teste, nato ptiero inler crepundia novi partus, et JA manna invenittir : quod et scalurirc cernilur. Ve-
qucrelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in runUamen quid horum verius ccnseatur, ambigimus.
excelsisDeo, el in lerra pax hominibusbonwvolunla- Melius tamen Deo lotum, cui nibil impossibileest,
tis : multittidinem angelorum canlatitium audivisli, committimus , quani ui aliquid temere definire veli-
et radianlem stellam vidisli. Pastoribus insuper mus auctoritnte noslra, quod non prohemus : sicuii
evangelizantibus credidisli. Magos prselerea tria de- etdehis, quos cum Domino (Evangelio teste) re-
ferentes munera, in vjsione bcalis oculis conspexisli: stirrcxisse credimus. Sed utrum redierint in pulve-
ipsa eadem munera bene intolligendo voiis omnibtis rem terrse, eertum non habemus, nisi quod legimus:
fide Deo obtulisli. Nam ei cum eisdem magis Deum Quia mulla corpora sanclorum qni dormierant, sur-
puerum in praesepio adorasti. Scd forie conquesta rexerunt, ac venerunt in sanclam civitalem, scilicet,
me dehitorem, qui [Al. quod] le prodidcrim, clamn- Jerusalem, et apparuerunt multis (Maith. xxvn, 52,
bis. Ad quod ego; Si celntum esse volebas lesle con- 55). De qitibus profecio nonnulli doctorum sense-
scieniia, mihi narnireanlepraesepium,ubi jiurimum rmii, ct eliam in suis reliquerunl scriptis, quodjam
lacrymala es, non debueras : quod ut verum fatear, in illis perpetua sit complela resurrectio. Faienttir
Christi praeconia, etiamsi voluero adjuraius, ncque cnim quod veri testes non essent, nisi etvera eortim
litas laudcs omnino taeere queo. Idcirco luaj te in- B '. estet resurreciio. Unde et bealus Peirus dixisse
terrogcnt filiae, quas lacie nutris : tti ea melhis rese- legiiur, cum de David loquerelur in (eslimonium :
rabis, quainescio si per specicm aliquam, aut cerie Et sepulcrum,inquit, ejus apud nos esl (Acl. n, 25) :
in spiritu vidisti. Unde vos, o fili-c, ptilsale malrem qtiasi non sit nusus dicere, quod ipse, aut corpus
precibus, pnlsate ad osliutn inviiautis amici: si quo- ejus apud nos est : sed tanlum sepulcnmi quo con-
niodo tandem vobis apciiantur , quaj reser.ita snnl ditus fuerat : hii.c aiunt resurrexisse el eiim cum
malri. Verumiamcn de his quid plura dicam?Oinuia cscieris sanciis : et ideo vnctiumremansisse mnttso-
Salvatoris gesla, cl bealae Mnriacobsequia, necnon Ieum, ul bune beaiseMarinecernitur. Quod sane fnc-
acius viiaaex Evangelio didicistis. Et nunc quid su- (um, ei de aliis quibuslibet iocis Scripuirarum alfir-
perest, ut ab aliquo doelortim requirntis ? mare conantttr : quod lii jam ciim Christo regnent
II. Dc Asstimptioneejusdem lamcn healsc Dei ge- resuscitali in selerna socieiale. Quod {quia Deo nibii
niiricis semperque Virginis Mariaj, qualiter assumjila estimpossibile) nec nos de benta Maria Virgine fac-
est, quia veslra id deposcit oralio, prajsenlia absens tum abnuimus, quamquam propier cautelam (salva
scribere vobis ctiravi, qua; absenlia prajsens devo- fide) pio magis desiderio opinnri oponeat, quam in-
lus obluli, ut habeat sanctum Collegium vesirum in consiilie definire, quod sine periculo nescitur.
die laniaesolenniialis munus Lattni sermonis, in quo "- III. Unde de his ex quibus certi sttmus, mniisper
discat tenera infaiilia lactis experiri dulcedinem, et loquamur ad exhorialionem vestram quniicumque
de exiguis eximia cogiiare : qtialiter fnvcnle Dco, per sermone, ad o?dificationemet laudem noniinis Dei:
singulos annos lota Iucc dies expendalur in laudem, ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio
et cum gaudio celebretnr : ne foric si venerit in ma- augealur pro affeclu : quoniam hsec est Virgo, quae
nus vesiras illud apocryiilium, De Transilu ejusdem sola inieremil nniversam hajreiicam pravitatem :
Virginis, dubia pro cerlis recipiatis : quod mulli sola post Deum quao nos confivmcl in omni veriiate,
Lalinorum pielatis amore, sindio lcgendi chariusaiii- suisque comniendet meritis, et precibus auxilietur,
plectunlur : praescrtini cum ex his nihil aliud expe- utet ipsi digni inveniamur in cjus Inudibus. Quod
riri possit pro cerlo, nisi quod hodierna die gloriosa si quacrilur post asccnsionem Domini quid egerit,
migravit a corpore. Monsiralur atilem septtlcrum uiium pro certo esi, quia Virgo snncta corpore ae
ejus eerncntibus nobis usque nd praesens in vallis mente permnnsit: quam sane angelus Gabriel, ac si
Josapbatmedio, qu;e vallis est inter moniem Sion ccclestispnranymphus, inlaclam cnsiodivit. Et Joan-
ctmoniem Oliveti posita: quam et iu, oPaula, octi- ncs npostolus, atijiie evnngelisla, cui Christtis enm
lis asptixisii, ubi in ejtis bonore fabricaia est Eccle- de cruce commisit, virgo virginem servavil, suisque
sia miro lapide labulnla : iu qua sepulta fui*-se(ut ^ ci deservivit obsequiis : non quod eximius ille sanc-
seire poieslis) ab omnibus ibidem pnedicalur: sed lorum chorus apostolorum descruerit eam, inier
nunc vacuum esse mausoleum cernenlibus ostendi- qtios postresurreciionem intranset exien*-, familia-
tur. Hsecidcirco dixerim, quia mulii nostrorum du- riusconttilitde Chrisli Incarnatione : tanto siquidem
bitant, ulrum assumpla fuerit simul cum corpore, verius, quanio ab iniiio plenius per Spiriltim sanc-
an abieril relicto corpore. Ouomodo autem, vel quo ttim cuncla didicemt, et perspexcrnt oculisnniversa :
tempore, aut a quibus personis sanclissimum corpus licet et apostoli per enmdem Spiritum sancium om-
ejus inde ahlaitim fuerit, vel ubi trarisposilum : nia cognoverint, el in omnem edoeft pervenetint
uirumne resurrexerit, nescilur : quamvis nonnulli vcrilatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes
astruere velint eam jam resnscitatam, et beaia cum venernli sunt discipuli, eique famulnbanlur affeciu
Chtisto immorlalitate.in ccelesiihus vestiri. Quod cl dilectiouis, Joanues lamen amplius acspecialius us-
de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui vir- que in finem vite, qui sibi commissam aeeepil in
gini a Chrislo Virgo commissa esl, plurimi .issevc- suam, quasi matrem filitis : cui benignus mngistcr
rant : quia in sepulcro ejus (ut fertur) nonnisi de cruce : Mulier, inquil, cccefilitts hais; ad disci-
125 EPISTOLA IX. AD PAULAMET EUSTOCHIUM, DE ASSUMPT. B. MARLE. 126
-pulum aulem : Ecce mater tua (Joan. xix, 26, 27);; Asedde ccelis. Hinc asceudisse Icguntur in coenacu-
ut virgo virgini cohaererel et deserviret olficiosis- Jum,iiiquopascliadignissiinecelebrabatur: ibiquippe
sime cura adopliouis. Non enim pudicissinia. virgi- manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspi-
nitas alicui discipulorum rectius quam virgini coni- vati in charitate, pcrseveranies i,n oratione, donec
mendatur ut esset ad invicem grata socielas el flo- induerentur virtute ex alto. Coeperant enim Sjam
ridus aspectus? necnon et venustas cottversandi orare qui dudum cum Domino conversantes virtuti-
venians, alternaiim pudiciliarum splendoredecora- bus et miraculis pascebantur. Et bene persevera-
lur. Una siquidem virttis virginitatis in ambobus, bant in oratione nihil hsesilantes, donec acciperent
sed altera proportio in Maria : altera quidem, quia .munera Spiritus sancti qtlaeposcebant. Quos et vos,
fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed allera : quia o filiae,imilamini, quav in schola Christi permanere
etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecundilas vovistis : perseyerale in oralionibiis unanimiler vi-
integritatis louge gloriosior quam virginiias. Idcirco ventes, donec intrare possilis gaudia aeternaevitse,
et fecunditasinillntoladeifica est etvirginitas. Alio- quobeata Yirgo feliciter hodie iniroivit, alternanti-
qui niisquam secundum naiuram nascendi virginilas, bus bymnidicisangelorum choris inlrapascuaajter-
. ubi fecuuditas praedicalur : neque fecunditas, ubi nas viriditatis: ubi una socielas civium supernoto-
virginilasiniegra conservalur. Ideoque tolura super- B rum, ubi dulcis solemnilas angetorum, ubi post la-
cxcellitde illa qua dicunlur : qtiia ,sunt divina at- bores et serumuas felix et suavis refectio animarum.
que ineffahilia.Unde virginitas et fecundilas prolis Ilodic gloriosa namque semper Virgo Maria ccelos
supereminens novitas est, quamquam humanum cer- iiscendil: rogo, gaudele : qnia (ut ita fatear) in-
natur ex carne quod nascitur. Verumlamen eisi effabiliter sublimata cum Cbristo regnat in ajlerjmm.
magnificenfiormullum virginitas in Maria propier Regina mundi hodie de terris et de prarsenli soeculo
gratioaexcellentiam : una tamen integritas carnis, nequam eripilur : iterum dicogaudete, quiasecura
et tma virlus, quse ad invicemtamquam cognata so- de sua immarcescibili gloria ad ccali jam pervenit
ciaiur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod palatium. Exstiltnte, inquam, ct gaudele, el lajietur
Maria genuit; evangelizando, suo comroendat elo- omnis orbis, quia hodie nobis omnibiis ejus inlerve-
quio. Verbum,inquit, in principio erat, el Verbumcrat nienlibus meiilis salus aucla esl. Yobis quoque di-
apttd Deum, et Deus erat Verbum (Joan. l, 1). Hoc ligenlibuseam, honor; et virlus una cum reliquis
.quippe Verbum qtiod erat in principio, et apud sacris virginibus amplior prceslatur el gratia. Id-
Dcum emt, et Deus erat, ipsum genuit peala et circo, dilectissimae, Isetamini et laudate, quia si
gloriosn Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco Deum ore propheiico in sanctis suis laudare jube-
virginilas longe sacratior, el fecundiias (ut ita di- C' mtir, multo magis eum in hac celebritaie beatse
cam) mulio ineff.ibilior, quam suo potuerit ille ex- .MariseYirginis matris ejus oportet cum hymuis et
plicare eloquio. Verumtamen quanlo virginitas co- canticis diligentius exiollere, et dignis Deo jubilnre
gnalior virginilali, lanto beatus evangelisla cseleris praeconiis, ac •mysticis honorare mimeribus. Nulli
excellentior 'et vicinior Verbo. Ideo quidquid est enim dubium, qnin tolnm ad gloriam laudis ejus
.quodVirgo genuit, lotum prout potuit homb pcr perlineat quidquid digne genilrici suae impensum
Spiritum sanctum nobis reservavit manifesiius et fuerii, alque solemniier altribulum. Ex quo timeo
docuit. satis, et valde pertimesco, dum veslris cupio parere
IV. Caeterum ad exemplum humanse vitae, con- profectibus, ne forlesicut improbus, ita et indignus
versatio ejus posl ascensionem Christi generaliier laudaior invcuiar.
cum apostolis ftiit quousquedisperguntur : sicitt Lu- V. Profecto cum nec sanctiias vel facundia sujjpe
cas meminit, dicens : Quod regressi quidem a" diiei.ut beatam et gloriosam Yirginem Mariaro di-
monte Oliveii, Jerosolymam venerunt, el ascende- gne laudare queam : quoniam (ut verum fatear)
runi in coonaculum,ubi inanebantPelrns et Joannes quidqtiid humanis dici polest iverbis, minus est a
cl Jacobns, et Andreas, Philippus et Thomas, Bar- laude cceli : quia divinis est et angelicis excellentius
iltolomseiiset Matthseus,Jacobus Alpbaei et Simon praedicatact laudata prseconiis. A prophetis quidein
Zeloies, et Jtidas Jacobi : Hi omnes, inqtiii, erant prajnunliala : a palriarchis figuris et ajnigmalibus
perseveranlesunaniiniter in ordlione cum mulieribus el jiraesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata :
Maria maireJesu cl frairibus ejus (Actor. i, 12,14). ab angelo vencrabiliter atque officiosissimesalulala.
Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in -Prajierea qualis etquania esset, ab eodem divinitus
.scholavirtutiim, et meditatur ,in lege mandalorum declaratur, cum dicilur : Ave, gratia plena, Dominus
Dei, ut et ipsa sit forma diseiplinse Christi,etexem- tecum : benedictalu in mulieribus. Talibus namque
plum perfeetionisvirginibus. Conversatur autem cum deeebat Virginem oppignerari muneribuSj ut esset
tesiibus sanetaeresurreciionis et ipsa testis. Conver- gra(ia plena, quaededit ccelis gloriam, lerris Domi-
satur cum senaioribus cceli inira curiam paradisi num, pacemque fefudit, fidem gentibus, finem vitiis,
sub Spiriius sancti disciplina et magisterio toiius viiaeordinem, moribtis disciplinam. Et bene angelus
divinajmajestaiis. Invenitur prima beala Maria in- ad Virginem Mariam mittilur : quia semper angelis
ter primas summi regis cohortes, quorum viia jam cognata virginilas. Profecto in carne, praeter car-
noneratde lerris, in quibus Christus prreliabaiur, nem vivere, non lerrcna, vita est, sed cceleslis :
127 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 128
Unde in carne angelicam vitam acquirere, roajus est A _ votis omnibus eessare non debet eliam quilihet pec-
meritum, quam habere. Esse enim angelum, felici- catora laudibus, quamvis explere non queal quod
tatis est: esse vero vifginem, viflutis: dum hoc sentit. Unde senno divinus cum de peccalore ageret
obiinere viribus virgo nititur cum gralia, quod ha- in Psalmis: Sacrificium,inquit, taudis honorificabit
bet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse vir- me: protinus addidit: et illic iter est quo oslendam
ginem et angelum, divinimuneris est officium,non itli salutare Dei (Psalm. XLIX,25): ac si patenlcr
liumani: Ave,inquit, </raftaptena(Luc.i,28); elbene dicat, IHiciler est laudis ad eeteriiamlaudem sine
plena, quia csjteris per parles prseslatur: Mariaeverp fine mansuram: sed nemo apprehendet illud, nisi
simnl se toia infudit plenitudo gratiaj. Hoe quippe ego praemonstravero.Propterea, charissimae, quia
est quod Davidcanit: Descendetsicut pluvia in vel- iter salulis nostrse in laudibusest Salvatoris, borlor
lus ( Psal. LXXII,6 ). Yellus itaque cum sit de cor- vos et commoneoin hac sacra solemniiaie genitricis
pore, nescit corporis passionem. Sic et virginilas Dei Mariae,nolite cessare a Iaudibus. Quodsi virgo
cum sit in carne, nescit vitia carnis. Crelestisphine es, gaude, quia meruisli esse et tu quod laudas:
imber in virgineumvellus,placido se infudit illapsu : tantum cura ut sis, quaedigne laudare possis. Qttod
lota divinitalis unda se contulit in carnem, quando si continens el casta es, venerare ct lauda, quia non
Verbum caro factum est: ac deinde per crucis pati- B.aliunde constat, ul possis esse casia, quam ex graiia
bulum expressum, terris omnibus salutis pluviam Chrisli, quoefuit plenissime in Maria quamlaudas.
effudil, el stillicidia graliaehumanisprsesiitit menti- Quodsi conjugata cerle aut peccatrix, nihilominus
bns. Dominus,inqtiit, tecum. Mira res et jam cum confitereet lauda, quoniam inde misericordia omni-
Virgine erat, qui ad Virginem iniitebat Angelum, et bus profluxitet gratia ut laudent.Et quamvis non sit
prsecessit nuntium suum Deus, sedaDeonon re- speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude,
cessit: nec teneri pbtuit Iocis qui omnibus habetur quiainde tibi promiliitur venia, unde etomnibus, ut
in locis: et totus ubique est, sine qtio nihil tolum. laudes. Alioqul nisi juxta modulum ingenii nos(ri
Ergo Verbum Patris numquam a Patre discedens, Deum laudare in Sanetis suis studeamus: quomodo
homo pro nobis fieri dignatus est, secrelo suo my- eum , secundum quod canimus, juxta multitudinem
slerio, quod ipse novit: qui quoniam lotum suscepit magnitudiniseJHS,laudarepoterimus?omninoquippe
quod esthominis, homo toius est: et totum retinens prsetermittendum non est, quod impleturi sumns
quod Dci est, omnino aliud qtiam Deus (qui natus quandoque, secundum quod dicitur : Beali qui habi-
est ex Maria) esse non potuit. Scit enimDcus omnia tant in domolua, Domine,in smculasmculorumlauda-
el potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit bunt te (Psalm. LXXXIH, 5). Inlerdum vero quia
in utero Virginis sine sui corruptione miscere atque 'C immensus est, quod voce non possumus, nec facun-
unire, ul unus essel' Christus Deus et homo, una dia valemus, exsequamurvotis et medullis cordis:
persona, unaque subslantia. Ob quod Dei geniirix quia magnus et bonus est atque immensus, tantus
elecia et prscelectajure ab Angelo salutalur,et prae- ac lalis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac
dicalur graiia plena. Vere plena, per quam largo spirilu confueamur ad justitiam et salutem.
sancti Spiriius imbre superfusa est omnis creatura. VII.Hinc, rogo, omnespariterfestivitatemgloriosa-j
Et ideo salis eam devotissime primum Angelus vc- semper virginis Maria?devotissimecelebremus: quia
ncralur et salutat. Miratur itaqne et ipse qualisaut liaecest dies praeclara, in qua meruit exaltari sujier
quanta sit quam salulat: non enim simplex, fateor, choros angelorum, et pervenire ultra quam nosirae
vci consueta fuit istasalutatio, sed omniadmiratione humanitatis est naiura. Ubi non substnntia tolliiur,
digna. Siquidem veneralionis fuit delalio, oblatio sed gloriae magnitudo monsirali.r, cum elevatur in
muneris, famulatus obsequli. Quia elsi in sanctis dexteram Palris, ubi Cliristus pro nobts introivit
palribus et propbetis gralia fuissecreditur: non ta- ponlifex faetus injseternumad cceli palatium. Hacc
men eaienus plena. In Mariam vero totius gratia?, est, inquam, dies, inqtiausquead thronicelsiiudineni
quae in Christo cst plenitudo venit, quamquam ali- intemerata maler el virgo processil, aique in rogni
ter. Et ideo, inqtiit, benedictatu in mulieribus, id " solio sublimata, post Chrlsttim gloriosa resedit. Sic
est, plus henedici3 quam omnes mulicres, Ae per itaque ubique confidenier sancia Dei canit Ecclesia,
hoc quidquid malediclionisInfusum est perEvam, qtiod de nullo aiio sanclorum fas est credere, ut ul-
(otumabstulitbenediciioMariaj. Insupcrgratiam re- tra angelorum et archangelorum dignitatem nierito
fudit Christi ortus, qunm rion habuil prius omnis transcenderit: quia elsi similiiudo repromittiiur
mundus. Igitur quod naiura non Iinbuii, usus nesci- sanctis, verilas tamen negalur. Iloc quippe privile-
vit, ignoravit ratio, mens non capit htimana, pavet; gittm non nalurse est, sed gratiaebeatse virginis Ma-
cojlum, stupet terra, creatura omnis etiam ccelesiis; rise, de qua natus est ipse Deus et bomo. Idcirco et
miratur : hoc tolum est, quodper GabrielemMaria:i ipsa plus est meritis, et non naiura quam virgo et
divinilus nuntiatur, et per Christum adimpletur. homo. Uride et si caeleraevirgines imilaniur illam
Qua de causa de tali tantaque loqui, me indignumi u-;quead coniemptum parlus , et Gabrielis novaesa-
faleor: sed et ptilo quod ncmo sit qui prnesumat, , lutationis obsequium: dcinceps totum divinum esi,
nisi quiquania sintquae panduntur, penitus ignoral. qtiod operatum estin ea, testeangelo: Quia Spiritus
VLTamenelsi ad haec aemo idoneus invenitur,, sanctus el virlus Allisnmi obumhrabitte. Ante hoc
i29 EPISTOLAIX. AD PAULAMET EUSTOCHIUM,DE ASSUMPT. B. MARIJE. 150
ipsum sane uierusVirginis, quamvis mundus,quam- A _ quse etiam meritorum virtuiibus, angelorum vinceret
vis impollutus et alienus a contagione [Al. cogita- dignitatem. De qtia rursus idem Spirilus sanctus in
tione] peccati, quamvis sanetus: lamen adhuc vili- eisdem Canlicis: Qum est ista quw ascendil, inquit,
tate humanUatisinduitur: ut ita dicam, ac si lana quasi aurora consurgens,pulchra ut luna, electaut
candidissima,suoque colore dealbala : ad quam sane sol, terribilis ut caslrorum acies ordinala (Canl.
cum accessissetSpiritus sanetus, quasi ipsa eadem- vi, 9) ? Admiratur autem Spiritus sanctus, quia om-
que lana cum inficilur sanguine conchyliiyel muri- nes deascensu hujusVirginis admirantes facit, quod
cis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine quasi novi dilucuii aurora rutilans, ascensu suo re-
coitu in matrem : ut non sit jam amodo quod fuerat, splendeat, multis freta el vallata sanclorum agmini-
sed purpura verissima ad indumentum et gloriam bus. Unde dicitur, terribilis ut castrorumacies ordi-
summi regis divinitus aplissime dedicata: ut nulli nata. Siquidera lerribilis suis facia virlutibus, ut
deincepsea uli usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe caslrorum acies admodum ordinata: hinc inde an-
{ut ita loquar) beata eigloriosavirgoMaria eo modo, gelorum sanctorum fulla praesidiis: pulcltra ut luna,
quamvis dudum incomparabilis esset universis qtioe immo pulehrior quam luna, quia jam sine defeclu
sub ceelosunt virginibus, ut decenter posset in se sui coruscat, coelestibusilluslrata fulgorihus.Elecla
suscipere divinilalis admixlionem, salva utraque,B ut sol, fulgore virlulum, quia ipse elegit eam sol
natura: lamen cum gratia replelur , cum Spiritu juslitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto
sancto perfunditur, cum virlutc Altissimiobumbra- exsequias (quantum fas est credere) famulabanlur
lur, fit preliosior meritis, celsis sublimior fasligiis, angeli, et universoeccelorumcongralulabanlur cu-
pulchrior sanetitale, gloriosior suorum proerogativis rise. Necmirum, quia honor maternus ejus est, qui
meritorum: ita ut nullis jam usihus sit ipsa eadem- est nalus ex ea: quem omnis ccelorum ordo vene-
que mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimoe ratur et adorat super se elevatum eum Palre in sede
virgines, elsi imitari oportet tanlam ac talem virgi- majestalis Domiiti. Legitnus enim quam ssepe ad
nem, tamque praeclaram venerari: multum tamen funera et ad sepulturas quorumlibet sanciorum an-
convenit, et ultra angelicamquodammodo dignita- gelos advenisse, et exsequiiseoium obsequiapraesti-
tem, quanlum fas est, cum gaudio laudibuseani di- tisse: necnon el animas electorum usque ad ccelos,
gnissimiscfferre: quae,ut diximus, non temere per cum liymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque
Christi gratiam super cboros angelorum exaltata, sexus chori commemoranlur frequenter auditi, lau-
devotissimehodie praedicatur: quia praecessit eam desque cecinisse : inlerea et quod perspicacius esl,
Dominus el Salvator noster ex ea vera fide genitus multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse;
ad coeleslia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisil'**•insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odo-
discipulis, inaethereismansionibuslocum. Hinc quo- ris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad re-
que David propheta olim gratulabundus Christo ca- creandam spem, dileclissimsefilise,et corroborandam
nit: Asummo, inqtiit, calo egressioejus: cl occursus fidcm interdum astantium, Salvator noster Jesus
ejus usque ad summumejus (Psatm. xvm, 7). Aseen- Christus, ob merita suorum amplius comprobanda,
dit ergo eamdem gloriam resumplurus, Iicet non talia et tanta dignatus estexhibere per suos cceli
amiserit. quam prius habuerat antequam mundus ministros circa defunctos: quanto magis credendum
lieret. Ascendit et praeparavit liuic sanclissimacet est bodierna die mililiam ccelorumcum suis agmini-
gloriosisshnaeYirgini locum iramorlalitatis, ut cum bus fcstive obviam.venissegenitrici Dei, camque in-
eo regnare posset in perpetuum. genli lumine circumfulsisse, et usque ad tbronum
VIII.Ethsecest bujus praesentis diei fesiivitas, in olim sibi eliam anie mundi constitulionem paralum,
qtia gloriosa et felix ad selhereum pervenit thala- .cum laudibus etcanticis spiritualibus perduxisse!
mtim. Quaeprofeclo festivitas, sicuti beata Mariain- Nulli dubium, omnem illam ccelestemJerusalem,
comparabilis est virginibuscoeteris, ita incompara- tunc exsultasse ineffabili laatitia, tunc jucundatam
biljs est omnium sanctorumfestivitatibus: et admi- esse inoeslimabilicbarilale, luncquccum omni gratu-
randa est etiam angelicis virlulibus. Propter quod "lalioiiejubilasseiquoniamfestiviiashaecqiiajnobislio-
ex persona supernorum civiumin ejus. ascensione die revolvilur annua, illis omnibusfacta estcontinua.
admirans Spiritus sanclus, ait inCauticis: Qumest IX. Nec immerito : creditur enim quod Salvalor
isia qumascenditper deserlum, sicutvirgula fumi ex omnium ipse, quantum datur inlelligi, per se tolus
aromatibus(Cant.111,C)? Et benc quasivirgnla fumi, festivus occurrit, et cum gaudio earo secum in
quia gracilis et delicala, quia divinis exienuaia di- throno collocavit.Alias aulem quomodo implevisse
sciplinis, et concremala inius in holocaustum in- creditur quod in lege ipse praeeepit : Honora patrem
cendio pii anioris, et desiderio charitalis. Ut virgula, luum et matremtuam (Matth. xv, 6) ? Porro quod
inquit, fumi ex aromatibus: nimirum quia multis re- patrem honoraverit, ipse testis est, cum ad Judaeos
pleta est virtulum odoribus : manans ex ea Iragrabat ait : Ego gloriam meamnon qumro: est qui qumral
suavissimusodor etiain spiritibus angelicis. Ascen- et judicet : sed ego honorificoPatrem meuin, el vos
debat autem Dei genilrix de deserlo proesenlissse- inlwnoraslisme (Joan. vm, 49, EO).De malre vero
culi, virga de radice Jesse olim exoria : sed mira- Evangelista~.Gumredirel veniens,ait, Nazareth, erat
bamur eleclorura animoeprsc gaudio, qusenamesset subdilusiltis (Luc. n, 51). Sed alia est nalu.ra, qua
•151 S. HIERONYJllOPERUMMANTISSA. 1S2
DeusPater secundum se bonoralur, alia qua idem A lotum misericordia, et justiiia, quae de ccelo pro-
parenlibus sttbditur. In ulraque lamen unus idem- spexit : et ideo immaculata, quia in nullo corrupta.
que Christusrecle crediiur : eo quod Verbum caro Circumdedil enim virum in ulero, sicul Hieremias
factum-est, et habiiavit iu nobis,' unus Emmanuel, sanctus tesiamr, ct non aliunde accepit.' Faciel, in-
quod est, tiobiseum Deus. Ilanc quippe unioriemdi- quit, Dominusnovumsuper terram, et muliercircum-
vinitafis atque humanilalis Inconfusam atque indi\i- dabit virum (Hier. ix, 32). Vere novum el omnium
sam fides cnibolica servai : quem sane ititelligendo noviialum supereminens noviias virtutum, quando
cognoscit naiuralis, atque scciinduin substantiam Deus (quem ferre non poiest mundus, neque videre
convenliounltaiis, ut-neijueconversio in alterutram aliquis ut vivere possit) sic ingressus esl hospiilum
duarum substanliarum pnitem recijiialur, nec divi- vcntris, ut corporis clauslrum nesciret ; sicqne
sio. Sic iiaiiique credere, bonorare est matrem Do- geslaltts, ut loltts Deus in eo esset, et sic exivit
mini qitse Deum noiiis genuit et lioininem : neque inde, nt esset (sieut Ezeehiel fatetur) porta omnino
hominein sine Deo, neque sine bomine Deum , sed clausa." Unde canitur in eisdem Canticis de-ea:
Deum ct hominemunum et verutu Jesum Cliristum. Horius conclusus,fonssignalus, emissionestum para-
Alioqtii Dei genitiix dici non posset, quod mulii disus(Cant. IV,12). Yere horlus deliciarum, in quo
hxreticoriiin negarecouaii sunt, nisi Deuiovcre ge- B consiia stml «niversa florum genera el odoramenia
nuisset iiicarnatum : et propterea duas in Christo virtulum : sicque conclusus, ul tiesciatviolari neque
recte confiiemur nativiiales.Unam videlicetde jialre conumjii ullis insidiarum fraudibus. Fons itaquc si-
sine iuitio, et sinc lemporencmpiteriiam cicoaier- gualussigillo.lolius Trinitaiis : ex quofonsvitsema-
n;im Deo Palri. Alieram de matre cum lempore, nal, in cujus lumine omncsvidebimus lumen. Quia,
quaudo miberaiioiiem induens ei mist-ricordhim, juxla Joannem, Ipse esl qui illuminal omnemhominem
spontanea volurilate ad nos descendil hoiuo natus venienlemin hunc mundum (Joan. i, 9). Cujus pro-
Deus : ac per hoc juxta verilntemet niatris gcstauir fecio emissio uteri, supernorum civium omnium est
jucro , qui semper Dcus agnosciinr. llitic eiinm paradisus. De islo namque venlris agro patriarchi
Tlieotocon eam veraciier confiiemur, Dei scilicet Isaac longe odorans, aiebat, dieens : Ecce odor filii
genitricem, nccnon et Christoiocoti: non quod Ver- meisicut odor agri pleni, cui benedixitDominus(Gen.
bum carnem secum detulerit, neqne olim prajfatoe xxvn, 27) ; quamvis putent jjarum inteJligenles,
carni copulatum sil: sed tunc quando Yerbtimcnro quod priores snncti miinis de Christo inlellexerint
facium est ex carne virginis, divinilatis atque liu- mysierium Incarnationis, cum et ipsi eadem salvali
manilalis subslaniia in ulero ita inconfuse uiiiiur, sinl graiia.
ut una persona sil Deus el homo Chrisitis. Ex dua- G X. Unde conslat tempiis non prajjudicasse sacra-
bus siquidcm naluris sine confusione alterius, non- mento uniti hominisac Dei: ita ul jam esset in illo
i.isi onus Invenitur Jesus Dominus manens Deus iu per unitiilcm personaeab inilio saeculi,qui nondmn
forma Doi, qui semelipsumexinanivit, formam servi crnt nalus de Maria Yirgine : quod muliis Scripiu-
in rarurn declamlur indicijs. Unde Dominusad Judaeos:
accipiats (Phil. n, 7) : manens tinus idemque
forma servi quam suscepil : toius quippe Deus in AniequamAbraham fieret, inquit, ego sum. Quibus
carne Virginis de qua naius est, et tottts bomo. ulique verbis osienditse qui loquebatur, in co se'm-
Hinc qitoque Apostolus: 1n quo habilat, ioquii, om- per fuisse mystcrio uniiatis. Quam ul commendaret,
nis plenitudodiviuilaiis corporaliter (Col. n, 8). Qua- AnlequamAbrahamfierel,-iriqtiii,egosum(Joan.ym,
propler, o filise,-cstole prudentes sicut serpentes,~el 58). Nam, Abraham antequamfieret, humanitatis est
simplicessicut columbw (Matth. x , 16) : ut ex pru- breviias. Egoautem sum, ate.rnitas naturae declara-
dentia perfeclseinielligeiiiias, annuluin fidei vcstroe, lur : inqua nimirum aclernitatejam sefuissequi lo-
el mar_.3i'ilaiii,pro quaomnia rcliquistis, integrnm quebatur, per sacramentum suie iucarnntionis insi-
inviolatamque servetis : ne doiem MIIIUIet arrham nuat. Quod aposlolus Judas volens nperlius diluci-
iia- dare : Jesus, inquil, populumex Mgypto saivans:se-
Spiritus sancii (quod absii) perdatis. Diligeiiiius
que procurate, si quomodosimpliciiascolumbse,quscD cundo eos, qui non crediderunt, perdidit (Jud. i, 5).
firit in Maria, illaesainviol.ttaque In vobis custodia- El alibi Paulus : NequetentemusChrisluni,sicitt qui-
tur. De qtiii Salomon in Caniicis quasi in laudcm dam eorum lentaverunl(I Cor. x, 9)': non quod Jam
mea : esset Jesus am Christns naitts cx Mnria: sed quia
ejtis : Vi2ni,inquil, columbamea, immaculaia
Jam enim hiems transiit, imber abiit, el recessii(Cant. in illo unico Filio Dci jnm uniias personaj commcii-
co- dabatur, quir*. occ.iliaerntiu myslerio. Quod et alibi
n, 1!). Acdeinde inquit : Venide Libano, reni,
ronaberis (ilud., iv, 6,8). Non immeriio igiiur ve- evidenler Patilus : Qtdetegitnos, inquit, ante mundi
nirc dc Libaiiojubctur, quia Lihanus candidnlio in- constiltttionemin ipso(Eph. i, A): qoia profeeioquid-
merilorum quid Oetis fecit ab iniiio, Cbrislus fecit lotum jier
lerprelatur. Er.U euim eniididnlanmliis
virlutibus, et dealbata nive candidior Spiritos -uniiatem saeramenli. Et ideo jam Jesus erat in
Saucii muncribus, simplicitatem columbae in nnuii- (ilio,qui popuium cducebat, et Ciirisltis in eo qui
bus repncscntnns : quoniamquidquid in ea ge-inm lenlnliatur : q-oniam semper per sacramenti unita-
fuisse non dubiiatur. Alioquinisiita cre-
"esl, tbnimpuriias et simpiicitas [Marl. taeet loiuiu tvm in Deo
aut Cliristus Deus non erit omnino, aut
purilas et simplicitas]; tolimi veritas et graiia fuit, dideris,
153 EPISTOLA IX. AD PAULAM ET EUSTOCIIIUM,DE ASSUMPT. B. MARLE. \U
conlra prophetam Dcus recens esse videbitur. Sed AS.immoncforte suspiceiur, subregulatrium linguarum,
ne talibus quatiamur calumniis, scruiandse sunt Sjiiritus sanctus diverse accipitur: in Hebrseoscilicet,
Scriplurae, inquibus unilas in Christo commendalur ut dixi, feminino genere legUur: in Grsecovero, ne
personas, quoniam/non praejudicat tempus, ne unus sexus in eo credalur, KVEVUK neutro invcnitur : et
semper dicatur. flinc quoque beaius Petrus loquens iu Laiinn mascuhiium esse decernitur. Qui nimirum
de palribus, ait : Per gratiam Domini noslri Jesu Spiriius.sancius bene per Rebeccam intelligitur : et
Chrisii credimus salvari, quemadmodumel illi (Act. ideo totum esi in mysterio quod geritur, «t per ve-
xv, 11). Namque illos Dominus soltis ducebat: et siimenlorumfragrantiamCliristusannuiUielur:quem
non erat cum eis Deus alienus: unde nec nobiscum nos omnes quieumque baplizati sumus induimur, in
Deus reeens : quia unus idemque est qui et eorum quo benedixit nos non qualicumque, sed omni (ut
ductor fuit, et nosler per passionem carnis suaeRe- ait Apostolus) [benedictionespirtiuali in cmtestibus
demptor: unus siquidem sua in carne, unus in sa- (Eph. i, 5). Unde et angelus Marioeloquens, a bene-
.cramenlo, alque unus in spiritu :nec admittitratio, dieiione exorsus ail: Benedicta lu in mulieribus, et
ut alius filius hominis, alius filius Dei intelligalur. benediclusfructus ventris tui (Luc. i, 28). Cujus pro-
Qui nec tempore prajscribitur, nec passione separa- fecio in spiritu longe odorem trahens pater Isaac
tur : sed lotus Deus in Christum, et Christus in B bencdicebaifiiium, in quo ccelestisomnis benedicfto
Deum transit, ut quidquid Dei filitis est, Christus di- mundo effloruil. Ei bene ab eo plentis ager dicitur,
calur; et quidquid in carne Clnislus perlulit, id quia plena graiia vinutum virgo Maria pronuntia-
Deus pertulisse recte eredatur: alioqui si ad ratio- tur : de cujusuiero credentibus Ifuctus vitse effulsit.
nem respicias el ad sensus humanos, nequaquam ila Et nos (inquit evangelista) omnes de plenitudine ejus
haclenus potueniut inier se convenire deilas et hu- accepimus(Joan. i, 16), gratiam pro gratia. Quapro-
roana condiiio : conveuertint lamen in Christo, et pler obsccro vos, o filiso, lalem ac taniam graliam
unus estex ambobus Emmanuel. Unde mihi videtur ne in vacuum lecipialis, quae esl in Christo Jesu, in -
quod allitudinem lanti mysteiii diligenler inlelligere quo est Deus et bonio, sic unilus in una eademqne
et videre non poluerunt, qui aut duos filios certe, persona , ul leg.Uur quam saepein Scripturis divinis
aut aJiud Clirisium, quam Dei filium exisiimavere. homo Deo coaeternus propter iinionem substaiilise:
Quapropier nec nos homineni seorsum colimus, quod ac deinde Deus homini videatur compassus, cum
nefasest, nec adoramus; sed Deum mngis incarna- nec inilialis sit bomo, nec passibilis Deus, tamen
lum, qui proprium sibi eorjius animalutn univit, ita sic unilus est Deus suo corpori, ut nullafn patialur
ul DeusVerbum caro fieret: et non in alitim qtiem- fieri inter Deum el hominem humaua opinione di-
libel, sedin semetipsum caderet unitas, qui unus et C ( sianiiam : ne forte (quod absit) alius filius Dei, et
verus Dei filius semper erat. Idcirco non alium quam alius fllius bominis credalur : prseserlim quja Scrip-
eumdem, ipsumque Dei lilium et colimus et adora- tura divina sic connectit et concorporat Deum el ho-
mus. Qui nihil ipse pro assumpto homiiie est auclus, niinem, ut nec in lempore hominem admodum quis
nihilque quod Verbum caro faclura est, imminutus , a Deo, nec iu passione possil ab homine Deum dis-
vel immutatus est: et ideo unus idemque semper cernerc. Unde si ad lempus respicias, invenies qui-
cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non re- dem pro certo semper filium hominis cum filio Dei.
cens ex lempore, non alienus a nattira, vel genere. Si ad passionein, invenies semper cum filio hominis
XI. Quodsi libinovumvideiur, quodpro te hominemi eiimdem Dei filijnn ita uuilum et individuum, quan-
assumpsit: noveris quod' hoc semper cum eo et inl lum ad vocem Scriplursepertinet, ut nec homo sepa-
ejus consilio fuit ut sic fieret: et nunc quando plc- rai i a Deo temporc, nec ab IiomineDcus valeat pas-
niludo temporis venit, id faclnm est <iuodin Chrisio) sione.
semper fnctum fuit. Talibus quippe priores sancii1 XII. Siquidem (ut hsec aperlius intelligatis) ipsius
divinitus afficiebantur odoramenlis, taHbiis inspira- ClirUli verba discutile : Nemo ascendit,inquit,t'n cw-
bantur de Christo pnrsagiis, quod nasciturus essett litm, nisi qui descenditde cwio, filitts hominh qui est
in mundo, in quo esset omnium salus et bcnediclioo D in ewlo (Joan. m, 15). Quis, quaaso,estqui loquitur?
oeternsehaereditalis. Islse siquidem stinifidei vestes:: Clirislus utique. Ubi, rogo, tunc erat, quando haeclo-
istoe qtiibus priores sancti vesiiebaiitnr : Ll;« quass quebalur? ln ierra scilicet. Et quomodo se de ccelo
Rebecca, immo Spiritus sancius secum domi habuit,;, antequam nascereiur descendisse lestatur? Eliam et
quibus induit Jacob filium suum. Alias aulein iiisi a cum loquiiur, in ccelose esse fatelur, eunidemque sc
Spiritu sanclo servatse domi et prolaice essent, quid d filitim hominis dicit; cum utique de ccelo, nisi Deus
miri odoris in eisdem pater Isaac haurirct, iia utdice-s- deseendere non poluerit: et cum in terris loquitur,
ret, cum pravsensisset vesiinienlorum fragrantiam:: nonnisi unus idemqtie Christus fuii. Et hajc est mira
Ecceodor filiimei, sicut odor agri pleni, cui benedixit
it ct admirabilis novitas, immo omnium novitnlum su-
Domims (Gen. xxvn, 27)? Sed forle dicturus csl ali- i- pereminens noviias unilatis. Quam nisi diligenter,
quis:Quid ad RebeccamSpiritus sanclus pertinel, cum m prudens virgo, ah exordio snncti Evnngelii animad-
mullis in locis personaj proDeo figuraie accipiantur?r? verlas, insgis crrarein omui Scriptura videberis di-
Verumtamen etspiritus in Ilebraeo RUArm femininc IO vina, quam intelligere verilatem. Constai fgilur
genere diciiur, non quod sexusin Deo nionslrelur: r: unum eumdemque Chrislum secundum utrasque
135 S. HIERONYMIOPERUMMANTlSSA. 1S6
formasoperalum, humanitalisscilicetacdivini(atis,ac A pialur, adducilur., Sic itaque ornnia virlutum opera
per hocduasexercuisse operaliones.Operataestenim consideranda suntl, ul reddamtis Deo quoeDei sunt,
utraque forma vel nalura cum alterius communione et homini quoe sunt hominis. Quoniam sicul est
quod proprium habuil : Verbo siquidein operanle unus qui Lazaruni verho potenlise sua? voeal, ut
quod Yerbi est, et carne exsequente quse carnis exeat foras a monumenlo : sic idem ipse unus est
eranl: communicanle ei siquidem Verbo in eadem qtii flevit humaniiatis affectu. Sic quippe cuncla
operatione, dum el idem Deus atque homo in una oporlet considerare : quatenus cl plena divinilas in
substantia vel persona, sine divisioneaut commix- Chrisio intelligatur homini uniia, et plena humani-
tione creditur, et praccognitatma idenlilas prajdica- tas in Deum assumpta.
tur. Verumtamen Dctis Verbum esl, et non caro, XIII. Hsecidcircodixerim tantisper de fidelncar-
quamquam carnem rationabililer animaiam assum- nalionis Christi, charissimaj: quia , qtiod plures
pserit: hancquesibi [At. lacet sibi] unionenaturali et Orientalium circumeunt sttis faccibusobvoluli, mo-
secundumsubstantiam connivil. Similiteret caro est neri debtiistis, ne suo ohnubilare vos velint obscu-
animala, et non Yerbum : licel Yerbi Dei caro con- ritatis eloquio, vel Groecolurbine Latinamconfun-
specta sit ac visa. Unde el Joannes: Quodfuit abini- dere jiurilatem. Sunt enim et prudenles virgines,
lio, el quod audivimus, inquit, el vidimusel perspexi- B sunt et faiuoe. Et ideo, dileclissimse, imitamini,
mus, et manus nostue tractaverunl de verbo vitm quam amatis beaiam et gloriosam Yirginem, cujus
(Uoan. i, 1): cumprofecto nemo Deumverumvidere hodie in terris festa colitis: de qua diciltir : Maria
aut traclare possit manibus, nisi per sacramentum autemconservabatomniaverbahme (quoodeChristodi-
sibi uniti hominis. Qusenimirumunitiotam mira est, cebantur, scilicei), conferensht cordesuo(Luc.n, 5i).
ut discerni nequeat. Alioquin quod fuit ab initio Conferte ergo et vos in cordibus vestris, cbaris-
Yerbum, quomodorecte dicilur hoclotum esse quod simaj, qtiaj de ipso eodemqtte Domino caibolicedi-
apostoli audierant, quod viderant, quod manibus cuntur : ut et fidem integram servare possilis, et
iractaranl: nisi quia Christus unus idemque erat? malrem ejus debite venerari. Quoniamnullus honor
Ac per hoc quod audierant, quod viderant, quod ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui
traclarant, Yerbum vilae erat: et nihil aliud ex nasci dignatus est ex ca. Cacterumrogo qutecumque
duabus naturis quain unum jttxta subsistcnliamvel estis filiae,quaecumquematres, cogiiate altenlius, et
personam. Hinc est quod unus idemque nianens Fi- perpendite diligentius, quibus afficiebatur heala et
lius unigenilus, indisseparatus in ulriusque naluris intemerata virgo Maria doloribus post Chrisfi ad
conspicitur, et quse sunt utrinsque subslaniisenatu- ccelosascensum,explelis omnibusquaedeipso erant
raliler operabatur [Al. operaturj, secundumunicui- !• ab angelis praedicata,el a prophelis mullifariemul-
qtie vel insitam essentialem qualitatem, vel natu- tisque modis praesignata,divinis declarala oraeulis,
ralem proprielalem : quae in naturam haberet virtutibus exhibila, et quaehumanitatis sunt ostensa
singularenielineonjunetam,non ageret ulique. Nunc pransagiis.Quajso, si qua sunt in vobisviscerapieta-
auiem Emmanuel dum untis est, et in eo ijiso utra- tis, considerate quo cruciabatur amore, quoque de-
que, id est, Deus et homo, quae utriusque liatnrae siderio oestuabathsee virgo, dum revolveret animo
sunt, veraciter gessil, secundum aliud et aliud quaj cuncta quaeaudierat, quseviderat, qusecognoverat.
gesla sunl operans. Ergo secundum quod Deus, ijise Pulo quod quidquid cordis est, quidquid mentis,
idem egit quse divina sunt: secundum quod homo, quidquid virtutis humanoe,si lotum adhibeas , non
idem ipse quaehtimana sunt, seipsum volensoslen- sufficiatut cogitare valeas, quanto indesinenier cre-
dere quod Deus idem ipse et homosit. Et ideo idem mabalur ardore pii amoris : quantis amovebaturre-
ipse lam quae divina sunt agit, quam qnaehumana plela Spirilu sancto ccelestium secretorum incila-
similiter : et non alius quidem miracula operaius' mentis : quia etsi diligebat Christum ex toto corde,
est, alius perpetravit humana, passionesque susti- el cx lola anima, et ex tola virtute, noYistamen
nuit: sed unus idemque Christus filius Dei atque quolidie inflammabalurprsesentia absens desiderio-
hominis filius, qui divina gessit et humana : siqui- '" rum affectibtis: tanio siquidem validins, quanlo di-
dem inseparabililer atque indivise conimiinesCbri- vinis illuslrabatur inlus visitalionibus: quam lotam
stus habtiit actiones. Sed inielligendsesunt ipsorum rcpleverat Spirilus sancti gratia : quam tolam incan-
operum qualitales : conlemplandumquesemper ad duerat divinusamor: ita ut in ea nihil esset, inun-
quaa provebalur humilitas carnis, et ad quaa ineli- danus quod violaret affeclus, sed ardor continuus,
netiir allitudo divinilalis : ita ut per omnemlextum el ebrietas perfusi amoris. Nam et Chrislus ab ho-
sancii Evangelii videaiur nihil caro sine Verbo minibus est amandus, ex toto corde, et ex lota
agere, neque Verbumsine carne quidquamefficere. anima, atque ex tota virtute quacrendus: maxime
Unde quod concipit et parit Yirgo, sicut non sine tamen ab ea ardenlius, cujus et Dominuserat, el fi-
potenlia Verbi est, ita non sine veritale carnis qtiod lius. Forlassis ergo prse nimio amore, in loco quo
nascilur, quod pannorum fasciis jacet involutum,et sepultus dicitur, interdum habiiasse eam credimus:
in praesepio reclinatur. Porro quod stella duce a qualenus piis pascerelur inlernus amor ohtuiibus.
Magisadoratur (Matt. n, 11), sicul deiialis est: ila Sic namque locus medius est hinc inde constilutus,
et humanilatis, cum in iEgypluni per fugamne ca- ut adire posset ascensionisejus vesiigin, et locum
137 EPISTOLAIX. AD PAULAMET EUSTOCHIUM,DE ASSUMPTIONEB. V..MARLE. 1S8
sepulluraj ac resurrcctionis, et omnia in quibus pas-. h. qtiod omnes animx martyrio rnbricatoe, enm aeternae
sus est, loca invisere : non quod jam viventem quse- dileciionis complectunturamplexibus: et virginiiatis
reret cum mbrtuis, sed ut suis eonsolarelur aspe- splendore candidatse, ac si lilia in valle humililatis
ciibus. Hoc quippe habet impatiens amor ut quse enutrilaj, circumdant eam, venerationis gratia obse-
desiderat, semper invenire se credat. Ignorat siqui- quentes. Recte igitur: quoniambeata Dei genitrix et
dem judicium, ratione multoties carel, modum martyr,et virgo fuit, quamvis in pace vitamfinierit.
nescit, nee aliud cogiiare polest quam quod diligit. Hinc quoque quod vere passa sit, testatur Simeon
Amornon accipit de impossibiliiatesolatium, neque propheta, loquens ad eam : Et luam, inquit, ipsius
ex difficultateremedium. Quse.scilicet beata virgo animam pertransibit gladius (Luc. n, 3S). Ex quo
Maria, quamvis jam in spiritu esset, tamen dtim in conslat quod supra marlyrem fuerit. Alii namque
carne vixit, carnalibus movebatur sensibus, et ideo sancli, etsi passi sunt pro Chrislo in carne, lamen
quam ssepe locorum recreabatur visitationibus : et in anima, quia immorlalis est, pali non potuerunt.
qtiem genuerat, menlis complectebalur amplexibus. Beaia vero Dei genilrix, quia in ea parte passa est,
Deniqueamor Christi, desiderium pariebat! deside- quse impassibilis habelur, ideo, ut ita fatear, quia
rium vero gliseens, quasi novis reparabatur ardori- spiritualiter et caro ejus passa est gladio passionis
-bus, intanlum ut credam nonnumquam,quod omnia B Christi, plus quam martyr fuit. Unde conslat, quia
etiam et semetipsam transcenderel: qnia omnino plus omnibus dilexit, propterea et plus doluil, in-
amor impaiiens, quod amat, non potest non videre. lantum ul animam ejus totam pertransiret et possi-
Hincesl, cbarissimse,quod omnes sancli oninia quse deretvis doloris, ad.teslimoniumcximiaedileclionis.
meruerani, pro parvis duxere, si Dominum quem Quaequia mente passa esl, plus quam martyr fuit.
amaverant, non viderent: sicuti et venerabilis Nimirum quod ejus dileelio amplius fortis, quam
beata virgo Maria, non indignum pro innumeris et mors fuit, qtiia mortem Christi suam fecit. Nunc
immensis beneficiis reddebat interdum obsequium autem circumdant eam flores rosarum, indesineuter
sanctitatis, dum beneficiorum in lerris posita non ejiis admiranles pulchritudinem inter filias Jerusa-
poterat videre largitoreni: et ideo liodie, dilectis- lem (Canl. v, 7): in qua posuit rex thronum suum,
simoe, elevatur super choros angelorum , ut possit quia concupivil ejus Speciemac decorem : fuit enim
speciemvultumque videre Salvatoris, quem amave- plena charitaie et dileclione : idcirco sequitur post
ratrquem cupierat ex tolo desiderio cordis. eam purpuratorum exercilus, et candidalorum grex.
XIV. Quodsi gaudium fit in ccelode quolibet pec- XV. Quamsidiligentiusaspicias, nihilvirtutis est,
catore converso, mulio magis putandum pro tanlaj nihil speciositatis, nihil candoris gloriseque,quod ex
Virginis exallalioneel gloria, quod exsultatio fiatin 'H ea non resplendeat. Et ideo bene circumdant eam
supernis: cujus nimirum festivitas, omnium super- flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes vir-
norum civium est gratulatio : praesertimqttia ejus tutibus fulciantur, et formositasdecore castitatis au-
celebriias laus et favor est Salvaioris. Unde credi- geatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illus-
mus, ut supra dicium est, quod non hunc lantum tratur fulgore suo sublimius, tanto apparelpraestan-
diem solemnem ducunt pro ejus bonore annuum, tior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior
verum etiam conlinuum et oeternum jueunditatis et praedicatur.Sic etbeaia Dei genitrix, cujus plantatio
lajtitiaeac venerationis obsequio, cum omni colunt ac si rosse in Jericbo, speeialius refulsii, et candor
tripudio amoris elgaudii. Necimmeriioigitur omnis virginilatis splendidiusemicuit, cum circumdala of-
illa cceiestiocivitas congralulatur et veneratur ma- ficio charitalis, submittitiir illi sanctorum claritas .•
irem : cujus super se adorat filium regem : ante ut ejus amplius sjjlendor et gloria commendctur:
quem tremunt poteslates, et curvatur omne genu. quse super angeloruhi choros elevata, jam beata
De hujus nimirum ad ccelos ascensione, multo ad- prsedicatur,et jam heatissima.Nam angelorumquam-
mirantis intuitu secretorum contcmplator ccelestium vis celsior natura sit: non tamen gralia major, quia
in Canticis : Vidi, inquit, speciosatn ascendenlem, et ipsi gratuiia gratia, ne corruerent, sunt salvati.
quasi columbamdesuperrivos aquarum. Et vere spe- ]9 HJndeDavid, VerboDomini,inquit, cmliftrmalisunt,
ciosa quasi columba, quia illius speciem eoltimbseac et spirilu oris ejusotnnisvirtuseorum(Psal. xxxni, 6).
simplicitaiem demonstrabat, quse super Dominum Quod si spiritu oris ejus omnis virtus eorum sub-
venit, el docuit Joannem, quod hic est qui baptizat. sistit:consiatbeatam etgloriosamvirginemMariam,
Et bene, desuper rivos aquarum, quiasuper aquam in quam supervenil Spiritus sanclus, et Deustotus
refeclionis educaverat eam, Dominus et nutriverat illapsus portatum novemmensibusin utero, ut cre-
(Psal. xxni, 2); ex qua multi deducti rivi, omnem •dendum est, ampliora promeruisse.virtuluin privi-
irrigant lerram deliciarum, et infundunt hortu,mvo- legia, et percepisse gratiam ab angelis eliam .collau-
Juptatis, ex quihus quolidie ita el perfusa beata Dei datam. Unde et si mirabilis est eorum virtus, et
genitrix ascendit hodierna die speciosa valde et ad- flrmitas perpeluitalis: mirabilior tamen in Maria,
mirabilis: cujus odor mmstimabiliserat nimis, et ideo quam obumbravit virlus Altissimi: ut ultra omnem
ineffabilis. Ad cujus profecto fragrantiam odoris, virtutem sit angelicam, quod factum est in ea, et'
omnis illa ccelestisJerusalem lsela decurrjt, quam admirabile cunctis soeculissaeramenium. Ac per
circumdabantflores rosarum ~etlilia convallium, eo Iioc etiam angelis exinde major prsesialur gralia,
PATROL. XXX. 5
139 S. HIERONYMIQPERUMMARTISSA, 1.40
cum instaurantur ab ea oronia, quaeveneraniur et,A Dei quod amafts, non nisi m sinti Patris invenitur.
adorant super se Chrisium regem Dominumnalum Licet igilur ubique tqtus sit, et non longe ab uno-
ex eadem Virgine. Hinc et Maria cunctis tanto ve- quoquenostrum, tamen non nisi casto sursum liau-
nerabilior, quanto gratiosior : et quanto virtute Al- rilur pectore. Prope est enim,inquilMoyses,incorde-
tissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resuliat tuo et in ore luo, tantiimeumrectosi quwsierh corde
in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena (Deut.xxxi, 11). Unguenlum exinnnitumest nomen
virtutibus, non potest non possidere plene glbriam ejus: prqpterea, adolescentulse,diligiteanimo, quod
clarilatis jBlernac,quam plenissime accepit, ut mater pro vobis effusumest. Hahelis nanique, sanctaevir-
fieret Salvaipris. Quam videruntomnesfilim Sion,et gines, sponsum virginem, virginiiaiis et casiitatis
beaiissimamprmdicaverunl, ac reginm laudaverunt amatorem, qui mnlrem virginem ideo elegil, nl ipsa
eam: quoniam lantameani viderunl, quantam nullus omnibusesset exemplum castiiatis, in qua velut in
narrando explevit morlalium; quantq magis Deuni, speculo refulget forma virtuiis. Ilabetis igiiur in ea
qui talem ac lantam fecit eam, ut ipse fieret per mngisteriaprobilaiis exjiressa, quid primum eligere,
eam! Unde David: El homo, inquit, natusest in ea, quidrespuere, quid sequi debealis. Prima ejus virlus
et ipse fundavii eam Allissimus(Psal. LXXXVH, 2). est fundamenttimomulumvirtuium et custos, humi-
Beala igitur talis ae tania nalivitas, beala etsuper- B ] Iilas ipsa, de qua gloriatur : Quia respexit, inquit,
norum civium societas, et admirabilis charilaiis eo- humilitatemancillmsum: ecceenimexhoc beatamme"
rura unanimitas: ubi nemo angelorum,nemoafchan- dicent omnesgeneraliones(Luc. i, 18). Ergo primum
gelorum, non dicq beatae virginis Mariae,verumne- discendi incitamentum , nobiliias est magistri :
que alicujus sauclorum invidet gloriam : sed toium deinde inerces laboris optimi, fructus beatitudinis.
in allero unusquisquepossidei, quod gralis prajsia- Qtiid igitur nobilius matre Domini, quid splendidiuS'
lur omnibus : ul de qiiinibus, et in omnibus glorifi- ea , quam splendor elegil paternaj glpriaj? Quid ca-
cetur Deus, honoretur et adorelur ab qmnibus: ubi siius ea, quajcorpus Chrisli sine contagionecofporis
non sexus, non setas, non dignijas generis, sed me- generavit? et tamen in ea soluni huinililatem respe-
ritorum qualitas sola discernitur: ubi plurimum xisse Dominumconfitelnr, qua?custos est cseierarum
slella a stella differre claritaie, quamvis omnes in virtulum. Collocaveratenim in tuto stationis porlu,
suo sint ordine suscilandi. Quod si est alia claritas sublimia meritorum suorum exercitia : et rideodivi-
solis, et alia claritas lunae,et alia clariias stellarum nittts illustratur. Unde Dominusait: Ad quemrespi-
(I Cor. xv, 41) : una lamen clariias est, qua illu- ciam, nisi ad humilemet quielum, ac trementetnser-
stranlur omnia.Idcircobeata Deigenitrix,qu.ajadhpc monesmcos(lsa. LXVI, 2)? Fecit enim quod jiromise-
tanlis in terra prsedicaturlaudibus, non immerito(G ,ral, et respexit huinilitaiem ancillaesuse : tmde ct
credilur hodierna die exaltnla et glorificata, necnon beala jam ab onini sxculo praedicalur. Idcirco et
et clarificata, quantum novit ille qui eain elegii in vos, o filise,si vere virgines esse vultis, bumilitalem
sua sapienlia,qua disposnit omnia. Quod si in domo sectamini: et matrem Domini, quaese ancillam vo:
patris mansiones multaj sunt, credimus splendidio- cat, cordis amore imiiari procurate, qusedidicit ab
rem malii hodiefllium praestitisse,quam sibi olim ipsosponso, cui vos devovistis humilitaiem, quam
irdificavit domum, subnixam columnis sepiem : In vosex se docuil. Unde ait idem : Discilea me, quia
qua domo nimirum paratttnr nuptise Ecclesiarum milissumetliumitiscorde(Matlh.xi, 27). Nonergobea-
Dei, el fcederanturlerrenis ccclestia.In eo namque ta Deigenitrix a filiosuo Domino nostro didicit cce-
ulero Virginis,sponso immortalivirginitas consecra- los fabricare, non angelos creare, non miraculadei-
tur, ut sit tofumccelestecommercium. talis iitsignia operari : sed lantuni humiliari, csele-
XVI. Etideo, charissimse, celebrale solemniter rnque virtulum documenla , intra humilhatis cu-
Virginis festum, qusecoelesiemvobis vitam in lerris stodiam aggregare. Unde cum ea seniper singula-
osiendit: quoniam qui non nubent, neque nubentur, rum viriutum pttdicitiacomes irrembta mansit: quia
erunt sicul angeli in coelo. Nec mirum si angelis omnitio pudor individuusvirginitaii esse debet, sine
comparaturvirginiias, qu;e angelorum Domino, fce- D 1 ,quo recte castitas \era servari non potest. Numquam
dere copulatur nuptinrum. Et si quaelibetvirginitas igitur beata virgo Maria sine pudoris sui custode
tanlum erigitur, utangelis comparetur, multomagis processit, et ideo si placet vobis, charissimse, tahs
beata el gloriosa virgo Maria, quaj singulari com- ac lanla virgo, placeat et opus virtutis, cujus vilu
mendalurprivilegio,et immensodicaturmercimonio. omnium est disciplina, cujus mores instituta sunt
Idcirco, dileclissimaj, amate quam colitis, el colite Ecclesiarum, qttaj prsenessit cunctos, supereminet
quam amatis: quia tunc eam vere colitiset amatis, universis. Propterea quajcumquevirgo sibi ab ea
si imitari velitis de tolo corde quam laudalis. Hocc oplat iirajmiumet implorat auxilium, debet imilari
namque viia vobis de ecelo Jluxi(, quam professae exemplum.Rogo vos, o virgines,rogoeividuae.iml-
estis: suprausum naturaebsecvita est.quam tenetis: tamini Paulam viduam malrem, exemplar conlinen-
deccelis venit-sponsus,quem'sequi cum inatre de- tise cl castitatis. Imitamini Eustochiuni,quam habe-
betis: nec immerito vivendiusum de cceloquscsistis, tis vobiscum virginem, et formosam peifectaaipte-
(juaevobis de ccelo sponsum peiistis. Ideo vestra griialis. Quod si minus in eis est, qham iu maire
conversalto in ccelis sit sempef: quontamVerbum Domini, immoquiaest, habefts prole fecundain et
Ul EPISTOLAIX. AD PAULAMET EUSTOBHIUM.m ASSUMPTIONEB. V. MARLE. 142
virginem perpetuam : qaia siciit in comparatione: A rahienquaecumquejam soluta est Vinoulo,e-tcoelestia
Dei, nemo bonus, itaet in comparatione matris Do- sectaiur. Ideo viduae sempftrvirglriibUSbenfecopu--
mini hulla ihvenitur perieeta, quamvisvirtutibusexi- lantur, ut ait Apostolusj Mulierinjtupta, el virgo, c-o-,
miis comjn-obetur.Unus est Paler noster,qul in <ce- gital quWsunt Domini,ul sit sanclacorpore'el spifiiu
Iis-est: unus et magisier: una-est forma virginilaiis (I Cor. ix; 54): quodammodoenim magisteriumvir-
in Mafia, cui vos omnes ut imaginem reformetis in- glnilalis, vidua.rumgliscit et Confortatur exemplis,
tegriiatis, faciem imprimere <iebetisili sculpturam qusecum viris caslum servaverint conuubium,.dor
Spiriius sancti. Quoniambaecest horlus conclusus, cent integritatem magis virginibos Deo servandam :
fons signalus,puteus aqtiarum viventiura (Cant. iv, et quod. propemodum npn inferioris viriutis. est a
1-a),-ad quam.nulli potueruntdoli irrumpere, nec conjugio abstinere, quod aliquandft delectaverit,
prsevaluitfraus initnici, sed permansit sanctameiue quam conjugii delectaraenta nescire : In ulroque si-
et corpore, multis donorum privilegiis subliniata. quidem gradu fortitudo laudatur, et coelesiisvit-a
Idcirco hanc imitamini moribus,sequimini castitate, praedicatur vir.tus. ldcirco cognafiqneqi jam^ ciim
hujus implorate auxilium. - Christo ulerqtie ordb sbrtitur, Unde Dominus; Si
XVII. Quodsi me, quia-ita loquor, praesumptio- quis,inquit, feceritvoluntatemPatris mei, qui in cwlis
nis velit argucre invidofum aliquis, quod vobis seri- B esl, ipsemeusfraler^sororetmaterest(Mntth.XXXH,'5);
pserim : arguat charitatein atque dilectionenij quia ubi non sexus, non aeias, non conditio discernitur,
roganllbusvobis ne boc quidem inexpertiisjudicavi sed, qUifecerii, inquit, voluntalemPalris mei, qui in
negaiidom. Malui enim excipere ruborem pudoris,' cmlh est.
qtiam non-exsequijussionemvestram, quarum pre- XIX. Unde quia libera faeull&sCunciiSpresiatur,
cibiis tionnumquam Deus noster obedire videtur1: eslote, cbarissimae,ad idquod vos Christi gratiavo-
jirajsertim eum baheatis vobiscum, quas imitari vir- cavit, esiote matres Ghristi ac sponsae, eslote soro<*
lulis est, eumquibus discere potestis : affecluma me res ac propinquao: quia quod carne non. potuislis,
poiius quam magisterium ad- laudem bujtts diei re- gratia lotum condonalumesl vobis. Et ideo diligiie
qiiisistis.Undeexcusare nondebuipropterobservan- matrem Domini, quaevobis sponsum genuit-immor-
tiam gravitalis, neimpartiremdevotioni vestrse,quse talem : Cujuset vobiscumsororest ipsa, quia voliiu-
mandastis.Quodsi docere nequivi, saltem ad laudem latem patris fecit, ut esset maler. Prcpinqua quidem*
tanlaj virginis exhortari omnino curavi : quatenus- vobis non cawie, sed spiriiu : ut itnitas commende-
non deessemvobis quem diligitis in die tantae fesli- tur Ecclesiae,et societas corporis Cliristi intellign-
vitatis, ^ed jungerer precibus, jungerer votis,si quo tur. Ex quo Dominus: Volo, Pater, inquii, i/uiaegg
jjiodonienle ad ea vobiscum elevari merear vestris G et lu unum sumus, ut et ipsi in nobisunumsint(J6an.
suffragantibusmeritis, ad quse pervenit beata et in- xxxvii, 21). Quse profecio unitas per nnum media-
temerata virgo Maria. Ecce hodierna die ad illum torem Deiet bominum efficitur*Faciie ergovolun-
prouclarumet splendidumthronum angelorum, ipsa talem Patris et vos, ut uuum esse possilis. Ornate
per bumiliiatemel inlegritatem carnis ascendit, unde lampades vestras, occurrite sponso, quia jam ad
intemperantia olim eximios archangelorum et su- ostium pulsat, et matrem, si eam diligitis,sequimini.
perbiadejecil. Quapropler gaudete, gaudete, in- Intus autem parate et ornate lampadesveslras, quia
quam, quia vobis via patefacla est ccelorum. Quam- filiaeregis estis. Omnisenim gloria vestra ab inius
visenim nobis eadem promittantur: vobistamen jam sit, et intus habete, quod foris luceat: neforte inter
prseslosunt, quav cum angelis incorruptionem ser- has solemnitates priusquam-sponsus veniat, vestrse
vatis. Quselicel de lioc mundo silis, tamen, favenle . lampades exstinguautur. Nam celebrilas bujus diei,
Deo,jam in hoc mundonon estis : quia el si saeculum non nisi accensislampadibus inius et foris recte co-
vos habere meruit, tenere omnino non poluit. Beata litur. Ideo emendumest oleum dutn vacat, ne cum
ilaque Maria hodie jitrii ab omnibus gentibus lorige sponsusvenerit, quod absit, vacuseinveniamini.Pro-
lateqvtepraedicatur: et vobis qusesecutaeestis.jxem- plerea quaesursum sunt sapite, ubi beata pervenit-
plum tantse virginis, beatiludo condouatur eeelestis.-1 D^Virgo, et non quse super terram; quia vestra con-
Quas non illecebraj sollicitant corporis, non colluvio versatio, si estisj'am quodvovisiis, in coelisforede-
prajcipitatvolupialis, non aeslusinflammat incenlivae bet. illuc dirigite mentem, illuc absconditevitam ve-
carnis, immo angelica imitatio delectat in (erris : stram, donec perlranseat furor Domini, quo beata'
quorum in fuluro ajqualitas repromiltitur in ccelis. Dei genilrix hodiepervenil: ibi namquehabetisspon-
Beaiaj igitur estis, iiliaj, sed et bcatae viduae,quae sum,ibi pontificem,ibi omnia quaecumquequaesistis.
coelibeniin Christo vobiscum ducunt vitam: quia se- llluc dirigite mentem, ut cum Christus Virginisfilius
cundumAposiolumliberatse a lege viri, sic perman- apparuerit in fine sseculi,cum ipso et vos appareatis
serunl. Bealior,inquil, erit, sisic permanseritsecun- in gloria. Amen.
dum meumconsilium.Puto enim, ait, quodetego spi-
MONITUM IN.EPISTOLAMSEQUENTEM.
ritum Dei liabeo: evidentervolens exprimere, quid
imersil inter eam, quseadhuc esl jtincta lege viro, Fulberli Carnolensissermonemhunc esse, vix esse
ei inter eam, qusejamsoluta vlnculo beatior prsedi- dubito, aut ne vix quidem.Illi certe ascribiturin quo-
datn ParisiensisBibliollt.ms. sub num., 37S2,
calur. Quodsi utraque bea(a, quia in Christo, beatior staiimRegim abislo Pteudo-Hieronymi,queinriiodorecenstii-
145 S. BIERONYMIOPERUMMANTISSA. 144
mus: lumin altero Sati-Germanensi, qui varia opusculaA admonita quod audivit, merult sanctificata quod
incompactaconlinet: tamelsiin utroque non de As- credidit. Dehique tanlumsesead coelifastigiumsub-
sumptione,seddeNativitatebeaiaeMariaeVirginis,qui levavit, ut Verbum in principioapud Deum, id est
prhlinusejus estlitulus, inscribatur.Deniqueet in aliis Dei
libris sub ejusdemauctoris nomine, teste Oudino, in- Filium, de summa cceli ara susciperet. Ctimque
venilur. Etiam sermo208 in AppendiceS. Augustini, se per mysticum divinitafts arcanum carni nostraj
qui in Lovaniensiumplerhque, ut ipsi observant,ms. fragilitatiquecommisceret,latuitin homine divinitas,
eidemFulberto tribuilur, magna ex parle itsdemalque
isle lacinih, verbhquetolidem consial: ul facile ap- ut divinitate humanitas non periret : et sub [Al.
pareal, priorem iltam episcopi Carnotensishomiliam dum sub] velamenlo assumptsecarnis abscondiitis,
fuisse(quodsolemneest id genusetucubralionibus)pro pretiosius redemit perditos, quam si defensaret
interpolatorumdicentiumad populumarbilrioel caplu ab imminente hosle
mutilatam, inque alias subindeformasabirejussam. captivos. Immensa pietas, et
supra quam fari possit praedicandamajestas, viscera
EPISTOLAX. puellae aura sancti Spiritus implebantur : iunupta
De AssumplioneB. Virginh Marim. virginis vulva , Yerbi semine crescenle, turge-
bai. Replebantur, inquam, arcana viscerum sacri
I. Scienles, fratres dileetissimi, auctori noslro Spirilus fecunditate replela, et erat spes in partu,
multumnos debere condilos,plusredemptos,redemp-B quia non eral volupias in coilu. Slupebat pretiosis-
tionis nosiraecommerciumveneremur, et sacratissi- sima genitrix, et apud se tacita rerum novilate mi-
mum uterum, ex quo liominiDeus unilus apparuit, rabatur. Urebatur aestncogitalionisab igne, et per-
et si nequimusmeritis, saltem celebremusobsequiis: culsa [At. percussa] rerum novilate obslupescebat
scienles erroris nostri tenebras, partim ejus fulgore mirabiliier. Seiensenimsuam integrilatem, miraba-
dispersas: quia quaehomines per protoplastorumne- tur ventris ubertatem felix Maria*0 genilrix glo-
gligentiam, primaemalris contumaci tam arroganlia, riosa, o puerpera sublimis, cujus visceribus auctor
quam gula [Al. regula] perdiderant, hujus sacrseVir- cceli lerrsequecommittitur : felicia oscula labris im-
ginis partus, non solumreslauravit diruta, sed dona pressa laclentibus, cuminler crebra indicia replantis
contulit sempilerha : ct ideo cunctis prseconiisvene- infiiiitiae,utpote verus ex le filius tibi mater allude-
remur salutis auctrieem^ quse dum auclorem suum ret, cum verus ex Patre Dominus imperaret. Nam
concepitex ccelo,nobis redemptorem ostenditin sae- auclorem luum ipsa concipiens, edidisti in tempore
culo : et quia ad vicem ejus, matris noslraj Ecelesiae pubeiv.m,quem habueras ante lempora conditorem.
forma consfuuiiur, ipsa eam inter procellas saeculi -Felixpuerperium, Iaetabileangelis, exspectabilesan-
frequenter aspicial, ipsa iuter incursus mundiales ctis, necessariumperditis, congruumprofligalis: qui
continua oratione confoveat. Neque enim dubium C post multas assumptaj carnis injurias, ad uliimum _
est, illatn quse meruit pro liberandis ferre pretium verheratus flagellis, potalus felle, palibulo affixus,
posse, impartiri- suffragium liberatis : nostra in(er ul te veram matrem osienderet, verum se bominem,
hacc oratio jugis ad Dominumdirigatur, ut qui pro patiendo tormenla monstiavil. Tu ergo, beata glo-
honore nominis sui, viscera illa qusesanetificaveral riosaque Maria,inter ista laudabilis, quai sic meruisft
intravii, quaeetiam nos ipsi sedulitato debiiavene- donum fecunditalis,qitajvirginitatis non amisisti suf-
ramur, prosit nobis ad renicdiunv,quod per eam se fragium, Tu es enim benedicta inier mulieres. Tu
nobis dedit pretiuni. prserogata cunctis virginum catervis. Tu sequeris
II. Meritoigiiur beataMaria singularia nobis prae- Agnum quocumqueperrexerit. Tu virgineos clioros
conio altolliiur, quoesingulare commerciummundo et ab incentivajcarnis illecebris alienos, per albentia
praebuit: merito inter feminastunc etiam laetabatur, lilia rosasque vernantes , ad fontem perennis vilae
cum singularem niedicinam pudico alvo gestabat. invitas. Tu in illa beaiorum felicissima regione,
Sciebat quidem pondera ventris, qnae pudorem non primi ordinis digniialem adepla es, planlis roscidis
perdiderat caslitalis. Mirabatur parlus insignia, quoe oberrans, inler paiadisi amcenilales et gramineo-i
nulla noverat viri contngia. 0 bene fecnnda virgini- chorostenero poplite pergens, feliciquepalma -violas
las, quaenovo inauditoquegenere et maler dici pos- •" imniarcescibiles carpis. Tu concinenlibus sine fine .
set et virgo. Peperit enim a quo coneepil, portavit a angelis conjuncta, archangelisque sociata, indefessa
quo creata exstiiit. Siquidem ipse est auctor Mariae clamiiare voce,sanctus,sanclus, sanclus,nou desinis.
qui est orlns ex Maria. Sic inenarrabiliter benta III. Sed quid dicam jiauper ingenio, cum de te
Mnriamater et virgo esi, quae dum fructum prajgna- quidquiddixero , minus profecto csl quam dignitas
lionis extulit, integritntis dispendium non incurrit : lua meretur? Si matrem vocem geniiuni, praecellis:
apnd quam ita ccalestis jirovidentia negotii ijisius si formam Dei appellem, digna existis: si nutricem
coudilionemdisposuit, ut magis obedicniiaiii exhi- cajlestis panis vocilem, lactisdulcedinereples. Lacta
heret in mandalo, cum hoiiorificemiamsuam cogno- ergo, mater, cibumnostrum, lacta cihiim-angelorum,
sceret ex angelo.Neque eniin fidem derogatnuntii, lacta eum qui talem te fecit, ut ipse fieret in le :
quae dignitatem-intelligit uuntiantis, angelo ei di- qui tibi munusfcctiridiialisaitulit coneeplus, el decus
cente : Spiritus sanclussupervenietin le, ct virlus Al- virginitalis non nbstulit natus : qui priusquam na-
lissimiobumbrabiltibi : ideoquecl quodnascelurex te scerelur, le malrem creavit, ex qua nasceretur, ut
sanclum, vocabiturFilius Dei (Lw, i, 53), Credidit illiuc procederef tamquamsponsusde llialamosuo,
145 EPISTOLAXI. DE HONORANDISPARENTIBUS. 146
quo mortalibus oculis-possetvideri. Quanta fuit baecA , quaeadeo est eorum mcritis attributa,' ut ipsa de vp-
dignatio, ut crearetur ex te ,-quam creavit: pbrta- bis exigat quod nalura jubere noti potuit. Malribus
retur manibus , quas formavit : sugeret tua ubera, quoque debiiam"impenditereverentiam , qusevohis
quseipse implevit! Quas itaque laudes charitati Dei uteri labore seryientes , pondus veslri corporis lo-
dicemus, quas graiias ei agemus? quinos ita dilexit, lerant, atque ignotam portanles infantiam,' famu-
ut propter nos homo fleret, ut matrem hominis lalum quemdam exhibent nasciluris. Illo • lempore
eligeret, ut ulerum noslrseconditionis inlraret, ut non sibi taritum mater esurit, nec acceptos sola di-
contumelias nati infantis subiret , atque cuncta gerit cibos. Materno victu'alitur et ille qui latet,
humaniiatis necessaria suslineret. Agentes ergo, ejusque membra alterius comestione pascunlur : ut
qnanlum sufficimus, Creatori noslro gratias,.As- liomo futurus, alienis morsibussaliirettir. Qnid ipsa
sumptionemgloriosissimajDeigenitricis cum gaudio memorem nutrimenta, et teneraj infantisedulcesin-
celebremus. Dignum namque est cum summa ei jurias , quas nulritoris affectusde suis parvulis su-
gratulatione famulari, per quam insignia virginitatis mit ? Quid cibos in malre confectos, qui feriiineis
pullularunt: siquidem ipsa Virgoexstititante con- manahtes ex membris „lacleum solvuntur in suc-
jugium-, virgo in conjugio, virgo prasgnans, virgo cum, et faucesinvalidas liquido sapore perfundiiiil.
pariens, virgo lactans : et dicla merito maler, non B Cogente natiira, sumunt infantes de matre quod bi-
de marito. Sanctaequippe Matri omnipotens Filius bant, et dente non nato, hoc sibi currentibus labris
nullo modo nalus virginilatem abstulit, quam na- eliciuiy, quod nori sit necesse mordere. Serviunt
-sciturus elegit.Exstiltent ergo virgines, virgopeperit materna posteris pectora, serviunt ipsisincunabulis,
Christum: nihil ex eo quod voverunt putent exter- manus et terga membris devota laetentiiim gratos
minatum , quia mansit virgo post parlum [At. abest artus accipiunt. Optat maler parvulum crescere, op-
.hwcpericopeusquead agnovifj. Exsultent viduaefe- tat citovidere majorem, eumque numeris juvenum
stum virginis celebranles : Anna vidua virginerama- miscere feslinat, numquam.sibi forsitan serviturum.
irem agnovit. Exsultent conjugalsesolemnia beatse His tot tantisque praecedentibusfaclis, parentibus ,
matris frequentantes -. Eiizabeihconjugala a virgine matri tota debet alacritate serviri. Reddatur naturte
matresalulata est Domini. Exsultent et pueri con debitum,reddaiur et posterisquoddebetur. Exsolve,
-tirientiamvovenles puero. Ipse integrilatempueritiae fili, quoddebes, et officiadebiia qualicumqueexhihe
consecravit, qui susemalri fecunditatem attulit, vir- famulatu, quia parentibus nemo polest reddere quod
ginitatem non abstulit. Ipsi gloria per infinita sae. debetur. Humilitas talibus oblata personis, vivendi
cula saeculorum.Amen. tempus extendit: et morte dilata, lnullum nostram
MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM. G prorogat vitam,.vicemque faeientibus reddens, offi-
cia nostra, Domino jubente, commendat : qui in-
Incerti esl auctoris,quamneclicetex brevioreisthoc
dicldiointernoscere; nec videlur, si liceat, facturus lantnm nomen parenlum diligit, ut seipsum Patrem
opermprelium, qui studiosius inquiral. Cmtera tam jusserit dici.
evidensest, ul ait Erasmus, styli discrimen,ut cujus- • II. Irreverens autem Jilius, quid de Domino
sit, videri non ipse
cumque Hiewnymi possil. mereaiur, Salomonisdicta testantur : Contumeliis
EPISTOLAXI. afficienspatrem, el contemnenssenectamnialris, con-
De honorandisparentibus.
fundetur., et in opprobriis erit. Filius derelinquens
I. Parentum meritis, subjugans filios omnipotens custodiredisciptinampatris, medilabitursermonesma-
Deus, serviendi Iegem in officiis posteris dedil, ut litim. Malediceniipatrem et malrem exstingueturlu-
boc divino cogantur facere imperio, quod debuit men , et pupillm ocutoruni ejus videbunt tehebras
pietas suadere : dicente illo in libro Exodi, in quo (Prov. xix). Audi, fili, pafrem qui te genuit: nec
ita scriptum est: Honora patrem tuum et matrem coniempseris quia senuit mater lua.- Pareat -patri
tuam, sicut prmcepittibi Dominus,ul benesit tibi: et lingua, qtiatn genuil, et matrem suam nemo crudeli
sis longm vitm super terram , quam DominusDeus verbo percutiat. Sic te rapiat, fili, juvenilis ajiaiis
luus dabit tibi (Exod. xx, 12). Attdite, filii, saluti- D aucloritas, ut noveris ;unde sis nalus.- Memento
•*feram jussionem : et prsecepta legis affectu debiti
Scriptursc sententiae[MslAmbros.sanclsej, ubi, Spl-
amoris implete. Servite palribus, futuri paires : et ritu sancto loquente, dicium est : Quia qiii malc-
matres vestras tenera diligite pietate , ut et veslrae dixeril pairi aut matri, morle morialur (Lev. xx, 9).
conjugesmereantur mairum nomine nuncupari. Ne- Memenloergopnrentum esse quod lalis es : quoruni
mo patrem asperis verbis laadat, rion fiat amara roanibus cremema sumpsish. Fauces tuse necduin
dulcedo: Hoc sit inler parentes et filios, quod ju- lacieum perdidehint saporem , quem tibi pia malcr
bente Domino, natura continuit. Affectum sonet infundcns, linguam isiam pavit polu corporis. Im-
quidquid'Ifnguse dixerint liberorum. Inier charas pende debitum patri matrique servitium': qui num-
conjunetasque personas, pietatis jura serveniur. , quam luos vagitus horrentes, (otum in (e lambebant
Hoc filiorumora loquanlur, quod parentes deleclat osculis coTpus.Sil libi grala salus ipsoium, quibus
audire. Praebealur patribus amori mixta formido, charior est tua vila quam propria. Redde amoris
qui primi nobis sunl causa nascendi. Exhibete pa- vicem colenda: pieiatis. Facia parenium tuis cuna-
tribus, filii, quod vos poteslas palerni nominis cogit, bulis commoda ,'officiis propriis exsolve-.Parentes
147 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. ,148
enim ideo debeht haberi dulciores, quia per alios A cumephcopum Narbonensem, in quibusdam mdli,tt.s
non et cum eos lex natiirae sub- habelnomen.Deindein aliis codicibushabelur inlegrg,
reparari possunt: in aliis mutila. Poslremoliotiesl ^verisimite , divnm
traxcrit, nec patrem tibi alterum poteris invenire, Hieronymum,side re tanla,-iantum scripsissetlibrum,
-nec matrem. Mutato conjugio nec vilricus pater non alicubieilaiurum fuhse, cunt multo brevioreset
leviorisargumentitgm frequenterciiet.
cst, nec novercapotestnoraen matris implere. Nul-
Ius igitur filioruhaaiiclorem lucissuaecsedatinjuriis. '
EPISTOLAXIL
Nemo parentibus optet adversa, qui liberos [Ms. ECCLESLE.
SEUOPUSCULUM DESEPTEM ORDINIBtS
Amhros.livbres] suossaluti anteponunt. Intolerabile
nefas est, ex illo ore protervum audire sermonem, Sufficerequidemfidciluajarbilrorconversafionem
aut illis pulsari manibus; quas amor dihgit [Duo sanctam, quamhabesin Ghristo Jesuad sacerdola-
mss.diluit]. Ociilorumvestrorum timete sentemiam, lis ordinis dignilatem , &relamtibi et angustam iniel-
-quamDomimispromisil ihgratisi. Meretur enim cae- leclus viam in Dominoreserare,-quia praccedentibus
ciiatis siiaBsnbire supplicium, qui parentiim vullus meritis ac virtutis insiguibus, ad lioc -officiumelec-
vel torvo visu despexerit, et elatis oculis laeserit tus a Deoes. Libet in muhis gratia Christi sirie ope-
pietatem. Si quidquam sapitis, fllii, eo animo videte ribus comprobetur, et cessante meriio conversaiio-
venerabiles facies, quo vos ipsse conspiciunt, et eo- 8 nis ae vitoe, sola Dei dona fructificient. Tamen quia
rum labris dulcibus osculis inbaerete, quia eorum lii prse caetefis eleclus a Deo ob hoe comprobaris,
oscula adhuc habelis in membris. Senibus servire qui et legis opera impleas, et comrooraris-in gratia
perfacileestjj quos nemo potat, nemo nutrit suceo Usquead supereminenlemscientiaecbaritatem,iniel-
corporis sui. Foveatur itaque parenium seneclus, lectu Dei tecum loquehte, festinantef existentibus
ct factis eorum vieissiiudo reddatur. Habet enim cogitationibus insignibus, hoc vis nosse quodiaclus
quamdaimsenectus infantiam. Videaul liberi vestri es. Tbtius tibi Ecelesise prout praecipis saeramenfa
quid faeiant, vobis vicem similem reddituri. Imi- reserabo :•doctrinseordinemet locum cuslodiens; et
lamini filium Maehabaeum; qui matri morlem sua- quid qunliterobservaredebeas docens:" si modo ad
denli servivit, et durum imperium gralanier ag- 1injuriam non revoces novelli exhorlatoris industriam
gressus est, ne offenderet genitrieem (II Machab.i). ac le non pudeal paulisper minorem esse dum di-
Maluit fratrum sociari funeribus, quam voluntati scis: quia seposito,ut vides, privilegio4igniiatis,ba-
matris obsistere. Ita enim matris suadentisvoluntas bes de nobis amplius quod quaeras. El id quodjam
perfecta est, u( Deo filium faceret martyrem, et pridem in consecratione consecutum te essecredis,
fratrum coronis comparlieipem.Deniqueobsequium restat ut capins : ne minor inveniaris in Chrisio,
suum melius, morte probans, suasionem sermonis G quam in mundo interim uominaris ac si falsi voca-
matris implevit: el lucem istam moriendo contem- buli inulilis pastor existas, cum hsecquaj In Domino
nens, consors martyrum faetus est, ut illa germa- latent sacramenta nescires. Nos tamen lenentes in
nitas aeternocollegiofirmaretur. Ecce quid praestiti.t omni disputalione rationem, ac tecum simpliciter fa-
animus matri subjcctus. Devolus filius obediendo bulantes, verum le episeopumanimarumdebere esse
promotus est, qui nolens maternam aliquatenus lae- monstrabimus: ut factus libi ipse judex, hoe qubd fo-
dere pietatem , perpetuam vitara passione suscepit: quimur implere feslinans',-et hobis consenliens, ve-
esse
qtii Dominumconfitendo, meretur cum fratribus a recundia et confiisione rejeeta, eligas abjectus
Domino coram angelis eoronarL in domo Dei magisquam habilare in tabernaculis
peccatormn. Sic enim Jesus ait : Regesgentiumdo-
MONITUM1N EPISTOLAMSEQUENTEM. mhianlur eorum, ct qui poiestatemItabeut, Domhtivo-
Erudilum prorsus et lectu dignumopnsculum, sed canlur; vosaulem non sic: sed qui major est vesirum,
quod, ut nihil aliud accedat, non essc Hieronymi,ex fiat sicut minor, et qui princepsest; fiat sicul mini-
styli discrepantiajam constel.Prodit etiamse auclor, sler. Quisenhn major estrqui recumbit, an qui mhii-
sequiorumessetemporum,quod exlsidoro Hispaiensi,
qui sepHmoineunlesmculofloruit, nonnutlamutuatur: ] stral?Ingenlibus quidemqui discumbil,majorest: in-
ut sunt illa, qumex libro vn Originumcap. 12, toli- ter vos aulem notisic , sedLqui mhtislrat. Ego auteaiin
demfere verbisad osliariosretulit ;Ipsi enitn tenentes mediovestrumsum siculqui minhlrat. Et vosquia es-
clavem, orania"inius, extraque custodiunt: afque tis
inier bonos et. maios habentes judicium , fideles re- permanentesmecuniin tentalionibusmeis: ego dis-
cipiunl, respuuni infideles; tum illa quwad quintum ponovobissicutdisposuitmihiPaler mettsregnum, ul
gradum, seu diaconos: Sictit in sacerdote consecra- edatisei bibalisin mensamea in regno meo, et sedalis
tio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur.
Enim verohmcIsidorum a nostro accephse,quod fa- supersedesduodecimjudicanlesduodecimtribus Istael
eileopponi possel,veri tantam.speciemnon habet, pro- (Luc. XXII, 2S, seq.). Etalibi: Reclorem.posuerunl
xime autem ab illo noslrum wtaieabfuissc,puta ipso le,noli,exlolli, sed)eslo Uvmquam unus ex ipsis. Et
seplimoad finemvergente,vel demuinoctavo swculo, alibi: Nonul dominerisclero, sed ul forma sis omni-
facileadducarul creaam.AcsaneHincmarusRhemen.
sis,qui smculosubsequenie scripsit,nonsolumepistolam bus [I Pel. v, 3]. Et alibi: TemplumDei estis , el
hanc laudat, sed el pro Hieronymiana habel: ex quo Spiritus Dei habhat in vobis.Si quis aulem templum
colligas,jamdiuantea famascriptoruminvaiuisse.Lau- Dei violaveril, dhperdet illum Deus. Temptumenim
dat et Micrologiauclor, et subsecutistemporibusalii.
In.mss. eitemplaribus,Erasmo teste, variat titutus. In Deisanctumest, quod estis vos.(1 Cor. m, ,16 seq.).
nmnullh (4 Damqsuminscriptaesl, in al\is ad Rusti- Quoniamexipso, ek per ipsum^etin ipso$un,lomnia,
149 EPISTdLA Xil. DE gEPTEM ORIMIBUS ECCLESI/E. 150
ipsi glorla ih saicula: unus ehimDeusnosler ei Paier A . ' sohsetuajcufa bfficiiqiiereverehtia,sefviihiservisesse
DoinhtinostriJesu Chrisli, exquoomhia,ei nos inipso, te convenitl aique ita'Israel ih bihriibus pefdoeefcj:
ei unusbominus Jesus thristus, per quern^omnia, et ut quiciimqueie aiiaiuiif, coiivefsStiohefua ma^Is,
nbs pef ipsuni(Roiii.xi, 56; I Cor. vin, 6.). Sed hon qiiam sermohe prbftciaiitt Sic eriim scfiptuin est:
in oiiinlbusest scientid.Cmcitdsenim cbhligilex pdrle In sapientiaambulatead eosqut foris sunt (Lol.iv, 1).
' in '
Isrdel'; donecplehitudogentiumihiraret, el sic dm- Noh le exlollaf salliiatio piufimorum.*Muiiera uivi-
iiis Isrdelsahus fierei. Gonclusiiergo Deusohiniasub turiTe't bhseqtiia ie 'hoh virfeaivt:'qiiia rniinera, ut
peccalb,ixiomniunimisereaiur(Rom. ii, 25 52.). Ahle " scfiptunves*t, excmcantoculosjudicuin. Nec pluVsit
omhialiumititaiemdilige: quia superbiaaposiatarefa- apiid te hiatrbha nbbiiis"etdives', quam pfbfessapaii-
cit a Deb: eiiniiiumdmnispeccali, siiperbidest. Deus pef aiqtie hieridica, autvldiia riiafiiali aux'rli'6A4tti-
eriimriosleffdrinamservidccipiehs,huthilidvitse us- ""thta , oequalisei, quai Iiabet viruni pritehleriiih sac-
1
quead morteni,mdrlemdiitemcriicis(Phil. i, 8.). Om- culo, videiaiur.'Alibriumte a' pbfsPnis omhiuih fed-
nes Scripturas mente percufre, totum Canorieirifege: dendum judica; a6 propier inj'u'ititiaiii ih juiiicio
-
atque habens arite bculos exeriipla sarictofum , imi- paupefem ribh defehdas",hec prbptef gfaiiam diviti
tare quod bonum est, aemulare qriod sancium est. indecehtef assistds: Aut si hb'6nbh' p'btes'fac;effe!,'b6- -
FactusqiieiiblJerbs^oJyma ccelestis,Deovota restftue. B• griitibhehifespue' baiisatuih. Shla est'6tifii feciiorto
Dohiumirite,elteiripihrii Salombnissedifica, taber- et otaivone'66hfehfus.*Nerriiiiehiehirii', litscripthm
naculurnfaiirica, et diligehiius exbrhafe festiha.In- est,' diiigif Dehs",riisi ebhvqui cum sapffeniiab^alii-
traSarieta sahctbfum, irideficierisliimen accende, taf, ac nulluni iasdit!(Ecci: iv; 13)'. Isla si /ecSfls,
peffectiorieriiiri bmitibus fene. Pbne ciisfodiam6'ri Deouiiiisiri onihibiiscoihpTofiatus^peffectiiMsacef-
luo, et bstium cifcumstantiaelaliiis tuis. Noh des in dotium [Ai. tdcei sacbfdoiiuinj ih te fcieriiabisVEx-
leiifatibiiem'aiiimam tuarii, et non obdbfmiet qui pelle de tbmplo Cliristi, 6ves el bWes' et cbWriVbas
custbdii te. Exaita' vbcem tiiafn, et dic: Omhiscaro vericleiiies,et hurniiiuJaifiofum' everte meri'sa:s;qiiia
fenum, et omnisglbria Itominisui flbs feni. Aruii fe- dorriusPalris hostri ,• douitis'riegotiatio'i'ii's ess'e'hbn
nuniei flos dectdit: verbuih duieni Domini manitin riebet, s^edora'tibriis:Eiqub'd1]u"c(icibD'ei pfojiciiin',
wterhuni(Isa. XL, 6, 7, 8). Sacefdos enim Dbriiihi desidefarfprbplef da'mfiai'iohis ^ehtehfiairfhbh'bffof-
qui de ore sub pf bferf jusiitiahi, ef exquirehiibus an- lef, rie feprobi iiivehiaifihrin' Cii'flsto.Si6ti'u"e'fiefht
nunciai verilaTerii,arigeiiisDei ofhnipbieiufsesi, In iri veritate consisi'biis"," s^epiiiofmis"
1
Eccleifse' siWfa-
omriibuscausis"serva justifiarii'. Pefegrihiiritem, et meriturii'nbsseniereafiS, qutfd in tfriiiifjiofbrilia' Dei
orpliarium,ei viduam, e'i paupereih, vel pupillum,• cum sua venera'iibhecohsislit, id"es*t,fri'p'a'tre',*et
vacuo gremioribritfimfitas. Ibique thesaufum tuuni, C in Filio', el in Spifitu"sahctd, ii'i a~fcharigclis'," iii ah-
iibi e't'cbr timm est, coride. Guiriomhibus fratfibus geJis, iffsapfeiifia',in hoftiiiiibWs*. Q^ffiomhitfsfdili-
tuiSjSicutscfiptuniesl, palcemhabe.Coiisiliaimplo- gehtef aspicia's, toiius'iif Iiis"dispbsitioriibhs'Edcle-
rumfuge: ne dura judieas, cbridehifieris.Sic eiiim sise caihoiicWfiiridariieiifacbgiiosces. Et pef iibs
scripluin est; Beaiusvir qui non abiil in consilioim- gradus, si iVhivefsU obsefvav"ens!qusescfipia'suiVi',,
pioruin, eiin vid peccatorumnon stelit, el in caihedra Deus erit!iii '
ifteitibriaiua, efiliiin dbnVtfm'fuarii're-
peslilentimnon sedit. Sed in lege Dominiftiit votunlas verierjs.
ejus, el in legeejus mediiabilurdie ac nocte(Psal. i, I. De primograduEcclesiw,qui FdsSartorumbrdo
d, 2). Pofentumpersohas, divitum notitias, salutan- est. Primus igiiur iri clericis fossaribfum 6r'do esi:
lium obsequiaila accipe, ut pauperem non conlris- qui in similitudinemTobisesancli, sepelire moriubs
les, nec ulli fastidlumexcusatibrilsihducas. Nbh re- adriionentur, tit exhibentes'visibilium ferrirh cti-
cedat liber legis, ht scfiplum'est, demanu tua, sed ram , ad invisibilhimfestiheht:' ei resufrecliohein
meditare iri eb die ac nocte. Sie enim'scriptum est: cafnis cfedentes in Domirib",toiiim qubd faciuht,
Sine offensibheesloie Jttdmis, et Grmcis, ei Ecctesim Deose prsesiafe, nori moftuis cbghoscant. Taies
Dei: siculel egobmhibusper omnidplaceo, non quw- fossariosesseEccIesiaecohvehit, qualis Tbbias
Derao
rens ijubdmifiiuiile est, sedqudd miillis,ut salvifiant' propliela fuil:' ejus fidei,ejus sanclitatis, ejus scien-
(lCor. x,52, 55)VPriusquariiaudias, ne judicesquem- liaeatque"viriulis. N^bnefgo putespafviiiri essebffi-
qnam : atque anle probaiioneiri accusaiionis illafae, citim fbssartbfhriV,aut sicutcaetefi sacefd'6'ie'siri fa-
neriiineiriatua comihuriionesuspendasiquia non sta- mulis Dei despiciaSsiicfaihehtiim,,avc" jdus divefso-
lim qiii accusatur rehs est, sed qui cbnviriciiurcrimi- rimi sSfvis' defcras vbl' a;rriicis', quam"Christi in
nosus.Necprsestarihumodiis siriguIorumest,ut inno- teiiijilo, cuiii preces fundis, cujus"mehibra'veriera-
cenlumfratftim dominetur injuria : quinimmotimor' - ris"1, cuni oiimibusparticipaVete convenil,' lito' sb-
Domiriiarite oculos semper est habendus : et tolum lumin altari,'sed et domi,-cum omnibus esse con-
quodagitur,DebetChristo sclasesse praesianduni.non vivam, atque inter domeslicos pafieles simjiliciter
lempori.Nam proeteiiifiguraliujusmundi,etDeo ma- residere. Si amas Tobiam propbetam, et si ejus
gisobedireconvenitquanihominibus,qui seit prseter- imilaris exemplum, si imples quod scriptum est:
ita, etde fuluris oestimat.Uno enim sermoue totaiex Qui recipit propltetamin nomineprophelm,mercedem
adimpletur: Omnequodlibi fieri noluerk, alii ne fece- propltetw^accipiet (Malth. x, 11)": cave ne huic offi-
ris(Mallh.vu, 12). Domisi fieri pbtest postpositaper- cio per superbiam"tuaih aliqua frfogetuf ihjdria,
•IKI S. HIERONYMIOPERIIMMANTISSA. im
quam laieus, qui minor est Tobia, non moretur. Te A a cunctis fidelibus: ac (ibi ipse odibilis factus,
enim ila deDei membris oporlet habere .judicium,' amaram vitam in sajculoretentabis.
ut infelligas Ecclesiae sacramentum. Religionis II. De secundo gradu Ecclesim, qui Ostiariorutn
enimetsanctitatis est, quod episcopus diceris, non ordo esl. — Secundus ostiariorum Iocus est, qui cla-
Romani consulatus aut juris. Si. hoc vis esse quod ves regni ecelorumienent, qua» patriarcbis- danlur,
factus es; serva ordinem tuum, locumque custodi. quoniam prajsuut portis Jerusalem, atque inter bo-
Defer propbetse, ut propheta serviat tibi. Dilige num et malum babentes judicium, aperiunt quod
mysteria- Dei, ut ameris a Chrislo. Noli aliquem nemo claudit, et ciaudunt quod nemo aperit. Jam
contristare illicile," aut injuslo odio prosequaris : hic considerare le convenit, quaj circa ostiarios Dei
quia sicut lu Chrisli es, sic et illi Christi sunt: et debet esse diligentia, quanla his membris atque offi-
nemo potens est in hoc sseculo, qui aliquem servo- ciis revereniia per te deferenda sit. Intrare templum
rum suorum velit ab aliis coneulcari. Tu ipse quo- nisi per hos non poles. Di enim sunt ordinaii per
que, si libenter accipias, quod dicturus sum, eun- vices suas, ut omnia quas inlus sunt, extraque cu-
ctorum famulis propter eos, quibus serviuut, bono- stodiant, atque perfecti in omnibus fidelesrecipiaht,
rem defers : atque unumquemque prout potens est respuant infideles.
ejus Dominus, veneraris. Dic mihi, quaeso,quis ma- B . III. De terliograduEcclesim,quiLectorumordoest.
,jor est Christo? aut cui tanlum debes, qui pro te — Tertius*lectorum ordo est, qui Deo, Chrislo et
sanguinem suum fudit, et qui te Ecclesiaesuaeprse- prophetis datur, secundum quod scriptum est: Exal-
posuit, et qui te honoravit in cunclis,.qui omnium ' ta voceriituam, et dic: Omnis caro fenum; et omnis
tibi divinorum sacramenta concessil? Numquid me- gloria hominissicut flosfeni: aruit fenum, el flos de-'
'
retur Dominus Deus tuus, ut cum haec praestiterit cidit, verbumautem Dominimanetin mternum (Isa.
propter bonitatemet misericordiam suam, conservos XL,6, 7, 8). DeniqueDominus noster legens in tem-
luos deprimas, deroges Ghristo, ac nullum nisi le plo, formam Iectoris assumpsit. Hi sunt ergo lecio-
solum putes ad Dominum pertinere : libi tanttim res, qui cantant GanticumMoysiet Agni : hi sunt qui
existimes reverenliam deferendam, ac famulos sequunturimmaculalum Agnum quocumqueierit, qui
Christi in conversatione tibi creditos,non inministe- cum mulieribusse non coinquinaverunl, virqinesenim
rio ut liberos habeas, sed ut servosin dominalione sunl (Apoc. xiv, xv). Horum numerus est angelo-
possideas? Hsecenim prae cseteris Deus damnat, et ' rum : et nomen Angeli eonvenienter sacerdoti ada-
nihil gravius fert, quam ut, eum scias hominihus ptatur, qui usque adeo sequalestibi sunt per bajcoffi-
Deo non deferas : cum servum "
deferendum, ipse cia sanctilaiis, sicut scriptum legis : Sacerdosqui de
principis atque ejus militiae deputalum persequi et C ( ore suo profert justitiam, et exquirentibusannumiat
lacessere non audeas, eos qui veri Dei servi sunt, verilatem,angelusomnipolenlisDeiest(Malach.n, i).
et vero Christi characlere censiti, ac per baptismi IY. De quarto gradu Ecclesiw, qui Subdiaconorum
gratiam liberi, et per clericatus officiummililantes, ordo est. — Quartus ecclesiasiicaj disposiiionis iu
abjectioni putes et- ignominiaedeputandos : ut plus subdiacono est ordo, qui in Esdra Nathinnei appel-
interdum apud conscientiam luam, si injuriam non lanlur, in bumiliiate *"Dominoservientes. Propter
faciat nostra correptio, servis quam clericis parcas : hoc in Evangelio Joannis Jesus ad Natbanael ail:
'
et in his aliquem vernaculum diligas, illosvelut alie- Ecce vere Israelita, hi quo dolusnon est. Cui respon-
nos despicias, ei malis mundo placere quam Christo. dens Nathanael dis.it: Maghter unde me nosti? Et
Pro iide, pro religione, pro proposito sanciilatis ail Jesus : AntequamPhilippus te vocaret; cum esses
deferre interdum clericus servo cogitur: et ad igno- sub ficu novi"te (Joan.i, 47, A8). Quod proptcrea-
miniam non ferendam, vilis judicatur in mundo, scriptum est, ut tu ejus locum dispositionemqtieco-
qui summus in ccelo est. Recte hajc repudias, recte gnoscas. Propterea Dominusnoster formamserviac-
ista non servas, si episcopus esse non vis, si ccelo- cipiens, humiliavitse usquead mortem,morlemautem
rum regna contemnis, si nullum cumDeo cupiasha- crucis. Propter quod semper genuflexo oraremanda-
bere eonsortium. Certe si electum le a Deo gratula- D ] mur. Omnisenimqui sehumiliat,exaltabitur; el qui se
ris, si factum te pastorem gregis, si te creatutn sa- exailat, humiliabiiur(Luc. xxiv, 11). Propter hoc M-
cerdotem clericis recognoscis, laborare debebis, ne gyptus competentibus plagis percutitur a Domino.
libi tua membra displiceant, ne id quod Christi est Haecdies profectionis ex JEgypto, pascha Domini
reprobetur. Sic enim ait Apostolus : Numquidpotest nuncupatur; ut quia pascha nostrum immolatusest
dicere: Non desidero ' veslra? Christus (I Cor. v, 7), plenitudinemtotius mysierii
caput pedibus opera
Umm enim corpus el multa sunt membra (I Cor. atque sacramenti, in rerum]officiisrecognoscas, nec
Si tu tibi offlcia neees- per arrogantiam non ferendam, despicias eos qui
xxxu, 2). caput es, pedum aut oblationes in templo Dei suscipiunt, aut secre-
saria sunt: pertinere ad honorem tuum alque ad torum omnium
testes, participes eliam passionum
substantiatn corporalem pedes, ipse cognoscis : sine suut et caatera. Hi enim primi desideria noslra sus-
his, ut ip*>enosli, ambulare non potes. IIi te susti- cipiunt, hi jirobant in nobis optimas voluntales, bi
nent, hi totum corpus promovent, hi dirigunt caput, repudiantmalas, hi ut a Deo suscipiamur, assistmii,
hi primum te esse faciunt. Perditis his, conlemn.eris quoruin tibi sicut visibiliter ministeria adesse co
155 EPISTOLA XII..DE SEPTEM OB-DINIBUS ECCLESLE. 154
gnoscis, ita etiam invisibililer pacem et concordiam Aofficio diaconi sacerdos , sicut el diaconus sa-
utilem esse pefpende, ne conficere corpus Christ cerdotis : nec dives sine paupere, nec pauper sine
ac sanguinemultra non possis, si venturus ad alta- divite esse potest. Post consecratibnem enim om-
rium Dei, Ecelesiaemembra neglexeris. nium sacramentorum, post orationes, post recita-
Y. De quinlo gradu Ecclesim, qui Levitarum sei tiones nominum, post omnia mysleria deitatis, per-
Diaconorumordo est. — Quintus in diaconibus ordc fectio rursus Levitis in allari datur. Diaconiis, ut
sacramenti est : quorum sors Deus est, qui recederc superius dixi, calicem tradit, lestis passionis, teslis
de temploDominidie ac nocte prohibentur, qui co- dispensationis,lestis- humilitalis, ne elalus in super-
lumna et fundamentumveritatis sunt, qui Ecclesias biam is qui oblulit, nihil speraridumsibi a diacono
Dei sustinent, qui altare Christi sunt, in qrio confi- recognoscal. Ideo Levila in consecratione perfectus
ciuntur sacramenta, in quo offertur oblalio. Quid est, nec ullra j'am sicut laicus benedicitur, quia
ergo in templo Dei, ut ipse nosti, venefabilius altari perfectam in se habere jubeiur Domini sanciita-
esse potest? quis non se ad mensam Domini acces- (em. Denique exomnibus tribubus, in Jesu Nave li-
surus bumiliel? Et hi sunt, quos in Apocalypsilegi- bro (Jos. XXI), Levitse civitates accipiunt : ut tu
mus, septem angeli Eeclesiarum(Apoc.i,20),hisunt intelligas, nullum esse hominum'genus, nnllam ter-
B
seplem candelabra aurea, hi voces tonitruorum, hi ram, nullum locum, nullam genlem, quse non buic
in similitudinemNoe sacramentorum justitise prae- propter Dbminumservire jubealtir. De Leviiis au- -
cones, non habenles in se maculam aut rugam : at- tem decimas decimarum accipiunt saeerdotes, nec
que in candorem Iucis effecti, in omni Israel Denm dare ipsis, sed accipere mandantur. Nunc autem ex
valent prcspicere, puri mentibus, animabus caiididi, quo in Ecclesiis sicut in Romano imperio crevit
virtutiim operaiione praeclari, humilitate praedili, avaritia, periit lex de sacerdote, elvisio de propheta.
quieti, humiles, evangelizantespacem, annuntiantes Singuli quique pro potentia episcopalis nominis,
bona, dissensiones el rixas et scandala resecantes, quam sibi ipsi illicite absque Ecclesia vindicaverunt,
soli Deo colloquenles, in templo nihilde mundo totum quod Levitarum est, in usus snos redigunt:
penitus cogitantes : dicenles patri et malri, non no- nec hoc sibi quod scriplum est vindicani, sed cun-
vimus vos : et filios suos non agnoscentes. Denique ctis auferunt universa. Mendicat infelix clericus in
el Levi, utscriptum legimus, sacerdotalis tribus esl, plaleis, et civili opere mancipatus, publicam a quo-
et caput omnium' sacerdotttm : sine boc sacerdos libet deposcit alimoniam: et qtiidem ex eo despici-
nomen non habet,-'ortuni non babet, officium non tur a curictissaccrdolale officium,dtim misericordia
habet: hic minister Dei dicitur, quia scriptum est: __,' desolatus,juste putatnr ad hanc ignominiamdeve-
Quh major esl, qui niinhtrat, an cui minislratur i nisse. Eget in sede presbyler, in allarilevita, in se-
(Deut. x, c. 3 seqq.)? Et sicut in sacerdote conse- crelario subdiaconus, ih lectione lector, et in lem-
cratio', ila in ministro est saeramenti tfispensatio. plo osliarius, in sepultura fossarius : moriuntur
Illi orare, huic psallere mandalur. Ille oblala san- fame, qui alios sepelire mandantur : poscunt inise-
clificat, hic sattctificatadispensat. Ipsis etiam sacer- rieordiam, qui misereri aliis sunl prajcepli. Et dum
dotibus propler praesumpiioiiemnon licet de mensa ista fiunt, saeerdos qui hoc non feeerit, condemna-
Domini tollere calicem, nisi eis traditus fuerit a tur. Solus iucubal divitiis, solus minisierio utilur,
diacono: ut praecedente ministerio sanctitatis, hu- solus universa sibi vindical, solus partes invadit
miliatus paulisper post consecrationem, dum mini- alienas, solus occidit universos. Nam si secmidum
stro reverentiam exhibet, quantam ministerio Dei divinos libros omnia faceremus : nec deesse quid-.
debeat recognoscat : iiaenim Deus noster omnipo- quam visibiliter poter.it cunciis, et sola in Christi
tens nniversa disposuit, ut qui majorem se esse cre- Ecclesia sanciiias abuudaret. Hinc projiter sacerdo-
diderit, minor sil: et qui viderelur minor, major tum avarniam odia consurguni, hinc episcopi accu-
existeret. Denique qtiam hoc verum sit, ipse per- santur a ciericis, hiuc priiicijium liies, hinc desofa-
pende. Levitaeinferunt oblationes in altari. Levilse - tionum causre , hiric origo criminis. Elenim si
componuntmeiisam Dbmini.Levilaecum sacerdoti- ' unusquisque, ila bunc mundttmvisibiliter possidere
bus, dumsacramenla benedicunlnr, assistunt. Levi- maudatur, utsua tanlum possessiouecontenlus sit,
taeante sacerdotes orant, ut si dislinctio locorum "ac res non invadat alienas : non agrum pauperi lol-
creditur in mundo, etiam in altari Dei videant sibi lal, non vineani, non subj'eciorumaliquod, non fa-
episcopi, si superbi sunt, diaconos anleponi. Si hu- nitilos, non frucius : qiiauto magis qui EcclesiseDei
militUein diligunt, maj'ores se .esse in eo quod sunt "prseest, debel ita in omnihus servarc justitiam, ut
humiles, cognoscanl. Tunc deinde ut aures habea- -' sibi hoc tantum vindicet quod sui jnris esse co-
musad Dominum, diaconus aeclamat, ipse prajdicai, ' gnoscil! Aliena non contingat, aliena non rapiat,
faciat : ct sicut sine his in Ec-
ipse hortatur, ipse commonet astantibus sacerdoti- ' aequalemse caeteris
bus, ne leviier hanc vocem, quaeloquitur, et pacem ' clesia non fuit, ita et sine his iri Ecclesiaeministerii
anniinliat, aut negligenler- aspicias, aut eondem- dispensatione hon vivat. Cerle, nt i|ise nosti, qui
nandam putes. Sufficithuic ordini lantum per Domi- visibiliter in hoc mundojus invadit alicnum, accu-
num fuisse concessum, ut non solus sacerdos satur a paupere, damnatur a judice : ila et in Ec-
in feinplo toium agere et implere .videatur. Eget clesia Dei cum unusquisque siipendia sua perdit,
155 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 156
clamat ad Deum, exaudittir a Christb, riec differtuf A . firmos, orare pro irivalidis, alque omnia Dei sacra-
in liaC parte ultionis senlenlia, si nbn reddunlur irieriia cohipiefe, praeseflim cum in Orieiite eam
universa. Moderaiio eniih Dei, pfeces, ac solum constietudineriiet in Illyrico, et in Iialia, atque in
nostrum redilum quajrit, ac nos qtiajrii sua bohitate Africa omnibus in locis, lempbribus apostoiortim
salvare. Sed si non convertimur, si dtifi corde su- fuisse manifesiumsii. Ac sola pfopler auclbritatem
mus, si in peccatis usque ad moftein illicile pcfdu- stinimosacerdoii clericofum ordinatib, et vifginum
ramus; Assidue peccanti, slcut scriplura est, Deus consccratio feservata sit, cum basilicse, altaris et
non mheretur. , chrismatis dedicatione,vel sanciificatibne,ne a mul-
VI. De sexlo grddu Ecclesim, qui Sacerdoium tis disciplina Ecclesiajvindicata concordiam sacer-
ordo est.—Sexius seniorum ofdo est qui sacerdb- dotum sblveret, scandala genefaret. Pfopier iibc et
libus daiur, qril preshyteri dicuntur, qui praesunt nuperepiscopalis electio ad roeiropoliiariuinreriiissa
Eccleske Dei, et Chrisli sacramenla conficiunt. Hi est : et cum littic summa daiur" potestas, aliis adi-
autem iii benedictionecum episcopis consoftes rhi- miiur lisecfacultas, et incipiunt eiiam sumnij sacer-
nisiefiorum stinl. Nulla in conficiendo cbrpore dotes pali, ndn ex jufe, sed ex necessitaie alium sa-
Chrisii ac sanguine inter eos et episcoposcredenda cerdotem. Nemo hinc episcoporum invidia diabo-
dislantiaest: et Eucharistiamjampridemper presby- Biicae tentationis inffatus irascifuf ih templo , si
teros benedictam, si usiisexegeril, episcopiaccipere presbyleri inierdum cxhofientur plebem, si iri eccfe-
debeht, a'cse Clirislo, ac pienittidiniejus"coihmuni- siis pfsebticcht,si plebibus, ut scriplum est, beriedi-
care eogiibsibere.Nain si quis a'd injuriarii revocet, canl: etenim aJjhueniimibi ista sicdicarii, qui non
aut' puiel se accipefe non debere Euchafistiam, vult presbyleros facere qitsejubenlur a Deo. dicai,
quarn presbyter benedixit : is profecto perversus quis major est Gliristb? aut quid corpofi ejus, aut
esl, credens Domitfumduocorpbfa liabuisse: uhum sanguini polerit anteponi ? Si presbyter Ghiisliim
majus, et uhum minus. Majus quod eplscopus cbn- consecrat, cum in altario Dei sacramenta benedicit:
ficit: quod presbyter, minus. Hic GlirislunVdividit, benediccre populb non debet, qui Cfirislum eliam
eique facit ihjuriam. Ergo itiler baplismum et bapti- meruilconsecrare? VirginesetiamDei, Rcet Aposio-
smiim potesf esse distainia. u't sancfior judicelur, lus dieat : De virginibusprwceptumDomitiinoh ha-
"queni baptizaVitepiscopus, quam is quein Levita : bco (I Cor. VII,25) - lafnen hoc ralione facicrile, si
sieut in Aeiiuiis apostolorum legis, eunucbum a usus exegerit, per eum benedici, si necesse est, ma-
Philippo diaconohaptizatum fuisse, ul scriptum est: nifestumest : quia Mafiamaier Domihi Chrisii, so-
Ecce aqua, quis prbhibeime bdpiizdri? Et ille aii: rof est virginuni, ef Etichafisiia Christi esi cbr-
ni/«7, si credis(Act. VIII,5, 6). Fides eriiin est qriajC pus, e't minor Maria qham Doihinus': tdmen cre-
facit inunduni : etquiiinon est dantis, sed accipien- dendurh esi summf sacerdotis judicio, e't hbc
lis : ita credehdum est in oriini auima -bapiismuni faciendum quod jusserit circa laicos el mufferes.
esse perfecturii,et in omni sacerdoie corpus Chrisli Jubentibus vobis injusiissiinesacerdotfbus,norirecte
esse perfectuni. Qui non coinmuiiicat Eucharisiiaj presbyier Dei benediciionis perdit officium,ariiiiiit
presbyierorum, non communicatChristo : nec Eu- linguseopus, non haliei confidentiani praedicandi:
charistiam ipse beuedieil, quia in eo in quo judical, truncaius est omni parle virlutum, solum presby-
corideninaiuf, atque in similiiudinemJudai tradito- leri nomen habet, pleniiudinem ac perfectionem,
ris tradens Doinluum, nullo cogente, ipse sibi in- qtiaj consecraiioniejus coihpetit, non retentat. Qtiis
fert manus ae suspendioperil, qtiiasuperbia peccat Itic, rogo, o sacerdotes, honor vester est, ut damna
in Deum. Nec ego dico praeseulibusepiscopisatque gregibus inferatis? quoniam cum pasloribusper po-
astanlibusaliari, prcsbyieros posse sacrameniacon- lenliam veslram' aufertur Deodigna diligentia, con-
ficere. Sbd si forte usus exegerii, ut venieiUesad tagiumqttoddam el calamiias crescit in gregibus : ac
ecclesiam sacerdotes eisdem horis, quibus autobht- Dco nostro, non patrimonii sui damna conquiritis,
tio parnta non sit, aut non possii offerri, non deberb dum soli vtillis in Ecclesiis polentari? Denique el
" chrismatis ea ratio esl,
episcopum repudiare Eucharisliam presbyierorum, alque hic ofdo legithnus
si ponaiur in altari, quam accipi oportet propter consecrandi,baplizatum Dominumet in similitudihe
Cliristum,quoniamcorpus Ghristi est, sicut scriplum columbajin specie clirismatis a patre uhctum'fuisse
est : Vos enim eslis corpus Chrhti et membra ex manifesium est, ac plenitudo sacfamenti, corpus
parle. Charitas enhn cooperitmultiludinempeccato- ejiis e't saiiguis ostensus. Qtiae cum bfferre licei,
ritm : Fides, spes, charitas, tria hwc, major hh est eiiam reliqua, quae in eo sunt corisecrare, qiiia iu
charitas. Charitas paliens est, benigna esl, non mtnu- Christo omnis plenitudo divinitalis corporaliter ha-
latur, nott inflatur, non perperamagit: omniacredit, bilat.Presbyteri ergo, si necesse est, possunt chrisma
omnia sustinet: charilas numquam excidii (I Cor. coiificere,qtiia in corpore ejhs clirisma est. Siqhi-
XIII, 15; ibid. Vjrs. 4 seqq.). El qnia scriptum est: dem hsec rcgiila eliarii riuric servalur a' plufiiiiis,
Presbyteriduplicihonorehonorenlur,maximequilabo- atque in ecclesiismultis sic isia faciunt: lameh mese
ratil in verboDomini(lTim. v, 17): prasdicarceosde- hoc sciio esse sententias, nulli episcopd super hoc
cet, utile esf behedicere, cohgrtiumconfirmare, con- injuriam esse faciendarii,nee Iegema me dpponen-
venit reddere communionem,necesse est visilare in- dam csse ei,quiiex est presbyteri. Ab inilio, ut le-
157 EPISTOLA XII. DE SEPTEM ORDINiBUSECCLESl^. 158
gimus,-negoiiorumjudices esse mandati suritprcsby-' A "VILDe septinw el prmcipuo gradu EcclesiWjqui
lerl, interesse -sacerdolum consilio. Quoniam et ipsi -ordo Ephcopalis, seu Episcoporumest. — Septimus
presbyteri, ut leginiiisj episcopi r.uncupantur, s'e- -autem in his dispositionibus episcopalis ordo esl,- et
cundum quod scriptum est ad Tilum ; Hujus rei qni primuset perfectusin cunctis est, qui omnipo-
gralia reliqui te Crelm: til ea qum desunt corrigas, leiUiseDei,ret iri Cbristo fionalur, fexquo proeessus
et constituas per civitatespresbyteros, quemadmodum omnitim gloriarum et plenitudo esl virtutumi *exquo
ego tibi disposui(Tit. !,' 5), et' csetera; Yides ergb -omnia,-iii quo omnia. Ipse enim ordinat sacerdotes,
presbyterum episcopum dici; et apostoli Pauli esse ipse levitas, .ipse subdiaconos,- ipse lectores, ipse
senlenliam? Et alibi ad Timotheum de Ecclesise osiiarios; ijjse fossarios, ipse arundinera teneris me-
ordine ; Oportet episcopum irreprehensibilem esse •iilur Jerusalein, ipse fabricaeDei prajest, ipse quod
'
(ITim. in, 2); et cietera. Vides ergb hic presbyteri uitusqutsquefaceredebet ostcndil, ipsedaranat, ipse
nonfierimentibnem, sed huiic esse locum, quem recipit,' ipse ligat, ipseligaiasolvit, ipse clavesregni
episcopatum vocat? El alibi ad Timbtheum episeo- -ccelorumhabet, ipse thronum Dei reserat efclaudit,
puin : Prmcipe hmc et doce : nemo adolescenliam supra se nihil hahens. Si humilis et bonus sil, si
luam contemnat, sed:forma eslo fidelium in sermorie, perfectus nt scriplum esl: Estote perfecli sicul et Pa-
in castitate-.
$ ler vester•perfectus est
inconversalione; in charilate, in.fide, (Mattk. v,-40);. si observat
(Ibid. 1),' el csetera'.'Intelligis-ergo in presbytero omnia,' si hospitalis, si sine.crimine; sihabensleslir
summam sacerdotii cbllocari? Et alibi admajores moniumbonuih, si unius mulieris virest, idest,sua
nnlii : Qui vos posuit episcopds regere Ecctesiam taiilum carae contenlus,' alieni corporis illecebras
siiam Philippis (Act. XX, 28). Certe una Macedoniae non requirat; filios habens subdilos in castitate et
civltas est: et cum ibi Paulus episcopis et diaconl- subrietate : quia peccafe m operibus non debet, qui
biis scripsit, qriidriisi eos qtri praesunt pfesbyteri, in eleclione perfectusesl. Hujus sacerdoialis vestis,
episcopos vocat? Denique et apbsiolus Joarines epi- est perfecta Dei gloria. Ad huncpertinet chrisma-:
scopus scrrbit: Senior eteclmdominwquam dilig'6 in qnia ijise Christus Christianbrum esl, id est, sancttis
•veritale (HJoan. i). Nam pfesbyter setaiis est ho- satictorum, et Episeopus anhiiarum,- seeundflm quod
men, episcojms digriitatis; Salonioh' qubque ait: scripliinVest': Nolite tangere chrhlos meos, ei inprb-
'
Presbytero humilia anihiam luam. Sed 6'derunt Iioc ptieth meis nolite'malighari(Psal. civ, 15). Huicsuih-
sacerdoles sriperbi in pfesbyteris nomeh, qui ribhint ina a cunctis clericis aiqueab omni pbpulo dcfefenda
essehbc qund Chrisliis, qiii discijiuloriiriipedes Ia- reverentia est : quia non dicit figmenium ei qui. se
vit, qui haptizatus esta' Joahne, licet baptizaiidum . finxit, utquid me fiiixisiisic? Aut hbn habel potesta-
se Joannes a Dorhinb prociamaret. Propterea ha-c*G tem figuiusiuti, ex eademmdssa facere, aliud quidem
scribo, iifsi praeteriti tempofis error non potest jam vas in honorem, aliud iiicdntuinelidm (Rom. ix, 21)?
revocari,' vel ad prsesens In ecclesiis serveiuf huml- •fluic noii cogitare de crastino, prb perfeclione man-
lilas, nt presbyteri hoc in cccleslis suis facianl quod datur. flic de vesliniento el victu sollicitus esse pro-
Romse, sivequod in Orienie,- quod in Italia, quod in hibelrir. Hicper omnia similis Deo est, si non reee-
Creta, quod in Cypfo, quod in AfricaVquod In Illy- dat a Christb, secundum quod scriplum est: Tu es
rico, quod in Hispahia, quod in Britannia,'. quod sacsrdosin mterriumsecunduni ordinem Mekhhedech
•eiiam ex parte pef Gallias, quod in omnibus Iocfs (Psal. cix, i). Hic in carne ambulans, non secundum
ubi humiliias perseverat, quod in ccelis fit, quod carnem militat. Hic non vult esse nisi cum Jesu. Hic
inajus esl,iuhi sedes eorum legis esse dispositas,-ut neminem dainnat: hic ipss etiam Judse, sciens eoili
terrena contenmas, utnihil tibi de mundi istiuscon- talem esse in passione, pacificus est. Hic osculum ci
versatione prsesumas. Respice Jerusalem •matrem dat a quo traditus esl. Hic pro*cunctis patitur: Hic
omnium sanctorurii orn;itam palriarcbis, proplietis, salvat tinivefsos. De lioc Officioamplius disputaTb
aposiolis et angelis Dei: ipsius consueludinetn se- nihil possum, quoiiiam qubd in clericis consecraiuni
"quete,ipsius sacramenta custbdT.Nihil tibi sit eom-_ csse praedidicisli; episcopum soluni habere mahife-
iimne cum cseteris, qui errorem suum Illicita prse- stumesl. In illisesse partes et membra virtutum,'in
sumptione defendunt, et consnetudinis dicunl esse episcopo plenitudinem divinitalis habilare corpora-
quodvoti est. Nam si aIiqu'isno.siriinipraeferili'leni- liler. Alque ita esl, ut in episcopiDominuni, in p*res-
poris consuetudinem possit agnoscere, probarem byteris aposiolos, qui etipsi sunt, recoghoscas ;"S6d
tibi boc quod Ibqubf, abinitio semper, cum apbstoli quia:scriptum est: Non vosme eleglstis, sed'egoelegi
prajdicaferit, in ecclesiis fuisse servalum, ct postmo- vos(Joan.xv, 16); stimraus sacerdos' qtii eleglt,
dum.odio singulorum vitiaia aliqua, aliqua prse- -dicilur; qui vero electi sunt, sacerdoles./Omnem
-enimsuam potestatem Deus discipulissuisdedit: et
sumpia. Sed nemo damnandus est, nemo judicandu--, Deumidici voluitPharaonis. Aique ipse homo
immo omnes in.mausuetudine et charilate spirilus ' Moysen
Jesus Chrislus major in eo quod' in carne apparuif,
\Mart. tacel spiritus] amplectendi, ut dum nobiscum fuif. Et liocest mysterhtm Ecclesiae,quodEsdrasde-
boniiatis Christi fundamenta cognoscunt, ad ajdifi- scripsit, quod in quinque gradibus collocalum, sen-
cium Dei sponlanea' voluritale conveniant, ui in cul- sus nostri capiiis (enet. Namque visui episcopatus
1
minetemplinobiscum maneremereanUhv presbyteria dantur, secundum quod- scriptum est,
159 S. IIJERONYMIOPERUM MANTISSA. 160
Speculalorem te posui domui Israel (Ezech. m, 17). A i que debitrix sit, quod ad hoc officium volasti, qua
Levilaeodorattii, quia ipsi sacerdolibus.uncti.colum- consentiente eleclus es a Domino, quod priusde om-
nae et fundamentum veritalis sunt, ipsi spiritus for- nibus cum tuis, ut decuit, transegisti, quam episco-
ma, puris menlibus odor vitae in vilam sunt, et per patum rogatus acciperes, et separatus a conjuge in
omnes eorum odor sacrificii ascendit in conspectu Ecclesia permaneres. Certus autera sum exemplo
Dei. Naihinnei auditui, ul audiant universi divinis bonaevifaeluse omnes haecesse facturos, ut in ado-
verbis ac praeceptis saeerdolnm et officiis levilarum. leseentia credentes Deo, dum contemnunt terrena,
Sacricantores sermoni, quod estlinguae. Ostiarii sive divina percipiant, et emendati, in oninibiis Domino
fossarii ori, sicul scriplum est: Pone, Domine,cuslo- consecrentur, ut dociores plebium facti, post emen-
diamori meo, el ostiumcircumstanlimlabih meis(Psal. dationem sui praedicent universis, et salus omnium
CXL, 5). Ex verbis enim nostris j"uslificabimur. et nuncupentur. Saeculares autem viros ad minisle-
ex verbis nostris condemnabimur: in ore enim ho- rium non assumas Ecclesiae, sic enim legis : Manus
minis vita et mors : ideo in fossariis spirilus prophe- lemere nemini imposueris, Et iierum: Hi primttm
tarutn prophetis subjeclus est; in ostiariis doclores, comprobeniur, ct sic minhlrenl sine crimine consli-
in lectoribus prophettc, in subdiaconis angeli, in dia- luti (I Tim. v, 22; m, 10). Sunt enim mulli qui
conihus archangeli, in presbyteris aposioli, in epi- B ] sequentes vota populorum, disciplinam Ecclesia:
scopis Deus. Denique scriptum est, primo aposlolos, non observant, ac sine experimenlo bonse vitae, eli-
secundo prophetas, terlio doctores (I Cor. xn, 28). Et gunt non conversos. Aique ut consuetudinem repre-
ideo de Episcopo usque ad' Diaconum spirilus dispo- hendam : peccantes nobilitatem potius, quam niore*:
silioest. De subdiaconibususquead osliarios animae: optimos benedicunt: et ante regni crelestis guberna-
in fossariis corporis. Sieque has omnes dispositiones cula tradunt, quam de (errena conversatione securi
in Ecclesia Chrisfi, quasi unurn hominem Deo ser- sint: quasi vero Deo delicianl sacerdotes, aut cleri-
vientem esse cognosce, secundum quod seriptum catus officiumpossit implere, qui necdum cnslus di-
est: Vos eslis templumDei, et Spiritns Dei habilal in dicit esse abstinendo. Taceo de reliquis vilae docu-
vobis. Si qids templum Dei violaverit, disperdet Utum menlis, quod ignorat libros, quod consueludinetn
Deus. Templumenim Dei sanclum est, quod estis vos nescit: et prius doctor gentium diciluf vel ministcr,
(lbid. III , 16; vn, 18). Pnedica antem verbum Dei quam discat aliquid imperilus, alieno judicio impo-
cunclis, ut scriptum est: Exltortare omnes, divitibus sterum vivens, non Dei, sed cujuscumque facit iu
hujus smculiprmcipe,non superbe sapere, neque spe- omnihusvoluntaiem. Deum enim inslruenti se obe-
rare in incerto diviliarum(l Tim. vi, 17), sed divites dientiam debet, ceditad tempus, el invitus discipuli
essein operibus bonis. Nemo adolescentiamluam con- G nomen accipit in magislro, minorque fit minimo.
lemnat: non recedat liber legis de manu tua, sedmedi- Concurrunt ad Ecclesiam populi, a sacerdote novo
laberis dieac, nocle in eo.Uoan. i, 7). Anle omnia aliquid audituri quod aedificet cunctos, quod salvet
curam habe pauperum, quia propter nos Christus universos, ultra solitum morem forle nihiUdicitur,
pauper faclus est cum esset dives, ut inopia illius di- ceras nectit, paginas ignotas cunclis versal in peclore,
(aremur. Professas et eas quae vere viduae sunt, re- et delicta omnia recognoscens, sola impudentia uti-
quire: egenlibus necessaria stibministra: nec in quo- lur excusantis, et hoc ipsum quod rogatur, irascitur.
quain peregrinationis nomen Iiorrescas. Quoniam Quale tunc erit,quaeso, Episcope,judicittm luum cum
quamdiu sumus in carne, peregrinamur a Domino. interrogatus nihil dixeris: ac mulieres laicosqtie pro
Juniores aniem viduas devila; cum enim luxurialw scienlia a-gnilionisvit;e, intrare Ecclesiam recogno-
'
fuerinl, in Chrislonuberevolunt (I Tim. v, 11). Uxori veris? Sacramentorum vero hsecralio est, alque hic
(uae propter auiiquam consuetudinem ac periculum ordo omnium nascentium, qtii in carne descendimus;
sacerdotii, non des aniraain luam in potestatem : ne ut qui venientes in mttndum venundamur sub pec-
forte in similitudinem Adaein paradiso positus con- calo, idolis servientes primitus nuneupemur. Quis
fundaris, atque accepiam legem, si peccaveris, per- Q enim a quo superalur ejus servus addicitur: et ejus
das: ac nuditatis tuse conscius, coniusioneni mentis; operi mancipatur, prsesiat officium, cujus deside-
excipias, et locum consecrationis amillas. Amandai rium gestat in sensu : praevalente enim ignoraniia,
quidem uxor est, sed sicut Ecclesia aut Templumi regnat avaritia, quae radix omnium malorum est, et
Dei: orandum cum ea, legendum , abstinendiim, inquisilio idolorum : et hoc esl malum quod diflicile
communicandum in altario, non in opere; spiritu, superatur, qui non aut habendi voluntaie, aut pau-
non carne vivendum.Yenerariautemei tepropter con- pcrtatis timore tenealur. Sed quia primitus in ex-
junctionem legis debel, non desiderare propter con- borlatione proiihetiae sermo praedicandtis esi, ne-
suetudincm delinquendi: quia aperle tibi usum con- cesse est, ut in illis unus Deus avidus et loquaiur ct
jugii interdiclum esse perpendis, eum te episcopumi nominetur, secundum quod scriplum est : Dominus
esse cognoscis. Ilabere se et illa ex hoc Christumi Deus tuus unus est (Deut. vi, 4). Hi sunl quos catc-
gaudeat, non inaritutn : esse cutn Deo, non habitare. .chunienos nominamus, et subjacentes castigatkmi, ct
cum conjuge : possidere inira domesiicos parietes; liberum ad Chrislum habentes arbilrium: qnia prin-
vernaculam sanctiialem. Exsttltel in Domino,gratiasi cipium sanctitatis est DominumJesum Chrislum Dei
agal Deo, quod de corruplione liberala esi, tibi quo- Filium confiteri, secundum quod scriptum est: Gorde
iU EPISTOLAXII. DE SEPTEM ORDINIBUSECCLESIJl. 162
creditur ad jusliliam, oreaulem confessiofit ad salu- Ai sibilia sunt, sanctificata per verbum et orationem,
tem (Rom. x, 10). Secundus Competeniium locus Ghrisli corpus effeelasunt. Quaeomnia.si in veriiate .
est, qui ad Dei graliam festinantes, aliquid amplius complecteris, intelligensDeum, opus vitae agis, et
quam fuerint esse desiderant. Qui ideo Competentes commoraris in Christo. Tu es sacerdos in mlernumse-
dicuntur, id est, poscentes Dei gratiam, Deojam uli- cundumordinemMelchisedeclt (Psal. cix, i). Te Decet
les et per desiderium voluntatum compelentes cce-' hymnus Deus inSion, ut reddasvotaAn Jerusalem,
lorum regna, ac volentes juri suo per misericordiam (Psal. LXIV,2). Tibi convivium Christus est, gau-
principalem haerediuuemDeum vindicare : ab om- dium Christus est, cogitatio Christus est, deside-
nibus abslinentes, sperantes lavacrum, casti aique rium Cbristtis esl, lectio Christusest, quies Chri-
sinceri, et prsesentisvitae positum sibi terminum re- slusesl, atque imperans mundo Pharaonis Deus es,
cognoscunt, et ordinem fuluraeconversationis aspi- postquamuniversa vicisti. Hacccunctis plebibus tuis,
ciunt: ut qui anlequam accipiant, serviunt Christo, si dignaris ut moneam, prout potes semper insinua,
post aceeptam fidemDei, dona non perdant, aut irri- memoriam mei habens in oralionibusluis sanctis, ut
tam faciant gratiam, cui servire voluerunt. Tertius libcrer ab infidelibus qui sunt in Judsca , ut remis-
bapiizatorum ordo est, in quibus jam Christus est, sionem consequar peccatorum. Cerlus sum enim
dicente Apostolo: Nescitis quoniamquicumque ba- B ] ego, quia supra quam dico facies: debitorem enim
plizaliestisin Christo,Christuminduistis(Gal. 111,27) ? te mihi esse coguoscis, ut pro me Deum rogare non
Et ideo cum cogitamusaliquid boni liberati a gen- . desinas, quoniam sicut jubere dignatus es, olficium
lilitate, calhecumeni sumus: cum volumus quod disputationisimpendi. Nectibi legemquam sequi de-
sanctumest, competentes: cum operamur bona, ba-' beas posui, sed qualis esse jam debeas, siylo favenie
piizamur et commorimurCiiristo. Sed si forie, hoc descripsi. Unum tamen illud prae cseteris rogo, ut
, impugnantediabolo,quacumquepeccati maculatione quia multa secundum consueiudinem luain, nova
violamur, pajnitentia competit: quse in similitudi- tibi videntur esse conscripta, praesumptionimeseda-
nemdivini fonlis, ipsa peccata mortifieet, ac nos re veniam digneris. Ncc pules nos perversitatem,,
salvet in corpore. Qua completa quartus reconcilia- aut novitatem aliquam , sed solam , si [Al. sicj
tionis locus est, ul capnt corporis nostri Cliristum dici fas est, diversarum prOTinciarum consuetu-
esse cfedamus, quia Ecclesisesuaevir, caput mulie- dinem publicare : sed sicut reprehendi neminem,
ris : id est, omnium animarum quseDeumloia men- ita et damnandum nullum descripsi: prsesertim cum
le perquirunt. Sal autem propterea' catecliumenis omnes Ecclesias Deus fecerit: et in.omriibusapo-
daturin mysterio : ut nos esse sal lerrae, id est, sa- stoli praedicaverint; nec deceat quemquam studere,
pieniiam Dei noscamus : Invisibitiaenimejus, ut ail ,C • discordise, ubi prq omnium pace servanda, in disce-
Apostolus,a creaturamundi per ea qumfacla sunt in- ptatione ecclesiaslicaedisciplinae vihcit ille qui vin -
tellectatonspiciunlur,sempiternaquoqueejus virluset citur, ac se vicium gratulalur. Ego tamen in omni-
divinitas: ila ul sinl hiexcusabiles(Rom. i, 20), et bus vobis cedo , qui omne quodfacitis laudo , et in
csetera. Baptismusvero aqua est,'quae lempore pas- semulaiioiiem bonserei istud vestris sensibus dere-,
sionis de latere Christi exivit: et nullum aliud ele- linquo; ut unus alterum exhorlans , invicemvos de ,
mentum est, quod in boc mundo purificel universa,'. consuetudine nostra et de contemplatione doceat:
quod omnium poculumsit, quod vivificet cuncta. Et inihi hoc solum pcculiariusrelaxelis, ut pro me ora-
ideo spiritus vitaein aqua est, et congregatioaqua- re dignemini: qui ad emeudationem omnium quse
rum, maria nomenacccpit. Christo enimrenasciiur, conscripta sunt, obedientiamgerens, ita libehter ha-
qui baptizaturin fonte : fbnsenim origo omnium gra- beo mibi aliquid imputare , ut mei primilus sciatis ,
liamm est. In quo septem gradus sunt, ires in de- essejudicii: hoc tantum jussi abomnibus condem-
fcensu, et tres in ascensu : septimus vero est, qui et nandum, quod aut consueiudo Ecclesiarum, aut di-
quarius, id est, .similis filiohominis , exslinguens vinorum librorum scripta non rctinent. .
fbinacem ignis ardenlis, stabilimentum pedum, fun- MOMIUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM. • *
damentum aqtiae; in quo pleniiudo diviriitatishabi- Existimo, post annum quadringentesimum quartum,
lat eorporaliter. Oleum veroet chrisma esse sancto- nec taiiten ab
post longum eo temporisintervallum,sed
intra plus minusdecennium,Itancfuhse epistolam,seu
rum, silenlium ipsius et pinguedinis itatora'demon- libellum elucubratum;Nimirum postrema islhmcejus
sirat. Corpus Dominipanis verus et ccelesiis e ccelo< verba : Unde pulchre Romana Ecclesia , apostolico,
est. Sanguis ejus, hoc esl quod scripium est : Egoi sine dubio,. cujtts sedem obtinet, spiritu animata,
.sumvitis vera, vosautem sarmenta'(Joan. xv, i , §)'. taiii severam KUVER scnteuliam slatuit, ut vix vel
Et quia' multa meinbra, unum autem corpus', totius» pcenitentia dignamjudicaret, quaj sanctiftcalumDeo
corpus libidinosacoinquinationeviolasset: respiciunt
mundi natura contrita est invisibilibus speciehus ini otnninoillud InnocenthRomani pbhtificis decrelum,
caridoremluciseffeclum,alque per baptismumaquaa , epislola ad ViclriciumRolomagensemcap. 12 : Iteni
Christo spiritu.ijiier iiupseruiii. et velari a sa-
inveritate: cum semper secundumspeciem corporis,>' qusj cerdote meruerunt, si postea vel publice niipserint,
et puriias et veritas voluutatis apparet probata per: vel se claneulo corruperint, noir eas iidmiilendas
igneni,ul his omnibiisimpieiis alimentis, nihil "desitI, esse adagendam pceiiitentiain,nisi is, cui se junxe-
de s&eulorecesserit. Umcanno, ut dixi, quarlo s
visihililati, nihil desit myslerio Dei, ac resurrectio' runt,
supra quadringentesimum ; adeo quod eam'
assignatur
carnis apertissime comprobetur ;-cumJia;c quae vi- nosier nuperain seiueuliam vocat, haud multum se
165 -S. HjERONYMIOPERUMMAxNTISSA.', 164
hifra illud lempusfuissenotat, cum scriberet.Hinc el'.A pter regnwu cwlorum(Mallh. xix, 12).Magnusqpi_lem
de auctorelicet (quandoquidemHieronymumnon esse; est pudicitiseJabor,
deprehensuriiesl etiam ante Erasmuin) non itieplede-, sed.majus praemium; (emporalis
hium dhquirere:eunique ab aliis, qui per ea tempora custodia, sed remuneratio ajlernaest. Dehis efbea-
in simili argutnentoversalisunl,internoscere.Fortasse: *(us Joannes apostolus loquitur : quod sequuntur
ille ftierit, Pa.ilus, sipe Pcirus, presbyter, nalione Agnumquocumqueierh {Apoc.xiv, 4). Quodita in-
Pannonitis,"qiii,Gennadioteslecgp. 75 scripsilde Vir-
ginitate servanda..'.ad pcrsoiiaracujusdam nobiliset telligendum puio, nulhim eis locum in ccelestiaula
Christo dicaiaj virginis, Constanlimiiomine. Erasmuto claudendum, et euncta eis divinarummansionumha-
testaturin quibufidamexcinptaribusfuhseimnctilulum,, bitacula reseranda. Sed ut illuslrius virginitatis me-
ad Mauliluinfiijam, in aliis ad Mauriciifiliam, in aliis ritum
hidlius homenfuhse dscripluth. clareai, et quam'D.eodignasit, manifestiusin-
telljgi i ppssit : illud cpgilelur, quod Dominus et
EPISTOLAXIII. , Salvator nosier Deus , cum propter humani gene-
Virginitalis latis. ris salutem hominem -dignaretur assuniere, non
I. Qtianiam in coelestibusbeaiitudinem virginitas alium quam virginalem elegerit uterum. Et ut hu-
sivnciapossideat, post Seripturarum lesiimonia, Ec- juscemodi plurimum sibi placere monstraret, et
clcsiseetiam consuctudine edocemur , qua discimus pudicitise bonum utrique sexui intimarelur, vir-
peculiare illi subsistere meritum, ciijus s|iecialis est B ginem habuit malrem, vii"go mansurus. In se vi-
cohseeralio. Nani cum uoiversa tufba credentium ris, et in matre feminis praJbuit virgihitalis exem-
paiia doua graikc percipiat, et iisdem omnes sacra- plum: quod demonsttarelur, in .ulroque sexu beatam,
meiuoriim benediclionibus glorientur, isise aliquid integriiaiem diviniiaiis haberi, et plenitudinem me-.
proprium prajcajterls habeni, cum de illq sanctoet ruisse, dum lotum in matre fuit, quidqnid babebaiur
immaculalo Ecclesi» grege, quasi sanctiorcs porio- in filio. Sed qnid ego satago excellens- acsublime
resquo hostias ,- pro voluntaiis suae merilis a sancto pudicitiaj meritum revelare et gloriosaj-virginitatis
Spiritu tjligttniuf, el per stunmum sacerdoiem Dei bonum ostendere, cum de hac re plerosqueperorasse
utferuniur altario. Digua revera Domiuo bostia lam non .nesciam, et ejtis beatitudinem manifestissimis
pretiosi aiiimalisoblatio, et nullius magis,quam suae rationibus comprobasse : et nulli sapienti venire in-
imaginis, hostia -placitura.De liujusmodieiiatn Apo- dubium posse, cam rem majoris esse meriti,qua3 sif
slolum dixisse reor : Obsecroaulemvos, fralres, per amplioris laboris ?. Quisquis etiam pudicitiam, aut
misericordiamDei,nt exhibeath corporaveslraItostiam nullius prsemii,.aut parvi existimat: certum est il-
vivenlem,sanctam,Deo'placenlem(Rom. xn, 1). Pos- lum, aut ignorare, aut non voluntarium ferrefabo-
sidet ergo virginiias, et quod alii habent, et'quod rem. Inde illi semper castitati derogant, qui eam.aut
alii non habent: dum et communem et peculiarem'C non habeni, aut habere coguntur inviii. ''
ohtinet gratiam, et proprio, ul ita dixerim, conse- III. Nunc itaque quoniam, paucis licet, tam la-
cralionis privilegio gaudel. Nam et Christi sponsas borem, quam merilum inlegritatis ostendimus , ne
virgines tlicere, ecclesiasticanobis permiilitauclori- res quaj grandi virtule constat, ingenti praemiode-
las : dum in sponsarum modum easconsecrat Do- stinata, carere fructusuo possil, diligenlius-excu-
mino : velut oslendens eas vel maxime habiiuias bandum est. Quanto enim quaecumquespeciespre-
spiriiuale connubium , quaj sublerfugerint carnale tiosor fuerit, tanto majore sollicitudinecusiodilur.
consortium , ei digne Deo per malrimonii copula- El quoniam multa sunt, quaj bono pruprio carent,
tionem spiritualiier copulantur, quseejus causa di- nisi aliarum rerum juventur auxilio, ut est mellis
leclionis, humana connubia spreverunt. In his quam species : nisi cerarum custodia, et favorum cellulis
maxiine illud iropletur Aposioli : Qui aulemadhmrel conservelur, el ut verius dixerim, nulriatur, natti-
Domino, unus sptritus est (I Cor. vi, 17). Grande est ralem gratiam perdit, e,t subsistere perseipsam non
et immorlale, et peneuliranaluranvcoipoream, fre- potest. Sicut vini spepies qtiod nisi boni odorjs vas
nare luxuriam, et concupiscenliae flammamadole- sit, ,et r.eparatis crebrp picibus foveatur, gen.uinav
sceiilise'facibussestuaniem, animi virtute restitigtte- suaviiatis vim amittit. Attentius ergo providendum•
conatu vim obleciationis JD est, ne forle et.virginitati aliqua, sint necess.aria,
re, Ct spiriluali genuinse
excludere, vivereque contra humani geueris legem, sine quibusnequaquam afferre fructum suffieiat, et
despicere conjugij solalia, dulcedinem coniemnere tanlus nil proderit Iabor: dum vane prodesse cre-
liberofum, et qu.ccunique prsesentisvitajcommoda dilur, quod ahsqu.e viribus necessariis possidetur.
sunt, jiro nibilo spe fulurse beatitudinis compu- Nisi enim fallor, ob ccelestisregni prsemium, pudi-
tare. citiae servatur integrilas, quod sine vitae ajternse
II. Magna haec.ul dixi, et admirabilisvirlus est:' merito, nemineii) consequj posse, satis certum est.
et non immeritp pr,o ma^niludine laboris sui in- iEierna vita,, non nisi per omnem divinorum pnc-
genii prajmio deslinalur : Dabo, inquit Dominus, ceptorum custodiam promereri potest, Seriplura
spadonibusmeh in domomea, el in muromeolocum dicente : Sj, vis ad vitam venire,- serva mandata
nominqlummelioremfiliis et filiabusIsrael: nopiet} ( Mattl^.x, 17). Vitam ergo ajternam non iiabet,
mternunvdabo illis, quod non deficiel(Isa. LVI,5). De uisi qui cuncta mandata legis servaverit,,etqui vi-
quibus spadonthus DqnViiiiis in Evangeliorepetit di- lam non liabuerit, cceleslis regni iion'potest csse
cens: Sunt enimspadonesquiseipsoscastraveruntpro- possessor. In quo non mortui, scd vivi quique re-
165 EPISTOLAXIII. VIRGINITATISLAUS. 166
gnabunt. Nihil enim virginilas sola proficiel, quse1A facundisesermonibusnequaquam debeat obscurari,
ccelestis regni gloriam sperat, nlsi et aliud habuerit, sed simjilicioribuseibqiienliae narralionibus pandi.
cui promittalur perpelua vifa, per quain cceleslis Omnibusenim in commune necessaria, communi
regni prsemium possidelur. Anie ergo omnia pudi- debent sermone demonstraii.
citiam integrilatemque servaniibus, et ejus remu- V. Justiiia ergo non est aliud, qu.amnon peccgre.
nerationem aDeiaequilatesperanlibus, mandaloriim Nbn peccare aulerh legis praecepta servare. Prse-
sunl custodienda praecepta, ne gloriosajcaslitatis ceptorum yero observatio duplici in genere custo-
et conlinentise labor in irritum deducalur. Supra ditur : ut nihil eorum quae prohibentur facias, et
mandalumvel praeceptumesse virginitatem, sapiens cuncta quaj jubentur implere coritendas. Hoc est
ex Iegenullus ignorat, Apostolo dicente : De virgi- quod dieit: Recedea malo, el fac bonum.Non enim
nibus aulemprmceptumDomininon habeo, consilium in boc puies constare justitiam, ut malum non fa-
autemdo (I Cor. vn, 25). Cum ergo obtinendsevir- cias, cum et bonum non facere maluni sit, et in
ginitalis consilium dat, non pfaJceptum slatuit, su- ulroque legis pfaevaricatio committalur. Quoniam
pra mandatum vel prseceplumeam esse professus qui dicit: Recedea malo (Prov. III, 7) : et ipse di-
est. Quicumque ergb virginitatem servant, mngis cii, facbonum. Si a malo fecesseris, et nori feceris
faciuhl quam praeceplum sit. Tunc enim proderil ]B bontim, transgressbr es legis : quse non tantum ih
magis fecisse quam jussum est, si quod jussum est malofum actuum abominatione, sed in bbiiorum
feceris. Nam quomodo plus fecisse gloriaberis, si operum perfcctionecompletur. Neque enimhoc.so-
minris aliquid non facias? Ctipiensdivinum implere 'lum tibi praecipitur,utvestilum non spolies suis in-
consilium, ante omniaservamandatum. Yolens vir- dumentis .-sed ut spoliatosoperias luis vestimentis.
ginitatis praemiumconsequi, amplectere merilum Neque ut liabenii panem non auferas suum, sed ut
vilse, ut tua castiias remunerari possil. non habenti luum libenlerimperlias. Nequeut pau-
IY. Namut vitam prseslatobservaiiomandatorum, perem non repollas bbspitio sub, sed ut pulsum 'et,
ita econlrario generat prasvaricatiqmortem. Et qui non habentem recipias luo. Praeceptumestenim rio-
per praevaricalionem inmortemfueriidepulatusvirgi- bis flere cum fleiiiiuus. Quomodocum illis flemus,
nitalis coronam sperare non potcrit, neque pudi- si in nullo eorum necessitatibus participamus, nec
citise -prajmium exspectare coiisiitulus in poena. aliquid eis in his, propter quas lacrymantur caiisas,
Tres eniin sunt species, per quas regni coalestis praebeamusauxilium? Nequeenim fletuum nosfro-
possessio inlroitur. Prima est pudiciiia : secunda rum Deus infrucluosuihbumorem quserit : sed quia
mundi contemptus: tertia vero justiiia.Quae ui con- laerymsedoloris indiciiim sunl, vult te ita alterius
nexe plurimumse possidentibuspraestant, iia pos- 'C angustias sentire ul tuas : el quqmodo libi in tali
sunt divisaedifficile prodesse : dum unaquaeque ea- tribulatione siesses, subveniri cuperes, ita alteri
rum non propter se lanium, sed propler aliam i|ise subvenias propfer illud : Qumcumquevuliis ut
efflagitatur. In primis igiiur quajrilur pudjciiia, ut faciant vobishomiuesbona, ita et vos facileillis simt-
facilius subsequatur mundi coritemplus : quia ab liter (Mattli., vn, 12). Nam cum flenie fle.re, et ni-
illis raunduscontemnilevius potest, qui matrimonii hil, cum possis, flenti cqnferre, subsannationis, non
nexibus non lenenlur. Mundi vero coiilemplus ex- pieialis indicium est. Denique Salvalor rios.tefcum
poscitur, ut justitia conservetur : quam difficileim- Mariaet MarthaLazari sorbribus flevit, et immensae
plere pbssunt, qui sseculariurii bonoruni cujiidila- misericbrdiae affecium^ lacrymarum conteslalione
tibus, el mundanarum vbluptatumnegotiis impli- monstravit: et vefaj pietatis indicia, mox opera
cantur. Quisquis ergo possidet primam speciem subsecuta"sunt; et cuni suscitatus Lazarus, cujus
pudiciliae,et secundam quaeest mundi contemptus, causa Iacrymaefuiidebantur, sororibus vivus reddi-
non oblinet pene : sihe causa possidet primam, lur. Et hoc fuitpie flere cum fieriiibus, occasiones
quando secundamnon habet, propter quam quajsiia fletus auferre. Sed quasi polens, inquies, fepi.t: sed
est prima. Si primam et secundam habet, cui lerlia nec libi aiiquid impossibileimperalur.,Imple.vitom-
"
quse est juslitia desii, Iruslra laborat : quoniam nia, qui quod poiuit fecit.
superibres duae propler tertiam prsecipue requi- VI. Sed ul dicere cceperamus, nqn snfficil Chri-
ruutur. Quid enim propter mundi eoniempluin stiano a malisse absiinere, nisi etiam bonorum ope-
prodest pudicitiam habere, et propter qiiod cam rum officia perfecerit. Quod illo vel maxime tesli-
haheasnon habere? Yel cur res mundi contemnas, nionio cbmprobalur, quo comminatur Dominus
si justitiam propter quam pudiciliairiet mundi con- seterni ignis reos fore, qui quamvis nihil mali ges-
lempluuvhabere le cohvenit, non custodias'! Quia serint, rioh feccrinl.omnequod bonum est, dicens :
ut prima species propter secundam est, ita prima Tunc dicel rex his qui ad sinhtram sunt: Dhcedilea
etsecunda proptef teriiam : qiiae si non fnerii, nec me, maledicli,in hjnetnmiernuiti,quempraparqvil Pq-
prima, nec secunda proficiet.' Dicas forsilan, dbce ter meus diabolbet angelh eijus.Esurivi ehint, et non
me ergo, quidsit justitia, ut eani sicognbverim, dedistismihi manducare(MaVh.xxv, 41^42), etcaj-
facilius implere sufficiam.Dicambreviter, utvaleo, lera. Non dicil: Discediiea me, malediclij quia ho-
etverborum utar simplicitate communium : quia micidium fecistis, quia adulleriuni perpelraslis, aut
causa de qua agimus talis est, quae diseflioribus quia furtum fecistis ; nbn eniih quia maluhi fece-
167 S. IIIERONtM! OPERUMMANTlSSA. 168
runt, sed quia bona non fecerunt, condemnantur, et. Adiximus, quse connubia deserunt, non illicila, sed
ajlernsegebennaeincendiis addicuniur.Necquia quaa liciia spernunt : ejusmodi aulem, si jurent, sima-
pfohibita erant, admiserunt : sed quia quse prse- Jedicant, si cupiant aliena, si deirahenies patiantur
cepla erant, noluerunt implere. Unde adverlendum audire, si malum pro malo reddani, si avariliaein
est quam spem liabere possiut, qui adhtie aliquid eo- alienis aut propriis incurrunt crimen, si zeli, si li-
rtim faciunt quaeprobibentur : cum eliam illi ajterni voris venena possideant : si contra legalia et apo-
ighis rei sunt, qui non fecerunt quaejubentur. Nolo stolica inslilula indecens aliquid aut loquanlur, aut
enim in hoc libi blandiaris, si aliqua non feceris, cogitent: siin carne plaeendi sludio, compte et or-
cum scriptum sit : Qui universam legem servaverit, nate procedant, et alia qusecumque,ul solet fieri,
offenderit aulein in uno, faclus esl omnium reus illicite faciant: quid proderit eis sprevisse quod li-
(Jac. vin, 10). Adam enim semel peccavit, et mor- cuit, et exercere quod non licet ? Si vis prodesse
tiius est: et tu le vivere posse existimas, illud.saspe libi quod Iicila contempsisti, vide ne quid eorum
committens , quod alium cum semel perpetrassel, quse non licent facias. Stnltum est enim, timuisse
occidit? An grande illum commisissecrimen pulas : quod minus est, et non timere quodmajus esl : aut
unde merito-pcenadamnatus sil acriori? Yideamus ab his non vitare quaeproliihenlur, si subierfuge-
ergo quid fecerit contra mandalum : de fruclu arbo- B rint quse conceduntur. DicitApostolus : Innuptaco-
ris edit. Quid ergo ? propter arboris fruetum Deus gital qumDei sunt, quomodoplaceatDeo, ul sitsancta
hominem morle mulctavit? Non propter arboris corporeet spirilu : qum auiem nupta est, cogitatquw
fructum, sed propter mandati contempium. Ergo sunt hujus mundi,quomodoplaceat viro (I Cor. vn,
non agitur de qualitatepeccati, sedde transgressione 54). Nuptam viro placere asserit, cogitando quae
mandati. Et qui dixit Adse,ut de fructu arboris non mundisunt; innuplam vero Deo, eo quodnulhiilli
ederet: ipse libi jirsecepit, ut non maledicas, non cura sit sseculi. Dicat ergo inihi, qua? virum non
menliaris, non delrabas, nec detrahentes auseultes, habel, et tamen quas mundi sunl cogitat, cui
uf omninonon jures, non coucujiiscas,non invideas, placere desiderat? nonne incipiet illi nupta prae-
non sis (epidus, non sis avarus : ut nulli malum pro poni : quia illacogilando qusemundi sunl, compla-
malo reddas : ut inimicos tuos diligas: ut pro ma- cet vel maiito : ista vero nec mariio, quem non ha-
ledicentibus et persecutoribus ores : ut percutienti bet, potesl placere, nec Deo. Sed nec illud silentio
maxillam, alleram praebeas: ui in judicio sseculari praeterire nos convenit, quod dixit, Innupia cogitat
non Hliges: ut si quis lua volueril auferre, gra(an- qumDominisunt, quomodoplacealDeo, ut sit sancia
ter dimittas : ul nec iracundiae, ncczeli, nec livoris corporectspiritu. QuajDei sunt, inquit, cogitat, non
malum intra pecius admittas : ul crimen avariiiae " quaesaeculi,-nonquachominum, sed quae Dei sunt
lugias. Ut omnis jactaniiae ac superbise malum ca- cogilat. Quaj sunt ergo Domini, dicat Aposlolus.
veas, ut humilis et mitis Christi exemplovivas: ma- Quwcumqueenim sancla, quwcumquejusta, quwcum-
loriim consorlia intanium devitans, ut cum fornica- que amabilia,qumcumquebonmfamw,si qua virtus, si
toribus atque avaris, aut malediceniibus; aut invi- qua laus disciplinm,istasunl Bomini (Philip. IV,8).
dis, aut oblrectatoribus, aut ebriosis, aut rapacibus Qusesanctaeel vene e't apostolicaevirgiues,dje noctu-
cibum non eapias. Quem si in aliquo contempseris, que sine ullo temporis intervallo meditantur et co-
si pepercit Adaj, parcctct libi. Imino'illi magis par- gitant. Dominiest etiam regnum ccelorum,' Dominl
cendum fuerat, qui novellus efat adhuc et rudis, et est resurreetio mortuorum, Dominiest imraorlalis
nullius ante peccanlis et propler peccalum suum incorrupiio, Domini est splendor solis, qui sanclis
morientis retrahebatur exemplo. Tibi vero post jiromittitur : sicut iu Evangelioscriptum est: Tunc
(anta documenta , post legem, post prophelas, post jusli fulgebunlsicut sol in regnopalris eorum(Matlh.
Evangelia, post apostolos, si delinquere volueris, xin, 45). Dominisunt plores justorum in ccelesiihus
qubmodo indulgeri possit, ignoro. mansiones, Dominiest fructus trieesimus, el sexa-
VII. An libi de virginitatis praerogaiivablandiris? gesimus, et centesimus. Haeccogitant, et quibus
MementoAdam et Evam virgines deliquisse, nec possint operibus promereri quaj Domioisunt, cogi-
integritalem corporis profuisse peccaiitibus. Yirgo lant. Doiniiiiest etiam lex novi et veleris Testa-
qusepeccat, Evse, non Mariaecomparanda est. Non menti. in quibus oris ejus" eloquia saneta refulgent.
negamus in pracsenlitempore remediumposnitenft3e: Qutc si qusevirgines sine intermissione meditanlur,
sed horiamur magis prsemium sperare debere, quseDominisunt cogitant, ul impleatur in eis pro-
quam veniam. Turpe est enim illis delicii indulgcn- phelictim illud : Fundamenta mterna supra petram
liain postulare, quaepalmamvirginilatis exspectant: sotidam, et mandataDominiin cordemulierissanclw.
et illicimni aliquid incurrere, quae se etiam a licitis Sequilur : Quomodoplaceal Deo : Deo, inquam, non
castraverunt. Liciium quippe est mairimouii con- bominibus; ut sit sancla corpore et spiritu (1 Cor.
soriium inire : et ut laudandao sunt, quse propter vn, 54). Non dixit, ut sit sancla membro, aut cor-
Christi amorem el cceleslis regni gloriam, copulam pore tantum, sed i ut sit sancia corpore et| spirilu.
contempserunt nuptiarum : ita damnandsenon sunt, Membrumenimuna corporis pars est: corpus vero
quaj propler inconlincntisevoluptatem, nondum Deo omnium compago est membrorum.Cum ergo dixit,
devotae, remedio apostolico abulunlur. Ergo, ut nf sil sancia corpore, omnibusmembris eam sancti-
1G9 **r EMSTOLA XIII. YtRGlNITATISLAOS. . -170
ficari dcbere tesfatur : quia non proderit sanctifica-- A da aures, ut non nisi semionibus Sanctis'ef veris au-
lio eseterorum mcmbrorum; si inveniatur in unoi Viiiumpraebearit,ut numquamobsccena, aut turpia
corrujitio. Ei jam non erit sancta corpore, quod exi sajculariaque verba susciplant,-aut aliqtiem de alte?
omnibus constat membris, qtioevel unius fuerit co- ro audiant derogantem, propler illud quod scriplum
5 est : SepFaures tuas spinis, et noli audire linguam
inquinaiione polluta. Sed iit quod dico,' manifeslitis
et Iucidiusfial: esto sit omriiummembrorum pur- nequam(Eccl. xxvni, 28); ut cum eo babere par-
gata sanetificaiibne, elJingua tanlummodo peecef,, lem possis, de quo dicitur : Quoniam auditu el visu
qua aul blasphemet, aut leslimonium falsum dieat,, jusfus erat (II Petr. n, 8): lioc est, nec aure, riec
numquid liberabunt omnia membra unum? an pro- - o.culisdelinijuebat. Munda manus, ne porreclse ad
pter uiiumjudicabuntur et csefera ? Ergo si sine. accipiendum sint, addandum autem collcctae: nec
alioruuvmenibrorumsanclificatione pudiciiia nihill ,ad feriendum paralae,sed ad omnia misericordiseet
prodetii, cumin iino sit vitium, quanlo magis si di-. pielatis bpera satis promptae.Muhda ,pedes, ne la-
versorum flagitiopeccatorum omnia corrumpantur,( tam et spaciosam viam pergant, quseducit ad splen-
unius nlliil proderil iniegritas? dida sscculi et preliosa convivia : sed ad arduurii
VIII. Undc quaeso te, virgo, ne in sola tibi pudi-. magis ct angustumgradianlur iler, quod tendit ad
: citia
blandiaris, neque in unius membri integritales B coelum: quia scriptum est: Iler rectum facilefedi-
confidas : sed secundum Apostolum, toiius conser- busvestris (Prov. iv, 31). Aguosce, tibi a Deo artt-
va corporis castilalem. Mundaab-omnibus inquina- ficenon advitia, sed ad virtutes membra formata.
nmntis capul: quia crimen est, illud post cbrismatis; Et cum universos arius mundaveris ab omni sorde
sanciificationem, aui croci, aut alterius cujiislibet; peccati, etlotofueris mundificata corpore, lunciibi
pigmeiiti fuco, vel puivere sordidari: aul auro, aut; casiitalem intelligasprofuiuram, et cum omnifiducia
gemmis, veLcujuseumque terrenatscreaturae speciei palmam virginitatis exspectes.
comi, quod jam ccelestisornatus splendorerefulget. IX. Quid sil sanctam esse cbrpore, breviler qui-
Grandis quippe est divinilati contumelia, mundani dem,sed plane exposuisse me arbitror. Nunc quod
et saecularisornamcnti._prajlatio.Mundafronlem, ut sequitur, etspirilu, nosse debemus.IIoc est, ut quod
iiumana, non divina opera erubescat, et illam con- operenefas estfieri, nec cogitatione concipere. :IIIa
fusionem recijiiat, quscnon peccalum, sed gratiam * enim est tam sancta corpore quam spirilu, quaencc
Deiparit, Seriplura divinadicenie: Eslconfusiodddu- menie" nec corpore delinquit, scicns eliam eordis
cens peccalttm, et csl confusio adducensDei gratiam speculaiorennjsse Deum. Et idcirco.satagii.utom-
(Eccl. iv, 25). Mundacollum, ul non aurea reticula nino etiam animam cum corpore iiiundam habeat a
capillus portet, et-suspensa monilia, sed polius illaiC peccato, sciens scriplum esse : Omni custodia serva
-omamenta circumferat, de quibus Scriplura dicit: cor tuum (Prov. IV,23). Et ilerum : Diligit Dominus
Misericordia'el veritasnon deficienta te (Prov. in, 3, sancta corda; accepli sunl autem ei omnesimmacula-
sec. LXX). Suspende ^autemillas incorde velut in ti. Et alibi: Beali mundo corde, quoniamipsi Deum
collo luo. Mtindaaculos, jdum eos ab omni concu- videbunt (Malih. v. 8). Quod de illisdici arbilror,
piscentia retrahis, et ab omni intuitu pauperum quos conscientiainnulla redarguit culpa peccati. De
numquam averlis, ct ab omnibus fucis Hberos, ad quibus et Joannemin Epistola sua dixisse reor ; Si
eaquae Deisuntfacta-custodias. Munda linguam a coriwstrumnon reprehenditnos, fiduciamhabemusad
mendacio :quia os quod mentitur, occidilanimam. Deum,elqumcumque petierimus,accipiemusabeo'(Joan,
Mundacam a detracllone, juramenlo, ac perjurio.' m, 21, 22). Noloexistimes lepeccalicrimen fugisse,
Nolo praeposterumordinem puies, quod prius a j'u- si voluntatem non sequatur effectus, eum seripltim.
ramento quama perjurio linguam dixi debere mun- sjf: Quicumquevideril mulieremad concupiscendttm
dari : quia lunc perjurium faeiiius fugies, si in tolo eam,jammwcliatusesteamintordesuo (Mallh.v, 28).
"nonjures: ut impleaturin teilla sentenlia: Cohibe Necdicas : cogilaviquidem, sed non feci: quia eliam
linguam luam a malo, et labia tua ne toquantufdo- concupiscere nefas esl, quod ficricrimen est. Unde
lum (Psalm. xsxm, 14). Et menior eslo/ dicente TJ I et beatus Peirns praccipit, dicens : Animas vestras
Aposlolo: Benediciteet nolite maledicere(Rom. xn, castificantes(II Pelr. \, 6). Qui si nullam animaecon-
14). Sed et illiuscrebrius recordare : Videtene quis stupralionem nosset, nec castifieari _ ipsam desi-
allcui malumpro malo reddat, neque malediclumpro derasset. Sed et illum locum quo contineltir : Hi
matedicto.Sed econlrario benedicentes:quia in hoc sunt qui cum mutieribus se non coinquinaverunt,
vocad estis, ut benedictionemhwreditale possideulh " virghtes enim permanserunt: hi sequuntur Agnum
(l Thess. v, 15). Et illud : Siquis autem inverbo non quoctimqueierit ( Apoc. xiv , 4) : attenliiis con-
offcndilfratrem, litc perfectus est. Nefas est enim ut . siderare debemus et animadvertere, si solius in-
labia illa, quibus Duminumconfiieris, rogas, bene- tegritaiis ac pudicitise merilo, isti divino comita-'
dicis, et laudas, alicujus pollttaniur sorde peccati. tui copulentur, et per omnia ccelorum tabernaeula
Nesclo qua conscienlia cllingua quis Dominumro- discurrant: an et alia sint quibus adjuncta virgirii-
gai, qua aut mentilur-, aut maledicit, aut defrahit. tas, tantae bealitudinis gloriam consequatur. Sed
Lahiasancta exaudil Dominus : ei ipsis annuit cito unde hoc scire poterimus? Ex consequentibus, nisi
precibus, quas lingua immaculata pronunVtat-Mun- f&llor,in quibus scrjptupi est' Hi envpti, su,nt,ex om*
'
•m S. HlERONtMI OPERUMMANTISSAr 172
- nibusprimWtwDeoet agno, et in ore ipsorumnonesi kbus, auro, aut margantis , aut vesie preliosa, scd
mventum mendacium: sine macula enim suttt. Yides . quod decetmulieres,promittentescastitatemper bonam
-<ergoquod ndn in uno vUgines lantum -membrorum conversalionem(I Tim. n, 9). Sed forsitan dicas, cur
Dominicis referaniur ihhserere vestigiis : sed illi bajc iidem aposloli virginibus non jusserunt? Quia
quiprajtervirginilatem ab omni contagionepeccati non necessarium judicabanl : Jie ialis virginibus
- immaculatam gerunt vilam. commoniiiopolius injuria, quam emendatio videre-
Xridcirco vel maxime virgo nuptias spernil:.uf tur. Sed nec eas umquamtantsetemeritalis fore cre-
dumsecurior est, facilius quod etiam a nubenlibus diderunf, u.t ne nuptis quidem concessa carnalia or-
\quajrilur, ab omni .se -delicto custodiat, et universa namenta el terrenaiprajsumerent.
legis mandala perficiat. Nam si non nubat, et ea ni- XI. Revera ornare se et componere virgo, debet.
bilominus faeiat., a quibus et nuptaj esse jubentui Nam quomodosponsosuo.placere poterii, nisi com-
iriimunes] non*nupsisse quid proderil? Quamquam posita et ornata processerit? Ornetur plane, sed in-
enim nulli Chrisiianorum peccare liceat, et omnes lerioribusornamentis; spiritualiier, noncorporaliter
quicumqne spirilualis lavacri sanciifiealionepitrgau- componaiur: quia Dominusnon corporis, sed animae
lur, immaculatam decurrere convcniat viiam, ul ..decorem in illa desiderat. Ergo et tu quaecumque
Ecclesise'((juaj sine macula , sine ruga', sine aliquo B animam tuam diligi et iiabilarj,aChristo cqncupiscis:
cjttsmodi esse describiiitr) possjnt visceribus inii- omni eam dipgeiuia compone, et spiritualibus in-
.niari : multo magis laraen Siocvirginem.implereiie- dumentis exorna. Nihil in ea indecorum, nihil fce-
cesseest, cui nec mariti, nec filiorum, nec alterius dum appareat..Resj)lendcal auro jusliiiae,el gemmis
neeessilatis causa proliibet, quo minus "divinam refulgeat sanclitaiiSj ac prcliosissima pudicitiaemar-
Scripturam perficiat: nec si peecei, aliqua poterii garita eoruscel, et pieiaiis tunica vestiatur. -Pro
excusatione defendi. 0 virgo, serva prppositum fibi bysso efserico, castiialis et misericordiaetunica ve-
magiio.prajmiodestinalum. Prscclara est apud Deum .siiattir et Indualur, secundum quod scriptum est:
-
virginiiatis .e( pudiciiiaevirltis, si non aliis peccato- Induile vossicut elecli Dei, sancli, et dilecli, viscera
rum et maloruni lapsjbus infirmetur. Agnosceslattim misericordim,humUita{em,.elv. (Col.111,12)1Nondeco-
luum, agnosce iocuin, agnoscepropositum. Chrisii rem cerussse aul allerius pigmeuli quajrat, sed in-
sponsa diceris , vide ne quid indignum ei.cui de- iioceiiiiaesimpliciiatisqtiecandorem habeal. Roseum
sponsaia essc videris, admittas. Cilo scribit >repu- verecundiac^olorem , et pudorem ruboris, pudoris-
dium, si in te, videat vel ununi adttlierium. Quaj- que possideat, coeleslisabluatur nitro doclrinae, et
cumque ergo bumanorum sponsaliorum pignoribus lavamentis spiritualibus emundelur. Nulla in ea ma-
subarrhatur, staiim a domesiicis, a familiaribus, ab -<litise, nulla delicti macula rclinquatur : et.ne quando
amicis, el servulis,sponsi sollicite ct diiigenter re- malo redoleat odore peccali, unguento suavissimo
-quiril, quales juvenis habeat morles: interrogat sapientioa et scientise perfruatur. Hujusmodi Deus
quid potissimum diligat, quid accipiat libcnter, quo quajrit ornamentum, et animam laliler compositam
,usu vivat, qua se consuetudine regat, quibus utatur concupiscit.
dnpibus , in quibus maxime vebus deleclelur et gau- XII. Memenlbte essefiliam, secundum quod ait:
deat. Quse cum didiccrit, ila se in omnibus tempe- Audi, filia, et vide. Sed el tu ipsa quotieseumque
rat, ut sponsi moribus siium obsequiuin , suadi- Deumpairem nominas, te Dei filianvesse teslarjs.
Jectio, sua jueunditas, sua v.ila, sua diligenlia con- Ergo si filia Dei es, vide ne quid eorum facias, quae
"cordet. Et lu quoque Ghrislum sponsum habens, Deo patri incongrua sinl, sed age omuia ijuasi filia
a domesticis ac ramiliarihus-cjus, sponsi lui mores Dei. Cognoscequomodo.hujus saeeulifilisenobilium
inlerroga : et sirenue acsolcrter inquire, in quibus se gerant, quibus assuescant moribus, quibusve se
vere-
-praecipiiedelectetur. Qualem in le compositionem discjplinis insliluant. Tanla in quibusdam est
veslium diligat, cujusmodi conciipiscal ornatum : cundia, lanta gravilas, tanla modestia, ul caetero-
dicat libi ejus familiarissinius Pelrus, qui ne nupiis rum hominumritttm intuitu humanseingenuilalisex-
quidem corporalem, sedspiriiualem permittit orna- 'cedant, el ne quam honestis patentibus suis per
tum : siciil in Ejiislola sua scripsit: Mulieressimili- lapsum suum infamisc itiuranl nolam, ajteram sibi
ter subjectmsinl viris suis, et si qui non credtinlrerbo, quodammodo inier homines consuetudinis fecere
verbolucrificenlur, naturam. Et tu originem tuam j-espice, genus in-
per mulieriimconversalionemsine
considerantes in timore caslam conversalionemves- luere, gloriam nobililatis adverle : ac non honiinis
tram'* quarum sil non exlrinsecus capillalura, ,aut lanium-esse, sed Dei filiam, et divinaj nalivitaiis
circumdalio auri, aut indumenti veslimenlorumque nobiitatis decoraiam. Ita te exhibe, ut in ieccelestis
'ctdlus; scdabsconsuscordh est homoin incorrupiibi- naliviias appareat, el ut divina ingenuiias clarescat:
litale quieti at modesti spirihts, qui esl in conspectu si.l in te nova graviias, honeslas admirabilis, et
Dci tocuples(I Petr. m, I seqq.). Dicat et alius apo- stupenda verecundia, mira patientia, virginalis in-
stolus beatus Paulus, qui ad Timotheum scribens cessus, et verae pudiciiiae habhus, sermo semper
et suo in tempore proferendus : ut qui te
Epistolam, eadem de fidelium feminarum disciplina niodestus,
teslatur: Mulieressimiliterin habituornato,cumve- viderit, admirelur, et dicat: Quseest hiec novain-
recundiael sobrietdte,ornantes ~$e,nonin tortis cm.i- ler liomines graviias ? Quae pudoris verecundia
Ift EPISTOLATLHI.YIRGINITATISLAUS. , _ 'ii&
Quaehonestatis mbdeslia? Quaemaiurilas sapientise?.A in minoribus praeferanf, quos sihiin majoribus pa-
Nou est isfa humanainstitulio, nec diseipliua mor- res esse sentiuni? el quasi infra se posilos in terra
lalis. Ccelesteliic aliquid in .corpbre humanoreful- exisliment, quos sibi in coalestibus"sequalescredide-
"get. Puto quod babiiet in quibusdam homitiibus "runt? Tu autem quseChrisii", non sacculi Aifgoes,
Deus. Et cum ie filiamChrisij -coguoverit,jnajore omnem praesentisvitae gloriam fuge, ufomhe quod
siupore lenebitur, et -cogitabitqtialis iste Dominus In fuluropromiititurconsequaris.ConleritiqnhmYerba
sit, cujus (alis ancilla est. Si vis ergo partem babere et animositaiis causas evila. Dis"cordiarum"quoque
ciim Chrisio, Chtisli libi exemplo vivendum est: etlitiura occasiones subterfuge.Nam si, juxta Apo-
•qui ab omni malitia el nequitia ila fuit exlraneus, ut stoli doctrinam, servum Dei liligare non decet
neinimicis quidemvicem redderei, quinpoiius pro (II Tim. n,24), quanto magisancillam Del nonexpe-
ipsis orabat.lXolo enim ut eas animas ChrLtianas dit? Cujus quo verecundior es( sexus, animus de-
-existimes csse, quse aut fr.Ure», aut sorores non bet esse niodestior.
dico oderunt, sed ciiam proximos tolo corde con- XIV. Linguam a maliloquio cohibe^ .et ori tuo
scientisecoram Dei tcslimonio, non diligunt: cum legis frenos impone : ut tunc si forte loquaris,
Chrisliana Chrisli similitudine _ inimicos eiiam,, quando lacere peccalum sit, caveas ne quid quod
afnare necesse liabeal. Si sanclorum cupis habere B in reprehensionem veniat, dicas : Lapis emissus est
consortium, a malitiae et neqtiiliaccogitatu peclus serriioprolaius. Quapropler diu, arileqiiatnjproferii-
emunda. Nemo ie circumveni.il, nemo fallaci scr- lur, cogilandus est. Beala quippe labia surit,, qttse
monesedueat :nonnisi sancios et juslos, et simpli- numquamquod revocare velint, "emiltinit.Pudicaj
ces, el innocenies, et puros ccelesiisaula suscipiet. menlis debel eliam sermo esse pudicris,qui scdifieet
Nullum apud Deum babet locuin malitia. Ab omni semper magis, quam aliquehi destruat audienlem ,
nequiiia et dolomundumnecesse est esse, qui cupit 'secundum lioc quod Apostolus prajcipit, dicens :
regnarc cum Chrislo. Nihil tam conlrarium, nihil Omnissermomalusde ore vestrondn procedat, sedsi.
lam exsecrabileDeo:quam iiliquemodissevellaedere quis bonus est ad mdificalionemjfidei, ut det gratiam
velle. Nihil tam probabile, quam omnes aniaVe. audientibus(Ephes. iv, 29). Preliosa Deo lingua est,
tJuod Propliela prospiciens lestntur -dicens: Qui di- quaenon nisi in divinisrebus novitverba construere:
ligitisDeum, oditemalum(Psalm. xcvi, 10). et sanctum est os, unde cceleslia semper eloquia
XIII. Yidene aliquam humanam gloriamvliligas: proferunlur. Absentium oblrectaiores, quasi ma-
ne et lua intereosportio compulelur, quibus diclum lignos Scrijituraeauctoritate deterre. Quia etiam hoe
cst: Quomodovos potestiscrcdere, gloriam abinvi-- . inter perfecii virlutes horriinisProphela commemo-
cemqumrentes(Joan. v, 4'4)? Etde qiiibus Propheta " rat. Si anle conspectum jusli malignus ad nihilum
dicil : Augeeis mdla , auge ntata gloriosisterrm: ut deducatur, qui conlra proximum non probanda pro-
confundaminia gloriatione ve^tra, et oppribriutn, tulerit, non licet tibi alterius vituperationem pa->
fiatis in conspeclti Dei. Nolo enim illas respicias-, (ienier audire, qui nec ab aliis crtas recipi luam.
quse ssccttli,non Dominisunl virgines : quse propo- Injustum quippe est, quidquid conti-aCbristiEvan-
sili sui et professionis itnmemores,gaudeni in de- jelium venil, sialteri quod libl ab alio fieri moles-
Iiciis, in opibusdeicciautur, efcorporese nohiliialis tum est, paliaris inferri. Linguam semper iuarn de
origineglorianlur. Quaeprofecto si Dci filiasse esse .bonis logui assucsce, et audiluni iuum magis ad bo.
crcderent, ntiniquam post'divinos natales,nobiliia- noruin laudetn, quam ad malorum vituperationem
tem admirareniur hiimanam. nec gloriarentur in accommoda.Vide ut omnia quajcumquehene facis,
quolibetpatre honoraio. Si patrem Deum se habere propter Deum facias^ sciens ejus rei tanlum te a Do-
sentireni, nobiruaiemcarnis non amarent. Quid libi ,mino recepluram esse mercedem, qtiam ejus limo-
in generis jiobiliiale blandiris, etcomplaces? Duos ris*t amorls causa perfeceris. Sancta magis esse
homines ab exordiofecil Deus, ex quibtis lotius hu- quam videri stude, quia nihil jirodest sestimariquod
mani generis silva descendii.Mundanamnobilitatem;i. non sis : et duplicis peccati reatusest, non habere
non natursesrquiiasjirseUat,sed cupiditatis ambilio. quod crediiur, el quod nonhabeas, simulare.
€er:e omnes per divini lavacri graiiam cequaleseffi- XV. In jejuniis magis quam in epulis deleclare, il-
dmur, ut nulla inier eos discreiio esse possit, qtios lius viduie memor, quaenon discedebat de-Templo,
naliviias secunda generavit, per quam lam dives Deo scrviensjejuniisetorafionibus die ac nocle. Et
quam pauper, tam servus quam liber, tam nobilis si vidua quidem Judaeatalis eratj qualem .nunc vir-
quam ignohilisDei efficiiur filius, et terrena nobili- - ginem decet esseChrisli? Divinaempgis lectioniseon-
tas splendoregloriae ccelesiis adumbralui', et nus- vivium dilige, spiritualibustesaiiari dapibus concu-
quam oinninojam comparet: dttm quaerelro in saj- pisce. Illos pqtiusrequire cibos,,qu'tbus,animamngls
cularibus bonoribusimpares fuerant, ccelestiset di- quam corpus reficiaiur. Carnis et yini species, quasi
vlnaeglorisenobiliiale reslituuntur ^qualiter. Nullus caloris fomenta, et libidinis incitamenla fuge. Et
ibi jam ignobililalis locus, uec degener quisqnam lunc si forte vino uleris exiguo, cuni stqmacbi dolo•
esi, quem divinaonativilaiis ornat nobililas : nisi *renimio corporis compcllit infirmitas',' iracundiam
apud illos quinon putant humaiiiscceleslia prajpo- vince, animositatem cohihe. Quidquidillud est,quod
nenda, Autsi pmants quam vanum esttit seseillis post factam posniteuliam ruborem in§erit proximo
i7S S. IIIERONYMIOPERDMMANTISSA." I .176
i
utcriminis abominalionerndevita. Satis tranquillam, A selmo, el Bonavenlnra,mquefalsotribulttmfnhse, cll.
editoresmonent.Adhmcvarieinscri-
saiis quictam esse convcnil mentcm, etabomni per- Augttstinioperum
bi: apnd Anselmum,De vesiimentis, et membris, et
lurbatiuic furoris alienam, quaj Dei habitactilum actibus Deo tribulis : apud Bonavenluram,De essen-
esse desiderat, qui per Propbetam lestalur, dicens: tia-etinvisibilitaie, etimmensilatc-Dei: inmss. Va-
' licaito et Victorinosub Auguslininomine, De essentia
Super queriiatium requiescam, nisi snper humilemet Divinitatis, et de invisibilitate, aique incommuiabi-
tremenlem sermonis meos? (Isa. LXVJ,2.)jOmnium liialeDei. Priorem dcniqueet maximam pariem libri
opcrum et cogitationuni tuarum speculalorem Deum ex EttcheriiLugdunensisopere, de fGrmtttisspiritualis
crede, et cave ne quid quod divinis oculis indignum htleliigeniiw,sumptam continere loiumcaputejusdem
operisprhnum, quod est de divinis nominibus : Nos
sit^autopereris.autcogiles.Cumoralionemcelebrare in Ambrosianwliibtibthecmveterims. A liitera, ct nu-
desideras, talem te exbibe, quasi qn&-sis cum Deo mero48 pimnotatoinscripluminvenimus,SententiaS.
Ioculnra. Quandopsalmum dicis, cujus verbaloqua- Hieronyini de essentia divinitatisDci, et invisibili-
: et in (aie, aique immensilaie ejus. Vtrhsimeaulem obser-
ris, agnosce compunctione magiscordisquam valumErasmo, nihil in hoc essettecsermonh, nec eru-
In linnulaevocis dulcedine deleclare. Lacrymas.enini ditionis,necpecloiis,quodHicronytnumxesipiat.
psallenlis Deus magis quam vocfe graliam appro- EPISTOLAXIY.
bal, Sicut Prophela dicit: Servile Dominoin limore,
et exsullaleei cum tremore(Psat. n,ii). Ubi limbr et B De his qum Deoi« Scripluris sanclisaliribuunlur.
tremor est, ibi non vocis elatio, sed animus flebilis (YideS. Augustinum loe. supracit.)
csl, et lacrymosa dejectio. Omnibusactibus luis, di- '
ho- EPISTOLAXV.
ligeiiliam adhibe, quia scriptum est; Maledictus
ino qui facit opus Dei neciligenler. SEUDAHASI SYMBOLUM.
XVI. Crescat libi cum annis gralia, crescat cum .(Vide hoc symbolumintcr scrijita S. Papaj aUribula
tom.XHfnoslrscPalrol.)
setatejustitia, et fides eo perfeclior videaiur esse,
quo senior est. Qr.iaDominusnoster Jesus Chrislus , EPISTOLAXVI.
qui nobis exemplum vivendi reliquit, proficicbat, SEUEXPLANATIO SYHB0L1 ADDAMASCM. , -
non aslate tantum corporea, sed sapiontia et gralia (Cumadhaneexplanationom.qusB Pelag.ivulgoliabelur,
spiriluali coram Deoel hominibus. Omne lempus, in c
refutiinJam, pcueam lotam exciipspiilS. Augusliuusin
librode Gratia l
Clirisii, om. X, ibi videsis.)
quo te non meliorem senseris, hocacstimaperdidisse.
"Cocplumvirginitalis propositum ad finem usqtie con- MONITUMIN EPISTOLAMSEQUEWTEM.
serva,quianon incboasse lantum, sed perfecisse vir-
tus esi. Sicut in Evangelio Dominusait: Qui autem Ul hmc Ilieronymolribueretur,illud in causa fuent,
in finem, hic salvus eril ( Malth. Q quod ipsc epislola in noslra rccensionei7 in fitied'ese
perseveraveritusque ait: De fide autem quod dignaltis es scrihere, s.mcHi
x, 22). Cave ergo, ne cui concupiscendi occasiohem Cyrillo dcdi conscrijitam Kidcm.Qui sic uon ciedil,
tribuas, quia sponsus tuusDeus zelans est. Grimino- alienus a Christo csl. Ventmilla Ftdcs circa tres
sior est enim adultera Christi quam mariii. Unde Ityposlases versabalur: de qua conlrovcrsiain suppoii-
tina isla Exptanalioneitulluin etl verlntm.Ad hwc
'pulehre Romana Ecclesia, aposiolico sinedubio, cu- slylus, resqueipsa clamal, Hierontjmihuncnon esse:
']iis sedem obtinel, spiriiu animata, tam severam nu- imtnoesserecenlis attctoris,ratio qtta mysteriaexpli-
omninopersuadel.
per de hujusmodisententiam sialuit, ut vix velpce- cantttr,
nitenlia dignam judicarel, qnae sanctificatum Deo EPISTOLAXVII,
corpus libidinosa coinquinafioneviolasset. Esto ergo SEUEXPLANATIO FIDEIADCviULLUH.
vivendiomnibusforma,estoexemplum,praecedeet in
cctu quos in castitatis sanctificaiionepraccurris. Vir- I. Credimus in unum Dcum Palrem ohinipotcn-
ginem te in omnibuscxhibe, nihil corrtiptionisobji- teni, omnium-visibiliumet inusibilium Crcaiorem :
cialur capiti tuo_cujus corpus integrum esl, ul et lua et in unum Dominumnostrum Jesmii Cliii=iumFi-
sit inviolabilis conversatio. El quoniam sicut in lium ejus , natum de substantia Dei Pairis, quod
exordio epistolaj praefatisumus , le Dei sacrificinm "Graecedicitur o-xoouo-tov, Detimde Deo, lumendelu-
factnm , quod ulique sanclificalionemsnam etiam 0 miiie,Deumveriinu!eDeo vero, naium, non facium,
aliisimperlil, et quisquis ex eo digne sumpserit, sicut hajretici dicunt: per quem oninia visihilia, et
-sanctiDcatioiiisctipse sit particeps: Ita ergo perte, invisibilia facla sttiil, tnm iu ccelis qnam in ferra":
•quasiper vivam [Al. divinam] hosliam sanclificenlur qui prop(er nos liomines et nostram snlulcm incar-
caeteraj,cum quibus le ita in omnibus exliibeasj, ut natus, homo factus, passus, resurrexit lerlia die,
quisquis vitam tuam, aut visu, aul auditu conligerit, ascendit in ccelos, vciilurus inde judieare vivos et
s-anciificalionisvim sentiat, et tanium sibi intelli- mortuos : ct in Spirilum sanctum, qui de Patre
gat graliaeex lua conversationetransfundi : ut dum processit proprie, ct Deusest verus sicul Filius. Hos
ic imitari concupiscif, Dei sacrifieio et ipse sit auteui ijui dicunt, erat tempus quando non erai Fi-
dignus. lius iialus,.ct priusqiiam nasceremr, non crat, aui
'MONITUM1N EPISTOLAMSEQUENTEM. quod ex nihilo factus sii,aul nalus sit, aul mutabi-
anl convertibilem Filium Dci dicuut csse: bos
Habetur longo auciiusassumento, etiam apud Au- lem,
gusimumin appendiceTomi octavisubtitttloDeessentia anathemalizal Catholica et Apo-UolicaEcdesia :
- BiviiiiuUis,Sede{qliismultisauetonbns,Ambrosio^ An- quod fides invisibilium reruni «st, pon visibiliuq.
177 EPISTOLA XVII, SEU EXPLANATIOFIDEI, AD; CYRILLUM. 178
Unde Ariani Salvalorem videntes in carne, putaye- A _/ sciens, et Adsein paradiso visus esf, et in prsedesli-
runt ejus divinilatem talem esse qualem et carnem, natione carnali futura enuntians ei, et cum Jacob
passihilem, elmutabilem, converlibilem, compre- luctatus est : et quemadmodum humana fragiliias
bensihilem, etquasi formidaiuem, et quasi nescien- capere poteral, condescendens infirmitatibus om-
tem omnia, et proficienlem aelale et sapientia, et nium, diversorum genera approbal, aliis in gloria,
nihil facienlcmex se, et subjectum, et oranlem ad limoris omnium causa, aliis in humilitate,eminentis
Patrem, el gralias agenlem, el edenlem, et patien- ejus boniialjs agnoscendae.Si ergo sempiiernus Fi-
tcm, ct lacrymantem,el gemenlem, et quiescenlem; lius de Patre est genitus, quippe ct omnia scicns,
El postremo quaesunt creaturae propria, haec carni. oninia potens,et omnia salvans, omnia continens,
crealaj Salvaioris ascribenda sunl utique, non divi- judicans, creans cuni Patre semper ei Spiritu S'inc-
niiati, quia dicitur in Scriplura Deus ct homo. Quia lo, accipe igiittr qtiod crealura Deus verus non po-
ergo propler nos el homo d;ciiur, non debemusquai test esse, neque crealura creaturam salvare, dicente
siinl cainisDeo ascribere, etquae sunt Dei, carnis Scriplura : Et coluerunt,et serviernntcrcalurwpolius
acstimarepropria.Si quidigitur minus, aut inajqtiale, quamCreatori,qni est benediclusDeusin swcula(Rom.
attl impotens diciiur in Scriplura, aut subjeclum, i, 25). Yides igilur, quod paganitalis "est hoc magis
aul humile, carnis ejus est assumplaj. Quia vero na- B ] quam Chfisiianitatis? Et quod non tempore est na-
tus cst dc carne, et quia cum hominibus tiiginla et tus, sed sempernatus erat de Patre, dicit Apostolus
plus annos conversatuscst, et vere habebat pali:" et bealus : Invisibilia enim ejus a crealura mundi per ea
idco ct verusiiomo proplcr carnein accipitur, et ve- qum facta sunl, intellecla conspiciunlur, sempilerna
rus Deus incarnaius est, in carne passttsnatura pas- quoqueejus virlus et divinilas,(Ibid., 20).! Vides igi-
sihili, non deilatis.Haecenim quaapati debueral caro tur, quod Christus Filius Dei est, non temporalis,
liomiuis tran*-gressoris,pro hominibns pati digoatus sed sempiternus? Quod de subsiantia divina Pairis
est Deus per carncm. passibilcm : ui et divinitaiis naius est semper, ipse ait Salvator In Evangelio:
'
ejus inenarrandam poientiam in re visibili prsedic- Quod nasciiur de clirne, caro est: el quod nascilurde
tam sentiiiinus: et bonitatis ejus divitias, id est, per Spirilu, Spiritus est, quoniamDeusSpiritus esl (Joan.
passiouem, remissionem peccatorum credentes in III, 6). Et qtiod vcrus est Filius Dei, dicit Seriplura:
eum consequainur. Erat lumenverum,quod illuminat omnem hominem
II. Qualeest igitur maltimhoc, ut audeal quisgra- venientemin hunc mundum(Joan. i, 9). Et itertini
liam Domininoslri Jesu Christi, quam pro nobis fe- ipse EvangelisiaheatuSJoannes : Hic estJesusChri-
cit se bumilians,ut nos exalfemur, humanis seusibus slus Deus verus. Et quod semper erat, ait ipse : In
et voceh-rreiica, non sobim non inlelligere, insuper •G principio crai Vcrbum et Verbumeratapud Deum,et
eliam perioulosis blasphemiis, et ad irritum eam Deus eral Verbum(Joan. i, 1). Et qnod omnipotens
adducere,alque ullro ei adversari, dicenfe Scripiu- est Filius omnium creator. ait ipse Evangelista bea-
ra : Sciioleenim gratiam Domittinosiri Jesii Chrisli, tus : Omniaper ipsumfacla sunl. Si ergo omnia per
quoniam dives cum esset, propler nos pauper factus ipsum facta sunl, visibilia et invisibilia : quomodo
est, ut nos ejns pauperiaie dtvitesexislamus(II Cor. dicit anle passionem Salvator, quod de die el hora
vnr, 9)?Absil igiiur in Filio Dei aliquid plus minus- nemonovit, neque angeli cwlorum,nequefilius homi-
ve, autin loco, aulin potenlia attl in scientia, autin nh nisi Pater? Aiiendens igitur vides, quod propter
sequalilate, aut in tempore, aut in subjeetioiiecum utililatem homiiium, dixit se neseieiUem prscfmi-
dicitur,iiajc ut divinilali ejus, non carni ascrihan- lionem, nc negligenliores cfficianiurhomines. Nam
tur. Si enim plus minusveaul tale aliquid invenitur, el humilitaiis suae causa hoc dixit proplcr carnem
cxceptoboc, quod genuit Palcr Filium, et excepio passibilem, qtiia quasi homo bominibus videbatur,
hoc, quod Filius non a semeiipso naius est, sed de et causa utiiitatis oniniumtacttit: res quidem geren-
Palre natus esl proprie, non in tempore, sed sem- dasinsaceuloannuniians atque enumerans, diem au-
per, non aliunde, sed de sua substaniia : forie se- tcm elhoramnoneisaperiens.Quodergopro ulilitate
cundumverbum eorum, aut invidens, autimpolens D nostra lactiii, et so humiliavit, non debemusultro ei
Paler putattir, insuper eliam et temporalis agnosci- esse ingrati : et non solumnon intelligenles, insuper
lur. Et cum aperle hoc vetel Scriplura et exsecrelur: eliam Judaico roore, et bominem ajslimantes, ejus-
quomodotemporalem Deum, quemadmodumGenti- dem sctatis et ignoraniiae et impolenliaj pariicipem
lcs venerJnlur, ipsi eliam simililer adoranl? Narnsi judicantes quomodo Judsji. Quodnon divinitas nalu-
lemporalisest, nec verus polest essc : el si non ve- raliier paiiebatur, sed caro, ipse oslendit Judoeis,
rus, nee polens omnia. Et quid jam huie tali Deo diccns : Soluitehoc templum,el in tribus diebus cgo
credendum esl, qui erav aliquando,quando npn erat, suscitaboiiiud (Joan. n, 19). El cui hoc dubium est,
• et ex uihilo naliis est, dicente Sciiplura : Si audie- quod Dciis hoc dicebat, id est, Filius Dei seternus,
ris ine,Isracl,noneril in teDettsrecens(Psal. LXXX,9)? Yerbum vivcns P.iiris, ct sapicuiia Dci, ct virius Dei
Si ergo Deus reccns, non debet verus credi. Si au- sctcrna et sempHerna, el im.igo Dei invisibilis,ab
lem sempiternus: qnippe hic senipiiernus Deuserat, invisibili nams, non faclus? Facla autem estcaro et
qui loquebalur in omnibus sanciis, et lfgem dedit; plasmata, in qua Detts oral, quam el indutus crat
Moysim monle Sina, et omuia potens, el oninia propfer ijivisibililalem «t inipossibilit-.ucin 'visionis'
179 - . S.,HIERONYMIOPERUM.MANTISSA.' tSO.
Boslrae.Neque enim intrjnsecus eralsolum, sed ex- A, J non imparem : solvit inlerprelans, el dicif : Ideo au-
frinsecus el inlrinsecus, et in ccelis et in lerra, et lemvobis dixi, quoniam ille de meo accipiel: qttia
omnia contineiistimplensque omnia. Nihil ergo im-, ontniaqumPairis sunt, mca sunl. Si igitur ea quac
perfectum in Filio Dei, nihil inajquale, nihil impo- Palris, eaFilii suni, et omnia quae Filii sunl, ca
tens, nihil temporale, nihil incognitum : omniavera, omnia Spiriius sancii sunt, nihil ergo in omuihus
omnia possibilia, omnia ingenlia, omnia ajqualia Pa- deest Filio, quod non altineal ad ejus potestaiem,
tri, dicente Salvatore : JVejiionovilFilium nisi Pu- nihil qund non ab eo faclum sit, ct ejus nulu ac
ter : et nemo novit Patrenfnisi Filius, et cui voluerit moderamine non regatur. Cum ergo oninia Filius
Fitius revelare (Matlh. xi, 27). Yides acqualiiatem habeat in potestate, in omnibus nihil ei deesl. Ho-
Filii ad Patrem?Cum ergo Palrem novit Filius, in- rum igitur omnium habet polesialem ei. Spiritus
enarrandum, et incomprehensumdiem nescit elho- sanctus, quorum el Filius. Sic enim dicit de Spiritu
ram quam ipse fecil? Absit a sensibus nostris hoc. Salvalor : Ille judicabit muiidumel convincet, et do-
Iierum ipse Salvator diett: Da illis, Pater, ut hono- cebil de peceatoet de justitia, el de judicio. Dcpec-
rificent Filium sicut honorificantPatrem (Joan. vr, calo quidem,quod non credideruntin me : de juslitia
23)'. j-Equalis igilur Deo est Filius deitale, dicente autetn,quoniamvadoad Palrem meum: dejudicio au-
Apostolo : Qui cum in forma Dei essel, non rapinam B ] lem, quod prhtceps hujus mundi jam judicatus cst
arbitratus esl cumesset mqualis Deo, sed seinelipsum (Joan. xvi, 8 seqq.). Yides igilur quod Spirilus
exinanivitformam serviaccipiens,humiliavilse usque sanclus annuntiat Filium, et docct de Filio : el Fi-
ad mortem, moriemaulem crucis (Phil. n, 6, 7). Yi- lius de Pulre et Spiriiu sancto : et Spiritus sauclus
des quod utrumque Scriplura non abneget in Filio docet de Paire el de Filio? Trinilas igilur quia vera
Dei, et quod Dei est 'virlus omnipotentis, omnia est, inenarranda est, invisibilis esi, omnipoteuscst,
scienlis, omnia complenlis, omnia .coiilinentis,om- sese prscdicat, sese annnnliat dignanier omni crea-
nia babeniis, onihia .danlis, judicanlis, salvanlis, turse, visibili et invisibili, non valenli dignanter, aut
creanlis : et quod creataenaturae est, id est, carnis narrare, aut mirari, aui comprehendere, aul invesli-
ejtis,,et palienlis etplorantis, et quasi nescientis, et gare, aut quemadinodumest humanis eam sensiht;s
quasi non polenlis omnia,.quasi subjecli, et caclera, occupare. Consial igilur infirmari hominem, sanclae
Iiuic siriiilia?Non ergo debet esse confusio rerum, venerandaique Trinitalis in enarranda gloria, ma-
quathvisconjunctimres morlalis immortaliDeocon- jesiale, aut .potenlh. .Hujus igitur vim Trinitalis
juncta est pfopfer, riostramsalutem ;el,ila creditur narraiio gloriae si excedit, quanlo magis fruslra-
el post passionem"corporis, in quo apparuit in eo. bunlur, qui audent inler Palrem et Filium, et Spi-
etiam permanens in perpeluum ; ut et illi qtii cru- G ( riiuni sancium, aul locum, aut tempus, autaliquam
cifixerunt eum aspiciant, et impassibilem suis con- causam humanam ponere : qui non solum quid sit
spectibus ejus naluraedivinseper maieriam conspici- Deus non intellexerunt: sed nec eliam quid sil homo
bilem contueantur,eijudicium visibiliter termineiur, atiendere poluerunt? Niliil ergo in TriniialesubUa-
el mysterii secreta scieniia revelctur, et potenlise neum, nihil nuperrimum, nihil temporale, niliil
ejus majestas el bonitas a cunctis hominibus cogno- impoiens, nihil minus, nihil inaequale':Trinilas ve-
scatur. rieranda, deprecanda, Trinilas inenarranda, investi-
III. Quid quod et Spirilum sanclum verum Deum ganda, incomprehendenda. Etquod invisibiliumre-
invenimus in Scriptura, et de Palre proprie esse, el rum fidesesi, nobis dicit Apostolus: Esl autemfides
cum Palreet Filiosemper, sedetregnare, etcreare, sperandarumsubslantia,rerum invhibiliumexamina-
el ubique esse, et salvare, et viyificare, et peccaia trix (Heb. xi, i ). In hac enim lestimoniummertie-
dimiliere, et omnia implere, et sanclificare, et ju- runt seniores. El iterum in Evangelio: Deumnenw
dicare, et docere, et omni.vscire, et inhahitare : et vidilumquam. Et ilerum : Spiritus ubi vull spirat, et
quemadmodumFilius Dei, iia et Spirilus sanctus, voceinejus audis, sed nescisunde veniat, et quo vadal
persona terlia sicut Filii el Patris? Tres enim per- (Joan. i, 18; m, 8). Quod Deus csl Spiritus, dicit
sonaesunt quibus credimus, vere aequales: divinae,D ] beatus Pelrus apostolus : Ut quid menliltts es Spiri-
uniusque subslanlise,id est, de Patre Filius, et Spi- tui sanclo, Anania?Non es mentilus hominibus,scd
ritus sanclus proprie ct vere de Palre Filioque pro- Deo (Act. v, -i, 5 ). Non dixit Patri el Filio, sed
cedit. Primum igitur accipe quod de Patre est pro- Spiritui sanclo. Yides igilur quod Deus esl Spirilus
prie Spiriius sanclus, dicente Scriptura : VerboDo- sancjus. Et quodubique est, dicit sancttis Propheta :
minicwlifirmatisunt, el spirilu oris ejus omnis.virhis Quo fugiama spiritu luo, Domine?aut a facie tua
eorum ( Psatm. xxxn, 6). Et Salvator ait: Cumau- qnovadam (Psalm. cxxxvm, 7)? Et quod omnia
tem veneril Paracletus, Spiritus veritath qui de Patre complet Spiritus sicut Filius, ait Propheta: Spirilus
procedit, ille de meo accipiet,quoniamipse me glori- Dominireplevitorbem terrarum (Sgp. xv,7).Et ita in
ficabit, et veniensannmiliabilvobis(Joan. xv, 26 ). Aelis apostoloruni : Hmc dicil Spiritusjubens : Se-
Et solvit statim interpreians Dominus, oslendens parale mild Barnabam el Paulum in opus ad quod
primum quidem quod persona sit Spirilus sanctus, vocavieosmittere(Actor. xin, 2). Et iterum Apostoli:
dicens : Ille de meoaccipiet.Etut ne sicufi servum, Placuit Spiriiui fianclo, et nobis (Aclor. xv, 28). Et
Sstt creaturam, aut Patreni putemus,monstrct Palri in libro Regnorum dicU Deus in -Judaeos: Regnave-
•J8I EPISTOLA XVIII. AD PRjESIDIUM, DE CEREO PASCHALI. 182
runl nonperme,nequeperspiritummeum(Ose. vm,A). A sub finetn ephlolm : Necdum annus complelus est,
EiinProphelis ita Dominus: Israel concitavit spiri- anie quo principem Gralianum, prodenle exercitu suo,
fceda capthitas, dehinc miserabilior oppressit
tum Domini (Isa. LIII, 10). Etquod babitet in ho- inlerilus, Visus autem esl doctis criticis, el cum pri-
mineSpiritus Sanctus quomodo Filius, dicit Aposto- mh Erasmo, Hieronymi siylum mmutaius, ul polequi"
lus : Quoniammembra veslra lemplum sunl Spirilus - ex hujus ephiolis ad Heliqdorum ac cmteros, senten-
tias quasdam el vcrba sublegerit. Mihi non imilalus
sancli qui Itabilalin vobis. Et iterum : Nescitis quo- modo, aui anxio, qttodfieri.amat, Hierdnymum vesli- ~
niam templumDei esth, et spirilus Dei habilat in vo- gio secutus, sed ipsum ferme iidelur Hieroiiymia-
bis (I Cor. vi, 19)? Et quod omnia noverit Spiritus, num ingenium, ae salivam tota oralionis serie, con-
senienliarum referre.,Verum hoc est ipsum,
dicit sanctus Apostolus ila : Alii datur per spirilum textuque me magis movel; si enim recle temporum ratio-
quod
veibtim sapienlim, alii verbuhiscienliw in eodetn spi- nes inimits, nondum eralanno 578, ex Rierontimianis
rilu, alii fides, alii littguarum genera, alii intcrprela- scriptionibustam bene conformandoslyloadexemplum,
tiones in eodem spiritu, alii gubernalio. Hmc autem nequc odeo ipsa dudum laudata ephtola Heliodo,-
rum salis erat, qua cum si prmseniemad prmsidium
omnia operalur unus atque idem sphilus, dividensom- componas, magis argumenti similUvdine,el Scriptoris
nibus sicttt vult (I Cor. xn, 7, seqq.). Non dixit, ingenio perspkies- convenire,-quam subleclis ex illa
sicul jubetur, sed sicul vull, oslendens non crealu- veibis autsenieniiis : quarum eliam splendidioresnon-
._ nullm in ea teque atque hla ex Tertulliani libro ad
ram, sed verum Deum Spirilnm de Deo esse, et •" Martyres videri possunt delibalm.Porro aiitem ex aliis
omnia posse sicul Filium. Unde ait stalim Aposto- Ilieronymi scriplis, qumposieriorum sunt temporum,
lus : Quemadmodumnemonovit Iwminumqumsuttt in noster quw paria habet, mutuo laman accepisse non
nhi hominis esl in eo : sic et potest. Ejusnwdi est, ui unum atque alierum expresse
hdmine, spiriius qui qum laudem, qtiod ait Hieronymusepht. 29, ad Marceilain,
sunt Dei nemo novit, nhi spiritus qui de Deo esl. Spi- qitmanni cst 584, ut siquid forte nescimus sine teste,
rilus er.im Dei perscrutatur ctiam alla Dei. Yides, sine judice in fida aure moriaiur.: quod nosler sub
omnia scieniem finenicap. i. lolidemfere vcrbh habet. Tutn illud illu-
quemadmodum Spirilum sanclum, slrius epjst. 128, adGaudeniium, posl mings triginta-
et omnia potentem, el ubique esse, el omnia creasse, quinqne, seu 415 data : In Dominisaerificiis mei non
et omnia solvare, sancla nobis Scripiura annunlial. offerlur, ceraque conlempta, quas mellis hospilium
Unde ei Salvator in Evangelio, blaspliemiam Spiri- est, oleum accenditur in iemplo-Dei, quod de ama-
riiudine exprimilur olivarum : qum, ul alia muila qttw
lus sancii, neque bic, neque in futuro hominibus prmiermitthnus, iia noster expressit, ut cum cerium
staiuit dimiliendam, dicens : Idco dico vobh, quod sit ex iis tocis desumi non poiuhse, dum-unius' ejiis-
omnisblasphcmia, et omne peccatum dimiiletur homi- demqtieaucloris ephtolw, si ex hoc licel uno argu-
menlojttdicare, videanlur.
nibus : blasphemiaaulem Spiritus sancti, neque hic, Al non ideo gcnuinuinliunc quoque esse Hieronymi
neque in fttturo homhtibusdimilieliir (Malth. xn, 51): . felum pronurilio: dicam hac de re lalius in prwfa-
non uiique blasphemiam dicebanl aliam Spiritus C 'tione: Scias inlerim ab hisverbh: Pelicani cum sups
sancii Judsei, nisi boc quod Deus non erat, aut de a serpenle lilios occisos, -etc, qum inlerposilospalio
sejuttximiis, non ut Erasmus putabal ab illis, iiaque-
Deo proprie non esl. Nam inyenimus quoniam Ju- Placeniiam te femitto, alterius auctoris, qui de natu-
dseinon audent denegare spiritum : sed in Scriplu- ris animanlium scripseril, esse &.ttocmo--rpATiov, sanc
ris sicubi legentes, aul creaturam accipiunt, sicut nec docltim, nee ad rcm quidquampertinens, et quod
videttirerrore eorum,qui concinnanlcodicumpaginas,'
Angelum, aul ipsum Patrem exislimant, et lerliam ut alias.usuvenit,temere subjunctum,-
personam accipiunt, aut compositum arbilrantur
Deum Patrem, eum sil propriae naturae Spirilus Pa- EPISTOLAXVIII.
ter. Ex his etiam spiriium alterumpulanl eum con- ADMI.ESIDIUM.
'
sislere et Verbo, cum sit bpc magis rei compositi- De Cereo paschali. "™!
tiaj el realis, quam verse, divinae, incorporeaj sim- I. Nulla res (vetus inquitComicus) lam facilis est,
plicisque. Solet a Judseis boc sic inlelligi, el a quin dilficilis fiat, si invilus facias. Quod si ilie rem
paganis interdum. Nobis igiiur unus Paler, et nnus facilemdifficulter fieri invito animopuiavil, quid nie
Filius ejus verus Deus, et unus Spirilus sanctus ve- facere
posse existimas iii re maxima, et nullius um-
riis Detis : et hi tres unurii sunt, una divinitas, et edisserta eloquentia? Nam quicumque volue-
quam
polenti3, et regnum. Suntautem tres personae, non j runt de laudibus Cerei dicere, plenisque, ut aiunt,
duse, iion una, non secundum revelalionem, aut ventis ingenii sui intendere vela , et quasi qusedam
colleetionem, aut confusionem, sed semper manen- pelagi alla penetrantes , vicina abscondere liltora :'
libus personis divinis. llarum fides datur in bap- slatim in orationis foribus retinet oralorum
clamor,
tismo, ab his elremissio dalurpeccaii, et vita aeleriia fJorum , pratorumque descriptio , et in moduni so-
siuealiqua dubilatione speratur. Iluic Triniiali cre- nantis aursemolliter verba cadentia, dum describun-
dentes vere sancti et beati pafriarcbsc, prophetae, tur
apes , quod sine coitu generantur et generant,
apostoli, martyres , et manyrii gloriam meruerunt, quod solse a coneubilu liberce, nalos ore legunt,
et spem viise perennis adepti sunl, et regnum ccelo- arte
componunl, et quadam ratione vitali ,.animas
rum bsereditationenon ambigua sortiti sunt.
apiculis, non de suo inserunl.Praeterea Yirgilii lolus '<•
- Georgicorum liber profertuf in medium, rex advo-
MOMTUilIN EPISTOLAMSEQUENTEM.
lans agmen inducit, tantoque sirepitu diversa nar-
Auclor circa annum trecentesimum septuageshnum ranlur munia, ut militaribus caslris inleresse te
ociavum scribebai,quod manifcstuihex his debetes$5 credas. Sed cum. Jtsccaudieris sive Jegeris, laudabis
185 . S. HIERONYMIOPERUM MANTISSA. ,i m
oratoris elorjuenliam. Et ut breviter signem , putoi Aaccolae
t eremi sunt, coelesles'illoschoros, per eosdem
'
le Quintiliani controversiaerecordari, in qua pauper erupisse traroites, iisdem institisse vestigiis.' Et ut
causatur, dolens ob interitum apum , flores ab im- - longam orationom compendio breviem ( episiola
potentissimo divite venenatos. Eslo liaec jucundai qtfippe iibrum redolere non debel) aut parva aut
sint, et aurem composiiopede mulceant, quid adI magna sunl, quaui tibi desercnda suademus. Si
- diaconum Al. tacet
[ quid ad diaconum] , quid adI parva, non diffieile putes parva contemnere. Si
Ecclesisj sacramenta , quid ad lempus Pascbaequo» magna, majora magnis pracmiaprajparantuf. Sed
agnus occidilur, cum accinclis lunibis carnes.cumi dicis: Volo prins palernum rus vendere, et exiguis
ossibus devorantur :-cum tacente episcopo, et pres- sumpiibiiscongregatis, sive viatieum viacsternere ,
byteris in-plebeium quodammodo cultum redactis , sive in pauperum me alimoniam prajparare/ JEl bic
Levila loquitur, docelque quod pene non didicit: ett Evangelicam audi sententiam : Si vis perfectusesse,
festivissimo prssdicanstempbrc , toto dehinc anno) vade, vendeomnia quw habes, et da pauperibus, et
justilium vocis ejus indicitur? Yidesne quamgrandiat veni, et sequereme (Malth.xix, 21). Plures jam auni
sinl? intelligiste difficiliaposlulare.ln eodem quippei sunt quod ccepisii servire Deo. Mens Ciirislum se-
momento et praedicandaconscrihere , et cur ita pnc- qtiens iion diu sseculisuslinet onus, nec se patiiur
dicata sint docere , omnium difficillimumesi. Nam l B istiusmodi vinculis alligari. Quin potius (imendum,
iilud pene me praeteriil, quod divinis magis quaml ne dum occasio distribuendi patrimonii prsclciiditiir,
liumanis vocibus disserendum est. Lege Pentaleu--, durn non vis rem majoris pretii minoris vendere ,
chum , lnstrumenluro percurre vetus : nusquam inl sit impedimenium in proposilo tuo. Decemaliquid
Dei sacrificiis mella , nusquam ceraj usum, sed lu- emptum esl uummulis, vel unum Iibcnler accipiim,
cernarum Jumina, et oleo folos videbis igniculos. dum roe ad praeliumfesiinantem nullaj prscpediant
Quid causer de veteri Tes(amenlo? Novospercurrej moraa.Malthaeussedens ad teloueumaudil: Sequere
libros. Hi, ut opinor, sunt Evangelia quatuor, apo- me (Matth. IX, 9). Numquidprius ratiocinia suppu-
slolorum Aclus, Epistolse,Joanliis Apocalypsis.Nihill tavit, et reverstis domum suorum passus esl lacry-
prajfer isla; numquid alieubi cereus? Nonne in fine' mas, pracdiorumqueauclione sollicilus, nequaquam
[Al. fide] Evangelii detonaniis inter septem cande- poluil Domini sequi vestigia , nisi mundi se prius
labra el lucernas aureas, sponsusrevelatur incedens? ' onere liberarel? Ille
' discipulus qui renuntiare pa-
Ad haecrespondebis : Et ego a le fieri idcirco postu- reitiibus ante cupiebat, voce Salvaloris afgtiilur. Et
lavi, quia scivi esse difficilequod petebam. Leviler cerle multum est inlereum, cujus brevis ad domum
omnis solvilur quseslio, et par pari refertur senten- recursus slalim venluri reprehendilur , et le, qui
tia. Et ego me idcirco facere debcre non putabo, , G * tanlo jam lempore , aut non vendis tua, quod cito
quia .rem difficillimam poslulasli ; allamen ne te: potes facere, aut non contemnis : sed vides muka
causando differam, si coram pariler fuerlmus, au- libi impedimento esse ne facias.
dies universa quse senliam : ul si quid forte nesci- III. Cum hsec legeris, ad asylum Romuli fugies_
mus, in tua aurc moriatur. Nam qui scribit, mulios; el Comcediajconscendensaram , verba Domini sae-
sumit judiees: alius in alterius livct ac grassatur vienlis eludes. Dkiconus, inquies, ecclesiath tuio
ingenium. Ille si unus sermo defuerit, quasi clau- deserere non possum : vercor ne incurram.sacrile-
dam oraliunculam diffugtt. Alius si paululum se lo- gium, si altaria derelinquam. Euge , meus, plus de
quenlis cothurnus exlulerit,non presbyterum Iairabit, te exacturus sum, si ad vitam monachi, clerici ali-
esse, sed rbetoreni. quid dignitaiis accedit: sl in aposlolicostans ordine,
II. Iiaque si yis (e mihi bocobligari munere, Pla- quoiidie Chrisli corpus pia plebi famulationeldisiri-
eenlinas delicias desere, seclare Abrahaehabilum , buis. Sed considera, obsecro, saiis esse difficile lo-
rclinque nalale solum, spretisque urbibusad desertai cum Stepbani implere vel Pauli, in angelicoslare
secede , ut possis orare cum Christo. Erit quidemi minislerio , et populos subjaeenles eadenii dcsuper
durus et mucidus , et hordeaceus forte panis. Sed veste despicere. Pretiosum est margariltim, scd ciio
delicatum mililem rex non amat. Jerusalem , quaa •* "•frangitur , fraclumque non poiest inslaurari. Navis
similam et mel, et oleum manducavil, fornicalionis quamvis sit rudis, et solidisconfixaciavis, ttimenies
arguitur : non quod mali sinl cibi, quos paterna flnclus labulata non sentinnt : cito lamen si peri-
indulgel clemeniia; sed quod mollis prasliator ad culose navigat, perforatur : el licet plenis ven(i3
primam siatim aciem eoncidat.et post umbramsolem lucrosius ad optala perveniat: tamen magis|secura
ferre nou qucat: post sudarium galeam eneri potius sunt quae tranquilla ; et ut aperlius loquar, pfus tc
1'epulet,quam tulamini. Quodsi exire cupienti mater quidem dicis habere mercedis, sl in media urbe
obsisiil in limine, loquere ei verbis Domini tui : consistens, moiiachorum viiam viclites. Hseesunt
Mater el mea fratrcs meihi sunl qui faciunl volunta- vera quaj dicis, se.dnon tam facile explenlur opere
tem Patfis mei, qui in cmlisest. Si vernaculse, cum quam dicto. Ut enim csetera prajtermiitam, quse ncs
quibiif"nulritus es ,.flcre, et patcrni ruris memoria, ab austeriore vita rclrabutu, iliud inferam, ad cujus
ipsius quoque domus anguli, et secreia reilnere le comparaiionem etiam quae dissimulaverim,1 immo
cosperinl, in quibus infans voluiatus es, lusistipuer, timuerim dicere, iulelliges. Alius barhaml cx-dit
adokscemulus IastCivisti:recordare pmnesfqui nunc ssqunliter et kiiaritatenj frontis, niieiiti desuper
m EPISTOLA XVIII. AD PRiESIDlUM, DE CEREO PASCHALI. 188
coms protegil.Tu si paululum, utnos solemusfaccre.i A IHa quolidie cogita , tracla, desidera , et quasi
rusticani, capillum usque ad culem persequeris, quodam carcere detenlus exclama : Heu me,
risum prajbebisomnibus.Quodsi pulla fuerit tunica, qttia peregrinalio mea prolongata esl! El in pa-
eftam prselereuntiumdigilis denoiaberis. Cave, in- radisum mente conscendens, tolies in terfa non
quam , nt non slrictse sint caligscnc crura non can- eris , quoties' lerram despexeris. Eadem nobis
deaiu.Nisiformosus fueiis, sanclus esse non poleris. cerlc ciim his qtii habitant per dcserta conditio
~
Aliquisinvitat d_eoptiniallbus adprandium , omues. esi. Iidcm oculi, lolidem roanus. lisdero infirmiia-
volivis pcrgunt feriis: cerle aui ctindumtibi est, aut tibus, vcl viriutibus siibjacenius. Si te aquaepolits
negandum. Si ieris , atil eisdem vescefis cibis , aut vexat, qiianti nohiliores, non dicam vina ncsciunt,
aliis. Si aliis , convivariim offendenlur oculi. Si el ciirniiim ignorant cibos, sed infusolantum lcgu-
iisdem, perit abslinenfui. Quod si ire nolueris, tunc mine suslenianiur? Si balnearumie lavacra sollici-
niiser in prandio coinedeiis. Ad singulas quasque lant, quaiiii principcscixitalum, siveob culpampro-
pliialas et delibuta mellis viua polabcris. Alius in priam, siveob invidiam, »d insulas deporl.-Ui,sine
luum vultum cavillabilur, ille incessum ridebit, hic pncnro futuraqtie nicrcede absque .balneis pcrse-
habitum. Et imilalores forsitan Judaeorum: Nonne vcratit? Nemoid ncressiiaie pali non potcst, qcod
hic est, inquicnt, -filiusfabri ? Nonne fialres ejus el J5pro
J Deo voiintale pati dctreciat. Habebis cellulam
sororesapud nossunt (Malth.xiii, 55)?Ego ilium me- quaele solum capiai. Immo non eris solus, angelica
mini ante tol ferme annosiiiud fecisselurpe, dixisse tecum lurba versabilnr. Tot socii, quol sancli. Le-
lnrpius. Alius furem clamabit et incechuni, scque gcsEvangelium, co!if.ibulabiiurlecum Jesus. Repli-
sceleris fingetfuisse parlicipera. Omniapariler pran- cabis apostolos vel ptophelas. Numquid poleris la-
dia consonabunt, et in le tcmulenlum convivium lem alium luis sermonibushabere consnrtein? Tcrra
dissolveiur. Quod si .vilibusabslinueris carnibus, ct sumus, elcinis : ct pnr oinnia momeiila de noslra
non crcbro balneas frcquentaveris , tunc fere per salule sufpensi, eotitiiiuoin pulverem dissolvendi.
omnescolumnasManichaeilibi lilulus ascribelur. Si Qtiidretrecliimiis de necessitale facere virlutem ?
volucrumedulium rcfutaveris, el teuellas columbas, Ccrle quandoque nioriciiduin est, et slcrcoribus
crassosque lurtures cxpclenti gutluriduriordominus plena viialia, qu;c nos quotidie noslrae comnioneiit
denegavcris, sacrilegii crimen affigetur. Slaliinque vilitatis, in similem piiircdiucm omne secuni trac-
aient : Ili sunl qui creatorem mundi contemnimt: lura sunl corpus. Quam cilo niundi relinquamus an-
iu usus noslros facla suut omnia. Audivi, teste Do- gusiias , et si forle ob conliiienfiam (quod lamen
mino, non mentior, qucmdam in suam gulamdiser- raro accidii) dolere stomachuin, sesiuarc febiibus
tum, cum iue rumore cognovisset esculenlioribus G ( cceperimus,perpetuse vitse januam morbuni putc-
cibis absfmere; dixissc : Numquid porccllus ideo iiius, plenamque vicloriam. Quia Scripdira do-
faclus esl, ut logalus in senatu seiiientiamdieeiel? ccniecogiioscinius, uulluin anic vilic htijus finem
'
Quo videlicetme stulliliaecondemnarei, qtti piilarem plene beatum esse diccndum. Qttanti in mediis opi-
ea qusesunl in bomiuum usus creala , uon sumere. bus, ei inter iiiluiasconsulaltis repenliiia mortesitb-
Ha.'Cel istiusmodi cum vitam in urbibus lacerent tracii sunt? Nttper impeiiUnr Yaleniinianiis, cimi
honam, quid facies, fraler, in medio? uut vitiis, aut advorsus Sarmalas, Quadosqucpiojilur Illyrii vast..-
anathemati colla suhmities : id csi, aul seclabcris lioncm in consislorio ssevnsinfremcrct, et loiius
quae sttnt adversa coniiueniiae: aut si faccre no- gentis excidium rigidus iniiiarctur, sanguine erniii-
lueris , ipse damnaberis. Prsclermitlo crebras salu- pente discrepuil. Quid loquar de friUrc cjus, qiiem
lntiones, obsequia malronarum , variasque illece- conlra regale fasiigium Thrachu ignis ahsorbuii ?
bras , quibus etiam rigidissimi emolliunlur aniini, Nccdumannus complctus esl, quo prineipem Gra-
et sireneo cantu ad naufragia pertrahunlur : quod lianiim,prodenie exercitu suo, ante foedacaptivitas,
ad speciosas quasque formas oculus ssepe invitus dehinc miserabilior oppressil inleritus. Et, m ista
absirahiiur, quod aures obsccenadicta feriunl; nunc taceam, eliam qui comiiiuni ftne"perierunt, post
illud affirmo, qttod efiamsiista 11011 essenl, au com- D
•* morlem pari cum oinnibiis condiiione sociantiir.
paraiionem lam ingentis boni, minora deserere de- Quotusquisquecorum iu die judicii ininimo de JIIO-
bueras. nacbis coiiiparabilur? Sccictinir sallcm mulierc--ilas,
IV. Adde quod diaconus es, scd abscessu luo, scxus nos doceat infirmior. Qnanfaediviiiis paritcr
eeciesiajdamna non senlient. Helias vixil in ereino. et nohiliiaie pollenles (nolo cnim vocabnla dicerc,
UeliseumProphetarum secuius csl chortts. Prarcur- ne adulari vide.ir) reliciis facullatibiis, pignoribus-
snr DominiJoannes nulritus io soliiudinc , ad hoc que conleniptis, id faclu fac.ile judicivennu, qiiod
tandem desceudil ad Jordanis ripas, ut populos ar- tu proprio pulasli limore d.fficilc?Id dc cerei car-
gueret confliienles,et pharisauosiulelligens, clericos niine disce. Illud tibi de \ariis floribuslumcn exor-
Judajorum generaliones vipereas denoiaret. Nuper na. Esto et ipse apis. Debborai victoriam imitare.
jEgypli deserta vidisli : intuitus es angelicain fa- Barach lecum Sisaram pcrsequalur, ct lihciaiols-
miliam. Quanli ihi florcs sunt? quam spiriiualibus rael, Judicum c.irmen ingeiniiicsj ut Chrisii meila
gemmis prata vcrnaniia? Vidistiserla , qtiihus Do- componas.Si sic lampadcm pracpanis, spoiuo ve-
iniaus coroualurj Iile libi in peclore iguis exaestuet. nienie non dormies, cubiculnmregis intrabis. Piura
187 - S. HIERONIMI OPERUM"MANTISSA." 3 I -188
cum dicerevellem, et te mertim (ali exhorialione A los occidii. Pantlier pardo similis est, et est varii
reiinere, subilonuniiatum est, asellos esse conduc- coloris, el mitis. Si saluratus fuerit, tribus diebus
tos, qui me Romam usque pertraberent. Itaque in- dorniit. Post tertium diemlevat se et clamat, et sic
vitus Placentiam te remilto, sub ea conditione quam odoremsuavem emitlil, et convocat omnes feras,
nosti, ut quoties hsec legeris, libi sciasessequopol- quse odore ducunlur, et estomnibus feris amicus,
licitus es, veniendum. prseler draconi et aspidi. Testudo marina, quse est
grandis tamquam insula, dum emergit se de alto;
a Pelicani cum suos a serpenle filiosoccisos, mor- ostendit se in ipso mari lamquam
peiram, nec se
luos inveniunl, lugent, et se el sualaiera percutiunt movet inde, quoadusque honiincs naves ligenl. Et
ct sanguihe excusso ad corpora morluorum sic revi- cum haecsenserit, trahit sein altumr Sed cum^esu-
viscunt. Aquila quando seiiuerit, gravantur ipsius rierit, aperitos, et bonum odorem reddit: ad quem
peniue el oculi, quaeriiquefonlem, et erigit pennas, caeleri pisces colIiguntur.Perdix aliena ova cale-
et colligit in se calorem, el sic oculi ejus sananlur: fucil, perditis suis. Sed cum creveriht pulli, ex,nido
et in fontem se ler mergit, >>et ila ad juvcnlutem evolant, et ad pafentes suos redeunl, mentitum pa-
redit. Phcenixavis est in India, et per quingenlos rentem omiltentes. Perdices sibi insidiantur, et si
annos de Libano implet se aromaiibus, et sic nidifi- g afferant Illosad silvam qui eos habeni, vocem emit-
cat <"sacerdoti Holiqpolitanomehse Famenoib, aut tunl absconsi, et sie cseteri veniuiit, el retibus' ca-
Farmuih. Implet aram sacerdos sarmenlis, el ibi pitinlur : plus pedibus qtiam pennis fugiunt aucu-
confert phoenix aromaia, ei elecirum arae imponit. pantes. Et si ad hoc fuerit ul capiamur, similem
Et primo solis ortu, pbcenix quidem movet pennas, siui colore lapidem qtiajrunt, el ibi se supinos po-
solis verGcaloreaccenditur electrum, etsieexurun- nunt. Yultur cum ccepevit ova edere, primum de
tur aromata, et ipsa phosnix incenditur. Craslino terra Indiaee Iiislinlium sumit, el est lamquam nux,
die de cinfeVegignitur vermis : secundo pennas ef- et inlus habet aliquid quod moveiur, et sonumred-
fert, lertio ad antiquarn rcdit naturnm, et sic ad sua dit. Hoc-sibi apponit: et multos quidem racit fcetus,
loca revertitur. Ariguisquando senuerit, perdil aspe- unus vero remanet. Namcum non hahuerint escam",
clum,: et si voluerit redire ad juventuiem, jeju- observant se dormientes, et comedunt se usque dum
nat qtiadraginia diebus, ut laxelur pellis ejus : et untis remaneat. Myrmicoleon, ab aute lco, relro
sic angusium foramen inquirit, ul dum nitittir exire formica, de duabus feris nascittir. Esca vero ipsius
inde, pellem seneciulis dimittat. Coiuber ad biben- iii primis est lac malris, id esi, formicaj. Nutritur
dum veniens, in aqua venenumdeponii, ne eumve- enim mater legumine lamquam formica.
nenumaqua conereium occidai. a Nudumhominem C MONJTUMIN EPISTOLAMSEQCENTEM.
timei, vestilum persequitur, caput tamen suum ce- Cognominemhuic librumscripsit Novatianus,quod
lat qtiando percutitur, ubi scit esse mortem suam. ex catalogoconstat: nec porro defuere. qui hunc ip-
sum Novalianotribuerenl, quamquamnon Manicli(EW_
Serpensquidem si semelcalamo percutialur, mori- modo,sed et Arianwhwreseosmettiio occurrat. Eras-
lur : sin veroiterum percmialur, confirmatur. Bru- mus ait : Ut librumhunc fateor l:ctu non indignum.
niali lempore infirmior efficitur, el a soricibus de- ita slylus, ul nihil sit utiud, evidentissimedeclaratnon
vincilur. Igitur anle hiemem circa se colligitsegetes, esse scriptum ab Hieronymo.Inscriplio variabal hi
: in altis erat titulus ad Terentiam,
ut illis escam praebeat. Yiperaeper os coitum fa- exemplatibus
in aliis ad Therasiam. Deindein ipso voluminenulla
ciunl, miisciilimortem coutemnunt, sed femina in filuliiusrei menlio, quw perlineat vel ad eum qui
ipso coitti, sive magna dulcedine exagitata, sive fu- scripsit, vel ad eosquibusscripsit: cum Itujusmodiso-
turi prajsciapericuli, dum absorbet semen, caput lealet admisceredivusHieronymus,prmserlimin princi-
pio in fine.Poslremocum siljttstum volumen,ietde
masculiabscindil, et sic eum occidit. Sed cum con- celebri argitmenlo, tdmett nusquamcitatttr ab Uiero-
ceperii, viscera illiusab ipsis quos concepit, come- vymo,qui tamenilli mosesl in cmleris.Si exslarei in-
dunlur, el sic-malrem oeciduut. Formicae quaj nil dexoperum Tertulliaiti, forlassh inler illius lucubra-
tionesreperirelnr; nam pltrasis ab illiussermonenon
poriant, non rapiunt onera earum quseportanl: sed abhorret. ,
cum dcposuerint triticum, dividunl grana, limenles 1> EPISTOLA XIX.
ne si fuerit pluvia, fiorescant. Yulpes si diu esurit, De vera circumchione.
volutal se in pulvere, et fingit se moriuam. Ergo I. Superiore epistoja quam ex me consullatiove-
vdlaiilia veniunl, etdum voluntillam comedere, co- slra deprompsit, quam et ad luumei sororis lu;e no-
meduntur. Vulpeculacum leporibus ludit, et sic il- nien misi, rationem eircumcisionisrapide transcurri,
/
a Nos islbacc, quascoiitintiaserie superioribus an- sacerdoti, etc.
neclebantur cnm nihil tanien ad ea periincreni, dis- d Isidor. I. xii. Origin. c. I : Ferlttr aulemj
quod
traximus. De Pelicano fabulam veteresplerique jac- scrpenshominemnudmiinon sil aitsus allingere.
tanl eliam incredibiliorem. 0 Eadem frre ad verbiim de vuliure tradit Eusta-
- *>Ycrus llieron. in cap, Isai. >L: Crebrodiximus, ihius in Dexameron : qui non Instintium Iapidem
Aquilarumsenecltiiemrevivisceremnlationepennarum. illum vocat, sed EUTO-KIOV, ex eo quod parius promo-
Bis auiem Pseudo-Hieronymi paria habet Eusta- vel. Alii ("nnjToxiov appeilant : qui lapis KETITW est,
thius in Hexameronp. 27, ut alios omiltam. sive aquilinus. Hinc malim pro Instintium, quod no-
c Emendandus locus, .supplendusque ex! velere men nihil esl, aut Eulocium,aut Ocytociumhic quo-
Lugdunensi Edilione ila, et sic nidifical. Et indicat quc rescribi.
183 EPISTOLA.XIX. DE VERA CTRCUMCISIONE. 190
quoniani-procinclusitincris mei, in quo. confecta A promhsa? ex qaibus etiam est Chrhtus sictmdumcar-
est, non solum eilimam nitoris, verum eliam per- hem, qui est bcncdiclushiswculn. Absit ergo, ui a
feclionem operis-invidit, licef me ei illa lerrcanl quibus eiiam filiuni secundnmhominemvohiit ofiri,
quaj lrmantur.Quodsi non placeni poliia, formidat eis non plena raiione condefet teslamentum. Sed
animus cogitare quid judicii mercanlur informia : quoniam tam evidenter conslal omniaordinata per
quamquamcgo illam noti ad judicum subsellni, sed Deum plenaesse ralionis, ut asserlore non egeant;'
ad faveniium milii coronam iransmisi. Deniqne videamus unde digrcssi suhius, quae causacst, ut
mea senientia non prodissei, nisi fuisset per vos de eam parlem corporis, quaesecretior cl occuliior csi,
secreio verecundiae,velttt manu quadam chariiaiis atil eam quse a Graecisyvaiz, a nobis diciiur natttra,
educla. Sed quoniam j.un ill.ini meliorem laccre ad circmncidendumDominus elegerit : qui uiique
non possutn, placuit milii, ut semel emissum repe- ol) signum qtto volebat famulos suos in Abrahaese-
tensapud le veibum relractarem, cujus conversalio mine censeri, id poiuisseteligere, quod in propatulo
ciicurhcisionisest inicrpreiaiio, et viia toiius legis positum ah omnibus cerncreiur, et alio nominevo-
enarraiio. Exeo siqtiidem lex vidctur obscura, quo- careiur: ubi nec in signo obscttriias, nec confusio
niam rarus in quo conspicitur exisiit: Dei euini ver- - esset in nomine.
bum vita est, et nos aliier vivendo quam viia B lll. Sed uiraque imago raiionem habuil geminae
esf, verbum Dei facimus obscurum. Quod si ea veriiatis : quam dum loquar impende paiicnliam, ut
vita quae solum viia cst viveremus , enarralione quao circumcisioncm illam in viia iua non esse cre-
legis ejus opus non erat, quam facilius erat videre debas, nunc vitam tuam in illa circumcisione coc-
quam loqui : quandoqnidem non in sermone esl re- spicias. Ac primum de seeretiori parte corporis quid
^gnumDei, sedin virlule(1Cor.iv, 20). Nobis ergo ex flgurabat, advertc. Illud sine dubio quod poslmodum
abundanii licet apud le dissertare, quod didicimus Dominus mohstravit, ne jusliiiam nostram coram
in te, libi prodere quod nobis viia (ua prajstitit, ne bominibusfaceremus, sed in occullo coram eo solo,
essetobscurum. Sed quid novum loquimur, si aul cui soli nihil occultum est, el quem solum rcrnune-
lu quod locuiuri sumus hoc yivis, aul si apud te ratorem bonorum novimus csse faciorum.Nam bic
quod in te didicimus boc loquimur : cuni el memor nostra circumcisio non videiur : quoniam stultiliie
eorumquse meminit monita non quseral, et doctus velamine veltit yeste tegitur mundiali : Nec sane a
non ea quaj jam callel inguiral ? nobis magnopere desidcrandum est,'ul contempla-
II. Tu quidem, filia dileciissima, circumcisione tioni omniumcircumcisio aperie subjnceal, ne mer-
yivis : mihi iamen proposilum est illud teeum loqui, ces operis pene eos sit, quos volumushanc videre,
quare non in digiio, non inaure, aliave corporis *" dicenie Domino: Amendico vobh, receperunlmerce-
parte fiat circumcisio Judacorum,quae ulique sine demsuam (Malth. vi, 2) : sed iia modesle, iia Yere-
ratione esse diceretur, si a Deo inventa non essel. cutide habenda e.-t, el velanda juxia eam imaginem,
Nihil enim sine ralione fit per Deuni : nihil casihus, qttam abundantiorihonore veslimus, ut videnies eam
ut gentes loquuntur, forluiiis, nihil denique fortunae non videant, sed quaereiues rimantesque inlus nos
ih illo lemeriiati licei. Ipsi enim caacisunt, qui illam juxla Apos(olum, qnos scduclores putant, veraces
putant h.ibere aliquid potesialis. Deus autcni, qui esse faleantur: quos nihil habcre credebant, omnia
ipse raiio esi, ut nihil non plena ralione formavit: possiderecognoscant : quos mori judicahant, vivere
ila nihil ab honiiuefieri sine raiione mandavii. Nam in ajiernum testentur (1 Cor. vi, 9). Haecest gloria
si elementa quaj cernimus tania ralione digessit, ut circumcisionisocculise: haecpartis verecundse illis
lerra haeccsset, superquam reliqoa movercntur, im- ad videndum, nohis in noslro corpore non vereridie:
niobilis, ut aquarum venaealiioribus monlibuscon- hoc leslimonium gloriosumcum conversi amare cu-
dereniur, a quibus oria flumina duni per mulia pinnt, quos odisse gaudebant. Unde non in carne
sjalia decurriinl lale, poiandi usum per omnem palam, sed in occulio cordis Judaei esse dehemus,
traeium cursus sui animimiibus exhiherent : ut non littcra, sed spirilu. JNamlittera oculis subjacet
ipsttmmare aquis infiuentibus non excrescat, sed ul Dnoslris : spirilus nobis carnalem refngit aspecltim :
velut veuter quidam laticuni aquas sitire videalur : ut laus juxla Aposlolum ex Deo, non ex hominibus
ne vel fonlihusin ccternummananiibus, vel flumini- acqtiiralur : vercanuir aulem audire a Domino: Po-
bus sine fine currenlibns, vel pluviis assidue ruen- pulus hic labiis me honorat, cor autemcorutn longeest
tibus, perpeiuo terra diluvio tcgeretur : ut ccelum ame (Matlh. xv, 8). Juxta illum qui quod periinebat
p.raetcrplenitudinem illam lucis in sole, nociurnis ad labia, magislrum honum de bono quaesiturusap-
etiam sideribus radiarei, ne quod lempus egenum pellat : cui vetus lex, id est, carnalis circumcisio
luminis baberemus. Si ergo hsc transitoria, ut ipse velul in superficie posiia recitalur, qtiam se com-
ait: Cwlumetterra transibunt (Mallh. xxiv, 55), sic plesse tesiatus, ubi quod ad circumcisionemcordis
sapientiadescripsit, ut aliter ea non potuisse esse perlinebat audivil : Vende omniaqum habcs, el se-
credamus; quid homines ipsos, pro quibus haec quere me (Malth. xix, 21) : tristls abscessit, miser
nnnc ita excogitavit,ordinavit,instituii, sine ratione prorsus, qiii sequi noluil quem bonum Ignorare non
forle viverc permisit: quorumadopiioesl filiorum,el potuit. Inleritis ergo illud esl signacuJumprajfigura-
gloria, et Teslamenlum,cl legislatio,et obsequium,el lum, quod in ihvisibili rneule nostra, ab illo invisi-
!9I S: IIIERONYMIOPERUMMANTISSA. 192
bili nostra Deo videtur, nt non eum a quo invocelur ji lius Dei vivi (Matth. xvi, 16) : exelamat Dominus
audirct, sed eum a quo crcderetur altendcre. Octtli beatum, cui non caro isiud revelasset etsanguis, scd
csiim Domini super justos (Psalm. xxxm, 16), si ad Paler ejus qui esset in ccelis.Tunc etPetrus vocaiur
justiiiain corde crcdatur. Ycrum autem nos credere a Pelra, postquam angularem illam petram primus
toto corde menlimtir, si ab hominibus accipimus agnovit. Jubet tamen post mullas donalas Pelro
honorem. Accipimus enim ab hotiiinihus honorem, benedictiones potentiasquevirtuiis, no, quis discipu-
si eleeiiiosynas noslras luba populo pravdicauira lorum dicerei, quod ipse esset Christus. Mira raiio,
piajcediii, quas ncc per oflicium niintsirandi dcxte- non vult pradicari quod gaudet ihiclligi : agnosci
rani cum sinisira coniiniiiiicareconccssum esi. Acei- ainai, et odil ostendi : sic mystorium obleclse cir-
piintis ab hominibus honorem, si jcjim;a nosira et cumcisionlsexercens. Nam mavult seinventum esso
absliiieiitiit ciboium, pojmli oculis fractior"meiililae quam prodittim, ut virtus stia ilium, non favor ma-
infirmitaiis commendel iucessus, et favorem vulgi nifestaret alientts : quamquam in hoc prseceplo el
irisii vullu advocaius pallor acquirat : si vtro ad aliud intclligenliaj genus occurral. Yetai Doniinus
formam hrliliaevtiltus crccltis, lavacris etiam sere- lioc unde Petrtim laudavcrat prsedicare : offendendus
nattir : si .capul ad imaginem festiviiatis iiiungilur, ulique, si contra volun(atcm ejus quod Pelrus sc-
ut soli Deo jejufiia nostra commcndanies, pnssimusITserat '. falerenlur, qtioniam si facultatem loquendi
dicero : Voluntariesacrificamuslibi, Domine(Psalm. tribuere volnisset, exeusatio prodilori praedesiinaia
Liii, 8). Vidcs, filia, nempe quod vivis, ei conversa- videhatur : poteratque dicere, permisisii nobis di-
tionem tuani sccrelaeillius circumcisionis agnoscis: scipulis luis, ut le omnibus panderemus,nee impu-
foris egena, iiittts larga : foris sine lege, iinus sub landum mihi esl, si alio ad le aliquis animo venit
lege : populi ocoiis ptiblicum vilando convivium, quam ego te iuus laudator ostendi. Sed quoniaiu
vocaiorum sensu auiem E-<angelistaj sociando me- quidqtiid prohibeiur illiciium est : a ntillo se voluit
riiitm. digne celebrari dumia Juda proderelur indigne. Ju-
IV. Sed ad veram ipsam vitam aliquando venia- bet ergo discijiulis ne cui dieant, quod ipse est
mus, id esl, ad Doniinumnostrum Jesum Clirislum: Christus. Tendit senientia Interdietalis in Judam, et
videamus an lale aliquid doctiit et fecil, quoniam prsevisumjugulat prodiiorem, ipso verho prajcepti
quodfaclumesl in illo vitacrat (Joan.'i, &) : si et ipse majestalem signans, qtiseerat designandaprajcepto.
circtiiiicistoiieniveluii in occulta parle corporis ope- Referl Evangelista his verbis : Tuuc imperavitdisci-
ratus, voluit ab hominibus, et ca quaj faciebat, et pulis suis, itt netnini dicerent qttodipse esset Cltristus
ille qtiis cssei agnosci. Ac primum post ccelestem (lbid., 20). Et Judas prodilor his. qni cum ipso vo-
illam doctrinamde monle descendens, populortim se 'C nerant ait : Ipse esl, teneleeum (Matth. xxvi, 18). In
admiraiiiium slipatus agminibus, leprosi hominis verbum prohibitionis declinalio obsecundatiohis io-
sordes emaculans (Maith. viu, I), pro saluiis laniae currii, et ne obtentui ad excusationemesse posset
benefirio, ivm laiidem, non celehritalem communi oblivio, iufeliv memoria in sacrilegium volvenda
liomiiiummorc desiderat: scd sibi soli quid esset suggessit, dum ijise proditur de sermone quo cavct,
ciuiscius, majorum non indigel lesiimonio. Jubet sic utrique ralio iton aequandasubsislit. Nam et Do-
illiini iicmini narrarc suam vinuiem : secrelum quo- minus ostendil sic se prodendum esse dum prodit.
(|iic diviiiseMajcstalis,qtiodmysierium IucariiiUioiiis 1 V. Sed ignosce , quod in alium tramilem exposi«
occuluil, ah eo qui sanatus ftierat, vuii sileri : ne tionis sensus Oei verbo copiosior excessit, licet te
gloriam qnasi homo quicrere viderelur, qtiam alio amjilius conirislent suppressa quam prodita : et
more ci myslica ratione suscepit. Namul se osicndat magis de his rcbtis silerc tibi quam dici copiositts
saccrdoli, et inunus Deo offerat, imperavit: et hoc irascatis, quse Domini judicia pro auro et preliosis
hiuntts, quod pnrcepit Moysesin lc-limonitim iliis, lapidibus concupiscis, in quibus mel tibi favumijue
ut diini iacet quod qunsi fiiius homiuis imperavii, compensas, et desideriorum non carcs eliam plcni-
Icgis poiiu-smiiiidata quam Moysi Deus ijise dedit, (udiue, etsi satureris. Ac proiude factum arihuc
cfficial : ut cl dum houiineiii quem in carne vidernt " cxcinpluni ab ipso D.imino rcpeiamus, ut juxia le-
laudare prohiliclur, Dcumjlamen in muncris.obla- gem in ore duorum vel tiium lesiium omne verbttm
lionc inagiiificci.Sicgloria Jilii hominis quaj per ja- consistnl (Mailh. xvui, 1("): et quem prodi se dixi-
ntiam prohibclur, pcr se utenun vidclur inirare, ltuis unluissc, eiiain se videri voluisse doeeanius :
duin non [Mart. vem] quaJi homo prajdicandiiscsi, ut iion ab aliis se modo honorari patcrelui': verum
cui ul Deo sttnt cur-iliouiimvnla suivends : nje in ciiun ip-c sihi in quantuin fieri potcrat dcbitam dc-
plaiearum angtilis cariialilercelebraiidus, qtii spiri- irnlierel dignil.iiem. Lazari amici sut morteui non
liialiler sit adorandtts in lemplo : ut si scumdum autlit et nunliat (Joan- xu , li) :~facicbat hoc de
homiiicm nil requiril , sccundum Deum divinacvir- Dciiaie, quid ininiiii? ut cum locahter perspicerctur
tutis gloriam proraerealiiri Addit buic simiiia, ut in Iiomine,ex divinitale niisquam abejse credcrelur.
veiitas locupleliori tesiimouio fttlcirenir. Qttajril a Fesiiiiaiin Bcthaniam, submussiiaiuibuspenedisci-
discipulisquis habeaiur in populo rgregius : liii no- pulis, pictas factura miraculum : defuncii sorores
minatit propbetas. Quid ipsi seiiliaul, sollicitus ex- occurreiunt letro hahilti,'ore laerymoso, crine con-
cutii. Cui bealus Pelrus: Ta es, inquit, ChrtslusFi- scisso, quas bono animo jubcl csse, si cred.'nl. La-
193 EPISTOLA XIX. DE YEltA CIRCUMCISIONE. .194
zarum vivere, si illaenon snnt dubit-Uwsc, confir- A . Dominus dicerctur, el nlii dicerenl Eliam, alii Jcre-
mai : videl eliam mullitudinem Marihaj et Mari;r, miam, alii autem ununi ex propheiis respondcrcnt
qu:o ad solatium comes convenerat. Infremtnt, in- (Maitli. xvi, \4). Inlus scribitur, citm Peirus excla-
quil Evangelista, spiritu, el lurbaius esl3 et ail: Ubi mat ; Tu es Cltristus Filius DA vivi (Ibid., 16).
enim eumposuisiis ( Joan. xi, 53, 34)? quid eslboc? Unde et ipse Dominus :•Non revelavit tibi, Petre,
quaj confusionis causa? quse formidinis? Quid aut iuquit, islud taro aut sanguis, sed Paler meus qui
eriihescii attt mettiit, cum el virtus sit peractnra in cwlisest (Ibid., 17)."Cujuscaro et sangnis? Num-
miraculum , et tleiias non sit subjecla terrori? Quse quidnam Petri ipsius caro et sanguis obstabant quin
sejuilcri (am inconsulla requisifio? Ut omnino crcdas Filius Dei dicerelur?Non, inquam.scd ipsiusDomiiii
de turbato confusoque profectam : Ille Deus noster caro et sanguis, in quibus duhi homo ceniUnrquod
qui discipulis conslanler dixerat de absenle : La- ernt Dei Filius.non cicdebalur esse quod erat. Im-
zwus mortuus est; qui sororibus ejus confidcnter possihile cnim hominibus vidcbaiur Dcuni credere
promlserat de mortuo, rcsurrcciurus est: sub nova cum hominem viderent, et laniam illam majesta-
nescio qua confusione sepulcrum qnaerit, quasi hoc tem, in qua inhabitat omnis plenitudo divinitatis,
solum qui omnia et nosset et praestare potcrai, quam ipse uon capit mundus, in corptis"culodc-
ignoret: non plane hoc est: nam alius intellectus ]} ] speclae ctiam imaginis inclusam. Ait ergo; non hajc
occtililur : in diclis promissisque supeiioiibus satis caro mea libi et sanguis, me esse Dei Filiuin pro
se divinilas publicaret. Aderat (urha Judacorum , diderunl. Nam ista non paliuntttr me hoc credi.De-
lantis sempcr non amica miraculis. In pl.uuim, Deus itiqtte Propliela dixerat: Et homo est, el quis co-
si non aliquidsccundumhomlnem videreufr ignor.ne, gnorcet eum? Evidentcr ergo illi secnndum hominem
j-.rocesserat. Turbalus est, inquit, id est, leiulcmia vcl oculuni judicanles, me atit Elt.mi prophciam ,
carnis divinitaii non prodendaemiscettir, el ad iguo- aut aiiqucm unum cx prophciis ioqtumtur, quoiiiain
laiiliam buiiianaui deilasvelanda revocatur. Sic lur- hotniiiuin me esse habiiu cainis agnoscunt, sed tihi
b.itur el fons, cum excitatus casu aliquo limus, puri- revdavii Paler nieus, qui in coulisesi. Qtiando rc-
taiem liquidi densai elenienii, ei duafum rerum una velavit? Quo tcmpore Detis cum Peiro locutu*.est?
confusio discrimine proprieiatum duut separatur cx- Reveiavii, inquil, Paicr meus qtii in ccrlis cst : lmc
cluditur. Ail namque, ubi eum posuhth? El hic lur- est diccre, operihus credidisti qua: loquunlur Filium
baius Judaeis deilatem celat iu honiine, et splcndoii Di*i.Sed nlloquebiimur, foiis scripttia cst hber iste,
divinilatis in laniffi operationis coruscatione igtio- cum Doiniiius csnril: Intus scrihiiur, cimi (]iiinqiie
rautiani morlalilatis ohducii, ut cum possit-in susci- panibiis niulia hoiiiinum uiiHia saitira\ii (Maith. xiv,
landi) Lazaro Deus adorari, hoino in sepulcri ejus IC 20). Foris scribUur, cum amici niorie lacrymniur
i_n.iralione vilescat. Sic ilum a caecis videiur, ct a (Joan. ::i, 55). Inius scribitur, cnm ijisum qiteni
videnlibusnon vidclur : sic dum de lajiidibus suscitat flcbat exsuscitat. Foris scribilur, ciim afligiiur
filiosAbrahaj (Maith. l, 9), filios jicrdif onis iu lapi- ciuci ; inlus scribilur, cum paradisum lalroni pio-
dcm offensionisimpingit : el illud inysierio occultse millit in cruce. Foris scribitur, cum spiritum mo-
cjicraiionis exsequiiur, ut eum inlirmi ac dcbifcs ad iieus sccundum rationcm humaiiaccarnis emittit.;
jioscendam opem saluiis, nullo lnoiistraitte, cogno- ' Iiitus sctibitur, cumin passione sol fugit, dies abs-
scant, e( persecutores vel ihimici quem tenere dc- condilttr, lerra conculitttr. Foris scribilur, cum sc-
hcanl.nisi prodatur ignorent. pelitur; inlus scribilur, cum leriia die, sejiulcri li-
VI. Hic eslilleliber inlus et foris scriptus, bic se- niinibus remotis, erumpitiniuceiii (Matih. ixvm, 5).
ciclus et publicuSjhic apertus et opertiis; hic paginis Foris scribitur, cum Apostolis clavorum ct lanceae
- superiorihiis videndus, inlcrioribus noti videndus , -vulneribus osiensis, cscam ctiam poslulal (Lnc. xxiv,
quia incomprebeiVsibilis(Apoc.v. 1). Iulus siquidem 40 seqq.); intns scrihitur, cum inter cosdem apos(o-
scriptus esl, cum Propheta dicat : Generationemejus los, clausis ostiis, quiinirare vistis uori csi, apparct.
qtih enarrabit (Isai. LIII,8)? Foris scriptus est, cum -Seil miro inodo cum iuicrior Scrijititra libri magis
Evangelista aii : Liber generationis Jesu Christi, filii D] ohscnra sit, amplius homiuum incnies lnrb.it exle-
David, filii Abraham (Malth. i, 1). Inlus scribilur, rior ct videnies illa quaeper boitiiiiein videri non
cuiii Deusdicil: Eructavh cor mcum verbum bonum pnssimt, ista qnse possunlper homin^m videri, nova
(Psalm. XLIV,2).Foris scribitur, chm Isaias vaiici- ratiom: non cernunt. N.im Miniehaci quod videri non
natur : Eccc virgo concipiel et parict filitim, el rocabis polest credentes, id quod polest vidcri nou crcdiint -:
ttomenejus Emmanuel (Isa. vu, 1-4). Inlus scribitur, cum beattts Joanncs invisihilemcl visibilem Dcnniel
e.im per Joannemdieitur : In principio erat Vcrbumcl hominem, brcvi quasi characicresignavcrii, siccuiiii
Verbumerat apttd Deum, et Deus Verbum(Joan. i, 1). ait : Quod fuit ab initio, fratres, qnod attdivimus( l
F"ris scribitur per Matthacuin: Chrhli aiiiem gene- Joan. i, 1). Ecce libri illiusinlcriorem puricnt. Quod
rrttio sic erat: cum essel dcsponsatamaler ejus Maria sequitur : Et vidimttsoculis nottris, et manus nostras
Joseph,- Inius scribitur : Inrenia esl in utero habens puipitverunlde Verbovitm: Ecce lihri pars exterior,
' de
Spiritu sancto (Matlh. i, 18;. Quid uiique habens? quae oculis ac maiiibus subjecta bcminum, el vi-
Yerbum Domini, Verbuin carnem factum sub lege. - deri et (ractari potesf.
Foris scribjtur, cuni aposioH intemgaii, quis egsq VII. Hanc parlcm libri Maniclfajusignprat, v{-
198 S. HIEROKYMIOPERUMMANTISSA. "156
dens opera qiiffifiunt, et non videns facieniem. A singulis paginissapientes ac de mundialiphilosopjiia
Polesl quidem dicere isle : Tu es Chrhtus Films venientes,tanta operli aperliquc libri concatenationis
Deivivi: sed non polcsl dicere, Dominusesi sabbuti subiiliias prseteiivit : cum eum ncc Jud:ci quiipsius
ftlius hominis: et mira perversiiaie quod vident ne- erani, cum in sua venisset, agnoveruni? Qui dumde
ganles, quod non vident confiientur : invisibilemin cojlo signtun poslulant, quasi coslestia"non essehl
virluiibus rccognoscunt, visibilem iu homine, quod quse in salute vel debilium, vei morluorum coelesli
facilliniumcsse debuit, non aguoscunt. 0 caecitas! virtule raciebat, obcsccati infideliiale sua, videndo
o ignorantia veritatis! et omni ratione damnanda eliam non videre meruerunl. Iralusque [At. add. esl]
prajsumpiio : isli sunt qui Deo ipsi se praeferunt: ' Dominus, cur in ipso deiiatis contemneretur opera-
sic tredeudo in carne constituti, spiriiualiter se iio, illiid de diviiiis sapientiaj suseprocuravit, ut et
vivere profitenliir, quod Deum non crcdunt po- forma servi despicabilishaberetur, el quibus non
tuisse. Minorenim sine dubio ab istis Deus esl, si per viriulem suam divinilas radiasset, his -omni-
quod istipossunt, ille iion potuil. Nam si isti pos- modis posilus coniemptui, irreverenda in ipsojuxla
_sunl in-carne consliltiii alienam capere naturam : sscculumvidereiur humaiiitas : el cum Dominum
cur ille in carne positus suam servare non possil; suum in spiriiu Israel non receperii: cur vel fralrcm
videlicet ut scmper Detts sit, ne eorrupielse ad- B suuin in carne Juda reciperet et cognoscerei?Neque
mixius incipiat esse corrupius? Mira disputatio, enim ajquttm erat, ut qui majora subruerent, e( qtii
Deum deslrtiit,"cum bonorat. Juinoris atttem \irlutis sacrilegium ut volebant cxislimari, commitlerent
est obtinere in lerrena subsianlia deiiaiem , quam ignoranles, non bomicidiumfacerent scietites.Deni-
Deum spiritualiler in deilate durare. Qttid ergo mi- que el Jonaesignum promiliit infidis: el miser qui-
rabor iu Dco, nisi quod cum esse homo dignaius sit, dem populus, iu uno codemquehomine, servum Dei
in-homine quod Deusesset aperuii? Non qnod ipse confemplor sui oecidit, ut quem juxla legemsuam
destitit esse quod fucral, scd quod carnem fecit esse non agnovisset ut Deum , hiinc .exlra legem suani
quod Deus est; quod in oxcusaiionemmateriae vi- gentiliter daumarel ut reum. Haec jtaque ignobilia
liosaeroansii ijise sine excusatione: quod diini pro passionis, veltit velata,, sicut Joijuebainur ope-
nobis peccatum faclus esset, peccator csse non po- ralionc promeruit, cum deitaiis naiuram morla-
tuil. 6ed hic Maiiichseus, Arianus ilerum su|ierio- Iilalis veste cireumdat ; dum apud erubescentes
rem parlem lihri uiraque coinplexits [Al. circum- agniiioneniejus ipse confuiiditur : dum quod bomo
plcxus] manu, illam interiorem paginamsic reserare de "Deo sil non credit : dnm ipsum denique in
formidat, quasi saciilegitimfacturtis sil, si Deusiii -._ se hominem indespicabi'em cacteris formam, ut
carne vetiiens non amiserit deitiiem : vidensque 1G patiniur inclinat : dum apud discipulos Dei Vcr-
Dominumin navicula dormienlem, non videt ventis bum csl, el apud principeshomo verhumnon habens
et fluciibus imperaniem; cui deiiatcm se .tribuere inveniiur. Unde si Dominuscceliet terr.c : cujus no-
.sinesimilitudine palerna inentitur. Detis en'm esse nien super omne nomen esi, formamservi accipiens,
nisi Pairi, id est, Deo similis sit, non potesl: si- nonrapinamarbilralitsest essese mqualemDeo(Philip.
vnilem autem esse, nec illum qui foris scripluj . ii, 7), in hominem se despeclunivelala studiosedivi-
£st dc inierioribus aliquid perdidisse, illos quoii- nitale projecit: neqtie videri in se voluil, quod non
-diaimssermo instrueredebuisset, quo filios patribns poleral non agnosci: quid homincs observare sub
snis-similes iia cupimtisapprobnre, ut dicainus, De specie secrelsccircumcisionisexpcdiet, quos prajler
ore ejus exiit. Ergo omiiis filius, quamlihet secitn- naitiram exemplo lminiliavitelpraicepio? Consultius
dum cariialem generaiionem aliter genereiur : la- utique facient, si etiam cum omnia fecerint dicant;
-mensi forte paiii peromnia similis sit., dicelur ab Scrviinulilesfacli suinus,quod imperatumesl fecimus
oreejus profecius. Quis non vidctDeum Yerbum de (Lnc. xvn, 10): quam fiducia praesumplioniselali,
corde Pairis eruclatum, nec aliunde in spiritu quam ul uiius a dextris, et a sinislris alitts in regno ejus
-orcprolaium, ctiam juxia comniunemomnium sen- sedeani, posmlaverini: ne illi-*, ipseDominusrespon-
0
isiuuPalri similem judicari? Quod ubi fideliler sen- deat, qui illos aniare amplius credebatur, nescitis
•seriiiuis, le, et ea quseforis scripla sunl, el ea quae quid petatis(Maith. xx, 22). Qtiibuset staiim-formido
intus divinitus aniiotaniur, crcdere, tinum librum paSiionisab eo opponiiur, qusejoxla carneni humi-
-dicere poterimus : in quo legem toiam scri|)lam vi- liatelalos: quam ubi inirepide pnposcerunt, recte
xleutes, non philosophorumargumenta seclemur, ut quidem dicit illis, sedereaddexleram,cmiad sinhiram,
veriiatem opinatione colligamus; sed forinam vitse non esl meumdarevobis. Ntimquidnam hic se polen-
ante oculos constituamus, et eam ipsam tracla- liac indignumesse professusest, aul omne sibi non
bilem miremur-, in qua quidquid obscurum esse licere leslalur, qui ait, Paler neminem judicat, sed
polerii, effundetur. Quam Mauichaeinon videntes in omttejudicium dedit Filio (Joan. v, 22)? Non est,
carne, Ariani non intelligentesin spiritu, unius libri ail, meumdare vobis,id est, sic petenlibus superbe,
paginarum conrcederatamdissecuere juncturam , et insolenter, elate, de carnis tumore, non spiritus le-
mediaiorem duorum consertis manibus, hsereticofu- nitate. Nam ego qui resisto nuuc vobis, humilihus
Tore ruperunt. daregraiiam consuevi.Ita Dominusdum humilitalem
VUI. Sed. quM mirum, si hos nimium sibi in et verbo et aclu vere audienies docet: cur in gecrela.
19? . EPISTOLA XIX. DE YERA CIRCUMCISIONE. -198
dum non custodimus,
parte corporis prsefiguratioiiemverae circumcisipnisAqnenles, verbtim" Domini,
babere voluerit, osiendit, obierimus.
IX. Dixi de occullo circumcisionis, quae putavi X. Porro haec an ita se habeant, et fidei palrem,
jjsse diceiida : superest ut de ips.a circumeisione et circumcisionisjnterrngemus auclorefn.: quoniam
traciemus, qucefigura sit, cur non oculocircumcida- ob ipso utraque hsec, et quaead roentem, elqtiaj ad
mur el manu, dicente Domino: Nam si oculus luus corpus perlineni, processernnt : ipsenobis respon-
. scanditli&atte, ertte eum : el si manus tua scandalizat debit ex geslis, utrum ne illumDeoJudaica circum-
. le, abscindeeam (Malth. v, 29). Quselanta ibi prajfi- cisio, an vero nostra baec qtiatn dicimus c.onimen-
gtiratio est, ut per un.im partem corporis lotus om- darit. Ac primum audit a Domino : Exi de ierra ina
nino homo circumcisus esse credatur : et cum hoc ct de.cognationeiua (Gen. xn , 1J. Sub boc -verbo
nos post Chrislum , ut Judsei faciunt, non faciamus juxta carnem in praepuiioconsiitulus, a parentibus
. in carne, lacere lamen per etimdemjudicemur in secircumcidit,, ct pairiam naturamque oninem, qua
"corde? Veniamus ad regenerationis noslivc sacra- . per affeclumtenebatnr, abrumpens, verbum Domini
menia ccelestia, ut cireumcisionem spirittialem in sequilur peregrinus. Hinc deinde cx conjuge sterili
spirituali naiiviiate quseramns : el in ipsis fidei no- et annrisa; id est, et contra viiium nalurae, et conlra"
strae cunabulis, quo tempore citcumcisio celebralur, -" conditionem deficientis aelaiis, posieriialis proniit-
primos vagitussacralaerepetamus infautiav:ei abre- tiiur multitudo ,: non consideralcorpussuum emor-
nimliationemill.im, qua praeputiis denudamur, ante luum, cum jam fere cenlum esset annorum, et
oeulcjscollocemus, quoniam sieutqui carnaliter na- emorttiam vulvam Sarap.conjugis suae,cui desicrant
scebanlur in mundo, carnaliter circumcidcbanlur in • fieri mnliebria, eliam si anle sierilis non fuisset :
lcge : iia qui nunc ad ccelorumregna generaiiiur ex sed in prornissionem,spem supponens, jusliiicatio-
vcrbo , pcr verbum circumcidunlur a mundo. Sic nem credendo promcretur. Rrius crgo.quam in carne
namqiie'dicimiis.abreniintiare nos mundo et pompis circOmcidatur, eligitur. Prius eniui scripium est:
ejus, quoniamquidquidest in mundo,,concuphcentia :Credidit Abraham Deo, ct reputalumxst illi ,udjusii-
carnis est, el concupiscenliaoculoruineii_,,et .ambiiio tiam (Rom. iv, 5). Jubet igitur Deus :Circumcidatur
smculi,qumnon esl a Petire (l Joan.ii, 16). Illa ergo omriemasculinumveslrum,el circumcideminicarnem
promissio et circumcisio est, quam non palimur ut prwpuliiveslri (Gen. xvn, 10). Addiditet signifiean-
-servi, sed -exbibemusul liber-i•: nec postquam nati tiam bujus rei, ne esset obscura. Ait enim : Et erit
fuerlmns celebramus^ sed ut renascimur offerimus-: An lignum teslamentiinterwe el vos. Signum ad octi-
_ohiniqtiein procinclubapiisniaiis indumento nudali, los pertinet, videlicei, ul eorum .essel agnitio, qui
sola sanctorum oculis confessione vestimur : nec ^1non puiarent eum nuindialem naiuram per verbum
ad speciem naluram noslram arsura filorum veste Domiiilrcspuisse : ac si qui essent illi qui Abrahse
velamus, quia in Evangelio arbor fohis exuberans, fidemet virlutem opcralionisignorarent, per signtim
cum in ea fruclus non esset reperlus, exaruit: sed velut per imaginem aliqua comparatione depictam,
cuncia carnis repudiala naiura-, sexus immemores, quid verum esset agnoscerent. Deinde et -Propheta
nil veremur : nee cum primo illo ierreno homlne, infideli populo, qui -Deumex eo quod videri non -po-
Adamubi es (Gen.m, 9) ? Deum fugienlesaudimus : test, 1nollet credere, signtim visibile prjomitiiidi-
sed cum illo seeundo ccelesil. Ego hodie genui le cendo : Dabit vobis Deus nesler ipse signum : Ecce
(Acl. xiu, 55),. Deum sequentes audimus. Praepuiia virgo in uiero cpncipiel, et pariel filium, eivocabitur
iiaquequaJ Adam iransgressor acquirit, per subjec- jioinen ejus.Emmanucl (Isa. vn, \A). Et jpsi Judsei
lionem ccelestisobedientiserespuentes, nniuramcir- cum Dominum.taniumin carne conspicerent ,",et
cuuicidimusviliorum, et per unam corporalis mem- fidem ejus virtulibus denegarent, signtim posiulant
bri formam, omnes exercentes in praeputiumsensus dc ecelo. nempe ut crederent si viderent. Deus ergo
persequimur ac trtmcamus. Nonenim .natuiam , sed pro tempore cum Abrahsepos.ieritasparibus sipos-
naturaj superflua resecamus ,: scienies , quonjam set vesligiis ingredi in fidem eleclionis suae, notam
"
quidquidamplius est, a malo est. Sic Domini digna- in signo hoc voluit esse jnstitiam, ut qui mundialem
lionem cbnsequimur, ut nos qui secundumearnem naturam animse "respuisset, ei circumcisip carnalis
prajpulium dicimur, id est, velut ignoraniia quadam appareret in corpore, ac velut per hoc quod videtur
naturaliter obtecli, tamen revelata facie gloriamDo- posset inielligi. ^Sic mulla quae;a prophetis populo
mini speeulemur : cum illi qui secundum carnem deiiuntiahanlur, ab ipsis prius a quibus praecona-"
cireumcisio dicuniuf, jamen ne in.legem inlrospi- bantur effecla sunt. Nudos"in capiiviiatem filios
jclant, obientis praj facie obcsecentur aulaeis.Eva- Israel esse dueendos, Per prophetnm iratus Dominus
ctiata est itaque circumcisionis fignra corporeae, et minabatur : certe diclum jam ad partium omnittm
in vim nominis ejus tola transcendit, quando etiam inlelligentiain poieral inirare. Yadit lamen nudus
.sic proapiitium circumcisio repuiatur. Quod tunc ipse Propbeta per populos, el in se quodaliis vati-
evenit, si aut post verbum Ddmini, nalurae bujus cinabatur ostcndit. Yidetvulgus, nouaudit, el in
corruptae acquicscimusblandimenlis-, et denuoin- Isaiaecorpore quaj stbi eratit ventura cognoscit. Fit
centiva sequimur vitiorum :,aut etiamnon circum- signum de vaie, et in libero adhuc populo amaritu-
_cisiin carnc s eam ipsam naturam cum.suis perse- .dinem senlit Prophela-caplivi. Sic Abrabam des.-
- '
m §• IIiETtONfMlOPEiULM MANTISSl' %Q
gnat in carne qund excrceb.it in mcnlc, cl pcr nomen Aexisse dc tuero nialiis stise, iiudum eliam ilurum
niembri vclut virlutem circumcisionis inlelligii, non sub terras , Dominum^dedisse,Dominumabslulisse
per hoc signum exprimens carnis: sed signum fidei. (Jcb. i, 21). 0 viriim' naluram sseculirespueiUem,
Denique posl illam carnis circumcisioncm ?u;e,si non se Iacrymis,j non se gemitibus, non;se etiam
erat plenitudo justiliae,quarc majora adhuc Deusin teneliris tradidisse, sed poliusdetrimeniapignorum,
Abraham fidei experimenia quaerebal?cur in pairio suscepisse adjumenla merilorum dolorum viclor,
poslmodum tentatur affectn, si jam in alla eircumci- ctiam sensu egenus, afleeiu fit fortior cum infirma-
sione benedicfionissumma ienebatur [Al. summam lur, et in valle lacrymarum turrim occupat gloria-
lenebat]? Sed qiioniam non illa virlus, sed signum rum. Ubies in sola carne circumcisaJudaea?Confer
jubebatur esse virtutis, quscriltir a singulari viro, eum hoc viro pedem, et contende gloria : atlolle te
iitrtim ne qui jam et patriae et cognationi renuntias- niajorum superba virtutibus : latusque tuum bene-
set, et ciicumcidi se passus esset, non parceret ct dictis nobilitim palriarcharum circumcingenomini-
filio? Quem tibi sd victimam11011 lristisexhihtiit,fro bus : ut in le jtistificationum vetus illa virtus et
digna pignoris impielate, ftl carnaii pietale subli- avorum splendor appareat. Job adversum te proce-
*mior. Lucratur orbiiaicm, dum parricidium medita- dit in mediiiin, saitguinls auclores non erubescens,
iur : et cum unico non parcit in lerris, stellas pro B nec per Esau inconcesssm benedictionis fortcm
*filiis annumerare
jttbelur in ccelis : carnalisque de- transfiisione menlilus. Nam illa, nec prodesse novi-
speclor naiurac, in naiura siderum collocaiur : et mus,iiec obesse, dicenle Domino: Anima patris et
humani couleniplor seminis, paler vocalur asiro- anima filii mea est. Anima qum peccaveril,ipsh mo-
rum. Sic fidelis non illio, sed prseecpio,dum inan- rielur (Ezech.xvm, A). Ac proinde ei spes esi, qnod
datum Domini religionem dueit esse, non crimcn, in his vincat ie omnihus , et procedit plus sibi de
dum offerrefilium Dcosacrificiumjudicat esse, non viriute vendicans propria, quo minus ex gloria pro-
parricidium, peue meruit jirsevidcre,quod Demnad mitlit aliena. Denique exspolialusJob bonis omni-
tenlalionem probandae mcntis parricidium voluit lms, iiil rcquirit. Tu j-Egyplumin eremo post iiianiia
offerri, sed nolnil impleri. deiiciosa suspiras. Illuin ab spe in Deo posila, tol
XI. Ab hac vcrilate, forma Judaicaacircumcisionis malorum leniameiua non avocant: te ad eam spem
admissa est: haecnominiserat figura, non memhri. bonorum omnium blaiidimenta non provocant. Iile
Sic naluram noslram Deus voiuit cienmlari, ut 1.011 manum Domiui sentiens hcnedixit in vulnere : (ti
in nobis aut cupidilas arderet, aul amhiiio sudnrel, virluiibus de Pharaonis jngo exuta non subjaces.
aut affecuis carneus prajeminerel, sed ab omuibus lih.c illi et pro circumcisisveniam poslulare conce-
pra-putiis nos Dei amor et pra-sentium contenipiiis iC dilur : libi velul intircumcisse Amorrbscuspater et
exuerel. Dixil qtiidainsalyricus gentiumpoeta : Pro- mater ingcritur csse Cciliaca: ut manifesie lique.U,
bhas iaudulurel alget. Testimoiiium boc verum est: el illum per virtuies operum non dbservantiam eir-
nullus cam stipal populus , imlla multitiido amhit, citmeisionis henedictioneni sibi rcstaurasse quam
boino nullus amjilcctilur : et in tnundo isto velut in proavus ainisit : et le per jncianliani circumcisionis
novercali domo horret, cliam necessariis deopcna, viriiites negligenlcm, eam benedietionem, quam
quamdiu non vestem suaeliabuorit dignitalis.Age.si Jacob sola subtlliiaic acquisierat, perdidisse.
* videtur, toium Iramitem veritatisper palriarchaitim XII. Quid enim sibi Judaeoriim arrogantia non
gesta velul per viva vesligia decurranius, utin cir- usurpet? Job isie qtii Deo placuit, quodammodo
cumcisionemquaesanclificatdemonstremus.Transeo gentis esl meoe,et circumcisus est forfe, quoniani
Isaac pcregrinanlem ; quod ipsum in circumcisionis de Esau circumciso hucusquegeneralurriicet in Iioc
forma consistit : Rebeccamquepropter Philisiino- non circumcisiofuerit praedicala,sed virtus:nec an
rum insidiassororem de uxorc dicenlem (Gcn. xxu, sine praepuiiovixerit, sit quserendum, sed quod
7) : quod aoqtte quam roagtii s.icramcnii sit, liui niliil labiis sujs pecbaverit, sit tenendum. Ad alieni-
esisliniiindum relinquo. Tacco Jacob per duas auno- genas ad qttos provbcavitveniamus, quonlamnullam
rum hebdomadas, maires duodecimtribuum scrvi- '" nobis arborem exemplorum ager divinorum oinni
tule mercaniem. Omittoejtis filios,"quos per patii.un iigno feracium planiariorum, nec in eo germina de
benediciionem ct sanel'Uatem,.iiatur:iiisqtiacdnm ne- vimine , sed de fruge censentur. Ostendamus in
tessitas conlinebat. Ad Job vcniam , in aliam geue- Israel gloriam peregriunm: et benedictionisigermeh
raiionis lineam de Isaac germiue jmn prolapsuni, in ligno flnxisse non suo, dicimus Rtiih [ Mari. in
nec inter duodecim Jacob filios lia-rcditflliiin, pcr ligno fluxisse suo : non dicimus Ruih J,quo magis
Esau gfiiiilum, primiiivae bencdiclionis extorrcm, confundantur in fceniina.Proimiiitur per projihelas
primogenili dignitalibus exspoliattim_ inlcr F.doin de radice Jesse virga pro noslra salule prodilura : in
principes qui Deo placcret invciuum. Hic lamen an quam flosconscenderct, qui solus utique plcni agri
" circumcisionemnaiuralcin
ajqitanimiler possil fcrre odore fragrarei pro consorlibus suis; quem in odo-
teniaiur. Fitpaupcr extliviie : scd hocctiam sajculi rem.imgtieiiloriim siipcromnia aiomala laeliliaJoleo
homines conlemiicrenoverunt. Tt.t orLilaiibusvul- paler unxisset. IIic lamen Jesse aviain non Israeli-
neratur, quot successionibusgjoriabaiur. Exclamat ticam babuit, sed Moabilani.Cui (an(um peregrinse
*
fori] voe-e, pydus eepsu pudqs el filiis, nuduro se concediiur, quandim liulb de patriaroharnm germi>
201 EPISTOLAXIX. DE VERA CffiCUMClSIONE. 201
ne promeretur, ul suo utero destinatse benedictionisjAj*am antequam terraspromissas sibi, Jesuillas spe-
-semen aceipiat, et Israeli non Israelita parturiat eulante, vidissent, gigantes ibi esse forlissimos con-
dignitatem : cornuque populisui, in alterius populi querebantur, cum quibus manus conserere formida-
benedictionibus aliena sustollat. Unde istud, oro, rent..Circumciditetoculos,ne alienigenarumcoiijugia
promeruerit? Credo, quia dicit socrui susei Poputus contra lieitum concupiscant; aliudque in illis regio-
luus, populus meus est: et Deus tuus, Deus meus est nibus velint possidere quam terras. Nonenim si non
(Rut. i, 16). 0 virtutem viris etiam prajferendam! circumcidantur, sed si haecnegligant, per iram Do~
Abrabaefidem incircumcissegenlis mulier imitatur, mini moriuntur: quoniamillud signum esl benedicti,
quam virilis circumcisio dereliquit, et per aliena nori meritum benedicendi. '
vestigia meritum justificationis ingreditur, a quibus XIV. Sed pleni sunt omnes libri, plena exemplo-
majorum csecahsereditasdeviavit. Deossuos Moabita rum .vetuslas. quod non praesectionenescio cujus
contemnit, cum lu, Isfael, desideres alienos. lllain membri, sed naturae nostraecircumcisioneDominus
unum Deum suorum jam oblila conj'urat, et tu post delectatur : in qua se cum etiam ille major omnium
riiullitudinem fornicaris idolorum: hinc eligitur a • prophetarum Joannes circumcidit, non vestitur mol-
Domino, hinc fit Israelila mente, non genere ; fide libus, non exquisitis ad gulam dapibus saginalur:
non sanguine; virtute, non tribu: hinc usque adeo B' ] sed in hoc mundo pene sine mundo est, cunclam
benedicitur, ut propheiarum luorum mater vocetur . desideriorum deserens curam mundialem; setosa du-
. et regum. Lucet prorsus die clarius, regnum ccelo- rum virum horridant tegmina, non decorant; bumi-
rumvim pati,el a vim facieniibus invadi, diripi, fero esu, melleo tenuiiersudore saturatur : quse alia
possideri: nec justificationem gentis esse, sed vitaj: circumcisio prsestantiordebehit inquiri?Denique hic
quando non circumcisi per frugem probitalis, aulam. non agnum illum quem in umbra veritatis soliti erant
sanctificationis introeunt :"et circumcisi in eadem Judseihabere pro pascha, per quem mundi peccata
aula geniti, per pudenda gestorum sceptrum sancti- non poterant aboleri: sed illum verum agnum, cujus
ficationisamiltunt. "" - oranis esset mortalitas cruore salvanda; relictis no-
XIII. Sed rufsum ad benediclum velut duodeeim naginla et noyem ovibus, unam gestari pasioris veri
tribuum sanguinem redeamus, ut in eo jam tunc liumeris primus agnovit, dicendo : Ecce agnus Dei,
'
praecedensecclesiasticimyslerii veritatis umbra pro- ecce qui tollilpeccatamundi-(Joan.i, 29). Illud etiam
betur. Longum est singulorum formas enumerare in eo mirandum est, quod eremum elegerit, Domini
sanctorum, eorumque geslatuis, iiiia dileelissima, prsedicaturusadventum;non in templis, nonloquiturln
enarrare virtulibus: quid sit quod Joseph de domo plateis, multiludinemmultitudini profulurus horres-
iEgyptii regis, yesie projecta, nudus aufugerit:quid G ( cit: et cur vox est clamantis, si declinatur audilor ?
sit quod hic populus mare transierit, et Pharaonis Opusjjst ulique muliitudo doctori. Et qusein eremo
non transiitexercitus, efspecies labeniis naturaesub multitudo? Sine dubio nulla. Et quid facietpropheta,
hominumpede mutatur. Quid est, quodipsum mare qui vox est, et vox clamantis?Elegit,nifalIor,locum,
evadenlibusJJgyptum Jacobfiliis occurrat? Tibilisec non ubi eum nullus audiat, sed ad quem populos de
cuncta examinanda, et juxta ttiam vitam, et juxta naluraj eorruptse conversatione reducat, ut in Pro-
Ecclesiajmys(eria derelinquo : ut in bis veriiate cir- pheta novamvitam videntes, divinam mirari discant;
cumcisionis arcana, quam in Ahraham aspicis, va- seque omnibus vitiis circumcisos in eremo esse pa-
cualam formam signi Judaici non mireris. Igitur quo- tiant.ur. Locus ergo ipse forma doctrinaeest, ei ipsa
niam strictim universa dicenda sunt, ne in longum praedicatiosolitudoest virtutum. Operatur babitatio,
sermo jirocedat, seges mihi omnisIsraelitaegentis est dum urbiuni frequentiam sollicitus relinquit audi-
invadenda,et inea ipsius circumcisionisventilandus tor, et eremum a contagione mundi velut a ibeatro
effeclus.JesusNavejopuIos haereditaturusin terris, hoc voluptatum avulsusingreditur. Prohibet denique
prius illa omnia velut divinae plebis circumcidere ne Abraham paire glorientur : videlicet quod ejus
jubetur examina : quasi vero non lota eremus per vestigia non sequanlur, Cerle si ad circumcisionem
varias peccaminumplagas circumcisaegentis ossibus D I illam Judaicam veniamus, circumcidamur ut Abra-
albicaret. Quidergo j'ubebat hoc fieri, quod peccali liam fuit circumcisus. Si ad sanguinem, cur filii
nierilum non sanabat? Dicit Dominus, jFaetibi cut- Abrahaenon dicanlur essequi Hlii sunt? Sed et fidei
tellos petrinos nimis acutos( Jos. v, 2 ). Quid est, pater non potest esse nisi credentium : et filii non
quod tantopere cavet, ne babeanlur oblusi? Nimis, de signo circumcisionis, sed de operis similitudine
ait, acuios, ul videlicet non qui particulam aliquam recognoscuntur. His ergo cum inhibebatur, ne se
corpusculisui sensu doloris abscindant,. sed mulia Abrahamparenlej'actilarent, illud ostendebatur,'hon
lima atque usu cotis assiduo lenui acie, mortiferos quia signum fidei illius, sed quia sighumpatriumnoli
sensusmentis subtiliter discriminent. Circumcidit haberent. Tunc autem rite filiiAbrahaj sunt dicendf,•
ergo, ni fallor, inillis JSgyptidesiderium, murmura- si adformam parentisnonfacie, sedvita respondeant.
tionem, contumaciam,idolorum fornicationem, con- Si ad verbum Domini, nec patria diligatwyet filius
suetudinempeccandi,pro quibus iram Dominieorura possit occidi: cum ipse eljam totus homoilli, qui
sensere majores. Et illis etiam sine dubio circumci- pro nobis mortuus est, pari debeat^charitate ^com-
dit metum positorum ante faciem prseliorum.Nam mori.
PATROI..XXXr 7
205 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. 104
XV. Si Sinieonsenex : Nunc dimitiis,ait, Domine, & Xvl. Jamne vides, filia, jamne consideras totam
servumluum inpace: Quia videruntoculimei salulare circumcisionemper operum forcnam,velut per quse-
tuum (-Luc. ii, 29 ). Forma est utique quod qui dain membrorum lineamepta deductam, et per ac-
Clirisuimvidel, jam sit sseeulomorilurus. Ethssc est tuum diversilatemquasi colorumvarietaiedepictam:
cjrcumcisid, non adbuc sub labernaculo sigiiificaliq- 0 unum lamen justificationisapicem virtutum gradi-
nisadunvbrata,sed prsefigurationeverilatis occultata, butimpleiam? Cernis alium patriam relinquentem ,
ctiani in lupeni facis imagine expoliala procedenss nec de parricidio dubitantem : alinm tanti census
quam Abrabam priorum mysteriorum pene omnium naufragium non curantem, nee in orbitatibus lacry-
iniliator osteuderat, cum post verbum Dominilocurn m.irum, immo et in putredine corporis sui de- pec-
sibi a filiisHelli, non ubi viveret, sed ubi morerefur, cato poliuscpnjugis quam suo Viilueresuspirantem.
acquirit. Magi quoque,adoralo Domino,necui genli, IHam populqssuosdeosque deserenlem, necin aJie-
ut doculmns, prasputium corporale fraudi esfeetad nam genteminopejn virilis auxibi veniremetuenlem.
Ilunc repromissionis ingressnrum-lerras,cultellosque
gloriam, suis seaffectibus circumcidere, cum thesau-
ris suis, id est, secretis menlium palefactis, animo-- animorum non ip ense ponentem , sed de caute fa-
rum molus mactavere pro munere ; eosque morbos cientem, ut ex se habeat petrinus, quod ferreusac-
per quos aliqttidaut cupimus, aut metuimus, aut do- B quirit aliunde. Alium- in soliludine viam Domini
iemus, velutantepietalis aram etmisericordiaealiare prajparaniem, et rectns semilas ineremo facientem.
foderunt, ut vel in auroavaritia, vel in tbure idolo- Alium jjorro dimilti de soeculodeprecan.iem, el pa-
lairia, vel in myrrha fierelDominosubjecta morta- cemDomini nialie quam mundi. Hos verosuis affec-
litas: a quo ejiis tiiique eral capliva ducenda capti- tibus spoliatos,in auro, thureet myrrha conversaiio-
vitas : et in baue petram et sacra pecuniajcupiditas, num ilinere mutalo, quiper Herodem venerant, per
et profana errornm superstitio.etamala morlalitatis angelumredeuntes.Istum etiam nimc aeervos frau-
eondifio, velut illisaj morerentur; jampridem Baby- dium cumfeuore rcmovgntem,.etAbrahajfiliumnon
-loniPsalmista pnechiente : Bealus qui lenebilel alli- naluraj bcneficio, sed gestorum suffragio nuncujia-
det parvuiossuos [Al. tuos] ad petram (Psat. cxxxvi, tum : -utevidenter appareret omnemmundi naiuram
9). Subiiis ergo Magorum et nominibus et oblatio- per singulovumoperationes fuisse demissam.
nibus, omnimodeille divinorum operiim inlerpella- XYII.Sed quoniam tamquam circa jiuplialis con-
lor exuitur : Quoniam Deus eral hi Christo mundum vivii finem, pene vinum quod per palriarcbas roini-
reconcilianssibi. Quis enim jam aut aurum sibi au- s.trabaturexpendimus, et novum coepimusaquarum
-deatpossidere, siDomini est?aut idolis ihura con- conversionelihare, de novis quoqtie utribus afiqua
cremare, si Chfisli sit? aut moriuum nisi moriuus' G proferamus : ut quale sit quod reeepenmt, -de eo
sepelire, simyrrhajjam vivi cst?Deniqueet adiabolo quodipsi redolent wsiimemus.Fervetquidem unifor-
vehitper banc triuni aleam lesserarumDominusipse niiter per omnium apostoloruiiimentes plenis muslo
lentatur. Nam ct contincniia in fame, et religio in pectoribus, ei mensuram corpoream inundalio spiri-
adoraudo, el vita in praecipitiopericlilatur. Sed fa- tualis excedens,ebrieiatem rioncelat_gloriosam.No-
cile cuncta supcnivit, quia pater et rex bonorum bis tamen ab illbcstincipiendum a quo Jiaaiiendisi-
omnium thesaurorum, el sacerdos repositorumante lis est inchoata : ut ex desiderii roagnitujlme,sacrae
sasculamysierlorum, et r.esurrectio deslinatus fuit infusionisidenitudinem doceamusex nno sithn pa-
mortuorum. Magitamen ex illo veterisvitsereliquora rilem sociorum, non avara divinae sobrietaiis pro-
yesligia : novumqoe iter ingressi,, vacui sarcinis, pinaiam. Ecce inclytam sodalitalem. Angusttimca-
non va.cuibenediclione, cantaverunl: Reverlere,tmi-, put Peirus extulil, novi signifer lestamenti et in
mamea,,in requiemluam,quia Dominusbenefecittibi creatione ejus jirimiiivus; alius quod sine dubita-
( Psglm. cxiv, 7). Nee non ille ad quem Dominus tione loquor Abrabam, nescio an m8jor:ceriequod
ingressus est, omni dicitur prajputio circumeisus vi- senlio non secundus. Dli generaiio larga promitti-
iiorum:nam ef dimidiumex substantia sua dat ege- lur, buic generatio pascenda commitlUtir. Ab illo
nis, et si cuiquid fraudavii, reddit in quadrujilum. D juslificandaprocedunt: in boc juslificatafundantur:
Ille utique qui Domiuumnon.poterat videre diim di- ita quod jl.Iesperat, jbicaccipit. Hli.dicilur; Faciam
ves.essetj nisiposiguanrile-lerr.a, jn quacor ipsius te in-gentemmagnam(Gen.Sii, 2); huicdieitur :.Fa-
videbatur esse cum thes.auro,sycomorumqua Domi- ciamte in piscatoremhominum(Mallh. iv, 19). Illi di-
nusessettransituruslascendit.Tuncvelutde cogna- ciiur : In scmineiuo bemdicentur\omnesigentes(Gen.
ta necessilai.ea crucjfigtndo conspectus in arbore xn, 5); huicdiciiur: Judicabisduodecimtribashrael
cognosciiur, et filittsdicitur Abrabae. Cur dieitur ? (Matih. xix, 28): Illidicitur : Ut stellm erit isemen
Sierat.,tesJ,,imonio non egebat. -Sed quoniam non tuum (Gen. xxn, 17); liuic dicitur : Tibi dabo claves
oinues jerant-filiiAhrahaj, qui essecredebantur: Jiic, regni cwlorum(Malih. xvi, 59). Ac per hoc, illefce-
de opere.agoosc.iturfilius, uon de gente s et virtuie, cunditale seminis benedicli implelur : bicante se-
noii ;desanguin.e. Hae circumcisionessunt notaj de men ipsum evangelizaiurus asciscitur. Abrahse pro
circumcisioniseffeclu. filiis claritas monstratur asirbrum, sed Petro tr;.-
« Ah hoc septem versus_subsequentes in nupera e dit.
desidcranlpr.
'
205 EPISTOLAXIX. DE YERACIRGUMGISIONE. 206
. dunlurregqsccelorum : yidelicet ut in ea , sine Pe- A , boniinum, uno tamen conlemptu rerum velut falce
tro, nec filii Abrahsepossint intrare. Hic ergo non suceideret. ,'.".,
quo cirpnmcisussit juxta genlem suam apud Domi- XVIII. Et quoniam satis abundeque exempla ei
nunvgloriatur, sed dicit : Ecce nos reliquimusomnia, yeterum prottilimus et novorum, mentisque,ciirsum
et secutisumus te, quid erit hobis(Matlh. xix, 27) ? ne velut cajcanocte ad ignoranliaescqpulos devehi-
Qusesunt ista omnia apud eum, qui praeter insiru- rel, sanctorum imaginibusqtiasi per sennonem cceli
nienlum arlis piscatoriae nihil habebat? omnia, in- notandis sideribus inslruximus :. nunc ex obscuro
quit, utique quaead concupiscentiasmundus jngerit, noctis egressi, non solurn diem et splem, sed ipsius
quaeprsepuiiapqssunt dici, si congregantur ad ieno- solis et iuminis lumen, subquo errari non potest,
cinia peccali: quaeveliementiuspraecidenda succrer cohiemplemur.Illoruni enim quserit ipsa muUitudo
scunt,-si cum proventu raentitaj. felicitatis adulan- j'udiciam, et in copia formarum, necesse esi ut.eve-
lur : iuterioremque illam menlis nostrse naturam niat subinde similitudoflammarum; jit ssepehaiitis
circumvestirenitjmtur: ut majoribus tenebris ipsum confuseattonitis per pavorem, ul lucifer vesperum',
eliam quod nobispro lumine dalum est, lenebrescat. et vesperluciferum mentialur : solis sihe"societate
. Qmnia,inquilAposlolus,-reliquimus, et seculi sumup parili sqfaesl.clariltido'miranda ', cum.dubia eiiam
te. In fidem yeteris expmplinepoium virtus lamsera:;B subnubilo a similitudinesi.tvindicata si pafuit. Ac
quam mira, per discipulumprimogeniiumnovajj"usti- per hoc eliamnum Dominus,quoniamcarnem sump-
ficationisaspirat: et obsolescentibusj"ampene ima- sit, et homo esse dignaius est, aliquid lale fecerit
ginibus yeritalis , Abraham reformatur in Pelro : requiramus : ut veliitsolem sub nubilo, ila sub spe-J
omniase reliquisse lestatur : non in allo ffucluat, cie corporali etiamid quod radiaveril admiremur •;
arlis curanon geriiur, necsocrusajgra sine Domino aliumque polius opponamus quam ipsum "aliuhde
yisitalur. Omnis singularis viri "iffeclus in Christo sumpsisse credamus.Quem nuiem alium,pro fidedi-
est, .hufiesequitur_subsianlisecontemptor,sludii ne- vina humanaqtiein boc saeculi.pelagonumquam sine
gligens,affiniiatisoblilus : el id quod Abrahaeut fa- metu naufragii naviganies, ad dirigendurh -veriiatis
ceret imperatum est, hic jam fecisse non celat: vi_* cursum sequemur, quam ilium qui, disclusa pcnilus .
delicet ut simili circumcisione sicut virtutis hseres parilitaiesui, solus eliam cura pro nobis.in noslra
esi, fiat haereset glorise. Omnia, inquit, rfiliquimus carne obscuratur, immensusest? Qui necin nomii:»
et seculi.sumusle, quid erit nobis? Hocest dicere, to- polest celari, dum mortalilalis. naluram.subsianlia
lis vitaeprioris viliis desecatis , in forma ulris in .divinitatisexsuperat: qui non elemenlum, sed yir-
_pruinaj'acentis,dum le sequor, exarui : nihilque in lus elemcntiTumest: in quo lenemusinilium etcon-
hocjuundo pneler. (e , quo imjileri cuperem elegi: G sunimationemet medietatemomnium: per quem so-
cujus non frustra hujusmodisiccitas sancti Spiritus lum solis et anni cursus sunt, et siellanim dispositiq-
uberlate pensatur : perquam ebrietalem novaegra- nes, mensium quoque mutaliones : quoniam in ipsq
tiajin se.Apostolusipse, dum Hnguisinfldeliumin- vetera transierunl, el facta sunl omnianova (II Cor.
famatur, agnovit. Sed el cacteri apostoli ejusdem v, -17).Et cura.magorum iter ejus stella duxerit.,
-jnusiispumaverefervore, ,et unius botryonis super- quid mirum erit, si nos quoquegestorum ej"usclari-
fltienlimaduere yindemia,qui lamcn in odorem ejus tas.velut ipso thesauro immensi fulgorisinslruxerii?
nectaris ad beali Petri similitudinem cucurrerunt. Atque utinam ad cerfam dationem tanti splendqris
Aspice illos geminum sidus in terris ,.nec incassum et luminis, nostrorum oculorumavertalur infirmilas,:
.tonitr.uifilios nuncupatqs, cymbam, linum, palrem- ut ille se snblraheret et negaret, inquis? jion, sed
-que.deserenles, nec.victus sollieitudine dubitanles, palam omnibus ccelestissplendor appareret : modo
nec officiiusibus inhajrentes, nec polestatem pater- adeumsequax mens amica voluntate convertatur, in
pam reverentes, sumptu, negotiatione,,affeclioneca- solo inveniet plenitudinem quam guUatim per sin-
st.ralos.Quid aliud utique quam nalura saeculi cir- gulos colligebal. Octavo die circumciditur, a matre
cumcisos.veste,fluclu arida, ma.nusieca aere., cor- utique quasi homoqui promissusfueratipsi Abrahae,
de.-pietale non molli: nudo eiiam de nayali.parala D cum de circunicisionedoceretur, dicen.le.Domino:
-vesliglo?.Credoad eam formam, j'amtunc et Moysj, Et erilleslameniummeumin carne vestrain lestamen-
-iit pedum solverel yi.ncula,prseceptum est: Quam io mierno(Gen. xvu, II). Dei testameniumin nosira
.speciosipedesevangelizantiumpacem (Rom.x, 15)! Et carne esse, Dominoin nostra carne jdignante, quis
ideo non siint velandaquaepulehrasuntinconspectu dubitat? Illudque.testameniumaefernumvideri,quod
Dpmini., nec mqrtuis veslienda .quse ^vjia diligit. cilbaris et psalteriis psallereiur. Cujus rei quoniam
llune rursus respicit de leloneopublicanum , quae- prolixa est disputatio , ,et necessaria videlur. esse
sium damnanlem, co.iisueludinemrespuentem, etno- transcursio, ne per ramqrum, copiam robur. ipsuni
nienactus fidei nomine cpmmuiantem, ut ab omni- propositse materiaederelinquens , incasligata erret
b.usomninonoh pars corporis , sed, natura prorsus effusio : .prseserlimcum mihi dilficiliussitnaturam
iniquajconsueludinis circumcisamonstreiur. Toium ejus implere quamquserere, et satis superfluuni
diceremnovaevocalionis exameiv, nisi in similibus m.cerentibus .brachiis laborare, quamquam.ipsani
- convenirent, et eamdem virtuiem haberel diversilas materiam gracilenonsuslentet ingenium :.etneces-
. personarum, naturamque mundialemmullitudo licet; gariuro pene sit, ut et dispulalionibus aliqtiibuscir-
£07 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA. * $08
cumcidamur, dum de circumcisionetractamus,'quan-,A etiam beatus Paulus Ecclesiam cireumcidit, dicens:
do nobisad excusandametiam imperiliam noslram, Reliquumesl, ut qui habent uxores, tamquamnon Jia-
opportunilateni materiaj ipsius prSestetauctorilas. bentessinl : et qui etnunfi tamquam non possidentes
XlX.Igiluf ad proposiiumredeuntes, interrogemus sint: et qui utuntur hoc murido, tamquamnon utanlur
ipsumbomiiiem suum : nain de Dominoloquebamur, (lCor.vn, 30, 31). Hic totius jusfuise virlus, hicraiio
ipso qui erat in homine circumciso, cum j'am se- "estcircumcisa omni carne, id es(, parentum, fra-
cundum legem circumeisus haberetur, clamat ut trum, cognationum, affinitatum, nullum amplius
evangelisla lestalur : Vulpesfoveashabentet volucres amare quam Dominum.; ut ad crucis imaginem Dei
cwlinidossuos, ubi requieseant: Filius autem hominis verho, non ad aliquos mundi actus, moneamuraffixi
non habetubi caput suumreclinet(Malth.vm,20). Ro- "matremcommendare discipulo.
go hic ubi sub Cyrino census invesligaiio ? ubi edi- XX. Res loquilur ipsa, cur illa pars corporis per
clum Csesaris? ubi hecessiias profitendi? ubi Joseph quam Judajus se autumat juslificari, defeclioni ad-
ipsa professio ? Nova'raiio illic hahel nihil quod de- judicala videalur : adeo ut difficiliusfuerit modum
scriplorinveniat, etvere. Nulla enim Dominumsaj- adhibuisse sermoni, quam argumenta requisisse : et
culo mancipata delectanl, nec sibi usurpat quidquam haric veram esse circumcisionem, si abrenuntiantes
quod vel Caesari, vel mundo voluit esse captivum : B mundo, ex quo j'ux(a carnem nqstra natura est, et
docens riullum duobus dominis posse servire. Cir- pareniibns, et qiue fiueiscandalum faciunl circum-
cumciditur ergo hsereditale Joseph el Maria : nihil- cisis, oculo eliam et manu et pede,nudiet soli, de-
que sibi de mundialibus vendicat sub tributo, qui biles etiam, si fieri poiest, Dominumsectemur, can-
ulique eis dixerat : Nesciih quia oporletme in pater- tantes vere : Quoniampater meus et maler meadere-
nis meisesse (Luc. 11,4-9): scilicel in lemplo, non in liquerunt me (Psal. xxvi, 10); ut a Dominomerea-
sajeulo : in sacrificiorummysterio,-non in malignan- mur assumi, et corporea denudati nalura, spiri-
lium.concilio; in paternis ulique spiritualibus : nam lalium indumentis actuum gloriosius vestiamur,
patrem in carnalibus non babebat. Denique de eo scienies quoniara quod de carne nascitur, earo
templo et oves abegit et boves, et mensasnuinmula- est : et quod de spiritu, spiritus est, dicenle Apo-
riorum, et calhedras vendentium columbas everlit slolo : Et si cognovimusChristumsecundum£arnem,
(Mallh. xxi,.12). Sic templumeliam ipsum, quod fi- verumjam non novimus,in quo non novimus,in quo
gura est corpor-issui, carnali concupiscenliacireum- nobismundus crucifixusesl, et nos mundo (II Cor. v,
cidit, ut intelligeretliomo, haecsibi in suamente esse 16) : ut proeputiis,quaj sunt in superficie conversa-
facienda : necsane suis parcit affeclibus : nam eum lionis, abscisis, nudum illud el soluni nostrasgene-
gladium quo alios circumcidebat docendo : .Si quis C rationis secretum, quod superflnis tegebalur, appa-
amaverilpatrem et matremsupra me, non est me di- reat. Si enimfenum quod hodie est, el crasin cliba-
gnus (Mallh.n, 57): sua converlitin viscera, etsibi iiummitilliir, Deussicvestil: qttaniomagisnos(Matlk.
ipsi facit quod credeniibus esl facturus cum dicit: vi, 30), si fide modicosnon esse praeviderit! Cul-
Qumest maler mea, et qui sunt fratres mei ( Matlh. lello itaque petrino corporis noslri cireumcldenda
xni, 48) ? 0 mysierium ! malrem Mariamsibi Domi- est naiura :.Pelra aulem Chrislus est: cujus cultellus
nus abjurat, cum extra verbi essel attdientiamcon- amor est, quo crescente in nobis, sajculi desideria
siiiuta, eo poiissimumlempore, quo verbum praedi- decrescent. Qtiemqui amaverit, dicit palri, nori novi
caretur a Yerbo, el ipsum se ministrandum discipu- le : naluramque circuracidens suam, nec ut patrem
lis minislraret : quod apertius postmodum in illa sepelial mortuum,separabilur a Cbristo : et exspo-
unguenli effusionepatefecii, dicendo: ife aulemnon lialus veterem hominem cum aclihus suis, quod
semper habebilh ( Matth. xxvi, 11). Iraseitur ergo praeputiumest, aliam naiuram suaJvidebltesse sub-
cum eum magislrum yita docenda non eligat, qui Sianiiae: id est, ut sicul primus homo lefrenus a
eam malrem per virginemparluriendus elegil, et cur terra : ila secundusctelestis incipial esse ex ccelo:
ad eum quem exlranei etiam tam facile interpellare nec dicet jam cujus circumcisa est natura patrem,
possent, mater nollet intraro : nam fratres ejus nec- *'*-'
praeter eum qui in ccelisest, se habere : sed praj-
dumcredebanl in ipsum. Qiiis bic erit, rogo, qui ex- cepto Dominilucido, illuminatis oculis, •sedere ad
cusaiionem praeferatautgratiaj, aiu amori? si et Ma- dex(eramvirlutis filium bominis agnoscet. Obteren-
riam mcrilo.nulla vincit, el Cliristum Dominum no- dsesunt omnes animi volupintes, relinquendasiudia
slrum nemo superat juetate. Iila materenim negatur delectationtim, quoniam hic circumcisionisest veri-
a filio, ul vera illa [Al. etiamj circumcisio docealur : tas, non figura. Nitendum in summa, ut cunciisna-
quoniammagister et parens vilsedebuit vivere, prout turalibus amputatis, conversalio nostra tendat ad
docebatesse vivendum. llic est ille gladius femora- cceliim, ubi Christus est ad dexteram Dei (€ol. m,
lis, quo Levitse suos propinquos et proximos occi- •1).Quod ita verum erit, si ludi, si jocus, si convi-
derunt : quo etiam Dominus ipse a Paire jubelur vium, si sermo pene familiariumdeserantur : et la-
'
aceingi: quem omnes capiunt qui seipsos caslrave- men qtti circumciduntur arescunt, ut non nos mun-
"runt
propter regnum ccelorum-: quem "gladiumDo- do, qui viiae irnaginessumus, sed mundus nobis
minus mitiit in lerras, ut filium separet a paire, fi- mortuus esse credalur 1: nec agglulinari eorum ali-
liam amatresua, nurum a socru sua.-Hoc gladio qua quse eircumcisa suut inimici arte sinantur :-sed
209 EPISTOLA XXI, SEU EXPLANATIOIN PSALMUMXLI. 210
clamemus,-sedit sanguis circumcisionis : ul cum in A molliuntur. In qu3rum custodia utique multa retri-
nobis vilae.calculuscceperit operari, in quo nomen butioest. , -' .
novurasolus novit ille, quiacceplt, non limeamus, XXII. His mereedibus invilamur, quos oportebat
in loco .fevelationis-occidi: quinimp. et imputanles et cogi, dum velle nos ambit quod poterat etjubere.
aliqua'nostro Domino per amorem : nam et opera- DeniquecunVverbum vitsedurum dicerent esse ser-
rius 1M benignus-admitiitur, ut superius in beato monem, et ob hoc turbati omnes qui eum sequeban-
Pelro novaegraliae susceptore didicimus: tota cre- tur abscederent: respiciens discipulos suos, num-
dulitatis noslrae harmonia intortis vehementius per qnidnam et ipsi abire vellent, inquiritJratus: adeo
arlenr fidibus resultemus : Propler verba labiorum eligit poliusse nobis bona omnia debere, si volu-
tuorum,' Domine,'ego cuslodivi vias duras ( Psal. mus; quam imperare si cpgimur, dicente-Apqstolo:
xvi, 4). . ... -Si enim'volens-hocago, mercedemaccipio : siaulem
XXI. Anne est aliquid*lam durum, tam ferreum invitus, dispensatiomilii credita est (I Cor. ix, 17).
quam repugnare.naturae? El cum omnia in mundo llaec voluntas femoralis illius vagina cultelli est:
per Deumnobis sint facta, ipsos nos, velut non no- quae ubi in se amorem Dei, quem cultellumesse di-
stra circumslent, repellere, non videre : mundum- ximtis,. receperit, merebitur infelljgere- Dominiim
que ipsum nobis se cum omnibus divitiis etpulchri- B vera praedicasse: Jugum enimmeumsuaveest, el sar-
(udinibussuls ingerentem manu quadam repudiare cina mea levh~est(Matlh. xi,10), quoniam super-
viflulis,obseratisque omnibns sensibus quibus ad fluis ;omnibu_samputatis, et cunclis oneribus .cir-
animamsubstantia vitalis aecedit,pene ad imaginem cumcisi, belluaequadam sarcinalis imagine tenuaia,
obrigescere mortuorum : non<visu, non auditu, nqn vere eliam nos cum Psalmisla dicimus, qui vel per
odore, non taciu, non sapore capi, et in natura cor- glaciem,,yel per liquidam etiam raollemque substan-
poris naluram corpoream non habere, bominemque tiam angustum illud acus foramentransire pqssumus,
se quod homo sit oblivisci : eum tamcn hoc ipso quod introire qui In equis sperant et curribus, non
quod ambiat non teneri, quia vere quod bomo sit valebuhl, quoniam tales etiam viailla quaelala est
leneat, el eo magis despiciat se, quo se magisagno- et spaliosa, vixcapiet. Laborum itaque ardups mon-
verit. Tum quia durum est praesenlia sibi abdicare tes et difficultatumpropemodum muros, cpiibuscce-
dum vivit; et fulura sperare postvitam. Haecnatura lestia ab bumanisvelut provincia cuj'usdamlimitihus
corporis, hoc, ut diximus, nisi circumcisa non pa- separantur, divina invitatrix munificentia liberali-
titur : facilequesegestit jaciare-in suis, sibi cernens tasqtiedeplanat. Et sicut tubis sacerdotalibus muros
terras, sibi maria, sibi videns sqlem et universa cceli illius Jericho: ita prophelarum vocibuslurrim nostri
astra servire : et quando se .fraudari a terreslribus ^ interitus elidet, si modojcontra spem in spe creden-
patietuf, cum dominetur et ccelo? Tantorum ergo tes, et quodam concitatortim luminum, videndi sa-
elementqrumtam importuno circumventa famulaiu, iiente transpectu, in fraudem praesentium caduco-
usque ad oblivionemsuaeconditionisinducitur : et rura promissa taniquam manibus jam apprehensa
in despeclu (olius sublimata mundi, vincere ipsa ex miremur : et hac circumcisi nalura in aliamque na-
eo quod sibi obsequunlur praesumitelementa : hinc luram transposili, mente illa et aniroo lenearous,
monlibus scrobibus fodiendo, hinc valles substru- quw nec oculus vidit, nec auris audivil, nec in cor ho-
clionibus opplendo, hinc maria molibus arando, minis ascenderunt,qumprmparavit Dominusiis qui di-
nunc arida irriguis feecundandq, nunc siagna palu- ligunt eum: dequoruro numero non est, nisi qui per
desquesiccando, vel campos consitisnemoribus ves- demonslralam superius circumcisionem velut cum
liendo, ac silvosorummontium juga, vetustis nemo- Dominoconfixusin cruce, semper peccatis suis pas-
ribus denudando, ul pene dominam se naturse esse siohe estdignus. lllevero Dominumnostrum dignum
non credat, si fecerit aliler. Cujus naturae concus- lali passione non credens"dixerit : Domine, memor
sione, natura noslra his meditalionibus agilauir : esto mei cumvenerisin regnumtuum,(Luc. xxui, 42).
durum est vias Domini custodire, in quibus non ex- Quem,,dum adhuc loquitur, ipse Dpminuspromptus
perimentis, sed detrimenlis potentiae desudatur: } jnterpellantis auditor consolari, ut consuevit, pro
nec quaerilur m" supra nos quod amat universa sua pietate dignabitur, dicendo : Forli animo esto :
morlalitas, sed ut sub nos vita ducatur, ne amplius Amendico tibi, hodiemecumeris in paradho.
nos existimando quam sumus, incipiamus nec id ob- EPISTOLA XX, , .
tinere_quod sumus, cum per boc ipsum st veli- SEUIN SCSA.KNAM LA.PSAM OBJORGA.TIO.
mus despicere, qiiod sumus, mereamur in melius (Ehecepistola,quajJioininanimiterab auctoribus adju-
esse quam sumus, dicente Domino, et nostrseilli im- dicata est Hieronyiho,multisrevera signis verius esse
subscribenle : Amen S. Ambrosiividelur. Quare,"Benedictinossecuti-, eam
putationi quam praesumimus, jam edidimusintef operaS. Episcopi; ubi videsis,t. XVI
dicovobip,nemoest qui relinqual domum, aul paren- nostraaPatrol. col. S6B,sub hoc titulo, de Lapsu virginis
tes, aul fratres, aut uxorem,aut filiospropler regnum consecratm.)
Dei,qui non recipiat centuplumin temporehoc, et in EPISTOLA XXI,
"
saculo venlurovilammlernamhmreditabil(Matlh.vni, , SEDEXPLANATIO INPSA.LMUM JSLI.
Et talibus vise vitaj] illse du- (Habetur etiamapndAuguslinutn iu AppendicetomiVI,
8). promissionibus [A/. inscriptaSermoinPsalmumxu, ad Neoplmios. Erasmus
-TXfquas ob verbum Domini cuslodire neeesse est, ait: Apparethoefragmenlumesseex Homiliis alicujusin
-
Sl! _& HIERONIMIOPERUMMANTISSA. 212"
Tisiilmos mylticos : cerie nibil habet Hieronymianum. A ces Judaji! b miseri atque miserabiles! lapidem qui
Videsisergoloc. cit.) per IsaianVreproinissus esl, quod pbifefelur "in iun-
MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM. dametitis Sion, elpopulum utrumque conjungeret,
In Veronehd ms. qui nonitm certe swculum dnte- esse Domihuni Salvaidrem, "esse:FiliumDej, riori"
vedit, subjunqiturpaulo posl sermoniqui de Esu Agni agnovistis. Huncvos reprobas(is';'ajd'fic"arites quoni
inscribitur. Erasmus de isto ait, Ejusdem est farinm,
cum homilia, quw•proxime .prmcessit, el mmdem dam eongregalionemDomihi,-elTfempliDei mysteria
sapit auciorem." * Cusiodientes: qui repVobatiisa vobis; faclus est in
' • caput anguli: et primam Ecclesiam de Judaeorum
" " '''' ' Lt EPISTOLAXXil, "
'-SECEXPtANATib INPSAiMUM CXVII. pbpulo'congregalam,et credentes ex riaiioiiibusin
: i^Inoiiini jVsaimoDomiriuSnosterJesus Ghristus unuih gregehi et minislerium fcederavit:A Dotnino
prophefaiur atqiie canitur: Siquidemipse lidbeicla- factum est illud: hoc esl mirabile in oculis nostris:
vem Davidquteaperit ei heinoclaudit; claitditel herno ut nos qui ante passionem Doiriini'sine-Uesiaihenlo
vperit (Apoc.m, 7). Sedpfajcipueineentesirao deeimo ^jramusexleges,adoplaramurin filios-Dei: et priori
scptimo iisaJriio, qui iuiiic psallendo lectus est, re- eingulo puifescente, aliud sibi Deus"'Iumbare -
con-
surfectiohis hiyslefiuiri pfbdieatur'. Hic enim psal- texeret, aliiifh populum praeparareti • *
'
nius, iri" a
qiio Spiritu sanclb praesignati vocan- B III. Vos ergVi;Jud*i, habetis Scripturam";vo's'Jegl-
iur' ad "confiferidumDomint»iii laude: velad cori- tis libfos, ethosiheiihi qui iri-cjisscfiptusestlibVis,
fessionem gentiuin veri Israelilaj in pcenilentiaverl ipsum adbraiiles, efedimus. Vosienetis paginas/hos
-sacerdoiisAirdif domus, quod ^st in Ecclesia: sive sensum paginarum:Vos complicatisniembrarias arii-
gehefalifer ohVties;tiihenfes Deum recte pro tan- maliuhi mortuorum; hos possidemus spirilurfjvivlfi-
tis tiiuhefibiis'pie'aiisPatri's qmFitio suo nonpeper- 'cariieri[l•. Quid mirabilius"potest esse istius ihodisa-
cil, sed p'r'6nbbis'ohinibustfadidil illum; a Confes- cfaniento? Quid hac dle felicius.iri quh Domihus
sione inbipitiir. 'Qudhiamborius,quoriiam in swculurii Jitdaoismortuus est, hobissufrexit? In fquaSynagog:6
thisericoritd "ejus{Rom. vni, Sl; 52). Quis enim culttis occubit, e't esl ortus EcclesiaVririqiia nosho-
"noslriimpoieriT esse corisiderans ea qute in eo quo- niines fecit securii surgere; et vivere , e't sedefe in
tidie exsultans cahit Ecclesia: bde est; passiditem cceleslibus.Et ihipleltim estillud qiioflipse dixit in
Domini Salvaiqris resurrectionem siveascensiofieiri: Evangelio: Cvmduiemexdliatusfueroa terra, omriid
et non niagis eruhipatih vocem, coftipos[ Al. coii- trahamad me (Jdah. xu, -52).'Hajcest Sies quam fe-
sors] illorum parvulorum "effeclus,' Domiiid cum cit Dominus,-'exsuItemuse't teferiiur in ea: Orhnes
ramis etpalhiis exsuJlahliiim,-0 Dbmine, salvoshos dies quidemiecifDojhinus; sefl cseieri dies pdssuht
fac; o Domirie,bene prosperare. Uride ef ipse victof C esse jiidseorum, possunt esse bajfeticorum',"possurit '" '
ad Palfem ascendehs impefat AngeJis, -dicens: esse geniilitiiii'. - '
~AperitemiIiiportas~]uslilim: et ihgressus ineas cdnfi- • IV.-DiesDomiiiicadies' resurrectionis, aiesChrt-
heborjbohiino(Psaihu xxiv,"7'). Haj'suht poftae; de siiahoruth-,dies nostra e'st; Unfleet' Domihica' dici-
quibus in vlcesimo teflio psalmo inter se ihvicehi tur:"quia iri^ea Dqminusvictor ascehdit ad Patferii.
arigeJiioqiiebaniiir,ingfessumDomindpfaapafahies: Quddsi a gehlilibtisilies sblis vocatur, et" libc*rios
Levate"portds, prihcipes; vestras, el elevamini;portw libentissime ccihfitemur'.Hodie enhh iiix"inun'dlbf la
wlernales, el ihtroibit rex glbrim. Sed pulclire levari est, hodie sol jusiiiiaj orths est, in cujus pehhis esi
jtibenfur portae, et iri subiime efigi'.-Siquideinjiixia sanilas. NunVquidI sPlpehiias babel? RespohdeaiVt
dispehsalionem carnis, 61 riiysiefium efvictoriani Jiid;ui; elquiiaiuum feecundiimlitiiiras Scripturas
crucis,, major regrediiur adccelos",quaiii adterfas irilelligunt similes'jtidaeornm. Nds auiem diciriius,
vcheraf' Ilmc porla Doriiini,justi intrabuiAper ectiii: quicumque sub alis istius sbitsfuefii',' qiii. dixil ih
Per lianc porlam Ingrelsus esiPetrus, ihgfessus est Evangelib :' Qudtiesvblui cohgfegarefiliostuos', quasi
Paiilus', irigressi suht omhesapostoli, iiigfessi siiht galliha pulios suos snb ulas^e'tndluhli ! isfeseciirus
et mariyfesi"et quotidiesancti quique ingfediuhtur. .- erit ali aceipitre diabolo, ab aquilis vnlahtibus ih
Per bahc"poilam prinius latrb eum Doinino Ihgres*-" Ezechiele^ et omina peccalofum ej"u'svulnefa sana-
5tisesl. ''' buiitur. '" ' ;
, / ,
II. Habeiotefidiiciam, et.vos sperate similia. Sic' V..Uf autem sciatis, Tratres mei, quoil propfle
enim ipsc Apostolus dixit: Si consurrexhtis cum psalmus isfe de Dominoscripfus esf: et in Evahge-
Chrislo'', qum^sursum'sittit^qumrite,'iibiClirhtus in lio pueri s'icut me"minimus,"quiinlrante Jerosoly-
dexlerwDelsedet. Non dicit hic psalmus, solisapo- iham Salvafofepalmas levaiiies^clamaveruniaVqtie
sio'li_,,soIijfrophejaeet niartyies inirabhnl per earii: "dixerunt: Dsanna in excelsis,ieiiedictits qui veniiih
sedjusti itilroibunt peream. Quicumque ergojuste iiomtneDdmihi, Osdhndhi'eXcelsii(Wdrc xi_.'BJ: Ide
agil, et ihtei' "justosDoniiriiesse meruit, fiducialiter cehlesimb deciriio septimo psalmo istos versichlos
agat in eo sperans, quia inlrabit perhahc portam. assuiupserunt: 0 Domine, salvumme fac: In Hebrajo
Qnia Domjnusnoh quaerii sangiiinemconfilentium: scribitur, HOSIANKA. Undeel Judaji impatiehter fefen-
sed fidem,^proqua sariguis"effuhdifur credentium. les voluntprohiberepafvulos : de qiiiijusin Isajaio-
Si^habiierimusfidemqusepotest sanguiiiemfuhderes qtietaiuf Doriiiiius:Ecceegoel pueri meiqitbsmthidc-
impiifefjifufhobis ct cruoris effuSio. 0 vefe infeli- ctit Dofhinirs(tsa. vin, *!8)i'Taceiilibusehirrisehtbtfs
213 EPIST. XXIII. AD DARDANUM, DE DIVERSISGENER. MUSICQRUM. 2'14
etinvidite livore cruciatis, parvuli clamanl, et Cliri- Ai. htfc modo inielligifur : tribtis fisiulis ajreis' in capiie"
Slum parvuli confitentur. Quod si et illi lactiissent, angusio inspiratur. In capiie per quatuor voeiduclus
lapides utique clamarent, id est, gentiliumpopulus : sereos, qui per aereuftifuridamijntumquaternas voces
de quibus in Evangelioscfiplum est: Potensest Do- producunt, mugitum ninvium vehenienlissimumque
minus de lapidibus islis suscilare filios Abrahw pr.ofert.Ita Evangeliumferna coiifessibiie trium per-
(Malih. ni, 9) : nos signifieansqui duro quondarii sonariim sanctleTrihitaiis in.capiteangusto, id est,
corde fuirous : sed nunc credentesin ChristoJesu in in nalivitale Christi, divinilate inspiralur : et p'cr
filiosAbraham[Al.tacetinfiliosAbraham],in filiosDei qualuor vociduclus, id est quatuoryEvangelisfas,per
omnipotentis,adopiaii sumus per ipsum Dominum: eremum fundamentum stabilitatem fidei-el -opernm '.
cui_estgloria in saeculasseculorum.Amen. _ in toto Orbe voce nimia clamores, quosinmoduni
tubse congregalionis fortiler emiltit. - . "
MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM.
- Erasmus ait, Hbc haud scio cujus fragmentum,vix IV. Fistula prajfefea artis esse mysficaj, siciit fu-
dignum est vel hdc ordine. Tantum abest ut Hiero- sores earum rerum affirmaht: reperitur ifa. Boiribu-
nymosil tribuendum. lum aereumduclile quadfatum iaiissimumque, quasi
EPISTOLA XXIII. in modum coronaecumfisoculoaereoferfeoque'com-
, - ADDARDAKUH. ' - B mixto, aique in medio coneusso, quod in ligno alto
De ditiershGeneribusMusicorum. spatiosoqjue fdrmatura supefiore ckpite constrihgi-
I. Cogor a te, ut tibi, Dardane, de aliquibiis ge- tur : alterum altero capiie demisso : sed leffam hoii
neribus musicorum, sicut res docet, vel visione, vel tangi a plerisque*putalur,-etper singula laieraduq-
auditu brevi sermone respondearii. Alia enim ad lu- decim bombula aerea, duodecini flsfulis In medio
cidtim proferre non possum : quia unaquaequeres positis, in catena fixis dependent. Ita friabbriibula
secundum ingenium ejus est : quae autem possunt in uno lafefe per cireuiriitum utique figuiitur*, et
enarrari libenter explicabuntur. Primiim omniumad concitaio primo bombulo,. et-cbncitatis diiodecitn
orgamim, eo quod majus esse hisin sonitu, et forli- bombulorum fistnlis iti medio positis , clamorem
liidine nimia compulantur clamores,' veniatn. De magnum iragoremque nimium siipra modum simul
duahus elephantorum peilibus concavum conjungi- proferunt^
tur, et per quindecim fabrorum sufflatoiia compre*-* V. Bombulum itaqtie cum fisfulis, id est, doctor
hensatur : per duodecim cicutas sereas iri soniium in medioEcclesiaeest, cum Spifitu saricto, qtii lo-
nimium, quos in roddum tonitrui concitat : ut-per quitur ih 6o : constringitur in ligno ajto, id:est,
mille passuum spalia sine dubio sensibililer utique Chrislo, qui a sapientibus Iigno vilsecdmparatur : in
et amplius audiatur, sieut apud Hebraeosde organis C catena, id est, in fide': et non langit lerram, id estj
qnaeab Jerusalem, usque ad monlem Oliveti, ct am- opera carnalia : duodecim bombula, id est",duode-
plius sonitti audiuntur, comprobatur. _ cim aposloli: cum fislulis,- id est, divinis eloquiis.
-II. Duo genera prgani a plerisque esse dicuntur. Cilhara de qua in quadragesimo secundo psalmo
Primum-est, quodpraediximus,et aliud quod de pe- scriplum est : Confileborlibiin cilham, Deus, Deus
regrinatione Israelitici populi apud Babyloniosin- meus(Psal. XLII,A), propriae consuetudinis est apud
scribitur: SuperfluminaBabylonh(Psa/m. cxxxvi, 1), Hehracos, quaacum chordis viginti qu4tuor, quoein
et cajlera,-Hoc totum figuraliter ac spiritualiter si- modiim Deltselillerae, sicut perilissimi tradunt/uti-
gnificat Evangelium .Chrisii, quod et illud duabus que componitur : et per digilos Pindari variis voci-
pellibus, id esl, duarum legum asperilate conjungi- "bus tinnulis iclibusque in diversis modis concilatur.
tur per quindeclm sufflatoria fabrorum, id est,-per1 VI. Cithara autem de qua sermo est, Ecclesia est
patriarchas ac prophetas : per duodecim cicutas> spiritualiter : quse cum quatuof et viginii seniorum
acrcas, id est, per aposlolos sonum nimium emiltit,, dogmalibus trinam formam habens, quasi in mo-
sicul scriptum esl : In omnem ierram exivil sonusi dum DeltaeIillerae,per Tidem sanctseTrinitatis ma-
eorum(Psalm. xviu, 5), et reliqtia. Quod est in mo- nifeslissimesifie dnbio significat: et per manus viri,
dum tonilrui, id est, vox Evangelii in toto orbe ter- • D. Peiri apostoli, qui praedicalorillius est in diversos
-rarum, sicut scriptum est: Vox tonitrui tui, Deus,, modulosvcleris el novi Testamenti, aliter in lillera,
in rota (Psalm. IAXVI,19). Per mille passus, id est,, alitcrin sensu figuraliter concutilur.
- * VII. Sambuca
perfeclum numerum decem verborum Iegis imple- iiaque quse apud peritissimos He-
tur : sonws~ [Al.sensus]ejus in salicibus, id esl, perf braBornm ignota res est, anliquis temporibus apud
laborem uniuseujusque doctoris labiorum Evange- Chaldseosfuisse repefitur : sicut scriptum est: Cum
lium prsedicatur. attdierilh vocem lubm, fisiulm, eitharm;' sanibucw
III. Tuba iiaque, de qua iri Daniele scriptum esl:', (Dan.m, 15) : et reliqua. Buccavocaturiuba apud
Cum audieritis vocehvtubw, fistulw, citharm (Dan.i. Hebraeos: deindeper diminulionem buccina dicitur.
• m, 15), el reliqua, diversis figuris ac formis effici- i- Sambuca autem sol apud Hebraeos iiUerpretaiur,
lur. Aliler enim est tuba congregationispopuli, ali- i- sicut scriplum est : Samson sol eorum. Propterea
li autem ajjud eos sambuca inscribitur, quia- multi
ter conductionis, aliter victorise, aliter persequendi
i. corticem arboris esse pufanl, et per soliditalem
inimicos , aliter concussionis eivitatum : ct reliqua.
Tuba autem consueluditiis apud rerum peritissimos >s mellis,-ac venii mutabililatem, quasi in moduin
215 S. HIERONIMIOPERUMMANTISSA. 216
tubse de ramo arboris moveri polest: ideo sambuca __ _\ tonifaementes obstupuere tortorum : omnis simul
dicilur, quia sestatistempore fieri polest, et usque officinaimpia contremuit, cumChristum repente in
ad frigoris tempus durare potes(. Arescit enim se- suis sedibus vidit. Mox igitur ferruginei janilores,-
cundum communcmconsuetudinem. Typus eorum -descendenteChrislo, talia inler se caeciper umbrosa
. est, qui Dominumin bonis operibus laudant, et in silenlia cum umbra submurmuranl : Quisnam est
tempore frigoris, id est, tribulationtim vel persecu- iste terribilis, et miro splendore coruscus? Nurri-
tionis, laudare eum non possnint,propler infidelila- quam talem noster excepit tartarus. Numquamin
tem vitaeet abundanliam divitlarumsuarum, nostra caverna lalem evomuit mundus : invasor est
, VIII. Psalierium quoque Hebraice Nablon, Graece iste, non debitor : et fractor [Ai. faclor] est, non
auiem psalterium, Laline autem laudatorium dici- precator : judicem videmus, non supplicero : pu-
lur. De quo in quinquagesimoquarlo psalmo dici- gnare venit, non succumbere : eripere, non manere.
im:Exsurge, psalterium,cumcithara. Esl autemcum Ubinam,pulalis, socii nostri ac janitores dormiebant
chordis decem, sicut scriplum est: In psalleriode- cumilledebellaforclauslravexabal?Islesi reus essel,
cem chordarum psallam libi (Psalm. CXLIII,9) : audax non esset. Si eum aliqua delicta fuscarent,
forma quadrala. Psalterium itaque cumdecem chor- numquamfulgore suo noslras lenebras dissiparel.
dis, id est, _cumdecem verbis legis conlrilis contra B fll. Sed si Deus est, utquid buc venit ? Si homo
omnem haeresim,quadrala per quatuor Evangelia est, quid prsesumpsit? Si Deus, quid in sepulcro"fa-
polest intelligi. cit? Si homo, quare captivos solvit? Numquldnam
IX. Tympanum paucis verbis explicari polcst cum auctore nostro fcedus composuit? An forte et
quaeminima res.est. eo quod in manu mulieris por- ipsum aggressus vicit, etsic ad noslra regna trans-
tari possit : sicut scripium est in Exodo : Sumpsit ivit ? Certe mortuus, certe victus eral. lllusus est
auletfi Maria prophetes soror Aaron tympanum in prsclialor noster in mundo, nescivit quia hic slragem
manu sua (Exod. xv, 20) : et est minima sapientia procuraret inferno. Ocrux illa fallens gaudianoslra,
Legis veteris in nianti Judaeorum.Synagogsea anti- et parluriens damna nostra! Per lignumdilafisumus,
quis temporibus fuit chorus quoque simplexpellis per lignum evertimur. Periit poleslas illa cunclis
cum .duabus cicuiis sereis : et per primaminspira- semper populis formidata. Nullus sub sede noslra
tur, per seeundam vocem emittit. Typus populi captivuspalpilavit. En quodgemebundumest exsul-
prioris, qui angustam intelligentiam legis accepe- tat. Non jarrt audittniur anliqui fletus, nulli jam re-
rat: et per angustam voluntalem praedicationisom- sonant ejulatus, omnis mugilusgementinmobmuiuil.
iiia infirmiter praedicavit.Si autem lerrena sapien- Pulasne, iste sine nostroredibit exilio? Nemoad nos
ter ac diligenter respiciam, et spirilualiter ac mys- G umquam vivus iniravit, nemo sic audax fuit, nemo
tlce intelligenda sunf. sic carnifices terruit, numquam in bac habitalione
• MONITUMIN EPISTOLAM. nigra semper et fuliglnecsecajucundum lumen appa-
SEQUENTEM ruit. An forle sol de mundo migravit? Sed hec
Fausli Rkegienshhunc esse putai sermonemCasi- ccelum nobis
mirus Oudinus, causalus magnam eorumparlem, qui asiraque parent : et tamen iufernus
inter Eusebii Emissenihabentur, sermonesilliusesse. lucet. Quid faciemus? Quo convertemur contra
Alque hic quidetninscribiturapud Eusebiumsermo de istum? Crtienlas domos et obtinere nosiraecavernse
Paschale : re autem ipsa duo simul lii sunl compacli cuslodias non valemus : male iniravimus,
perperam, quorum atier a verbh, BeneficiaDei portarum
no- tantam lucem obtenebrare
stri, etc, incltoalur,qumnos dictionisgratia a conti- nequivimus, opprimere
nenti serie sejunximus.CwlerumErasmusait, Nullam tanta virtute praedilumnon valemus, nos(ra quoque
hic umbram Hieronymianipeclorh possis deprehen- urgeri colla conspicimus, et de noslro insuper iiite-
dere.Et in aliis codicibusalio alque alio tilulo prwno-
taiur. ritu formidamus. Quid nobis e ccelo? Plagis recen-
EPISTOLA XXIV, tioribus ultra j'ustam ultionem ffagellamur : nocte
nostra contenti fuimus: antris nostris occultabaraur.
SEUSERMO DEBESURItECTIONE DOMINl. Quare radiis solis prodirour? quare violentiadistur-
I. Exsulta, cwlum,el in tmtitia esto, terra (Joel. D bamur : quare in noslris sedibus caplivamur?
ii, 21): diesisie amplius nobis ex sepulcro radiavit IV. Moxigiiur Christusin ipsos crudeles ministros
quam de sole refulsit. Ovet infernus quia resolutus poenarum acies dirigit, alque implacabiles (urmas
est: gaudeat,quia visitalus est: resullet, quia igno- framea divina concidit : fremunt diri sub tortore
tam lucem post saeculalongavidit, et in profundse carnifices, et rabiosis adacli stridoribus conlahe-
.nqctis caligine respiravit. 0 pulclira lux, quse de scunt. Ipsa quoqueantra ferrei cubilisintranie fortis-
candido'cceli fasiigiopromieasti : et inter fluenla simo, a forliore aeternis nexibus colliganlur. Hoc
purpurea. sedentes in tenebris, et in umbra mortis namque ita futurum Dominus ipse promiserat, di-
subiia claritaie veslisli! -• cens : Nemointrat in domumfortis, et vasa ejus diri-
II. Confestimigiturseternanoxinfernorum,Chrislo pit, nisi prius alligaverilforlem, ei sic vasa ejus diri-
descendente, resplenduit : siluit slridor ille lugen- piet (Marc. III, 27). Tristes igitur mox lugentesque
, tiuffi. dirupla ceciderunt vincula damnaiorum : at- diuturno squalore turbae populique vexati concur-
i a Utres illos inlelligit, quos etiam nunc inflant pro Chorus, dubilat Salmasius, lcgendumnesif, do-
-Suslici. Utricularii dicti, et Grace teAi, Hinc rus; nam doposGraecusesl pellis,vel uier.
217 EPISTOLAXXIV, SEU SERMODE RESURRECTIONEDOMINI. 218
runt,'et recloris sui vesligiis advolvuntur. A quam Judaica impietate mactatur. Hicidem Dominus
. V. Ecce aposloliea dicla probantur : in nomine in novissima mundi senescetuis setate per figurarn
Jesu omne genu fleclalur, cwleslium,lerreslrium, el beali Abrahse longaevipalris offerturad viclimam :
infernorum(Phil. II, 10). Mox igilur captivaeanimse quo tempore dum novo sacrificio in unici"filii sui
de cuslodiis relaxatae, a tartaro prodierunt. Regna- jtigiilum piusparricida consurgit, ex improviso aries
que ccelorum ista supplicalione deplorant [Al. im- oculis ejus apparuit: sicul eloquitur sermo divinus :
ploranlj: Venisli tandem, clementissime Jesu, suc- el vidilAbraham arietem inler vepreshmrentemcorni-
curre jam et parce fessis ; Nunc, Christe, saeyas bus (Gen. xxu, 15). Inlervepres, inqiiit. _.'
exstingue minas, jam miserandos resolve mugitus : VIII. Requiramusquseisla sil novitas : id est, in
redemisti vivos eruce tua : eripe morluos morle lua. multitudine circumstantiumpeccalorum. Hwrentem
Pari nobiscum sorte mundus ipse inlerierat, et ad cornibus: id est, ad crucis cornua clavorum cruci-
adventum tuum omnis crealura pendebat : tibi fixionependentem : sicut in alio loco legimus : Cor-
noslra tormenla suspirabant, te semper inferriusiste nua in manibusejus sunt (Hab. ni, 4). Hocideo quia
pavebat. Dumhic es, absolvereos; dum ascenderis, venerandasmanus ejus palibuli brachia suscepertiiit.
defendeluos: dumhices, universaelaustrasolvahlur. Inter spinas autem deputalus est, quando spineo
dum ascenderis,non-claudantur.Tu solus caputdra-'. B serto innocentise et j*ustiliaeauctor illusus est. Sed
coniscomminuerepoluisti, tu portas aereaset vectes aliud introspicere debemus, quidnam sit, quod Isaac
ferreosvaluisticonterere. Pateai, quaesumus,precan- a patre allaribus admovetur, ac subito aries pro eo
libus janua: lux non desit pia: et si redieris ad corpus non mutala, sed dupiicaia oblatidne supponitur. Ge-
nnrjesiatetua, non privetur infernus potenlia tua. minabic adorandasubslantia rederaploris ostenditur.
VI. Post audiias itaque preces, post composilas Dei enim unigenitusofferlur,et virginis primogenitus
Ieges,post demersosin altaevoraginis fossa tortores, immolatur. HocquoqueDominicaepassionispraefigu-t
rex noster hodie de inferis triumphator et laureatus rabat insignia, quod legimusbealumHelisaeumsepul-
exivit, nec candidatumofficiumdefuit: sed laetacum cro condilum, ingesto a n latrunculis cadavere intra
principe suo, omnis beatorum turba processit: sic- tmnulum suum, corpus exstincti tactu sacri corporis
ut in Evangelio scriptum est : Quia resurgenteDo- suscitasse.
mino,mutla corpora sanclorumqui dormierantresur- IX. Quis hic alius prsefigurabalur,nisi Dominus
rexerunt cum eo : et exeuntesde monumeniis post noster Jesus Christus, qui resurreclionem de mofte
resurreclionemejus, veneruntin sanclam civitatem, et largitur, et viiam sepultus operatur? In latronibus
apparuerunl multh (Mallh. xxvn, 52, 53). Repedat elenim mundum, in Prophetse virtulibus Christum
igilur ad stadium suuin Iriumphaior iterum vivus, ut iG Dominumrecognosce. Adhuc celeberrime per Scri-
noverit omnis mundus quia redivit ab inferis Chri- pturas sanctas, etiam in prophetseJonse.Iaboribuset
slus. Glorienlur ergo credentes : plaudant manibus ajrumnis, Christi passio ac resurrectio praesignantur.
omnesgentes, quia rex noster.elin saeculotrium-'
Hic Jonas (quod fidei vestrae -nbnarbiiramur inco-
phavit, et inferos vicit. , gnitum) lypum Domini gessisse praescribitur. Ipse
VII. BeneficiaDei nostri cum magna atque miri- enim Dominus dixit: Sicut fuit Jonas in venlre celi
fica sint : lamen nec nova probantur esse, neque tribus diebus,el tribusnoctibus: ila erit filius hominis
subiia: sed ab inilio sseculietprsedicla sunt oracu- in corde lerrw tribus diebuset tribus nocltbus(Malth.
lis, et praefiguratamysteriis. Sacram Dominipassio- xii^O^.HiCjinquam.JonasadprajdicandumNiniviiis
nera ab ipsis nuindi coalescenlis exordiis, veleris irae ccelestis offensam, Domino j'ubente, dirigitur.:
Testaraenti responsa cecinerunt : et ideo Ghristum prsesciustristem senientiam Propheta populiconver-
Dominumprajdicalum, ac enuntiatum suis fidelibus, sione vacuandam, navim profugus qtiai Tharsum
apparere ex ipsorum Iibris et voluroinibusasseri- peiebat ingreditur : sed nautis exorta lempeslate
mus. Validis absque dubio nililur privilegiis, qui turbatis, sorle fiuciibus datur, et faucibtisceti piscls
causam suam de adversarii asseril inslrumeniis : demersus excipiiur. Sed pisce illacsum eructante
spcciosa victoria est conlrariam partem charlulis ]D dcpositum, tertia die terris refunditur.
suis, velut propriis laqueis irrelire : et (esliroonio- X. Videte Dominumetiam in veferi Testamenloin
rum suorum vocibus confutare, et ajmulum lelis servi forma mirabilUer apparere : videie quomodo
.suis evincere, ut oppugnatoris lui argumehta, tuis se an(e aclis sseculis indicavit, secundum servilis
probenlur ulilitatibus militare. Itaque" in Domini formse humilitalem venturum. Jonas irani Domini
nostri persona, dum ex Adse primi hominis cosla pfsedicaturusad magnamNiniviiarum desiinatur ur-
mater cunciorumviventium Eva producitur: ex hu- bem dicturus: Adhucquadraginta dies,elNinive sub-
jus sacro Ia(ere, e( salutari vufnere Ecclesia omnium vertetur: Et Cliristus ad mtindimitiilur civitalem, ut
fidelium parens, reparanda monstratur. In ejus lypo diem salutis et praefinitumjudiciitempus annuntiet.
Abel viclus occiditur : et innocens fralerna tam- Jonas navim expetit, Ghristus Ecclesiam. Jonas ilu-
a SclIieetlV Regum xui, 21, jnxta LXX legerit. trunculis oeciso, atque ab iisdemsepulfo-:quaenos(ri
Cum enim Vulgata pro ambiguisvocibusGraecaav- • aucloris , Josephi el ClironiciAlexandrini sententia
•rwv,etHebraica D!"i,verlal quidam,etadsepeliehtes est, aliis in alias sentenlias discedentibus.
refcrat, omnemduhilaiioneni tollit de homine a la-
219 S. HIERONYMIOPERUMMANTISSA; 52«
ctibiis agitatur, Christus mundi turbinibus exercelur.. A pretiosus. Unde qiiarii forlis esse possis cohtra ho-
Nisi Johas perditiini delur, navis periculum non se- stem tuum ; ihterroga slatum tuum, qudd libi Domi-
jlattif. Sic hon libefatur Ecclesia, nisi Ghristi morte lmsad debellandum ih riieihbris tuis "mundtprinci-
salveiur. NautoedSmissuriJonam, tameh verentur et pem, et spiritales nequitias sunerandas libefam con-
Sicunt : Domine, ne des supef itos sanguineminno- fulit faculiatem: ac sic Impossibile non putes, ut
centem(Jon. i, 14). Nonne vobis videtur nautarum transferri obtineasin angelicas bealiludihes: cum iri
impfecatioPilati esse confessio?Qtii tradit Ckrisium, hdcsaeculoaugelicas devicbrispotestates. Non ergo
et tamenlavat manus suas, el dicit: Miindusego sum (e degenerem ac despectum faciat vila, "quem vel
a sanguinejiisti hujus (Maitlt. xxvn, 24).-Qtiariiton- fafctura probat illustrem protulisse vel gratia: sed
"grue pef'' persoriam"gentilem fides 'gerilium prsedi- cursum lidelis Christi sanguisad superhafiducialiter
caitir! ,, , ', exlollat. Nam qui se ccelestipretio videritredemplos,
XI. Dicifitaque Jonas !n ofatioiie sifa : tolle igi- ad ccelestianon dubitent praeparalos. - ' •
lur, Domine,ariimdriimeam,quia hieliorest mih'unors MONITUM IN EPISTOLAMSEQUENTEM.
quam vita. Dicat hoc nobis Domiriusnoster Jesus
. Etiamin Veronensi,quemdudumlaudavimus,peran-
pliristus : "quiamelior est milii hwrs quam vila : id i, tiquo.ms., hic, et qui subsequunlur duo sermones de
est,.'viveris'iihahi Judacorum geritem salvare non " EpiphaniUet Quadragesimd, Hieronyhioihscribunlur.
potui : ihoriaf, ul univefsus mundiismea nibfte sal- Erasmusait, videodubitatumet ab aiiis, cujus sit hmc
vefuri Jbnaro cetus piscis cxccpit immersum, sed noii homilia. Cujus sil non .pronuntio, quumquamLeonem
aut Maximumreferl. Hieronymi non esse, palam esl.
cohtigil devoraium: et quem maiiiia liominumper-
didit, "bijstiaesufiens cuslodivii : plenis visceribus EPISTOLAXXV,
faiiiem paiiiuf, el ih pfscdamqtiam absorbuit, nil SEUSEItMO DENATIVITATE-DOMIM.
• sibi licere hiiratur. Quis est iste.qui inter avidos ri- I. Oodieverus sdl orttis est mundo: hodie in tene-
eihs absumi potest, consumi i:on pblest ? Cibus est, bris sajculi lutncn iiigressumest. Deus faclus est bo-
corruptio hon est. Traditur perdilionis proftindo, et mo, iit homo Deus heret: Forriiam servi Dominus
"servatuf ijVsiusinorlisobsequio. Quisest iste, qul accepit, ut sefvus verteretur in Domirium.Ccelorum
vaslissinios. sinus periculorum lotu3 ingreditur, et habiiator et conditor babitat in terris",ut homo cqlo-
sub altitudiife conclusiisimmehsa atque moflifeia, nus terfac migrarel ad ccelos.0 dies omni soie "Iiici-
vitaii aere pascilur, et dihiissus In alienam feruni dior ! o tempus cunetis saeculis exspeetatius! Quod
riaiufam, in vilaeexsiliumcum viia peregrinalur, et prsesiolabaniurahgeli, quod cheriibim et serapbim et
moriissuperstes anriuntiat mundi saluteni? - ccelorumniinisioriahesciebant: hocinnostro tempore
XII.' P,uio quod lii.e est Dominus nostef Jesus " revelaium esi. Qhodilli vldehant per speculumet per
Christus, quein saivamdrs, inexpl.ebilisbellua , in imagiheth: nos cernlmus in veritate. Qui populo
escamStiam rapuit, et pracdam suam caplivam con- Israelitico loquebaturper Isaiam, Jereiriiamcsetefos-
iremuit: queih etsi tefra sorbuefat crueifixum: ta- que proplietas, nuhchobis pef Filium loquitur. "
ihen queni hon inveheral reum , nori poierat lenere . II. Videtequid sit inter vetus f estamentum et .no-
damiiatum; quia culpam non facit pcena, sed cansa. vum. In illo loquebaiur per nebulam : riobis loquitur
"Quasisolftiimcibum perdilum in origine mundi ho- per serehum. Ibi Deusvidebaiurin rubo, hic de vir-
niinem, devoriavit": sed magnam esse sibi ipsius gineDeus nascitur. Iliiigniser.ilpopuli peccafaconsu-
dlgiiiliUem'prsefocata cognovil. Atquc ideo divinus -nneiis: bic bomo esl populi peccala diriuttens, imino
"sermo commemorai, el prwcepitphci\ elevomuitJo'- ignoscens servis suis. Nemo cnhn potsst peccata'di-
iidm in dridam': Prsecepit efgobestiae, prsecepit mitteie, nisi soltis Deus. Sive hodie Dbmihtis Jesos
morti semper esufienti, praecepit abyssis et inferno, nalus, sive hodie baptizafiiscst, diveisa quidemopi-
ut mundoresiituat Ealvalorem.Evomuit au'era, hoc liio feriur in niundo, ct pro' tradilionum varieiaie,
debcmus iiccipefe, quod ex irais visceribus moriis senlehtia est diversa.Nobisillud conslatad liquidum,
viclrix viia remeaverit : aique eam eximis praecof- quod sive hodie naths ex Maria virgine est, sive re-
diis inferni perdilio exulcerata reddiderit. " natus ex baptismo, et rialivitas cariiis et spifitus no-^
XlII.Videmusitaqueihpropbel8eafflictionibus.iper- bis proficit: uttumque mysleriuiri iheum, utruiiiqiie
fissime praefiguratampariter ei moftein et resurre- utilitas mea esi. DeiFilius non habebat necessarium,
ctionem. Quapropler quodimplelum cernisJn servo,, m nasceretur, utbaptizaretur. Nequeenim peccalum
cfedereiioii cuncteris in Domino. Qusecum ita sint,, fecerat quod ei "remitieretur iii baptismo : sed iilius
perspi"ce,,bbmo,'quaniumvaleas, et perpeiide quldi bumililas, nostra sublimilas : illiris crux, noslra vi-
debeas: perspicequantuin vale.is,ut tandemvilis esscj 'cforia esl: illitis patibulum, noster triomphus e-*t.
libi "desihas:ul vel perlioc crhbescendis subj'acere j III. Gaudentes hoc sighum levemus In humcris
"
vitiis dedignefis",dum generosifatem tuam de crea-- nosfris: vicloriarum vexilla, el jfnmoriale lavacrum
loris"ac repaf.itdris digniiale thetiris. Habet caushis portemus in frontibus. Cuin hoc sighum diabolus
quibus te ipse confundat: curindignis dominis victtj conspexeril in frontibus nostris, -contremiscii. Qui
jcorde subdatur;cui gloriaaeterna promiltitur; et she - anrata Capitolianoit timent, crucem timent. Qui con-
*
geminoprivile'gio,quidttdtim divinajimaginispartici- ' temnunl sceptra regalia el purpuras Cicsarum et
patione fulgebas, efficerisetiam commerciinobililaici dapes, Clirislianorujnsordes et jejunia pertinicscunt.
•&"< EPISTOLAXXVI. SEU SERMO DE EPIPHANIA. 222
DeniqueinEzechieleprophela, cum omnes"quiiriis- A luerat' corigregare ,- uf Domini corpus „attingeret(
siis fueral angelus occidisset, et inierfectio ccepisset II. Videte,-fralres, quohiodo idquoditvEvaiigelio
a sauctis, iilitantummodosospifesreservanlur, qdos lectum est, in vigesiriio'oclavn-psalmo fuerit anle
Thau iittera; id esi, crucis picturaserv^verat.Exsttl- praedicturn:YoxMominisuperaquas (Psal. xxviu, S).
lenius ilaquead crucis similitudinem: saiictas in cce- Locutus.eniroDei Filius ad-Joannem: Sine modo,',sic
lumlevemus manus: cumsicnos armatos daemones enim oportetnosimplere omnemjusiiiiam (Matlh:.mf
viderintj.oppriroeritur. Quarido Moyses ereclas habe- 15). Sequitur :Deus majestatis intgnuit, quando Pater
bat .manus, vincebatur Ainalech :'.s\ paululumillae Filio lestimonium. reddidit, dicens,: Hic esl Filius
conciderant, invalescebat. & Ahtennoe navium- et meus diiectus, in quo mihi benefomplacui. Vox-JDo-
•esl enim Chri-
velorum-cornua, sub figura uostraj crucis volitant. mini confrhigenlh cedros. Baptjzatus
Aves quoque ipsaequando in-sttblimiora tolluritur et sltis,-et ereeli p.riusatque subliraes daemones.corjue-
pendent per aerem, extensis alis imilantnf crucem. rtinf:-Succidil.eos Dominus tainquam'cedrtis Libfftti:
Sed ettrophaeaipsa.el victofia triumphoruin .orna- ei comminuileos Dominustamquam vitulus fragmenta
menta.cr.ucis sunt: quam-.non solum in fronlibusj arborum ventilans, et calcibus slirpes in d,iversa,di-
sed in manibus qupqtfe nostris babere debemus : iil spergens.,El eeontr.ario•de Salyalore.qnjd dicil? El
si sic fuerimus armali, calcemus super aspidera et B ditectusskul filius unicprnium. Dilectus rjopinusmpr
basiliscuin,'per Dobinurh npstfum Jesiiih Christum, ster atque Salvator est, /I/itts unicornium,.&\iusjCf.u.-
cui est honoret gloria ihssecula "ssecnlorum.Amen. cis: .de quq dicitur in cantico Habacpc; Cori\uet:in
manibus ejus, ibiabscondit foriitudineih suam (Hab.
MONITUMIN EPISTOLAMSEQUENTEM. . iu,,4). Poslquamergo dilectug iste crucifixiis.est,jra,-
Ejusdem videlur.ac proximcsupeiior quclpfis esse. pleium est illud quod sequitur in.psalmo :Vox Dfitnini
Ulnihil aliud accedat, cefle,qudd aiville, si've hodie intercidenlis.flanimamignis. illo.-enim Jjaptizato., et
Dpmliius Jesus niiius, sivehodiebaplizaiiis 'est: <Ii- imiverso
vcrsa.quippe jdpinio feriur iniiiuiiad, efifadiiidnum raundo,.Clirislo lavanle, mundato, gehennse
varietate sentenlia est diversa, immane quantum ab ignis exstinctus est. VoxDominiconcutienlisdesertum.
Hierohijfni mente vtgemoqueabhorreai,, qid in Com- Deserta fuit Ecclesia, qu* prius filiosnon habebal.
menlariisin-EzecIiielitib. 1, cap. 1, Epiplianionimdieiii
a Natali non modo,probe distinguit,jed et eosrefellit, ]If. Ad prajdicaiionem Christi, deserta .commqla
qui pro uno eodeihqueliabebatit. Erasmus ait: Nec de est,,el parturiyit et peperit:,qt nata cst inuna die
hac qttidqtiamhabeo quml pronunliem, -nhi non esse gens tqia simul illa, quae anle dicebaturrfcserittm.Ca-
Hieronymi. Ei addubitant inscripiiones exemplarium. des, hoc.es^ desertum sanctiiafiSj.Siqui.deinquaenon
' ' " i: hahuerat sanclilatem, ccepit parere.cerv6s.,,.et san-
EPISTOLA XXVI,
C ciorum.-emiUeE.e.gregeSj,..qni serpentes. interficiunt_
, , ', SEUSEUMO.DE.iEPlPHANIA DOMINI... ,• qui venena conlemnunt :,.quibus discurreiUib.us,in
'LDies EpipliariioTumGrajco nomihe sic vocatuf. toto orbe, et Chrisii Evangelium prajdicantibus, ,in
omnesdicenl glor.iam.Deo,,S.cqui.t.urjU.Dop
Quod eriim lios apparitioriem, vel oslensionem dici- temploejus
riius, GrajcisOTOKViitzv vocant.Hoctuitehi ideo, quia niinus diluvium inhabilare facil. Consideremus.lolum
Ddminus'hoster hodiect Salvaior apparuil" in leiie- orbem, respiciamus barbnras. naliones.s Romanum
bris. Licetenim olim iiatus essetex Mafia, eltriginia quoque menle lustremus imperiuni: ubique in Gbrj-
in nomine Domini bapiizantur:
jamaiihorum expiesset ajfaierii: lamen ignorabatuf stum creduni, ubique
amtmdo^ Eb leiriporccognilus est, qtio ad Joanneni et ita.fit.ut non una aqua, sed quodammodo sifdilu?
vitim baplismo.rum. Quaproptpr consummatum est
Baptistam,ut in Jordane baptizareiur, adveiiii, et vox
de coelopatfis intonariiis atiditacst: Hic est-Filius labernaculum,:hoc enitn psalmi istius tittilo prsenola-
tur: quoniam Ecclesia ex vivis lapidibus exstructa
meusdilekus; in quo mihi benecbmplacui(Matllv. in,
filios Dei,.afferamus ei filios
17). Quem Pater de ccelis moiisiraveraYvoce : liuiVc cs|. Afferatnus.Dominq