Vous êtes sur la page 1sur 423

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1841.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

:CURSUS GOMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA. UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OHNIfll 88. PATMll, DOCTORDM SCRIPT0RM0I1E

EMIASTIfMM

QUI AB MVO APOSTOLICO AD USQUE INNOCENTII III TEMPORA


''
.FLORUERUNT; .'
-
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUiE
EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLKLE TRADITIONIS PER DUODECIM
PRIORA ECCLESLE SJECULA ,
JUXTAEDITIONES 1NTER
ACCURATISSIMAS, SECUMQUE N0NNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PR.RQUAS!
DILIGENTERCASTIGATA ;
COMMENTARHS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUEVARIANTIBUS CONTINENTER ILI.USTFTATA;
. OMNIBUS OPERIBUSPOSTAIIPLISSIMAS EDJTIONES 0M3TRIBUS NOVISSIMIS S/ECULIS DEBF.NTUR ABSOI.UTAS
DETECTIS,ACCTA ,
INDICIBUSPARTICULARIBUS
ANALYTICIS, SINGUI.OS
SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS,DONATA ;•
CAPITUUS1NTOA IPSUM RITEDISPOSITIS,
TEXTU.M NECNONETTITULISKINCUI.ARUM PAGINAP.UM MARGINEM SUPEUIOI EJI
DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIBUSCUMDUBIISTUMAPOCBVPIIIS, ALIQUAVERO AUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS,AMPLIFICATA ;
DUOBUS INDICIBUSGENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM,(JUO CONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUEPATRUMIX QUODLIBET TIIEMASCRIPSEIUT UNO INTUITU CONSPICIATUR; AI.TERO
SCHIPTURJESACRJE, EXQUO LECTORICOMPERIRE MT ORVIUM QUINAM PATRES ETIN
OPERUM
QCIBUS SUORUM LOCISSINGULOSSINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURJS
TEXTUSCOMMENTATI SINT. *• /"
EIIITIO
ACCURATISSIMAJCVETERISQUEOMNIBUSFACILE ANTEPONENDA, SIPERPENDANTUR : CHARACTERCMNITIDI AS, /C
CHART.E QUALITAS,INTEGRITASTEXTUS,PERFECTIO CORRF.CTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAK/ £
TUMNUMERUS, FORMAVOLUMINUM PLIRQUAMCOMMODA SIBQUE INTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTEC £"</ R
SIHILIS,PRETIIEXIGUITAS,PR,ESF.RTIMQUE1STACIILLECTIO, UNA, METHODICA ET CIIRONOLOGICA, I™,-
SEXCENTOHUM.FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTENUS 1IICII.LICSPARSORUM , 1'RIMUM- K=^ [
AUTEM IN NOSTRABIBI.IOTIIECA
, EXOPF.RIBUS AD OMNES /ETATES , LOCOS, LINGUAS ^, '•
FORMASQUE PERTJNENTIBUS,COADUNATORUM. \«- \ "H
'
SERIES PRIMA,
\^\'
^
IN QUAP-RODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIJE LATIN,B ^v
AD GREGORIUM *"
A TEUTULLIANO MAGNUM.
ACCURANTE J.-P. MIGNE, fl£ttf#Bttltt @T0ttt|^t0tW IN SINGULOS SCIENTLE
ECCLESIASTICiE -RAMOS EDJTORE.

PATROLOGOB TOMUS %LIU.


S. AUGUSTINI TOMUSNONUS.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,


JN YIA DICTA PAMBOISE, PRES LA.I5ARRIEUE D'EiSFEU,
• ou PETIT-MONTP.OUGE.

184-5.
SANCTI AURELII

HIPPONENSIS EPISCOPI

OPERAOMNIA,

POST LOVANIENSIUM THEOLOGORUM RECENSIONEM.

DENCOAD MANUSCB.IPT0S
CASTIGATA GALLICOS
CODICES , BELGICOS
, VATICANOS > ETC.S, . . .

ET CASTIGATIORES, .!.... ,;.-.. ;


NECNONAD EDITIONESANTIQUIORES

ET STUDIO
3PERA

- '
MONAGHORUM ORDXNIS SANCTI BENEDICTI.
E CONGREGAJnONE
S.-MAURI..

(gbttio ttowifftma, emcnbaia ct aucfior,

'teiirmteM*"", tasuM-completommEditore.

TOMUS NONUS»

PARISIIS

VENIT APUD EDITOREM1N YICO DICTO MONTROUGE,JUXTA PORTAM INFERNI,


"
GAIXICE! PRES LA BARRIERED'ENFER.

•'.'" :\ ' '.' :


r "184L \:
QUJE IN HOC NONO TOMO GONTINENTDR.

PSALMUS
C0NTRAPARTEM DONATI. Pag. 25
CONTRAEPISTOLAMPARMENIANILIBRIIII. 55
DE BAPTISMO
CONTRA DONATISTASLIBRIVII. 107
CONTRALlTTERAS LIBRIIII.
PETILIANI 245
EPISTOLA
ADCATHOLICOS CONTRADONATISTAS,VUlgODE UNITATEECCLESI/E
LIBERONUS. 39,1
CONTBACRESCONJUMGRAMMATICDMDONATISTAM LIBRIIV. 145
DE DNICOBAPTISMOCONTRAPETILIANUM. 595
BREVICULDS
COLLATIONIS
CUMDONATISTIS, 613
POSTCOLLATIONEMADDONATISTAS LIBERUNUS. 651
SERMOADC^ESAREENSISECCLESLEPLEBEK EMEMTOPR.ESENTE
UABITUS. 689
DE GESTISCDMEMERITO LIBERUNUS. 697
CONTRAGADDENTIUMDONATISTARUM EPISCOPUM
LIBRIII. 707
SERMODERUSTICIANO A DONATISTIS
SUBDIACONO REBAPTIZATO
ET IN DIACONUM
ORDINATO. 753

CONTENTA IN APPENDICE.

. CONTRA
FULGENTIUM
DONATISTAM
INCERTI
ADCTORIS
LIBER. 763
^XCEPTA
ET SCRIPTA ADDONATISTARUM
VBTEHA HISTORIAM
PERTINENTIA. 773

EX TTPIS CATHOLICIS MIGNE,IN TICODICTOBIONTROUGE ,


JuxlaporlamliiferniParisiorum, Gti.licQ:prislabamered'EnferdeParis.
"IN. T0M3M NON.UM

3lr$&ttt0. .

Etsi in confutandis Manicheeis et Arianis labores gravissimos, ut ex superioris touri opu-


sculis satis intelligitur, sustinuit Augustiuus;,si-tamen,ii cum sequentibus scriplis, qua?
adversus Donatistasideni edidit, conferantur, nse illi yeliiti quajdani IudicrsB velitationes et
urnbratica certamina facile reputabuntur. In Donatistis eni.m.longe cohcitatiores motus.
magisque obfirmata pervicaeia et indomita crudelitas, cui armata militunrjnanus animos
et furorem ministrabat. His non. al.ia sanctissimus Dpclor arma opposuit, quam charitatis,
lenitatis et patientise infraci33,:quibus disputationes el collationes suas cum illis schismaticis,
sive scripto, seu colloquio habitas, muniebat. Ad has vero frucluose legendas Lectorum '
aninii brevi narratione rerum quae ad Donatistarum historiam pertinent, comparandi sunt;
uthoc proppsitospecimine.eruditijam " nota paucis repetanl, et minus in his versati adhanc
lectionem instructi accedant. - . '"-.'-
. Donatistarum schisma in Africa orluni est anno ferme quadragesimo lertio ahte natum
Augustinum, postfineinpersecutionis Dioeleliani. Is anno Christi trecentesimo tertio primum
edictum in Christianos promulgavit, mense martio, si Eusebium in Hisloria Ecclesiastica
sequamur (Euseb., Hist.Eccles., lib. 8, cap. 2); aut aprili, siacta Marlyrum Palffistina?: quo
edictp « ecclesise quidem ad solum usque dirui, sacri vero cpdices. flammis absumi' jube-
«bantur. » Id autem, agentibus Anulino Procorisularis,et Floro Numidise prasfectis, rigidis-
sime cpnfectum est in Africa, ubi atrocifer sa3vitum in Christianos eidem edicto repugnantes.
Ex, his quidam sese ultro suppliciis objecere, palam professi, se quos penes se haberent.
Libros sacros nunquamtradituros. Immoderatum hunc zelum improbavit Mensurius Cartha-
ginensis episcopus; eosque qui. hoc agendi modo martyrium sibi accersissent, martyrum .
loco haberi vetuit, Cypriani exemplo (Augusiinus, Brevic. Collationis cum Donatistis, die
iertia.cap: 13; Cyprianus, cpisl. 83, seu 81) : qupd synodus Eliberilana ante caveratL
de iis qui -idola ejusdem rei gratia confregissent (Concilium Eliberitanum, can. 60).
Verumaliiin aliud extremum prolapsi sunt, imbecillitate et abjectione animi, tradendo Li-
bros.sacros in manus profanorum,,ob id Traditores appellati, famosa sane appellatione,.
quae Donatistarum schismati occasionem et colorem prasbuit. Hujus crimihis insinmlafus est:
ab eis Mensurius, pra^cessor Cseciliani; rnaxime vero Caaciliahi ordinator FelixAptungitaiius,
quem in suo Carthaginensi coneilio malorum omnium fontem dixerunt: sed haec, criminatio.
legitimis probationibus destituta erat, eaque postmodum iri ipsos accusatoresjiastiusrejecta:
est (Augustinus, Brevic. Collatiohis, die' terlia, cap. 13; epist. 88, n, 3; et-Contra Cresco-'.
nium, lib. .3, cap. 60). - -'..-" '. -!.-•:;
Eninryero post persecutionem codicum tradendorum, in concilio Girtensi, quod a Numidis
uhdecim vel duodeciiu episcopis , ordinandi causa in Pauli locum episcopi, anno trecente-
simo quinto celebralum est, Secundus Tigisitanus antistes , antiquitatis titulo casteris supe-
rior, cum ante omnia universos et singulos ejusdem conventus episcopos ciiminis experles-
esse probari voluisset, in ipsa inquisitione hserere coaclus est, indulgendo collegis suis, qui:
vulgatse.Traditionis rei censehantur, ne etipse eadem accusatione pbligaretur (Auguslinus/
Conlra Cresconium, lib. 3, capp. 26 ct 21). Itaque pendente purgatione , Silvanus non sine'
populi expostulatione Silvanum Traditbrem vociferantis, atque alium ejus.loco fiagitantis,
Cirtensi Ecclesice prasfectus est (Gesta apud Zenophilum consularem, in Appendice hujus tomi). •
His aiictoribus confiatum est post sex inde.annos schisma Dpnatistarum, cui jam viam-
fecerat Donatus Ecclesise a Casis-Kigris in Numidia episcopus, perturbando Carthaginensem
Ecclesiam eo tempore quo Caacilianus in ea diaconus erat (Augusiinus, Brevic. Collaiionis
cumDonatistis, dietertia, cap. 12); sedabsqueullaunitatis scissura usquead obitum Men—-
surir, et Casciliani subi'ogationem , qu» libertate Christiams per Maxentium concessa, anno
tr.ecentesimo;undecimp factaesi (Id., de TJnico Baptismo; cap. 16, n. 29 ). Tunc quippe irf
Co3cilianuminsurrexerunt tria hominum genera, «impii,fures,.superbi» (Id., Psalm. contra
partem Donati.) Hujus extremi generis fuere Botrus et Cele.stius, qui Carthaginensem ca-
thedram ambientes, eamdem Cajciliano invidebant. Medii erant senioresfidelesplebisCartha-
ginerisis, qui depositam apud se perMensurium,.cum ad comitatum proficisceretur, ejusdem
ecclesia? pecuniam successori restituere nolebant, ob id « fures ecclesiaslici argenti »"appel- :
lali (Optatus, lib. 1; Augusiinus, Cpntra Epistolqm Parmeniahi, lib. i , cap:.3, n. 5). De-
nique primi generis antesignana fuit Lucilla, pecuniosissiina et factiosissima femina, CaeciT
liano infensa ob increpationem ab eo diaconpsibi faclam, quodantc .« spiritualem cibum et;
potum fis nescio cujus martyris », inquil Optatus, «si tamen martyris , libare dicebatur»
(Optatus, lib. 1). Hi ornnes conspiratione in Ceecilianum inita, ad Secundum Tigisitanum:
aUosque Numidias episcopos provocarunt, eosque nova? electionis causa Carlhaginem accer-
serunt, Ca3ciliani ordinationem, quod a Felice Aptungitano, Traditipnis crimine, ut ipsi.
vulgabant, obligato, facta.esset," yitiosam causati. J3rgp Carthaginem convenere episcopi.'
SANCT.AUGUST.IX. - . - -.. (UneJ
H PHJEFATIO. J2
numero ferme septuaginta (Augustinus, Brevic. Collationis, die tertia, cap. 14) : in his Tra-
ditores illi concilii Cirtensis, quibus corifessis Traditoribus Secundus ignovit, una cum Sil-
vano itidem Traditore, quem ejusdem urbis Cirtensis episcopum instiluerant (Id., Contra
Cresconium, lib. 3, cap. 27). Hospitio excepti omnes a pradictis facliosis, nona Catholicis ,
quorumpetitione Caecilianus fuerat ordinalus (Oplatus, lib. 1). Yocatus in judicium Caecilia-
nus adesse recusavit, cum eos non veros judices , sed inimicos a.tque corruptos convenisse
cognosceret; imo etiam loia Ecclesia Caecilianum tenuit, ne se latronibus traderet. Absen-
tem itaque et adesse nolentem damnaverunt seditiosi illi episcopi, lanquam a Tradi.toribus
ordinatum, et quia, cum esset diaconus, victum afferri marlyribus in custodja constitutis
prohihuisse dicebalur (Augustinus, Brevic. Collationis, die tertia, cap. ik ); atque ejus loco
Majorinum, Lucillae domesticum, qui lector in diaconio Caeciliani fuerat, suffecerunt " (Opta-
tus, lib. 1).
. Ex hac ordinatione scissa esl in duas partes universa Africa, constituti in plerisque Eccle-
siis duo pro utraque parle episcopi; aliis orbis christiani provinciis in Caeciliani commu-
nione omnino persistentibus. Quin etiam Constantinus imperator eidem ab initio favit, cum
e fisco erogationes in Africa religionis catholicae ministris fieri jussitper ipsum Caecilianum;
quem etiam suis litteris dignatus est, in quibus teslalur sibi non probari"« quosdain non
« satis conrpositae mentis homines, » id est.Donalistas, « qui. sariclissimas et calhblicae Ecde—
« siae populum improba atque adulterina falsitaletuni corrumpebant»(Epist. Constantini ad
Ccecilianum, in Appendice hujus tomi}. Nec obscure eidein Caeeiliano suffragalur Imperatpr
in epistola ad Anulinum Africae procdnsulem de immunitate clericorum : qui Anuliniis in
sua ad Constantinumrelalione scribit, sacram Imperatoris se cum Cajciliano communicasse,
cumque aliis , « qui sub eodem agebant,» quos ad instaurandam Ecclesiae unitatem sit co-
hortatus (Relaiio Anulini, in eadem appendice)'; at duos"sibi a Cajciliani adversariis porrectos
ffuisse libellos, quos ad Imperatorem dirigerel. Unus ex his libellis inscriptus crat, «Libellus
« Ecclesie? catholicae criminum Gajciliani dalus a parleMajorini: » quod notiien usufpabant
primum schismalici illi, antequam a Donati factione vpcabulum sibi tribuissent. Alterum
libellum verisimile esl fuisse illum Donatistarum supplicem libellum, die decima quinta
aprilis, anno trecenlesimo decimo terlio datum, quo judices e Galliis, qui Traditionis expertes ' - ~
erant, ab Imperatore poscebant.
' Aijnuit pelilis Constanlinus. Dati quippe simt judices isres ex Gallia episcopi, Matenms ex
Agrippina civitate, Reticius ab Augusloduno, et Marinus Arelalensis (Oplalus, lib. l)..:Hi
jussu Imperaloris llomam profectr, et una cum eis quindecim Itali episebpi, cbnvenerunt
indomum Faust~cinLatei"ano,ConslanlinoIH etLicinioIII Coss.,„sextononas bctobres", feria
s.exta,hoc est anno trecentesimo decimo tertio, Miltiade.pr83sidente,cui causaliaec accihatis-
sime dijudicanda etexpraescriplo justiti» terriiinanda commissa fuerat per sacram imperato-
ris (Epist. Constantini ad Milliadem, in Appehdice hujus iomi). Jussus etiam slitit se ad con-
cilium Caecilianus cum episcopis ex sua cominunione decem: tolidemque adfuerunt ex adversa
faclione; in his Donatus a Casis-Nigris, dux sehismalicorum. Causatrjbus.sessionibus venti-
lata el examinata, purgalus est Cajcilianus; damnatus vero ipse Donatus , ut totius factionis
auctor et incentor, « et a singulis in eum dictas senlenlise, quod confessus sit se rebapti-
<czasse, el episcopis lapsis maaum imposuisse, quod ab Ecclesia alienum est»(Optalus; lib'. 1).
De aliis porro ejusdem partis episcopis, ut ipsorum iriilraiitas lenius excepta intus sanabilis
fieret, id slatutum est, ut si ad Ecclesiffi comhuuiionem.recipere se vellent, in suis hondri-
hus susciperentur, ctiamsi extra Ecclcsiam ordinati essent (Augusiinus, ' epist. 1B5, cap. 10,-
- --' ' '•
n.Vi;et cpisi. 43, cup. 5, n. 16).
« Eodem tempore, » ait Optatus (post concilium Romanpm, an post Arelatense, de quo
mox dicemus), «idem Donatus » Africam repetendi facultalem,eo pacto ut nec ad Carthagi-
n,em accederet, petiit: eodemquetemporelmperatori suggestum est, «ut bono pacis CaeciT
«lianus Brixiae retincretur, et factum est.» Missi Insupef Garthaginem episcopi duo,Euno^
mius et Olympius , qui Ecclesiam catholicam eam esse refefrent, quss per universum brbem
diffunderelur, ipsamque Caciiiano commuriione 'conjunctam,CajciIianumdeniquepurgafurii
judicio novemdecim Ilomani. concilii episcoporum, quoddissplvi non -passel (Opiatusilib.l)
Append. hujus tonxi, in excerptis ad historiam Donatistarumpertinentibus, vide seciionempui
titulus esi-: «Eunomius et Olympius episcopi in Africqmmissi: » etc. '
-Hs3Csententia reprimendo schismati, et paci restituendae sufficere videljatur : at Donati-
sta3 in sua pertinacia obfirmati, noni^ecte judicatum, apud Imperatorenicdnquesti sunt',
« quod eorum, omnis causa non fuisset audita, sed potius iidem'episcopi quodam locP se
«clausissent,etprout ipsis aptum fueratjudicassent» (Epist.Oonstantini ad Ablavium.in Ap-
pendice hujus iomi). Addebant minorem iuisse episcoporum ih illo Roihano cohveritu nume-
rum, quam ut tantae controversise modum imppnere pptuissent ,adeoque altefum episcopale
judicium sibiesse necessarium. Eorum vero expostulatiomaximeinFelicein Apturigitanum
episcopum recidcbat, a quo, utpote Traditore, Ca3cilianum rite ac legitime ofdiriarj ' haud
pp.tuissecontendebant (Epist. Consiantiniud Chresium.in eadem appehdice)-.
-Eorum posiulatis quantumvis iniquis, quo scilicet schismaticis turbas ciendi oinnem viain
et.occasioiiem pra^ciuderet, assensit Constantinus, permisitqueFelicis accusationem in pu-
blico Africae judicio examinari coram Mlia.no "proconsule': a quo Felix inipacti'criminis
innocens pronuntiatus est. Pra^terea Arelatem synodum iridixit Imperator, ut tota €a3ciliani
causa denuo ad examen fevocaretur, anno ut videtur proximo post concilium B.bma-
J-'*i3 - " -
_y PRiiFATIO. , "ii
. .
'hiini. Re malurius expensa, Ca3ciliani.causaviterum
' ' :superi6i\ex illo celebri concilio '
- -""- '-'-"" " '.
-. "•'
eva~sit.; v-'." . • •" - :- ' <';
Verum nec sicDpnatistarum contumacia ffacfa est: qui ,ad Imperatorem appellatione in-
'terposita, supremurii ejus^udicmm interpellarunt. Haric appellatibriem rion sine stpmacho
et-indigriatione admisit Constantinus j"sed eo tainen-animo,.~ni si deinceps rixas :et conten-
'tiones excilare pergereiit; gravissimis ineos p"03nis.ariimadverjf.eretur. Utrisque efgoMedio-
lariuni vocatis, auditisque partifaus , ac fatibnuni momenlis utfirique libratjs ,_ Cascilianum
«orimi inrioceritia "pra3dij.urii.».edixirirhperator, ul c"ohstat:ex Ipsius lilteris.-die decima rip-
• anno ireceiitesimo decimo sextp ad Euinalium scriptis.VSed cum riec tam soiemni
yembris,
•judicio obstiriatissimi horiiines
acquiescerenf, «eds» idem 'Augustus., -siParmenianocfedi-
:riius ,'«ad campum, id est, ad suppiicium-ducijussit, Hispario Osio, » utille quidem.inyir
;4i6se"dicit,'"'«suggerente'»-^ lib. 1;",cap. "8j.: -Certe
« legerirdedif iseverissimam ; etradversus ef rorfcni multa constituit,-et eis basilicas jussit-au^
-ferrij^ »praece,pitque"«rit"ipca'cprigregatiprium ipsorum fisco viriaicarentur » (Id-., epist. 105,.
•fi."9; 'Cohtra LilteYas[~!P.eiiliani ,lib. 2, cap. 92.; el epist. 88,«.'3).".Quln' etjarii exsilium iu
iqiiPsdamex illis decfetumJuTsse iride iritelligitur, quod «de iUpiuuifexsilio spluto-et^eprum
fufore Deo viridici diffiitt.endo lifteras dedit» Constantinus anno trecerifesimoTigesiriip" - " primo ""
, -. .
^ldk, AdDomtislas post CoUqtidnem,'.cap.33y.. '.'.-'.
'. Sic ilaqueDonatistarUm schismalri haeresim vefsum est, ri6n:eo tantum npmine ,. quod
«liffifesls schismainveteratuml» ab Aiigusfm6'appellatur-(Id., De IIai'resibus,cqp..69), cunr
« schisina »sU'«,recens aliqua senteritiarum diversitate disspnsio » {Id:,,
cPrigregationis;ex
•Gbntra Ctescdnmm, lib. % cap.' 7),". verurri 'etiam qupd. Ecclesi<B unitate violata iri falsal
iterii dbgmata prplapsi sunt.-Nam cumin suJe^cpntumaciac patrocinium id.semel constlluis-
serit, riempe reofuih coiisprtip culpam et fealuni .epruni iricurri; hoc deinde cplligebantf
Eccresiamxalhpiicam iii spla Dpnali parte integraui reiriarisisse, casterum iri, alii.s terraruni
•paftibus. periisse «. quasi coniagiorie commuriioriisexstinciairi, » riiniiriim •« propfer crimi—
na Cceciliani »(ld.., De Mqfresibus, cdp. 69 ), cum quo alias Ecclesiae cbmmunicaverant. Acl
liaacij Sacfameritprum efficaciam a miriistrprum yif trite perider.e -asserebaril, adeoque^Baptip
snium !extfa Doriati societatem nullumet.invaliftum esge.-Quapfopter Catlioiicosj .qrii.ad
ebruni •partes'defiectebarit,";i^
doniatista, fefeferife .Au^gusfinb,- leslatuf, iri c6hcilip"sua3 seciss ducentofurii et septuagintei,
episcbpofum"Carlhagirie^habitp, "statutum fuisse. ut. « Traditonbus", ,si baptizari riollenfy
.pr6:integfis'comniunicaretnf istud non videt
tui':fuissepbsfrvatjlm.;Deniqiie'-D non ille a Casis^-lStigfii,- :sed ^arthaginenysajssfcs^
MajofinUni episcopus, CatholicamL de Tfiriitate, ut ex.scrlpfis ejus colligit Augustjimgpffi]^
habuitsententlam.: yerum iiddit sarictus Docfor, Donatistas inniinc istius Donaln^fpr^J^^- '
riohTuisse interitps,;_nec facilKi.ri eis.qiiemquam, qui hocilliim se.iisisse.riovefit, i^eiit^m^
tametsitaritumapud supsValebat ejus eloqueritia ef auctofifas, ut ab e6\Donatisfe\n|imen.. y
traxissemulti•existimaffaht,:-' .'. ';_' ." ^' . -'. ^S&^^'^.$
:-'T>.ehpc D.pnalo fuse, qupdsfcilicet mter suos jjraecipuo Joco haberetur, agit Optatu^%j.5s>&
que ariimi leyifatem et furoi-em,"pra3seftim-vero superbi.am iritoiefaridam notat. QuipJ^ffr
,'<.(exaltatuiri esfcpf ejus.ut.sibi 'jam iion hoirio, sed deus fuissevideretur-; fanfumque~sibi
« de'epis"copis exegit~, ui-eumnori miriofimetuomnes.venerarentuf,quairi Deum y>\Optatus,_
Ji&.;3). Homiriis tumofeiri palpabat fovebalquei discipuloruni ejus adulatio, qupruni « aper-;
«~tissiiriis vocibus, » ait Augustinus, « Donato dicuntur ista caritata, Euge, euge, dux bpnet
« duxpfieclare :,'et rion dixit jlle, Avertahtur slaiim et erubescdht:,'qui-dicunt tnihi,:Euge ;,
« «%f ;nec'eqs corrigere ypluil.,"ut'Christo dicerent, Dux bone, duxpraeclare » (Augusiinus.
Enarr. in Psal.0, n. 5). Fprte; Optatus Donati superbiam liimiumauxerit: sed ,eam tamen
immodicam fuisse illud argumento est, q-uod aliarum Ecclesiarum communionem itasper-
nebat, ut ab eis vplens.aclubensrecederet, quasi earum societatepolluendus, aut sanclita-
tis gfatiam amissufusesseti.Ejustempore, ulquidem verisimillimum est, Donatistae episco—
pum in urbe Roma hahere cceperunt.-Nam scribente Optato , qui quideia aequalemTiabuit
Parmeniariiim, prpximTim Dpnati successorem, Claudianus jam sexius erat in TJrbe istius.
sectae episcopus, rion titvcommunioiie-cum « Romana Ecclesia,.in qua semper apqslolicai
« calhedfae pririeip.atus vig.uit» (Id., Epist-. "43, cap. 3,'n.l) ,"jungeretur,:sed ut.suos qui Rpr"
riiammigrav.erant,iri sriailei:ecfionei'"etinefet. Illic « speluncam quamdam foris a civitate cra-.
« tibus sepsefunt ,.ubi ipso tempore conyenticulum habere potuissent. Dnde Morifenses, et;
« Cutzupitani » appellati (Opidtus, lib. 2. Append. hujustomi, in excerptis adhistoriapi Do-
natisiarum.pertinenlibus;"vides'eciion'em cui iiiuhisest: «.Donatisia; peregrini.Romce commor_:
«.'ranteshabent.... bas}licw'^,icersiMuhcam,exir.a urbenu ».) Eodem cpnsilio7et'animoepiscopum.r,
esuis.unurii in Hispaniam.qui cujiisdam npbilismatToriffidomrimetpossessipnesprocuraret,;,
eTallumad-igriptum quemdailiextfa Africam'.Iociim miserunt Donatisiae, nempe ut assecla .,
suos a desierendo schismate proMh&rerit.{Augusivrius, Conlra Litterqs Petiliqni, lib. 2, cqp:,
108; et Conlra.Crescphium.Jib. 3.,. cap. 63)1.-.' - - '"^ '• '-. .:-' ';-'• •'' , ->'-
- Quo
tempore Doriafus ilI'e..lIajoriri6"siiccesseril-, cer-to nori coiistat. Anteultimum Conslgn- .
tiiil judicium Goritigisse", pohebarit ipsi ejus,sectato.fes,- q"ui suispost Coilationem Carthagi-.
rierisein' scriplis euin « sic.comriiendare volnefunl, .iit ^dieerent-, quod apud imperatof is
« Coristantini cognitipriem ipse reiirii et asseruefit et cbnvicerit Cscilianum» (Id:, Ad Dona™
tistds pbst Coildlioiiem, cqp.A.%).HuncipsumDonatam Hiefonymi Glironicon anno trecente'-»
' ' '
is PRJEFATIO. , Jie
simo vigesimo octavo notum, atque anno trecentesimo quinquagesimo qumto Carthagine
pulsum fuisse habet. Oplatus eum ad Gregorii prajfecti, simulque Pauli ef Macarii tempus s
audaciter iis obsistentem , refert (Optaius, lib.,3).
Sic veroidem auctor tres vulgatas persecutiones, quas in se a Catholicis excitatas fuissc
Donatislae jactabant, diserte ac ordine commemorat,- eisque ex Ezechielis prophetia tempesta-
tis, pluviai, et lapidum vocabula tribuit. « Fuit primo tempestas, » inquit, « sub Ursaeio.:
« agitalus est paries, sed non cecidit, ut haberet pluvia ubi operaretur. Secuta est pluvia
« sub Gregorio : udatus est paries, sed non maduit, ut haberent lapides ubi operarenlur.
« Post pluviam secuti sunt lapides sub Operariis unitatis : dispersus est paries, sed funda-
« mentis suis se iterum reparavit » (Append. hujus tomi, exeunte sectione cui tilulus est;-« de
« Pquli el Macarii persccutione. »). Prima Ursacii persecutio ad annum trecentesimum vige-
simum referri polest : quandoquidem gesta apud Zenophilum consularem, postquas Silvanus
Cirlensis, -Traditor in eis dictus., in exsilium amandatus est « persequentibus Zenophilo et
Ursacio » ( Auguslinus.Conlra Crescdnium, lib. 3, cap. 30 ), aiebat Cresconius, eodem anno
scripla sunt. (Apud Optatum saepe brsaclo jungitur Leontius, vir plane ignolus apud illius
-sevi scriptores : quod suspicioni locum praebet, an nonconflctumfuerit a Donatistis Leontii,
utietUrsacii, el Taurini nomen, ad movendam regiis ministris, qui ad eos reprimendos ad-
hibiti fuerant, invidiam). Gregorius, ad quem tam atroces Donatus lilteras dedit, eum «ma-
« culain senalus et dedccus praefectorum.» (Oplal:, lib.3. Vidt\'in Append.sectiohem dePauli
ct Macrii pcrseculione), appellans, praifecti munus gerebat sub finem imperii Constantini,
ex codice Theodosiano (Codex Theodosianus, lege 3 deAhnona et Tribut.,et lege 2, deconlrah.
Empt.); id est annis 336 et 337. Denique Operariiunitalis, scilicetPaulus etMacarius, aCpn-
stante imperatore post patris obitum in Africam missi fueruht, lumut ex fisco eleemosynas
spargerent in vulgus, tum ut negotium unitatis promoverent. Eis prsefracte el impudenter
i'estilit Donatus Carlhaginensis, nihil « Imperatoricum Ecclesia esse » obtendens (Optatus,
lib. 3). Quin ctiam Donatus Bagaiensis episcopus in eosdem conimovit hominum furipsorum
turbam, iiempe Circumcelliones : quos quidemob continentiae professionem Donatistae mo-
nachis Ecclesiae calholicas opponebant. Eorum mores paucis exprimit Augustinus, aitque
fuisse « genus hominum agreste et famosissimae audaciae, non solum in alios.immania faci-
« nora pefpetrando ,- sed nec sibi eadem insana feritate parcendo » (De Eceresibus, n. 69),
qui mortem sibi praecipiliis, flammis et aquarum praefocatione corisciscere gloriosum etmar-
tyrioproximum deputabant. Adeo porro eorum furor in omnia facinpra, paulo anfe cceptum
negotium unitatis, exarsit, ut ipsorum episcopi Taurino comiti, quo intractabilem. eorum
compescefet rabiem, scribere fuerint coacti (Optatus, lib. 3). Sed cum milites a Gpinite
suhriiissi quosdam ex illis vulnerassent, quosdam etiam inlerfecissent; hos.nihilominus
niaftyrum loco sodales sui habere coeperunt, Taurinum vero inter suos pefsecutores. Dona-
tus igitur inde furiosam turbam conduxit, quorum furori ut occurrereht Paulus etMacarius,
milites a Silvestro comite postularunt. Hos primum aggressi sunt minisfri Donatistarum, qui
tamen in Macarium totam hujusce tragoedia" causam rejiciebant. Periereinter mutuas.utrinT
que caedes Donatus et Marculus, dequibus scribit Augustinus incertum esse utrum"sefipsi
pfaecipitaverintj maxime cum ejusniodi supplicia Ilomanae leges non decernerent: etsi Op-:
tatus ab Operariis unitalis mulla aspefe gestafuissenon negat. Verunieorum necem Catho-
licis, tanquarii Macarianae, uli vocabant, vexationis auctpribus, imputahant Donatistaei: qui
duos iilos factiosos pro martyfibus agnosci, eprumque acta conscribi:.curarunt. Unde per,
insciliam factum est ut in quaedam marlyrologia nostra referrentur. Etsi porro qui nuntia-
bant unitatem, sola adhiberent hortamenta; pierique tamen schismaticorum episcopi cum
suis clcricis vano timore correpli fugerunt : sed qui magis strenui et fortes. voluerunt
videri,' capti et longe relegati sunt (Ibid.).Ex horum numero Donatum Carthagiriensem
cxstitisse crcdere par est, quem Petilianus in collatione Carthaginensi niaiiyrialis ' "gloriae
virum appellat (Auguslinus ,Brevic. Collationis, die secunda, cap. 10). .-
• Sit
pax atque unitas Africana3 Ecclesiae Constante curante per Paulum et Macarium ad
tempus reslituta, per annos ferme quatuordecim perseveravit; reformari ccepta sub annum
34-7, et-quidem ante Carlhaginense sub Grato concilium , in quo pax haec laudafur, uti et
coficiliuni Sardicense anno ipso 347 celebratum ; certe ante annum 350, quo Conslans Au-
gustus e vivis excessit: integra porro et inviolata ad annum 361, quo.Julianus Constantio
mortuo ad imperium promotus est. Tunc quippe Donatistarum episcopi ab eo petierunt, ut
ah exsilio reverli sibi liceret, supplicantibus Rogatiano, Pontio, Gassiano ca;terisque
episcopis et clericis parlis Donali: qui in litleiis Imperatori porrectis eo usque iinpiae adu-
lalionis progressi sunt, ut dicerent, apud eum solam justitiam haberelocum (Id.Contra
hitleras Petiliani, lib. 2, cap. 97, n. 224-, Opiatus, lib. 2, Append. hujus tomi, m excerptis
ad historiam Donaiistarum perlinentibus; vide. sectionem cui titulus est: « Episcoporum Do-
natistarumhdrrenda facinora. »). Annuit blandis eorum precibus Julianus ; sicque ab exsilio
reversi sunl illi palpaiores , tjuos inter Parmenianus recensetur, tertius ex parte Donati
apud Carthagiriem episcopus atque Donali successor. .... . .
Hinc innumerae caedes, sacra et horrenda facinora consecuta sunt dissimulante Juliano,
quae non slatim sub sequentibus Imperatoribus compesci potuerunt (Opt'at.\ t6.)TNam Juliano.
mprtuo ad diem vigesimam sexlam juniianni 363, brevior friit Joviniani ejus successoris
principatus, quam ut tantis malis mederi potuisset. Post Joviniani morterii, quae mense fe-
l>ruario anni proximi accidil, Valenlinianus in Donatistas leges-tulit, qualis est una Juliano
" -
17 PRJEFATIO. 4g
Africaeprocousuli directa ex urbe Trevirorum, dievigesima februarii, anno 373. Neque
ijsdem schismaticis favit Romanus comes, qui Romanis copiis imperavit a temppre Joviniani
ad artnum 373, et ipse a Donatistis inter suos -vexatbres una cum Taurino et Macario habi-
tus. Nec mitius cum iisdeni egit Gratianus Augustus; imo severa in eos edita lege, Flaviano
Africae"vicaf io direcfa, sancivit, ut ab errpribus sese-landem reciperent, ecclesiis, quas
contra Mem"retinebant, Catholicae restitutis. Denique lex Theodosii majorisi ad Tatianum
pfaetofio prasfectum data die junii decima quinta, anno trecentesimo nonagesimo secundo,
quae lex quoscumque iri haeresi ofdinantes vel ordiriatps clericos denis libris auri multabat,
in nullos postmodum amjilius viguit quam in Donatistas.
Verurii nihil sic funestam hanc sectam repressit, ac demum ad excidium adduxit, quam
intestinae. inter ejus asseclas dissensiones. Hinc enimleste Augustino accidit, ut multafrusta
de isto frusto per:totam Africam facta sint (Auguslinus, Contra Epistolqm Parmenidni, lib. 1,
cap, ,h, n. 9): aequa sane et justa divina? animadversionis vice', ut sicut Christum dividere
conatus. fuerat Dorialus, sic ipse a sriis quotidiana xoncisione divideretur' (Id.,'de
AgoneCiiristidno, cap.^ 29).,Primus ex omnibus Tichonius , scripiis suis, praeserlim libro
Reguiafuni adsacrae S.cripturae cognitionem edito clarus, stilum suum exeruil in^logmata
Doriafistafuni, multumque riegofii Parmeniano facessiyit: quo ex Tichonio Augustinus ac-
cepit celebre hoc. in ipsos dictum: «:Quod volumus sanctum est » (Id., epist. 93, n. 43.)
Turbas-etiani inter.suos gregarios cierunt Urbanenses ,in quadam Nuinidiae particula.(/rf.,
Cohtrq'C'resconiu)n,-lib..k, cap.QQ). Rogatista3item seu Rogatenses, sicdicti.a Rpgato na-f
tipne Mauro, atque. episcopo, ui videtur, Cartennensi, « brevissimum frustum, »ait Augu—
stinus; « defrustomajore praecisum» (ld., epist. 93, cap. 8), quos vexatio Donatistarum,
Firmo-tyranno, quiJn.Romanos anno 372 rebellavit, duce, paulo insigniores ac notiores
f eddidif.. Claudiariistae etiam sectipnem. fecerrint in Donatl secta , quae sectio cum Primiano
coiif ante:Maximianislarum schisma (Id., Enarr. inPsal. 36, n. 20).-. . __.'..
, "Porro Priiriiauus iste quartus ex Donatistis apud Carth.aginem episcppus, Parmeniarip
successit circiter annum 391, quo anno Augustinus Hipponensis presbyter factus est. Pri-
hriahus al.tero quam ad episcopatum accessit anno, Maximianistas sibi valde infensos.exper-
tus est. Cum enirii Maximianum suae Ecelesi~e'diaconum a sacrorum communione removis-
set, hic injuriae.sibi factae impatiens, duos in Primianum schismaticorum conventus coegit;
unutri Carthagirie, quadraginta trium episcpporum; alteruiri apud Cabarsussiiri Byzacenae
proviriciae anno trecentesimo nonagesimo tertio, conflatum ex cenfum vel amplius episcopis;
qui remoto Primiano. Maximianum subrogarunt. Verum ex-adverso Primianus - anno se-
quenti majus concilium trecentorum et decem episcoporum apud Bagaitanum oppidum con-'
gregavit, in quo absolutus Primianus, Maximianista3 vefo damnati-sunt.
Ex.his au.tem dissensiohibus , maximeque ex ipsa Maximianistarum causa magnopere
profecit catholica Ecclcsia; non solum quod ex. hujusinodi discidiis multum debilitaretur
schisina Donatisiarum, vel quod ex argumeutis altercantium p.artium vaiidae rationes elice-
rentuf ad coarguendam revincendamque eorum ab Ecclesia catholica secessionem: sed .quia.
solemne„ eorum decretum, crimina contrahi eorum, quibuscum communio fuerif, societate;
itemque Baplismum extra eorum coetum nullrim el invalidum esse, ac proiride iterandum;
denique isorum querelae de Christianorum principum eorumque ministrprum diligentia",
quam ipsi persecutionem appellabant, ad ipsorum conversionem adhibita, ex modo ageridi
quem Donatistm in Maximianistas exercebant, penitus corruebant. « Nam, » referenle Au-
gustino, « quosdam ex eis, cuni eis quos extra eorum Ecclesiam baptizaverant, in suis ho-
« noribus sirie ulla in quoquam repetitione Baplisriiatis receperunt, nec eos ut corfigerent,
« per publicas potestates agere destiterunt, nec eorum criminibus per sui concilii senten-.
« liam vehementer exaggeratis communionem suam contaminare limuerunt » (Id:, de ffcpre-.
« sibus', n. 69). Primiani partes adjuyit praesertim Optaius cognomento Gildonianus seu
satelies Gildonis, ad eosdem insectandos Maximianistas auctoritate et potentia usus.illius
comitis, qui Romanis copiis in Africa prasfuit ab anno 386 ad 397. Optatus iste episcopus.
erat-Thamugadensis, homo famae projecfae, et ob flagilia omnibus invisus; quocum .tamen
alii Donatistae cominunionem retinuerunt, admisso eliam Baptismo ab eo collato : quod iri^-
signe exeiriplurii Catholicis rursus maxime ppporfunum fuit ad refellenda dogmata Dpna-
listarum. • -
; His armis .... ...
gnaviter in illos usus est Augustinus , quem Dei praepotentis providenfia ad eos
debellandos destinaverat. Mirum est vero quanlum.in Africa pravaluisset haec secta, cum-
eani Vir sanclus adorlus est: quod satis arguit magnus ille numerus episcoporum, cum
Bagaiensis concilii, tum.Cabarsussitani, quos ultra quadringehtos fuisse modo vidimus. Sic
rebaptizante. Dondti parte majorem multitudinem Afrorum, inquif Possidius, Africa seducta
etoppressdjacebat (Vita Augustini, cap.1). Verum quam primum Augustinus ad eam eriV
gendani stiluni et calamum cum voce distririxit, adjuvanteDomino, Ecdesia calholica levare "
exorsa est caput; adeo utejus adversarii, et numero. et potentia quantumvis superiores,
ne quidem ejus conspectum et colloquium ferre potuerint, non sus,-ut persuasum volebantj
causaediffisi,rsed hominis dialectici versutiam refugientes. Unde ad ejus scripta nullum scri-
pto responsum dabant; aut si quod darent, tanta id cautionc faciebant, ut omnibus inde-..
perspicumn esset, eos nobilis adversarii reformidare congressum, ac magnopere vereri ne-
sua fesponsain ejus manus venirent. Id Donatistis ipsis exprobrat sanctus Doctpr his verbis:
« Nam gi se ipsos intelligi volunt sapientes, et scribas, et prophetas, nos, e,utem tanquan\
'
59 MLEFATIO. 20
« persecutores sapientium et prophetarum; quare nobiscum loqui nolunt, cum ad nps misst
«sint?Deriiqueisle qui illam scripsit epistoiain, cui modorespondemus, si urgeatur a no^
«"bis, utei manu propria subscriberis suam esse fateatur, forte non facial : usque adeoi
« timfent,.ne ulla eorum verbateneamus. » Quare eum Petiliani, ad quam respondere coe-
peral, epi<"loIam perquirerct, vix posi unum aut alterum annum inlegram reperire po-
tuit: quia « nullus, »inquit, « a quo petita esl/ eam dare voluit, posteaquam cognoverunt
« npseiparti adquam pervenimus respondere v(Contra Litteras Peiiliani, lib. l,;cqp. 19, n.
21)i, Denique inviclissimi Doctoris calamum et colloquium adeo refugiebant, ut potius eunt
e medio tolleridum, quam congrua responsione confutandum existimarent (Possidius', in
Vita Auguslini, cayj. 9). "...
Ts.cum.anno 391, uljam diximus, presbyter Hipponensis, ctpostannos quatupr episcbpus
faclus esset, primum iri Donatislas opusculum presbyterii sui tempore edidit, quem Psal-
inum contra partem Donati appcllavit abecedarium, pro rudioris populi captu accommoda-
tum ad cantandum : in.quo iotius schismalis h.istoriam, ab Optato, ut videtur, &cfceptam,
cum brevi ejus refutatione, claris et simplicibus verbis exposuit. Hoc autem opusculum in
Retractationibus collocat post alterum de Fide et Symbolo, quod in conciliB Hipppnensi
anni 393 composuit. Exslat in hoc concilio decretum de recipiendis clericis.DonatistarUm.
Hos cuminilio in honoribus suis ^uscepissent Catholici; postea id vet.itum fuit, ahno fbrsari
392, in synodo Capuana : quam prohibitionem confirmat concilium Hipponense, sed tamen
exceplis his quos aut non rebaptizasse coristiterit, aut qui cum suisplebibus ad commuriio-
nein calholicam transire volueririt (Append-.hujus tomi, De Donqlistis clcricis, etc). Idem
sancitum fuit in Carlhaginensi ronventu anno 397„ , .
; Sub haec, alterius Carthaginensis synodiPatres.die junii decima sexta, .anno. 401, sta-
tuerunt interpeilandum esse Anastasiunf papam cum Venerio episcopo Mediolanerisi, ut
consentircnt, eos ad clericatum promoveri posse, qrii a puerointer Donatislas Baptisriiuni
accepissent; caeteros vero majori eorum considerationi dimittendos censuerunt (Ihid., D.e
reconciliqndis Donatislis, eic). Verum in alio ejusdem anni concilio die septembris decima
tertia coacto definitum est, omnes cum suis honoribus posse admitti, si e re Ecclesiae ca-
tholicsevideretur.
Ex adverso Donatistae sua etiam conciliabula celebrafunt, unum Constarilinae, alterum.iri
urbe Milevitana, quorumacta exciderunt (Augustinus, epist. 34, n: 5). Sed longe tolerabi-
lior est hascjactura, quam libri ab Augustino ium presbytero" elucubrati contra Epistolani
Donali, sciiicel Carthagincnsis, in qua illfe id agebal, ut nonnisi in ejus conimunionei Ba-
ptisma Chrisli esse crederetur (Id.,Relract. Hb. l,cap. 21). Habitae sunl deindea san.cto
Doctore coliationes cum Donatistis, una anno 397 aut insequenti apud Tubursicum, cuin
Fortunio donatista, apud.eam urbem episcopo, aliisque nonnullis Donatistis (Id., epist. 44).
Aliaper lilteras habita est cum alio ejusdem secta3 episcopo, Honorato riomine, et .cum Cla-
rentio item episcopo : idemque actum esset cum Crispino Calamensi aetateet fariia intersuos
celehrato, nisi per eum stetisset (Id:, epistt: 49, 70,51). ....
Ad eumdem fere annum 400 composuit duos, quoshucusque desideramus, libros, quorum
tilulus^rat, « Contrapartem Donati.» Sub idem tcnipus Epistolam a Parriieiriano. contra
Tichonium scriptam refellit tribus libris, in quibus celebrem versal solvitque quaeslionem,
utrum in unitate ct eorumdem communione Sacrame.ntoriim -mali contaminerit bonos.
Deindeseptem deBaptismo libris schismaticorum de iterando' Baptismo argumenta iiriania
esse demonstravit, tanlumque abesse ut eis faveret Cypfianus,ut e contrario nihilsic va—
leret ad refellendos Donalistas, et ad eorum prorsus ofaclaudenda, quomodo litterae, fa-
ctamque Cypriani. Periit alius ejusdem tetatis. libellus, cujus erat inscfipiio, « Coiiitra quod
attulit Centurius a Donatistis. » Haud longe ab eodem lempore Petilianus-Cirtensis, seu,
quodidem est, Constantinensis episcopus,.inlerschismaticos, si quis alius, maximecelebris,
clero suo epistolam contra Ecclesiam calholicam scripsit: quam etsi magno studip tenerent
occuliam Donatista3, inlercepit nihilominus Vir sanctus, eamque duabus repetitis vicibus
totidem libris arguit; partim anno 400, cu.m inlegram nondum habuisset; totam vero, anno
462. Ad primum librum Petilianus nonnisi convicia reposuit: quod tertio libro xiugustinia-
no, sane admirabili, argumentum ct oc.casionem dedit. Neque silentio praetereunda est
Epistola ad Catholicos, vulgo liber de Unitaie Ecclesia3, opuseadem, ut in ipsius exordio
dicitur, occasione conscripfum.
Inter ha^c, Honorius imperator lege lata capitale supplicium decrevit in Ecclesiarum
sacrorumque ministrorum violatores : qua3 lex ad Donatistas quoque liquet perlinere. Eos
vero solos indubie affecit aliud anni 460 imperatoris ejusdem edictum, ut publicis vicis
ubique affigeretur. «llescriptum quod Donatistg; a Juliano principe impetrasse dicebaniur,»
pro sua ab eisilio revocalione, et Gesta quibus hujuscemodi allegatio inserta eral.Td aritem
ideo edixitHonorius, quo omnibus innotesceret eorum desperatio et fucata perfidia.
Anno 403 die augusti vigesima quinta Carthaginem convocatus est catholicorum.epi-
scpporum Africae generalis ccetus, cujus hoc decr.elum friit, ut solemni instrumentoprpvo-
carentur Donatistaj ad reddendam in publica collatione su~edefectionisrationem (Id.} Conira
Cresconium, lib. 3, cap: 45): sed hanc conditionem indignis modis communi consilio recusa-r
runt. Hinc epistolam laicis eiusdem sectaj scripsit Acguslinus (Id., epist. 76), ut ex hae
suorum episcoporum declinatione suspectam causae suee justitiam tandem habere discerent.
Sed rion hic sletit Donatistarum vanitas.Nam Crispinus Calaniensis eplscopus Possidium
,21 PR.EFATIO. -22
ejusdem civitatis^atholicum episcopum sic insectatus est, ut is vix fuga saluti suae consulere
potuerit^l-wpm/WMS, Contra Cresconium, lib. 3, cop. 46; et Possidius iihVitaAugustini, cqp.
12). Ob haec et aliafacinora Crispinus in judicium vocatus, etpro haeretico habittis, cum ex
praescrip.to.Iegis Theodosianae anrii 392 decem auri librarum multam sibi infppsitam vidis-
set,.cofani Proconsule' causam suam peroravit, aique haeretici crimen a se amoliri coriatus
est. .Sed justam ac legitimam fuisse hoc nomine in eum prolatarii sententiam Possidius"in
publica disputafionc probavit. :Sed tamen remissa Possidii fogatu miilta, Crlspirius Impera-'
lorem appellavit, qui eamdem muliani ipsi caeterisque Donatistis clericis inflixit. .
Cum haec agerentur,Circumcellionesin Maximianum episcopum Bagaierisem aliosque, tarii
atrociter grassati;sunt (Augusiinus; Contrq Cresconium, lib. 3, cap. 43), ut conciiii Cartha-
ginensis Patres dip juniivigesima sexta, anhb 404, adeundum Imperalprem censuerint, ad
coercendam legibus tantam immanitatem : sed.ea tamen, quam Auguslinus interposuit, con-
ditione, ut leges illae plus moderationis, quam severitatis habeferit (Append. hujus tomi, m
excerptis qd historiam Dpnatistarum pertincntibus, vide sectionem cui iitulus cst: « Concilii
Cqrthaginensis adversus Donatistas ad Honorium imperatorem legatio.»). At furiosorum Ho-
niinum in Maximianum. .crudelitas severissimas leges ab Honorio extorsit.
;Per id tempus Cresconius grammaticus e grege Doriatistariim Epistolam" Petiliani contra-
primum Augustini librum assei'ere tenfavit : sed inaneiri hominis conatum Doctor sarictus
revicit.qua.tuor libris , qui nonnisi-post promulgatas ab Honorio leges conditi fuerunt. Non
mujto post tres ali~e, quae ad nos usque non perveneruut, Augustiniariae prodierunt iucufira-
tion^es, nempe liber « Prpbationum et testimpniorum contra Donatistas, » ilem altef « Cpn--
«li-aDpnatistamnescioquem,» terfiusdeniqueiriscriptus, «AdmonitioDoriatistarumdeMaxir
« mianistis »(Augustinus, Relract. lib.„%cap. 27,' seqg.). Prater ea aliud Peliliani de Unico
Baptismp scriptum pccasionem Auguslino praebuit noyae refutationis, quae euiiidem titulum
praefert. Exstat.illa quidem, sed quae pioixime hanc^secuta est de Maximiariistis contra Dp-*
natistas lucubratip , qua. rursuni diligentius osteiidebat eorum adversus Ecclesiam erroreni '
sola funditus Maximianistarum causa subverti, iritercidit. - - - ".
Annp 406, die trigesima januarii, Maximinus episcopus Sinitensis, aliique nonhulli Dona- '.
tistae a.udientiam in publicp apudRavennain consessu coram.Praefeclo praetorii petierunt, ubi,
cum Cafiioiicis causamsuam venlilarent. VerumMaximinus ad sanioreiri mentem.reversus,
Ecciesia3.catholicae communioneiri meruit .(Id. Brevic. Collationis cumDonalistis, die 3, cap.
141 ;.epist,88, n. 10, et epist. 10S, ?i. 4). . ...
Jamverp annp.407 noya iterum per Africanos Palres decretai ,• novaequeper Honofium le-
ges. Nanidie .decima tertia junii quidam in concilio Carthaginensi cano.nes sanciti suntide.
Ecclesiis Donatistarum, q;ui ad Ecclesiae communionem revertebantur : etimensis novenibris
die deci.ma quinta, et die vigesima quarta, Honorius novas leges condidit ad Donatistas re-
pfimendos, „.,..,...-. ... , . ,.
-Anno 408 Stiiichpne ad.diem augusti yigesimam tertiam interfecto, novae per Donatistas
turbae excitatae sunt, quasi eomortuo legibus soluti essent: et ne .audacise color deesset, in-
dulgentiam ab, Honprip factam cpmmcuti sunt. Sed.commeptumstatim dissiparunt leges ah
Imperatpre epdem anno et sequenli in eos latse. His severe exsequendis cum incumberent .
praesides, pcenam sanguinis a schismaticis factibsis amoliri conatus esf Auguslinus.
Verum ut sunt versatiles principum leges, circiter medium anni 409 Honorius haereticis
exercendae religionis suae libertalcm concessit : sed eam libertatem, flagitantibus cpncilii
Carthaginensis ahno sequente habiti legatis, abrogavit eodem annp, '
merise auguslo," litteris
. .-" •
Hefacliano Africae coiniti direclis. .'-.."".
Taridem die octobris decima quarta ejusdem arini 410 solemnis inter utrasque partes col-
latip-ab Honorip Imperatore indicta esi, Carthagine habita prima, tertia, et octava die junii
411, pfaesidente Mafcellino triburiP: qria in collaliorie Donatistee Victi, non tamen con-
' arini fuerunt.
victi Nam Imperatorem confestim appellarunt, qui novo i.n eos prolato edicto ad diem
trigesimam januaiii anni'412, id tandem effecit, ul multi Ecclesiae communionem sint amplexi.
Hujus collalionis acta cum prolixitate sua lectores faligarent, eadem in compendium redegit
Augustinus , et Breviculum CoIIationis nUncupavit. Sed quia Donatistae ejusdem collationis
acta variis mendaciis ad retinendos suorum animos subornare et depravare conabantur, eo-
." rum caluriiniis occurrit strenuissimus" Athleta, edifo ad Donatistas laicos libro, cui litulus
est, « Post ColJationem ad' Donafistas. -rAlia ejusdem argumenti scriptio paulo post eodem
auctore prodiit ex concilio Cirtensi ad dicm junii decimam quartam anni 412 celebrato.
Post magnam illam, cujus modo meihinimus, collaiionem, Marcellinum tribunum qui ei
pra^fuit, eapitali pdip prosecuti.sunt Donatistae, maxime.quod imperialiuni adversus eos le-
gum exsecutipnem iri Africa urgeret (Augustinus, epist. 141). Hunc ergo"malis artibus etoc-
cultis cuiiiculis ita apud Marinum comitem infamarunt, ut ejus jussu Tribunus capite plexus
sit die decima tertia seplembris, anno quadringentesimo decimo terlio (Id., epist. 151). Ve-
rum nihilofmitius actum est.cum pon.atistis, contra quos Honorius die vigesima nona mensis
junii.arini sequentis.seyerissimam omnium legem condidit, missis etiam mense auguslo de—
sihc.ntelitteris conteslalus, Marcellini nece nequaquarii detractum auctoritati collationisCaf- .
thaginensis, .cui prajftiisset. Non melius Donatistis cessit iniportuna apud Bonifacium comi—
tem interpellalio, qui fejectis mendacissimdrurii hominum caluriiniis, Augustini consilia
praetulit sibipraescriptain exiniio ilip libro siye epistola quae est « de Gorrectione DonatiT-
«starum» - ;*.... --. ".' •
(Id., episl. 185).
%i S. AUGUSTINl EPISCOPI . - _ U
Arino 418, universalis concilii Carthaginensis Patres die prima maii nova decreta condi-
dere ad,exstinguendas obslinatissimae sectas reliqui,a*s. Mense vero sepfembri proximo, cum „
"Augustinus apud Juliam Ceesaream versaretur, Emeritus aegre admodum e( latebris suis edu-
ctus est ad ineundam cum.sancto Doctore dispulationem : sed ejus praesentia ita debilitatus
et fraclus animo est, ut ne mutire quidem aut hiscere ausus fueril. Aliquanfo ante ediderat
Augustinus librum, cui titulus, « Ad Emeritum Donatistarum episcopum post Collationem, »
quo res quibus illi vincuntur, yel victi esse monstrantur,~ breviter complectebantur (Id., Re-
tract. Hb. 2, cap. 46). • --'--'
Circiicr annum eumdem 418 aut,419 hajritus est Donalislarum converitus, cui Petilianus
cum,aliis plus quam triginlaepiscopis inlerfuit: a quibus id statutum, ut qui Catholicis com- -
municavef uht, episcopor.um,vel presbyterorum, lantum si sacrificium non pbtulerint, aut
in populo non tractaverinl, ad veniam pertineant, et insuis honoribus recipiantur (Id., Con-
traGaudentium, cap.S"t). , • ---.."
Inierea Dulcitius exsecutof imperialium jussionum contra Donatistas, Gaudeniiuiri ejus-
dem sectae episcopum Iitteris hortatus est ad unitatem,-dissuadens incendium, quo se acsuos
cum ipsa 3n qua erat ecclesia consumere minabatur. Gaudentius respondit ad Dulcitii litte- -
ras': cujus rogatu Augustinus eidem ~Gaudentio reposuit edito libro, cui alium ad Gaudentii
- •"' -. - •
respphsionem adjecit: . . _ :
Hse sunt postfemae sancti Doctoris lucubrationes in Donatistas, quorum numerus cum
deficeret in dies, invictissimum scripforemtandemquiescere sivit. Nec tameh sic lum exstin-
cla fuit pestilenlissima secta, ut ejus reliquiae longe post Augustini temporanon superfue-
rinl, sed veluti languentis corporis et ad excidium properaritis-simulacrum, aut sicut favilla
fumusve ex ingenti reliclus incendio.
Caeterum ad calcem horum operum rejecimus sermonem qui dubius nobis visus est, Au- "-
gustino adscriptum, « de Rusticiano subdiacono a Donatistis rebapfizato et in diaconum
ordinato. » Huic sermoni subjecimus indicenf operum sancti Doctoris contfa Donatistas in
praecedentibus tomis sparsim editorum, una cum serie et argumentis epistolarum quae ea-
flem occasione scriptae sunt. Nob.is etiam operae pretlum visum est ih Appendice post sup- .
posifitium librum conlra Fulgentium donatistam, edere varia- scripta et monumenta, quae
ad Donatistarum historiam pertinent, nonnulla quidem integra, aliorum vero fragmenta;
praecipue vero ex Collalione Cai'thaginensi,-Exordium cujusque actionis, Prseceptum Im- .
peratoris de hahenda Collatione, Edictum Marcellini primum ac securidum, Notoriam Do-
natistarum "edicto resporideniium, Mandalum Cathoiicorum quo tota causa comprehensa est,
Notoriani Donatistarum alteram, Donatistarum litteras contra Catholicorum Mandatum,-
tandem Seriteiitiam judicis; haudquaquam iis omissisquae ab Augustino iri eadem collatione
dicta sunt.- Hujus eriim collationisfelix ac secundus successus Augustini niaxime curis et
induslriae acceptus referendus .est, « Quisquis ergo, » inquilPossidius, qui et ipse CoIIatiorii.
interfuit, unus ex septem episcopis ad disputandum designatis, « diligentiam et operam bea-
« tissimae memorias Augustini prp Ecclesiae Dei statu cognoscere plenius voluerit, eliam illa
« percurrat gesta. » Quippe «totum illud bonUm pef sanctum illum homineni, consentieri-
« tibus nostris episcopis et pariter saiagenlibus , et coeptum et perfectum est»~ (Possidius, in ~
Vita Augustini, capp-. 14, 13). "' ~
' " ".
, "_ INPSALMUM CONTRA PARTEM DONATI, . ' '_.
Videlib. I, cap. 20, Retractationum, tom. 1, col. 617, a verbis, Volens etiam, usque ad
verba, Hypopsalma est, ubiioquitur Augustinus de quodam ProoBmio causae, quod PP. Be
•nedicti dicunt qb hypopsalmqte esse plqne divcrsum, etquod hdctenus desideratuf. __M.

" ' ' "


... ." -•". HIPPONENSIS EPISCOPI - -
'. .
' "
PSALMUS CONTRA PAHTEffi DONATI-'^*;

Omnes qui gaudelis de pace, modo verum judi- Abundantia peecatorum solet fratres eonturhare :
cate. - Propler lioc Domimisnoster voluit nos prsemonere,
'''. '. PP. EEKEDICTJNOEIIM. • -
ABM0MTI0
.1'salmusAbecedariuscontraparlemDcmalirecognitusest deauo ad antiquioreseditionesJoannisAmerbacM,Desideni
ErasQii.acLovaniensiumTlieologorum, etad
" variaates lectiones Yeterum codieum Belgicorumcambronensisac En-
dovlensis. -
Comparavimus prwtereq eas omnes ediiiones initio Retr. cifConfess. ,t.-1, memoratqs. M.
quandoquidemin Relraclationibus
(a) Scrjptus.circiterfinemannicliristi595,
- ' ponitur secuudo loco post libruni de-
rideet symboloin Hipponensiconcilioejusdem annicoropositum. •
~ ' '
2S - > PSAUlUS^.ONTftA-PARTfiJtbONATI. "- ' - %£
Comparansregnum .coelorumretieulo-missoin niare', Dixerunt majbres nostri^ ef libros fecerimi inde/
Congregariti' multos pisces , omne genus,'hinclet - '"'Qui ;lunc causam cognoveruiil.quod iecens.possenf

- inde. *-.. — '- . '- "'-' ; ---"- •:-"". -" prdbare." :.;' -. - - -•'-•''---' ;• •- - ' .--
" Quos cum traxissent ad litlus, tune coeperuntsepa- Erant quidain tradilores Librorumde sancla lege,
'•' rarei -'-'-'•-: • •'- " ' : ''
;; Episcopi de Numidia; 'etiion quiliiieidejiiebe'": ;..*
Bonosin vasa miserunt; reliquos-malos, in mare. Cum Caiihagiiienr venisserit.:episcdpuhi;6'idiiiafe,'.'.'"
Quisquis novit 2 Eyangelium, -recognoscat cunrti- Invenerunt Caecilianumjam ordinalum in sua sede'"....
.'-"more.-.:-' >,'•- :'- ••' -'.'• --'_: • Iralfsunt quia ipsi rion'poluerurit"orairiare'. ""'''.','.",'
VidelreliCulumEcclesiam , videf ho'c"s_e"ci.Iuni;niar"e.Eraiit Botrus _etCelestius (c) liosies C'aeciIiano'\al<Ic.'
Genus autem mixtum piscis, justus esl cum-pecca- Impil. fures, superbi ,de qulbusron.gti.m.estreferre.,!
-' '. - : -' > Jurixerunl se siniul onines cririien inilluni eoiitiare. '"
-;tore." .-... -'••_- >';•_'- ~
S~eeuliflnisestlitlus : tunc.esl tempus separ-fre. . Dicunt ordinatorem ejus sanctos libros tradidisse'i: --, "
• Quaridoretia iuperunl; -multurii"dilexerimtriiare.' Sicpacis relia fuperunt.'efferrarit nibd6"per;marb.'
Vasa sunt sedes sanctorum, quo iion possunl 3 peive- Omries.qui.gaudetisde pace, .niodoyerum judjcale_.,,
nire(JI/rt('/i. xiii, 47-SO). .- .'"".""
Omnes quigaudelis.de_paee,"niodo veruni judicate. , Ecce quam bonumet quam jucundum, fralresinunum ""
/jo&itflre(Psa/.'csxxiri/ii).' ; •" ." "__.
JBpnusaudito.i;forlassequaerit/Qui ruperunt rele? ..
Hominesmultum superbi, qui justqs se dicunt esse. Audite_vocemProplietaj, ut siiis jn unitate. ':.'"'
' Crimen nobis^ quis^protavit antiquum. de-tradk
Sic fecerunt seissuram', el altare ,contria;altare.
Diabolo.selradiderunl, cum;pugnant.de.lraditione, tione? ;-'.'':; '/:>',:• '•.";, >;•'.' :•,.!-
in ? ' >.:,'
;El.;crjmeriquod eommiserunt, in. alios.volunl;tran:s_ Quis objeeit judicio QuLsederunt.judicare?
'
ferre": . .•;;,-,.-_:,;.. . Qiiibus lesiibus convicit?Quis ausus est 3ffirmare?-::
Ipsi.lradiderunt Libros, et nos.audentaccusare, .„_. Sed uoc libenter finxerunt, quod "se noverurit.fe-
Ut. pejus commiltant:-scelus, quam.commiseriint;et --Cisse'.: ;:'i i..r. ;;;;._;-.';,,-' :•:.".,.'_-. .".ri"', ';':
.ante. - . -• . . . -.;.-.-. , •:.-- ;; Quia fama jam loquebatur de Librorum traditione.;:
• :
Quod possent eausam Librorum excusare de li-. Sed qui feeerant latebanl in.illa perdilione." . •;:
- Iride alios,.infamaverant; •u.lse ipsqs possent ;ee-
more, ' .. , !.-:...;
Quod Petriis, Christum. negavit (ld. xxvi, 70),.dum •-. lare.;-' : , -.. -..: "; ;,irit---":
tef rerelur de morte : Per illos caeteri erravefunl principes,ex ipsa_parte,ir
Modoquopacto excusabunt faelum allare contra al- Quia non credere collegisputaverunl sibi lurpe.
" -
tare? ---.,. •-/'- Jam, fraires, finiiiir-2er-ror. et-simusinnmlate. -i'
-Etpace Glirisii conscissaspem pomintin'horiiine ?" . Omnes-qiii gaudelis depaeeVniodoVerum jiidicaie.
•' •
"Qiiodperseciiiio -non fecit, ipsi feeeruritin fpace. :>--.*;
Omnes qui gaudetis de pace, modo verum judicals. Fecerunt c;uodvuluerunl tianc rn illac-ieeilate':'
Non judicessederunt, nonsacerdotesilemore,' J,-;:i\>
Cuslos hoster,*Deus magne,"tu nos poles liberare
devo- Quod solent in magnis causis, congregati judicarfi.""J_
A pseudoprophetis islis, qui nos quoerurit
- ' ' ' 3Nonaccusaior et reus sleterunt in qua:stiorie; , .-
rare. .
~- Non testes, non documentu.m, quo -posse'nt:!crimen'
MaledYclumcor lupinum eoiiieguntiaviiiapelle 8 : : ._•; • .•..",'•. ".,-!-'.. •"'-
6 -.probare:
Qui noverunt Scripturas,'hos sole'nt"cii'cimive'mre. Sed fiiror, dolus, tumultus; quLregnanl in falsitate. ,
Audiunt emmlradilores' etriesciuni quod tjestum est Proferantur nobis G.eslaqu-ein.concilio!solenl esse,' .
. ante._ ' '_"' '-'-"-/ -' - • • •'- '- -
Videamus qu.-eres coegit fieri altare conlia-altare. :_
Quibus si dicarn, non Iiabeni qiiid respon-
" Probate, "'' " "~ " '"" '' Siriialus.erat-sacerd.os, deponendus erat.anle : ;- 4!
dere. '.. -'"'. '"'"."" ; Si noii poteral deponi, lolerandus inlra rete : ."- • •!
"
Suisse diciiritcredidisse; dico ego mbrititosesse :"' Sicut mqdo ioleralis lam multos maios^aperte :-'. -;-
Quia el nos"credimus-nostris, quf eos"dicunt ' '-
iradi-
Et qui fertis pro furore, ferre.is unum pro pace.~.
disse. , _- - . Omnes qui gaudelis de pace, modo.verum judi-
Yis nossfequi dicaiif "falsum?'Qui noii sunt in;uni- ' "-* "'" '' ' -' -'
cale.'"'"- V '"'_" •
.tate.-._>,;;; _ -...< .- '. . -.•, / .....,t. .'
OlinvjSm eausa.finila^est, quod vos non siatis in Gaudium inagnum esset. nobis, si tunc.nollelis er-
paee;. i";"; ..,•, ;,.-.-.': ;; ' • - - x- . rare : •'
Omnes.quifgaudelisde^pace,modo verum judicate. Sed si lune non yisum estyerum, ¥el nmic experli.
'
-^Am.et Er., cbngregavit. . -," . videte 3.-
,' ,.2.SicMss.,At"editi,'Qvisquisrecolit. Multos nunc habetis pravos,, qui v.obis displicent
'3'Hicapud~Ani. Er.et Mss. a dditur, mali.
4 SicMss.Editiautem,-persecuior. valde: • •. - ... . -.;.--,:•"
"/Apudplerpsqiie.edilosaliquid hicdeessevidetur. Kam
ca.ter-eiiujiispsalmistrdpliEe duodecim^eomplectunlvir ver^ •
1 Quaedam vobis. ," .
siculos,hEeccevero.decemsolummodo.ApudEr. etmgd. editio,
2 Forte, (iniatur. - ' ,-"~
addilur: Nommjusli oiinapcltis, schismaestjnylupino 3 Am.et Er., expertum.Lov., ex partermendose.
corde; liaud sulficienler,; jmnierus enimnon-sicrecle ex- '
M. , • . (a) ceiesiusab oputo wminatur jn.libro cpntra Parjae-
pletur.
6 Deessevidetw ftegatio,non. nianumprizuo.•
§7 S. AUGUSTINIEPISCOPI 2S
Nectamen hos separatis a vestra communione. Sed cum discussissent causam, pronuntiarent pro
Non dico de illis pepcatis, quae polestis et negare : una parte: .
Fusles, ignes, mortes dico, quaecommittunlvestri in Nunquam communicarelis qui illis nollenl cpnsen-
luce. ti.e. , >
Et lamerisufferlisillos, vel errore, vel timore. Quare ergo consensisiis isiis qui hoc fecerunt anle?
Quanlumerat, ferrent unum palres veslri pro nni- Nam etipsi non consensermit-transmarinorum.sen-
tate, . teniiae, , -
Si tanlus erai tumultus, ut non possent degradare. Qui pro nobis judiearunt :nam nobis jungunturhodie.
Addoquod innocens erat, el riil poterant probare. Si judcx Christus hoc dicat, quid"habetis respon-
Sed.ne erimen qu-ercretur, ubi se videbant esse; . „ dere?
Finxeruiu se nimis juslos, cum lotuni yellent perlur- Omnes qui gaudetis de pace, modo verum judicate.
bare. . t
Omnes . qui gaudetis de pace, modo verum judicate. Lumeri cordis si est in vobis, verum potestis videre.
Sunl Preces Donati et Acta, quibus quod dictum_est
'
Honores variosqui quserit, non vult cuni Christo re- probale.
gnare: . . Quaesi crederenon yultis, vos huc aliqua proferle.
Sicul pihiceps hujus mali, de cujus vocantur partc. Quibus si el nos non credimus, eril rixa sine fme.
Nam Donalus cum volebat Africam lotam obtinere, Ampleclamurergo pacem 4 : quid a'dnos quodgestum "
Tunc judices Iransniaririospeliit ab Imperatore : est anle? ;
Sed hoectam injuslapetitio non erat de cuarilate. Objicitistraditionem : respondemus vos fecisse. -
Hoe ipsa verilas clamal, quam volo modo referre. ~ Clamatis vos de Macario, etnos de Circumcellione.
Nam consensit Imperator, misit quisederent Romae Illud nostrum- jam transactum: vestri non cessant
Sacerdotes, qui lunc pbsseril Csecilianunicum illo usque liodie. - -
-audire: •-"!'. ' Habeat paleas "areavestra, vos hoc solumvullisesse :
Dicta causa est, nil probatum est: ausus est et appei- Vosenim nonvullis pacem; illi minantiirde fusle.
lare.!." -.:". Et utinam misiarentur, et non tunderent 2 quotidie.
Et post collegarumsedem,"audire ab Imperatore. Hos si expellunt isti, vesiri non liabent per quos re-
Hic petitio illaprobatur non esse de charitate. gnare. -
Deinde ubique viclus coepit Christianos rebaplizare. Omnes qui gaudetis de pace, mbdo verum judicate.
Omnes qui gaudelis de pace, modo verum judicale.
Modumsi excessitMacariusconscriptumiri cliristiana
' '
Juslitiam.sequisi vultis, totam causam cogitate. lege, :•
Quod.ppsleafecit, quare faclum non est ante? Vel legem regis referebat, nt pugnaret pro unitate :
Dissentiebant sacerdotes in lota Africana parle; Non dico istum nihil peccasse, sed vestros pejores
Sacerdotestransmarini possenl inde judicare : -~ ~
esse. . .
Quid currilis ad schisma, et altareconlra allare? Quis enim prsecepil illis per Africamsic s_evire?
Ut quod postea judicatum esl, jam non posselis au- Non Christus, non Imperator probaiur lioc-permi-
dire, , sisse,
Et a.judicibus vestris cogereminiappellare, Fustes, et ignes privalos, et insaniam sine legel
Dum vultis erroris regnum quoquo modo confir- Quia scriptum esl, Recondegiadium(Uallh. xxvi, S2),
.niare. '
scelus non putant in fusle.
Etnunc elvoslotum nescitis, elfingitis vos nescire. ' Non ul homo morialur, sed ut conquasselur valde
El cum vos veritas urget, patres dicitis.Brrasse, Et poslea moriatur, inde jam cruciaius languore.
Quasi vos aliquis velel jam recedere ab errore. Sed tamen si miserenlur, occidunt et uno fuste.
Sed superbia vos iigavil in catliedra pestilenlia.. Fusles Israeles vocant, quod.dixerunt cumlionoret
Omnes qui gaudelis de pace, modo verum judl- Ul plus vastent ipsum nomen, quamcorpus quod cae-
cate. -• dunt inde.
Kaiitaterii Chrisli qui habct, pacem rion pblesi. Omnesqui gaudetis depace, modo yerum judieate.
odisse. Nolite nobis jam, fralres, tempus Macariiiropulare.
"Velvos.jam popiili, aiidite, etiiobiseum -coneor- Si crudeles eranl illi, et nobis-displicentvalde":'
dale *, Si aulem falsa de illis dicun,, Deus polest judicare.
Nos amemus 8 Christi, gaudeamus iii unilale.
Qui non tenetis cathedram, pro qua pugnelis inju- pacem
ste. Si qui mali sunt in Ecclesia, nil nobis possuntnocere.
Si niodo episcopiveslriex una aliqua regione Si non possunl nobiscum esse, exclu.danlur salva
Haberent inter se litem, quos v<elletisjiidicare, pacc: •-',..
Nisi alterarum regionum, qul non essenl de ipsa. Si non poterunl excludi, excludantur vel.de cor&c.
lile, 1 Am.elEr., pacemchristi. ' -,• _ ,
2 Am.et Er., puderet: nullosensu. •...,
1 Editi_recordale: minusbene. — 3 Am.Er.et MSS., poleslalem.
" ""
2. PSALMUS CONTRA. P ARTEM DONATI. &T
Dixit Ezeeliiei saficlus, qiiosdam consignalosesse, Et posset per illufti tfadi, eliaru si exisset arite.
Qui gemuril peccata fralfum, et norise sepafant ihde Sed.nobis:exemplum datumest riialos fratres lole-~'f
" ' "
(Execli.ix, '_)! ". rare, ...'- " . ..<.. - •' :: -' Y':
Sic nos propter malos fralres, non separemuf a riia- Ut quandonon possunt; exeludi, solo sepafemnr.:-
" ' ~• cordeJ.. :- ". •_} ". ".-,_ -.!-',":;-.—:',"
tre. "'.-.,.. •
Quod tunclmpii fecerunt; extra levantes altare, Omnes qui gaudetis depace, modo verum judicate."''
Ut pejores nune haberent, quam quos se fingunl fu-
' ' ' Rogo, resppndetenobis, qujd yultisrebapjizare?..
gisse. . ...
Oriinesqui gaudelis de pace, inodb verumijudicate. Lapsos sacerdotes vestros'pellitis a coriimunione: . :•.
Et nemo lamen post.illosausus est rebaptizare..... , .
Omnis qui-Scripturas legit,novitquod volo aperire! Et quoscumque.Iiaptizaruni,! vobis .cpmmunicant
Jdannes Baplista dixittunc a3 Juda.os aperte, hodie., . . . . . ., ..... -.,_,-, : .,,_;, ,_:,.
Quodillos lanquani aream suam Ghrislus posset veii- Quidab iis acceperurit, si.npn iiabebant guid:^are.?.;
tilare (#att/t. iii, 12). Legile quomodo adulteri puniantur in sancta lege.; ;-
Misitin riiesseni bperaribs discipulos pradicare (ld. Non enim dicere possunt quodpeccarunt a.timore»;,,..
ix, 57): ""•- Si sancli soli bapiizant, post istps rebaptizate. __ , .
"
Per quos area collecta est, et veiitilala de cruce. ' Quid caluiriiiiamini-nobis.guia sumusitf.uiutate; " ' !
Tuiic' jristi tariquani friinientum Ecclesias impleve- Qni nopdum eramusnati in illa peisebtitibiie?
' " .-•---- •-
runtcasle," Scripium est', peccala patrum ad filiosnon perXiiier.e..
' '" ~"
Vendentes quse!pbssideb'ant/-ethiuridp dicentes vale.' (Deut.xxiv,l(.). _,' .^"' '--".-•"-'
Ilii,tanquam senieri eiant, quod toto dispersuni est Scdnenio dat fruetumboniihi, sipr-ecisusestde vite..!
orbe,; '"'•--.-• "'"'"," Omnes qui gaudelisde-pace , niodp veruhi Judicate'. .
Ut iilta surgeret messis, qriaeventilanda est iri fine."
Scitis Calholica quid sit,,el.qtiid sit.praecisunia.vlte':'"
Hseccrescit inter zizania, quia sunt h_eresesubique :
Siqui suntinteryqs cauti.veniant,,viyaiUjin':radice';'!
Hujus palea sunt iii jusli, qui noii suntinunilate (Id. - -
XHI,24-30; 5745). Aiitequaninimisarescant.jamjiber.enlur.al) igne~
Ex quibussi erai Macarius, nos quid'vis rebaplizare? Ideo non Tebaptizamus, quod .unumsignum.jest ;ia
fide:
Oriines-quigaudelis.de paee.modo verum judicale, - Non
qui.avbs sanctos videnius, sed solani formani fe-
Pone in eorde areas' duas, ut possis quod.dico vi- nere.
dere *. - Quia ipsam formam-~habelsarmentum, quod prseci-
Cerle et priores habebant sanelos, .sicut oslendunt sum est de vite. . ,
' - _. - - ' "
Scripluraa. Sed quid illi prodest forma, si non vivit de radice?
Nam et septem millia -virorum Deus se dixit rcli- Veiiite, fratres, si vultis ul inseramini invite.
quisse (III Reg. xix, 18; Rom. xi,&). Dolor estcum yos videmus pr~ecisositajacere. .
Et sacerdotes.el reges, rnulti justi suntin lege. "
Nnmerate sacerdotes velab'ipsa'Petri §ede',-=,„ .'
lbi habes -iarilos Prophelas,' babes multos et de Etin ordineillo patrum quis.cui successitjvidete : ;. :
plebeV.•' ; /_ " - -
Ipsa est petra, .quani non vincunt superb-e'inferorua>;.
Dic miliiquis lunc jiistor.umseparabit sibi.altare? " '- ' " ""
portse (Mallli.7i\i.'\8). :,: : -•• "-'-•: -
Multasceleraadinittebat iniquuspopulus ille, Omnes qui gaudetis de pace,mbdo yeru'ni'jiiaicate^:J
2
Idolis sacrifiealuiriest, tot: oecisisuiu prophelae'.
larhen rccessil ""' Talis si quisad te ycniat 2plenus_catholica!fide,-".! ;: •-
Etnemq juslor-um ab-unitate. • "'''
Justi injustos"sufferebanl, verituio venlilaiore. Qriales illos sanctos viros omnessolemus audife;;:-
- -
Uiioteiriplbmiscebaniur, sed mixlj non erant corde. - Et si tibi dicat,'Frater, quid me vis rebapiizare?;
Quid' sit at.le factum nunc autemsum in Chri- -
Dicebantin illos.tanta, el unum habebant allare. . • " nescip,
Omnesqui gaudetis depace,modo ve_umjudicate. : . sli fide. ", i . , .'. . .
Siriie maculat qubd nescio, -tu qualis sis nunc;osten-! •
Quidvobis ad ba.cvidel.ur? Secunda messis Ec- de. '."'-! -: . i -.-'•."_';/",
clesia., • - Vultus tuos ecce altendo, ignoroquid sit ifi eorfle. •'-''
Quseper fotum orbem crescit, plura debet suslinere. Si me maculal quod nescib,"lume mactilas-fbitasse;
Habet enim Domini et in Juda traditore Et si-credo esse sanclum, quibus-coriimunic.asvide.
" exemplum, • '
{Malili.x, i). , , . Si maculal quod-nesciinus, jaiu-npii polcs.sanctus ,
- ' '"
Hunc-inlerbbnos ferebat,.hunc misit ct prsedicare. esse, , ;• ."'.'.:: -.-.
Maius,seryus-praedicaba"t,:sed Christus erat in fide. - Quem maculant tot -peccaia.,quai committnnt vestri.
Quia qui judici credebant, non curabant de prse- occulie. ; . : - ...-"!
cone.: - :. . Si autem quod nescis non curas, nec ego qiiod factum '^
Quando dedit sanctam ccenam,nec lunc illum exclu- cst ante.- .. ."" '" _'_':'
siliiide(7d.xxvi, 25).-" El tamen chrislianum laleniaudes febaplizare.
1Editi,soiosepctKntur- corde. Aptius'Mss., so/o !$epa-
1 Am..Er.et Mss.,in cordevidere. femnrcorde.
s Deesl,lol, in excusisAm.et Er. " ' '..-". ...
2 Er.-aigd,veri., ralis si quisadveniat. ..:.., . -. :.• ,
W,
3.1 AMONITIOIN.LIimOS CONTRA EPISTOLAMPARMENIAM. •32
Dicitismecum vos essc, sed falsum.videtis esse. -
Omnes qui gaudelis.de pacc, modo verum judicate. ' "'
! Ego Calholica dieor, et vos de Donati parte. _,
Vae,'qui pro cathedris vestris sic coritenditis irijuste Jussit me -Apostolus pro regibus niundi prare (I
Clamalis vos solos sanclos, aliud dieitis in corde'; '
Tim. II, l, 2) : _ ...'."/" '.;'',
Quiasidetisel vos„iiiultos nialos abundare"ubique :"'-'
Vos invidelis qubd reges jam sunt iri "chrisliariafide.
Numquid dicere poteslis, Mixtisumus inlra rete ?
' Si filii estis , qnid invidelis quia auditas sunt preces
enim vobis, rjamvosilluddisr.upisse. ' '
' Resppndelur mecc? ! '.":"-' "',' _-. _-'.-.
Neque dicere poleslis, paleas vos sustinere : Quandb eniin dona miserurit, noluislis accepiare.
'
llerum-enirii respoiidemiis, Hoc feeisseiis ei ante.- Et obliti estis Prophetas, qui illudpradixeruntanle,
Non enimpejores erarit illoJudatradiiibre ;
Qubdgenlium reges-magriimissuri essent dona Eccle-
Cum qu'6 'Apostoiiacceperunt priimim Sacramenlum. si~e( Psa/. IAXI,10 ):. • ; .•;..-";_-_.
:t'oe'nai\ Maith. xxvi, 25 ;el Joah.xui,; 26), doria cnm- respuistis, ostendistis vos noii esse;
Quce
Cum tanli sceleris reuni inler se jani scirent esse : El Macarium coegislis suum dolorem vindieare («). ,
Nec tamen lios inquiriabarit sordes iii alieribcorde. Sed ego quid vobis feci, vestra mater,in.tpto prbe 1 •; .
Et tarrieiichristianos fralres audetis iebaptizare. "
Oranes qui gtiudelis de pace, iriodoverimi judieate. Expello malos "qups possum : qiios non. possum cogor
ferre; "..:;..-
Audile, fralres, quod dico, et niihi irasci nolite.: ;.;, Fero illos donec sanenlur,",aul separenlur in fiiie. '-;"•.
Quia nbii.simtfalsa
' quse auditis, poteslis.et eonside? Vos me quare dimisistis, et crucior devestramorle?
rare. _. "~''..,, i •"..''. Si multum riialos odislis, quales habotis videte. ~v
Qiiiil, si ipsa nunc Ecclesiavosalloquatur.cum pace, Si pt vos toleralis-malos, quare.non in unilale,- ..'_
El dicat,: 0 filii mei, quid querimini de matre? . - Ubi.nemorebaptizat, riecalfarecontra altare? -. ,
Qiiare me deseruistis janrvolo a voliisaudire. Malos lanlos toleratis, sed nnlla bona mercede :_ ~ .
Accusalis frates veslros, et ego laceror v.ilde. Quia quod debetis pro Chrislo, pro Dbiialo vultis
Quandome.premebahl Genles, multa tuli cum dblore, ferre. ....--'." - _._.
Mullinie deseruerunt; sed feeerunt in limore : Canlamus yobis, fralres, pacem si vultis audire. . ~
- Yosvero riulluscoegil sic coiitra me rebellare. Venlurus esl judex nostef; nos damus, exigii ille. -.
- -: ' --
Il!Editiotov.y.fecislis.Casligaturex aliislibris. (o) Yideoplatum, lib.5. .

IN LIBROS' CONTRA EPISTOLAMPAMfENIANI.

Subsequitur opus coritra Parmeniani Epistolam , in cujus operis exordio Augustinus -!


multa seantea contra Donatistas, partim scriptis opusculis, iiartim tractatibus sive serm.o-r...
nibiis ad plebem habitis,disseruisse dicit. Nempe jam scripseral epistolas in. eoruin schisma
quamplures : scilicet epist. 23, ad Maiiminum; epist. 33, ad Proculeianum.; epistt. 34 :
et 35, ad Eusebium; epistt. 43 et W, ad Glorium, Eleusium et Felices; epist. .9, ad-Hono- -
ratum, et;alias quasdam ante;annum Christi 400. datas, quse in tomo secundo extiibenluf.
Libroseliam aliquot, unurri adversus Epislolam Bonati Carthaginensis episcopi schismatici,
et alios adversus PartemDdnati diios ediderat. Liber, quem contra Epistolam Donati appel-!
lat, ad annum Ghristi circiter 393 pertiriebal: quandoquidem hunc in libro Retractationum
primo proxime po.st Psalmum contraP.artem Donati ponil, testaturque ,a. se fuisse eodem _
presbyterii suitempore compositum. At verd libri duo contra Partern Donatr, quibusin li^-
bfci.RetraQtationum secundo, ubi opuscula episcopalus srii terapore confecta recenset, locum
dssignavit medium inter libros de Ddctrhia. Christiana et libros Confessionum , referendi
erant ad anriiimGliristi circiter 398' His porro duobus opusculis, quee adhuc desiderantur., .
praetermissis, offerunt sese lipc loco libri tres contra Epistolam Parmeniani, cseteris Augu-;
stinij-.qui adversus.Donatislas exstant, librispriores. _ •.
Parmifenianus Dqnatislarum apu.d Carthaginem episcopus, Primianiprajcessor, success.or- .
queDonati, notus est ex ipsius ajquali, Optato Milevitano episcopo catliolico, qui grande'
corilrai Parmcnianum opus vulgavit.In eo tamen Optati opere nulla fitillius epislola men-
tib, quBeab Augustino refellenda sequentibus libris suscipitur. Tichonio donatistse scripta
haic erat a Parmeniano epistola, ut suae communionis honiinem pra?clara qusedam ex Steri-
pluris testimonia et arguiiienta pro Ecclesia catholica scriptis suis inserentem cqhiberet.
Hinc Augustinus ad Vincentium Rogatistam scribens, Epist. 93, n. hk : «Ille est^» iiriquit, -
« Tichpnius, quem Parmenianus.scribendo compescit, et eum deterret ne talia scribat :.non
« lamen refellit ea ipsa quae scribit; sed uno, sicut supra dixi, eum premit, qtiod cum talia
« diceret de Ecclesiatoto orbe diffusa, et quod neminem in ejus unitate macularent aliena
_«peccatai, ab Afrqrum se lameh io[uasi tradilorum contagione removebat, et erat in parte
Vponati. » Et.in.epislola 249 Restitutum hortatur ut legat Tichonium , qui illam « qufe-
« stionem, quomodo in.Ecclesia Dei, si qua forte peryersa yel etiam.scelerata corrigere/aat
53 CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINILIBER PRIMUS. 31
« exstinguere non valemus, salvo unitatis vinculo tolerarida sint, strenue videatur tracta-
« visse atque sqlvisse. » , -. - ../ . . :- .__••_ .->
Parmeniarii Epistolam tribus libris aggreditur Augustinus. In primo, duminationibus oc-
ciirrit et injustis querelis quas illeeffudit in Gatho.Iicos. In secun.do et tertio, Scripturaj te-
stimohia, quibus perperairi adhibitis decipere imperitos , et separationem a malis suadere
Pa!rmenianus conabatur, expendit, et ad Iegitimum inteUectrimreducit. .
Adscribendi videntur hi libri anno Christi prope 400. Nam in Retractationibus sub opere
de Consensu.Evangelistarum, quod ad annumcirciter 400 revocavimus, collocantrir. Prae-
.terea quoties hic de:Optato Gildoniano loquitur Auguslirius , scilicet lib. 2, capp.l, 4,~9,
15, ipsum vita jam func.tum essesatis innuit; ejusque tyrannidi finem impositum (quod anno
Christi 398 cqntigisse, ex libro secundo.contra Peliliani Litteras, cap. 92, postea videbimus,)
significatIri cqdem contra.Parmenianumlibro:secund6, cap. 2, ubi « OptatumGildqnianum
: «.decennalenrtotius Africse gemitum » appellat. Tandein in libro primo,, cap. 9, dicit.deo-
fum.« simulacra everti atque confringi jussa esse • receritibus * Jiegibus. » Has vero leges non
ante annum 399 ab Honofiodatais nemo iiescit. ". -: -
.. Pollicetur in eodem hoc operese alias tractaturumuberius qusesfionem de Baptismb; Prb->
missum coritinenter exsblvisse ex Retractalionum serie facile intelligitur, ubi libros de Ba-
ptismo conscriptos pfbxime huic qperi-subjungendos curavit.' -_. ....-.
.. In.subsequentes. Libros.conlra Epistolam Parmeniani, vide lib.2,capi 17, Retfactatio-
hvaa,iomA, col. 637, a verbis, ln tribus libris, usque ad verba, Adversus Donatistas. M.

;;•;;-;;Se/;AURELii;^UGIJSTINI;
' ;•--;,;
• fflPPON^NSiS.EPISCOPI -
;: ~f\ C". .. ,- ''._'-.;.•
'
t !''-"".v ''''" .;:" -..'" CQNTRA:'.";;;./.''. ,.''...>'"''.''-'.'.'''.'..

i;;;;;EPf
STOLMI; FMMENIAOT;;-
_/.:v.;r-\ v. V' r'-':-mnw${a).': -' -,--. ;---:-»

^\:>'r::./:;.\ \XIIEI? BMMW, VVVV\::vv;;:;;•;"


'-Occmritcrjniinationibiis
' " '' ". ostenditquecliristianosprincipesproofficib
et injuslisParmeniani"contraCatholieos'(.uerelis; • a«
juresuopo3nasadcoercendosh&relieosetschismaticosrecteconsliluere. ..;.•.•'. ._•-_:-. :-:•.- !!•

- CAPUTPRIMUM.—Mv Mulla quideiri alias adver.- et oi'a sanctojmnipraivjsum


alqueprjBdiclium.esti.Qup
siisPonalislas, pro vinbusquasDeus praebet,parlim jiercepto,, suscepit adversus ipsos suos;demonstrar0
scriberido,'parlim eliam traclaiido disserui inuncpu- ,et asserere,, nullius iiominis qiiamyis'scelera.um et
tem quoriiani iiicidit in manus lioslras Parmeiiiaiii immane peccatum pra.scrib"ere,promissis Dei, njec.id
quondariiepiscopl eorum quccdamepisiola, quse scri- .agere- quorumlii)et intra Ecclesiam . constilutprum
bituradTiclioniuiri, hominemquidem et.acri.iiigerii.o quamlibet impietatem, ut fldes.Deide.EccIesiaiiilura
pifseditum,et uberi eloquio,"sed taiiieh donalistam, ei diffundendausque.ad lerminosorbislerra., qusei.in
cuai eiim arbitraretur in hoc errare, qiiod ille verum promissis patrum, relentaet nunc exhibita est;" evar
coaclusesicorifiteri; piacuit.peleiitibus, imojuberiti-- cuelur'. Hoc ei'go Tichonius cumveiiementer copio-
biisfrStribus,' uthuic eideiii Parnieiiiani epistolce seque dissereret, et.ora, contradicenlium niullis et
responderem, propter quajdam maxiriie"qute de Scri- magnis. ac. manifestissanclarum Scrjpturarum leslir
pturis testimonia non sicutaccipieifda sunt, accipit. moniis oppilaret; npn vidil quod.eonsequenter viden-
Ticlionius cnini ohinibiis' sanctarurii paginaruriivo- dum fuil, illos videlicelin Africa.christianos perline-
cibus circumlusus2 evigilavit, et vidit Ecclcsiam Dei fe ad Ecclesiam loto orbe diffusam, qui uliquenon
. toto o.rbe diffusam/sicul de ilia tanto ante per corda istis ab ejusdem orbis communione atque unilate se-r
.'.."'.,,,' • , . ; . ADMONITIO PP. BENEDICTIKOHUM.. • :-. ,--,..,• .-.„•
' OonlraEpistolatri parmenianiIibros castigavimusjuvantibusmanuscriptis Vaticanisduobus, Gallicanis quatuor, Casa-
e t
lino, Benignianp,Micliaelino Pratellensi, quatuor ilem Belgicorumvariislectionibus" apudLpv/ ' necnoncollaiispridri-
BuseditionibiisAm,Er.Lov. . ',. • '',"• '-•.'-• _•"-
Comparavimus prmterea.ms omnes editioiies initio Retr. e. Confess._t.-l, niemorqtqs., M.'
. s EditioLov.,omnium. 1Editi, post, et nuncexhibitaest,habent, evacuaretur-
evacuelur. '
"s'inMss., circumlunsus.. MeliusM SS., -.-.-.._'
(a) scriplicirciterannumCurisli400.
55 CQNTRA.EPISTOLAM MRMENIANI,S. AUGUSTINI' 56
junctis, sed -ipsi orbi terrarum per comiriunionem dici volunl! Et contra hoc qu_dopponunl'?!?l_egatio-
connecterenlur. Parmenianus auierii cseteriqueDo- ne, t ail, t functiquidamiidelissimilestes ad eas^em
nalislse-viderurilhoc esse consequens, et maluerlint prdvinciasvenerunt: dein geminatoadventu sarictis-
suscipere obslinaiissimun-i aniniuniadversusaperiissir simoruni Domini sa.cerdotum, dilucide, pleniusac
mani veritatem quam Tichonius'asserebal, quam ea verius est-publicatum.j Qu\_i,<}useso- &_ quid pet
concessa superari -ab AfficanisEcclesiis, quseillius jpsos fidelestestes, quos vultis Deb esso fideiiores,
-
ripitaiis quairiTichonius asserebal, communione-gau» quid publicatum est? Ari quia per ;Afros Iradilbres'
.•derent,;.unde se isli separassenl. Et Parmenianus ' semenAbrahse,quod est Christus,rion estpermissiim
.quidemprimo erim per epistolamvelut corrigeridum pervenire usquead ~omnesgentes,.etibiexaruit qub
pulavit : posleavero ex cpncilio eorum_perhibct perverierat? Dicitejarn collegisveslrisniagis.credeii-
' - damrialum..
' Epistolceilaqrie Parmeiiiani, quam scri-. duhi esse qriarii Teslamenlo D.ei:-et hoc dicenles,
psitailTiclioijium.rriprehendeiiseuni, quod Ecclesiarii ipsumTestamentumvos a.flariimaconservasse(glofia-
praedicarettoto orbe diffusam, ei admonensne faee- mini, quodlingua-delereconaniini.' •' .... -"".-'
. ,re auderct, hoc opere.staluimus respondere. . ,5.~Sed eligat quisque qriodplacet; et si conlra
--".OAPUT II; ^"2., Ilhid itaque^primum videamus, ' ccelesliafulgura mendacii lerrerii fumus aliquid prae-
quale sii, quod « Galloset Hispanos et Ilalos ct eo- valet, dimissoCGJIO evanescatin veritos.Si enimPar-
_ rum socios,-i.quos .uiiqucttotum brbem vult intelligi^ : n.eniarius.caihedrse:su_e-iion faveret, magiseligeret
t lradiloril.us..Africaniscommercio scelerum et so- ScripturaeDeicredere quani collegissuis.Deus enim
cielate criminum i dicit « csse consimiles. » Homini" dicit ad Jacob : -Nonreliiiquamle, donecfaciapi_quce
'
cnim de' Sciiplufis sarictis proferenli larii multaet locutussumtecum(Gen.-xxvm,15). Istos autem mullo
tam ingentia documenta,"ijfscsine documentisloqui- est utique credibilius,quia jam justo judiciofuerant
lurct vull niliil probaris credi sibi; invitans eum vi- improbali, ad sociandum-conimunionem in illis par-
delicelad imitaiionem sui, quia et jpse quibusdam tibus, ubi jam Deus complebatquod promiseratpalri- '
coepiscopissuisconlra tot Ecclesias per lanlam lati-' 'bus,'nbn esse admissos, etproplerea de "sanctissa-
ludinem terrarum omniiim constitutas, non nisilo-- cerdotibus Dei, a quibus recipi non.merueranl,
quenlibus credidit. Qua crcdulilale quid magis leme- jactassetalia, quibus inflrmosanimosdeceptaruma se
rariurn reperiripotesl? Diciteniin «legalione.functos plebiumfalsisrumoribus agilafent/et.temergcredulas
quosdam, i sicii_3pse asserit, j fidelissimostestes, mentes supcrbia sui riominis irretitas, ab sorbislerra-
ad easdem venisse provincias, s deinde c geminato rum pace disruriiperent.Quid.hac stultitia, imo vero
adventu sanctissimorum,J sicut ipse dicit, _'T)omin_""deineniia reperitur insanius? In lot gentibusorbis
sacerdotum, dilucide, plenius ac verius publicata lerrarum et ex magnaparle eomplevitDeus.et adhuc
esse » qu~cobjiciunt; homopulans sibi magis credi complet,doncc ad omnes oninino veniat, quod pro-
debere quamDeo.ProferlTichoniusdiviniTestamenti misit, qui dixit, Non relinquamte, donecfaciam quce
tonitrua, quod factumesl in promissioneAbrahseetin" locutussumtecum.Eit islijamcj-eduntnuritianiibusnon
.prpmissioneIsaacet Jacob, qiiorumse Deumlestalur. impleri qurcpromisit Deus, et ideo ex partibui.terra-
dicens : Ego sum DeusAbraham;Deus Jsaac, elDeus rum in quibusjani impletum erat, periisse Abrahse

Jacob;hocnomeneslmihiin asterhum(Exod. m, 6,1S). . semen, quod est Chrislus, et evacuatas promissiones
Et iste opponit narrationes consacerdolumsuoruai. vDei, quiaipsi non sunt admissiad eorum coinmumo-
:0_uiddicluriiesl ad Abraham? Insemine tuo'benedi- nem, apud quos lioc jam retinebat orbis impletum.
cenlur omnes'gemes[Geh.xxn, 18). Quid dictiimest Ei non eis.diciliir, SdlusDeusverax,xminisaulemho-
ad Isaac ? Ei benediceniurih semineiuo omnesgenies nw iiiendax (Rom.m, i) :"de vestro ista dicilis, Qui
terrm, pro eo quodl' audivitAbrahampalertuus vocem toquilur mendacium,de suo loquitur(J.oan.vm, H) i
mearn(Id. xxvi; i, 5): Quid dictum "eslad Jacob? vosergo *sicut hbmines mentimini, quia.sicuthomi--
Ego •sum Deus Abfahcepalris lui, el Deus Isaac, ne nes iraseimini. Noneishoc.dicitur, sed insuper. CT&T
iimeas. Terram enimsupra quam lu dormis,libi dabo ditur eisj dporbe terrarum, quem possiderejam ,co3-
et seminiluo: el eril semenluum sicul arena terrce*,~et perat, .periisse'Christum. Et qui hpccreduiit, cqnx
feplebiturin mare ei ih africum et in aquilonan'elin impudenler dicerent2, Christiani sumus-audeiil dir
orienleni;e. venedicenturhileomnes tribusterrce,et "cere,Nos soli sunius, , -_. - -
Jiisemhielud (Id. xxviu, 13, f4)._Neauteni de Judajis CAPUTIII. — k. Dicit etiam.Parmenianus,'hiuc
dicium prilent'; qiiid silsenien Abrahse,in quo dictuni frobari consceleralum fuisseorbemterfarumcr'wiimb'u>,
est henedicendas omnes genles, exponat Aposlolus. (radiliqnis,elaliorumsacrilegiorum; tjuia cummulialaiia
Abrahce,inqiiit, diciaisunlpromissionesel seminiejus: fuerinttempofeperseculionisadmissa,-nulla propierm '
tion dicit, Et seminibus, tahquamin mullis; sed ._._.- facta estin ipsisprbvinciisseparatio populorum.Quasi'
quaminuno, Elsemini tuo, quod csl Chrislus (Gulat. fieri non potuerit ul partim latuerintniaii, neque
iii, I6).TnChrislo ergo omiies geiites beriediclionem" fuerinl accusali, ulposserit sine ulia teineritaleda-.
iiabituras, tanta auctoritaie promissumest, tanta ex- ninari; partim etiam fuerint prbditi atque jdainnati,
liibilum yerilate; «t.coniradicunl qui se christiarios.
2Edid,Quiaquiloquilurmendacihm , vosautem,At
1 In Mss.,proplerquod. M&s.,omisso,Quia,Iiabeiit,vosergo. -
2 Editi,dicant.Misss.-,:dicereht.
_ ,.'.-
'-----
57 - , LIBER PRIMUS. '.''"' '50
' manifestis nbn arguebaritiir,,ab Eccle- Si autem niliil est al_iud_consentire-malgfaeientibiis,
' -etquiarebus
siis pertufbaridis dividendisque cessaverinl :a_tqueita nisiniala facta eorum. anprobare, atque, laudare;
japtiirii situl cum quidam nonacchsarentuf, qusedam. .eycmplb Apostoli,_.ofhis..lerrar-i,m,npn •cprisentirpt
vero jnceria crimina* pro cerla pace Dfib'dimille- cririiinibus Afrorum, etiam si, ea.cognita -propace
reriiuf; qriscdam autcrii ila nianifestata et, cpnyicta Epcl§,sise.tolerare.t;•.quem!.tamen,ea' cpgnpvjsse. isti
ut-nullus damnatus posset simuj.alain- non probafitj.etiam si yera fuiss.e.prpbarfipotuissent.
':daiririaren.uf,
hoceritia decipere populOs, nequaqiiam rinjtatis vin-
, "CAPUTIV.'— -3.-'Frastra"iiaqug'"dlcit Parmehla-
ciiirim ruiripefetuf. Neque enini et in Afr.icafieret hoc
'rius,'-<.amhatos in' Africa-traditoresih cohsofiiumda-
tamlniiriane prsecisionis malijm , nisi magis factip- •
mnalionh acceplbsa provmciisIfansmdfinis.Hoceriirii
Talsa imgeutium, quani ratio vera conviricenliumpj;a_-
-'cst quod credere rioii deberiius,; rie temeiitaie"sacri-
valeret; ".'."' '' " '""'..., . I- ,'"
' 5.' volunt et lega totum .ofbem terrarum:in-Ghristr uriilate-funda-
Legant qrii quae.iiarret, quibus dppu!- ex Isforumfalsa cfimiriaiiorie!damriemus,pblius
merilis quam multa persuadeat venerabilis rneino.rips -turii,
_'Jiilevitaius episcppus catholicsecommunipriis _Qplai- tquarii ex vefa Dei promlssione diIigai_itis:-<Quid eiiim
tds (Contra Parmeniahum, lib.A)', sive de.Lueillape->. 'magis credendum estj quod dixit Deus,-Iivsemiheltio
'benidicchtuf omhesgenUs;'snquoti isli;dicu_rit,-'Iri'se^
Curiiosissimatiiftc et factipsissima femiiia, quam prp
"minbtraditofum Afrpruin maiedicunlur omnes gen-
. Eeclesisediseiplina sanctus Csecilianusadliuc diaeo.--
-lest ut plris valeaf qubd" coriimisit iniquitas'. qiiafii
hris lseserat; yel de cseleris faclionis .ejus cpnsoni-
- bus^sivefuribus.ecciesiaslici argenti,sivc adepiscp- quod poilicita .esl.vPriias? Curcrgo"nbn "pofiiiscfe-
-patiimise ribn perVeriissedoIentibus,et.sibi "dinirisquiailli qiii recepli surit inicbriiriiuiilorieni^a
prselauim
- C-ecilianum insidiis insectaniibus provinciis transmarinis .-iuit -innoceritesbppriml iiori
quibus poterahl ;
%ivedeNumidis ".piscopisquos isla faclio cdiiybcave- -potuerurit'a"calufmrialofiI.us,"quo'd riiultis docurrieriiis
aiil cefte cum cOiiyirici
fat ad perriiciemCseciliani,ut Illo depositp "alter eis probabilius persuaderipolest-;
ordinaretiir. :Qui venientes"cuni prjmate suo tuiic nonpossent,, etiam sihiali-fuefunl ,'innoc_erife_i"cfe;-
"Secundo"Tigisitario, etaliis quibus tradilipnis cpn- diti, "sirieullasuscipientium coritaniiriatibriesuscepti
fesa crhmria Secundus ipse donaverat, veluli paci srint'? Quid;-qubd etiarii-si-pcr:malos-fratresV'-quaIes
-ApostolusiiiEcclesiseunitatetoIei'avit,'<iualbs-ma;rtyf
-cdnsiiieris;, sicuteeclesiastica Gesta testantur,"abseni-
teriiCsecilianums"ineuiiadilaiionediligeritioris iriquj__ Cyprianus in Epistolade Lapsis'gemit';'.si<ergb pei*_
tales fratres eliarii in judicurii.iiuniero coris"titulP_i'•',
sitibhis;'Sullo fesponsionis loco servatO,' traditoieni actum<essbt
essb :cehsuefuiit : ut ei yidelicet bbessent" absenij aliqiia praviiatc, ut lradilofes=exciu"di
convirieique ribn"possent!1,.ei christiaftiis^ofbis^simtt-
tradi.tibriis"crimiri'a:"taiiluriimbab objecia: euiri .sibi-
lata -ebrum 'innoc.enlia!fallerctur,;imllo;riiodb-su'am
nietipsis praeserites confessa donaveririt. Ita cbnifa - iniio.centiamperdidissek:
sedeiileiriin 6'aihedra, cui totus orbis-christianus.in! ;-;';.i..i'; ;-;.'.'. ;.-'--';•::•".
tj.
•.-7; Quod ^eniriideOsiodiciirit Corduberisiqubndaiii
tfarisiiiaririis et longe remotis terris, et iri ipsis Afri-
episcbpo. iI%iUndum"'est.u't:p'roberit',rio'ri
cahisgfavibfibus et-aayersusejusriiodi faliacjas'<ro. eathplico taleni' illuhi fuisse<qualem-dicuri"t'•,
bustioribus commiiriicaret2Ecelesiis, episeopum alibr s.oliim 'sed':,:q'ubd.
talis fueriimariifesturii ;illis -fuissbquibiis'ecriYcom-
rufribrdinaveruni (a),utposseritpro suo facto coii-
inunicasser-assefunl. Hoc ;enim iiisij-prdbayeriht','
tfadicbfe~prbriiissionibusDei ,"ne iri semine Abrahse frustra dicunlsc scisse
bfehedicerentur omnes. geiites; ut eas etiam !partes qualis fuerit: quia;iibseienti-
obesse rion potuit, a;qiiibu"sse-isti:iriiio'cenlii)us
bfbistefrafum a- traditoribus Afris iriquinatas dice- b.us
sep_arando,proptbripsam separatioriisTsVeriiegahi iiii-
rent, quse nec' Cseciliani nomen audissent. Insuper esse noh:possuiu:':Hbc,"eriiiii
eliarii cbntra orbem terraruiii, dicenterii, QuOdcivibus quitalem-innocerites
nec" nec damriafe iri-' magis credibile est (si tameii'f)sius abTIispariis-^a-
lriis'bbjicis, cpgnoscere potui,
mnatus, a Gallis est
cbgnitiim;debui {aut cefte quomodo se habeferejus 1 failsiscriminalionibusabsplutus)v._.ic;fleripol-ii_>se,ii.t
Hispahicircuiiivehli-^et calfidtr
vila; qrisuritameriisti "denullb crimine coiivicefiint,
ille lariquam"jjinbceiis audisset), proferunt testimo- insidiaruni.fraude.decepti, contra innocentem ferrent
riiiim Aposioli diceritis",Non solumqui faciuhiea, sed sentenliam, el ppstea pacifice iii humilitale chqstiana'
- eiidm ce.derbrit.senteritis.collegarum, qriihusijlius innoccnT.
"qiti-consentiuntfacienlibus (Rorii. i, 52).~Pa-' tia
rumne eis fuit tot et tantos christianospppiilos d.a- comprobata est, ne pervicaci el anjnipSaperyefsi-'
iate prioresVsuas senteritias deferideridp, ip ..sacfiler
pinare. inauditos, nisi etiam contra Apostolumipsum '•
giijm schismatis, quod bmhia scelerai supei^fgdiiur;;
ejus qiiideiii verba, sed.npn ejus intell.eptumdpprbr ca:cilate~
niefe auderent? Si enim hoc est conseniire malefa- iiripietajis i.r'ruei-ent.:.si.cutsls\i.iriiseriffice".-
el riec serp saUeni,.tptips.divisI;'atque'concisr
cientibusi,"esse ,'curii eif !in Ecclesia , .cpnsentiebat runt,
'.,...... -.:,..,i,-.-_. 1 ,'.'-..
feeerunl.";'.:",-.;:,.
. eiiarii ipse. faJsis Iratribus, intef qu_os_ se peficlitari s^eritiunlvqubd
. ' 8:.-Salis igitur. saiisquedgclararit^uridfe'irisaii-iKIes^
cpntestSBaiur(H Cgr. ?i, 26)'. ~et qubs jibii casle, sed facli sunt, yidejicet'ne senteniias. sijas., qiias. in ;ab-
charitate preedicanlesEvangelium,
' jjer-iriyldiariisine serifem:6a.ciliarium.'temefeprouilerunt;He.ondeniriafes
pr-sedieare"tamen;'permillit -(PhH)pp.:.r,$$>,'{7,18)."'
cogerentuf, !sl Irarismarinp.jiidicio;' ubi a je^ciliariqi;
. ;;^;Am.;.e5?f(ierique5_lss':vccrtatfrimim.-'-: -'-
2 Fortc,communicabal. -'--" .'-",' -•_•.
_a)Majorinum._. ----_."- '^sicMss. tu editis, excludinecconvinciposwii.
"
59 CONTRA EPISTOLAM PARMENIANI, S. AUGUSTINI 40
prccsenlesuperati siint,consideralioneyeritatis et pacis eiigentes contra suas ,proprias'. venire. sententias.
acquiescerent; majorem reportaiuri victoriam, si ani- quam conlra paeem uriitatis , eliariiin parle Donati.
"
hlbsitaieriihuiriariamsallem' post'judicium, quam si Et maxiriiePra_textalo Assuritanb et Feliciano Mu-
lionilnemin ipso judicio superarent. Namilla victpria stilano parceret Parmenianus,qui etiamdamnatia tre-
'
pracelsior est,'et triuriipho celsiore plenior, quam centis et decem coepiscopissuis, ad eosdem ipsosa
si' nbri sblumde homine uno victo, sed de. universa quibus damnati fuerant, studio concordiserediera.nt,
• subjugata civitate referalur, dicente Scriplura, Melior et a suis damnatorihus eodemstudio sirieullo sui ho-
. esl quivinciliram, quamqui capit.civitalem{Prov. xvr, noris detrimenlo, pro pace suscepti sunt: nec quis-
.32)-.IHi ergo hominem vincere cupiebant, quos ira quam rebaptizandosputavit, qui fueranl ab eis foris
.yincebat. Et quia hominem vincerenequiverunt, et in schisniate baptizati.Ari.fofte quia multum djspli-
.abhomine et ab ira superati. sunl: ab homine, quia cerit Parmeniano qui corriguiit sentenlias suas, ct eos
,in .judieiovicli sunt; ab ira, quia nec victi. quieve-• non intelligens quos Apostolusprsevaricatoresvocat,
runtj.pravissimo corde vel audientes vel legentes deleslaretur istosVquia intro redirequam forisrerna-
.Aposiojisenlenliam diceritis, Si enim quai destruxi, nefe maluerurit, et adjunctis sibi nonnuilis.sjmilibus
Jiaic.iterumcedifico,prcevaricaloremme ipsumconstiluo "sociis,etiam Parmenianistas crearet, sicul jam multa
.(.Gqlal. \\, 18). Quse verba scilicet si. tam sinistro frusta de islo frusto per lotam, Africam'facta sunl *?
.animoipse Apostolusintelligerel, nec christianus nec Sic, sic necesse est ut minutatim secti eoncisique
.appslqlusfieret, nee proedicalorsediflcaretEcclcsias, dispereant, qui tumorem animositatis,suaecatliolicse
quas persecutor.anle deslruebat.-Nusquamilaque isli pacis sahclissimo vinculo prselulerunt. Neque enim
setani ^perte indicarunl, cur nec superati corrigi vo- tam limenda sunt qua_ comminatur Parmenianus,
"lueruM, quain cum delestanlur Ilispanos, quod post quam intuenda quscconfitetur.
sententias suas.aliter prolalas collegarum posteriori CAPUT Y."—10. Cuni enim diceret, per Osiuni
discussioni judicioque cesserunt. Quam cnim hoc fa- Ilispanum adjulorium prceslilumCceciliano, ut ad eo-
clum est de mansueludine chrisliana , tam illud de rum communionemsanciorum,et illibaiorum humerus
conlenlione diabolica : el ideo non mirum quod ista cogerelur, et huic impielali fidem servorum DeiAnte-^
. liumilitale pax eustodila est, et illa elalione djsrupla, gram.reslitisse; ultrb fassus est suos ipsos adiisse
P-rpiiideillis recte reddilur quod feccrunl.: docuerunt eliam Cbnstantinum, et arbitrio ejus a judicilras epi-
•cnim talia.posteros suos: Nam et Maxiniianislsenon scopis causamcognitam,quibus praefuitMclcbiades ?
«b aliud trecentorum el decem collegarum suorum, a Romanseurbis episcopus. In quo judicio, sicut eccle-
quibus Primianus (a), quem primo ipsi damnaverunt, siastica Gesia teslantur, quia vicli .sunt isti, et inno-
i.nnocensjudicalus est, judicio cedere noluerunt 2; nisi cens Ccecilianusinvenlus est, eumdem,Melchiadem
pro dicta 3cbntumacia sentenliam.aposiolicaiii.imp.crir crimine tradilionis accusanl. Quod qusero quomodo
tis opponendo, et dicendo, Si cnimqucedeslruxi, haic cognoverint? Si enim anle judicium, rion sibi.prseju-
iler.u,m.,cedi[ico, prcevaricatoremme ipsum, consliluo. dicare debuerunl, ut apud.talem judicemcausam
Deslruxerant enim centum. collega; Primianum, et agere inciperent, etiam ex pra^ceptoImperatorisquem
eum .propterea-cumtrecentis rursussediflcare nolue- ipsi adierani, tale subire judicium *".Si aulem post
runt, Ita cum se cavere.fingunt.nehominemsediflcent diclam causariiprolatamque sententiam eum tradilo-
truem destruxerant, se ipsos malo scliisiliaiissacrilegi rem didicisse.perhibent, usque adeo dementes sunt
destruxerunt-*.: . , bomincs , uticontra judices apud quos victi sunt, vi-
. 9. Sed lamen si yiveret ,Parmenianus,.non auderet ctis lkigaloribus credaril£?.Ettamen in.his omnibus
jam reprehendere llispanos, el eos appellare prseva- (quamvismagna temeritate, Italos, Gallos, etHispa-
ricatores .qui a sentenlia sua in collegarum seiiten- nos accusant, reliclis eseieris lam multis proyinciis
liam.deflexerunt,ne ipse offenderel^.collegas suos,- atque gentibus, a quibus nefando sacrilegio separati
qui mulli Primiano jam a.se damnalo in melius corj-. sunt, quibus ulique obesse non possent crimina Ita-
recti,ad.trecentorum concilium transierunt, magis Ioruni, Hispanorum, atqiie Gallorum, etiam.si vera
' !Am.
etEr., quasinon.Lov., qucesinon. Casliganliirex dieerenlur), jam cseteras lerras coecomore, vel po-
; •__,.! :
mauuscriptis.
" a Editiet
quidamMss'., "Nariiel lilaximianislce noiiotiaUud lius furore arguunt._-el eis.irascuntur quia cum.dum
in trecentbrumel decemcollegarumsuorum...judiciocon- parles essenlin Africa ,.una, inquiunt, traditorum', et
cederenoluerunt.-. ,-, - ;, . ..
"».Fbrte,pfodita, id est, manifesta. 1IuValicaQis Riss.,prwproperas. • ' '' '
*'valicaniMss.',se ipsos maloschismalismajoresacrilegi : 2.QuidamMss.,
deslruxerunt. , ,, 3Variescriplum ffactasunt.
" Edili,guiasentcntidsud in collegarumsententianide- occurritin antiquiscodicibus,raroMel-
' MeliusValicaniMss.,ne ipse (sci- chiades, ifequeriliusMilliades, aut lifeltiades,s' eu Meletia-
fluxil,ne ipsioffenderent. des. ::. -. '!' - •
licet Parmeniauus) offendcret. Sed in prajcedente.versu,- . 4 Editi,e(MMi ex prceceploimperatorisguemipsi adierant,
pro,' quia senlenlia...defluxit, quod niamfesitim erfatum" talesubiefejudicium. concinniusMss., .subirejudicium.S' ed
erat, conjectandoemendamus,qidasententid...aeflexerunt.. pro,'etiam,legendum videtur, et etiam.' "--
Paulppostloco;eligentes,legilur in iisdemVaticanis l ibris 0 Sicalter e vaticanisMss.At Lov.,vf ducenlosjudices,
et' apudAm.elEr.J c..#e._s. ! - apudquos viclisunt,victisliiigaloribuscfedant essepost-
(o) Primianusrarmeniani carthaginensisponatistarum ponendos.Edittvero aliiet Mss.tamelsiomittuht,-
-episcopi essepost-
successbrdamnalusprimofuila centumepiscdpisx ponendos;habenitamen,at ducentos,vel, duceiuijudices:
in cabarsussitauodonatianaB partis cpncilio;posteaautem niale;'namagilurdeRomanojudicio, ih quo,ut.ex Optati
judicaiusinnocens atreceritis decem"episcopisin concilio lihro primoconstat,"prselerMelcbiadem octodecim-lanlum
Bagaitano. ConferE narr.in Psalmum56, n. -
serm,2, 19, etc. adfueruntepiscopi, "'•.-_:•
ii - .
;:..-. LIBER-PRIMUS. -."'-•-!" 42
altera.iniioeentium,tradilores sibi quaminnocenlesad- tuistis : quid ibi tunc sive traditores, sive iraditofmn
jungere ma._._.•_....., Quse.una criminatio * brevissime . •vebaccusatoresvel damnaloress sive inriocentium,vel
atque verissime ila. refellilur, quia cum duas partes calumniatofes vel oppr"essores"egefiiil, prorsusignorb.
, audissent..esse in Africa ,~ unam traditorum,' alteram- Sed illeDominus nosterqui emit toluni -riiundumpre-
I hmocen.tiuni,eam innocenteriiesse eredidermu. quse tio sangiiiriissui, jcujus saricta-'ebmriiercia propheta
1 causam suam apud vicinos ecclesiaslicos judices obti- tahto ante cecinit dicens,
Foderunimdiiusmeasefpe-
i nueiat. Quapropterillisemper.innocerilesmaiiserurit, des.meos,'dhmmeraverunlomriiaossdniea-: 'ipsivefo-
; qui nescientes' quemadmbdum.ista in Africa ;gesta consideraverunlet conspeoserunt.me,diviserunl.sibi/ve--
, sini. id,-tdmencrediderimt ,quod pacilice ,ac religiose, stimenta,med;et siipef vestemmeam miserunfsorleiii:
credere debuerunl, a quibiis innoeenlibus separaliq intef noset vos hoh spatia- cOnstiiuil''vacuacetnuda,
.; nullo modo innocens esse potuit. . --. -_"!'"_,"'" Ghristianis;'implevit ha3c:pmniasancliflcationeriomi-.
;CAPU.T-";VL — ll.Fatetur etiam Parmeriianus ad - nis sui, Itf ipsOquippe psalmo passionis, non sblufri
Arelaieftse bppidum etepiscopos judices et partesox quantij.sed etiam quantum emerit declaratum.est:
Africa convenisseyGaecilianumscilicelatque Donati- ibi enim patilo post dicitur., Reminiscenturel conver-
stas; ubrbmriia suis cfedidit,.cui nihil victi potuerunt ientuf 'dd Ddminuni-liniversifirieslerfce; el adorabunt
nisi de judicibus bpnqueri2:; nec tamen iiegat rursiis ~ ih corispectuejus universm3patriai genlium; quonidnf
eos ad Cohslaniinumvenisse; et quiaibi quoque ultinio ipshis est regnum, elipse domihabilur-geniium (PsaL
judicio superati sunt,: etiarii ipsum.gralia ccrruptum xxi, 17,18,-19, 28, 29).De cattsa Itaque v'estfa'tunc
esse crimiriatur.' Quibus"omhibus corisideralis', qui foftasse cogerer.judicare, si vePvicina essem, velita
sinestudib "paftium judicat.eligat quibus eredat; remota ,.ut iriter nos et vos non babitarent aliichri-r
uirunigudicibiis.sententias pfofereritibus, ari litigalo- stiani ebdeni riomine sign'ati>eadem unitate pacati.
ribus cbrilra qiibs pfolataesurit:, litem finire nolpnti- Multaeiriterjacenl patrise-gentiuni',-simuIriiecuni.erii-
biis.-Cefte 1'orbis terrafum judicibus credidit. Qui ptse illiris -sanguine, in cujris.conspeclu' mecum 'pari-
aaibriiI)onatis'tis;consentlunt, eosque defendunt, fa- teradoraiit.-Per -illas ad riie transiit fama devbbis;
tentur seiflis cfedere qui caiisahi suani, qualiscum- - ipsse de-vicinitate causam vestfam exaiiiinarepbtue-
q.ue illa fuefit, iion pptuerunt 3 tameri in ifarismaifi- . runt: qiiod si-non est factiim,"vosneglexistis _ neque
nis lo_::disceptatidriibusobiinere', et eoruhi adversus ehim neglecii a csetefis , nori usque ad riosetiamve-
jiidiees miifmura et-crimitia crediila vanitate_susci- niretis : si auteni aliquid judicatum esl, date veniari),
pirinti Qusiiri re si irinbcentes se dicunt, et eos.qubs noriarideo vbbis superatis temere credere. jitjudices
siiperatos scimus; quantb, iftnbeentioressurit quite- veslrbs eadem tenieritate.damnare. Accedit huc aliud
riiefe "aliquidmali de ipsis judicibus credere nolunf, qiiod me pluflmum moveat, quia sl yos"iiinocentes
de.quibus riecesse estntqui victi fuerantcorique'- oppressiesseiis, nos saltem fratres qui nihil vobis
ranlur"?!Norisolum enimqui boiiarricausani pefdidit, riocuiirips,• amaretis : cum verb nos, qui bene riobis
de iriiqiipveitardb veMegligeritijudicequeritur": sed., conscii sunius causain vestrairi vicinis vestris- fecto
etiarii qui Justissiriie-victuse'st',Jea c~ecilsite.deinno-- Ecclesise jure coriimissam-fuisse l, ijui coi;ani Deo
cente-judice mufmufat, qria csecitate eum innocerite sciuiit quemadriiodumjudicaverint,- lacerare lamen
adversafioliligabat. Quaproplef isti non ideo scele- maledictis et acerbis odiis insectari, et quasi prppier-~
falisuht, quia deomnibusvictis nblurit temereali- vos Christus apud nos hsereditatemsuam pefdiderit_
quid^federe :sed ideo quia-se- furore schismatis etiam rebaplizare eoiiamini, quid bonide illa vestra
prsecidefuritabeis.iririocenlibus; quimulto ratibna- caiisa sentire poterimus? Quienim longe rembtissi-
billus riplunt tale aliquiddeipsis judicibus credere. mos ifalres temerariis suspicionibusdamnare miriime
1
CAPUTYll.—i'i2._Exista£eiiimaliquaillarumpar-. dubiiatis,"quamjusle a viciriis-veslrisdamnatifueritis.
tiiim iri iiomirie Christi riobilissima Ecclesia; ex illis ostenditis.Cur enihi honcredaiii recte dam.naripoluisse!
a vicino judice auditum, qui me fratrem tam lbnge"
septiem, et si placet pbllssimum Philadelphla"(Apoc.
abseiiteni damnafe noridubilat iriauditum ; hoe mihi
ni, 7),- quse de riiysticb npriiirie perlinguamgrsecam
fraterriani intimaTcharilatem. Audiamus igiirir vocem ' bbjiciensihaximumcrimeii, quoniamquiprsesens,esse
nori pbtui-,*eisad quos causa pei'ducta est judicibus
cjus, nec ejus psilealbquatuf, sedfrumentumi Si efgo
poljus;,quahi victis litigatoribus credidi?Quibus ju-
" dical istis!:Quidinme arguitis4,fratres? quidaccusa- dicibus Si npn"
tis? Quarilb intervallb securidum terfeiium Ibeumab potius credidissem'.'-.etiamsi illi.qui-
Africa remola sirii, parlim nosse, partim audirepo- vietisunt iniiocentes essent. "egoinribcens esse hon
. posserii.'-Magno enim delictp iniplicarefnui', si cum
' ,s corda humanaiion cerneremus, necdisciplinam eccle-
Editi, ,_ommino.io..Melius Vaticani libri, criminatio. siasticam teriefemus, cuitf eis"'-nbllemusjudicaiitibus.
Forle. Qfice vaiia crimindtio.Postea autem loco,_~ verissi-
tne;. plerique Mss. ' habent, vilissime:.
Editio-Am,,
' j"ustis- cfedere,- ultraquos'non potuit carisatransire, etper~
sime. -.'-,." '-'"--.'-.'--."• - ..."- , .
2ita Mss.At edili, qui nihilvicti, potuerunt.dejudicibus quos potuit a'dnos fama percrirrere. Ab isiisinno-
'" ssielocu'mad nisi.. .-.:.'.,"
cqnqneri-;.bmisso, . •"".' ~"-J,. centibus impia le direplione disciridis, et innocenteni
vaticanoscoalcesemeridamus'. "Ramcor- te dicis-: quod uiique' si esses ,-Cum videreS'inJScri-
ruptein editislegebatur, fatentur-.seillius esseEcciesice,
qi<i:....ncnpotervnt;\e\,quce..-:..rionpoliril.
*Lov. quid me arguilis; prsetermissaparlicula, (;;','-" Jineditis',- fuisse dicamus. -Aliesi,dicamiis, a majm*
-"scriptis. '" '- "'"''.-
SANCT. AUGUST.JX,
(Beux.J
._$ (JONfRA EPISTOLAMPARMEtflANJ, S. AUGUSTINI ~ .. U
p.tnr-igsariclis messem Domini tui anle ullimanvse-- turiosoram agminibus multo graviora i passim atque
givegSjionemel veiililalipnem a zizaniis cjipalea npn quoiidie, nullaregia, nulla ecclejsiaslicaIe^e commil-.
pqsse separari'{M«((/i.-ii!, 12 , et snr, 27-45); elige- tant; nos corporum per,secutoresvocant, se aiiimarurft
T.es,ppiiu...fqr-lis esse.in.tpleran^ig nialls,-qij;im iin-, interfectores noh vocant,"cum priyata; licentia riec
pjus i|» deserendis bqnis. f_.ur;enini Ecclesifjruni per. corporibus parcant-.Sed quia-fpef niansuetiidinem s
Qrb^emlqnge remptarpm non pyianisis e5.seistas, et christianarii mulloseverius bculus judiealur-evulsus
quanijpslissimas rypces, quas" i.n Hiiladelphia -figu... inlite, quam animus excsecatus in-schismate. bt:~ad-
ravi?. _ - "..-.. •. • versum nos loqriunttir, et nobiscunj. loquuntur:, -et
. GA5UT ¥111. -r- 15. Quin etiani conqueri audet cuni-eos obmutescerccpnipeilat-veritas, silere non
"'
Pav.nienianus,quod eo.sConslqnihms,ad campum, id permittit iniquitas. - :'
es._,-gdsnppi.chnn ducijussit , qui vicli apud epplc'-' CAPUTIX. — 13. Ari forte; de: religione fas non
sjasi.cos judpces, nep apud ipsuni •q'uccdicebant-pr.p- est ut diGat Inipcratpr, yel gups.niiserit Imppra.pr?
bar-gp,oluei.unt, e.tadhuc in sanctoe Ec.clesiae.prscci- Ctjrcergpad .mperatpr.em yestriyei.iere degali?."Cui\
Siftiie.Isaer-ilegQ.furpfp ferebanlui. 1 cl ho.ceu\i_itaii-. eum fpcerpnj caussc.su?-.jiidicsffl, nqB.geculuviiqupd
<tV.Wbi- immaniterjussisse , Ilispano. Osio suggerenle, ille .iudiearet? Sed qu.pr^umisla dicunlur? -numqijidT
crimin.aiur : s_i_t.spicionibus videlicet siiis, sicul semper, iiam,etiam sipbtineani non .pertinere.ad Inipeiatp.T
c[nmTiandQ.hiqiitfUos.._l\\as\ yeypnpn hunianius ae"prp-, rpm adversus eps aliquid slatt"e,fe,:;flui;p.raya in relj-
b.ahiUus:_aUus l, Qsiplanguam .episeopp,sug; gipne sectantur, .prpptere^.? si inlerfecerit poi; qups
cred.ide.ri
gp.eiite polius fac.imi ul in leniorenv cpercitioneni, puiiier.itniartyres erunl? Hpc.pn.inimpdpista hserc-
q.ua.n_vis.inin. an.issiniiscelpris . id pst,.sacriIogi schi.-, ticis pipiiibus.y,pxpalebit, inquos ex pccultp imperio;
Sraa.Ii8_isentP.nltem ilpcterel-.Imperatoi,, Qnid eniiii D(ei,_ppvmanifestum.hojnifipni.ipiPjerlumniulta.quj-
isji •npnjiis.tep.a.liuntu.r,pjm ex altissjmp-D,eiprsesi:; b.uSiCpei;corpnlur.- scyerissinve."cpnsiiiula,iiun,t-; ijec
dejilis e.tad pay.Dndum.igneni seterniim flagpllisJali- splum-.l.fciieljcisqup,quonipdo saltejai p|irisliapo no-
bus admpiientis, jiidicip-p.atiunlur, et-nierito -crim.U niine def(|halis",'sp.de.tiani,-ipsis -Paganis.-Nam.utique"
num,*t<).rdine !potestalurii?P;rius enini prpbent- se el-ipsi falsa l-pligipiio.sunt.impii, quqrsunisimulacra
no,ne.sje Iiaere_ljcp.s ve[ schismaticps-, lum demum.de eygr.tiatqqe confringi-j-u,ss__4uni; recentibus legibus.'
indignis pojnis suis liyidam emitlaiitvocem , lum de- i.nhibprieliam sacrjficia- __ublertrgrje-.capilali.jSiquis
rrmrftsesp audpant cum mali aliquid paiiunit.r., y.cri- ergpeorum dani_.a,j,-.s4ritaji.crimineftipri., martyr,
tajis.niarly.res dicere. Alioquin si qu.isquisah Imp""T, habenclus esl, .quia prp snpErstitipne quam pjani rg-,
).atare'yel a judicibps ab ep niissis pcenas Iuit, Gpnti-. ligio.nenipuiabat,, .pcpnas;lggijijif, Jn.UJ W"\his certc
OUO.mai;lyr pst,' pinnes car.ceres mai.lynhus pleni quoqiipmpdo chrislianus-a,udethoc.-dicer<e; ,Nonergo
surjt, oronesca.lense judiciarire martyr.es irahunt,.m quisquis in aliqua religionis qu_estio.neTiier.it, ab.-Ini-
ftmnibus nvetallis1v1aftyr.es ser.u.mnosisunt, in pmnes peralore puniliis, marlyr efficitur. l?feqypp.nimyident
insulas marlyres deporl.antur , iri omnibus ppsnalibus quilalia-sei,lii.inl, in eunvlocum-se prpgredi, (il ipsps
lecis juri.dico glap!ipniartyres, feriuiitur, ad pmncs cliam dsemonesmartyrum sibi,glori_.myin-Iicareposse
bestias marlyres surriguntur, autjussipnibus judipuni contendani, qnia.istarn patiuntur.persecutipn.em per,
v.iviignibus eoncrcmantur: Si autem_ sicut dicit Apo-. iniperatores chris.ianps, ut pene tplo prbp,terrarum
Slblus, 'Non esl poleslasnisi q Deo, et mjmslerDei est, eor.uni lempla eyp.rtan^ur,,idola comniinuanlur, sa-
viildexin iratn ci-quimale qgil,nec sine_cu.umgla,diu?n erificia subtraliantur. ,quieps.honor,a.nt,s| deprphpnsi
porlal.-V-isnon,limef,e.polesiqlem?)Bgmim fqc , el liq, fuerint, puniai.lur..,Qupdsi denientissiniumpsj,dicere;
b.cb,islaudem„exUla.{Rom. xui, i-i,) \ b.onqsqujdquid non"e.i-gpex passipfle p_pr_:a/.justi.ia., se.de.x juslilia
pa'ssu_sfuerlt, lausilli proyejdt ex_pptestate facientis ; passio glpriosa est. Ideogue. D^onii.nus, ,ne Jjuisquam
tnalus vetfl qui tnetito. palitur.iniquitalis, non depptet irihac fe nebulas offunderet inTpwitig^.gt iri .uofiim
~ - -'
eaeyiiias.p.otestalis. \ dariiriatioiieriieiitotrumiaudem qi.serefet niartyrum,
14.' El -tameriquid tale isti p.atiunlur, quale fa.T, riori generaiiter.ai., Bealiqui persecutiprieni 'paliun-
*
ciuul, nisi quia -hom.nuiu in.ultiiudp ljpn in cpvde cpr, lur ; Ised addidit iriagnam ditferentiam, ^quayera a
habet, sed in eculis ?,N._m si s.angu.i.s. e_xif.decai;ne pcrilegiopielas.secern^
mbrlali",qiiisljuis aspicjt exhprrefscit.Si a paee2Chri- sectilioiiempqiiunluf proplerjustiiiam (Mqlilj,y, ;ip)._
sl|: iir_ceisse:•anims_ ,a.lque.sejiarata_ in hseresis :ve] gtullomodoauiem pro_\Hef justiUani', qui Chfisti Ec-
schismalis-sac-rilegio m.or.iii.n.tur;- quja 11011videtur, clesiarii diviserunl, eVcumeam si"muta,la jusliUagiiasi
no.n plangitur : ihio vero.mors Aelrior.alqujelucluo-r coriantur ante tempus a palea separare, ac ffumerila
ab ea po-
sior, et; ul-plane dixerim, verior, .ju.recpnsiieludinis ejus falsis criminationibus insectantur, ipsi
dcfldeiur": 'cum auctores laiuafimi njoriium publice '' i Edili,' agm_inibus; xmAt,_q '{irqyigxQ: .AtMss.;''tr_uitogra__
ser.-
•iusullatit; ,et nec y,er-Ua."lis-;iiiamfesl,aiida!,-c.ausa viord. -''_'" -'-_ ': -,.- -'":"•>_•_'•'_ ,"./ ;*;'
""* ih-excusis, semperpermansuetiidineih .Aliest,seriipei;,
-monemiiobisciimcAiiferr.o,di,giia.nlu,r.-.:p:"tsiqujd 'PIJ^. a" manuscriplis.. ..... .. •,,- ,,.-. -u . ,-.,.
-ttQralismoles.tijcpagsi i'uerij\t per,^ertissiniu.-vi,tjtgue '8,Am!',' propterea.Lov":,an propfeved'.
et ~\e,cHi/.tlai)l'.par.:
Uculss._ante,
"' '' propt,ei;ea., 11'ec,
.addita3,, ''sunfii^.marijiscfi-
'"';i /;:;''.'""•,':!""
•Kjctissimum.ordinpm.potp.siaiun-),p.uip-ipsi,privaiis . jpiis.',"" '"'";" -'*•
- >~MSS., obiende.r_et iniperitk. Tide virgil,, iEueid." lib. iQ,
% edilioprsscisioiuvm. .<-•-" --•• ' •' • -
'" Quaedam '
&£s'3'pace;'Ltf\-:;si'pf6 pctce.Kclius autemMss.,si
' a vers. 82. " ' --.
- " «.-AnV et Mss.,verc,
>ce. -
' '-' "
^4M - ,. -'"- .''""--- LlBER. PRIJiUS. '_ . ,46
thisl, ianqiiairiIbviSsifiiap.aloavariis^ruhiofrimflati- el Beojjupd p_(\ esi (Uqii(u xxii, 21). ^i verp in
bi.sseparalisunkSed 'jhquiuril: =Nbri'licpcfecimus. . utroque inobedieiitps atque imgji,'."nep.beq.reddunt
VMeaitt ergp exliab qusesljoiie se. pnmitus' iihefare cjiristianum ampreni, nec regihus hjimanuinlimbrem :
deiiere', et j,unc"aii<Iefe?sl ,quTdinoiestiayum^siye ita c|eci et iiisahi, jit cuiri' schismaticbs"snbs. Maxi-
jVreiiaruift,^ paiidntur/ yel mianistas. per |.olestates'a 'catholicis 'imperatpribiis
missasde basi.licis.excliiseriiil,.'et.yi riiagiia jussio-
,aegone.re';lnguerimoiiia^
pe qua!re_ Ia eit, jpsius scUisriiaiisriuje'sltone_fsi rii- ririni etaiixilioruiii bedefe slhi coriipulefiiit, arguant
siirit djpta siiffi- Ca'thbiieahi,-sipro.ea catholici prjncipes tale aljquid .
iu| gliiid.dicerein^ 'eaquce
' "' ";'--i'u-j s.ujigfius
"""cerenti" '".'".-'-" --' ." ~\'~-z_'.- fieripraeceperinl. Ipsjyero Maximiaiiista}aiiteqiiam
"". ;CAI!Ut X: 4?AS. An fpjitb diceijt, eiiam si rigri- ; esseni Maximianistai, id"e'$t, cuijjadhuc uiib "simui
jiricuriluf iri sacriiega flisseiisibrie, lil pro ea deihen- Dbnaiistarii.mcoiiso.ftio.l.erierehtur,quae-ab eis Ro-_
"
-ilaL-iijgaljl _paf^s|.fyierii|t_ '"njgrtyres fioin Sin't~;rion^a- gatiis l]Ie"Maurus."per.regein!bafbariimFirrriurn (a);
'
jrieri.aS ijripefatorum pptestatenf Tisec 'coefceiidayel qriani sipva, et .quam "acerljap.efpessus "s'it,recolarit:
, purilenda'"p~eftiiier._ dbfere/ Griaift' :fe qusefo qujd <ji- et l.aceant,"h.ec.boifqueriaudearij, si qtiid liujusmbdi
'c|ri"l : ah tfiiiade rpiigiohe'yvtibsa~ V.el'falsa,nih.ilbu- ' vela Prlniljiiiistls prpptef suumsciiisma, vcTciini
ranjkrriesttafi^ Primiariistis propier ponatislafum \ nonj.ro reli--.
de;|?.aga.riis" dixiiriusi et de 'ipsisid»mpnii.us,""quod ."'gibrie sacra, sed proanimositale sacfilega".patiuhtur.-
: GAPDTXI. — 17. Fortasils eriim dicurilj.gfavi.ofa'
perseculibries ab |mperatofibus paiiantuf'. An"etboe
-jjjisjflicjstifjGurergb.ipsi ul.i pbSsiiiit templa "subver» se' perpbssos a eathbjicis imperatprihu^, qiiam. isti
i.unt, fetpef'furor^^ircriiribeliip fecerurit per reges barbaforuiri Rhgaijsiis, yel per_
yjnjiicafe riori cess.a?it?:An:iu4ior%stpfiyata viplen- ; judiees catholicbfiim imp.ej^atofuniMaximjahistis,yel:
" Illrid -eiiamfafciunt per furorem Gircumcellibiium quibus-"
1 fegia; .diiigeriiiaf-fed liaec; briiiiib';
iia, .qiiarii
qust.rb, cum ~riianife|'te enuinbr.el ~,Aposlolus...ppra '- cuhique "possuiif. Qriasivefo iride quKStio"sit, lilrum
~
jcflfnis,qiimsurit, inquit, fqrhica0iies,' Immundiiim_ ^favibra patiaiitur quairi faciunt. Quod quiderii riullo
_cdnienlibtici,wniulqtfpries,drihnpsitdikj tfiss.ensiqnes, riiodo'Concessei;ini.Mulla.eniineofhm s_c,vissimanii- .
'liqsfeses,invidim,'ebrieiaies',c,o'mQssali6hes,-etMs'siiiii?ihefari.liif, inioiiuniefan npn pbsstint, q.iia;'si ,paii-
Jia_(Galat.jf 19 _)j quid istis yideaturs, .uj*cnmeii ciora^essentveleos iri qubs adniiltuntuf niinus affli-
idoMatriae putentJuste ab ijripgratofibus yindieari: ' ~gereht,"eb ipso essent -certe gr|iyiora, quqd Hon ab
"
iiiiisincciibtiypiurit, eufiri v|rieficos vigoreirilegiim " prditiatis pptestaiibus' jubentufj,*'sed bxlraordiiiariis
Turofibusiadmitttiiiluf.'Nbii;enimtam m.u.ltasuril qiii»,
"eiej-;cerijiiste fateatituf; inliser.eticbsauiem.atqjie '
'iitiiSiasdisserislones* nbliiit fatefi.&Qhiin iisdem ini- advefsusi Maxifnianistas per judice.s;'hiimaha_consti-
auctorlial.e s (in eo genere actioiium"ponant," si
qu|l,ails ffucubus aposiblicajiumereritur. tutiphis egerunt
".An ibfie nec taJiapotestales.islK humahsecrihstituTip- volunt, qii3eques etjam, ad perseqiienduni F.ogalum
" nis MaufumabeisperFjrniumbjarbar&mgesla suht, etjsi_
p'ermi_tui1tjij"b^ '
' Dei eis ilirim, licet libslem' iirii.nanissinium..'Rpniano_;rim, in,
fofial'} gui;dicjus"esJ._»fims'Jei; fmU.exfiijram nonriulli Tegitimisriiimerenl) ":."s_ed hsec nbii! lam miillri.surit,
:!^ii:maie "agunt PNisi.To^te.-qu^^mbduni
,e#|irii.saiiJe iiflperillssi.riy.lib.crij^^^ ^0^,1!1-» -de quani-multa qupiidieagunt! pcf furiosos. ebriosofuin
diclam~ -
iibjbfibus ec'clejia|tlc|s fegi^ ; ui'^a~aiusf-jhjfelli- juvenum greges, qudius principes-cpnslituiiiit *? qui"
taiitiimmodo fustib.iis, nuric etiani .ferrb"se
^aiuf vmilicla.Vriirit^alis.,".'quiexbpmjtriuriicaiiohbm pfimuni
:if^T0^yl :^iim !iirbvideritissl.mu!~i Aripstolgs"cbnse- ".armarje "ccepefunf,~"qui:Cifcunicellipnuni rtotissiino
qri£hticontgxtibnel|cii5^ nomirie per iotani Afncamvagantuf, et!ssevacontra"
llfc^rij^pe addidf^ ,omnem .ordiiiemlegum poteslaj.umqiie.commitiuiit:
"tis-:'ac delride sUDjuiixit,"fie_.dt(ednini6tts debita) cui qUpfuni.scelera cumjd eos d.eferuntuf, firigunt se
jrffiutu.m.ttjl/jUgmjgdi vecligaiggeclicjgl.; .-cyp Jwypyem, .ignprarelale hoiriiriumgenus, vel pmriin.oad.se ripii
kbribrdm::iuj.Uni6r.em,tihiorerifCRoji}. hul 1?§)."Hoc pertihefe cojritfa'omhe.sJibmiriesofej iiripudentissinio
'
: ..ejsbjarii fesiat, _.iit"isjis "iisputalibnibus suis pfphi- aftirmaint: rieque iiaftp saitemybceiri totius orbis ac-
sxppxm- _cipiunt,ri)"ulloprob~abliiu'sv%Ius^ nescire
liearit ~^hHia.iahps;lrib^
nris tali.a^ritienlibus Phansaeis^jjuqs .lirihariiur,jsti, isequjd in.Africa-gestun.isit, siye.aparte, sivc cpn-
jnummb.iospectb^ tr^paftem "DbnaU,""quam"scil^^
tis'iarum..epi|cpposJjifcurricellioriiiiriyel Tac,la"nesci-
"*l_Miti3-_3ife_MJ:ea^uasisihmlatflSiistilia eohqhliuf^iahte re, Veiidfcerc 5ad se rion per.iiriere 6:
-ypmwamtetiitifi&wriwf^ M^isfifftninci-
gdydlius. Emenaaatui. ex 48. Sed, ut dicerecp3pera.m,iipc,noii.qut-eriiurmo-
ii^businsechdurjauhfi^iib*?r"'-""'' ;'-;r.."--- -:->--v%-?--\
'.;fci&i_scrip|s'.-:'''!' - ..:-' ;-,-. 1 mnaiiUas."it"vfs&.,:firopier ,-Dondtista-
' Ep.l.uga'."'!Veri.Lov._sicleguht-Iiunc locum: Mud rim:Editi,pwpler.
'P_%c~$ss.^ii$ez_ijdi!_ei:ari.deb,ere.
'";
suppre".''scfa"s»ja_;!".''''''"" :'-:-"" '."/". _ _
-Apgiiokis, dicens„.,..^uid ''' cohditionise'"ger.unti
jjiiwrpmg^ manifi$te,.e#umerat '•*lv^ie-mi'^.Mp_er'^'Si^fe!s.A^i9»^
"3 ex niss."
~
-i? vaticahiicoaices,Aitktm. •:'.'".:" .'._,' _, * Editi,qiiaihqum' casii|antur
vatieaniMss., quosprincines constiiuunt..Referenclum
" "-' '-'
':*ia\.^diguelicfiKma\ic6s impia:dhsen_$io_ne. ^At,Mss.,
•'•-..--- •advferhiimvajiiiifr^oaprokmfe
-,Wfflias-4isse'^ries;,oiriisso,sc/us)i^.fe 5 sic MSS.At editi, dicla. - ' ' ' '-'''-''"
8 Er., quando.scilicet noi}per,lfnerepfmiuntiaifi.-M<
e_wfme."" r" ''"''^'A"!"!,"'"""!'"'." —:;--—''• I>-J--«-.--. ThVbdoius'magiii.TheodosU
' vaijij~miJ.se.-!'^<s excmmhmbaiionmn oferatw: "(q)DeFinrioiyfariiio^.qu^hi
il CONTRAEPISTOLAMPARMENIANl,S. AUGUSTIM m
"do, ulrum palianlui" graviora quam faciunt: sed apud eumsola ' juslitia locum haberet.,Quidergo ali':d
' ulrum adversus' hsefeticos el schisinalicos tale ali- dixisse
reperiuntur, nisi christianam sanctitatem non
qnid fieri liceat. Si enim dicunt non licere,cur.ipsi essejustitiam, quseapud illuin nullum haberb.llocum;
faciurit?Si autem licere fateniur, etiani sic osteridant, aut honbrem dsemonum esse juslitiam ? Aliorum
'
quodriullo modo pbssunt, graviora seperpeli a ca- auterii iriiperatorunileges quse . vehemenler.2,adver-
tholicis iiiiperaloribiis,quam ipsi per judices eorum, sus eos latse sunl, qiiis ignbrat ? In quibus una gene-
vel per regem Barbarorum schismaticissuis fecerunt, . ralis adversus omries qui christianos se dici. volunt,
vel per iiisariiairi Circumcellionumomni gen.eri ho- et Ecciesiascathplicsenoncomiriunicant,sed in suis 3
minum faciunt. Neque hpc mirandum est, si plus separalim converiiiCuiiscongregantur, id cbnlinet,
possuntprincipes, quam niissi a principibus judices ; Ut vel ordinator, clcrici, vel ipse qrdinalus denisli-
si plus possunt Rpmaiii irnperatores, quam barbari bris auri mulctenlur : locus yero. ipse,quo.inipia.se-
reges; et.si merito gravioiia.legibus patitur latro, paratio congregalur, redigaturln fiscum. S.uritet aiise
miam. contra leges ipse committit : unde merilo jussibnes generales, quibus eis vel faciehditfestamen-
. constilutionibus justis graviora patiunlur Circumcel- ta vel per donationes aliquid confefeiidi faciiltasadi-
lionum maricipesl, qtiani faciunt Cifcumcelliones: . riiitur, vel ex donationibus aut testamentis.aliquid
et tamen est lanla mansuetudp Chrislianoi'um,-ut capieridi.Nam in quadam causa ,cum liomp.nobilis
pcenas ebrum incomparabiliter superent facinora eo- Imperaloribus,suppiicasset,.quo'd.,sor.orejus quas,de
rum. Sed .ecce. damnaverunt in.cbncilio suo.(a) Ma- . parle fconali fu.erat,,cum, defungerelur, .nescio ih
..ximiaiiisias treceiiti deceni episcopi donalislse.Illi , quos conimunionissuse, et maxime in quemdam Au-
autem perlinacia perversilalis suis basilicis. cedere gu.stinum;episcopum eorum plurima .coniulisset, ex
, nolebant. Aditi sunt' judices, conciliumeorum pro- . illageneraii.lege pra^ceptum est utpmnia fralrj re-
3 stituerentur': ubi etiam Circumcellipnum, mentio fa-
'eonsularibus^Geslisindiictunies,t. Deiridejussum.est
cta est, si more suo yiolenter ibbsistefent,quo ge.nere
"ulillijqiii tanto episcoporum numer.o .damnali sunt,
oederentlbcis :..qui 1'acile cesserunl, ijon multa pas- auxiliprumet adminicuiisrepellerentur. Sie enim rio-
si suni"4; qui auiem resistere .lentaverunt, queniad- ti, sicmultispriBliisprobali.sunt,,ut.de h.isetisuppli-
niodum afflicti sini, quis ignbrat ? Sed .tamensi ian- _.catio Imperatori ' fieret, et Iniperalpr, tacere. non
ta fiiisseiinimanitasresistentiuni, utad injurias judi- ,pOSSet... _ .. .<_.•;;.:...-;.- , , .-. • .-
cuni peryeniret, npnne multo, acerbiora Ronianis le- ' CAPUT.Xill.,-- 20. Qu.secum ifa"sjnt?crinj et.di-
gihus palereritur? Sic et luric.cum post terminum vinis. et humanis legibus. ita .damnentur; tanta est
carisas,in qua se istia Catholica pra_,ciderunt,conse- tamen mansueludo chrisliana, ut non solum leneant
quenleragi ccepisset utbasilicas 11011 tenercnt, et te- .basilieas, quas jam.prseeisi sedificayerunt, sed nec
nerent imperialibus resistendo jussionibus ; ita ut vis eas o.mnesreddiderint unitati, quas.abexordio ririi-
illa notissima Circumcellionumpr"cyaleret, addendo taslenuit.Et cum ipsi Maximianistas.debasilicis'-ad
.Iiisuper etiam, til cum donis Ecclesise,quos miserat parlem Dpnati.periinentibus, per judices a catholicis
Impefator, per Africam euntes (b), turbulentiissimiset imperatbripus niissbs.instanlcr excluserint, tamen
sseyissimis seditionibus"agitarent: tales in ebs leges a multis loeis.quos.calholica anie jin.itasrelinebat,
* nec ipsoruiricatholicbfuni imperalpf rimlegibus exclu-
' proferuntur, _ut rie' ipsas"quideni hasilicas qusenon
ei'ant uhilatis, sed a separalis atque iiisuo schisma.te duntur.Postrenio, si quid forte aliquando,imriiode-
constitutisfuerant fabricatse,relinere sinerentur. Qua fali.iisin eps factum esl, quod cbristianani excedefet
111re jam suas injurias. polestas regia viridicayit. lenitatem, displicetprrinihus,-friimfehtis messis.rionii-
Quid eriini. vsilent' juste ppssidere. ihimici jnsli- liicie, id est,,iri Chrisio laudabilibus Clirisiiariis, qui
"tise?: siye ceiiteriafio, sive , s"exagenarip,"'sive. tricena-
CAPUTXII! — 19. Nec pro eis aliquid pronnil- rip fructu iri catholica Ecclesia totb brbe succre-
'
gasse quis irivenituf, nisi apostala Julianus, cui pax scunt. ," . ,".;;.!- -,..;..•;.;;;.'. ,.
et unitas cliristiana nimiiim displicebat; quandoqui- CAPUT XIV. —21'..(fjuaprbpiefzizania.velpaleam
dem ipsa ci unde impie ceciderat religio displiceret. catholicse segetis npbiscum. copiosissime accusent,
Cui quidem isti, Dpriatislse, sicut judicum Gesta te- sed hobiscuni ferre patierilissiiiie nbn.fecusent. No-
stanlur, quibus hi quod impetrayefunt allegarunt, ta- lriit enim bomimis arite leriipus efadieare zizaiiia, et
libus verbis stipplicavefunl,ut ei forlasse mitius ad a frumeritorumpermixtibhe, separafe. '_'Sinile,iriquit,
idolorum cultuni quidam limore consenserint, quarii ulraquecrescereusqitead messein."Et curii involiicrum
euin isli furiosi Iaudaverurit."Dixerunt enim, quod ejusdernsiniilitudinis quserenlibus discipulis expliea-
ret, nbn ait, Ager est Africa ;;s'ed £\l,-':Agerest hic
' Divionehsis vetus codex,'muhicipes. muridus.Pertotum efgb munduniseges ista-serninata
" Am.et
pleriqueaiss.,,addilisunt.
8ita vatieani . est, per totum superscmirialazi_zania.',pe.r tbtum ;cre-
M ss.A liicumedilis,msumest.
4 Editi, et facilecesserunt,nec:multa
Vaticani'codiees, qui facile passisunt. Melius '' * Am. et pleiique"Mss:,so/wm-rmalev
' cesserunt, hon multa passi Enarr. ut^liquet ex
• inPsal. serm. n.
-stml. . n. 12;»epist.lOo,
36,
n.
2, 18..videprsetefeaepist. 95,
etlib. 2 '
pater a Valehliniano majorein Africam missuspralio vicit, " nn.20o, 224, ' . • . '9;/•.•. '. .' contraLitterasPetiliaui,
f .-' '••"•:
scribilPaulusdiaconusin -ib.12. s SicMss.At.editi,impefatbrmnjusliiiam iegesque-qu<3
' aliquot,legesquanfvehementerj
f«JrBagaitano. vehementes, etc.Mss.
((»)aulusel Bacarius.vide Optatum,lib. 3. 3 Mss.,sed suis; omissaparticula^in, "''
---.-.:.. '-'•""
49 •' - LiBER-SECONDI^. SO
'
scit'ulfuriique"usque"adniesserii.'' Nuiriquidaut Doria- mini pra.dicariles : ril cuiri ille-dicaf, 'Sinite uffaque'
tusfuitVriiajbf messor,' aut eb teriipbfe qrio seisir a crescere uscjue ad messim; isti per tam lriagniim
. lerrafurifbrbe separariint; iehipus iiiessis advenerat:' /agrum, id est, iolum miindum ', zizama ,crescerc,
cunVideriiDoriiirius rie alicuilicereliritefpretariqubd ffumenta verb diminuta, et in soia Africa reriiansisse
vellet,aperlissiirie-dixerit.jfess.s autehi e?(fihisswcu-- cbnleridaht. Glirigtoregi et principi nostfb sacrije-
li f.riiessores-dictem''Mgeii 'surit'("Matth."sm, 25-30, gamfacierites ih.iifiarii. Scriptum est eiiimfir.j .a.«
30-13 <)'?Tales enirif ihesiibfes errare rioii-possuiit,: gehte gioridregis ; in dimimiiione"autempopulicbntri-
. utvel tfhimenta prb"_riza'niiseolligant, 'veTproffu-' tio principis(Pfov. xiv,"38 ):'Sed. jarii fempus' est,:
meritis.zizariia^fedigarit*^Isii,\auterif "curii "qiiasi'ii-' quantuni existiinov ipsa testiiiionia Scriplurafum-,"
2
zahia»2- fugiiihty' se ipsos esse zizaiiia deihorislrarunt, quce male iniefpfetaridb decipiunt imperiios,-diIi-:
jn'-niahifestissihib"''srici'ilegiocontfa_seriientiam:Do- genter attendere, et quantumDominusdonat,"secun-
duni intellectum cathbiicse~veritatisaperire.;
} Lov.,--religent. MeliuslAjn.-e"tuss.,-'jedigant ;.supple;
in hpiyeum.' '",.".!'.".""--" ,- .' , , . ~•
•2-Hie'
editio"Am. Aidiifgeniihata': "Lpv.,'germiriata'Neii-'" d valicaniepdices,idest tdium.riiundum ianlummodo.,'
trumvero estinmanuscriptis.,:.•;;-.'.;,:,-;-.'..,..-• '.:. 4"Edili,inlerpretata.Atmanuscripti,interpretando: "•..'

Doaalista.decipereiniperitosmoliebantur.
scriptursetestiihoriia;"qu6rum'perv'ersainterpfet'at.oi,e
"Expendiihtur

':CAPUTPRIMUM;W~l.Quse'!tandenivis"irisi cse- mina traditofum (quse si-vera essenl, riunquariiDeb


citasctvanitas ariiriii.cogithominem claiisis ^iitdi- • pfsejiidicarent; qub.minus;'qnae-promisit impler'et);';'
citur/bculis"lanquani in alierumjaeere, qubd ih'eum:": periissedicuni christianuhi iiomende totgeiitibusiii'
qui "jecit;.,corilinuo'.-redeat,< eunique Tctu reciprbeb"*' "
ofbe terrarnm, et ih sola Afrierifeiriaifiisse? El lianc
affiigaVintacto'illo''quehi'vulnerare voluerat"; sicut pra3surnptionem'siianf lueem dicrint;' prbmiSsii''vero'
isti'Donatist£e-de oriinibusTere Scfipturaruhi testi- Dei jam ipso effectu ferurri.illumlnata meridaciorum
moriiisfaciunt?Quseicum se advefsum rios pfbfefre" tenebris' bpefife 'cpntendunii Trisuper adversum nos
arbitfanlu"r,:-veluf admonere »ribs'videhtiif ijuales eos'- facta sua clamanf,'dicehlesy Vmhis qui ponunl lifceni
ip'sa-Scriptbra:convincatesse.-Quidenim facit aliiid, leriebfas, et lenebfdsiucehi.' Itahe_ lus_erat Oplatus,'
nuarido velpro se. vel corilra rios Parhieniarius pulat cuin totum orbemtenebras appellabat'? An eum po-
esse^quodscriplum esi-: • Vm his.qui dicunt <ju6d'ne- -lius esse teriebras tota Africa seiitiebai, et isti eurii
qudth-esiboiiurii,'el quod-bonmhest, riequam;quipo-' lucem vbcabant, qni ponuni^lucem tenebras, ellene-
nunt litceriitenebras;et lehebraslucerii; qid 'ponunltd brds iuceni? c Sed.displicebat, J inquiunt, « Op.tatuV'
~
quod-aiiiarnhi-esididcej-et dulce quod amqruni (Isai: in comiriuriionenostra briinibus boriis. j'Npn ergh
v.^20) ?-0 ''slultissimam "csecitatem! quidenim tam - erini lucem vocabatis ,'cl'tamen ei comriiunicabatis:
-boniim^eftam jucuhduni. quam- habitafe ffalres in Eligite itaque qubd velitis, aut.riori obesseihriria
unum:(:^safi:-Gxx'xn-;-,"l)?'-quod illi-liequamdicunl"et: communionb;fenebfas luei, sedsufiicere luci", ut'
ariiarumporiurit,qriisecab omriibus"fratfibus separa-!: tenebras' iriiprobet^et; eas pro.nnitate, si expeilere
runl.dumvahas suspicib'nes':sua"s,, n'e"dicam':factio-"-• non poiest ,-toleret; atque ita'npri. fuisse causam eiif
_sas.calumniasyvel nori excitafe,' veTexcilalas' tollere ab' inribcenlibus' fratribris',':qubs malos 3 certeTibn
riohieriint; ^Qubdsi'verairi2 -paleahi odissent, et:ipsi poiuistis' "ostendere, sivobis" cognitos eliairi fuisse
palea'nonessehli^hori priopter:.eani''se a dominifco'' dicatis,~ tenebrosb schismatis' "sacrilegibdisjiirigere-
tritico !p'ertoluiri :agrum,- idiest,' muhdum',:seminato ; mini : aiit si npri suffieit lrici ut improbet qusis:ex-:
:>';::' .-:' -''- "::•/ .""• pellere nori potest tenebfas, id'est, si noii suffieit
ei'cre"scente'!sej'u'rige'rent-s.'---
•S; Exclament-ilaque , -,quod: possunt:, Vm liis qui\ bohis"ut improberitnialos, qiips excluderriyeieriienr
diciinf quodiiequarivest 'borium, 'bt quod' bbhum'7est'' dare non possunt; faciliiis uiius Optatus partem Do^"
nequani. Respbrideriius'bfevilefvlloc vefum est: "et' natrin uria Affica riolissiriiuset"aperlissiirius"hiacu-•
addiniusaliud',Vmiiis qitipefdiUefiirit!suslihentiam:, Iayit, quam quilibetAfer traditor tot genles pef orbem
~ dtou
poriuntlucem':tenebfas,.et'l'enebrasliwerii(Eccli: tefrarum et,"sinondicam falsis cririihiibus accusalus,
», T6)_'Quid-<eriim.lucidius; proinissisDci:,_qui:Jtem-: tamen.quodjmpudentissinie negatur, ignotus. L- -
poribus nostris exhibuit, quod arite annorum millia . 3. .Accipientes itaque pefverso cpfde 4 Sefiptufas,:
pracnunliavit.Tt)seniiheAbrahse.,quod est Chfislus,- non eas faciurit obesse nobis, sed" sibi : quarido ad
benediclionein omnes .gentes.habiluras '{Gen. xxif,:- hoc pulant esse scriptiirri,' Tri~'hisjjuf dicunt.quod
18)? Et-quidilenebrosiusprffisu'niplip"nibus.hominum,,t!J valicanicodieesj'et cumfota'Affica, ienebrasdppeliabat:
qui propler temere,objecla, ,et nunquamprpbafa,cfi- AliiMss.',cum lolam.^fricamtenebrasidijpeikibat.Paulosu-<
pfaLov.,insuperadversum.iios'factissuise.ama?..Maigd.et
ven.leguntufliov.' 51.'.'-.: :U>,e" :'-. ':):::• :
.''omhes-Mssri/ionMnesclausis:' -'-,"': '•.•' -'••—;
' " ;-2 vaticani-<et"''GaUicaniMss.,-qM_:4«.).'ponM"n<./ _>• '• '-

":'<v-.. "J:T :<":.,:"". •- • "-3-AliquolMss'.,'ijwi6MsmaJ(.s._'-"-"'- ' '
s'vaticanicodices,vere. ;- --j':: ;-'.v:: -'. ' • ; :'
- sllaMss.Atediti,sejungefddebUisserit." < ---«•»— , * ordine. - ..i'isz-j:i. •:'• <-..:-.; ::•-.
Inraam!__riplis,
"
gi CONTRAEPISTOLAM PAR-MENIA-Nlj S. AVJGUSTINI . -§*
"
.fiC/jWini.est iionum, el quotl bonmn fist neqnam;. quo dicerent: Deus.eiiimpefhibel testimoi^um.fy^meritLs
paleam frumcnta inter se non tolerent ad usque lem-- suis,-quse per.lblum agrum seminala.^-qiiairiyistjum
pus vehiilalionis : ul cum male inteliigaiit, Vm,his zizaniis ,a dialibjo shperseminatis ] lameh usiiiie ,ail ,
qui dicuni cjuod,nequam esihpnum, el quod bonumest niessem crescere..prseriuriliavit.Ujtde.et silibiriihes-
neguqm; compleatur.in eis, F_e liis qui perdidemnt ipsos minus ripvimus, esse tamenepsBideojioVihius_..
sustinentiam.-.Silaqteni ihleiligant jn, eos iiocesse. _quia mentirl Deuin^bn-ppluisse^ fidejeef lisgiftiafe-
dicluni, qui ppinanles. qiiodinalum eslbonuni essc_,. linemu^. .Cuni ergbsacrijega.ihip.uileniia dibeferit}i
ma!a commiiluht, vel. 111,eos h qui talilius laudando Nescimusutriini sliit in ,e_eiepQofbe tej?aJhft, bbni.
atque, apprpbandd cpnsenliunt; qusc Uub genera in chrisli.ani; yideant ;qua.ihsariia diGefeaud.earitjftfub..;
uno loeo Scfiplura. .commemorai, dicens ; Quoniam. lidie ehim noh dubilant dicere^, Scimus nptt M. fes® ,
laudqtur peccdtor in desideriisfmhnmsuw, et qui _...T chrisiiahos. Aliud est .ulique» Nescimus irifiBini.|,;
qua gerit benedicitur(Psql, ix,]5) :rec_le jn.elligent, aliud, Scinius quod noh sint : utrumqueietinfldele
nec lurbabuntur cum apud ipsos inveniuntui' maii, et iiiiplam fe&t.Bed si deiesninUHseit 4p aicit;, N"e-,.
nisi, quod eos prp parte Dpnali loleraiit, qqospro scio-an yera dixeril Deus; qufe.est ille .qui.il.cit,
Chrisii unilate/.iolerare deb.uefunt, et per iiiaiicObsii- Scio quod non vera dixerit Dbtfi ?
-naiionem.animosilatis.suse cogunl.urmiseri in schU. - 5. Gerte arbitror <piodneminem-istorum-oflfehdefe-
smale suo ferre quos noriini, in orb.ejerrarurn accur debeo, si Doriato Deuni prseposuero. Quanliimlibet
sare quos ncsciunt 2. Qiiisquis ergp yei qub.d'pote~si. !chiiri anieht Dbh6iim_,plus liment Dcum. Pestremo,
afguendo corrigil, vel quod corrigere non polest, quahtumlibet ipsi ament ponatum, nbsnoyimusquia.
salvo pacis viiiciiid ^xiiiidii. "Viiiquoit/ salvo pacis sbius Deus verax est, omnis aiiiem homo mentias
vinculo excludere non potest, lequitate improbai, (Rbih. III, i). Chrislus ergo qui super omnia Deus
fimiilal.e supp.ortat,; Jiic esi pacificus,,ei ab isip ma- eslbenedjclus in^seeula,(/ri. ix,-5.)_ ertjuiyerlssime,"._
ledicio s quod Scriplura dicit, Vmliis qufdicunt quod, de se.ipso dixit} EgbMm yiq __yeriiiis et vila (ibam.
neijuani esl, bonum, ,et.qubd bqiium esl nequam; qui . xiy, 6),;; cuni seryj,,ej.us.abrio; quserererit,; ulriim,.
ponuni lucein tenebrqs_,al ienebrqslucem ; qui ponuni velie.teos ire.,et;eplligere.zizajii., SinHh inqiiitj tfira-
qupa amarum esi duice, ei quod dulce est qmarum, que cresbereusque ad messemrDohalusaule.m.^ieit
omninp liber,. pfbrsus sccurus, peni.tus aiienui. __ zizania quideni creyisse j frjimenta.yefb esse di.mif.
CAPIJT 11. — _&.Objichmt iteru.m simiie aliquid niitai-eligant.isti eui Gre;c_ant. Giii-islus.!id\es.t •V.Brl-.
soliia ca"ciiate. « Devpbis, > inquiunl, « dicil Scrir lasj dicit, Ager esl hicjinundtisi.Donaliis auleiriTdi.elt,'.;
ptura. Qiti jildicaf justftni hijustum , hijnslum yerp agrurn Dej,iii.,.sola.,Africa.rai.,ans_--se_:eligi.pt cui,.
juslum, exsecrabilisesi.gpitd Deum * (Prov. xvn, -15)_ cfedant. Christus_,hl est ^iritasj di.eit.,In temppre...
Cur iibn isla exsecratio piitius.ih illc.s cadit, qui uni- messis,dic.qmmessoribus., (Iqlligilc.primum zteqind^ .
vei'su"niorbem ierra.frim christianuni dainiiare ausi - et .exponit. dicpns ,ilfssis est finis smpuli: Donatits,
sunl inauditinn,.in quotam ingenli jipininum.nunierp.. aulem dicit; per prseeisipnein partis suse ,ante ines-
sinejulla dubitaiipiie ju.er,unt et.suut ab eoriimcri- sem.a fi-umenlis zizania separari :.,eligant cui.-.cre!'
• miiiibiis iiiri(!centes.?,-H"C ergomo.do_quo.djusiuni est__ dant. Ghristus ,,id e_t."Veritass dicit ;;Mies_iores, syni,.
injustuni judicarunl,.c,iim Optatum Gildoniaiiuni(a)p>__ \kngc\i (:_¥c../f..xin.,-24-50, 36T43,)_:Doriatus riulem -
decenhalem tptius Africse gemilum,. laiiquain saceiv., ;, dicil,-s_oalque cojlegas.suos,hpf feciSse.anieniessem.
dolem atque coilegam bbnoraiiles in communione , qupd ille jdixit Angelps iri, nies^e faettifps : eligant •
leriperuht. Arit si eum cbrde imprpbaba.rit, sed prp cui .credant. ,,Gerte christiaribs.se dieunt. Ghristum :
pace tojerabanl;. discani; nullius pacifid.paiieritiain ; eis .Dpaatumquepropbiiimus.s ,si vefba dahtfjlifistb^,.,
majo non consentientem , ab.uilis malis possemacur- • cqr auteni Dpnato, _qui.s.intconsiderent.*.-Ego pareoy-i
lari; atque" ila seiitiant in qua perditionejaceanl,' npn invehor, non exaggero _:;.dolp_rem meum, nielihs _.

qui -pfppter falsa siv.ever-a (non enipi hoc qhseritiir; preiiip,..quani. promo? Si auteni -dicunt se Gliriglo
. nunc).criniina Atrorum, uniiaiem spiritus in vincuioi darecof suum , Ch.rlstb erg® .credan.l dicentj quod..
pacis non. sprvarii, cuni brbe te.rrai'prii;Qui_$i_dice-.•.., perlotum c:mundumet:„_ilii regni. crpscant. .et iilji
rent*, Nescimus an sint per tot genies" ierrafumf niaiigni.: non Dpnalo. di.centi quod per.lo.luni mun-_;:
'
.transmaririarum boni christiani; iriipudentissiine diini.filii maligni tantumfhodq cfeverunt. filii autem!
bpni nsque ,ad .sokmTMricam :dimjniiti..suht! QuPd;.
* Editi,mdimn.mnmUiy.nl in eos; omissaparlicula, vel,> si jGhristo credunt,-non jam dicimus..c,um.!Eeclesii3.
i.i~5iss".' ",'
qusehucfbv&caiuf
2sic MSS; -At,editi. cfuqsmoruni ab orCeterrafum accusa- i, orbjs terrarumf «;ed;.pi.m ipso Evangelio paeeiri •itat.,
toset damnatbsesse. Quisquiserqq, etc; , ... ....
'_I ih Bditteposl,' 'etdbisfo
" tftitlMictdjiiMlw, t..t_riimt£;sid"
. superBhPi :"'• < : - - ". ."---• _ ' - fsieMssi At-eaili};Semiimn_ JaeinftalbcbjjJfrowmtwwVi-;
•Editij.nottenimqucerunlurnunc crimina.,(yel, .ut Am., , habent, mandavil. .;,.., ... ;f.,. „,,.,.,,:.".,-„..,,,-•
' Editi, 06WMsesse boriosilameri.iSii etc. t&stigsfiiiur
nlc cBririha)Jfrbfuni,htiMitat$mspiriiiis ifimriculbpacis s"
non^efvant;cuthor.bem terrammiiiaudi_\um.dqmriantj Qnodi miitata.vocumiriterpuhctione;'et-deleto. bbnbs',gubd.n6n-
.. ..c, . ,;';. estiiimanuse.ij)lis. ,„.-_,,.., i-y.;\. . ..'•, - " --. ' -
siz.icererif,'etb;!CasiigaQtur.ex.ina_iUsenptiS; a e Editi,dic&ni.verius MsS.;oicdreii.,;_' . ":'
i,(a),piftalus.Thafriugadensis-, in, GaHhaginensipi;oyincia 4
Donatistarum episcofius, dielusest Gjldohianiisj et„Giidoniss Editi,puidsint considerenkEt paulopost, dolqfemno-
- satelies,quod.Gildoni :adh?.rerelAiriea._cproiti; b strummeliuspremo, AtMssj.-pisinl.rb^ewjfeEt iriffa,
qiii hipftuo
Theodosio seniore imperiumillicper tyranuidem ;,~ doloremtneummeliusprerrio. .
oecupaits, .-'"-' :,:,
"• »Hoel9«abest,.Wi<»."kJSSf. . ..,; ... ::.• -
TOolti? fjinis/|fricamvexavit.
- " " ' LHIER;SiJGUNDUS:'_-,"• f: ". ..-" , - - "~§i
-S5 . ! . ." '.•._';,!-''-"'
beant,'quo,d-al);igne,.se:cpiisen-asse jaclilanl,, quod . ;Istis riori fiunl tenebrrc . danid!riohyaleiit etiglifiefe
- ;-. - ' ' "
Tactisjipnprqbant.', •':.•_,_ ~_ iumeii iii falso martyrio? Nbrinei&liih mediS hbble -
.. CAPUT;UI. ;:— <3,._...am- illud quo^.pertihet. qtiod "ambulariteliam-berdiem ; .qutcndoquidenitlifcUApii-
idem.PA_rnieiiiahus.6xpropheta Isaia riobis objicien- -stblus,! Qui inebfidniur', kotU -Wifit ebni-^iftheis.
du.n pui{wit_::Nurii'quidnon valeimanusBtimini'saivbs' v;.7)'?_Noniieisii paljiaht ihniefidiS^quaSi iiifiii_Eilia
'Iqcere^ qia.grdv.avikaurbmutnb)n:,exqu4iat'?..Sedfle- riocte (Jeft :v;A'i) ?-Qfibd< quiderii binhiuhi liibfelteS-
licla vestra;dhiiiiguunt.'inler medium ;i>gs(OTh-et •__)_._.! runrestj qui.reiii fliariifesXisMhiariiiri -lube3 bniiiitifh
el propler.yeccala veslrci avertil faciem a-vobis; rie gentirinrconstitOtariivideferiOhpbssuiit;' exifS^ujus
misereatur.-.-Manusl.enim.veslm, -ianguirieboinquiriatcs uriitatcm quidquid .opbfa_ituf.'q'uShivi§magnS-isctlef'-
su.ntj.et diglti veslri: iri >peccqtis::>'iabia.'huii!iri -Vestfh :ilaet_dillgerilid-•fiefi^videatiif.jlahiesi illi's hihil pfbil--
locuta-,.simhJnkfuiidteih.; et-.lingu.Siveslru'Anjfiitttidni- es.t 'bdvergiis -ir_a"rn 'Dei','qubs-ri'e6'afaheafhrii'••ilfar.
:.":;: "
. mediiaiurr.-.liemoMbquitrirjustafjnoti-estjuUibimh pbssunl d_fe'iidefe:a'ffigbfe.' -;
vefiim.Gonfidhntinixunis \:et doquuniur.v'ana°; qhia f '7; ^uid efgo "dfe" lioc-pfb"plieticb:fc'ap'itui6" pbntiht,
-paHuriunfdolorem';M:pariunfiniquilat'eiiii-Oba-aspi-- qubd iri ipsPsi%iprq"iiefi hon "possif:;liisi "fortede' bvik"
dum vruperuni 3}eljelum nrHnecb-tesfunt *"; ef-qni-erdi aspiilum-, qubfuin iiiultb ;&ri'te"m'femine'fat" diciaibf
tte ovis illis mdriduminrus; corilefeiis'invenit-olidiifn; illiiis" 4 s6iitbriti_e(a) pieriafli. cbiibilli tfe'ee'h'i(.fhm
'et iri<ipso bffsiliscum( -Teld _efgo..edrum.nori'cHl-:ad decem, qui cum universis provinciis.Afnc'Derbriiiverie-
:
ve^tiendiiih_ hbquese operienlde operibussuis: Opefa rurit? Iloccefte-^iyifbfetPafriieriiaiius,- hoh titceret,
enifiiiilqrUmopefli.hniquilalisfpedeknulem eofmiiad hec ex' liaia jifbpheta-jionefeT advefsuKf-.nbi,' OiiS "
. hequiliamcufruntyjvelbces'.ad.effundendmnshnguinein;- h^piduffiWttpefimtiRespicefSt biiihi-adjliffctiifficOlte-
iir,ctf,gil.dliones Sprum'cogitalionesJrisipieniium:-Gon? gib s"ubFgiiciaiihniMflstitafiuirigl PfStexlM-uiriA^Mi^
trilio el liiiseria in fiiisebnmi, efviuhi.pncisrioiicogho? ritftnuhi; qhoS"ex'nuriifcftt.diiuiiiatbfuni qifasi.boiib
ver\ihl(lstii. Liit,-1^8)'?.Quos istp loeb Scfiptufa de- pacis,--nbfllaiheh-Clirisii; sedlFbriatis' velrit iritegrSs
soribit'; ubiciimque fuerint inter bonbs:, nori obsunt - dehiio f&sepeTurilJ-qur^cT-^
bpnjs.sicut non obesl palea"frumenlis' dohee veniat pbfairit;Slceriini ebs'dfe'sfcfib'ii"iii IrSconti fleijffiTplij-..
dohi.inusarese, ieiens venlilabruhi in. rtiaiih sua iit" riafii cbnbilii'i ore v¥fidi8Bjl.siEiit-eofuni-feiiaiilpfo-
*
iriuridbt.arearivSuam;frumenta repoiidat"in boi'reuiri,-"' ebrisulafibtis!Gestis allegdia" idsTantiii*.- Hdjc-cbrtS
paleam.serp"cori.burat igni -iriexstinguibili'{Muilh.i\i; . cbriciliieofuhi yefba stint: f Licbt ehlili-vljteffei^i.t- .
12). Sictit iipnribfuii bbnis tarita riiultitudo scelera- iiis noxibs jiaftus vSiibriaiiriteri alviis ^ diuie^Ht,
torumy ijrii per '.Ezeehielbm pfophel&m dicii siiritj et ebhceptisceiefis ifda :cba'giii_iiii aspiduni' niemUnt
_iilis:viddlidei qui gehiebani e"tmoerebaritfaciriofa tafdbse ealbWvapbiaYeriiif; 'iairiehcbnceptiiiiiviriis
popnii quasTiebarit.ciifftiedio'..;eoi'urii-:(ISec/._ lx; £).- evariesceiite uhibfiicjiio fcelafiribri prituit:-ridiii iUi; "-
Unde.^jnia, eb's"-c"0rii|.eie hbii .polefant'. 'riec sfe iini-; sefb';-p'ub'licuhifaKiiris-bTpsifficidiumsuurii"feta"See1-,
tate-fiopuli-Dei .se -ullo mbdfi sepafare-debebaiit 5; leriim'Vbta pepi.feruri't*; i H;ricbvSaspidurri bfiipbi
promeiito innocenlissin.fe" I0'le'f'ari_i_e - sua. signari ra"tii,-jariiquehbriibilia et nlaIebIehiIa,euhi veiieiibsis'
ipernerunt.. et in"illofuiri pefditbruni vastaiioiie atqiie fe.ilriisi"efaht-aB ^ofiitti 'e6iriimu.hibhe,'.'pf6jecla..-'SSd-
intei'itu'liberaiT;-Verumtamenisti qui lisec CatIio~iieis:_ . e'fatIntiis Opfaliis'Basii_iscus;'ijiiis_iutti ijttbdamfegali;
' ~ etiairi pfojeciaii"",
objiciuht; cur nbn se-fe"spiciuht,--quoriiiri(.'Tieryse qub iiitefserperiies ex'6elIe're'difc'iiuF;
-gfegumfuribsorumJiue atqae iilucafiriataj ferrbSt -aspidfesrevoearei8'.-Aut si lisefc" |fb biiee ribri obsuiit,- -

fuslibus.vplittiht; ",etta"mcrebfi-fubipbtuerint stra- qiiid "Qatbblicis.'blijiciuriitjubs -conviricefe riequive-
"•
gibus,-nequaquathtasrien tahta iinm'ariitatb"satiantiif. rfinl; ciini ipsf recepefiritquos brepfbpfib dariiflave-
ubi .peribtista .cadaverihri eofuhi euhi'_feriiiiiis,'qh_6;. runl?'Bi ha5C:;pfbpafc'ehoh"oijsiirit Christi; tibsuiifc
cum illis. passim comihixta? coritra ofdhiehi ferufii tairieri pfb pice Doiiaii;:cui iriultuhi fftveiuf ih iriju-,
diviriarum et liumanaruriidiebusac rioctibris evagati-' riarii pafcis^Chfisti;pfo qhb sdfcrilegioquidquid tbf
tur,,'"tahta.fervet ebfieia""";ut iride irigahiSiiiquoiidia- poYalihiis^mblesliispatiUritiif; adnioiiitiSDei ei"t'ca-:
nam non solum "aliosrilSectaiidijsed^tiatii se~;ip'sb's! ve'h'd;b"dafiiriaiioiiis si.tefria.i.Nani ipsl VefeSafipihem'
prxcipitandi concipjant?" tlofdm.pedes ad riialuhi15' libri-soWin•cof^iofalitfefpei. furias Girfctiiiicellibriuiii.,
.non.-currunt. itec veiobeg'suiit ad e'ffufidendum-san^~-sed fciiam-spififualiteffiinduni, q'iiiofberii iefraTiirri,
guinem ? Ab istis.noh f6C6ditjudieiuih; quirsibi etiairi. si "posSiirit.i'"eljaptizafe-fbriaiiiuf. Aut si stilus iHe"
injustissimas licefitias Inordmatie-potbstsitisusui'|«Snt?''_ 1 Ei\iiis'i})\;iVisUsribfifiiM'iux --.•'. :
ibhebfm.'£b€&i.liix,k •
Slss:-etab"Aln.-' , :.,• :. '<-;,;
1Wticani i_tss."} iriehddciief3'aciitaiii,qiiid, etc.,Eesp.ic.il' ' '"' ' meridie? , ;-- <-.
ad Diocl6Xiahip'efsecutlone-nvqua-facrbsebdicestrSaere^ei - J.iiionmibus-Mss.:Komiejisticadluntin
'* 6ic"viss!~A'teditirfo lucerri.. "-. .'•' •' '--.,
i -"•' - ' -' -•'- -.:"":
in ignem-injiBerej-cpgebantnr .Christianijqupd facinus.''a, inMssi,dfcfafoiV.//«..'-'- •! \
C_ecilian6 "aliisqiie- fcatliolieisadmissuiriDoiiatista.calinn-
' ::•;-'" ' . " - -.qllegdta.
..'-Editij.smpto ' ;Abesf;.scripia ",..&-mauuswi-
niaharitUf.' -'.-.:• -=.-:•': ''::'•- <--' ptlS. . , _•--.-•<----•':''-•
- * Edili,mala.Divionensis --^
'---'
- -Ms.,vana.Grsece" apudLXXest, -«-'PlufesMss;,
' KomiulliMss.,
tdveus.Etqiiidfihalii, 'iiterU's-iilixi•::,-
keim. _,__..,(~..,.-_ ,, •_.,.-,. ,.' ' vota felapepeferunt.Qujdam,feta ovq
3-Konnulli codices,ruperuntijuxta txi! i.s'l.-;S,eapafme-:peperermt. . ,_ _' -•/"[-.!•-----:
nianosicirifrafespondet'Augus_iniis,:;qua_ii - citarii ille,' btu- etiam
_.-M"ss., prpjectosqspidesiwgqqfeif,^^-"._..;'Z:- •
-perilrih;-, '''-• _•'>>-!- -,'-'-•'•'--•- -';,".'."• •"'. (c}'Haricsententiffiiiri BagaitaaoDohatistarurri cpricilio
, ^SicMss.,jpxtagrsec. hiiphainousin. Aledfti.iUxiterurit.
' conlra-Maximianistas" dictavit EmeritusCaesareensis.in^liiP
;. sicMss.'~it-emtjjsgp:M't!b7«»&tr.-•"
~' •' '- " ,- '" " ritania episedjiis, iit fefeft Augiisiuius ' -iri-liBfb"de;"Gestis
? |nMSS.,maliiiam. - ' - :
."ctimEmcrito.."-,".
ss CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINi Sfl
sangu.inemfundii, qiii carnem-.mortalcmvel vulnerat sicul dicilis, contaminanturet illi qiti facta mala im-
vel vulneratam perimit; ille"aulem non fuhdil -qui probanl, et illi qui eliam ea pro pace lolerant uriitaiis;
spduclas animas sacr-ilegioschismatis occidit; quare lales eslis'et vos omnes, qui et illi collegaset illi 'plebi
in scliismaticossuos Maximianistaspef eamdem ple- communicaslis,cum illum tota-AfiifcaGildonissatel-
narii concilii sui senlenliam lalia dixerunt, Veloces. litem manifestpgemilu declarafet'. Querripropterea
pedes eorumad e/fundendumsanguinem: cum ab eis sseperiomino, quia ita manifestusapparuit, ut ubl-
conslet corporalitcr nem.iiiem occisum, neminein cunique.fueritnomiriatus, nullus se ignbrarerespoh-
- , •. . :
.vulneraiuiri; sed insuper eosab islismulta perpessos, deat. \
.cumde. basilicis per judiciarias poleslates exclude- 9- Kam ipsi respiciant et recordentur quam multos
renlur, qualia ante .separalionemMaxiinianislarum, inter se similes.habearit,quorurii par malitia est, sed
cum in unum ' pariler essent,,multa feeerunt eis qui impar nolitia, el aliquandoveniant ad.veram senlen-
priora ex parle Donatischismata fecerant ? Cui enim tiam istorum verborum, et intelligant ununi populi .
unquam schismaticosuo pepercerunl, qui sibi ab orbe principem Dominumriostrum Jesum Christum,-cujus
terrarum, cujus ipsi schisniatici sunt, nimis impu- ministri sunt borii; et ipsum rectorem civilalisillius
denter parei volunt, cum a sola ipsa vera unitate Jerusaleni, quse estmaler nostra iii coelis ceterna;
.ustissime schismata puniantur, si co niodo isla pu- cujus recloris dignitati.congruuntliahilanles, non ad
Tiienda sunl? . , . -equalitatem,sed pro modo suo, quia dictum esl eis ,
CAPUT1Y.—,8. Et illud quod scriptum esl, Se- Sanclieritis, quoniametegosanctussum (Levit.xix, 2):
cundum principempopuli, sic et ministri ipsius;- et secundum quamdam seilieel irriaginissimiiiludineiri",
qualisreclor cst civilalis,talesinliabilantes(Eccli.x, 2); in quam ? translbrmaniuf de gloria in gloriam , lari-
si intelligerent quo perlinet, nee nobis obji.cerent2, quam a DominiSpiritu (II Cqr.-in, 18), munere illiris
nec ipsi vana jaclantia superbirent. Nos enini ut ho- qul nos facit conibfmesimaginisEiliisui (Rom.vin,
minum spem. qua. insoloDeo tuta recteque secura 29). Est et alterius mali pbpuli diaboluspfinceps,-et
est, non inbSniinibus collocemus.quoniam scriplum rector.ejus civitalis quae niystice Babyloriiadiciturj
nieminimus, Maledictusqui spemsuain ponilin homine quem principem et rectofem lenebrarum harum , id
(iercm. xvii, 5); noriintelligimushoc loco principem est, peccaloruih, ipsum et angelos ejus aposlolus
-
populi.elrectprem civilatis episcopumsigiyifieari.Non Paulus appellat (Ephes.,\i, 42): et illius ministri
ideo quia non possimus innumerabilessanctos in ca- similes ejus sunt, quia transfigurant ,se in<minislfos
tholica fideiepiscoposintueri: sed ne cujusquani, ut justilia., sicul illein angelumlucis (il Gor. xi, 45, 1-1),
dixi, spes hominis collocelur in homine, el si forte ei et iuhabilantesrectori pessim.oin factissimllibuscon-
conlingat isi ea vivere civilate ubi non sit bonus gruunl. Sed istorum populorum atque civilafumtunc
cpiscopus, arbitrelur impune se .malurnfieri, usur- erit aperta separatio, cum ista messisfuerit ventilata:
pans ad defensionemsuam tani perverse istam Scri- quod donec -fial, omnia lolerat dilectio frumentorum,
pturam 3, quamperversc ab istis inlelligitur; et dicens ne dum graha paleam pramropere fugiunt, a consbr-
in eo se.bonumesse non posse, quia-secundumprin- libus granisimpie.separentur. _ ,<, , -. .:
cipempopuii, sic etminisiri ejus; el qualis reclor est . CAPUT Vi,— 10.,Q_uidigiturjamvalet ad causam,
civitatis, iales inhabiiarites'..Contrad.iciturenim huic quodisti.nobis.oljjiciuht,-quia;denialis sacfificalori-
errori Ycritalis ore dicentis, Qumdicunt, facile; qum bus-Dominusper Isaianidicit: F.acinorosusqui.sacri-
: dicunl enim el non . '
aulemjaciunl, nolite facere , fa- ficat.mihivitulum,quasiqui canemoccidat; et qui shni-
ciunl (llallh. xxni, 5). Habentes itaqup plebes tales laginem, quasisanguinemporcinum; et gui offeri thus
episcopos, qiii bpna dicunt ex.calhedraMoysi, et ea in memoriam,quasi blasphemuss. (Isai.Lxvi, 5)? Ha?c•
quse dicunl non faciunl.ex.pestilenlia sua, si illi/a- omnia multo congruentius de illis dicuntur, qtii contfa
ciant ea-bona quaj.dicunt, elno.n faciantea mala.quaj, EcclesiamDei loto, sicut promissaest, orbe diffusam. .
faciunt, sicut pr_ecipitDominus; nonne satis indicant allare sui scbismalis erexerunt: quod eos sacrilegium
n.onitainteliigendum esse principempopuli et reclo- omnes involvit, et quilibet ubilibet.offert _sacrificium
rem civilatis qupmodo.is.tiintelligunt? Possupt enini tali^corde vel factis, ha.c nt audire mereatur, perni-
csse populi boniubi, fuerint episcopi mali; sicut po- ciem sibi infert, non illis bonis qui accipiunt ab eis
tuit esse populus,nialus ubi fuit Moysesprinceps et Saeranientaeadehi 4, qui secundumprophelam Eze-
reclor bonus. Errantes. enim.in verbis, sanctarum chielem gemunt et mcerent peccata quaj fiunt jn me-
Scripturaruni, et sicut dicit Apostolus, non intelligen-~- dib eprumi .(Ezecli. ix, 4), quamvis non se inde-.
tes neqiie qum loquurilur, neque de quibus affirmant corporaliter separent. Unicuique enim Deus tribuil
(I Tim. i,7), ipsi polius secundum perversilatem in- secundum cor suiihi!Nani si primis. lemporibus non
tellectus sui magnas patiuriluf. angustias, cum eis obfuerunt mali sacerdbtes, vel. collegis bbriis, siciit
dicitur, Ergoqualis fuitOptatus, talis fuit et plebs . fuit Zacharias(Z/Mc. i, S); velpopulafibus, sicut fuit
Tbamugadensis: et.si communioneSacramenlorum,
1SicMss.- At editi, declamaret. .-. .. ' -.-. ',_ '
1onmesMss.,in uno. ' 2
,
2 Editi,necnobistatiabbjicerent.Abest, 3Editi,in .giia.PleriqueMss.,in quam. ".-.-'- .'
talia, ab manu<, ita MSS.juxta LXX.Atediti,el quioffertthus,quasicjui
scriptis. "-•"-. benedicat idolo. .-,. "_ .- ~. ,
aVatic. Mss., 4
tam vcrvcrseinteUcclainistam.-Scriplu- illud,quiaccipiimt ab .eissacrdmenla-etfdein,abesta
• - - .-, .,
rain: __''' MSS,
'"'
m .' .' LIBER SECtfNDUS. . ..-.,:.,-.,. ., M
Nathanaei, in quo .dolus non eral (JO«H.1, .-47): res sacrilegi,;,.qups Deus afacie sua-.semperperdere
quanto magis niliii ob.est in :uriitale ,chj.is'lianacpisco- miriabatui';.Uhicf-alCaiphaset ca_teritales,ibi Zapha-
pus.inalus yel cbepiscppisbpnis. vel iaicis, cuni jam rias, ibi Simeo.iiet c_eteriboni, ubi Saul, ibi Dayid;
ilie.saeerdos secundum.ordinemMelchisedechet-pon- ubi Jer;emias,ubilsaias, ubi Daniel,ubLEzeehiel. ibi
tifex noster sedens ad dexteram.Patris. interpellat pro, . sacerdotes mali et populi .mali::.sed-sareinam,-s.uam
nobis (Hebr. yn, 17, 25),."qui traditus. est.propter un.usquisqueportabat.,. -...„. •.-,....,;;..;.;:,•'
delicia riostra', et resurrexit propler justificationem, . r)3.,"Omittodicere quam.scelerata,.spp.erbia-.dicant.
no.strani'(BoiH.\y, 25) ?;Nee jllud...boi_iis;,obest:. sed neminemesseihter collegassuos veLSejps.os.cum qliqua.
bffereiilibusiiialis , quod .yefissiriie,diclum est, ~ponq; maculq.el vitiq, non-me.mbror.um,sed.qupdp.pjus e.s.t.,;
ihiquqrumnon pfobal'Allissimus (Eccli, xxxiy,,23).. morum, Quod ubi agere cum eis cpeperimus.; r_.spoii,<>
Nori"eniriidixit,' Doria.ebruni qui.pro.paceiniquos to- debunt, dnteresse qualis macula et quale i,yiliunisit,:-
lerarit, ribri pfoba. Altissimus.Cum tamen necisli ea quasi-1 Scriplura discreverit, quse ait,;Homo:.tiui ha-s.
qtiai bbjeceruiit. pi-pbafe pottierint eo tempore.quo b.ucritmaculam et vhium,:noiiaccedqt dona. ojferre,
scliismafecerunt: alipquin illis exclusis, istps bajre- Deo.Kullamne maculam habuit.et yilium.,,noii:dicO;
- ditas Chfisli tplo prbe, diffusain comniiiriioriecatho- Optatus, sedipse Parmenianus, aut:ips.e-Dpnatus?..
lica relirieret. ..' ._.' , .."... ... * , . Sed tanto isli amore honiinum c~eci sunt, el_cprde<
CAPUTVI. — iifSacrificia, inquit, impiorum,ex-, impudico adulteros, mentis suseuni legilinio_yirp,-cp-
secrdlibestDomino : elenhh inique gfferuni illa (Prov.. aequare non dubitant, utquod desolo DominoJesu-
- xxi..27). jam supfa resppnsrim est quia non est ini-. Christo dici pptuit, etiam in.Donato perfectum fuisse
qiiris Chfistus, qui pro n.obis se .ipsuih obtulit., et contendant. Quis dabit oculis meis, fontem :]acryma-:.
nostefin cpelomedialor esl, quo siiam.Ecclesianigu- rum (Jerem.,\x,1)? Quis.congruus.liuicsceleri.genittus
"
beriia.rijebbnis mali nbn oberuht, qui,vel jgnoranlur, concusso pectore exprimetur?.Sed;int.erim?,atlendant,:'
vel pro pace tolerantur, donec ipse veniat ac separet u.trum saltem Oplatus.liabuerit.aliquam;maculam.:aut
pramissis messoribus a niesse zizania, et yentilabro vjtium? Non usque adeo ca~ci.sun.t<,'utislius:.vitam;
paleasa frumeiUis.jQuanquam.isti,quod scepedicen- omnino Immaculalam ct omni yi.tio.careiitem.fuisser
drini est, ialsa crimiha objecerint, quaeetiam.si-vera respondeant. Curergo aceedebat dona cfferfe.Deo, :et:.-
esseiil, bbnoruriicharitaii pro unitate in,unitale omnia ab eo .cseteri conjunclis ;manibus accipiebant-;quo.d.;'
tpleranti nihil nocerent, si ea.forte eliani cognita, ju- maculosus et vitipsus oblulerat?,Altendaiit.in ca.leris;:
dicibus ecclesiasticis persuaderi non ppssent.Sacri- cbllegis? suis, ulrurn nulla:.sit:maculaebriositas._Sed.;
ficia ergo impiorum eis ipsis oberunt qui pfferunt prius legant .quibus. sceleralis ebrios.os. adjunxeriL-
impie. Nam unum atque idem sacrificium propter 110-. Apostolus.. Utrum.avaritia .nulla. sit macula;._quam.
nien Dom.iniquod.invocaturl, et semper sanetum est, idem apostolus sic deteslaturj ul idolprum comparct'.
ettale cuique.fit, quali corde ad accipienduni acces-, serviluti (Ephes.,\, 5). ,.; _.. ,,.„.: •.::,, , _-.'...;-;•,- •
. serit. Qui enimmandiwalet bibilindigne,judicium sibi ii. Qui autem rectissime sapiunt, iiitelliguntqueii).;
manducqt el bibit (I-Cor..j.yiii,29).Non ait.Aliis; sed, . libet hominum, quamvisjampro cpnsor,tio..societatis~'
sibi. Q_uiergo manducatdigne et bibit ,.gratiani sibi.. buniaiiM nonabsurde dici ppssit justissimc yiverei -
manducat el bibit. Illi.ei;govideant u.trumdigne man-., npn.posse tameri esse sine aliguo yitip,-quamdiuvcor.o
ducent, 'qrii intef t.ariimultos parentes et filios, ina- concupiscitqdversusspiritum,,spiritus autem-adversus-.
rilos et dxbfes; inler tani.multos, qubd est patenlissj- carnem.(Galat. v, 17). Et, Qui.nalus est ex _Deo.,:non-.
muni 5, Dei hseredes et Chrisli cohrcredestoto "orbe, - peccat(I.Jo.an.;iii,,9),: el,-._Si.dixerpnusiquia,pecc.atum::
diffusos, nefario schismaie diviserunt; cum pbssent . non habemus,nosmelipsos.seducimus, el_ver,ita$in.np.bis~
ulique si.hpni essent el ver.e.nialpsarguerent, fru- non est (Ibid. 1, 8). Quamvisenim-in-quanlum.ex.-.DeoT:
ctuosc tbiefare pro pace Christi., quoe perniciose
' to-.' riati sumus rion peccemus j in.est.tamen.:adhue;etiani-,-
lerarii pfp pace lionati 3. '. "', _ ..'. quod ex Adam nati sumus,- quia nondu.m;a&sofpfa;esf;:
CAPUT"Vli.—,12. InExodo,.iriqriit, scriptumest,- mbrsin victoriqm(I Cor. xv, _$&)__, qup.d.eliamiircof-
t Sqcerdolesqui accedunt ad Doriiinum-Deum.sanclifi- pbrum resnrrectioiie prpmittitur., ,ut^omninO;beatiet
ccnluf, he' forle derelihqualeos Dominus:,i'(Exod. xix, imniaculati et incorrupti simus ; qui.jam.secundum:-
22) :-e. iteruni, t Guniminisiriadallare accedimt,-noh fidem filii Dei sumus, sed sec.undum,speciem npndnm
adducant insefdeliciunifhefiribrtanluf^ apparuitquod erinius (I Joan.m, 2). .Nqnduni.eiiim-iT:,.--
"
20,-21)-: et illud inlievilico, i_Ebmoquihabuerit ina- sed .spesalvi facli.sumus. Spes.aulemqupjpideturj noul'.
culam el vitium, non accedqldonaofferre Deo;f (Levit. esl spes_:quod enhn videl quis,-,quid.sp,eral?.Si-.auiem
xxn,-2I). Bene quidem de veteribus Libris istaUesti- quqd -non videmus-speramus,per pgiientiam-exsp,eclu-: .
nibiiia proporiunt.Dicaritergoriiihi, cui sanfctbsecuh- , mus.,Quamdiu.;autenii..exspeclam.us;per.patientiam
dum salutem spiritualem obfuerit. vel in saeerdotibus; corporis hostri fedempliohem(Rom. vin, 25.-25), non
velihier pbpulumconstitulo, riialusbut machlatus audeamus, dicere, carere iib.s b.rnrii,vilip..rie;ipsa.su-'.
-
sapefdos? Ubi eral Moyses et Aaron;:ibi murmurato- perbia sit inlmanissimum viliurii.' Eyigilemfelgiluf;:;-
* Xaiicam$lss:,:qupdibi,invdcatur. . • ,. - ::--,- 1Editi,qumsic..Emendantur-exMss.'<- : "
1 2 Mss., ,-f ..: :'-''--<<'<'-;
• ••"'".':
polissimum.ijuidani,potenlissimum. .- SieMss_."Editi
vero, sediterum. _
8vatieaniMss.,propartevonati. . 3omnespropeMss.carentvoce,collegis. ."• -
49 CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI G.Q
Siitjuando,atque videamus in sacerdotibusilliiisiem- Deiufi);quis eumferretbonorumatquelideliumchri-
jibfis; Uiifiicbfjiofaliavltia vilabantijr; illuni prsefigu- stiarioruin? tjtiil sieiit 4|)'b's'tbiuni Ciiflsti",el ribiiliciit
rafl "tfifffciimesset Deus. factiisest prbpler ribs liomo, fihiiclifisTuinirituefetiif? Et ianieri iactis deifiiiTii-
srilliSvefufc»SghiiStmmfit.iilstu'sfct safcferdos sirievi- riiosairiaquahi isitffurii supe'rbia!riiiefuiit1^ :et Sp!i-;
tib. Ideoqui.eituncsafcerdoS solus intfabatin Saneta fittim saiietiihi contiriefb ribrifib^suht; iit "^efveul
lahetOruhi{pbpillus:3hlfehiSlabat fofls : sifcut huric uriitaterii spifitus iri virieulbpaciS (Ejiliesii^, 3)'.,,e'l
llc sacerdos post resurrectionem shairiihlfavil in se-' iii bhinibus oratioiiibus suis de uiib medialbre '$&-,
~ '
oreta ctBlb'ruiii,-"-_ilad dexiefaihPatfis intefpellet pfo ciififeiht; _
nobisi PophlugaBteriiGiijiisillfesacefdos fcsl,-adliuc . 16. Hbmihfesenirii bmhes cKrisiiaiii iiivifceirise
loris gemit_ Nani chm epiScbpussbliisiritiis esi. pb- cbhihieiidahtbfatioriibus sriis..Pro, qiio"auieriiriuilus
pulus et ofal {itiriiillo *, fetqiiasi 5i1bi.eribe.1S ad fejus iii.fefpeiiat, sed ijise prbbmhibus ,iiic uniis.veflisr
verba reSpondet.Ameii;Usqueadfeotiihc quando siiib qiiri,Mediatbfcst : ciijus lypus "qubnlahipfaefigufa-.
ulla macula ct gitie vitio, ijuia!ribri pbteranl aiiimi baluf ih sacferilbte'VetefisTeSiariieriti,-nullus illie;
sSiSefdolufn;cbfpofa qhaerebaiithf,solris ille pra.figti- iiivfcni.tiirbfasse prb sacefdbte. Paulus' aiitem appi
rdbatiif. non isti siipbfbi etibipii. qui fofnicantfehi stbiiis qiia'i).qii_irii shb'capite pfsecipuiimriienibr'um,
atiifiiafhiiohzeldiit spbhsb, sed eiauderit se osteiitrire sed (anieli qriia riieriibfuiriest cofpbfis Ciiflsti, et.
pro"fehoriso:'-'•"'"' '':'• noverainpn perfiguram in interiora veliad.Saricta
CAPUT Ylih — 15. J» Ekligblib; i_it|u'it.hcfipliiin sahctBfuiii•(Hebf: ix',.l2), sect per expressaiiiet
eSl;'i DetisphcSalbfbsribilaudit: sed si quis Deuiiiicb- reddita!mveriiateiii£ iHTniefibra' cfceli, ad sahctiia-
. lilybl 'Voluhidicrii-ejUs fa'cil\hiiiibtiudit (Jbaii: it, 51); teiriribii iinaginafiahi, ,se"dKierriafti, pfp ribbisin-
Ethiee absolb.a fbSpbrisio est.'Si enlriifllibsiiiiiil tfasse riiaxiirihm'et veri^sihiuriisacferdo,em, Eccle-
oreril. imiis jjecealbf. e't alter ijiii JBeuriieolit eTvb- sifese bfatibiiibrisfetipse ebmriieiidat8:"hfec" riiedia-;
luhtatem bjiis facit-riiiriirtiihilliihiaiidit/ et illuhiiibh tbrerii se fafcitinter pripulii.riiel Deuiri; sed rogat *•
ahdit?-Quid ergtf sifii vtilt libc testiihbhiuKi,vel qiib-: ut pfo se' bfent inViceriibnlriisihieriiufa: cbfpbfis
niotjo pro _>b" arbiirahluf eSsfepfofefeiiduhi; ciim liis' Cliristi: qubiiiariipfb i.nvic|msoliicita"liirit irifembfa,
verbiSmaxhtifesfecufifiaritihiferihalbsbbrii, nfeeulla et si paiituf iinum irieriibfuni, coihpatiithtut omhia"
causa Cbrporfiiissgparalibriiscxifitatf iit nefafib selii- mehibfa"-;'fct si gloriricatui'.uriuriiriieriibrtim, "cori-
sriiate honiincs eliaiiia bohis perTalem discordiam gaudfehl"bniriiairifcmbri'(I Ci.f; iii, 25, 26)',: ac sic"
SDpafentuf.quahdbquidempbssuht ei hiali ihifif bo- oratio pf'6 iiivicerii riibmbfbrumbriiriihm'adtiuc.iri'
nbscexaudiri:pro"ptfef'iidfeirisitarii? Deiisleriirii qui terrd iabbfaiiiiinri,'asceiidai' ad capui Ijiipdpraces-
cordis inspeclor "eslj nbii feffal; ut aiiuriiprb-aiio vel sit ih cceliirii, in qUUest p"fopilialiopfb peccaiis rio- ,
exaodiat vfel ffepellal;:Ah ptbpiefea difcunllibcj ut stfis. NanTsi esset riiediatbf Pauius, fessenthlique
itilelligaturmaluS ejifecopusribri exaudirl. curii pfo et cseleri fcbajiibstoli ejus, ac si'c hitilti hibdiatofes
populo rogat? Quod etsi ila esset. ribiiidfeoiatrieri esieiit; riec ipsi Paiiib cbrisiafetfatib^tia ilixbfat,
populus/ Bi.bohus-atquefideiis esi, sbllicitus esse liinlseriiritDbus,uiiiisbimediutorDei ei hominuhihbnio
debefeti Secufos ehini ;illbs fsiciiScriptura ijiiaealt: ClifisiusJbsiii( I Tim. ii, 8). In-qub'ct nbs urihrii§u-
Ffalrebj limcscfibo iiobis% iit noli peccelis: ei si quis niiis; si sefveniusunitaleriispiritus in viriculbpacis :'
peccavetitiddvbcdiumlidbeiriusadPblrcm, JesUmClirl-- nfec pfoptef maios boiios dcseramus. sfedprbpier
stuinjusthih; elipse est propiiiiiib pri>p'kc'aiisiibsifU bbhbsriiaibs shtteramiis; ne curii defehdere yblii-.
(I Ibam ii. 1. 2).- Hbe fcjuairiveraci et pia 'humilitaie nius,quod ieriiefariajifirisuniplibnefeliquimh^ irico-
diclum sit audiaht'; si babeiit arires iiiide'~audiaiit. griitos, cogahitif majbfi 'scelefe aamhafeinaiidi-..
Joannfcsciiiiii diiiit; H&csciibbhbbis, rii nbii peccuis. tos. " -' ;'...- ..,"" :;. ;
Si itaque sequfefeluf. bt dicfefel"'.El si quis p&cfcd- 17. Curii etiahi cbflhm sit qiiia peccalbres iJeiis
verit-,advbcatuiii babeiis ad PatfferiijefeumCiifiiiuni ariciit : qiibd quicieihiriveriilufin Scfiptufis. Balaiam
jristum; et ipse esi pfopitiatib pro pefeealisyestris; . propheta non de pppuloIsrael, sed aliehigeiia, cb'ri-
se ipsutriapfeccaniibiis fcfuasisegVfegasse 4viclef-eiuf, ductris ab iriiinifco"G utpbpulb Dei niaiedicereT, cbii-
ul jam noii ei bpus essfet'pfbpiliatibiie,-quse'fitpef vetsiisa Dbiriiribaclberiedicencliimest (Nuhi.ii.iy) •
Mediatoremsedfeiiteni3(1d^fextefam Piiifis et iritfefpeii 1 vatieanicodices,fumosamjslorum.superbjamferunl;.
laniem pro nbbis (RiJm:viii, 34).- Qubd utique ribii omisso, aquaiii.Gailicarii duoMss.,funtosamistorum qsser-
solum- superbb,- sed etiam faiso dicbfet; Si irirb ita tioiiethfetehmtl Behigniarius,fMmdsain-.s(ofMjn- fecerurit
Konnullitahdem
diceret, Il:ec sfcripsivobis, ut nbn p'ecce'Us:et si quis conscienliam: Belgiciass.,pro, snper
Main;halient, fimbfiam.t. . ,. , _ ,
peecaverit, iriediaibfbmme liabetis ad Patrteni,el e'go 2 siciiaUerit flss:Editi vefo',e t firriiam verilatem.
8 vefksifnum sacerdolem Ecclesimi-seoralioni-:
exoio pro pecfcatisveslfls (siciilPamfeiiiaiihsqriPdani ' busEdili,-,c_ commendat. Abest,fidelium,a .manu-
' ipse
fideliuniet - ' ' '
loco.inediatorem.ps.suilfebisfcbpiJhi iiilef pbpliim et scfipiis. . "'"_."
-*.Tlei'ique_Mss. pfaetereunl,-sedrogat: Et infrapost;xon-.-
* Aijest,vefiis,apiefisqueMss. ' .sichabent,.dicens.aulem;^dvo-
*SicEr..bl i_ov:M edifib''Airierbaciiiana' , .... gdkdenlomniamembra; m lelra
ctihi Giillicariis caiuriilitibeiispfbsaiuiemembfbfurii omniuihadhuc
cbdicibus^iichaeliho el Pratellensi,,Him. ,,cumepiscopo.sa-. laboranlium;jisceriditad cdput,-etc.jbinissisverhis,-dcsic.
riidwiiisest
3 in Mss.,ujwptilus, elbfaicuriiilib. oralio
* proelinvicem.
Editi quidamMSS.,
4 GallicanitMdicerel. 6 relinquimus.
SS., a feceantibm setffegasse;oiriisso; sei.Editi,abamico, ' A t Niss;;abiriiriiico; intellige.
"''" pbpUk
' -" -.":'
;-;•'" ;"-
M :.-':. '"..LlBiER SfceU«DBils" ,,-.---. . W
ciiJHS.xertajblrihiataie ii~np,rcc.ani_s andimus ,.<ctle?. Quomodonoiupderuntdisciplinam_qui damnare atir.,
gimus*;ei:;cum aiihd habefet in yolp , yerba tameh d.ent.prbem iiiaudilum.^=• et -quia prp ineriip.; imri.
p_f.ep"ai.uis.etbona sun.t -,et pro populo .exaud.iunlura lorige ininus nierito, pro.tanjifurbris audacia„ ser
Dohiinoi-Undenonrihifum fesl. verba bopa qriSepro cu.ndumdiviiiae-niisericordipsdiscipjihani-temporales
pop.hlodicuii.tur.iff.precibus. .etia.msia-malis-.dipanr niolestiaspaliuntufj npn pepcala sua puiiiri confi.ien-
lur episeopis.exaudiri ta.men, nb.n pro pefversilate tuf, sed merita Gorcnarigloriantur ?.Eos.sane c.um
ppcppsiioriiin, ;sed prq.fdeyotione.pbphlorum.-Ve- fufe concufrisse non di.co-1: quia. fure pejor, est
rumlamenijuod.sc.rJptumest in Evangelio\Deus pecf raptor, quod.esse undiquc conclaniabatur -Qptatus.,
cqtoresnpn audit : sed si quis Deiimcolilj el volunla- Annon.cum mpechis particulam.suam-pohunt ,-;qui.
teni.ejiis feceritf.ipsutn exqudit; non a Domino dir,,, gregesHebripssanetjmpniaHuni-suaniiii-cumgregibus
cliimesl. sed ab iilo qut p.culoscorporis jain.quK ebriis.Circumceljioniimd.ienpctuqueperniixtos , va*
dem restilutos habebat,. sedei pculi cprdis.iiondum gafi turpiter jSinunt? Annon -sederites.adyersusffa~i
p.atebanlj;unde ipsuni Dominuih adhucbroplielam: tres suos detra.hunt_,qui propter qqosdariiqups coii-
ptriabat. Nam -etirnpostea: cognitiun Dei Filipm ad- v.inpere.nequiyefunt, in lisereditateGliristi totp ter-
ofayib ipseautem Dominus, cum in.uno temp.Ioora- rarjim orbe diffusa cpntenduht hph esse Chfistianos ?
rent..pliafisaus ,et publicanus, publifcanumeonfilen- Atque ita a.d.versus.fifiunimatris suaa, i.d.cst ..paf?;
tem, jpeecata^ua magisjustificatum dicit r qu.ampha^- vulumadhucin lide el Sacrainentprumlacte nulrjeiir
, fis_eii.rn jactantemineriia sua i.£_tc:.xyiiii10-14,),:eui dum, perniciPsissimum.scandalum poniiiit ^ , duia
siriiilesisti _s_unt. Quariquam~snimjtistififcatusdesiile- hesciens adhucsequi Deum.patrem, infirmus sequj-
rit esse pepcatqr.j famen.utjustifiearelur.peecator lurhominem. et simulala atque:,adumbrata;specie-
ofabat"i.et pecealpr.cp.nfitebatur. 1.et Bxaud.itusjusji- vcrilalis_i_ieGtu.s.a_,abunila.tis cpnipage.crudeli ia-
ficalusestf utdesiheret essep.ec.catori-Nonjiiiquedfe_ ceratipne divelliiur. Sed.si eis.qui_roalanon faciuot..
6iiter.fet.esse peccatorj nisi pfius exaudiCelUrpeccalors in.eademjparte nialefaGladisplicent caeierorum>.,nec
Quamobrem"non ijuidem omnem peccatofehi ~exaiB. .'obesse sibi.aliena scelef-acredunt, qiiae.inmedio
difij.sed lamen rion dlrineinpefccatoremiipn ex&uditi sui fieri gemunt et ma.rent; cur in communi sacri- ,
- *
Tfefitas,testisesti .;.;,;--='. '••..••_ ,' -. iegio schismatis pernicipse lolerant, qups.Tructuose
- GAPUTIXs=*=18:Objiciuiitetiam quod diciiur Iti lolerare ' in unitalis integritate, poluerunt ? PpsstiJi.t
• P_almbi Peecatofi antem......j Deus -: '
Utquid•sxpbnis- enim dicere, si;tamen ipsis rebus!experge_facti .Cvir ,
justiftcdiibhbsmeasj ei dssumis teslamenttinthieiihi gi.lantaliquaiido ! ;• possunt f inguam.,, dicere. mala-;
p&i,os luuni ? Tu Vero.odisti diseiplinarii.^et prbje- '• singulorum caeleris npn bbesse., qui nec approbant.,
ciiti.sermoiiesmeos relfo; Si videbusfurem conciifrB- ]nec. facinnt. talia ;: non tamen. singuloruni maltitiv;
bas cuirieo,•et.cummcechispbiticutamiiiahiponebtis?; esse ' schismatis sacrilegium_,:sedad ep.somnes-pjar»;;:
Oi.luimiubdndavil;.malilia_]ellinguaiua bon~cihfiabal'< . 'tinere, qui cailiolieaj nori communicant..unitatj;.
dolbs':i SeHensadvefsus-fratfemtniirii Ibtjubbttfis l'ei' . 'facilljmepossunt.ponvinei_ elsi diffieillimecon.fi.eri_
adversus.filiitm•malris ium-.ponebas.sbahdaiujh(PSali 'Quai.enimcausa ih-ee.rum-eommimionead:aIip5;rion-
XLIX.} I(fi20). Sed apfcriantaliquando aures cordis,!- pertipent 1 eririiina aliorum,-ca causa schisma crhhfei»
C.desinant essenori inlelligerilesneque qua; Ibqiiuri"-: 'est, pmnium :. quiacum ge inter ipsps.suos aliprtint .
tuf ;f"-:nveque dequibus affifmant (T Jjjni.i. 7•). Atieh- : seelefibus '• jmaculari'nonposse jam_dieunt. simul fa-, .
dunt.eriini-diclum peccatori. Uiquid.,expdnisjuslii- ]leantbj.;;iiecesse,est:nPn :se babuisse causani euf.ab
jiedtibneiirieas;.Udssumisiestameriluihtneitin petos 'unitale diseederent.; <ubi.eos nori possunt.aliorurn
tuitm^iet non ihtelliguhl ad hoe"_dictum ,*tit isciat sibi scelefa> maculardjf.et.propterea scelefe sehisinalis.--
nihilprodesse yerba qute ,ore pfonuiitial; si quod di- apertissiriio '• ta.nquairi.unb mbfiifero yihcuio paritfer
cit;ipsb fion f_tciat^yefumiamen aliis pro.dessequa_ •coll-gaotur.. •'.._•-:. -:.,_: •. _
etlataiper, nialos audiunt'-el rfaeiunt.-,Quod ipse :CAi?UT..X.;-^2d_ At eniih pioplieiqvit J&-eifiidh
Dbminusdoeetan Eyaiigelioj dicens.de Pharissbis':- < Quid prppliefavit.Jeremias ? Non habere; iiiquiunt5 i
Siipef.:biilhedram;M6ysi sedehlfcjum .diciint. ftaiie •; 'vetytti,Bapiismufn.ei>$quirelinquitntDeunuAit enim.»!:
qnw.imtem.facmntf.faiere.miitefjiituril enirii; ei- 'iMxspectqvitcmlumsuperislud\ el.ihllorruit mbtio.ve-
ton {aciunt^-MaUlf.lixm,; 2, 5).' .; -•';- " 'hementiusj diciiDbhiinus : quoniqmduo heqitariifecit ,
t .19;; Atque .ul.nam vellent:;ih his .verbis -qiice'de populus 1 iste ; _.medereliqueruntforilemaqnm vivm, et
P.almq-riiemineruril;se laiiqiiani.iff SpeculoiiitueHi: effddSfuik < 'sibiikcus -SSifiibscjiii hbii:pf6ssUih--'ritjiiUin
Quomodb non-pfbjiciuiit.sermSnbs-rPei retrb\'-qzii> ppfiare» I [SefMit iij<12,,iB).-Eiiiefum.v.i.Facla .e.i-',
populis pronuntiant pacem el- npn amant.pacem ?
;* Aiii.et ilicbfbmlisb,:
;--•;';;:. .•; _.i 'i. -.f..-J•'.,''• - • 0:r "•-'•".' • »ribhi,x:f, qtiidaih Jtss.,curii'fufeciicurfisse
'._.-..'.""...,"'<_ l • "•" "j ,"•'• ,
ln
\ M&;i:pe.ccai.a$6iifttebaiur:-.. ..:-_ ,.: -.,- ,. ,!;,,,..-. • '»iiiisfsi.,permcmsiuh scdriddlum '!.'':
'-' sic liss., Ate3ifi,|t CMJhffldulteyjs-jiphwriefriiuam pbhiihi. ...
pdi A_tiw-,esms.'i.,in[irmiis liomq.eisiinulaiq"aiqm.fiHiiiri-
i^{if[jj^i{^-OTibus.tairie^,,e3itis^osi^.u|.i -ijigusiiiius sm- l
bfqtcfspetie
teiitikuilllairiiri"adversafiosretbfquet, iegebalui;,."e. cum i
mmem/" - vefitattsfllecius
'"" f.imissis vefbis,seqiiiiiif:ho-.
,.-,-•.-.- .
;'.-_',";
vuxctdepgrthulain,etei _., ;„. ___•_-,-. ___, •"__[.'.' . ;4.siepotiores.M^.Alii,_autem, .in..comiriunibne
{.?tsteyerauiTos jimni_dl)imHqv.Uifiidiiiiai iscliisriiatii.'Editi, iri cfimiriesacpk^iscliisfriatis:. ,-siicrilegi
eiduiqudfua '.-' . '. '..[,
cdnciiiiir.batdcwsiii&bjil
- i|un-i:.u_i_ii a Mss.-,hi.que Iri f«siv6hsiope,sua- _»Hie inexcusis.additur, piebs-hied: AijestaMss.ihecapuil
ex e&repetit iugustiniisf qui,legefe sblet.ei Jefeniiairi
i eoloci fepefituf,neca Pafniefliano fue-
knguaimamplixaiU4iAimtalen\,... ."-.. V,, jratj.utpatetesAmjustjniresponsibne,inlfsi.na3ditiiir> . 23,- '-.--. .-
es CONTIU EPISTOLAMPARMENIANl,S. AUGUSTINI 64
ihihi skulaqua ___<._itia_c',Mnquil,t_ibH hab'erisfidemi(Vd. deillis peecatis difcitur," quse iri Baptisihi regenera-
XV."18).ElilluU quodscriptum esi,'i-Quibdptiialuf a libiifcdimissa Sunt,'sfedde iis qriuequotidiede sa.-;.
mofluo^fquid proficiilavatiqejust{Eccli. xxxiv, 30)?> culi amarissimis!:ffuctibtis'humahsevitae-infirmitas'-'
Etiltud inPsalmo::'i Oleuniauienipeccdtorisribrihh-- conlraliit.-quibus' curahdis^adhibenturrriedicameiifa;
pinguel-caputnfeuirii>(Psdl:CXL,'5)'. Etiterum atibi":• eleemosyiiarum,jejhnioruni et orStioririm,ui in orar/.
i:Muscmnioritrirmextcimhiaril oleubisudvitcttisi':(Ecclei tioiib dicalur'quocl in eleemosyriis-agiluf.Narii et:
xj i)..Elalibi: s Spiritus enhn saiiclusdisciplinme'f-' peccalurii;quOd"inte'aller admlsit, 'dimitlerej ut'""et
fugiei fictuin, et auferetse a cogitationibnsqumsiint tibi Deus dimiliat, niaghum ophs misefifcofdi.e-est.;
sirieinlcUeciui (Sap. i,-8).- Hcecrimniasi eo riiodb- Quod -si hocin oralione ficle' et "nbirveracitefdi-
intelligendasunty qub abistis inteiliguiithr,necno-"-: curit2, -putanles se noh liaberb quod"eis' dimittat
bis-nec ipsis cbhquadrat ratio7verltalis. Si: aiitfcrii Deus, idipsum est inexpiabiie:sa'criiegium;~ea ij)sa:imi"'
alio-inbdodocuefb intelligerida,'•'illi soli-sua pfavi-: pia: e.st':el:vcsanars?ipefbia,quod est cerle inimahe
late lurbaiilur. SedritnoriturbenlhryMcatliOlicum* peccatuin;-.Nam de" riiofituris' riiuscis-quid dicarii;"
refugiarit inlellectum: quia non inveniunt-exituhi' quando in eisnon hiorituros adbuc,"sedjam mbrtubs'
responsibiiis',':dum irfcTuinluf-crimine scliisniaiis:- multipliciterinvenirijsive fatearituivsive convincani"
Habenl Cniiii certe' eliam ipsi ;>non_dica'm,'Tales lur, oslendim'us?'Ficlosvefb,quosTugifSpiTifhs!s.a"ri-r
sunt, -sed lioc dicani, quod vel falehlur,-vel insa-< ctus: disciplin-e, et: sine iiitelieelu perdile'viverites;.*
nissihie neganl -; liabenl ergo etiam ipsi dereliri'-- qiiaminultos ihter seTiabgant, secuhduhiea qua. su^~
querilesDehiri 2, *Tqiii" esf foris aquse viv_e;; "b;oc:: pra dictasuntycogitent.-Namct quifcumqueibilateht -
est y -inique- viveriles. Neque eriim pedibus.'••ae'-' mali,quodvel eo^fcerlum'est,-<juiasaspepfbditi:corf--
non cofde relinquitur Deus. Habent et"nierida*-"- victiqueidamrianluf/rioridefefcentibhstaritumfaclis,
' sed eliam deveterc
ces,'e't'riori:Iiab"entes~Tideni' aliudpfbfiterilesetaliter eorisueludinb'-'llagiiiorum,-quia'-
cbnversanies.TIabenletiairi mortuos :'si -eriiirfsexui stullissima fictioneidiucelaripoluefuht 3; 'hi ulique-
"
delicatioriel infirmibriilelieias non coricedilApbslo- magisJieti sunl, quj sebonos-fingerido^decipiuriti"'-':-
ltis,"dicens, 'Vidua,qu'cbhi deliciis:tigit_;vivens'moiiua' !-21;:.Siergo sicsuntistainlelligenda utdsii'inlelli-t
est (IThh. v, 6); qua.raril'utrumriul.i apud sevifi, ei, gunt, quomodocis ratio subsisterepoieriCcur apiid'-
quod amplius !esl,"pf-eposili.vei miriistfi vivanl iri eos qui. niale-.vivendodefelinqhurit-Deurii,'siveTa-.
deliciis';':ailque si-ita< audenly rfenuhtienlisc non lra- teant,-sive".noii sint,' nbn "fuerint lacus -detriti;qui
befe-morluos. ct:meliores essequam' illa Ecclesia,:- conlinereuon valent aquas? Et si in boc:locb'sa'cfa-"
ciijus angeltfin figura-pra.posiloriim vel animaritm mentumBaptismi intelligeridumest,.ciifmendaceset-;
dicitur quod nbn-yival.sed mbrluus sit, etlariien in-: infideleseorum ministfj, rion aquam mendacem,5sed~-
ter-septem'Ecclesias numeraltif, riec ei divisa.1 a veracem vel dare vel Tiabere creduntur? Curab-
conipagecorporis Christi-,sed in uriitateperseveranti1 illorum mortuis qui-baptizanliif,;proficit;aliquidlava-
pracepta vitaeinsiriuanlur8-(Apoc.m,l-i3). Omitto lio eorum*-?Curpeecaloresimpinguanl blcb capita-
quod in conciliosuoadveisum-Maximiariistasdixerurit':'aliena? Quid-tibimuscaj morituf-evel mbfluaieme-
«i_Egyptioruniadmodumexemplopereuntium funeri-". ruerunt, ut.non:exterfriinent:oleum«uavilatis? Quo:~
bus:pleriasuntliltora J (Eworf.xiv;51). De quorumnu-' privilegib muniuntur quicumquc-ibificli siinl,<.id'est_;.
. mero moftuorum nuncinlus est Felicianus,qui adhuc ' justitia. pelle obteguritlupuni; ut nbh eosfugial Sph-1
mbrluusbaplizat :au t si jam revixit, liabet secuniillos: rilus-.sariclus disciplirice?-Autsi eos fugit.Spiritus!
quosanortuusin schismate baptizavit. Haberit cerle- sanctus,"qiiomodoper.eos baptizatis'dattir? Hic ehinr
pefccalores-:nani si inlerrogeolur quicumquesibi.in dici nori potesl.-quod «olenl inepiissiine ~et'impu-:
ipsis magni videntuf,:etiam se ipsbspeccatores non derilissime dicere0.,-t tuncposse :a malo baplizafi-
negant. Neque enim [non tundunt peclora 'Sua,"aut queniquani; si lateat.malitiabaptizarilis. J Quieriini:
cum id faciurit.'simulatefaciuht; quod si ita esl,iluric ficlus est, tanto magis fictus.est, quanto magis latet;.
cerlc infeliciler-peccanl,populos suos :simulala l\h-.' Ab lioc.efgo crim se:aufefal-Spifitu's-:sanfctus,quse"'
militatefallcntes"=:aul nondicunt»Tn oratione domi-- spcs erit baplizali, si b.aplizantishominisimeritum.iri'
nica,-Dimitic nobisdcbita noslra;- sicul et*nosdimit- illa Deigratia cogitaridum.esl?"Hic;omnino quid re--.
limusdebitoribusnostris (Mat./i.yijl2);quodulique rion spondeanl non inveniu.nt,,'quimalosapefios habere
se'negant:-in quoquidem, aperlissime convincunhir.
? Editio Am. verba,hocloco,Kccipsiastiei',omissa,.res.titue-,; ' Sed quidadnos? Satis est nobis adnecessarium arti'-:
rat, "scilicet, et"itenitn tangil euiri. Sed'iis"cairerit o mnes
Mss.,' et ea-
quanquam~ad fem'.conlfa;Donatistas :necess_aria'<. culum fcausa3;.q'uodfictosbonosjid.estocculiosmar
piveleriresoletAugustinus,quia et antequam esset pars 1 Divi6iensisvelus(.odex;/.HC..ft-ts'.' "::'-'•''-": - '--'"' -
Donati,utiobservat in lib.i n.
Retract.,cap.21, 5,.ipsanon 2 Editi,Quodsi hominesficte elnonveraciterdicunt. At
hahehal-Ecclesiaslicus in plurimiseodieibusAfricanis: Omit-
tit illaparitercypriauusin F.pistolaad Quintum, 1 e""
t Cartha-'
• Mss.,Quodsi hocin oralioneficteet nonveracilerdicunt:
gmense conciliunieofjr.-esideiilecelebraiutn.1'' • •'". Donatislse scilicet,illud,-X).m..-enobis'debitqn-'ostra.:Mfelius_
s SicTMss. Atediti;nbndicariitales,seriquosvelfateiitur, si pra.serlimiegitursirora.aut nohdicurii.- -' *. '"" '
vel insanissimeneqant'dcrelinqueriles'-i>euin, etc.;inihus'-
'' --3inomnibusMss.; afliraianterest/diK.-ceter'
* •'-'-""'":" poluerunl;
:'' ''-.'."'"-'
integre! . omisso, n on: ',-•"••;"' .
8 Editi,pfo; diwisa-,baberit'"-d_t)<.rs<.{yel,dii)ise)"agenti. JtsicMSS. At-editi,est, cum-mendaces et infideleseorurii
Abest, a a mahuscfiplis.
genli, •' -'' ~:'' .-". miiiislri;nonaqiiamveracem,- mendacemveldare vel''
sed
•4 Gallicaiu'-Mss.,inferius'dahtur..-. vaticani,- insupef dah- liabere-cfedamuf, quid^ab-iltorufhriiorluis quibapttz'-' ' -
-
tur; :'-.': ':',--.--"•'-\ '. :''' . \ &'** • •;'
''."'".
e SichabentAnii-etoriinesMss,At LOV.'/«H( ;;;""', ''':f preficitiavatioeofuhi?:"
5 ;"' ' •':~:.'--
cumdicunti inMss.,quod solent ithperitissimedicefe.'•-'
'":" ' >; . ":
" '" ' '"
'65 LIBER SECtlNDIJS. 66
'
los, aprid se esse;riegafe hon possunt. Pcr riiultos luf-di.cariiur,rioii tamen p.foptef"ebs sicinlclligitur,
eiiiin.redafguuiiluf,-qiii curii ibi pefditis. et scelefaiis ;sed prpptef "ihbftuOsdebs eof"ti"m,'ihqubfuni."signifi-
irio.ribus^vlvereiit,"et pefipsairi fic.ioheftiTjiu la- _!.c.atibne'dicittif, DeushbsterDeus 'vivusfJereiriy^, 10).
tiiisserit, aliquando.proditi, expulsi surit. Cr.edamus Quaproptferctsi'apud Chfistianos"sriril aiiqui"pra.po-
ergo, si"riblurit'ibi'adiiuc"ess.e aliqubs: laies illi cetle '..siiiVel riiinislri, qiijper.impietatem 1 et iniquiiafcni
'
!quiejecli siirit. cumiri' eadeiriiictiorieiateferit,-"eteos /suani mortui suiit,_yivitiamerillle dequodiclurii est
fugeretSpirifus'sShcl'us,''de_qu'dscripium.est, Spiri- iri Evarigelio',Hic.esl gui bqplkal (Jbqh. i, B5) : quia
tus eninisanctus.disciplinmejfugietfictuth (Sdp.t, 5), .'sicut~dicit'Apostblus,: Chfislus:fesurgehs d mortiiis, •
;quomb"do"bapiizarepoluerunt'?'Cur "ribrif ecenseriiur "jahfridiiriibriluff riiofs illi".ultrdribn dbmiriabiiur
saltem qui vivunt, ut accipiant Baptisniumf, Lquem ; [(Rbhl.yfi'9). Oleuiiiyefo pfeccalbris'aperilssimePsal-
'
iictis qubsdesefebat .Spifitus sanctus, "aeci- .'mhsiridifcai, qiiemaiiniodurii-inielligeiidum sit.' Ait
' utiquba
pefe' riequivefuht? Si'auferii'dicun't,;SpIfitiisrquidem "Veriiiri: 'Emeridabilthejustus.ihriiisericbrdia,' ei afguel
"' sariciiis
" d.aiurisfirigentibus' deerat ju'siificaridis,'sed. ~iiie; 'oleutriaiitem peccatoris-nonimpingiielcapiil ineuni
-acceptufis'credentibus aderat ablueridis pef. iheffabi- ' (Psall CXL;5). Unde "riiaiii.festum est, bleb peccaloris
' leni fa- "blandilias.adulatofi^ esse ~sigiiificaias,qiiibus;fepu-
efficaciarii.potfenliae."suie.;.utriimiiue,'valens
"'cefe,' illos, .'ugere, istbs.fpvere", illos culpafe, Tsios . _dia'tis"ef detestatis eligit a justo emeridari etargui;
. muridare : quam pro se'qu-estiphehi solyunt,".'si_ijul "qiiiaIibe;'jusius rion'Tallaci-lenitate.adulatioriis, sbd
- vefaci
.!:... _.",.. asperifale objurgationis 'facieris; mulfb niagis
'•" '22'. solijtamessepfb,nobis.
.;cerrianl
" Quod auterii iritelligitiif iri hac sentehiia^san- "~~misericOTditef facit. Unde' es't el iiliid in Apoc.alypsi,
ctae Sfcfipturiri,quarri cefte.lpsi nbri intelligenfes, et :Egb qiws airiofarguo et casligo[(Apoc.m, 19) :'et
; "quasi'prb'suis'paftib'ris'pfbpbrierites,,ad se.ipsps cbri- "Tllud ,apud~Saloriibriem,'Melibfdsurit vulhefa\ainici,.
yincehdbs "ingefuritriobisjli.ocperie in omhiljus.iali- '-;'quhm'voiuniqrid'.oscula ininiici '(Pfbif. xxyii, .6);- et
bus qiiseslionibusiriteiligehduni adiripiieriiuSjScilicet;' "riihlta.reperihhlur liujiismbdi."O/eanivero siidviialis,
- qiua oriiriia sacramerita
"curiipbsirit;-indigrie.iractan- -scilicet b.oriunipdrirem,' id est, bpham fariiariiGliri-
"-fosiinttamen.per eos.digiie siiriieriiibus:"sicul "stiaribrhriijilli exlerminaril,qrii male vicluri.""et"'ad'
"Tibus,
"e'tv.erbumT)ei3; unde dictuniest,"Qumfiicurit,facjte; ; "mbrtemsuafuifi iniquitatu_n!'redilriri,riiagriariiultilu-
"giim qufeni facimi, fdcere riblite(Mjatllf.'_xs.\\\,5). . "dihfeifruunt, uteis perBaptismum peccata donentiir, .
"Nairi"effodef.elachs^delfitbs qui. cbnlihere non valeiit ;' ;et a'd'ea denuo: revertahtur: Nain pfopter numerosi-
"
_ ffquas.'quis riiei.prbbibet sie infeliigere; id cst,'cori-. "tateni muscis arbitfor esse•fconipara.lps_(l?fc/<..x, 1).
- ;;vertiad y.blhriistbih.teffehairi4, einori"posse coiili- Sed hi exiermiridnlbleumsudvitatis,qui hoii ipsam Dei
rieffeSpiritiirifsahclum, .qiieWhpriiirieaquceiri Evari- ;:gfatiarii, seil' hbminuniTnofes intufeiitur; efquoriiam
7 gelibsignififcafi,'q'uisquoqripriiodo'clif.istiantisigrio- sicut: grana iritef paleas'nori videntuf, ita'pie vi-
rat? Iierii iqua"riiendaxripri^babensfiderii/poiestin- 'yehlesTnter 'iriiquoriimtufbasnbn fafcileapparent,
'
telligi, "rfoiifalsiiriib'a'p__si_ia,'s'edpbpulus'mendax et ''cbrnaliler pflerisi, a'pefcipierida saliile sempjterna
iniidelis,' ribn anhumferatis° veracibris et'Melilkis, ' "siveretrahuritur2,"siveomninb fesiliunt. Essearilem
..sed Iiis. sbiis'"qui'niendaees. et irifideles suiit.''Nam bpnuriTodpfeni iri' bona fariiarecle Viverili.umClirt-
pbpulbs:'signiftcari aiiqubhdb vocabulb"siquafhfrijle- stianorum; Aposlolus' docet, diceris, Clirisii'i:bbhus
"'garilTriApdcaiypsij.et caiumhientuTsibiprius potius ''odbf suniusDeo3 in omni loco (ITCbr. n, 1S)'.,Cbiitra
riobis. ' illi
'"'.qu.arii
' Sifc.ehim difcitqrJbanrii-: "Acfuas q uas vi- qriibusdicitiir,"*Nomehenim Deipefvos blasplie-
'"'fiisii,''supef'jjudssedei.nieretrix"illapbpuli'. eClurbm '. malufhigenlibus (Roni. i,24) ;"utiqucylfuiii suavita-
;:sW'G; ei -gMieS.h.lirigumlfkpoc.xvii..'lS).'!Et illud _ ~tis''e'xleriiiiriarit'. Sifc~ergo''baberit'isla'aTi6's sincefiores
-'qubd.scripturi.est,;(_t(t.oapii«a.ui'qifiortub, quid.pro- Tnteiiectus, quos si seqiiantur, etiani' ipsi' ab;eafu"m
idiaiip 'ejus "(Eccli.xxxiv..30')? ritinlefitri dif- ";qu_est"ioriurii expediurituraiigusliis. lllofuhi autcin iii-
""'ficil "
fefam'vdiligeriiiofem~istbrum verbbfurri•'ihquisitio- ibiiectiis. si'-'aribbisrioh cbrififmfetur,'ipsos !s'blbs";"si
. riem^a^iuiissime accipio,!Pagahofririi'baptisniata ;vero " a nobis corifirriieturjutfbsque ribslfuiriimpiicat.
esse deiiotata, "qiiia'liomihes e't'.a justitia ;et"ab"ista :'" CAPTJT -^r^''23.'|;ftuid.''.ip_iiis; fest.'jam'" plijra
'
'jfitariibftubs cblurit, ih quofuii ribriiiriebaplizaritur. "'discuterby^Nisi forte",'illud riiovebit',",qiiod.xrim
Qtiariivlseriimct ipMsacerdotespefTmpietateitfriibr- probafe- !Parmerii.arius.vellet' carhales libriiiries rion
'•" 'sicMss. _.-"pbssespifiihales.iilibspfoereare',' addidit ex Evan-
AVLoi.''bicafhus''ergo'..:'.si (quanquam'sbla
. editib.Lby:-:addit;si) ii eadenrficlionelaterenti::.quomodo :gelib.,lestinibhiiirii:'Quod nqluiri esl de ccifrie,"caro
.* buplizare-ppssunt: .mi__us.recte.•. ...„. ..,...< est; ef ,quod'riatuin , est de•'.spifiiu,' spiriius cst
s casalinuscodex:ciirnori fecensenluf'salterhquiabiis
acceperunlut accipiantEaptismum.Alii.quidam^ curnon '(Jbqri. iiiJ~Bj.'Quasi^nbs-dicariiusp.efseipsririi .qiiein-
recensent s allem ut a catholicisaccipiant Baplismum._ libet iioriiirierri 'Spirituales.filibs'geherafe, .ef ribn ''
3 Editi,sicutet verbumDeitestatur. Abesta Mss.,tesla- :in san-
lur ;.ut<subintelligas,yerbum D.eipefinde atque Sacra- per Evangeliuni,; cujus.pr«dicationepSpirilus
- ' mentaobesseindignetractantibus,,et pfbdessetameh.per
eos"dighe suraentibus., '.. .,,•'' .' '•, ." ;,.:, ! " "*-Aliquot,Mss,, propterimpietatem.,,, '.''.'.!"V:'"':;'.;,.'.."'
1 PluresMSS., ad voluplatemterreriam. . * sicMss;Af editi, sifie.lmhuntur.f'. ,-,.,-,-'!''"-., .;. .."! '
6 Editi,nonannumeralus.Castigantur.exlifss.. "'.
6 Editi,et tribussunt. AtMssf., et * '"'.-".-.".',.,..;"•'":
'~s'yoi,-2)eb,"abestariiahu's(.i'iplis.'';
' lurbmsunt.
'' - ! Gfaece est, Huc reypcamusneganteni.particulam,qu(fi'-pertbva-
lidtochUA. . -, . ; meiisesr~eject'afuerat.' ERlabat iu edilibiieAm'."et-jn.ug.
(ajyidelib'. 2contracrescbaiua.'"^p. 24 etseqq. V<i-:MSS.,vidclurqueonuiinoad rein necessaria. "' "
"
p C6NTRA EPlSTp^iSI IW. MI^IANI, S. AUCUSTINl ,68
clus operatur ad gignendos iij IJapUsmpfiljosspii'.- intellcctu: mijiislerium tamen ejus non deserit, qno
irialcs,eliarn cuirijfiigij,fictiini ministrrim'? sicutsu- per euin .saljiipiii opefatur aiiorujri;. Prpptef quod
f.ra diximus,, Idep.qii-.Appstplus ciim tajjbus flliis Aposlolusajt, Si §nhn volens(iqc fqcig, inerced_em Ita-
ipqueretur, jj d}xj,spet,Egp iios.genki; e.t.ripn acldi- bebfsi quieminvittis,clispeniiqiib ntijticreiftlaest (l Cor.
djsset, in ChfistbJesu.verEyqpgeiiuni(I Cor, iy, 1S): iKj 17)': if| est, illis prodest_o^Ibus-h,qctljspepso, np» .
niillompdo sequisquam fideliumdeillb riatum^reli- niihi ri'"". riui
2"''"ficlus
.!«•"'''•''-''" Oui_ "criirii
sjiio. >1*_-' -i «ilr iriyitus facit
fir t ,k-i!.
-3 rironicr
i._vfn ..
giose Isteretui'.. Evaiiplfum aufem |iir fl_uoqupyudas commpda gaudjague carnaliaj_qiiae si ajjfej- Jjjjjj.ere
siiie detrimenlo credenliup-)prae^icavit: $t iict.bs ep- , p6sset? ijlud de^erefgt, ipse utlgue fjcftfscst: iclpo-
.nim. id gst, dcqijtps riipjjos,^iciit ipsj j}u,oque.cpnp.e- p'e nbn ait, Si j'py./us,facIof iiiiiil.pi-b^uii} gjg ,efga
dtint, ctjrijfrigiatgpjriius ^anpttis, ppj- eprrim tajppn fjUbslacio. sed sp tantuiri a jfiefceciesai.utisajienal,
piiqjsieriumgigni spjritu.al.esfiljps asseru.nl. Nam lipji et illos l cjriibiis/.i^arja gpijijnic.a efjam .malus
rjuis ferat
r* ;- tantani demeritiam,
-.-. • -.>.«'. rit
.<J<--<_--->,-- .-. cuniTorle carnalem
•'.-,. .-<-;;'._-";_{-" sefyus impeiijlit, ijtjja yero nop ej-at tajjs ^ppsjpliis,
-
vpcef hommeni de cpnjuge filips prpcpeantem? spiri- sed lalis ppfitis rit. yrilens.fac.er.et,id jbsi, grjijiiilam
tjialemappellet adjilierujii? Absjt, inquit, ut ho.c$en- graiiairi piet^fe casti cpi'djs erp^aret; .etjajjj iiiejrce-
liaiii. Qtjbmo.dp..efgpgdiilfej Jafejisj jcuriiapud eos /3ejn ejus * pei-eurii Splfitiii sarictus'pperafUs ,est,
.praspqsituspssef.spjpjijialespptuij, fijips procrear.e,si qiiam,' sipiit ipse djcit, reddej ei ppiiiinus in.jjjrjm
carna.es ijpc facerejipij ppssunl?Aji.ff.rJ_" tunpper jna- diemjusfiis judex".(II Tini. jy?' 8). XJlps yerp qui
. riiis eijjs yel £li_'_jstu?,,.yej Spirij.usscjn.cljis,.ye{ fprte Evarigeliuriiahnuiitiab^iit np_n-easte?qjii nprj gpidem
aliud nisi yeritatem.,id esfjHitlsluiji/i^jijennpn ve-
' aiigeius bariji-savjii?Sj «irpfjjric ljonif)l)<jpliza|?,cjim
bapj.jj.atbriri,anij'estu§ ,estbpnus. ,cumyero bapijzaior ritate corclisboni VseFpprbccasjpriem^
-_J.atelmaljiSjtuhc P.eij^ijaptjzgt,ajjjtangeljis, et SJJJUS- supruni pnp^niia^nt_.Sinite,.ingiiit? Ijos aii.rjjirriiarj3:
; qiijsque talis spirilijaliteit ijascitur qualis fji.ejit a qjjo £1 gaudet non «ticjueIllis, sed_eis jjiii pgr\egs sajvi
baptizatuy : ppteninui -dpsjd.erajit^piiitafi jit Iipihi- flebant, teiienles prseceptunijlipenfjs, $u(b dicunf,fa-
nes p,er.gjips^apfjzapjjijyioij.sinf rnaiijfesfibpiji,sed cite; cjrimquteinjdcmrif, facefe nblile : dicimt 'gnjfn,el
.}aferites{jiali. ji.t sjg. Deo yel aiigelojjaplizajife saji- npn faciqnt (Matth. xMi^f)."Deihis et]am Aposiolus*
cfipTesrpnasei -jij,er_3,antur. Hapc absurditalem §i.cp- ad Phjiipppiises loqujfuf ; "Qmddrifqvidem, jnquit,
. gjfajjt eyjfa;',e?p,er qjienilibj3thonijqem, CUJJJ fl.ui'!s »ef tnvidiqriiel contenjibnemfg'ui_i_qinverq per bonam
!-Cl.i.-;jj bapjisjrio, bsjpiizaijir , Gljristunv bapfizare vqluntqteniChfisiuihprmdicahij qmdqmei chqrjfqte,
feleaijtuj', <~!,e,.j]ijo splp ijicjuip ,est,.liic 0 gui bcienlescjitbniqmind^fensiorfem '_Evungelii p.osiiussum;
i>qp\ifqfinSpir]\u.sqt\ctq(Jpqn; ._<§.)•• •, gtiidam vefoet %erfibniumbcipm
2^..Nam,j)lud gjrEy3Bgelip,ijSi(.j./.ji/j_jj; »j/f?$ff* iioh caste, exislimariiesifibulaUonemsuscitarimniutis
.gl fgg miltq,vps. ffoc c\i]]\djgisset, itisufflqyil,.et^jxit."" meis. iiuid ehini, dtim binnimbdg, siye§ccasione__, siye
.Acfipiie Sphjtuyi sancfuqi; si _c\_ifiipiisprfjfsfljgcqla,~ yeritqle Cliristtisanffuhlieliif?_d in lioc gqudep,ifd et
flimilteiiftir;et si cqf retiffifpijfjs,reiip_ebunlui(i_d,yix, gaudebp(Pliilipp.i^ |,5-18)^:|fiiraduidp^rmllteret eos
21;.25) :,conlra np§ j.sset, ji_ cogergmjir fateriab}ip- iChristumpraedjcare," ciigi "Eyaiigelii yefiiatein jjon
jninibjis boc, n.opppi' iionjiijp-.fieri, sj ppsjejqiiam yeraci cprdis casfitate pra3^icaferitf r.u_riqujdd.eia-
_ 7dixjt,Et ego tnittq yos; ^jjbjecissel.conliiiuo, .$t pui , lium pra_dicalj,br.e^audergt,;jiisisp.rel.p9d iljj?.gui-
diimseritispeccalq, ilhnilt.eifiiif;.pt~si pui.relitiiieiitis, dem pfii;,nicipsuni jisspf, rgiri castan^snpn'cast^aripun-
relinebuntur. Cujri viep.qintei-positprnest, ff,op fiftm liare; iljisatitem saiubre-, qjiijbona ef yera per eps
flixtssel;insufjlqyit,et uit illis : Accipitp,_S,])irilUf)i ?afi- jtidienles pr,qfic.eren|,ajlsa"Iu{_eiij| Naip u!)i non-CJiri-
ctum; et deinae |llaj,um,per eps yd r.eiiiissjpjiemycl sfps qui yefitas ,est, ;s,e.d /a|s'i|a§ ej.irieij^aciumiii^di-
reientlonem fjeri pec,cafpfjirii; satis jpsleiidifur,rion cgtiur, apeirUsliniepj-QJjilje.t, _a,d/jalatas dic.eiip,.Si
ipsos id agefe, sed per..eps.p-tjqjif. Spiyiljirnsapctjirii, quisvpbipeyqiigeihqverttpfmteridgupd^
Sjcut aliq Ibco"4}cU,Ngn enhn vos pslis quf ipguiyiiiti, iil.'<,'i tliemasit
i;"' (Galat.
t. i,' ".-<.r
<f - <\i 9): itehmue
* >.?C ad Timotbeiiin,
,r !-_[^."i___.'J,t I ,' ' *' I.Sicut
•„*$*.* _"J.•
se4 Spiritus sdnclus qui inypb.isest( Malfh. x, 20). i_o<j"ai.j te, jnguitj M{susiineres Eplfesif puni ireintn
Spiritus autem sapctus in Ecclesire pfcepositpyel nri- Macedqniam,ut denyriliqrefcfuisbusdqmjie qliter dqce-
inlstrosic iriept, utsi fictpsnpp,est,opefeturpercjum rerii-(YTim.i, S). Illos auteirijnv|djpsps,cojifenlipsbs,
Spiritus, et.ejus merfiedeiji.?in saiutem;spmpi,tprnrim, cbrifiiriiac.es,'nbii caijtqs, "bcjjasjbnemgii]_e.re,ntes fa-
et coriiiri"fegerieratipnem yel ledificaiipneiji,qjii per cieiida;suae malae volurilaiis, quia sic ebrum fictio-
eum siy.e.cpijsecraniursiyjjeyangplizarituj'.Si aiitpjn ji.emfjjgjeliat Spiritussanctps^ nt eprum non jdesere-
lictus .e?t, qiioniam.verjssirries.crip.tutn.est, Spjrjius ^et nijriistefium qno per sos Christus -praedicabalur,
eniriisdhiius discipiinm.effygjelfifiuip.; dee.sjtqqi.dgp :ppii:splunj.perinilfit ? nt|aciarit, ^ed^tgaudet inii-i
faliiti ejus, jitajir-erait,'sea, ep_giiatlqi}ibu§ •
guiesfiiflsiife faciunt. • •"';: •:'• ' '• -
1 Siccriuiesws; Atediti, ad gignendbsfiiiosnori posse
sufficere,cumSpiritussanctusfictumtmmstrmtifugiat,sic- ;-t,Sip%$_;„ $ pditi, JdeoqmdjfjSffis-fcjcif, fsfdyis prodesl
itttupra dUcimus. ._ . r -...-,;,; ergdquosfdciifse titiiem iahturiVa nipiicp^sfilutis';dlienffU "'
s Editi,Hancabsutditptemsicse noneiiam illos '-'"•'•,-•
ebgftcftii,(vii\:3it\i_qv., priy.af_qmbvs$l?firidf$&.'".
"''•-•'"•-; ' —
cogitent)evitare,perquenUibfljhbmirienf,
' '"' ',:' ' "" iittUinquis,stc. sinsolisj.xcu.sis,"j9f/ioi:?'(iii."!
Gastigantur ,CxMss.,. ; :' ',' 3in vj.s»:;',fbfdislsm,'sedj "ete. , '
"ai.iTeditis,'<?.'«dejus mercedem.Abest,ad, a- manu- 4 'oniriesMss.,sic criiiriaposiolus. ','.
" ' " ' - '- •-- - 3ln.ediljs,HPJ.j-grHif/ftY.
"srljitis. ". -•-., A
>best-,\mu #iaa"U&.'!j_t5i>
.;,{& LIBER SECUNDUS. ,, r70
:. $5. II.cc dc=Scriplufls sanclis doctimenja proferi- teliigl_, et sj i!Je.,dar.e ripn ppfesf _qpiijoh habet,
-;_mus.nt appareaf facile"non esse qtiidquam.grayius ijle aujeni npn habef gjij-ppn acfiepit,-11't-ci ajiijiio
- sacrilegio :schi_sma_lis" 5• quia praecidehdse unitatis jnpdp. ' jpfjfragpfur quod spriptum eslj Quid eiiim
. nulja est justa necessitas, eurii sibi nequaquam spiii- hqbesqftpd non qccephti? qjjccfo*lilruiii non lui-
. luiililer riocitiirosmalbsideo tolerent boni, ne sphi- ' beat qpocj-apjicl-jpsps;aceepit.":pidjxeiiulV Haliift;
• liiaiilersejuiiganlur a boriis.cuhi disciplinseseverita-
paBfO. jiirum ajnjjtat si ab-eis recpsserit. Si ni-
lom consideraliociislodieridsepacis reffenat aut d|f- cjjnt, Ajniftit.; bapjizandus jlerum est si redierit, .
feft;: Lqjiamtahi.ensecufitas exserit, ciimapparef siiie pf j3j p.Qisifrestitjii gu_pd.amisit. Si autemliochbn
vtilnere schismatis ad salubrem correctiqneiripqsse fif,,.neG qujsquam dicif e?se faciendurii.nbn cfgo
ajjqjiid ecclesiasticojudicio "vindicafi.'Diciiriuseriim amiseraf. ,Pprrp si accepit, ef rioh eo cafuit, ha-
magisTiomenD.oriiinieorum esse qiiieurii metuunt., bet uijf|pe qpofl accepif ;et ideo;nori ;ei. poiest dici
qjiamsis perrriixtisint lurbis eorhiri qui eum hon nie- secujidumjisfpfppiintpllectum; Quid enini Habesqubd
-li.ijri!; et illud quod Apostolusait,-NovitDominusqiii non qccepjsli?.Rpfep.ijunc animum ad ipsam ofigi-
sunlejus; etfecedat abinjustilia bniriisqui invqcatnp- gjjjem.^chismafis.- Q|i.aIemlibet.,exisiimenfGKciliaiium
•irienDomini(II Tim. n, 19). Si enim pfo bohp pacis, ippjij nos credimus ijinqceiilem); pfocul dubib i.ri
ne ante tempus -cum zizaiiia colliguritur,eradieetur ririjiafp ""baptizatuscr-iit -: nondurn^cnini faetai erat
simid.etirilicum , neeessilate cogilur quisquani esse ista diy.isjp.Bojiainus.-siculilli volunt, cjUodtib unj-
iifter injustos ;•recedat ab injuslilia, et securus inypr tate ipse recesserit: non amisit utique qubdriecfepe-
cat.iiomen Doniini?".Siriiul enim el ab injusiis reCe- j;af; ppnenini, .si.rrifJiret;bapiizafeiur ileium, ritre'-
jlit,':ef ab.eis exit, alque separalur inlefirii cordb, ut cjpej-et gnpcj anjispraf.-Pofro si eo qtfod acceperat
cijam eorpbfe a talibus in fiiie separari riiefeatui;.. hon carueraf, id-utique liabebaf. Si -efgo neeipsi dici
: (GAEUT.Xil.'^-<26. Et illud quod scriptum est, pofuit-pxjstprum prayo inlellectu, 'Quid ehiiiilidbes
Noriestspeciosdlaus iri ore peccaioris(Eccli. xv, 9). qupdjiqn.hccppisli?n.iultbmiijiis hoc idemdici pblest
'In.ore-certe.fideliuhi utique speciosa est. Sic auleirt pi quj.peirCaipilianuni^a Doniino'accepIt; GUrehirii
Ufiicuiqueest!os prOprium..'iiec quisquaih isihecpii-i n,pn potuit jipmp qui. non conjhncius pst'vob'is;'?,-'icI
sehsiohe suicordis exbfe viilneralur alieno.Cumau- qiiod ijpn.habebai aecipere-per 1eiuri qui iipri amisit,
tem;pfaidicalio<speccatbris"ore pfocedit, qucefehduhi" qiian^p r^cessit a ybliis? .Qtianto.'efjgoimpfudehtiijs
est pujusmbdi:peccatoreriihoc JocbScfiplufa signifi- diejluforbi lerrarum ,<Quidenimhabesquodmon_ac-
cace ycljiit. Nam et Publicanus qui juslificalu§'est cepisti? unde ip.sjusSapramenti cpnnexio in Afficahi'
magisquam ille Pharis~eus, uljque peccatof erat venit, qiji pei' nullius-traditofis lacinus potuit airiit-
(Luc. xviii, 14). Siehim vefa ejus peccata nori erani, fere promjssioneni Dei, apertissiriiapollicilalibnedi-:
falsa.efat confessio peccatorum : si aiiiem'yferaprat cenfis.ad Abrajiajn,,In seiriinetup benediceniuromries
oonfessio,propter quam justificafietiani rnefuit, pfo-- gentes($en? xxii, -I§); eliarii si, isli non; impii ealu-
cul!dubiovera eraiit peccata. Hoe etiaindepratiohe *! mjjjatores fralrum, \sed yeri examinatofes crirniniirri
' •"*'' '=
sancli Danielisverissime dixefirh, qui pfofeclq vera- fiiisgent?:,-.--' .--:'".:.. '-.:•.---. - -"
citer ail: Cumorarem, et confiiererpeccatqmea et po- :$%. .Nam illud. quod qpidam ^orum vefitate cbnvi-
piili mei (Dan. ix,: 20). Incujus ergp ore peccalpris cti dipere coeperunt, c Baplismumqiiideni nohamit-
laiis speciosa'11011 esf, nisi riiaximemendacis el ficli, lif.qiii rpcedit aj) Ecclesia, sed jus tamendandi ariiit-
quem Spirilus "sahctusdisciplincefiigief? Qui lameii tit; _»mtilfis jijpdis apparet frustra et inanlfef dici.
cuiri loquilur verilatem 3, noninejus bre speciosa. Prinjp, quia nulla pstenditur causa:cur ille guTipsuih
est, quia"hOiibiiribuitiircujus parliceps"rion est: sic- . Bapfismupi ainittere-npn-pplest, jus dahdi polest
ul speciosa riori erat proplietia ih ofe Caipliaeponti- . ajniltere \. Plrpmque eirim Sacramenlum' esf; e't
fieis sacerdbttim, qui riesciyilquid dixit, sed curifes- qtiadam cpnseprationeulrumque JibminidalUf:illtid,'
sel pontifexprbpbetayit (Jofl»;xi, 51): secjtarneiiper cum bapfizafui^islud, icum ordinatur; iaebqueiri
ijiliini spebiosalaus est Dei in"auribtis.ahdierilitimet Catiiplicautruniqtjenon lieet ilerari;Namsi;quaridb
cbrdecfedenliuni." '.' . '. ex ipsa pai^feyenientes etiam praeposili,:pfobbno pri—
CAPUT Xlil.-^ 27. Quln eliam ex Appstpli sen- cis correeto schismatiserroreisuscepti suhx, el si'vi-
teiitia fiaale usurpata veluf insultare audet PaimeniaT suin.estppps esse uteadeni:of(iciagerer'en'tquse:ge-
nus-eis quos negaf habere Baptismum, et prbplerea - rebant, jipn spnlrursumordihali; sedsicutBaptisinus
dicit -ebs idate-nbii posse'. Quid 'criihi, inquit, hqbes ineis, jl.a Ordinattp mansitintegra': quiaiii pfaeci-
quod ribn accepisii(I Gbf. iv,'7)c? Quod ut oriiittam sione^uprat yjflum. quod unilaljs pace corfttthm _esl;
lundeetquarediciit Apbstolus,-'quodipSiusEpisfolai non iri Sacfamenlis,.quaeubicijinguesujif,jpsa sunt *.
j cbritexlione declaratuf'; "si lioc'deiBap.lisiribyult iii- '.___, Et cririicxpedij-ehbgjujlic. tur. Ecclesi_e,rit :prceppsi|ti
1 omnes-Mss,,-_wt ei aliquando.. .' • ' '--
. »SICMSS. Atediti,magnumnomen
' somini essecum eis
(jiAeummelitimt. , -...-,.._.. - - -• \in, exciisis", "•in'--uriitalefidei.:-Abesl,fidei,;a.
'-'
manu-
. 2 i.oy.,invoceihonieri,
_Do,j.!fm:Mox'eadem pditiocmn,Am., scriptis. '"." . "; : "- ", '--'-;-:' est
Similiiefcnim: EiTiehaantuffex 3 Mss. maguoconsensuferunl, qui non convictus q
8vatieani"codicesj "^uajniscfipfisr'
""' '"'*' vobis.
"pfecaiib. ' : -.',''.,.'.-"
.' In Gallicanis c ie
Mss., ore. . *Juxta Br.
" Lugd.yen. Lov.,jus dandicmmierepos-
""sieHss.At etiiiii'discipliiim'fuqit.Quem
' ' ' igilur fugii, sit. M: . ~-":'.:.: -
eum tammttoquitur veritateni'. * tri"editis,tpsa verasunt. Abest, v era. a iiiaHnsenptis.
'
li CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI -.V72 .
eorum venienles ad catholicam spcietatem honores An forteminjis biprenl Sacramenta cbristiaria,quara
suosibi non admiriislrenl; rion eis lamen ipsa Ordi- corpofalis baecnola, cum videamusnccapostalas ca- (l
- jiationis sacramenla delrahunlur, sed maneiit super rcre Baptismale,quibus utique per posnitentiamred-fc
eos.fdeoque non eis in pojiulomanus imponitur, ne eujilibus non restiluifur, et ideo amiltrnon possejR
non.liomini, sed ipsi Sacramento fiat injuria. Etsi judicatur? An ducendade militiasimilitudonon fuit,<g'
; quandojgnoranterfit, nec animosedefendilurfactuin, cum et Apostolusde.agonislicis certaminibus clamelf
sed pie corrigilur cognilum, verilafacilisinipetratur. ,et aperte dieat: Nemp mUilqns,Deoimplical se nego-1
Deus enihi noster non e'sldissenslonis Deus, spd pa- tiis smcularibus, ut ei placeatcui se probavit(-IIThn.
cis (ICor. xiv, 55)': nec Ecclesiaeejus Sacramenla ", 4)_.: . . :-.- i - '"'.-
in eis. qui ab.Ecclesia recesserunt, sed ipsi qui're- 30. Et IICBC quidem alia quuestioest, utrum et ab
. cesseruiil inimici ejus sunt. Sicut autem babeni in iis qui nunquam fuerunt christiani possit Baptismus
Baplismo quodpereos dari possit, sic in Ordinalione dari (a) : nec aliquid leniere inde affirmandum est
jus, dandi; utrumque quidem ad pefniciem suam, sine aucloritatelanli coneilii quantum tahlse rei suf-
nuamdiu.chariialem non habenl unilatis. Sed tamgn ficit. De iis vero qui ab Ecclesiceunitate l separati
aliud estnon liabefe. aliud pernicibse habefe, aliud sunt, nulla jam quceslioest, quin et habeant et dare
salubfiier.,habere. Quidquid non habetur,"dandurii possint, et quin perniciose habeant pernicioseque .
esl cum opus est dafi: quodvero-perniciose'habeltir, tradant exira vinculum pacis. Hoc enim j'am in ipsa
,p,er corrcclionem;depulsa pernicie agendum est ut tolius orbis unitale discussum, considej-atum,perfe-
salubrilej' babeatur. clum, alque firmatuin.est.(ti).,Sed si nos male faci-
29. Quanquamelsi laicus aliquis pereunti dederit mus, ipsi explicentquomodo Sacramentumbaptizati
necessitate ;Compulsusf, quod cum ipse aeciperet, non ppssit.amitti, et Sacramenlum ordinati "possit
;quomodo dandum esset addidicil 2, nescio anpie amilti_:quoniamdicunt, Recedensab EcclesiaBapli-
quisquam.dixerit.esse' repetendum. Nulla eriimco- smumquidemnon amillit, jus dandi lanien qmiltit.Si
geBtenecessitale si fial, alieni munerisusurpalip est: enim utrumqueSacfamenfum est; quod nemo. dubi-
si..autem,ne.cessitaslirgeat, aut nuilum , aui veniale tal; cur illu.dnoriamittilui',.et-illudamitlitur?:Neu_lri
delictuni,,est.-.Sed ,.et ,si nulla necessitate usurpetuf, Sacramento injuria faciendaest; Si;sancta malos fu-
eta.quplibet cujlibetdetur, quod datum fuerit nori giuht, utrumque fugiat: si sancla in "malisinviplabi-'
potestdjci non datum, quamvisreclc diei possil illi- liier riianeht,-uirumque nianeat. Si dixerint, Bapli-.
cife •dalum.-r.Illicitani autem usurpationem3 corrigit smus in soja yera Ecclesia recte.datur.: respondefur
reminiscentis. el poenitentis affectus.• Quod si non eis, Baplismus in spla vera.Ecclesiar.ecle babetur.
coi^rexeritimanebit ad pcenamusurpatoris quod da- Cur nonpotest dari ubi non recte datur, cumpossit
tuin esl; vel ejus qui!illicile.dedit, vel ejusqui illicite liabeii ubi non recte.habelur? An quia non babefe"
accepil: n.onlanieniiro non dato babebitur; neque aliud est, aliud non recte babere'? i3ic et non,dare;
ullpmodo p.erdevotunimilitem;-quod a privatis us.ur-' aliud est, aliud nonrecle dare? Sicut,non,recte!ha-
patuni, est, «giiuiii regaie violabitur. Si enim aliqui bet qui ab unitate.discedit, sed tamen habel.-et ideo
furlim el exlra ordinem, in monelis publicisaurum, redeimli iion redditur : sic.eliam non recte dat qui
vel argenlunl, yel a3speiiculiendosigriaverint4; cum ab unitate discedit, sed tamen dat; et ideo quod ab-
fueril.depreliensuni;,.iionneillis punilis, aut indul- eb accepit, venienli ad. unilatem non ileratur. Illi.
genlia liberafis,.:cognitum,regale-signum tbesauris auterii.qubd non recte dafur,. datum non esse con-.
regalibus congerclur??.Autsi:quisquam, sive deser- tendurit. Quod si"alius quod.non recte babelur, ba-
tor, siye, jqui nunquam omnino militavii, nolamili- beri nrin, ppsse cpntendat,: nonne ulrique recl.aina-,i
tari privaluni,aliquem.signet; nonhe ubi fuefit- de- mus 2, et dicimus babere,quidem, sed non recle.
preliensus,:ille:Signaiusprb desertofe puniiuf, et eo, habere euiri.qui ab unitale diseesseril? Si.ergo vo-
grayius quo,probari-potuerit nunquam omniriomili- lunt, ut audial ille quod pariler reclamamus, ipsi nos .'
tasse, simul secuni punito, si erim prodidefit, auda- audiaiit reclamantes., dare.quidem, sed non .recle
cissimo signalore,?:Aut si forte illum mililia. cbafa- dare "eumqui ab unilate discessit. Quaprppter, sicut
cterem in cprpore suo, .nonmililans pavidus eklior- redeunti non redditur quod foris habebat; sic ;ve-
ruefil, ct ad clementiam.Imperaloris:confugerit,ac nienti nori repelenduni.est. qupd etiam foris accepe- ;
precefusa 6 et, inipetrata.jam.veniamililare jam cce-- rat. "Uhdeconsequenlerintelligitur perversitalem'ho- ,
perit ;"numquidbomine liberalo atque correcto clia-' minum esse coffigendarii,,sanclilatem aulem Sacra-
racterille repelilur, ac,nonpoliusagnitusapprobatur! " menlpfuriiiri riuilo perverso esse vio.landam.Cpiislat
1 Am.et vatic.-Mss., aliqua pereiintisnecessitate ~
com-' enim eam'in perversis . el sceleratis hominibus, sive
pulsus dederit. , -: ...-.- :
s Editi, dandumcsseaddidicil; omissoguomodo,quod in eis qunntus sunl, sive in eis qul fbris sunt,-imp.ol-
lui#_ex vaticaniscbdicibusrevocavimus. iualiis Mss.'estf lutairi alque iriviolabilempermanere: et quia dicun-
quod danduhiesseladdidicit. ''"
3 Am.et Mss.:lUicitamergousurpalionemcorrigit.
4.sic Gallicauicodices.Atediti,et extfaordinafie,noriiri ' £Vaticani Mss.,ab EcclesimcatholiccB unitate.
morielis publicisaurumvelargenlum, sed«.s percutiendo si-
- s Editi ;Quod si aliquidquod- non rectehabelur,haberi .
._-.: - - -r non conlendani, nosutrinquereclamamus.menian-
gnaverint.
s Lov.,cogelurinferri.verbum,inferri,,aitestab ali:sii- posse
' ' tur a mamiscriplis.
bris; etjjro, cogclur; inyaiieauteMss,', conqerelur. (•")\ ic!elih.-7de Bajit. contraDonat.cip. t>5,
6Gallicani Mss.,ctcpare farta, (;.) :d. lib 1 cSp,"7, ellib: 2,cajip.i, 9, '. -
-'' -' W8&X-<,--
fg _ __, . - LIBER SECUNDUS. - 74
tur ea mali polluere, iguantumin.ipsis est dieuntur, pro Domino opponunl? Sed abeis nullp mpdo sedu-
cuiri illa impolluta permaneant; sed in bonis perma- cuntur, qui non in homine, sed in Deo sperantes can-
nentad priemium. in malis permanent ad judicium. tant: Bencdic, anima mea, Dominum, ef noli obli-
Nam et de Spiritu ' qui nullb modo potest exstingui, visci oinnes retribuliones ejus; qui propltialur omnibus
diclum est tamen, Spiritum nblile exslinguere(I Thess. iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores luos *
v, 19); id est, quantum in vObisest, nolite sic agere, (Psal. cn, 2, 5}. Si omnes languores ipse sanat,
lanquam conemini Spiritum exstingucre, aut tanquam nullum relinquit quem Parmenianus sanare se dicat.
Spiritum exstinctum depulelis : et nomen Dei nullo Tantane apud illos lumina sunt, ut illuminare etiam
modo pollui polest, et lamen dictum est, Filius et possinl? Quod nec illi, quo in nalis mulierum major
paler intrabantad unam puellam, ut polluerenl nomen surrexit nemo, Joanni Baptistce Joannes evangelista
Deisui(Amos.\\,7). concedit; de quoaif, JVonerai ilie lumen, sed ut testi-
' 31. Nec ullo modo isti
expedire se possunt, cum moritumperhiberetde lumine. Erat lumen quod illumi-
eis proponiltir ctir sanctitas Saeramenli et haberi et nai "omnemhominem venientem.irihunc mundum. -Si
dari possit ab eo quem intus sceleratum jam Deus omnem hominem illud lumen illuminat, nullurii re-
damnavit, et lunc incipial ab eo dari non posse, cum linquil queni Parmenianus illuminare se dieal. Quia
ab hominihus damnalus fuerit, cum tameii nec luiic ctsi sancli homines, secundum quemdam modum
eam possit amitteres. Postremo cur Felicianus, quem dicuntur luminaria; alia tameri sunt lumina illumi-
cuni Maximianotrecenti decem damnaverunt, et dru nata, aliud lumen illuminans , quod illud est de quo
foris in sacfilegib, sicut ipsi in coneilio suo (o) pro- idem Joannes Baplisla dicit, Nosomnes de plenitudine
nunliaverunt, scliismatis fuit.*, non solum ipsum Ba- ejus accepimus(Joan. i, 8, 9,16). Nudos autem quis
ptismum, sed etiam j'us dandi non amisit? In honore vestit, nisi qui dicit, Proferle illi slolam primam
quippe suo, sicut exierat, ita receplus est, cum his (Luc. xv, 22): et qui corruptibile hoc induet incor-
omnibus quos ipse foris positus baplizavit, nullo eo- ruptionem, ef mortale hoc induet immortalitatem
rum rebaptizato : quia si aliquem eorum quos ibris (I Cor. xv, 53)?,Elhoc quisquam 2 divinoindumenlo
baptizaverat, rebaplizandum esse censerent, judica- aliquem vestire dicitur, cui magnum est si vesliri ipse
rerit euhi amisisse j'us dandi cum foris esset, et pro- mereatur? Jam porro emundare pollutum se audeat
pterea consequens erat ut ipsrim quoque iterum or- dicere, si prius audet se dicere non essepollulum."
dinarent, si illos iterum baptizarent. Sed cum ad pa- Mundati enim sumus per graliam Dei; sed nec lunc
cem Christi revoeanlur, calumniatores sunt: cum quidem mundabinius aliquem, cum fuerit perfecta'
paci Doriali consulunt, dissimulalores sunt; Quid est nostra mundatio : quanto minus modo, Cum corpus
Jioc alirid, quam:quod eorum Tichonius 4 de illis ait, quod corrumpitur aggravat aniniam (Sap. ix, 15)?
Quod volumussdnclumest? Quis enim castum glorielur se babere cor? aut quis
'
CAPUT,XIY.— 32. Utquid ergo Parmenianus inani glorietur mundurn se esse a peccato (Prov. xx, 9,'
jaclantia exsultat, el dicit : « Nunquam divincelegis; sec. LXX)? Mundare quippe alque sanare, in spiri-
« censura patietur ut vivificare quemquam mortuus tuaiibus rebus tantiimdem valet. Sicut aulem spe salvi
« possit, curare vulneratus, illumihare c_ecus,vestire facii sumus, ita spe mundati sumus iu perfecta salute
« nudus, et mundare pollulus? J Doniinus"enim et in perfecta munditia («). Qttomodoergo sanare et
suscilat mortuos, Dominus curat vulneratos, Do- mundare jam pbssumus; qui nec lunc poterimus, cum
minus illuminat csecos . Dominus vestit nudos , omni modo salvi et mundi fuerimus ? « Sed Deus i,
Dominus-mundat pollulos. Quid sibi arrogat quae: ihquit, « hoc per homiriem facit. v Facit sane, sed
liominis nori sunl? Itane vivi sunt apud eos qui "fecit etper Judam, quem ad Evangelium praedican-.
non peccant, ut etiam vivificare posse dieantur; dum cum cajleris misit (Matth. x, 1-8) : fecit et per
cum incrementum dare non possint? Ego, inquit Pliarisaeosin eis qui bona quceJJer eos audiebant ipsi
Apostolus, plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incre- faciebant, eum illi non facerent qtice dicebarit. Po-
mentumdedil. Nequequi plantat est aliquid, nequequi stremo, cur iniqui et scelerati eorurri, sive cum la- '
rigat, sed qui incrementumdctlDeus (I Cor. ni, 6 , 7). tent", sive cum pro pace Doriati 3 toleranlur, vivifi-
Quando dat vitani mortuo, qui incrementum dare non cant, curant, illuminant,mundant?An ipsinonsunt
potest vivo? Sicut enim Pater suscitat morluoset viyi- mortui, vulnerati, cceci, polluti? An ideo non.apud
ficat, sic et Filius quos vult vivifical(Joan. v, 21). eos c_eci caeeos ducenles simul in foveam caduiit .
'
Itane apud illos sani sunl, ut possint eiiam curare (Id. xv, 14), quia non ipsos, sed Deurn quem praj-
non sanos 6? Quid aliud isti, quam se' benedicendos dicant, illi audiendo el obtemperando sectantur? Ita
* sane, sed tunc prsedicant Deum, si cum "Cbristocol-
I 2 VaticaniMss.,Spirilusanclo. vero cum illo non colligunt, spar-
Editi,nectunced pdssitamiltere.coucimiiusMss.,eam, ligunt: quicumque
scilicet sanclilatem
3 Editi,qui et diusacramenti.
forisin sacrilegio....schismaticusfu.il.
AtMss.,praetereunt,qui: el !oco. schisnuilicus,habent^ 1 sic Mss.At editi,infirmitatestuas: et hrfra, sanarede-
schismatis.
4 ih edilis,magisterTichonius.Abest,magister,a manu- beat: pro, sanarese dicat.
2vaticani et e Gallicanisnonnulli Mss.,Et liomo quis-
scriptis. • .
s sola'editioLov!,ut possintcipudilloscurarenorisanos; quam. 3 Am.elMss., pro Donatiparte.
omisso,eliam. (a) Forte, imper.fectasalute el imperfectamuridilia.\\ia.
(a) Bagaitaho. Morel, Element. Critic, pagg. 146, 147. M. _ '
_.ANCT.AUGCST.IX.
(Trois.J
w. CONTRAEPISTOLAMPARMEMANI,S. AUGUSTINI 76
gunt (Malth.xn, 50); Donatumprcedicando, non Deum, cum testimonium l, nisi ut bomines admoneanttir£
cceeicsecossequendo simulin foveam cadunt, Sed de ul aliquando evigilentr alque adverlant yere non ho-
qutestione Baplismi latius aliquid Domino adjuyanle mine.sesse allendendos, cum sanctum aliquid bomo
traclabimus (Lib. i deBaptismo conlra Donalistqs, aceipere desidcrat, sed illum solum qui de ccelodat
cap. I), cum de omnibus leslirnoniissanctarumScri- boniini; quia non potesthoinoacciperequidquam, riisi
pturarum, qucenobis objicienda credidit, Parmeniaiio datum fuerit ci de cmlo? Quod si dixerinl, De ccelo
responderimus 4. Qui vere ipse adcequalproximos sibi quidem accipit, uon de homine, sed tamen perbomi-
eversione iniquitatis, qui eis lam malum prppiriavit nem ;.qucero per qualem. Si per jusltim tanlum ;-non
errorem, ut non pro pace, sed pro divisione et di- babent illi qui apud eos ipsosper latentes iniquissimos
scissione non soluin loquatur ipse, sed eliam divinos acceperunt : si et per injustum ; qua_causa ergo est
Libros loqui persuadeat. ut aliquem rebaptizent? Si perinjustum non nisi Ia-
CAPUT XV. —55. Sed hiler multa miror lipmi- lentem ; non babent, quos baplizavit manifestus sa-
uem , cum ageret non posse haberi Baplismum nisi tclles Gildonis Optalus : si et per injusltim etiam
acceptum, nec posse accipi sine dante, interposuisse manifesluni, qui tamen iibndum damnatus et ab Ec-
ex Evangelio testimonium : ATonr.oh3sf,inqiiit, acci- clcsice communione projectus sit; non habenl illi
pere homo quidquam, nisi fuerit illi dalum de cceio. quos Felicianus Muslilanus , cnm ab eorum comniu-
Possel enim aliquis eorum verborum inscius, cum iiione foris esset, in Maxjmianischismate baptizayit,
ccepisset isle dicere,. Non polest Iwmoacciperequid- quos tamen nunc cum illo regressos nemprebaplizat.
quam, nisi datiim fuerililli; anlequam dixissef, de Postremo si bomo, qtiamvis de coelo,non famen nisj
cmlo, putare illum diclurum a Donalp fuisse, aut a per hominem potest accipere quidguam ; qua.ro ipse
Parmeniano, aul ab aliquo de parle Donali, aut om- Joannes Baptista , qui hoc ail, per quem hominem
nino ab ipsa parte Donali. Agnosco Evangelium-, et acceperat, quod utique de ccelo acceperat? Et non
illic scriplum esse recenseo ,,Non polesthomoaccipere invenitur 3: atque ita a se teslimoniis pr "ilalismala
quidcjuain, nisi dalum fueritilli de cmlo.Sed numquid causa convincilur, Quia etsi dicat Filius accepisse se
Ponatiisesl coeluni? numquid Parmeniaims est cce- a Patre, et Spirilum sanclum de suo accipere , non
lum ? numquid pars ipsa Donati ? Illa vero non est quasi gradalim, sed sicut ipse exposuit dicens, Quia
coelum, non est in ccelo. Qui enim ait, Non potest oinniq qumiiabetPater, mea sunt, ideo dixi, De meo
liomoacciperequidquam,nisi fueril illi dalum decmlov accipiet(Joan. xvi, 15) : jfosse tamen bominem non
ntinquam dicerej -, Nisi datum fuerit illi de sole, aut interposito homine divinitus aliquid accipere, exem-
dc luna , aul de siellis, quce tamen in ccelo sunt: plo suo Joannes ipse lestatur, et tot sancti antequam
quanto m.nus diccret, Nisi dalum fueritilli de parte Dei Filius homo.fieret, el posleaquam resurrexit et
Donati, quoe non solum npn est ccelujn, nec est in ascendit in ccelum, centum viginti bomines simul
coslo, sed nec in regno vult esse coeloruni.Neeillud congregati erant, quos nullo bomiiie in lerra manum
procul dubio diceret, Non potest homo acciperequid- imponente, de coeloveniens Spirilus sanctus implevit
quam , nisi datum fueril 111 i de Ecclesia : ipsa enim (Aci. i, 15,, et ii, 1-4): et conslituto jam ordine.Ec-
Ecclesia de ccelo.accipit. Si autem dicerel, Non pp- clesice, Cenlurionem Comelium ante ipsum Bapli-
tes.t liomo accipere quidquam, nisi datum fuerif ei ab snnim , ante impositionemmanus, cum eis qui secum
Iioniine juslo ; irruerent quidcm isli-frojilosi, et se erant eodeni Spiritu sanclo repletum, Pelrus ipse mi-
)istos psse procjamarcnl, ut ab eis accipej'etqui vel- ratus est (Id., x, 44). Nemo ergo accipif sine danle :
jet accipere : nec nos qucesiionemfaceremus, ulrum sed quod pertinel ad Baplismi sanctitatem, adest
justi essejjl an non ;._sedinter eos esse vel latenles Deus qui del, el bomo qni accipiat, siye per se ipsum
injustos facjlpostenderemus ex quibusdamprodiiis et donanle Deo , sive per angelum ; sive per Iiominem
exclusis; el tamen eos nou iniprobaremus3, nec di- sanclum , sicut per Petruni, sicut per Joannem; sive
ceremus rion dalurii, vel non acceplum, quod dalum per hominem iniquum, sicut per lam multos vel la-
et accepium essel a talihus. Sed et hoc ialso dicere- tentes \el manifestos, quos anle lempus de messe col-
tur, Non polest homo accipere quidquam, nisi datum ligere servi palrisfamiliasprohibentur, et quos velut
fuerit ei ab homirfejuslo. Ipse enim justusa quo al- paleam frumenta dominica usque ad tempus ventila-
lcr accipil, qucero a quo accepci'it. Si et ipsea justo tionis corde interim separali non temeritale corpqra-
homine, el ,de illo ita qucei-o, donec ab ipso capile liler deserunt, sed pielate spirilualiter ferunt.
ordinis liumani ad ajiqnem perveniam, qui non ab CAPUT XYI. — 55. Qui, inquit, male credidit,
liomine acceperit; atque ifa falsum esse doceam, consequinon polest Baplismi sacramentum; quia scri-
qupd non poiesl liorno accipere quidquam, nisi fuerit plum est, c Perversumnon potes adornare i (Eccle. i,
ei ab bomine dalum.
M: Quid autem agunt isli nescientes per evangeli- 1 Editi,nescientesevangelicum testimonium;omisso,per,
ex
quod manuscriptis resliluimus.
, ."•Editi,ntsi ut kmines commoneantur sfcnulvt aliqttan-
1Mss.,respondebimus. vaticaniautemsic prosequunlur: do,3etc.
Quemvere ipseadmquatproximasibi eversionefele. ln edilispost, et nonmvenuur,proxime sequelianlur
s JuxtaEr. Lugd.ven., numqmddicerel. M. verba : Posselamenhominemnon interposiloliominedhi-
nilus aliquid accipere : acdeinde, atqueita a setestimtmiii
8 Gallicaui
quidamMSS., nectameneosuli probaremus. proiatis, etc. Locuniredintegramusex vatlcaniswss.
ni LIBER SECUNDUS. r „<" 78
15, sec. LXX)!-Quid si ergo apud eos quispiam ba- dum legale sacrifleium, nmnquid devitatum est illud
plizatus fuerit, qui putaverat, verbi gratia, CJirislum templum, quod abep vocafur spelunca lalronuni
ex eo esse coepisse,ex quo secundum carnem de ' (Malth. xxi, 15) ? Quo certe et boni intrabant et mali:"
virgine Maria nalus est; postea vefilatis'sermone hec bonis obefant mali;! quoniam Dominusgui ait,
commonitus, cuni comperisset ipsum esse de quo Sancti eslote,'quia egb sanctus sum{Levii. xi, 45); ila
Joanues ail, In principio erat Verbuin,el Verbumerat inviolabiliter facit sanctos' suos versari inter iiu-
1
apud Deum,et Deus eral Verbum; de quo consequen- los, ut cuslodianl eam quam accipiimi sarictiiatem,
ter ait, Verbumcaro faclum est, el habilavithi nobis quemadmoduiii-ipseDominus Jesusnulla contagione -
(Joan. i, i, 14): faterelur eis suum pristinum erro- maligniiatis in Judceorum gente pollutusest, neque
rem, alquelri eo se fuisse cum baptizaretur sollicilus cum illa prima sacramenta secuhdum perfectainhu-
indiearet, jnberent eum denuo baptizari? Nunquam militaiis viam factus sub lege suscepit; neque eum
ulique facerent: sed hominis imperilam simplicila- postea discipulis electis cum suo tradilore usque ad i"
tem cafnali opinione prius depravatam1, veritatis extremum osculum vixit: Ejus enini exemplo, non
ratione correclam gratularenlur : aut si etiam talis solum non facientis mala, sed etiam non cprisenlien.
2
perversitas perlinaciter ei defendenda videretur, et tis ulli malilia., inler paleam frumenta secura sunt,
diu reluctatus neque correctus, etiam de Ecclesia quia neque talia faciunt, neque consentiuht faciehti-
pelleretur, etpostea cognita verilate femearet, pceni- bus; eliam si in eadeni segete usque ad messem,
tentia ulique curandum esse eenserent, non ilera- in eadem area usque ad ventilaiionem, inlra eadem
tjone Baptismatis vulncrandum; quamvis hoc in retia usque a,dsepbrationem qucein liltore futura est,
corde se habuisse faleretur etiam illo lempore quo boni tolerc-nt nialos (Matih.'ni, 12, et xm, 57-45,
apud ipsos fuerat baptizatus. Perversum ergo non 47-50). Sed isti sunt vere ca.ci duces csecorum, qui
potes adomare, quia non ei ad ornamentum valeret et in numero siiorum lam mullos malos vident, et
Sacramentum quod acceperat, si in fide pervefsa per- viam pacis non vidfent; et ut se non ad sustinendum
sisteret, sed potius ad supplicium: cum tamen ipsuts invicem proptor unitatis-vinculum,sed ad dividendum
Sacramentum per se, etiam in perverso quem non ab invicem propter schismatis sacrilegium sequantur
- ornabal, sed judicabat, inlegrum permaneret; et ideo Iioniines, persuadent. " '
nullo modo esset illius Sacramenti viblanda sancti- CAPUT XVIII. — 5". At enim diclum est per
tas, etiam cum esset illius hominis eorrigenda per- prophetam regi Josapliat: 6 rex Josaphat, si pecca-
versitas. torem tu adjuvas, aut eum qucin Dominus odit tu dili-
CAPUT XYII. — 56. Audet eliam Parmenianus gis, proplereafuil super te ira Domini.Quis enim no-
liobis exempla divina proponere, quibus se arbitralur strum dicit peccatorem adjuvandum, ad boc utique
oslendere, quserendum esse bominem sanetum, a in quo peccare vult; sicut ipse Achab quem adjuva-
quo accipi debeat Sacramentum. Ipse, inquit, Dei bats Josaphat, eundo cum illo in-pr-elium; cum ille
Filius, ipse DormnusJesus Christus, a quo principium Michaja.propheta. veracia verba contemneret ? Et ta-
spiritualis Baplismi exortum est, cum securidumvo- men nec sic obfuit innocenlise regis Josaphat pessj-
lunlatem Patris baplizandus esset, ulrumnead Phari- mum meritum regis Achab : quia iilum Dominus ad
smosperfidosatque profanos,an ad sanclisshnumJoan- se exclamantcm a periculo bellico liberavit, illum
nem venissemonstraiur? At si hoc exemplo invitamur aulem sacrilegum contemptorem in maiiris hostium
ad accipiendumBaptismum, inferiorem nobis a quo venirepermisit (III Reg. xxn). Et si quid Josaphat
baptizemur debemus inquirere; quandoquidem Do- periculi expertus est, quod ei Propbeta indicat' ab
_minus ab eo baptizatus est, qui se ab ipso Domino ira Dei fuisse, non alieno meruerat peccalo, sed suo;
baplizari debere prcedixerat, et qui se indignuni cor- quia sicut ei dictum est, peccantem adjuvabat': sed
rigiam calceamenti ejus solvei'e testabalur (Malth. apud Deum ccetera ejus bona facta- proevaluerunt.
in,14, 11). Quinimo.ut inlermittam inquirere dili- Sicenim dicilur ei: Peccatbremadjuvisli, et ei contra
gentius cur ipse Salvalor noster baptizari voluerit, Dominumamicus es-,et in hocsuper te ira a facie Do-
quia certe aliqua causa voluit; proplerea forlasse, mini. SermonesDei boniin universis sunt tecunt,quo-
cum se ipse posset tingere, qui eliam suum bapliza- niam abslulislilucos de terraj et parasli cor tuum ad
torem polerat baplizare, voluit Dominus a servo, et requirendum Deum (II Pafal. xix, 2, 5). Qui autem
illc per quem facta sunt omnia ab illo qui factus est •versaturin Ecclesia Dei, ubi sunt et illi qui siia qum-
inter omnia, baptizari, ut et doceret humilitatem, et runl, non qum-Jesu Christi, qui per invidiam etcon-,
ostenderet non inleresse quis a quo baplizetur, dum tentionemChristum-annuntiant, non caste; et dicit4,
eo Baptismo quo baplizaridus est baplizetur. Nec a Sive per occasionem,sive per verilatem Chrislus an-
Pharis-eis dedignarelur ille baptizafi, si baberent nunlielur; el in hoc gaudeo, sed el gaudebo(Philipp.
hujusmodi baptismum, quo ilje cerli sacramenti gra- -ii, 21, et i, 15-18): inipollutus inter eos atque in-
tia voluit baplizari. Nam et cum circumcidenduses- teger permanet, quia non eis ad sua qucerenda con-
set, numquid Joannes qusesitus est? Hoc enim a Ju- 1 SievalicaniMss.At editi,si custodiunt.
dceisfieri jam solebat. Et cum pro illo esset offeren- 2 Editi,non facienlesmala, sed etiaxnndn
consentienles.
Emendanturex Mss.
3 SicMss.Editivero,quandoadjuvit.
*IftM_B.,prati«m. * unusDivionensis codex,ut ail jpostolus, siveper, etc
'
n CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI 80
sentit, cum boc culpet atque reprehendal; nec eos cjus m eis quorum causam non audierunt, et de qui-
ad peccandum, sed ad hoc adjuvat, unde Christiis la- bus nullo modo judicare potuerunt, incredibili teme- '
lius pradiceiur, et ab bis qui audiunt el faciunt per ritate impielatis exsufflanl, et sibi audent arrogare
eos qui quod dicunt non faciunt, Chrislo credatuf, quod Dei esl; a se damnalos-in hbnoribus integris
in Christo speretur, Chrislus diligalur. Talibus enim pro Donati pace recipiunt, et a se inauditos contra
prcecipit idem aposlolus dicens : Nolite conjungicum pacem Dominidelestantur; Baptisma in illis lerra-
infidelibus.Qumenhn parlicipalio juslitim cum iniqui- rum parlibus per Apostolos traditum periisse con-
tate ? Qum communicalioest luci ad. lenebras? Qum lendunt, et per Felicianum apud Maximianistastra-
uutem convenlioChrisli ad Belial? Aul qumpars fideli ditum non periisse concedunt1? Jamvero quomodo
cum infideli? Qui aulem consensus templo Dei cum Catholici nou clarificant Deum, qui promissa ejus
simulacris? Vos enim templum Dei vivi1 eslis. Dicil nullis hominum sceleribus, quominus implerentur,
enim : Quia inhabitabo in eis, et inambulabo; el ero impediii .posse confidunt; qui sacramenla ejus ilri
illorum Deus, et ipsi erunl mihi populus. Propler quod debita veneratione prosequunlur, ut ea si etiam ali
exile de medio eorum, dicil Dominus, el immundum indignis traclata fuerint; illis sua perversitate dam-
ne teligerilis; et ego recipiamvos, el ero vobis in pa- nalis, illa intemerata sanctitate permanere de-
irem, et vos eritis mihiin filios el ftlias, dicil Dominus monstrent ? .. . ,
omnipotens(II Cor. vi, 14-18). Quseverba isti carna- CAPUTXX.— 59.« Iterum, >inquiunt,« scriptum
liler senlienles, per tot divisionesse ipsos minutatim est: Nolile communicareoperibusinfrucluosislenebra-
in ipsa una Africa coneidunt. Non enim intelligunt rum, magis auletn redarguite. Qumenhn fiunl ab ipsis
nerninem conjungi cum infidelibus, nisi qui facit lalenler, turpe est el dker.e i (Ephes. v, 11,12). Jam
peccata Paganorum2, vel talia facienlibus favet; nec ipsa verba quemadmoduminlelligenda sint diximus,
quemquam fieri participem iniquitatis, nisi qui iniqua quia non commmiicare est nori consentire : quod
vel agit vcl approbat. Quis autem communicat tene- propler Ecclesicedisciplinam parum esl, nisi etiam
bris, nisi'qui per lenebras consensionis suse di- redarguantur, ul corrigi possint. Sed basc salva pace
misso Christo sequilur Belial? Quis ponit cum infide- facienda sunt, et quanlum admillil officiumconser-
libus parlem suam, nisi qui ejris infldelilalis fit parlir vandceunitatis, ne simul eradicetur el triticum.
ceps? Ita'enim templum Dei esse desinit, nec se CAPUT XXI. —40. « Iterum ad Timotheum idem
aliter simulacris adjungit. Qui aulem sunt lemplum apostolus, Ne, inquit, communicaverispeccalisalienis;
Dei vivi, et in medio nationis torluosa. ac perversce te ipsum caslumcustodi t (1 Titn.v, 22). Docuil ex
apparent sicut luminaria in mundo verbum vila; consequenti,-quemadmodumquod.prius dixit, intelli-
babentes (Philipp. n, 15", nihil eos quod pro unitate gendum sil. Qui enim se ipsum castum servat, non
loleranl inficit; nec anguslanlur, quia in illis babilat communicat peccalis alienis. Si enirii communieat,
d deambulat Deus : et exeunt de medio malorum, consentit: si eonsentif, corrumpitur : si corrumpitur,
alque separantur interim corde; ne forte eum id caslum se non servat. Sed sane tandem aliquando
facere per sedilionem schismatis volunt, prius a bo- evigilavit Parmenianus, et attenditquid diceret Ti-
nis spiritualiter, quam, a malis corporaliter sepa- cbonius, sed frustra.: slatim quippe amore senlenlia.
rentur. sucecontra verilalem oculosclausit.Ailenim :«Num-
CAPUT XIX. — 58. Quod ergo scriplum est Deum quid, frater eharissime, non polluunl alios.aliena pee-
dixisse, Eos qui me clarificant, clarificabo; el qui me cata, et hoc est facinorosis non communicare, licet
spernit, spemetur (I Reg. n, 50); ipsi maxime nolunt cum ipsis convenias, eorum facta non facere? »Et
inlueri. Quomodoenim clarificant Deuni, qui dicunf tamen non totum dixit. Paruni est enim eorum facla
per orbem lerrafum impleri non posse ejus promissa, non facere, nisi displiceant: parum est ut displiceant,
qucepromisit patribus nostris, Abrahce, Isaac, et Ja- nisi redarguanlur. Aliud enim est non facere, aliud
cbb; qua. per Prophelas lanlo an.le pramunlians, non communicare, id est, non consenlire facientibus,
exhibuit per Unicum suum, qui factus est ei ex se- aliud etiam redarguere. Cur ergo ubi videre coeperat,
mine David secundum carnem (Rom. i, 2, 5), ut in slatim se averlit, et usque in finemnoluit pervenire,
illo, id est, in semine Abraha. benedicerentur omnes et vix trientem de toto posuit? An sicut de populofe-
gcntes : qui dicunt ipsum Dei Filium fruslra dixisse, cerunt, et senlentiam verilatis pra.cidendam putavit?
Sinile ulrdque crescere usque ad messem (Mallh. xni, Nos dieimus, quod qui non facit malum, nec facienti
50) : quasi falsus fueril, aut ipse fefelleril, cum sola consenlit, et facientem arguit, firmus atque integer
zizania per munduni creverinl; frumenta vero pra_- inter iniquos tanquam frumentum inter paleas con-
ter parlem Donali, in lolo terrarum orbe defecerint? versalur. Tile autem tantuinmodo ail, « eorum facla
quomodo isla senlientes glorificantDeum, cum scri- non facere.» Et terliam tamen de tota senlenlia par-
plum sit, In laliludine gentisgloria regis; in diminu- ticulam querriadmodumrefellat videamus.
lioiie aulem populi conlritio principis (Prov. xiv,28)? 41. « Quod conlra legem esse divinam, i inquit,
Aut quomodb non spernunt Deum, qui Baplismum « nullus qui legem veneratur, ignorat. J Adhuc ista
* InMss.Mcet infra,lemplaDeivivi; verba communiler dici possunt. Potest enim et alius
s Editi,peccalumPaganorum.At vaticaniMss.,peccala
Paganorum. 1 Editi,contendunt.MeliusMSS.,
concedunt. . - . _
81 , ." LIBER TERTIUS. - ; 8a
dicere, Quod secundum legem esse divinam , nullus nonnullus correctionis est gradus *; quanto verior
qui legem veneratur, ignorat. Sed opus est probare, perfecliorque correctio est, ab ipsa parte Donati ad
non dicere. Attendamusergo quemadmodumprbbet. unitatem catliolicamremeare? Et Tichonius quidem
«Quidenim prodest, n inquit, « innocentiam cuslo- multa dixit, qua_illis temporibus, et sicut inlerior no-
disse, si cum reis mixlus esl et obnoxiis? i Sane si verat, quam rion modico, sed multo ferrnento, totam
. ita est, innocentiamcustodisse non prodest ', sed in- suam massani nollent fateri corruptam, qui totum or-
nocentia custodita rion est. Mixlus enim reis et ob- bem terrarum" peccatis Afrorum fermentatum esse
noxiis, nisi per conscienticemaculatamconsensionem, ' efiminafehtur. Sed ego islos miror, si adhuc eis pla-
nullus recle dici potest. Qui vero implet quod scri- cet hcecapostolicaverba 2 sic intelligere, ila eos Opta-
ptum est, Juslo nihil placetiniquum (Prov. xn, 21, ttim Gildbniariumvelle defendere, ut nec modicum
sec.LXX); ubilibeteum versari quselibetnecessitasco- fefmenti eum fuisseconcedant 3. Quod si vel iioc con-
gat, misceri iniquitatibus non potest.«"Velquomodo,i cedunt, quam riiagnamputant esse massam suam, ut
inquit,«incprruptus poleris permanere , si corruplis non potuerit tota corrunipi?aut si in eis solis lota
sociaris? s Ita plane, si sociatur, id est, si mali aliquid corrupla est, quibus jilacet Optatus; experti discant
cum eis committit, aut committentibus favet : si au- intelligere quod legunt, quia inest tola massa ad quos
tem neutrum facit, millomodosociatur. Porro si ad- perlinet quod dicitur loturii,sive bonum, sive malum:
dat tertium, ut non sit in vindicando piger, sed vel ad eos pertinet qui conseniiunt; ad eos autem qui non
corripiat juslus in misericordia et arguat, vel etiam, - consentiunl, oninino non periinet : et ideo disciplina
si eam personam gerit, et ratio conservandse pacis eeclesiastica4 corrigendum est, ne ad multos persua-
admiltii, corani omnibus peccantes'arguat, ut cceteri dendo perveniat; qubd ubi fieri permittit.ratib pacis,
timeant; removeateliam vel ab aliquo gradu hpnoris, et noii fit, ipsa negligenlia culpam trahit, et in peri-
vel ab ipsa communipne Sacramentorum, et hsec culo corisentiendiest per desidiam corrigendi.
omnia cum dilectione corrigondi, noncum odio per- • CAPUT XXIII. — 45. Ex qua regula et illud intel-
sequendi(a) jplenissimumofficium,nonsolumcaslissi- ligendum ests, qriod consequenter opponit, dicens
macinnocentise, sed etiam diligenlissimsoseveritatis 2 esse scriptum : Sit vobis'legitimutrimlernumin proge-
implevit. Ubi autem csetera impediuntur, illa.duo ; nies veslras,dividerein mediosanctorumet irreligioso-
scmper relenta incorruplum castumque custodiunt, rum, el in mediomundorumet immundorum(Levii. x,
ul nec faciat malum, nec approbet factum. 9,10). Tanto enim quisque melius hoc facit, quanto
, CAPUT XXII. — 42. Sed. famen videamus unde -magis in Ecclesia proficit. Cum enim crevissetherba,
iste doccat quod affirmat: « Cum scriplum sit, s in- et fructumfecisset,tunc apparuerunl zisania. Et quam-
quit. '«Modicumfermentumtotammassamcorruinpiti - vis inter utrumque jam servi pati isfamiliascognitione
(I Cor. v, 6). Dixit boc Parmenianus, atque abiil: dividerent alque dislinguerent; jubentur lamen ea si-
- nec ei nunc oslendi polest, in parte Donati, non so- nere crescere, et boc usquead messem(Malth. xm ,
lum modicum fermenti, sed multum veneni cx illis 26-50). Sed hccchaclenus : caenim qusei'estant, ali-
ovis aspidum riiptis, et pra_validisjam serpenlibus quanto diligentius ab alio exordib cbnsideranda alque
pro iPrimianodamnatis, et ad Primianum iterum re- tractanda sunt.
vocatis3. Sed correcti sunt, inquit. Deo gratias. Si ve-
runi est, non invideo, alque ulinam id perfecle fiat. 1 Edili, est modus.Koslriautem GallicaniMss.simul
Si cnim a Maximianislisredire ad partem Donati, cumvaticanis habent, est gradus. nanc lectionemin mav-
gine AmerbachianaB edilibnisannotalam,eligendamdu-
cebat HenricusGravius,si modo exstaret in manuscri-
-
• ' Forte,noninnocentiam cuslodissenonprodest. ptis.
2 plures Mss.,sevefitas: supple, innocentim diligentis- 2 MSS.,hmcEpistolmverba.
siinm. .--.- 3 SicMss.At edili,contendanl.
s Am.Er. et aliquotMss.,et ad Prindanumterliumrevo- 4 Editi,et ideo in disciplinaecclesiaslica.
Abest, in, a
catis. nianuscripiis.
(a) Supple,faciat. s Editi,inluendumest: mendose.•

'
LIBEll TERTIZTS,
_ReliquatractanturlocaScriptursequaeParmenianusbbjectabat.

CAPUT PRIMUM.— l.Cum omnis pia ratio et suarum infirmas plebes jactantia sui nominis irrelitas,
modus ecclesiasticcndisciplince unitatem .spiritus in vel totas frahere, vel certe dividere affectant, super-
vineulo pacismaximedebeat intueri, quod Apostolus bia tumidi, pervicacia vesani, calumniis insidiosi, se-
sufferendoinvicem prsecipit custodire (Ephes. iv, 5, ditionibus turbulenti; ne luce veritatis carere osten-
2), et quo non custodito medicinavindictse* non tan- dantur, umbram rigidceseveritalis obtendunt,et quse
tum superflua, sed etiam perniciosa, et propterea jam in Scripluris sanctis salva dileclionis sinceritate e£
nec medicina esse convincitur: illi filii mali, qui non eustodita pacis unitate,' ad corrigenda fraterna vilia
odio iniquilatumalienarum, sed studio contenlionum mordacioril curatione fieri prceceptasunt, ad "sacri-
"-sic Mss,Alediti,medkinmvindkla, 1 Editi,inoderaliori.AptiusMss., mofdqciori.Loquitus
83 CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI U
legium scbismatiset ad occasionemprajeisionis usur- vindicaril. Quod ul salis appareat, IPlum ipsiim Epi-
pant, dicentes, « Ecce ait Apostolus, Auferteinalum slolceapostolic;elocum diligentius Iracleniiis.
tx vobisipsis. Quod malum utique si integris, i in- 5. Quid vullis, inquit? In virga veniamad vos, an
quiunl, « non obesset, nec juberelur auferfi. » in charitateet spirilu mansueludinis? Jahi hic apparet
2. Interim videamus ne forte rion fruslra non dixe- eum loqui de vindicla, ad ciijtis significationemvir-
ril Apostolus, Aufefle malos a congregatione veslra; gam ndminavil. Numquid tamen et virga sine cbari- j
malumex vobis : cum tate ita In veiiiamad an '
sed, Auferte ipsis quia quisque est; quia conlexuil, virga vos,
.mpedilur ab Ecclesiaacongregatione malos lioniines .ii charilaie?Sed quodsequitur, spirilumansueiudinis,
separare, si ex se ipso auferal malum, non eis corde admonet ihlelligi, quia et virga charilalem habel.Sed
miscetur (a); atque ila spiritualiler non solum conjun- aliud est charitas severitalis , aliud charitas miinsue-
gitur bonis, sed etiam separatur a malis. Sic enim in tudinis! Una quidem charitas est, sed diversa indi-
illo loco ad Timotheum cum dixisset, Neque commu- versis opei'atur. Omnino, inquit, audilur inler vos
nicaveris peccaiis alienis: tanquam ille diceret, fieri forhicatio,et lalis fornicalio,qualis nec in Genlibus,ila
posse ut aliquos malos ab Ecclesioecongregatione se- ut uxorempalris sui quis habeat. De tam immani fa-
parare non posset, et ideo lolerare cogeretur; tan- cto videamus queriiadmodumeos ssevire prcecipiat.
quam consilium dans quemadmodum peccatis eorum !E. DOS, inquil, inflalieslis, et non poliusluciumhabui-
sion coinmunicaret, Te ipsum, inquit, caslumcuslodi slis, ut tollerctur de mcdioveslrum qui hoc opusfecit.
(IThn.v, 22).Nam malis malus lriisceripotest', bo- Quare luciumpotius, et non iram, nisi quia si patilur
nus autem nullo modo , quamvis cuni eisiri una con- untim membrum, compaliuntur omnia membra
gregalione verselur. Ita et hic ad Corinthios cuin (I Cor. xu, 26)? et uon luctum, quia tollebatur; sed
dixisset, Quo enim mihi dehis qui foris sunl judicare? luclum, inquit, ul lolleretur: id est, ut lugenlium do-
Nonnede his qui intus sunt vosjudicalis? ne forte lur- lor ad Deum ascenderet, et ipse tolleret hoc opus de
barcntur aliqua malorum numerositate, sic permixtis medio eoruni, sicut ipse sciret, ne forte illi per huma-
frunienlis, ul sine illorum vexatione colligi separari- nam imperitiam eradicarenl et triiicum. Cum ergo
que non possenl; Anferle,inquil, malumexvobis ipsis ad talem vindictam necessitas cogit, humililas lugen-
(I Cor. v, 12,15) : ut si forte non possent auferre tium debel impelrare riiiseiicordiam, quam repellit
malos a congregalione sua; aulerendo malum ex se superbia sajvienlium 2 : nec illius ipsius qui de me-
ipsis, id esl, non cum eis peccando, nec eis ad pee- dio fratrum tollitur debet negligi salus; sed ila agen-
candum consentiendo aut favendo, inlegerrimi inter dum est, ul ei talis vindicta sit utilis; et agendum
eos el incorrupiissimi versarentur. Quia per malum voto el precibus, si corrigi objurgalionibus non po-
suum malis quisque consentit. Siaulem a se ipso au- test. Ideoque scquilur el dicit,: Ego quidemabsens
feral malum , alieno malo non est unde consentiat, corpore, prmsens aulem spiriiu, -jam judicavi quasi
Quapropterquisquis eliam conlempserit EcclesiseDei prwsens eum qui sic operalus est, in nomine Doinini
disciiilinam, ut malos cum quibus non peccat et qui- nosiri Jesu Christicongregatisvobisei meo spiritu, cum
bus non favct, desislat monere, corfigefe, arguere, virlute Domininoslri Jesu Christi, iradere hujusmodi
et si talem gerit personam, et pax Ecclesicepatiiuf, salanmin inlerilum carnis, ul spirilus salvussit in die
etiamaSacramenlorum parlicipationeseparare2;non Domini (Id. iv, 21-v, 5). Quid ergo agebat Apo-
alieno malo peccat, sed suo. Ipsa quippein lanla re stolus, nisi ut per inlerilum carnis saluli spirituali
iiegligentiagrave malum esl: et ideo, sicut Apostolus consulcret, ul sive aliqua poena vel morle corpbrali,
monet, si auferat malum a se ipso, nori solum auferet sicut Ananias et uxpr ejus ante pedes apostoli Pelri
audaciamconimittendi,aut pestilenliam consentiendi; ceciderunl (Act. v , 5, 10); sive per poanitentiam,
sed etiam pigritiam corrigendi, et negligehtiam vin- quoniam salansetradilus erat, interimeret in se sce-
dicandi, adliibila prudenliaet obedientiain eo quod-3 leralam carnis concupiscenliam? Quia ipse item dicit,
prcecipitDominus, ne ffumenta lsedantur (Matth.xm, Mortificatemembraveslra qum suiit sitper terram : in-
29)..Ea quippe intenlione quisquis inter triticum zi- ler qticeet, fornicalioriemcomriieihorat ( Coloss. iu,
zania toleraverit, auferendoa se ipso nialum, non eis 5). Etiterum : Si enim secundumcarnem vixeriiis,
communical: et ea distinguit ac judicat interim ad moriemini; si aulem spiritu facta camis mortificaveri-
diem; non enim novit quid cras futurum sit: et ideo tis, viveiis( Rom. vni, 15). Non lanien ab eo fraler-
dilectione servata, non sine spe correctionis vindi- nam separat charitalem, quem de fralerna congrcga-
candum est, quidquid etiam cogit necessaria severilas" lione 3 prcecipitseparari. Hocenim apertius ad Thes-
salonicenses clieil : Si quis autem-non obauditverbo
quippe de iis Scripluraj.lbcis,quibus acriofem viiiorum
correplionempr_ecipienlibus abutebanturDonatistse ad sua- nostro per epislolam, hunc nolale , et non commiscea-
aendam separationema malis. mini cum illo, ut erubescat: el non _J_ihimicum eum
1 omnes Mss.:Kec enim malis nisi malusmisceri po-
test. 1 ItaMss.At edili, quidquidcorrigivelvindicarinccessu-
i 2 sic Mss.Editivero,si etiamtalemgerit persbnam,et pax ria severitasposinlui: . .
EcclesimpalUur,nt eliama Sacramenlorum participatione 2 Vox,smvienlium, resStuitur ex codicibusvaticanis.in
mempiam possilseparare, non alieno fnalo peccdt, sed aliisquibusdamMss.legitur,superbiensanimus.Videinfra,
SUG. cap. 2, 13.5, ubi rursum liumilitaslugenliumcontra
"
. Lov.,eo quod; omissaparlicula,in. smvientium.
superbiam
3 Am.Er. et Mss.,supernamseparqtcliarilatem,qttstnde
(a) II Retrac..,cap, 17, • ..... •-._ ..-.}:?_-._;.--.-;. supemacongregalione,
fiK LIBER TERTIUS. . 86
msthhetis,sed conipite ut ffatrem. Audiarit isti ali- tamensignificavitquanta charilate in quemque d«beat
^ <|uandbjetiiilelligant qhemadmoduiri satagat chari- ecclesiaslicavindicta procodere.-Hoc,esl illud quod
tas apostolica, ut suffereuiesinvicem sludeamuscon- isti nonintelligenles ipter Galumniassuas solent.ba-
servare unitalem spiritus in vinculo pacis (Ephes-.-iv, bere prcecipuum: Emendabitme justus in. niisericor-
2, 5). Nam et hic cum dixisset, Et non ut inimicurii dia,etm'guel me; oleumautem peccatoris non imvin-
eurit(eslimelis,sedcorripileut fralrem; tariquamosteh- guet capittmeum(PsuliCS.Li5); Quia vero isti-non in
dens cur hoc dixerit, cohtinuo Subjunxit, Ipse aulehi misericordia emendare noyerunt, et Cajcilianiinno-
Deus pacis det vobis pacem senlper in omni bono cenliam saevis suspicionibusinseclati sunt, ef Optati
t (UTIiess; iuj 14-1'6). Ita et de isto qui uxofem pa- Gildoniani potenliam fallacisoleo adulationis unxe-
tfis siii habtiit, luctum potius indicitj et pacificam runt. Nam. si propler vinculum pacis iniquitatem
charitatem ubique commeridat: sicritet de seipso ait, Optali gemenles Iugentesque lolerarent, npn-ntique
Neiierumcuin veneroad vos, humiiietme Deusjet lu- pacem christianam atque calholicamin orbe ierrci-
geafnmuliosex his qui anle peccaveruntet non egeruht rum, sanctamquc unilatem disrumperentl, aiil certe
pmnilenliamsupef hnmunditia, et luxuriaj et fornica- a majoribus suis nefaria csecilatedisruptam ila dole-
tioriequamgessefunt.Et paulo post ait : Prmdixi, et renl, ut.saltem apud se experti quani mullos malos
prmdicosicut prmsenssecundo,et nunc absens, his qui pro pace Donati ferre coganlur, impacalas illorum
anle peccaverunt, el cmteris omnibus, quia si venerb calumnias pace sucecorrectionis exstinguerenl.,
ilerum, non parcam (II Goi: xn, 21 ,~etxm, 2 ); Ideo 5. Sed el ad illius primoead Corinlbios Epistolae
lugendojudicabatl, iit Dei misericofdia sine corru- consequentia redeamus. Cum.dixisset Aposlolus_
ptione vinculi pacis, ubi salus tota consistit, conlere^ Tradere hujusmodisalanmin interiium carnis; ut spi-
ret peccantes atque corrigeret; sicul de isto ipso qui ritus salvussit in die Domini.Jesu: etiam atque ctiam
cum patris uxore fuerat fbfnicatus, fecisse intelligi- commendans humilitate Iugentiumhoc debere fieri,-
tur. Nariinon invenitur de quo alio sigriificetitl se- non superbia ssevientium, conlinuo subjecit, Non
cunda Epistola ad eosdeni Corinthios, cum ait: Nam bona gloriatiovestra: vel-per exprobrationempronun-_
ex hmltatribulalioneel anguslia cordisscripsivobisper tialionis, Bona glorialio vestra. Sic enini.nonnulli, efc
niultas Idcryinas, rion ui contristemhii;sed ut scialis maximelalini codices habent, cum eadem inutroque
dileclionefnquani habeo abundanlius in vos.Si quiS senlenlia teneatur. Non enim meluendumest ne quis
aulein cbnlristavit,nonme conlfistavit, sedex parle, ul intelligat laudandoeos dixisse, Bona gloriatio veslra :
honpnereihomnesvbs:Sufficitei correptiohmcqum fit cum et superius dixerit, Infiati .eslis,et non polius lu-
d hiullis, ila ul e cohtrariovosdonelis, et consolemini, clum habuislis; ct hic conlinuo subjungat, Nescilis
rie quahdomajofi tfisiitia abiorbeaturqui ejusmodiesl. quia modicum fermentum lotam massam corrumpil
Propter quod obsecrovbsi ut cbnfifmelisin eumchari- (lCor. v, 6) : quod ad ipsani inanis gloriationis
talerii.Ad hoc enimeiscripsi_,utcdgnoscam probalio- corruptionem congruentiusreferri potest 2. Superbia
nerii vesiram, si in bninibus bbdUdienteseslis. Si cui quippe ex vetustale 3 primi hominis, qui superbia
auiem aliquiddonaveritis-,et ego. Nairiet egosi cuido- lapsus est, quasi fermentala et corrupla mente facit
navi, proptervbs, iii persoha Christij ul nori possidea- elatos in unam conspersionem, qui sibimel in eam 4
tnur a salana : hoh eniin ignbfamusmehtesejus(ld. n, simili jactantise vanitate consenliunt., Et gloriari qui-
4-11). Quid moderatius, quid diligentius, quidsol^- dem,..non.dep.eccalissuis, sed superalteriuspeccala,
liciludihe pia et paterna aicriiaternacbafitate plenius tanquam excomparalione innocentisesuse, modicum
fieri autdicipbtest? Sieut peccanti adhibbt errienda- videtur fermenlum; quia de sujs etiam, iniquitaiibus
tioheni, sic correcto , bt cbrilerenti atque Iiumiliarili gloriari, mullurn fermentumest : sed et illud modi-
ih posnitentiacor suuhi, vult reddi cohsolationerii2; cum loiam massam corrumpili Cadit enim. superbus
he riiajori,inquit; irislilia absbrbealur.Sed quid illud mefito superbice suce,. et incipit efiam peccala sua
quo cbhclusit istam senlenfiam , Ut rion pbssideariiuf defendendovelle gloriari. Quod prsevidensidem apo-
asdidna?'Nbri &nm-,ihquit,- ignofariiusrheiitesejus. stdlus ait: Quapropierj qui se putat slqre, videalne
Ipseestenim qui pef iriiagihernquasi justceseverlta- cadat (Id. xjl2). Et ilerum ,: Si prmoccupalus.
tis Grudelemsceviiiamperstiadet, hibil aliud appeteri§ fueril homoin aliquo.delictp:,vos qui spirituales eslis,
vcrienbsissimavefsutia susi, nisi- ut corrurifpatatqiib inslruite hujusmodiin.spirilumansuetudinis,inlendens
disrurhpaf vihculumpacis et fcharitatis, quo corisefr teipsum, ne el tu lenteris. Alleralterius gnera porlale,
vato iritef Chfisiianos; vires ejus birines invalidai el sic adimplebilislegem,Christi (Galat. vi,1, 2). Quid
fuiritad nocendurii, et rnuscipulseihsidiarurriconimii- est lex Ghrisli, nisi. Mandalum novumdo vobis,-ut
nuuntuf, et cbrisiliaevefsionis'evanescurit. diligatis invicem(Joan. xni, 54)? Quid esf lex Ghri-
CAPUTII. — i. Sed etsi de.aliquo alio in secunda Sti,-nisi, Pacem meamdo vobis, pqcem relinquovobis
ad Corinlbios Epistola locutus est Apbsfolus, et ibi ' i vaticariiMss.,in bfbisterfarumSdhcldimiidiedisrum-
' . . : .
1 Editi,indkabat.M.e\msMss., perent. ...
judkabal. . . 2,Sic At editi, quid
valicanico.dices. " dd ipsam refem
' '
2 Editi,adhibeidamnationem,sk cofrectoatquecorilremen- potest ? miniisrecte. .
ti vult reddere corisolalionem.Aptiusvaticanicodices, 3Editi,velulex veluslate.Expungitur,velui,auctoritate ,
adhibetemendationem. lum caeteriMss. cumiisdemhabent, chdicisCasaliui. , - . . .' ' " - ..
atqkecoriterenli vullreddicdnsolalioiiem: exceptouno 4Plures Mss., in una conspersione," qm sibtmetm
DivieaeBfei, qiuprssfert,atqueconverlentf. ea.
87 CONTRA EPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI -88
(Joan. xiv, 27).-Quod ergo hicdixit, Invicem onera non "commisceri:si.quis frqler noniinaturs inler vos aut
veslra porlale, et sic adimplebitis legem Chrisli; hoc fornicalor, aut idolis serviens,aul avarus, aut maledicus,
alio loco ait, Sufferentesinvicemin dileclione,sludentes aut ebrjosus,aut rapax, cum.ejusmqdi nec cibuni qui-
servareunitalem spirilus-in vinculopacis(Ephes. iv, 2, dem simul suinere.- Quo enimmild de his qui foris sunt
5). Nam et in illo Pharisceomodicum fej-mentumesse judicare? Nonne de his qui.intus sunt vosjudicalis ? De
videbalur, quia peccatorem non solum non dolebat, his autem qui foris sunt, Deusjudicabit. Auferte malum
sed super ejus peccala desuis semeritis extollebat. Sed ex vobisipsis (l Cor.,v, 7-12). .: ! .,
descenditille confitens peccata sua , juslificatus magis ...7. Ecce queniadniodum ad haricsententiam venit
quam ille Pharisceusjaclans merita sua : quoniamqui AposloIuSj.cujus ultimam particulam ponendam cre-
_seexallat, liumiliabitur, el qui se humiliat, exallabitur diditParmenianus,: dieens esse,, seriptum, Aufefle
(Luc. xvm, 10-14). Sequitur ergo Aposlolus, et dieit: malum ex vobis ipsis; «Quod,._ inquit," «utique si
Expurgale vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, boniselintegrisnonnoceret, non juberelurauferri. * '
sicut eslis azymi. Quid est, ut sitis ; et quid est, sicut Quceautem superius .dicta sunt, unde ad boe ventum
eslis : nisi quia erant ibi tales, erant ibinon lales, quos est, praetermisit; quibusiitiquead idquod persuadere
ul tales essent, exemplo lalitim commonebat ?Tameri cupiebat, separationem a malis fieri corpojalilcr
oinries in uno tanquam eosdem admonet, ne illi qui oportere, polerat adjuvari dicente. Aposlolo, Cum
lales erantJ, desperarent de his qui nondum tales hujusmodi nec cibum shnul sumere., Cur ergo non
erant, et eos ad compagem sui corporis non perlinere commemorayit quod ejus.inlenlionem rnaxime,adju-
arbitrarenlur; taiiquam eosdem admonet cum.dicit, vare posse videbatur?'Cum enimvebemenlerinstct
til silis sicut esiis,- Noverant enim et illi qui jam sic ut a male viventibusicorporalem sepafationem fa-
erant, et admonenle Aposlolo magis magisque nosse ciendam esse persuadeat, cur non adhibet leslinio-
debebant, sufferreillos qui nondum sic erant, ut suf- nium Apostoli dicentis.,'Si, quis fraler nominatur for-
ferendo- invicem in dilectione, servarent unitalem nicalor, aut idblis serviens, aut avants, anl maledicus,
spiritus in vinculo paeis, et invicem onera sua por- aut ebriosus, aulrapax, cum ejusmodinec cibumsimul
tantes, implefent utique legem Christi, qua Dominus sumere: nisiquia vidit, si hoe diceret, posse si.bire-
rioster Jesus Christus ad docendam humilitatis viam sponderi, Ilane -vos.etiam fomicatores et idolis ser-
usquead mortem crucis humiliari dignatus est (Phi- vienies.aut;non habetis,.aut,eos ignpratis? Nullum
lipp. H, 8),'el tariquam riiedicus segrotantes, ita cum avarum, aiitmale.dicum, aut ebriosum, aut rapacem
dileciione pertulit peccanles, de quibus dixerat, Non inter vos videtis .et. nostis? Cur ergo. cijm talibus
eslopus sanis medicus,sed mgrolantibus(Malth. ix, 12). contra prceceplum Apostoli, non solum cjbum niensse
Stalimque principale proposuit exemplum dicens, veslrce sumitis, sed etiam coenam2 mensceDominicoc. •
Etenim pascha noslrum immolalus est Chrislus: ut communicatis? Hoe ergo Parmenianus, quanlum
tantse liuniilitaiis exemplo discerent expurgare velus arbitror, e.vitareconalus est, ne sibi resppnderelur;
fermentum, id esf, quidquid in eis superbice de ve- ut id npn ppneret quod pi'p ejus causa .validissinie
lerHiomiiieremansisset. Itaque, iriquit, diem feslum sonare.videretur : namdipc Epislolce apostolicie capi-
celebremus;non utique unam diem, sed totam vilam : .lulum si eum fugissel8, et ei non oceurrisset, non ex
non ... fermento veteri, nequehiferrrienlo maliiim et ejus ultima parte poneret, Auferte^maluin ex vobis
maliqnilalis, sed in azymis sinceritdtisel veritalis. Ma- ipsis. ...-.-. : ,
lilia quippe est el malignilas velut de alieno pec- "' •f.. 8. Sed nunc quia bpe diximus, forlasse isti aude-
calo. gloriari, quasi tunc debeat de jusliiia sua quis- -~; bunt negare haberr inter seavaros, aut maledicos ,
~"
que gaudere, cum alium justum esse non conspexe- aul ebriosps , aut rapaces; et ipsum Oplatum , qui
rit. Siriceriias autem et veritas est, eliam si proficit universseAfrica3 nolissimus fuit, quem lamdiu per-
aliquis, meriiinissequid fuerit, et multo magis mise- ,. tulerunt v quamdiu timuerunl, fortasse defendere
reri lapsorum : quandoquidem ipse erectus est a conabunlur. Dicant ergo, si possunt, meliorem se
lapsu suo pef Christi misericordiam, qui: sine lillo . atque purgaliorem Iiabere nunc Ecclesiam, quam
suo peceatose pro peccaloribushumiliavit2.' '- '->$ %_era.t ipsa unilas bealissifhi Gypriani temporibus, qui
6. Sedne.perriieiose relinquantur, etquasi dissi- "! '• cpllegas suos,:a quibus tamen nulla corporali disjun-
mulanler negliganlur aliena peccata, qriod non est clione separatus, est,.„nullum eorum nominatini ap-
minoris crudeliialis, quam illud superbise, sequitur peilans, sed prudenter ae sobrie saluberrimsemor-
et dicit: Scripsi vobis.in episiola, non commiscerifor- dacitatis inferens. 4 niedieinam,. his yerbis graviicr
nicariis; non fornicariis hujus mundi, aut avaris,-aut arguit, quia esurienfibus in Ecclesia fratribus haberc
raploribus , aut idolis servienlibus:alioquindebueralis argenlum largiter vellenl, fundos insidiosis fraudibus
dehoc mundoexisse.Opus enim vestrum in hoe mundo "•i' * Edili,nbminaturet esl.Male
additum,et est, quodnostn
illud est,"ut peccafores Christo ad salutem lucremini. omnespropeGallicarii MSS. merito prKtereunt, cura Augu-
. Quod fieri non poterit, si eorum stiniishanc Apbstolisenlentiarirsic interprelelur : Si quis ~
colloquia convi- ffaterin lalibus sitvitiisnominatus et famosus.Vide infra,
l ctumque fugialis. Nuncauteni, n. 14; etlib. n.5..:. , ', , .
inquit, 'scripsVvobis - a VaticauicdeFideetOj^eribus,
odicesomittiint,cmriam. . :
' Juxta Er. Lugd.Ven.xov., , 3Sic prsstantiores Mss.Alii.quidam,.s.cwn eo fuissel.
quia tales erant: et paulo Ediliautem,s. consuluisset.
post, quianmidumtales-efanl.M.
6 Plures 4 SicMss.et quidam
' editi. sed editi multoplures, inse'
Mss.,se peccatoribusImmUiaviL rens. Mi
.8? _" LIBER TERTIUS. - gg
rapefent, usuris niultiplicantibus fenus augerent. Et masculorum concubitores, neque fures, neque avari,
- ut aperlissime ostenderet de his se dicere, cum qui- neqiieebriosi, neque maledki, nequerapaccs, regnum
bus in unius Ecclesisecommunione vivebat, conse- Dei possidebunt(I Cor. vi, 9, 10).. Quomodo ergo Cy-
quenter aijnexuit: «Quidnonperpelitalespropeccatis prianus et alia similiafrumenta dominica in illa lune
- hujusniodimereremur > (Cyprianus,Serin.de Lapsis)? unitalis Ecclesia cum avaris et rapacibus, cum bis
Non enjni ail, Mererentur; sedj «mereremur:» quod qui regnum Dei non possidebunt, non laicis vel qui-
nullo modo dixisset, cum talis utique-ipse noh esset, buscumque clericis, sed et ipsis episcopis panem
nisi manifeslare vellet eorum facta se gemere, qui ei Domini manducabant, et calicem Domini bibebant;
non solum Ecclesiseunilalel, sed eliam collegii con- cum idem aposlolus prsecipiat non eis commisceri, et
- sorlio jungerenlur, quamvis ab eis vita, moribus, clamet cum ejusmodinec cibumsumere?kn quia non
corde, proposilodiscreparet. Dicant ergo isti meliorem polerant ab eis corporaliter separari, ne simul era-
- nunc esse Ecclesiain suam, et non se babere lales, dicarent et triticum, sufiiciebat eis a talibus corde
quales habuil iu ipsa unitale Cyprianus. Credant eis sejungi, vila moribusque dislingui, propter compen-
qui volunt, et adversusea mala qucede moribus eorum sationem custodiendise pacis et unitatis, propter sa-
1insimulala fuerinl2, oculos claudant: ego eos ad illa lutem infirmorum et tahquam lactenlium ifumento-
ipsa priora unilatis tempora revocabo, et ab eis quse- rum , ne membra corporis Christi per sacrilega
ram , utrum quando ille tanlus episcopus Carthagi- scbismata laniarent?
nensis Ecclesise Cyjifianusde tam malo collegio, 10. Sed ecce ego non urgeo quemquam illorum sic
teslimonio libercevocis usque ad ea scripta, qusepo- intelligere : ipsi explicent quemadmodum esse po-
steris etiam proderentur, ingemuit, erat Ecclesia tuerit illa tunc Ecclesia gloriosa sine macula et
Christi, an non erat. Si erat, quseroquemadmodum rtiga (Ephes. v, 27), ubi esurienlibus in Ecclesia fra-

Cyjjrianus et eceterisimiles ejus implebant quod jirse- tribus habere largiter argentum volebant, ubi fundos
- cepit Aposlolus, Si quis fraler nominaluraut fornica- insidiosis fraudibusrapiebant, ubi usuris multiplican-
lor ,'ciut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus,aut tibus fenus augebant, ubi tantis eranl involuti iniqui-
ebriosus, aul rapao;, cum ejusmodi nec cibum simul latibus, ut per illas regnum Dei non possiderent.
sumere: quando cum his avaris et rapacibns, qui esu- Quod si gloriosa Ecclesiasine maculaaut ruga in eis-
rieniibus in Ecclesia fralribus habere argentum lar- solis compulabalur, qui moerebant et gemebant illas
giler vellent, fundos insidiosis fraudibus raperenl, iniquitates, qucefiebant-inmedio eorum; unde etiam}
usuris muliiplieanlibusfenus augerent, panemDomini secundum sancli Ezeehielis propheliam, lales proprio
- manducabant, et calicem bibebant ?
signo signari meruerunt, ut a vasialione et pefdi-
9. An forle parva sunt ista crimina, el parvi cesti- tione iniquorum lulissimi evaderent: dcsiiiant ca-
nianda? Solent enim isti etiam hoc dicere, pensanies lumniari bonis, non operanlihus mala per morbidam
ea non in slalera ccquadivinarum Scriplurarum, sed cupiditatem, sed tolerantibus propler paciiicam cha-
in statera dolosa consuetudinum suarum. Quidquid rilatem, quibus dictum esl, Beali paciftci,quoniamfilii
enim sceleris el iniquitatis inebriat multitudinem, Dei vocabunlur(Matlh. v, 9). Nam propterea Spiritus
amitlit examinis verilalem. Sed ideo sunt tanquam sanctus per memoratum Ezeehielem prophctam lali
sincerissimum speeulum proposita hominibus oracula verbo designavil malos,-quos in unitale toleranl boni,
' ccelcstium
paginarum, ut ibi quisque videat quodlibet ut eos in medio bonorum dicerel constitutos : quia
peccatum quanlum sit, quod forle magnumest, et si bonos diceret in medio malorum, illi quasi extriri-
male viventium3 cseco riiore contemnilur. Potuitne secus et forinsecus esse viderentur. Gemunt, inquit,
gravius divinis eloquiis aceusari avaritia, quam ut et mmrent iniquitatespopuli mei, qum fiunt in medio
idololalrice demonslrarelur ccqualis, et ejus nomine eorum (Ezecli. lx, 4) : ut illos iniquos non solum non
appellaretuf, dicente Apostolo, Et avarilia, qumest cxclusos, sed etiam inclusos cogitaremus. i .
idolorum servilus (Coloss. m, 5)? Potuitne majori 11. Si vero jam tunc non erat Ecclesia, quia Cy-
poe.nadigna judicari, quam ut inter illa crimina po- prianus et quicumque cum eo avaros illos rapacesque
nerelur,; quibus obsessi regnum Dei non posside- noverant, quales ipsi non erant, quamvis eos gravis-
bunt? Aperiaiitur oculi cordis, ne frustra pateimt 3imisgemitibus et prscclarissimisvocibus accusarent,
oculi corporis, et legant prsedtcatoremliberum veri- unam tamen cum eis inlrantes ecclesiam, et in una
tatis in eadem ipsa prima ad Corinlbios Epistola jongregatione paria Sacramenta traclantes, per hu-
' scribenlem : Noliie
errafe; neque fornicarii, neque jusmpdi communionem 2 paris sortis effecti sunl;
idolis servienles, neque adulteri, neque molles, neque juia non obtemperavernnt. Apostolo jubenli, ut cuin
liujusmodi neccibum quideni simul suirierent; ct,
• ' Editi,noiisblumin Ecclesim unilate.parliculam,in, non malumexvobis ipsis.: quid adhucIaboranius?
habent manuscripti. Auferle
~" 2 vaticani de moribuseorumfackm dissi- [Juidseipsi jactantquodhabeanlaliquamEcclesiam,
codices,'<.MO~
tnulantiumfugerint,oculosclaudant.Aliiquidam.Mss. cum si
jam illis lemporibus esse destitit? Dicant undc
Am.,qumde moribuseoruniin faciemsimuluntium fuerint,
oculosc_fl-jda'i...Bemgmanuscodex, qumdemoribuseorum aatus est Majorinus aut Donatus, ut per eos nascere-
ferunt in fackm simulantium,ocutosciaudanl.Forte le- "- '
de moribus eorumferiuntfaciem dissimulan- 1 SicMss.Edilivero, imoelimn:
gendum,qum 2 vaticanicodicesomissoverbo, tractanles,ferunt, per
tium, oculosclaudant.
3 PluresMss.,quod fortecum magnumest, ex malevi- hujusmodicommvnionem habentes.AliiMss.,pro, contmu-
miiwm. E8@n«m, habent, communicationem.
91 CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI 92
tur Parmenianus atque Pri.mianus (a). Quid eis sunt, id est, si quisfrater nominatur fprnicator,aut
prodest.quod avaros et rapaces, cum quibus cibum . idolisserviens,aul avarus, aut maledicus,aul ebriosus,
sumi veiat Apostblus, modose vel non baberein aul rapax, velat etiam sumerecibum.Persuadet ergo
congregationesiia, vel incognitos sibi esse menliun- ante tempusmessis a frumentiszizaniaseparari.Quod
tuf; quaridbquideinfuerunt lales in illa unitalis Ec- si facere noluerimus, quoniam Dominus prohihet,
clesia, unde isli exorlos se sic jactant, ut eam in sua toleraluri ea sumus, et in sola cum eis volunlalis,et .
sola societate, id est, in cnmriiunioneDonali reman- cordis separatione perseveraluri : ac per hoc eliam
sisse persiiadere cohentur ? Si enim dicunt per la- cibum sumere cum talibus, quod quidem pro.hibet
lium conimuiiionemperire Ecclesiam, cur eam non . Apostolus.
dicrint jam Cypriani periisse tcmporibus? ac sie et 13. In hac velut angustia qucestionis.non aliquid
per se ipsbs uiide exstilerint non invehientes, dicere novumaul insolitumdicam, sed quod sanilas observat
desiriantapud se Eeclesiam remansisse, quam tolam Ecclesise,ut cum quisquefratrum, id esl Chrisliano- l
pribribus periisse temporibus dicunt. Si autem in rum intus in Ecclesiaesocietale constitulorum, in ali- i
bonis quibus talia displicent semper mansil et manet quo tali peccato fuerit deprehensus, ut analhemate
et manebit Ecclesia : discant isli aiiquando non sic dignus babealur, fiat hoc ubi periculum schismatis
inlelligeie quod ait Apostolus,Aufertcmalumexvobis nulliim est, atque id cum ea dileclione, de qua ipse
ipsis; ut per schismata conanles colligere zizania, alibi praicipildicens, Ut inhnicumnon eumexistimeiis,
eradicenl simul et triiicum. Quse omnia ila disputa- sed corripileul frairem{II Thess. ni, 15) : non enim *
mus, ut meminerinl qui bseclegunl vel audiunt, non ad eradicandum,sed ad corrigendum. Quod si se nbn
eos pbtuisse unquam demoiistrare, .«;veillo tempore agnoverit, neque poenitendo correxerit, ipse foras
cum recenlissimahasresis erat, sive nunccum multo e.xiel,et per propriam volunlatem ab Ecclesicoeom-
iirmiore iiinocenticeconscieniia sibi loius orbis in munionedirimetur 2. Nam et ipse Dominuscum ser-
catholicaEcclesia christiana pace coiinectilur, Cceci- vis voleritibuszizania colligere dixit, Sinite utraque
lianumvel eos qui ei concordiler irihcerebant,fuisse crescereusquead messem;prsemisilcausam, dicens ,
zizania. Sed ut securus unusquisque in sanctx Eccle- Ne forlecumvullis colligerezizania, eradicetisshnul et
siseunilale permaneat, et ejusdem unilatis deseiiores . iriticum(Mallh.xm, 50, 29). Ubi salis ostendit, cum
ne cum eis pereat non sequaiur,lioc dicimus; quia si mteiusiste non subest, sed omninode frumenlorum
fuissenl2111 zizania, tolerari "poiiususquc ad messem, ceria stabililate certa securitas manet, id est, quando
quam pernicie schismatis eradicalis frumeniis sepa- ita eujusque crimen nofum est,et omnibusexsecra-
rari debuerunt. bile apparet, ut vel nullos prorsus vel non lales ba-
12. Sed dicet aliquis : QiiomodoprsecipientiApo- beat defensores,per quos possit schisma conlingere;
stolo poterimus obedire, qui vetal cum ejusmodi nec non dormiat severitas disciplinse, in qua lanto est
quidem cibum simul shriiere"?Si enim splam cprdis efficacior emendatio pravitatis, quanto diligeniior
separalioneniab eis faciendam esse prasciperet,non conservatio 3 charitatis. Tune aulem boc sine labe
diceret, Scripsi vobisin epislolanon commiscerifomi- pacis et unitalis, et sine Isesionefrumentorum fieri
cariis, non utiquefornkariis hujus mundi; id esi, eis . potcsl, cum congregationisEcclesiccmultitudoab eo
qui christiani non essenl, de quibuspostea dicil, Quo crimine quod anathematur, aliena est. Tunc enim
enimmihi de his qui [oris suriijudicare ? Nonnede liis adjuvat prfepositum potius corripientem, quam cri-
qui intus sunl vos judicalis? De his autem qui foris miiiosumresislenlem : tunc se ab ejus conjunclione
sunt, Deus judicabit. Cum ergo de iali separatione salubriler continel, ut nec cibum' quisquam eum eo
praecipial,quse hon fit ab eis maiis qui christiani non sumat, noii rahie inimica, sed coercitione fraterna.
sunl, sed ab eis qui cbrisiiani sunl: cordis autem Tunc cliam ille et limore pcrculitur, et pudore sana-
separatio ab omnibus malis facienda esl; ac per boc lur, cum ab universa Ecclesia se analliemalum vi-
«t ab eis nialis qui non sunt christiani, oportet nos dens, sociam turbam cum qua in delicto suo gaudeafc
corde separari; quid reslat, nisi ut inlelligamusnobis et bonis insullet, non polest invenire.
per Aposlolumjuberi, ut quibuslibet' maiischrislia- 14. Ad hoe enim et ipse Aposlolus ait, Si quis
fiis, quales ipsc designal, nec tali conjunctionemi- fraler nominalur. In eo quippe quod ait,-Si quis ; ni-
sceamur, quali conjunclione Paganis in ipsius vitce hil aliud videtur significarevoluisse, nisi eum posse
humansesocietate miscemur? El ideo alio Joco dicif, tali modo salubriter corrigi, qui inler dissimiles pec-
Si quis vos vocaverit.ex infidelibus,ei voluerilisire, cal, id esl, inler eos quos peccatorum siinilium pesti-
omnia qumapponuniurvobismanducaie, nihil inierro- lenlia non corrumpit.-In.eovero quod ait, nominaCur,
ganles(I Coi:.x, 27) : bic aulern cum ejitsmodi-nec hoc nimirum inlelligi voluit, parum esse ut sit quis-
cibum quideni.suinere permiltit. Cum iniideliljus, id que "talis, nisi eliarii nominetur, id est, famosus
est, qui nondum in Chfislum crediderunt, dicit ihau- appareat, ut possit omnibus dignissima"videri, quse
ducandum esse quseapposucrinl, de quihus quoniam iii euni fuerit ahathematis prolala sehtenlia. Ita enim
foris sunt, Deus judicabil: cum his autem qui ihtus 1 manu-
- Editi:Noneriimeslis.verbo,estis,carentplures
1valicaniMss.,ul quibUsdairi. scrijiti.
2 SiconnhesMss.Atediti,abEcclesimunitalexlminetur.
Donatas,Parmeniahus,Primianhs,Dohati-
(a) Majorinus, 3.m excusis,conftrmalio.At in omnibiisMss.,-conser-
starumfueruntex ordineCarthaginenses episcopi. vatio.
95 LIBER TERTIU& 94
etsalva pace corr_gilur-,.etnon inferfecloriepercuti- Jales pro peccatis hujusmodi mereremur? Et deitide
tur, sed riiedicinalitef uritur. Propierea et, de illo adhibel testimonium de Psalmis dicens : Cum jam
dixit, quei6 tali mediclria sanari volueral, Satis huic pridem monuerit el dixerit censnra divina(Cypriahus,
esl cprreplibqum fil a mullis. Neque enim potest Sertn. de Lapsis), « Si dereliquerint.filii ejus legeni
esse salubris a muliis correptio, nisi cum ille cor- « meam, etin judiciis meis non ambulaverinl;si ju-
ripituf qui non habet sociammultiiudi.nem.Cum vero 1 slilias meas profanaverinl,-el prwceplamea.nonob-
ideni morbus plurimos occupaverjt, nihil aliud bonis _«servaverint;visitaboin yirga iniquitaleseorum, ct in
restat quam dolor et gemilus, ut per illud signum ( flageltis delicla eorum: misericordiamautemmeam
quod Ezechieli saucto revelatur, illsesi evadere ab t non dispergamqbeis 1 (Psal.hXTLxym,51-34). .
illofum vastalione iriereanlur (Ezech.ix, 4). Ad euni .: 15, Misericorditer igitur corripiat homo quod po-
enim qui errare non potest clamant: Ne perdas cum test : quod autem non polest, paiienter.ferat; £t di-
hnpiis, Deus, animammeam, el cum viris sanguinum leclione ' gemat atque lugeat, donec aut ille desupeb
vitammeam(Psal. xxv, 9). !Necum voluerint colligere emendet el corrigat, aut usque ad messem differat
zizania, eradicent simul et trilicuni; nec per diligen- eradicare zizania, et paleam ventilare : ut tamen se^
liam segetem dominicam purgent, sed per lemeri- curi de salute sua boncespei Christiani inter despe"-
laieiii ipsi potius inter purgamenta numerentur, ratos, ,quos corripere non valent, in unitale versen1-
Ideoque idem aposlolus cum jam multos comperisset lur, auferant malum a seipsis, id est, ut in ipsis nen
immunda luxuria et fornicalionibus inquinatos; ad inveniatur quod in moribus aliorum eis displicet-.
eosdemCorinlhiosin secunda Epislola scribens, non Cum enim, dixisset Apostolus, Quoenimmihideiis
itidem prcecipitut cum ialibus nec cibuni sumerent. qui foris sunt judicare? Nonne de iis quiintus sunt
Mulli eniin erant, nec dici de hispoterat, Si quis vos judicatis? De his aulem qui foris sunt Deus judi-
fraler npminalur fornkaior, aut idolis serviens, aut cabit (I Cor. v, 12) : tanquam illi responderent, Quid
avarus, aul aliquid tale; cumejusmodinec cibumqui- agimus, cum ita improboi'um multitudine preminiur.
dcmsimul sumere: sed ait, JVeiteruni cum venerogd ut .udicium. nostrum in aliqua coercjtionenon possi*
vos, humilielme Deus, et lugeammultosexiis qui anle mus exercere? Auferle, inquit,-nialnm ex vo.bisipsis_i
peccaverunt, et non egeruntpmnitentiamsuper tmnt_<__-.id est, si non pptestis auferre roalos ex medio ve-,
ditia , el luxuria, et fornkalione quam gesserunl.;per strum, ipsum malum auferte ex vobis ipsis (a). Quod
iuctum suum potius eos divino flagello coercendos . si quisquam velit sic intelligere quod dictum est, AK«
minans *, <juamper -illam correptionem , ut cseteri ferte malum ex vobisipsis; ut per cprreptioflem se-
ab eorum conjunclioncse coiitineant. Consequenter paralionis de congregatione fratrum malus quisque
enim dicit : Ecce leriiq hoc veniqm ad vos : in ore auferendus sit :.sludio tamen sanandi, non odio pe-
duorumvel trium testiumstabilomneverbtim.Prmdixi, rimendi esse faciendum, nemo dubitaverit. Et quis
et prmdko skut prmsenssecundo, et nunc absens, iis adhibendus sit modus temporaque servanda, ne pax
qui ante peccaverunt,et cmterisomnibus,quiqsi venero Ecclesiaavioletur, in qua maxime trifico parcendum,
iu.-.ni, non parcam; quia probalipnemqumritisejus - est, ne simul cum zizaniis eradicetur, quod in pras-
qui in me loquitur Ghrislus(JlCor. xn, 21-xni, 5). sentia visum est neeessariuni,.d_sseruimus.Ha_cqui
Quid aliud-dixithic, Non parcani; nisi quod superius diligenter cogitat, nec in consei'vatione,unitalisne-
ait, Et lugeanimultos: ul luctus ejus.impetraretfla-- gligit disciplinseseveritatem , nee immoderalioneco-
gellum a Dominoquo illi cprriperentur, qui jam pro- ercitionis disrumpit viuculumsocietatis.
pler niultitudinem non poterant ita corripi. ut ab i6. Nam hoc ipsumquod ait Apostolus, Cum ejus-
eorum conjunctione se cseteri continerent, et eos modi nec cibumsimulsumere: quam multi boni chri-.
erubescere faccrent, sicut fac.iendum est, si quis sliani", de iis de quibus familiariuscuram gerunt, ut
frater in aiiquo ccelerisdissimilicrimine nominelur? a quorum consortjo se potuerint separare , quos tali.
Et revera si confagio.peccandi muliiludineminvase- correplione posse corrigi senliunt, vel quos omnino
rit, divinsediscipfmsesevera misericordia necessaria corrigi posse desperant, ne alios cblloquiorum ma-
est: nani consilia separationis et inania siint et per- lorum conlagione corrumpant, 11011 dubitanl facere ? •
nicipsa alque sacrilega; quia et impia et superba Facit autem hoc bene, id est, huniili charitate ac be-
fiunt, et plus perturbant infirmos bonos, quam cor- nigna severilate, qui sic prseest fratrib.us, ut eorum
rigunt animosos nialos. Sicul 2 ille fidelissimus fe- servtimse esse :meminerit, sicut sese habent ipsiris
stis avaritise coliegafum, cum ea mala tribulalionum Domini et prceceptumet exemplum(Mallh. xx, 26-
3
quse patiebalur illo tempore Ecclesia, censurce di- 28). Tuncenim fit sine typho clationis inhominem,- ,
vinse et diseiplinse tribueret, commemoralis qtips et cum<Iuctu deprecationis ad Deum. Sed quam fa-
noverat episcoporum.pessimismorjbus, qui esurien- cile de gradu clericprumquisque ab episcopo, vel de
tibus fratribus habei.e argeiitum largiter vellent, numero pauperum quos pascit Ecclesia , vel de ipsa -
fundos insidipsisfraudibus raperent,- usuris multipli- congregalioiie..laicorum,..siye ab episcppo, sive a
canlibus fenus augerent: Quid non , inquit, perpeli 1 Am.Er. et aliquotMss.',et cumdileclione.
2 m excusis,post; mullibonichristiani,superfluoaddi»
1Mss.,minatur. tumfuerat, faciunt. ..-
! Editi,siculenim.Expunximus, enim,auctoritatemanu- 3 EdilioAm.,typo.
II 17. . "
S«iplorum. (a) Relract.,cap.
,95 CONTRAEPISTOLAMPARMENIAN!,S. AUGUSTINI 96
:clero vel quocumqueprceposito,cui est potestas, exi- yerecundantur, cum eos veritas urgere cosperit1,
mitur, ilautcum ejusmodi a cceterisquibusliocprce- quando interrogantur utruni non habeant, vel utrtim
cipi potest, neccibus sumatur; tam facilenialorum non sintipsi peccatores : verumtamenin hocprophe-
.multitudo in quolibet ordine Ecclesicenon potest a tico testimonio impiam vanitatem etsuam nimiam
-bonorum commixtionesecludi et expelli. Nam et in perversitatem aperlissime iirodideruni.. Cum enim
domibus suis quique boni fidelesita disciplinamsuo- Jeremias sanctus vellet ostcndere bonis et malis ,
rum moderantufet regunt, ul ibi quoque obtempe- etiamsi ad lempus sit congregationis una societas ,
rent Apostoloprcecipienti. cum ejusmodi nec cibuin longe tamen disparia esse momentamorum fineinque
shnul suniere, cum et de filiissuis el de domo pacis ' meritorum: Quid paleis, inquit, ad Irilicum (Jerem.
lio.cfaciunt vel fieri jubent; cum eos videnl ita vi- XXIII, 28)?Parmenianusaulem cum velletTiclionium
vere, ut hoc eis esse faciendumipsa quam habelur -relellere dicenfem, malosa bonis in unitate interim
in eos charilas suggefat. Tufba aulem iniquorum, pro pace lolcrandos , et in fine ullimi judicii sepa-
cum facullasest inpopulis promendisermonem, ge- randos, posuit boc Jeremiae testimonium, quoper- .
nerali objurgalioneferienda est, et maxime si occa- versus alque errans perversos et erranles ad lurbu-
sionem ientissimas et sceleratissimas seditiones inflammet;
" mini alque opportunitatemprcebueritaliquodDo- tit
flagellum desuper,-quo eos appareat pro suis quisquisinflala menle carnis sucevidelur sihi ali-
meritis vapulare. Tunc enim aures humiles proebet quid esse, cum nihil sit (Galat. vi, 3),se ac similes
emendatoriosermoni-calamitas auditorum , facilius- sui tanquam grana purgatissima exislimans, ad Ec-
que in gemitum confilendiqu.im in murmura resi- elesiceeongregalionem, in qua necesse est ut ii qui
slendi afflicla corda compellit :' sicuf lunc bealus ad vitamcelernampertinent, eos qui ad ignem ceter-
Cypfianus de collegis suis forlasse illa non diceret, num pertinent, usque ad certum finem tanquam
iiisieumdesuperdivinasevefitas adjuvafel. Eo quipjie frumenta paleamsuam lolerent, jam sibi accedenduin
lempore illa dicebat tam molesto, lam calamitoso esse lion putet. Nullus alius flatus de area Christi
alque lucluoso, ul illi rion solum succensere non levissimam paleam ante lempus ventilationis excus- -
auderent, sed eliam vix a succensentibusveniam se sit; nullaalia prsesumplio- sacrilega schismata quce-
posse impctrare sentirent. Quanquam elsi nulla ca- cumque, ubicumquesunl, fecit..
lamitas tribulalionis premat, cum facullas datur, 18. Admonet,inquit, Jeremias sanctissimus,infru-
Militer corripilur in multiludinemultitudo : nam sic- cluosasel slerilespeccantiumlurbas ab honorala fruge
ut-separala sccvire,sic in ipsa congregalioneobj'ur- justorum discerni, dicens: Quid paleis ad trilkum?
gata gemere consuevit. Quamobrem et illud prcece- 0 tuba furoris! o vox exsecrabilispeslilentice! Num-.
ptum Apostoli nullo niodo negligendum est, cum quid forte sic errat genus bumanum, ut non agnoscat
sine periculo violandccpacis fieri polest; quia nee ventilatorem Parmenianum? An et ipse dat locum
ipse aliter ficri vokiit, ut" a congregationebonorum Donalo, el ad purgatam per eum massam se venisse
separetur malus : ct ejusdem illud prsecipue atten- glorialur ? Nam ille anle se Majorinumnescio utrurii
dendum csi, ut sufferenles invicem studeamus ser- dignetur agnoscere. An isli tres tanquam Iria cornua
vare uniiatem spirilus in vinculo pacis(E;./ies. IV, cujusdam ventilabri in manu Domini fuerunt, per
2, 3). Iteih Dominoin Evangelio dicenti, in illo ob- quos messis lolius brbis mundarelur; et Africaelecta
lempcrare debemus ubi ait, Si nequeEcclesiamau- csl, ubi purgala massa consisterel, cseteramaulem
dieril, sil libi lanquametlinkus et publieanus(Mallh: omnem terram palea separala vesliret? Unde ergo
xvin , 17) : el in illo ubi prohibuit colligizizania, ne lanti greges Circumcellionum?Unde ergo tanlceturbce
simul eradicetur el triiicum (/_/. xm, 29). Polest convivarum ebriosorum, et inriuptarum, sed non
cnim ulrumque custodiriab eis quihus diclum esl, incorruptarum , innumerabilia slupra feiriinarum?
Beali pacifici, quoniam filii Dei vocabunlur (ld. Unde tanta turba raptorum, avarorum, ferieratoruni?
' Unde lam multi per suas quique regiones nolissimi,
v,9).-
CAPUT III. —17. Sed jam ccctera,quce Parme- tantumdem volenles,sed non tantumdem valentes,
nianus posuit, teslimonia videamus. Inter omnia, Optati?Quid ad hcec respondebunl?Non sunl ista?
quibus eorum sacrilegus tumor 2 apparet, nullo se An, Et hoc triticum est? Vceimpudenlissimcenega-
loco magis aperuit, quamin eo quod ausus est eliam tioni,si apud se isfa non esse; vcc sceleralissimce
illud Jeremice propbelceponere, unde - persuaderet perversitati, si frumenta esse responderint. Posiremo
cceteris liominibus, communionem-Donatislarum, massampurgaii trilici post tantceaucloritalisirienlem,
non solum Ecclesiam veram esse 3, scd eliamtalem id est, Majorinum, Donatum, Parmenianum, etiam
jam hoc tempore, qualis post ultimamventilalionem Primianus ilerum ausus est ventilare, ut Maximiani-
Ecclesia sancla futura esi. Cui sacrilegse preesum- stas de sua communionesepararet. An forle frumenta
plioni et nefandse elationi quid addi possit, ignoro. projecil? Quid est ergo ipse cum suis, qui talia
Et multis quidemlbcis sermonunfsuoruni riihil aliud projecerunt? Ari ita isla frumenta purgata sunt, ut
quam prcesumereintelligunlur; sed aliquando tamen se invicemnon agnoscant, el se invicem damnando
ventilare conenlur?Potuilne palea baplizare frumen-
1 vox,pacis,abesta CasalinoMs.
5 m casalinocodice,quibussacrilegiitunwr. 1 KonnulliMss.,cumeosquisurgerecmperil.
3DuoMSS., Ecclesiamvelercmesse. - - •-> 8 MeliusMss.,prcesumplm --
Editi,prmsumptione.
97 LIBER TERTIUS. 98
ta? Sipotuit, curergo dicunt, Quid paleis ad triii- genda sunt, quce ille siniililer non intelligens, ad
cum? Si autem non poluit, cur Felicianus curii inter eamdemsui erroris sententiam delorquere conatur.
paleas Maximianistarumforas volasset, qubiquot"ille Quid enhn ait Isaias? Recedile, recedite; exiteinde '
baptizavit,cumeo rursus ad massam illam purgatissi- et immundumnolite tangere: exite demedio ejus'', et
main redierunt, et omnes intus eos nunc habent, et separamini, qui ferlis vasa Domini (Isai. nr, II):
sibi non dicuni, Quid paleis ad triticum? Numquid eadem tolies repetenda sunt, quoties quo-
19. Jam ergo evigilent aliquando, et intelligant modofial separalio * cordisa malis? Immundumeriini
quemadmodumPropheta dixerit, Quid paleis ad tri- non langit, qui ad peccalumnulli conseniit. Exit ari-
licum? Uhi enim dicatur eonsiderent, si eis inest lem inde, ut salva sitejus causa apud Deum, si etiam
qualiscumquesensus humanus. Numquid in agro dici disciplinam corripiendi et arguendi salva pace rion
polest, Quid palcis ad Irilkum, quando eadem radice negligat. Nam qui vult corporaliter quasi manifestos
porlantur? Nuriiquidin area, ubi pariler trilurantur? malos deserere , spiritualiter deserit latentes bonos ,
Sed ulique in horrco, Quid pcdeisad triikitm? Yeniet quos inexpertos et incognitos cogitur accusare, dum
enim ille palerfamilias ferens ventilabrum in manu separalionem suam conalur defendere. :
sua, el mundabitaream suam; frumenla recondelin 21. Sed isti respondeant, Si riiunduscst Feliciarius,
horreum, paleam vero comburct igneinexsiinguibili" cur exiit demedio eorum? Si vero immiindus , cur
(Matth. lii, 12). Nam per aliam simililudinemomnc modo tangit mundum 2 ? Quod si lunc immundus fuit
triticumoviumriomine,el omnispalea hsedorumnomi- cum foris csset, quos illicbaptizavit .-'immundisunt,
ne signifieaiur,quse duo pecorumgenera inlerim per- quia immundum leligerunt. An omnes cum illo re-
mixta sub uno paslore pascuntur. Sed veniet, inquit, meando mundati .sunl? Possunt ergo isti mundari
Filius hominiscumAngelissuis, et congregabunturante foris baptizati3. quos in sua communione non ba-
eum omnes genles, el separabil cos ab invicem, sicut ptizaverunt? Cur ergo alios rebaptizant? An a tre-
paslor separat oves ab hmdis: el ovesquidemponelad centis decem Bagai considentibus damnari aliqua
dexleram,hmdosaulem.adsinislram.Et dicet iis qui a forte dignalioest 4; et ideo de tolo orbe quisquis a<_
dexlris ejus erunt : VeniJc, benedictiPalris mei, per- eos vcnerit rebaplizalur, quia non meruil tolus orbis
cipileregnumquod vobisparalum csl ab inilio muncli. istam dignationem, ut a Bagaiensiconciliodamnare-
lllis aulem qui ad sinislram, dicel: Ile, maledkli, tur? Quid ergo c?AMaximianoet a eseteris sociisejus
in ignem mlernum,qui paratus esl diabotoet angelis ad Primiani communionem6 non redeunlibus qui-
ejus (Id. xxv , 31-41). Tunc cfgo impletur prophe- cumquebaptizati fuerinl, rebaptizanlur ?an parcilur
tia, Quid paleis ad Iriticum? quando hacdiset ovihus eis ? Si rehapiizanlur, violatur dignatio Bagaiensis :.
non potest pascua esse communis.Si possunt pisces in ea quippe eliam istorum baplizatores damnati
boni piscibus malisUnlra illain sagenam cui dixit sunt. Si autem parcilur eis, rogandi sunt isti, ut rur-
Dominus, Shnile est regnum cmlorumsagenm missm sum ad oppidnmBagaienseconveniant, el si forte ille
in mare , dicere , Receditea nobis, aul recedemus a numerus trecentorum decem jam consecratus est,
vobisdonec omnes educantur ad littus, et per Ange- tolidem conveniant, etillic sententiamcontra totum
los boni miltantur in vasa , mali autem projicianlur orbem jiroferant, sicut adversus Maximianistaspro-
foras (Id. xm , 47, 48) : polest hoc tempore impleri tulerurit, ut cum voluerint aliquem rebap.tizare, ex
quod dictum est, Quid paleis ad trilicum? Sed qui aliqua parle orbis venientem, pari privilegiose defen^
congregaiionem suam jain frumenlum purgatum pu- dat, asserens' sibi ila parci oporlere, sicut ei parci-
tant, a commixlionefrumenli et paleselanquam pura tur quem Maximianistabaptizat; quia jam non solum
palea volaverunt : et qui se sub uno pastore non Maximianistce,sed eliam lolus orbis meruerit conci-
adhuc cum hcedis paseere senliunl, luporum insidiis lio Bagaiensidamnari. Deinde se ipsos a tam magna
de grege Domini separati sunt : ,et qui cum malis invidia liberabunt 8, ut cum cceperintjam non reba-
piscibus se congregatosesse non putant, non solum ptizare in Ecclcsia baptizalos, quseper omnes terras
mali pisces sunl, sed etiam unitalis relia disruperunt. est conslitula , si quis eis moverit qusestionem, cur
Quod si jam hoc tempore intelligamusfieri quodJere- jam noii faciant quod ante faciebant, respondeant:
mias ait, Quidpaleisad tiitkum? niliil aliud recte in-
1 SicMss.uno excejrto-Casalino,
lelligere possumus, nisi quod in una quidem congre- . vero qui omittit,quoties.Editi
gatione sunt, donec in fine venlilationiseliam cbrpo- modo.sie habent, quoliesfit separaiio,etc, omisso,'quo-
raliler separentur ; sed lamen trilico 2 sursum cor 2 AliquotMss.,cur modotangunthnmundum.Quodsi,
elc.
est, palece vero deorsijm. Palea quippe suaqucerit, , 3 Editi,'mundati foris baptizare.Cast.ganlura manu-
non quceJesu Chrisli ( Philipp. u, 21) : irilicum au- scriptis.
4 Ani.Er. et quidame Mss.,aliquafortemeruerunldigna-
lem thesaurizalihesaurum in ccelo;.el ubi est thesau- tione.
rus ejus, ibi et cor ejus(Matih. vi, 20, 21). 6 Er. Lugd.ven. Lov.omittunt,quid. M.
e PluresMss.,ad primianicommunicationem.
CAPUT1Y.— 20. Sic etiam verba Isaice3 intelli- ">Editi,sedefendantasserenles..leliusMss.,se defendat
is videlieetquemvoluerinlrebajrtizare.
-asserens;
8 Post,a tam magna invidia,editi adduat, a morte tam
1 Editi:si possurilpiscesbonicum piscibusmalis.rarli- magnael lam mirabili;quaeverba aJjsunta Mss.,e quibus
ciila,cum, sensumcominijjil,et abest a manuscriptis. tamenduosieferunl: Deindeipsisadtammagnamirabitia
- Editi,.ri._ci.AtvalicaniMss.,triiico. labentibus,ulcum cmperint,etc.porroLovanienseslooo,li-
a Gallicani Mss.,sic etianibealiisaibiverba.. berabunt,posuerant,liberent. .. 7
99 CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI 508
ne ipse Christus In tot gentium millibus exsuf-
Quando isia faciebamus , iiondum Bagaiehsi concilip -
lotum orbem lefrarum damnaveramus : hunc aulem fletur ? .
- 25. Sed incredibilis est ccecitas bomlnuni, et om-
rogali-misericorditer coricessimus , ut eos tali concjr
lio damnaremus, quali Maximianisias damnavimus , riinb nescio quemadmodumcredi posset esse in homi-
nibus lanta perversitas, nisi experimentoverborum
quorum Baplisinum non repelhhus. Quid ergo ma-
gnum est , qpid difficile , prceslareommbus gentibus suorum factorumque patesceret usque adeo se clausos
fanlam, dignationeni' damnalioniss ? An iterare ba- babere cbrdis oculos, ul cum commemorent sanclse
plisnmm orbis lerrarurn licet, el itei-afedamnationem Scripturce lestimonia,nori iniueantur in factis Pro-
orbis terrarum non liccl ? Etiam Mnc securi .sinl, phelarum, quemadmodum inlelligenda sunt verba
nbn inveniemus quo conciliotot geiiles provinciasque Prophetarum. Dixit Jeremias, Quid pakis ad triticum?
damnaverinl. Quosdam paucos in Africa damnave- non'ut ipse recederet a paleis populi suf,'in quas
runt, a quibus lotius orbis judiGiosuperati sunt (a); lanta illa vera dicebat. Dixit Isaias, Recediie,recediie;
nee ausi sunt poslea damnare judices apud quos su- exile inde, et hnmundum nolile tcmgcre.Cur ipse in
perati stnil : quid enitn esset impudentius?quid in- illo populo immundiliam quatn graviler afguebat, in
sanius? Multo minus damnare potuerunl etiam in una cum eis congregatione tangebat? Lcgant qtranta
cseleris terrarum parlibus constitutos, qui magis in malbs populi sui, et quain vehementer ac veraciter
talibus jiidieibusecelesiaslicis eredore-, qtiam victis dixeril, a quihus se tamen nulla corporali' direm-
Et tamen 2 separavcrit. DixilDavid : Non sedicum concl
litigatoribus voluerunl. Maximianislarum, plione
quos trecenti decem Donalistse Bagaiensi concilio lio vanilalis, el cum facinorosisnon inlroibo: odio ha-
diimnaverunt, Baplismusagnoscitur , acceptatur, ad- bui curiam nequissimorum,et cutn impiis non sedebo
millitur : orbis autem terrarum, per quem ha-reditas (Psal. xxv, 4, 5). Legantquales ipse temporibus suis
Ghrisli sic exhibila est tit promissa est, in qua et ipsi in illo populo toleravit; qui unctionis mystico sacra-
anfe paucos annos fuerunt, quem nullo jure damnare mento taiitum honofem detulil, ut id hec iii scelera-
potucrunl, et nulla sallem concilii pervcrsitaic dam- lissimo Saule conlemneret; imo lanlum venerarelur,
narunt, Baptismus improbalur, exsufflatur , iteralur. ut amplius omnino non posset. Nonne, si eorum verba
0 sancta damnatio , quam Maximianistcemeruerunl; faclis eorum objiceremus, responderent nobis : Nos
el laboriosa inriocenlia gentium , qiue apud illos pro- plane cum talibus nullum babuimus in corde eonsor •
pterea christianum nomen amisit , quia talem damna- lium', nec tangebamus immundum ubi potest coin-
tionislocum invenire non potuit! quinari contactus; id est, consensione atque "placito
22. Si autem iili soli a Maximianistis venientes eonscienlise recedebamus, et exibamus, ab eis, qui
non rebaptizantui', qui cum suis baplizaloribus red- non solum talia non faciebanuis, sed nec facientibus
eunt, sicul hi qui cum Prselexlato el Feliciano tacebamus? Isti aulem sediiiosi.et insani.qui defen-
rcdierunt : primo videant quemadmodum ejusdem sionem pracisioiiis suce qnserunt ex oraculis Prophe-
schismatis Baptismum extra eofuni communionem tarum, superest ul impietatevesana de verbis pro-
foris ccqualiler datum in aliis confifRient, in aliis pbeticis mores arguant Prophetanim. An boc dicluri
cxsufflent, in parte honorent, in parle violeni. Ita sunl, quod illis temporibus recedere justis a malo
enim ubi violant, rei sunl -: ubi autetri confirmant, populo non licebal, islis vero lcmppribus licet ? Quid
realtis sui leslos inveniunUii'. Si cnini poslea sie dici perversius potest, illo lempore non potuisse bo-
confirm3fent, ut jam violare desinerenl; non dis- nos a malis corporaliler separari, quando mtilla.sa-
crepalio, sed correctio diceretur : eum autem in cramenta corpoi'aIiier observari videbantur; mmc
quibusdam improbant quod in aliis approbant; in aulem necessaiiain esse corporalem separationem,
bis accusanlur, in-illis contra se lestimonium dicunt. quando jam illa spirilualiter observanlur ?
Qusefo eiiim quarerion baplizes eos quos Felicianus 24. Yce csecis'ducentibus el csixis sequenlibus!
in Maxiniiariicchismate baplizavit : quia Chrisli Ba- Itane non limenl isia dicenles, ne forle per tanlain
plismum acceperunl, an quia Feliciani ? Si quia Feli- lalitudinem orbis terrarum, qua fides Chrisii nomen-
eiani; apud Maximianislas eum dedit damnatus, foris que diffusum est, antequam se isti separarent, in ali-
extra communionem vestram dedit eum; ho.c est qua parte terrarum ab Africanis regionibus remotis-
illud Bapiisma, quod et Salvii Membresiiani et alio- sima jam hoc justi fecerint, el adhuc istiin imniundi-
rum ialium : si autcni quia Christi; plus apud le valet tise, quam ijli fugerant, conlagione viyebant? Quis
pro Baplismo Chrisli Felicianus iri Mustitanis, quam enim eis cavel 3, quis eos.securos facit, si hujusmodi a
ipse Christus in oinnibus terris; plus apud te valet malis separatio facienda est, hanc, anteqiiarn ab islis
proB.tplismo Chrlsti sedens ad latus tuum et damna- fieret, nunquam factam fuisse tam longe, ut Africa
tus a le , quam ille sedens ad dexleram Palris et omnino nesciret h, sicut in extremis illarum partium
cmcifixus pvote? Parcilur in paucissimisBaplismo
Christi, ne Felicianus offendatur : et non parcilur , 1 Particulamneganlem liicadjecimusex Casalinocodice:
1 pluresMss.,tantumdignalionis;omissavoce, damna- vel quamsidelere placet, delendasimulvidetur particula,ul;
ejus loco legendum,at. Paulo post jdeni MS.Casalinus
tionis. habet,-ih quastantaiiweclivadicebat.
! vaticaniMss.,rei fiunt. 2 Am.etMss.,direplibne: ut supra,Iib. 1, n.~8.
3 SicvaticaniMss.Atedili, eoscavet.
"_(fl)noctoliusofbisjudioium,quo Donalistcelitigatores
' 4 Editi,ul Jfricam onminonescirent.Legeiiditai,yelermsi.
guperatisuntab adversarus,nonaliudquamArelalense.
401 LIBER TERTIUS. 102
terris pars Donali prorsus ignota.est? Fprfasse dicent raliter separarent, et (ali separatione «averenl langere
obesse sibi non potuissequodignoraljant. Sic ergo et . iinniuiidum, et cum facinorosis non introirent, cuf
illis lerris obesse npri potesl qubd gestuni in Africa hoc non fe.cit apostolus Paulus ? An palea npn erant
iguorani, etiamsi vera isti dicerent, quce de Alforum qui non ex veritate, sed ex-invidia Chrislum annun-
crimiuibiismentiunlur. Si autem dicunt latere se non tiabant? An.immundi non erant qui non caste Evan7
potuisse, si fierel : modo dicant,. per omnes orbis gelium iircedicabant,quqs ih illius temporis Ecclesja
terrce partes quod schisnia faelum sit. Nimiumest fuisselestafur (Philipp. i, 1S, 17), et cujus excellen-
quod interrogo :"in ipsa Africa dicanl DonatistceCar- tissimam chai-itateni omnia toleranlem etiam poste-
tli.igitienses,vel quicumque sunt in civitate Cartha- riores imilati sunl? An inimunditia.non eslavarilia 1,
ginis, quot partes per Numidiamct Mauritaniam fa- quam Cyprianus corde noii teiigit,. el tamen inter
ctsesint de ipsa pafteDonati, quartim omniumcausas avaros collegaspacatissimevixit? Obsurdiieratvideli-
2
utique nosse deberenl; ne forle jtisti aliquj in regio- cet adversus verba Psalmorum, ut sederct in con-
nibus illis malorum suorum societatem congregalio- vcnticulo vanitalis, et cum facinorosis introiret; pdio
nemque vitaveriril, et exierint inde, ne imniuridum non haberet curiam malignorum, et ciim impiis sede-
tangercnt, ne cum facinorosis inlroirenl; ne forte ret 3? Annon erat conventiculumvanitaiis in cis, qui
isti jam ante aliquot annos in aliquo angulo Numidicc esurientibus in Ecclesia fralribus largissimo argento
vel Mauritanise separantibus se frumenlis palea ie nitere cupiebant? Annon eranl faeinorosi, qui fundos
manserint et riesciunt'. Sed unde securi stint, nisi insidjosis fraudibus rapiebant? An nequjssimi non
quia certum habent bonos esse non potuisse,qui se ab erani, qui usuris niultiplicantibus ferius augebant?
unilale communibnisDonati, quseper lotam Africani llle vero lavabat manus suas cum jnriocenlibus, et
diffunditur, segregarunt? Quia si malos aliquos in circumdab.ataltare Domini.Ideo quippe lolerabat no-
sua vicinitate patiebantur 2, quos ostendere cseteris centes, ne desererel innocentes, cum quibqs manus
non valebant, eos lolerare pbtius debuerunl, quam lavabal, quia diligebat speciem domus Domini, quce
dividere.se a tot innocenlihusf, quibus persuaderi speciesin vasis honorabilihuserat (a). In mqgnaautem
non poteranl aliena peccala, etiamsi ea ipsi optime domonon solum vqsa sunt aurea et argentea,sed e.tii-
nossenl. Cur ergo hcec innocenlia non tribuilur orbi gnea el ficlilia. Et illa quidem sunl in horiorein,illa
terrarum in lania multitudine genlium, quacumque veroi'n conlumeliam.Et mundaliat semetipsuhiab hu-
Chrisli hsereditas patet, ut certa alque sccnra sit, eos jusmodi, ut esset eliam vas in honpremsanciificqlum,
qni se bonos dictint, et se ab omnis terrse unilate se- utile Domino, ad pmne opus bonumparatum (II _T?'m.
jungunt, eo ipso demonstrare quales siiit?Sibi enim u, 20, 21 ) : nec propter vasa qucecrant in conlume-
justi videnlur, et spernunt cseferos; el ideo non can- liam se a magna domo separabal; sed eos in unilale
tant canticum novum, quia de superbja veteris homi- illius domus arguens tolerabat, a quibus se non imi-
nis exfollunlur. Ab ea 4 quippe communione separan- lando mundabat 4.
tur cui diclum est, Canlale Dominocaniicumnovum; CAPUTV.—26.Sed novilponereParmenianusver-
canlateDomino,omnisterra (Psal. xcv, I). Qui si verc ba Prophelse,"dicentis: Non sedi cumconciliovanitalis,
justi essent, et bumilcs essent: si autem humileses- et cum facinorosisnon introibo : odio habui curirimne-
senf, etiamsi vere malos in sua»,vicinilatis congrega- quisshnorum.Lavabocum innocentibusmanus meas, el
lione paterenlur, quos ab unitale Christi expellere circumdaboallare Domini: ut audiam voceslaudis, e_
non valerenl, charitale Christi lolerare diligercnt. Quo- enarrem omnia mirabilia lua. Domine, dilexi speciem
modo autem possunt de iisipsis quos in sua vicinitate domus tum, el locum tabernaculiclqritatis tum. Ne si-
malos arguunt, jnstum liabere judiciiun, cum temera- mul perdidefiscum peccaloribusanintammeam, et cum
ria csecilatelam longe a se posilos ignotissimos cri- viris sanguinumvilam meam: in quorumriianibusde-
minanlur? Utrum enim vel ciyes suos vel vicinos licla sunt; dextera eorum hnplela est muneribus(Psal.
quos arguunl, malos esse noverinl, incerium est orbi xxv, 4-10). Novit boc ponere Parmenianus, ef non
terrarum : quia vero ab eis quorum vilam longe posi- curat adverlere quemadmodum bis verbis sine ullo
tprum nossenon possunt, temeraria ccecilateseparen- divisionis nefarice sacrilegio serviatur. Species enim
lur, cerlum est orbi terrarum; el quia~eum laude domus et loeus tabernaculi clariiatis Dei in vasis est,
patienticemali tolerantur, ne ignoti boni damnentur, ut dixi, non in omnibus,'qusetamen in una donioma-
cerlum est orbi lerraruin, Quapropler securus judicat gna sunt; sed in iis qucesunt in honorem sanctificata,
orbis terrarum, bonos non esse qui se dividuul ab Dominoulilia, ad omne opus bonum semper parata.
orbe lerrarum in quacumque parte terrarum. In his quisquis dilexerit speciemdomus Dei, el locum
23. Postremo, si Prophetce posteros monuerunt, tabernaculi claritalis ejus, tolcrat ea.quaesunt in con-
ut se anle tempus ullimseventilationisa paleis corpo- lumeliam, nec propter hccc relinquit donium, ne fiat
Vaticanis Mss.,Afrkaoihninonesciret;vel, Africaniomnhip ipse non vas in contumeliam, quod tamen in domo
nescirent,uti in aliis plerisquecodicibussuspicamurscri-
ptumfuisse: sedquia vocalisi cai.ebal apice,loco,Africa- 1 Editi:Animmunditia? an eiiamavarilia? Castigantut
ni,1 perperamlegiccepit,Africam.-
Casalimiscodex,elnesciuntcqrtliagincnsesDonatistm, exMss.
et communkanlillis, et nonnocethoc eis'.sed unde, etc. s sic MSS. enimobsurdueratadversus.
Atediti, ITO).
2Gallicanicodices, in suacivitatepqtkbantur. 3 Editi,nonsederet.Abesl,non,a Mss.vaticanis.
3 vox, innocenlibus, abesta paajmscriplis. 4 Am.Er. et quidamMS.,nonimilandoserv&bat.
4 Divioneusis codex_Abejus. (oi VideCvgrian.um, Serm.deLapsis.
£03- CONTRAEPISTOLAMPARMENIANI,S. AUGUSTINI m
toleiatur,. sed stcrcus quod de domo projicitur; et autem dicenterii Apostolum, Nostra autem conversa-
propter ipsam temporalemVcum malis in una domo tio ht cmlisesl ( Philipp. m, 20 ). lbi cum facinorosis
co.ngregalionemorat 'dicens, Ne simul perdideris cum non erit, ibi curiam nequissimoruni non palietur, ibi
peccaloribusanhnam meam, el cuni viris sanguinumvi- cum impiis non sedebit. In tali spe liabitet S ut ad
lam meam: in quorum manibus delkla Siiril;, dexlera rem cujushabetspem pervenire aliquando mereatur.
eorrimrepletaest muneribus.Hoc uiique orat, ne simul Nonenim jam resurreximus sicut Chrislus, aut jam
pereat cum iis cum quibus eiim simul vivere cbaritas cumillo sedemus iri ccelestibus; el tamen qiiia talem
omriia lolerans hortatur, cujus sacriiicium prccmisit spem nobis dedit, et per ipsam spem jam quodam
dicens, Doinine, dilexi speciemdomus luce, et locum modo ibi conversamur, dicit Apostolus, Si autemre-
tabernaculi claritalis lum. Quia enim dilexi speciem surrexisliscum Christo,qum sursum sunt qumrite, ubi
domus tu.~e,et propler.ipsam dilectionem lolero vasa Christus est in dexlera Dei sedens; qum sursum sunt
qua. sunl in contunieliam. quia charitas omnia tole- sapile, nonqumsuper tcrram. Morlui enim eslis, et vi-
rat, ne simul cum eis perdideris animam meam !. la vestraabsconditaest cum Chrislo.in Deo (Coloss.
Nonrieapparel in liis verbis vox illorum, qui per Eze- III, 1-5). In illa vita nostra quce absconditaest cum
cbielem _.ropheiali sunt gemere el mcerere ob ini- Christo jn Deo, non sedemus in convenliculovanita-
quilates populi quse fiebanl in medio eorum; et quia tis, quia, sictit dicil Aposiolus, Simul nos excitavit,et
-eranl vasa in honorem, .prbprium signum accipere simulnos sederefecilin, cmleslibus(Ephes. n, 6 ); sed
• merueruni, ut cum illi omries inciperenl vastari atque inspe, nondum in re. Spes aulem qumyidetur nonest
deleri, Deus non perderet cum peecatoribus animas spes: quodenim quisvidel,quid sperat? Si autemquod
eorum ( Ezecli. ix, &) ? Isli autem sunt infelices, qui nonvidemus, speramuSi per palienliam exspeclamus
se ab omni malorum 3 congregatione tanquam triti- (Rom. vni,_24, 2S ). Quam patientianiisti miseriper-
cum a paleis purgatos esse prcesumunl. Per islam diderunt, et festinanles se ante tempus velut a palea
enim vanitatem pfcejudicarunt sibi, ut in populis qui- separare, se ipsos esse levissimam paleam yenlo
bus prcesunt, iniquissimas et flagitiosissimas turbas ablatam de area demonstrarunt. Quod ergo ait Sa-
non audeant corripere ut corriganlur, ne per hoc co- pienlia teneamus: Qui aulem.me au.dit, habilabit in
ganiur confiteri quia mali sunt, el dicatur eis: Certe spe, et silebilsine timpre ab pmni malignilate( Prov.:
triticb purgalo loquimini, cur per has voces tanlam l, 55). Dum ergo.habilamus in spe, cogitanles 2 non
comhiixluram esse falemini 4? Et ideo quia jusli non quid sumus, sed quid erimus.: quia ftlii quidem Dei
siint, non emendant el arguunt in misericordia, sed sumus, sed nondum appartiit quod erimus; quia cum
oleo adulationis impinguant capita eor.um(Psal. CLX, apparuerit,similes ei erimus, quoniam videbimusemri
5), quibus ipsi capita esse volunt; quoniam sub uno siculi est (I Joan. ni, 2): in tali spe habitantesVquia_
capite quod in coeloest, in unilate corporis quod per licec babitalio 3 non habel malos, nec conventicula
lolam lerram est, esse nolunt: ut merito, plebibus vanitalis, nec facinorosos, nec iniquos, nec impios:
eorum diealur, Qui vos felices dicunl, in errofemvos palimur; et eos tamen non in spe quoenon videtur 4
miilunt, eiconturbanl
' semilaspedumveslrorum(Isai. palimur in congregalione calholicaloto orbe diffusa,
'
in, 12). . donec transeat iniquitas, donec tempore messis zi-.
27. Quiergo non vult sedereinconciliovanilatis ", zania colligantur(Matth. xm, 30 ), donec ultimo
non evanescat typbo superbise, qucerens cbnventicula venlilabro a frumenlo palea separetur (Id. nr, 121,-
juslorum a loliusorbis unilale separata, quse non po- donecpisces boni a piscibusmalis, eum quibus inlra
lest invenire. Justi autem sunt per universam civi- eadem relia congregali sunt, in litlore eliganlur (Id. '
talein, quse abscondi non potest, quia supra monlem xm, 48), donec lisediab ovibus cum quibus subuho'
conslitula esl (Malth. v, 14 ). MontemillunidicoDa- pastore in eisdem pascuis tamdiu pavernnt, in ulli-
6
nielis, in qtiolapis ille prmcisus sine manibus,crevit, mo ad sinistram segregentur (Id. xxv, 53 ).
et hnplevil universam terram (Dan. n, 54, 58). Per 28. Nulla esl igitur securitas unilatis, nisi expro-
totam igilur islam eivilalem toto orbe diffusam jusli missis Dei Ecclesia 8 declarata, quse super montem,
gemuntet mairent ob iniquitates quse fiunt in medio ut dictum est, constituta abscondi non polest: et '
eorum. Non ergo quaeratquis separalos justos ; sed ideo necesse"est ut omnibus terrarum pariibus nota
cum ipsis polius in malorum temporali commixtione sit. Ineoncussum igitur 6 firmumque teneamus, nul-
concorditer gemat. Non enim sedebil in conventiculo los bonbs ab ea se posse dividere, id est, nullos bo-
vaiiifalis: quia ibi sedebit, ubi conyersalur ; audiet nos, etiamsi cognilos sibi malos paliantur, ubicum-

que versenlur, propler eos se a longe positis et inco-
1 PluresMss.,talem. .
2 GallicaniMss.sichabent: noc itaquc orans, ne simut gnitis bonis lemerario schismalis sacrilegio separare;
pereatcumiis, cum quilius eumsimul viverecharitasqum ul in quacumque parte lerrarum vel facta sunt isla,
orimiatoterat compellit;nonneapparelin his.verbis,etc; vel fiunt, vel futura sunt, cceteris terraruni panibus
el prope omnes prsetereunt sex iliosversus intermedios,
cujus sacrificiumprmmisil dicens, Doinine animam
meam. _ _• 1 SicMss.Editivero, habitabit.
3 PluresMss.,omniummalorum. 2 Sicvaticaniel GallicaniMss.Edilivero, cogilemus.
4 Yaticanicodices,tantampaleam commixtamesse. fa- 3 GsdlieaniMss.,habitatiocogitationis.
temini: 4 vaticaniMss.,qumvidelur;omisso,non.
Bplures Mss.,Ecclesim.
*Ms&.,inconvcntkulovanilalis.
6 yox,prcecisus,deest in multisMss. 6 Mss.,inconcussum firmumque;omisso,igitur. •-----^.
105 LIBER TERTIUS. m-
longe positis, et utrum facla~sinfvel cur facta sint cussi filios vestrqs;disciplinam.nqnreceperunf(Jerem.;
ignofantibus,'et lamen ciirriorbe terrarum iri unila- ii,l30)..Qui--proplerea perhufnanas potesia.es riunc
lisvineufb pefinanentibus, ea ipsasit firmasecurilas,. misericorditer admonet, ne in firie-sicvinditet, uf nori
hoh lipc ipoluisse facere, nisi aut superbiae. tumore; se possint superbi de sua damnafipne jactafe; Sub
furiosos,aut invidenliaslivbre vesarios. aut sseculari' vindicta enimregum polest hominum pertinaciafalso
cor_jnioditate:cprruptos, aut carriali.,timore pefver- noinine virlutis velle laudari; ceternis autem ignibus ,
. sos. Quibus omnibus causis efficituf at. vel.borif fai- concremari; nec erit, nec -vocabitur forlitudo. Nori
sis criminibus.infameritur, vef temere.debonis falsa- enim erunt in die illa qui capuf ungant oleo adulatio-
credanlur, vel etiam mali qui pro unitalis .'virieulb nis, aulvaria-, * decepli.fallacia coronatbs somnient'"
fblerati nihil obsunt bbnis,.disrupta bbnorum pace damhalos, dicentes, Euge, euge;et jurantes perca^!
perver-sissimefugiaulur, cum vexalioni frumenforum nos epfuni,-qui caputsanum non.habuenmi, et per-
" nou
pgrcitur, usurpantibus sibi hominibus anlemes-. cbriipages-2 eorum qui viam paeis noh agnoverunti'-
'
semquodAngeli inmesse facturi sunl. Quales tufbasisti averlentes a Chri.sti unitale,;et ad,-
"CAPUT."VI.— 29.Quse cum ila sirit, auderit etiam suuni nbmen converlere cupientes; interim teinpqra-';
sacrilega schismata vel hsereses implse, si!quando~in Iia sripplicia schismatis.sui conferre audent passioni-
.ilagello utse corrigant admorienlur, poerias\furoris bus martyrum, ut eis poeiiarum.suarum nalalilia cb/'
sui etiiim inter marlyria deputare. Quod existimans lebrenlur magno conventu hominum fiiriosorum :"
etiam Parmenianus , in fine epistolce sjiseexhorlalur. quofum e numero illi sunt, qui eliani nullp perse-! _
Tichoniuriiut in parle Donati permaneat et persecu- quente, se ipsps ultro per monlium abfupla prsecipi-
tiones perferaf/dicens, non se deberevoluntaleconjun-- tant, ul malam vilam pejore morte consuriiment..
gi eis, quibuspersecutiqnecogenlenon-juncli sunt; ,ad- Npn erunf indie"illa stultse plebes quibus dicant,
hibens etiam lestimpnium•Sctipturse dicentis, Vwhis Nos sumus justiqui patimur.persecutionem : etqrii-'
qui perdiderurilsustinenliam,eldiverferuntihvias pra-, bus ccecjsyendatur feprobus lapis pro gemma.pre-i
vas. Etquid facient, curiiinspicerecmperit eos Dominus liosa, id est, cafnalis duritia pro spirituali patienlia..
( Eecti. ri, 16, 17 )? more sup euncta de divinis Li-! Nori erunt qui nomina principum furoris sui recilent _
bris advefsus se ipsos proponens 1; Qui enim susti- ad altafia, vel quceabnnitate Clifisti diviserunt, vel
nenliam perdiderunt, nisi qui eos de criminibus quse quse sub iiomine, Clirisfi bonfra__erexerunt3. Hcec-
ohjiciebant convincere nequjverunt, quos pro pace enirn sunt prelia, quce isti .ut accipianl, dum vplurit _
ChrTstitolerare noluerunl.; et sero postea cogitanles, babe_;equpd vendant, excilanl adversum se potesta-
ipsam partem suaninon esse permultas parliculas tum severilalem per- animosarnperversiialerii, ne illi~
dividendani, etiarii sibi manifestissinios sacrilegos qui.ab eis seducuniur, cl- eos. pfopterea j'ustos pu-
qubs ipsi dariiriaruril,f ursus receplosipf o falsa Dona- ; tant, quia poenas "ihiqriilatisexsplvunt, redeant ad
tipace tolerarunt? Et. jam iiunc tandem aliijuando cor, et considerent quare patiaritur qusese paii glo,-
cogribscantetcbrrigant, quod se impie fecisse, ex eo rianlur 4_ Quanlum enirri erat ut .paululum adverte-
sajtem quod a Maximiano passi sunt; didicerimt. Sed rent talia dicere Parmenianurif Tichonio de perfe-
Jscilicet erubescuul, 2 manifestissimisralionibus cor- rendis perseculionibus ct glorja toleranlicc, qualia
rigi, quia imperatorum jussionibus-restiterrini, ne '. .dicunf omnesliceretici, de quibus cberceridis vel pu-
jlla qu:iese conquefunlur fuisse pefpessos, correcli niendis similia regum ]ussa_proferuntur; qualia certe
perdidisse videanlur :.quasi rion riielius pefdunt illa, Membresitanis siiis dicil etiam Salvius, cuftantas
quam pereunt. Si enim babent 3 aliqiiam ;umbram, Abitinenses plagas etconlumeliasiiitulerunt, per quos
quamvis falsam atquefallacem,- lariien nonnullam isli meruerant ut de :EccIesia pelleretur 0, ut ejus
iniaginem fortifudinis, jubentinnn cedereimperatori: cervici eliam mortuorum canumcadaveracolligarent,
cujus velhumanaa laudis iilebebra est, aperiissimse uf poslremo cum illo ad turpes voces cantatioiiesque
contradicere vefitati?.Cur. clausis-oeulis tam.niuita . s_altarerit.Quem sermonem, posleaquam tanla per-
de Scripturis testimoriia proferunt, quseintellectaatr ~ pessus est, eum putamus habuisse cum suis, qups
quecontfa se prolatarepudiaiil; quse si secundum miserpsdecepitut alleram sibi basilicam fabrica-
eorum intellecttim recipiunliir, nihilorriinuseos de rent? Quanla dixitde juslitia, pro qtia talia perpel!
sua perversilateconvincunt? Nonne _~ scriptum est,
Non contradicas ullo modo veritati (Id. iv, 50)? Cui
autem nisi veritati conlradicitur, cum.etiam regi ex .' '2 Vaticanicodices,vana.
Mofel, Etement.Crilic.,pag.18-20,iirbbatlcgenduin,-"
-
veriiate aliquid jubeiiti resjsiiluf ?:Sed rei" homo qrii compagos, -idest-episcopbrum caligas-"M.:.'} "..: .._
-_3 Airi.-etMss. contraEC--
niinatur vel qui vindical,~ ad tempus-molestus est: valicaniacplerigue Gallicani,
a
cksiam erexeruht.vocbm, Ecclesiam;'quia Belgicis.Mss,-'
non sic ille Rex-qui etiam Vefilas di.citur, qui nunc aberat, expunxerunt Lovanienses,_«utsit sensus,•» in-'
advefso.erexerurit."» -^
quoque illis per prophetam clamaf, Sine caiisaper- quiunt.,.«quae~ex 4 Sicvaiicarii'Mss. Aliivero"cum'editis,cptareet qumsis'
pati glofiantur'.: ' - -'_.-'- _ ,"- -.,, -~. : .-;.
' Editi,proponentes.Divioiiensis codex, prbponens; sei- 6 Am.etEr., pellerentur: Lbyanienses,reclaman.libusi .
lieet parmeniahus." ... - - .
2Edili, sed si licet erubescant:Eriiendantura-Vaticanis licetMss.quifevefaantiquiseditionibusastipulantur,emen- ,
" ' dsi\ial,'pelkr'etur;quiade SalviitantumexpulsioneagiturP.
MSS..,"."-
3 Quidam .. '<--'=.,,,..,' ,' ;_.';<!".,,. i quam ijjsi Membresitanimeruisseper Abitiriensesdicun-
Mss.omiitunt.,habent; jiroquo videtur legeh- tur. siclib.4 contracresconiuhi,n.'59,"«per quam,'»!ait.
dum,habet.PaulopostIoco, nonnullam',reperimus,"nul-, « civitatemvicinani(puta.Ahitinensem)-judicalumimplere
toninMss. etineditioneAmerbachii. vestri meruerunt;»ut sciliceta sua sedepellefetiir satvius.;.-
< '
SAJSCT.- ACGTJST.IX» •{Qttatre.J .
10? DE BAPTISMO,CONTRA-DONATISTAS, S.-AUGUSTINl - 108
meruil : ideo se sanelum' persuadens, qula passus eteuni passusesset, utrum non-eum isft inler sari-
est;ideo illos iniquissimos, quia fecerunt. Thusco- clos "mariyres recitarerit? Graviora ergo passus*est
runi lyrannorum cpmmemoratur anfiqua crudelitas, Salvius cum.quo saltatum est, quam si vivus arsisset.
qui niortua yivis, sed huiuana humanis corpora eon- Namsi cuiquam eorumhcecduo propbnerenlur, utfum
jungebant (Virgil. Mneid. lib'8, vers. 481-487): ca- mallet,.non ipse saltare, sedsaltafl secum,, quam
nina vero huinanis',.et hccc.epispopaljbusmembris , viv.iisincendi, quid eurn eleclurum esse respondeant ?
nescio utrum quisquam se yel abdisse. unqtiam vel Si aulem dicil iiihil aliud impetrasse a.proconsule
legisse commembi'al.Notum est onniibus, migacesel Primianistas, nisi ut perAuilinens.esSalviusde basilica
trirpes saltatiohes ab episcopis solere compesci: quis pelleretiir,-illos autcm sua spontefecisse quidquid
unqiiam meminil, ab hoiiiinibus quos.-in auxilium ei poslea crudeliter lurpiterque fecerunl: cur non
episcopj petieront, ctim episcopis esse sallatum ? An sibi dicit, .sic -etiam posse Catholicos nihil aliud ab
forle Salvius lunc non eral episcopus , quia damna- Impefaloribus -petere, nisi ut isti.de ,basilicis quas
tio ejus in "Bagaiensis concilii sentenlia reeitalur? nomine sacrilego reiinent excludanltir , -illos autem
Quid; si et ipse postea reconciliaretur Priraiano, sic- sua sponle regia poteslale et honestale servata iri
.ut reconcilialus est Felicianus . ejusdem « -pleuarii sacrilegos multo mitius , quam Abitinenses nullaim-.
t. concilii veridico ore > damnatus, sicu.t ibi eorum< periali lege, nulla judiciaria jussione, iifMembresila-
verba recilanlur, "luncesset episcopus? An forle jam num Salvium, vindieasse J? Quibusfebus-considera-
non admitteretur, quia sacriiegium schismatis queni tis, prius quid faciant, etpostba quid jiatiantur ad-
coinquitiaverit.potesrmundari,sicut Felicianus; queni verlant -:ne cum adversus facta sua oculos"claudunt,
vero cancs mortui collosuspensiitnmundum-ieceriiit, et ad poenas suas ocul.osaperiutn, etbic frustra lem-
non jiotestexpiari? Velleni scire quidad hsccdicunt, poralia paliantur, el in u.Itimojudicio Deieiiam pro
lam' manifesta , tam publica, lam_i'eceniia; qui no- hoc ipso quod fruslra eos lalibus molesliis_ut emen-
Lis antiquas calumnias suas quasi crimina nosira ob- daret admonuit, seterriosuppliciophniaiitur.Noh ve-
jiciunt. Quisquis cortim arbitratur mcfalsa-jaclare ,• tera repl.ieo,ubi fallunt quos possunl: breviler dico~,
quid magnum est, quid difficile, nl animsesusecuram jjrcesenlia ingero, digilo osteudo. DamnatiMaximia-
gerens pergat Membresam, quseratan facla sinl ista, nistse recipiunttir ; ignotce gehlesarguunlur. Maxi-
et defendal, si potesl ? Si enim dicit islarecte schi- mianislarum 'Baptisinus-'accep_atur;~orbis lerrarum
smaticisfieri, qiios trecenii etdeeem Doriaiislceepi- Baptismus exsufflatur.Eece Assuritani, ecce Musli-'
scopi damnaverunt, npn murmufcni quando aliqua, tani, eece non"longe mortuus Pra.tex'taius, ecce ad-
patiuntuf, quaravis passl sinl, quos ab unitate Chrisli hiic vivus Felicianus", ecce nomiiia cbffim'iriter
scliisma fecisse, non treceutorum el dcceiri, sed to- damnatos Bagaiensi cbncilio gestis proconsularibus
tius.orbisauctontale coivvincimus(a). Si auiem dicit allegata , talibus recentibus et pr«..-en_ibusfactis,
levja esse quoe,'passpsesl Salvius ; qua:ro ulrum , si quales ab inilio fuerint, satis indicant- Si quid pro
alique.m Donatistarum episcoporum saltare cogeret bujusmodi perversilatibus s et iniquit.atibus paliun-
Imperaiof, elnolenti facere,'beslias, igriesquemina- tur, si criolunt corrigi, sallerh non audeaiil gloriari.
retur: non mallelilla perpeli quam illudadmitlere; 1 Editiv vindicarunt."CbncinniusVaticaniMss., vihdi-
" '
(a) concilioscilicet Arelatensiprimo,quod lotius orbis casse. -..-.''
iuaiciumdicilursupra, n. 21. -2-SicomnesMss.Al.editi,adversilaiibus.

In subsequentes Tibros septem vide.lib. %mp. 18, .Retractationuni, tom. 1, col. 637, a
<verbis, GonlfaBoriati'stas, usque ad col. 638, vefliis, Adyefsus Epistolam Parmeriiani. M.

. 'HIPPONENSIS EPISCOPI. ', "- .-

' '
\ ; MHi &$UM{a\ „ ;\ \ '.\.!

'-'.'.. LIBERPBIMTJS./'"' :\\ . . \


ProbatposseextracatholicamcommunionemdariBaptismum ab hsereticisvelschismaticis,
nonab iis tamehaccipiendum,
necinhceresi vel schismatequidquamprodesse.- . - .---•- - - "

CAPUTPRIMUM.— I. In eislibris quos adver- .iiium.-scripsimus, promisimus nos diligcniius qucc-


susEpisfolam Parmeniani, quam dedit ad .Ticho- stjonem Baptismi tractaluros (Contra,Epistolam' Par-
" ' ' - -' ' .,,,,.
.''• ADMOMT10 PP._ BENEDlCTINOEUSr.
De BaptismocontfaDonatistaslibri septeiufecensitisunt ad veterescodices,corbeiensem,Remigianum,Floriacensem,
Beccensem,Pratellensem,Miciiaeliniun, au Laudunensis Ecclesia.librum,adGeorgianum,id est, illustrissimiD.de s.Geor-
-gbs anegenominati ad archiepiscopalum xurbnensem;adunum collegiiBernardinorum Parisiensium,_unum item Augu-
slinensium majoris convenlus,ununiDominicanorum via,lacoba.a,ad VatieanosMss.duos;tandemaded.tiones_Am. Er,et
Lov.,necnon-a5varjanlesleclionesiU)vaniei_siuiribpera,collectas ex Belgicistribus manuscriplis.; ..
eas omnes edilioties initioRelr. t. memoralas:' M.". 1
Compdravimus prmterea eiConfess., i,
<a)scripti circiter anhum Chrisli400;' qua.de
' re.vide supra Admonitionemin libros ~ contra EpistolamParme-
niani. . • •' ' - • ." _- ' -" _• -'-.
109 LIBER PRIMUS. 510
meniani, lib. %cap."li):quodetiamsinonibipromit- sct, iiiMaximiani.sehismatebaptizavit.Quapropterpo>
teremus, debilum tamen a nobis ilagifantibusfratri- lueruntab eisaccjperecceleri,cum adhbslfurii consbf-
bus meminimus et. agnoscimus. Quapropter in hoc tiufti noh accessissent, quodilli non amiserant, cuma
- opere adjuvanle Domino suscepimtis",non solum ea nostro consoftio fecessissent. Quibrisfebus oslendituf,'
refellere quce"de hac re nbbis Donalisfcebbjcelare et ipsOsimpie facefe qui rcbaptizare conaritur ofbis
consuerunt; sed etiam , de . beatissimi martjjris unitatem, et nos recte facere qui Dei Sacramenta irii-
Cyprianiauctofilate, unde suahi perversitatem, lie probare nec in ipispschismaie audemus. In quo-enim
Veritatisimpelu cadal, fulcire conautur, quceDomi- riobiscum senliunt, iii eb etiam nobiscum sunt: in
nus donaverit dicere : ut inlelligant ornries qui non eo aulem a nb.bis.recesseruiit,in quoa nobis dissen-
stridio parlium c&cati judicanl, non solum eps non tiunt. Non eiiim accessus isleatque discessus corpn-
adjuvari aucloritale Cjq.riani, sed per ipsammaxime ralibus moiibus, el non spiritualibiisesl metiendus.
convineiatque subverti. Sicut enim conjunctio corporum fit per conlinuatib-
,2. Jam quidem in supra memoratis libris diclum nem locoruin, sicanimorum quidam contactus est
est, ila p.osse extra calholicani communioriemdari consensiovoinntatum. Si ergp qui recessit ab unitate,
Baptismuni, quemadmodum el extra eam polest et aliquid aliud agere voluefit, quani quod in uni-
liaberi. Nullus autem illorum negat hahere Bapti- tate percepit, in eo recedit alque disjungitur : quod
smum etiam aposlatas, .quibusutique rcdeunlibus et autem ita vult agere sicut in uiiitate agitur, ribi
hoc accej.it el didicit, in co manet atque conjun-
conversis, dum non redditur, amitti
' pe.f-poenitenliam
non potuisse judicatur. Sic et.illi qui persacrilegium gitur. . '_ .
schismatis ab Ecclesice communione discedunt, ha- CAPUTII, — 5.; itaqiie isli-in quibusdam rebus
nobiscum sunl, in quibusdam veroa hobis exierunt.
bentuiiqueBaptismum, quem.priusquam discedereht
Proinde illa in quibus nobiscum sunt, eos agere noit
acpeperunt: nam et ipsis, si redcant, non eis.itef.um
dalur; unde pstendunlur, illud quod acceperant in vetamus: ih quibus auleni nobiseum non sunt, ut
unitate positi, non poluisse amiltere sejjarali.'. Quod ve.niendoaccipiant, vel redeundo recipiant, adhorla-
si liaberiforispptest, etiam dari dur non potest? Si mur; et quibus modis possumus, ul id eliganl emeri-
dicis, Non recteforis datur : respondemus, Sicutnbn . dali atque porrecti, cumcharitate.satagimus. Nori ei.s
recte foris habelur, et, tainen habotur; sic non recte itaque dicimus, Noliledai'e-: sed, nplitein schisnaale
foris dalur, sed tamen datur. Sicut aulem per unita- dare. Nec eis quos videnlur baplizaturi dicimus, No-
tis reconciliationem incipit utiliter haberi, quod lite accipere : scd, Nolite in sehismate accipere. Nam
extraunilatem inuliliter liabebaliir : sic per eairidem si quem forte coegerit exlrema necessitas, ubi calho-
reconcilialionem incipit utile esse, quod exifa eani licum per quem accipiat non invenerit, et -in aiiimp
inuliliter datum est".Non tamen dici fas est, noh da- pace catholicacustodita per aliquem extra unitalem
tuoi esse quod datum esl, aut ut non boc dedisse catbolicam posilum- acceperil, quod erat in ipsa ca-
quisquam calumnielur,, cum hoc eum dedisse quod tholica. unitate aeceplurus; si statim etjam de hac
acceperat conlitelur. Sacranientuin eriimBaptisriii esl vita .migraveril, rion' eum nisi catholicum deptita-
quod habetqui baplizatur : el Sacramenturii dandi nius. Sj autem fuerit a corporali mor.le liberatus>
Baplismi est quod babet qui ordinaluf. Sieut aulcm cum se calholiccecongregationi'eiiam corporali prce-
baptizalus, si ab unitate recesseril, sacranicnlum senlia reddiderit, unde njinquam corde.discesseralj.
Baptismi non amltlit; -sic etiam ordinalus, si ab-uni. non solum non improbamus quqd.fecil. sed elialn se-
tate recesserit, Sacramentum .dandi Baptismi non. curissitne yerissinieque laudamus; quia prcesentem"
amittit. NuIIienim Sacramento ihjuria faeienda esf: Deum credidit.,cordi:suo, ubi;unitatem servabat; et
si discedita malis, utrumque dis.cedit; si permanet in sine sancti Baptismi sacramento, quod ubicumque
malis, nlrumque permanet. Sicut ergo acceplalur inyenil, non.hominum, sed Dei esse cognovit, noluit
Baptisriius,quem nonpoluit amilterequi ab -unitate exhac vila m.igrar.e.Si.qu.isautemcum possit in ipsa
discesseral; sic acceptandus est Baplismus, quem Catbolicaaccipere,per aliquam meritis perversitalem
dedit ille qui Sacramentum dandicum discederet rion eligit in schismaie.baplizari: etiamsi poslea venire
am.iserat.Nani slc.ulredeuntes, qrii priusquam rece- ad Caiholicam cogitat, quia certus est.ibi prodessb
derent baptizali sunt, non rebaplizantur,: ita redeun- Sacramenlum , quod alibi accipi quidem polest,
tes,. qui priusquam irecederent ordinati sunt,- noii prodesse autem non potest; procul dubio pcrver-
sus "el iniquus esl, el_ lanto perniciosius quanto
ulique rursus ordincuitur; sed aut administrant quod
adminislrahant, si boc Ecclesice utilitas pbslulat; aut scienlius, Ita enim non dubital recte illic accipi, sicut
si non adminislrant, Sacrahientum brdinalionis sua_ non dubitat illic prodesse eliam quod alibi acce-
lamen gerunt ;"et ideo eis manus inter Iaicosnon im- perit.. ,...;"
ponilur.. Nam neque , sacramenlum Baptismi, neque CAPUT-III. — i.-Diio sunt eliam qusedicimus, et
sacramehtum dandi Baptisnii,. quando ab eis cum esse in Catholica Baptismum, et illic taiitum recte
-Maximianodiscessit, Felicianus amisit. Nuuc enim accipi: utrumque liorum Dortatistie hegant. Item alia
eum secumliabent cum eis ipsis, quos cuni foris es- duodicimus, esse apiid Donalistas Baptismuni, non
aulem illic recte. accipi : horum duorum illi, urium
t Hicedittaddunt,ab unitate;quodabesta Mss, magnbpere afflrmant,,idest, esse ibi Bapiismum; npa
411 DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINl 112
autemillicrecleaccipi, nolunl fateri. Harum quatuor recte fieri, quia et cum alibi facere cogiiabal_','huc
senienliarurh tres riostrse tanluni sunt, unam vero transeundumesse decreveral.
utrique dicimus. Nam esse in Calholica Baptismuni, CAPUT IV. — S. Jam vero si quis non Intelligit
el recle illic accipi, et apud Donatistas non recte ac- quomodo iieri possit, ut quod ibi esse confitemur,
cipi, nos lantum dicimus : esse vero Baplismumet non ibi recte dari dicamus; illud allendal, quianee
apud Donatistas, et illi asserunl, et nos coricedimus. recle.ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui
-
Quisqtiis ergb vhlt baptizari, et certus est jam sibi ab eorum communionediscedunl. Intueatur eliam 1
nostram Ecclesiam ad chrislianani salutem esse deli- similitudinem notce militaris, quia extra mililiam a'
gendatn ', et in ea sola- prodesse baptismum Christi deseftoribus et haberi ef accipi potest; sed tamen
etiamsialibi acceptum fuerit; sed ideo in parte Do- exlra militiamnec babenda nec accipiendaesl, et re-
natijvuit baptizari, quia esse ibi Baptismumnon illi duclo vel perduelo ad militiam nec mulanda nec ite-
-sbli' neque"nos soli, sed utrique dicimus : allendal randa est. Yerumlamenalia causa est eorum qui in
alia iria. Si enim uos elegit sequi in iis quaeilli non islos hcereticos imprudentcr_lncurrunt, ipsam "esse.
. dicunt; ea vero qu_e utrique dicimus, prceponithis Cliristi Eeclesiamexislimanles: aliaeorum qui nove-
qrise nos soli dicimus; satis est nobis quod ea "quoe runlnonessecalholicam Ecclesiam,nisieam quce,sic-
illi rioii dicunl, el nos soli dicimus, prceponiteis quce ut promissa est, toto terrarum orbe diiTundiluret
illi soli dicunt. Esse autem in CatholicaBaplismum, exlendituf usque ad fmes lerrce, quce crescens inter
nos dicimus, illi non dicunl. Recteaccipi in Calho- zizania et in tcedioscandalorumrequiem fuluram de-
lica Baptismum, nos dicimus, illi non dicuiil! Non siderans, dicit in Psalmis, A fmibus lerrmad le cla- -
reete accipi in parte Donati Baplismum,nos dicimus, mavi;dum tmderelanima mea, iri pelra exaltaslime.
illi non dicunt. Sicut ergo id potius credil quod nos Petra autem erat Christus : in quo rios jam f esuscita-
soli dicimus esse credendum; ila hoc potius faciat tos et in cceloconsidentes, dieit Apostolus(Ephes. n,
quod nos soli dicimus esse faciendum.' Quod autem 6), nondum in re, sed in spe.-ldeoque sequifur Psal-
utrique esse credendum dicimus, hoc, si ita putat, hius,.et dicit : Deduxistime, quia faclus es spesmea,
robustius credat; quam id quod a solis nobis dicitur. lurris forlitudinisa facie inimki (Psal. LX, 5 , i). Ex
Robustiusenim crediturus esl esse BaptismumChrisli illius 3 quippe promissionibuslanquamfelis et jaculis
iri parie Donali, quod ab utrisque npstrum dicilur, in turri munitissima conslitutis, non solum cavelur,
quam esse Baptismum.in Catholica,quod a catliolieis sed etiam exjiugnatur inimicus, induens lupos suos
lantummodo dicitur. Sed rursus riiagis credilurus est pellibus ovium (Mallh: vn , 1S), ut dicant, Eccehie
esse Baplismum Christi etiamapud nos, quod nos esiChrislus, ecceillk (Id. xxiv, 25); et ab universi-
soli dicinius, quam non esse apud nos, quod illi soli late civilalis super monleni conslilutse,.ad particulas
dicunl. Jam cnim deercvitel certus esl, in quihus dis- insidiartimsuarum mullos separent, el jugulatos ab-
senlimus, nos illis esse prceponendos.Ifa ergo, quod sumanl. Et eum hoc noverint, eligunt extra eonimu-
nos soli dicimus, recte apud nos accipi, magis credi- nionem unitatis corporis Christi accipere Baptismum
lurus esl, quam non recte apud nos accipi. quia hoc Christi, ad carndemcommunionemcum eo quodalibi
illi soli dicunt. Eadem regula, quod nos soli dicimus, acceperint postea migraturi.' Scientes enim habituri
non recie apud illos accipi, magis credilurus est, sunt adversus EcclesiamChrisli BaptismumChrisli,
quam id quod illi soli dicunt, id est, recle apud illos vel eo ipso die qiib accipiunt. Quod si sceleratumest,
accipi. Fruslra ilaque sibi videlur securus ibi acci- quis est qui dical, Permillatur rnihi uno die.scelus
pere, quod esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi admitlere? Si enim transilurus est ad Catholicam,,
esse accipiendum non ulrique dicimus. Elegit autem qucefocausam. Quid aliud fesponsufus esl, nisi quia
ipse,in eo quod non ulrique dicimus, nobis potius malumest esse in parle Donati, et nbn esse in calho-'
inhcerere: Ilic ergo securus accipiat, ubi el esse el licaunitate? Hoc igitur malum quot diebus feceris,
recte accipi certus est: illie aulem non accipiat, tol dieruriinialum faclurus es : et dici polesl, majus
quod esse ibi quidem!dicunt, sed ibi accipiendumesse malum iieri plurium dierum, niinus autem:paucoi'uni;
. non dicunl, quorum sententiarii decrevit eligere. nullum autcrii malum fieri," dici non pblest. Quid
Quanquametiam si dubiurii haberel, non illic recte aulem opus est boc tam exsecrabile malrim vel
accipi.quodin Catholicarecle accipicertum haberet, uno die, vel una bofa committere? IIoc enim qui
graviter peccarel, in rebus ad salulem anima. perti- sibi coneedi yult, potest ab Ecclcsiavel ab ipso Deo
nenlibus, vel eb solo quod cerlis -incerlapraiponeret. pelere,"ul sib!lvel uno die apostatare concedat. Nam'
Recte quippebominem iri Ecclesia catholica bapti- cur unius dioi esse aposfala tinieat, et unius diel
zari eo ipso certus est, quod eiiam alibi baplizalus esse schismaticus hcereticusve non.limeat, nulla
buc iransire decrevit. Non recte aulem apud Dona- causa est.
tislas liominem baplizari, saltem incertum liabeat, CAPUT.V; — 6. Illic, inquit, accipere malui, ubi;
cum boc 1111 dicant; quorum seritentiam,Donalistisan- BaptismumGhristi esse_ulrique coiiseritiunt.Sed illic
• ieponendam esse certuni habet : el incertis certa
prxferendo bic baplizetur, ubi proplerea cerlus est 1 Editi, alibi aliler facere. Abest,aliter, a manuseri-
* Edili, diligendam.MeliusLovaniensium ptis.
5 In Mss.,inlueanlur. ,...,, "
judicio,-deli- 3 • -'" " ->.
gendam : et s"ic
v eluscodexnosler Remigianus, . SicMSS. At editi, m illis:
1*5 LIBER PRIMUS, 114
npn.recte aceipi ,-illi ad quos migraturus es dieunt.: baht, exenplo.suo cogenle fateantur. Sed adhuc pro-
rects vero illic accipi, illi a quibus migraturus es di- pterc.a Inde dispulamus,.ne illiVibi videantur aliquid
cunt. Illuditaquequod.hidicuiit, quosipse postponis dicere; quinec istis communieant, qui apud,se pbr-
contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut.falsum tius, quanlo pauciofes, tanto siticeriores D.onaiistas
est, aut, ut niilius dicalur, incertum. -Veraergo fal. remansisse conlend.unt. Qui si Maximianislsesoli es-
sis, autincerlis certa prcepone. Illic enim ; quo mU sent., nec ipsorum salutem contemnere deberemus.
gralurus es curii alibi accepefis, recte posse accipi Quanlo ergo .magis quia eadem pars Donati in multa
quod desideras, non illi tantum ad quos transiturus minutissima fi'usta concisa est, quceomnes minutaa.
es, sed tu ipse qui transilurus es confiteris. Si. enim parliculcehanc unam multo grandiorem, in qua Pri-
ulrum recteillic posset accipi dubitares, etiam illuc miarius est, de reeepto MaximianistarumBaptismo fer
transeundum esse dubitares. Accipere ilaque in parte prehendunt, et singulceconantur asserere, apud:se
Donati,, si incertum est esse peccatum; quis. dubilet taritummodo.yerum Baptismumremansisse, nec om- <
certum esse peccatum, non ibi pptius accipcre, ubi nino esse alibi, nec in toto brbe terrarum qua Eccie-
certum est non esse peccatum? Illi vero qui per igno- sia calholica expauditur , necin ipsa gfandiore parte
raniiam.ibi baplizanlur, arbilranles ipsam,esse.Ec- Donati, nec in cceteris prceter1se uriam ex minuiissi-
clesiam Christi, in islorura quidem comparatiOnemi- mis partibus? Quceomnes particulce si advertere vo-
nus peccanl: sacrilegio tamen schismatis vulnerari- luerint vocem non hominis, sed ijjsius manifestissimse
tur : non ideo non graviter, quod alil gravius. Cum Verilatis, et animosuni spiritum. suse perversitatis
enim dictum est quibusdam, Tolerabiliuserit Sodomis cdomarc , non ulique ad partem Dbnati majorcm, de
in diejudicii quamvobis (Mqtlh. xi, 21); non ideo di- qua prcecisapi'ceciscestint, sed ad ipsani viriditatehi
ctum est, quia Sodomitcenon torquebuntur, sed quia radicis Catholicce de ariditato propria. revertentur.
illi graviustorquebuntur. Omnes quippe isli ubi contra' nos nonsunt, pro ho-
' 7.
Quanquam hoc fuerat fortasse oecultum ali- bis suiit : ubi autem nobiscum non colligunt, spar-
quando et incerlum. Undeaulem sanantur hi qrii ad- guni.
verluut et corriguntur, inde gravantur hi "qui cum CAPUT"VII.— 9. Jam enim ne videar Jiumanis
jani ignorare non permittantur, in perniciem suam argumcntis id agere, quo.niamquaestionishujus obscu-
pertinaciler saeviunt. Damnatio quippe Maximianisla- ritas prioribus Ecclesicetemporibus ante schisma Do-
TUIB,et receptio damnatorum, cuni his quos ext.faeb- -nati magnos viros, et magna charitate prccditosjialrcs
f um communibneni in sacfilegio, sicut cpncilihm (a) episcopos ita inler se coniriulitsalva pace disceptare
eorurn.clamat, in schismate'baplizafunf, lolam.istam atque flucluare, ut-diu coneiliorum in suis.quibusque
solvit quccsliotiem, loiairi conlenlioriem abstulit. Ni- -regionibusdiversa staluta ntitaverint, douec plehario-
bil omnino hiler nos et ebs Donaiislas qui Primiano lolius orbis concilio, quod saluberrime scntiebatur,
communicant dereliquit, unde dubitelur, non solum eliam remolis dubilationibus, finriareltir (a) : ex'
baberi, sed etiam dari pbsse Baptismum Chfisti ab Evangelio profero ceiia documenta, quibus Domino
eis qui ab Ecclesia separanlur. Sicut cnim jpsi eos adjnvante demonstfo, quain recte placuerit ct vere se-'
quos Felicianus in schisniate bapiizavit, verum Bapti- Cundum Deum, ut hoc in quoquam schismalicoTel
smuiii accepisse fateri coguntur, quia eos seeumntinc hceretico ecclesiastica medicina curaret, in quo vul-
babent in jpso Baplismo quem in schismate percepe- nere separabalur'; illud aulein qiiodsa"num.manerel,"<
runl: slc nos dicimus.Baptismum Christi esse eliam agnitum potius approbarelur, quam improbatnm vul- .
extra communionemcatholicam, quem dant illi qui ab neraretur. Cerle Dominusin Evangelio dicit: Qui non
eadem communione prsccisi sunt, quia eum, cum est mecum,adversumme esl; et quimecumnoncolligit,'
prceciderenlur, non amiserunt. Et quod ipsi_se pu- spargit. Tamen cum ad eum discipuli retulissent, -vi-
tanl conlulisseillis quos Felicianus iiischismate bapli- disse se quemdam in ej'us nomine pellentem dcemo-
zavit, cum eos sibi reconciliaverunt; id est, non ut nia, ct prohibuisse, quia ctim illis eum non sequeba-
acciperent quod non babebant, sed ut prodesset, eis lur : Nolile, inqtiil, prohibere.Qui contra vos nonest,
quod inutiliter in schismate acceperaut cl habebant: pro vobisest. Non potesl enim quisquamin meonomine
hoc vere confert et prcestat Deus per coriimunionem faceri qliqiiid,el male-loquide nie (Marc.is, 38. 59 ;
. catholicamillis qui veniuntab aliqua hceresivel schi- eiLuc. ix, 30). Si nihil in illo corrigendumerat; se-
smale; ubi BaptismumChrisli acceperunt; id est,jion curus ergo sit quisquis cxlra communionemEcclesice .
ut.Baptismi saeramentum incipiant habere quod non eoftstitutus colligit iri Chrisli noinine, dissociatus a
habebant, sed ut incipiat eis prodesse quod habe- christiana socielate : atque ita falsum eril illud, Qui
banl K non estmecum, adversum me est; et qui non colligit
CAPUTVI. — 8. Quapropler inler nos et ipsos mecum,-spargit. Si autem quod discipuli Dominiper
quodam modbcardiriales Donatistas, quortim episco- ignorantiam.facere voluerunt, id in eo corrigendum
pus apud Carthaginem Primianus est-, j'am de hac re esl; quod dixit Dominus, Noliie prohibere;cur hoc
nullaest controversia. Voluit enim Deus per Maxir- jpse prohiberi prohibuit ? Et quomodoeril ycrum quod
mianislas eam finiri, ul.quod charitate suadente nole-
1 Er. et Lov.,quodinmiliterhabebant. "'
AliquotMss.,~in qtiovulnerabatur.
(«)Bagaitanum, (a) vide infra, lib, % caj).0;
'
MS DE BAPTISMO CONTRA DONATISTAS, S. ATJGUSTINI . 116
ibi ait, Qui contravos non est, pro vobisesl? In boc" unde mors eliam sanis * cceteris iiriminet, et nisi sa-_
ehim facto npn contra eos, sed pro eis erat, ubi per netur adveniet; Quid ergo prodest hoinini yel sana
nomen Cbrisli sanilates operabalur. Ut ergo utraqu.e fides, vel sanum fortasse solum fidei sacfamenluni,
sententia vera sit, sicuti veraest, et illaubi ait, Qui ubj letali vulnere schismatis perempta cst sanilas
hon esl mecum, adversumme esl; et qui mecum non ' charitatis, per cujus' solius peremptionem etiam illa
colligil,spargil; et illa ubi ait, Nolite prohibere; qui integra trahuntur ad mortem? Quod ne fiat, non ces-J
enhn contra vosnon est, pro vobisesi: quid reslal in- sat misericordia Dei per uniialem sanctse Ecclesice
telligendum, nisi quia ille in tanli nominis veneralione suse, ul veniant et curenlur per medicamenlumre-
confirmandusfuil, ubi non erat conlra Ecclesiam, sed conciliationis,peryinculum pacis. Nec idep se putent
pro. Ecclesia; el illa tamen separalione culpandus, sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum:
ubi si colligerefspargerel; et si forte venirel ad Ec- nec rursus putent ideb curandum esse qupd sanum
clesiam, non illud quod habebat ibi acciperet, sed in est, quia ostendimus aliquid vulrieratum. Itaque in
quo aberraverat emendaret? Sacramenti saniiate, quia contranos nbnsunt, pro
CAPUTVIII.— 10. Nequc enim et Corneliigentilis nobis sunt: iri schismalis autem vulnere, quia cum
hominis orationes non sunt exauditce,aut eleemosynce Christo non colliguiit, spargunt. Non exlollanlur es
non sunt, acceptce: imo et angelum ad se mitti, et bis qua_ habent. Quid lantum per ea quai sana sunt
missummeruit inlueri, per quem posset utique sine superbos oculos ducunt? Etvulnus suum dignenlur
bominis alicujus acccssu cuncta iiec.cssaria discere. humiliter inlueri, nec solum quid adsit, sed etiam
Sed quoniam quidquid boni in oralionibus et elee- quid dcsit attendant.
mosynis babebal, prodesse illi non polerat, nisi per CAPUT IX. — 12. Yideantquani multa et quam
vinculum chrisliansesocietalis el pacisincorporarelur magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et
Ecclesia.; jubetur mitlere ad Petrum.el per illujn videantquid sit ipsum unum. Ncc me in boc audiant,
discit Chrislum; per illum eliam baptizatus, chri- sed Apostolum :Si linguis,inquil, hominumloquar et
stiano populo eonsortio quoque communionisadjun- Angelofum,charitatem autem non liabeam, fciclussum
gitur, cui sola bonorum operum simililudine junge- mramentum2 sonans, aut cymbalumiinniens.Et si lia-
balur (Acl. x). Pernieiose quippe conlemnerel bonum buero prophetiam,el sciero omnia sacramenta,el om-
quod nondum babebat, superbiens ex illo quod habe- nem scientiam, et si habueroomnem,fidem ut monles
" bat. Sic eliam
qui se ipsos a socielale cseterorum se- iransferam,cliarilatemaulem.non habeam, hihil sum
parantes, charitale violata, unitatis vinculum rum- (I Cor.xm, 1-3). Quid ergo eis prodest si el linguariiin
punt, si nihil faciunt eorum quce in illa societate ac- sacris mysteriis habeantangelicam, et prophetiam
ceperuht, in omnibusseparali sunl: et ideo quem sibi quemadmodumCaiphas (Joan. xi, 51) et Saiil^IBej.
soeiaverint, si venire ad Ecelesiam voluerit, debet xyin, 10), ulaliquandoprojihetenl, quos fuisse dam-
omnia qucenon accepil accipere. Si vcro nonnulla ea<? nabiles sancta Scriptura teslatur? Si sacramenta non
dem faciunt, npn se in eis separaverunt; et ex ea lanium sciant, sed elhabeant, sicut habuit Simonma-
parle in iexturascompage detinentur, in cselerascissi gus (Acl. vin, 13) : si fidem,sicut dcemoniaconfessa
sunt. Pi'oinde si quem sibi sociaverint, ex ea parte sunt,Christum; neque enim non ci'edebanl cum di-
nectiiurEeclesice, in qua uccilli separali sunl: etideo cerent, Quid nobis,'el libi est, Fili Dei? scimusqui sis
si venire ad Ecclesiam voluerit, in co sanatur ubi la- (Marc. i, 24). Si dispeniant ipsi etiam subslanliam
niatus errabal: ubi vero sanus eonneclebatur, non suam pauperibus, sicutmulti, npnsoIuminCalholica,
curaluf, sed agnoscitur; ne cum sana curare volu- sed in diversis hacresibus faciunt. Si aliqua ingruenfe
mus, potius vulneremus. Ilaqhe illi quos baptizant, perseeulione tradant ad fianimas npbiscum corpus
sanant a vulnere idololatricevel infidelilatis; sed gr.i- suum pro fide quam pariler confilenlur : tamen quia
vius feriunt vulnere scliismatis.' Idololatras enim in separali hsec agimt, non sufferenies invicem in dile-?
populo Dei gladius-interemil(Exod. xxxn), schisma- clione, neque studentes seryare unilatem spirilus
licos aulem lerrce hialtis absorbuit ( Num. xvi). Et in vinculo pacis(Ephes. iv, 2, 3), charitalem utique "
Aposlolus : Si habeamomnem, inquil, fidem, ita iit noii habendo, eliam cum illis omnibusquse pihil eis
monles,transferam, charitatem veromn habeam, nihil prosunl, ad aiternam salutem pervenire non possunt.
'
snm. CAPUTX. —13. Sed vi.dentur sibi argutissime
il. Si quis adducatur ad medicumin aliqua neces- quser^cre.« utrum generet filios Baptismus Ghrisii in
saria parte corporis gravi vulnere saucialus, si dixerit « parte Donali, an non generel: . ut si consenseri-
medicus, Aforitur inde nisi curelur i non opinor illi mus quod generet, suam esse asseverent Ecclesiam
qui eum adduxefunl, ita desipiunl, ul considcratisi matrem, quae filios potu.it de Christi Baplismate ge-
alque numeralis caelerismembris ejus sanis, respon- jierare; el quia u.nam oporlet esse Ecclesiam, ex hoe
deant medicoet dicanl, Ergone ista sana lot membrai jam noslramnon esse Ecclesiam criminentur. Si au-
11011valenl ad ejus vitam, et iilud unum vulneralnmi lem dixerimus, non generat: i Cur ergo, s aiuut,
valel ad morlem? Non ulique boc dicunl, sed curan- t apud vos nonreriasciinturper Baplismum,qui trans-
dum offerunt: nec ideo lamen quia curandum offe-
1 Sicmanltscripti.AtediLi,salvis.
runl, medicuin rogant, ut eliam illa quce sana sunt 2 Editi, facliis s>m velv.lmramenlmn.
curet; sed illiuni loco medicinaminstanter adhibeal,, manuscriplisel a grcecolextu Aposloli. Abest,velul, a
117 LIBER PRIMUS,. - * . U8
c eunt a nobis ad vos., cum apud nos fuerint bapti- tamen eamdem liaei-edila.emsumentibus (jrf.xxx, 3).
c zati, si noridumnati sunl? » .- . - -. Qui autem de utero ipsius matris infus inunitatenati,
li. Quasi vero ex hoc generet uride separala est, negliguntgratiam.quamacceperunt, similes suntEsau
et non ex hoc unde conjuncla esl. Separata.est enim filio Isaac, qui reprobatus est, Dep atteslante et di-
a vinculo chafitatis et paeis, sed juncta est.in uno cente,,"Taco6 dilexi,Esau aulemodiohbbui: cum ambo
Baptismate.Itaque esl una Ecclesia,"qusesola Calho- ex uno concubitu"concepti, ex rino ulero nati sint
lica nominaiuf; et quidquid suum habei in cbmmu- .(Malach. i, 2, 3; et Gen. xxv, 24).
'
nionibusdiversoruma sua unitate separatis, per hpc CAPUT XI. — 1S. Quserunteliam, utrum peccata
qu.odsuum in eis habet, ipsa ulique generat, non dimiltanturperBaptismumjn parte Donati: ut si dixe-
illce. Neque enim separatio earum geiierat, scd quod rimus dimitti, respondeant •, Efgo est illic Spirilus
secum de ista tenuerunt.: quod si et boc dimidant, sanctus;_•quia cum insuiilante Domino datus esset !
omninonongenerant. Hceeitaque in omnibusgenera.t, discipulis, tunc secutus est et ait: Baptizqtegenlesin
cirjus Sacramenla retinenlur, unde possit lale aliquid nominePalris el Filii el Spirilus sancti (Matth. xxym,
ubicumquegenerari: quamvis non omnes quos gene- 19) : si cui dimiserilis peccata, dimittentur ei; si cui
rat ad ejus perlineant unilatem, quaeusque in fin.em .tcnueritis,lenebunlur(Joan, xxT;22,.23). Etsi ita est,
perseveranles salvabit. Neque enim hi soli ad eairi ii.quiunt, comniunio nostra est Ecclesia Christi: non
non pertinent, qui separalionis aperto-sacrilegioma- enim pra_ter EcclesiamdimissionempeccatorumSpi-
nifesti sunt;sed etiam illiqui in ejus unitale corpora- ritus sanctus.operalur. Et si nostra communio est
- Iiter mixti per vilam pessimam separantur. Etenim EcclesiaChristi, non est Ecclesia Christi vestra com-
Simoneni magum per Baptisnia ipsapepererat: cui munio. Una est cnim, qua"cumqueilla sit, de qua '
tamen dictuin est, quod non haberet partem in hiere- dictum est,<Una est,columba ntea, nna esl mair.isum.
ditate Christi (Act. vm, 13, .21). Numquid eiBapti- (Cant. vi, 8) : nec.possunt Ecclesise tot esse, quot
smus, numquid-Evangeliuin,numquidSacramentade- schismata. Si aulem dixerimus non ibi dimitti pec-
fuerunt? Sed cui charitas defuit,-frustra natus est, et cata :.Ergo, inquiunt, non est illic verus Baplismus;
ei exjiediebatiorlasse non nasci. Numquidnpn erant etpropterea quos a nobis suscipitis, vos baplizare _
nati.quibus Apostolusdicit, Tanquam-parvulisin Chri- debelis ;•quod quia non facitis, in EcclesiaChristivos
stg lac vobispoiumdedi, hon escam? Ebs tamen a sa- non esse fatemini. , - .,
crilegio schismatis revocat, in quod ideo irruebant, - 16. His ita resistinms, secundum Scripturas , eos
quia carnaleserant: Quasiparvulis, inquil, inChristo interrogantes, ut quod a nobis qucerunl, sibi ipsi.re-
lacvobispotumdedi, non escam; nohdumenhn pote- spondeant. Quceroenim ul dicant, ulrum dimittantur
'ralis : sed nec adhuc quidem potestis'; carnales enitn peccata ubi charilas non est. Peccala enim. fenebfse
esiisadhuc.Cum enimsint inler. voscemulalioel con- animarum sunt. Audimus qtiippe.Joannemdicenlem,
lenlio, nonnecamales eslis, el secundumhominemam- Qui odit fralrem suum; in tenebris est-usque adhuc\
bulalis? Cumenhn quis dicat, Ego quidem sum Pauli; (Uoan. ll, 11). Nulli autem seliismatayfacereut, si
alius autem,Ego Apollo; nonne homineseslis (lCor: fraier.noodio non excsecarentur.Si ergo dicimus non
iii,-l-4) ? De his enim supra dicit: Obsecroaulemvos, ibi dimitti peceala; quomodo_renascitur qui apud
fratres,, per nomeivDomihinoslriJesu Chrisli, ul idip- eos baptizatur? Quid esfenim renasei per Bapti-
sum dicatis omnes, et non sint in ifobisschismala;silis 'Smum, nisi a velustate fenovari ? Quomodoautem re-
autem perfecti in eodein sensu et hi eadem sentenlia. novatur a Vetustate, cui peccata prcelerilanon dimit-
Nnnliatum eslenim mihi de vobis, fralres ntei, ab his tuntur? Quod si renatus nori est, necChrislum induil,
qui sunt Cldoes, quiq conteniionessunl itt vobis.Eoc ex quo conficitur ut denuo baptizandus videatur.
autem dko, quia unus.quisquevestrum dicit, Ego.quidem Quia dicit Aposlolus, Quotquot&iimiriChristo bapli-
sum Pauli, ego aulein Apollo, ego Cephm,„egbautem zati estis, Christuminduislis (Galat. m, 27) : quem ille
Chrisli:Divisusest Cliristus? Numquid Paulus-cruci- si non induit, nec in Christo baplizatus habendusest.
fixus esl pro vobis,aul in noininePauli baptizali estis Porro quia in Christo dicimus baplizatum, fatemur
(Id. i, 10-13) ? Isli ergo si inhac obstinatione el per- eum Chrislum induisse : et si hoc fatemur, fegener
versitate remanetent, certe quidem nali eranl, nee ralum fateriiur; Quod si ita est, et peccata dimissa '
tamen ad ipsam Ecclesiam de qua nati erant, per sunt. Quomodo ergo dicit Joannes, Qui.odiffratrem
pacis atque unitalis vinculum pertiherent. Ergo ipsa suum, in tenebris manel usque adhuc; si jam facta
generat, et peruterum suum, et peruterosancillarum, est remissio peccatorum"?'Annoriesl in schismate
ex eisdem Sacramefttis,tanquam ex yiri sui semlne. odium. fraternum? quis liocdixeril, cum et origo ,
Non enim frustra dicit Aposlolus, omnia illa in fi- et pertinacia schismalis nulla sit alia, nisi odium
gura esse gesla {Id. x, 11). Sed qiirsuperbiunt et fratris? . . "__.'••;
legilimce-malrinori-adjtmguntur,similessunt Ismaeli, 17. Hanc illi qusestionem solvcre sibi videulur J
de quo diclum est: Ejice ancillamel filium cjus ; non cum dicunt: IVoiiest ergo in schismateremissiop.ecca-)___
enimhmreseril filius ancillmcum filiomeo Isaac (Gen. torum, el ideonec regenerqtionovihominis,etjiropterea
xxi, 10). Qui autem pacificediliguritlegitimainpatris nec Bapiistnus.Chrisli. Nos autem quia fatemuf ibi --
sui conjugem, cujus legitimo jure generali sunt, si- esse Baplismum Cliristi, baiic eis ,quceslioiipmsbl-
m\les sunt filiis Jacob, quamvisde ancillis nalis, sed vendam proponjmus : Magusille Simbn, ulrum vcro
119 DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINI ,120
Christi Baptismate linctus sit. Respondebunl, Ita; esl eorum qui se separant, sed ejus undeseseparant:
quia sanclse Scriplurre auctoritale coguntur.Quccro valet tamen et apud eos hactenus, ut per ejos lu-
efgo ulrum faleaniur ei dimissa peecata? Profecto cem transeanl ad dissensionissucetenebras, continuo
fatebunluf. Ilem qiisefo, cur ei dixerit Pelrus , non redeunlibiis peccatis, qtice Baplismatis sanctilas in
eum habere parlem in-sbrte sanclorum? Quia, in- illo femporis puncto dimiserat, lanquam fedeunle
qtiiunl, posteapeccavit, pecunia volens emere donum obscuritale quam lux in transilu excusserat.
Dei,cujus venditores esse Aposloloscredidit. ^O. Nam redire dimissa peccala, ubi fraterna cha-
CAPU.TXII. —-18. Quid, si ad ipsum Baptismum ritas non esl, aperlissime Dominus docet dc illo
ficfusaccessit? dimissa sunt ei peccala , an non sunt ser-vo,quem eum invenisset debitoremdeceriimillium
diniissa? Eligant qubd volunt; utrumlibet elegerint, talentorum, deprecanti omniadimisit.Ille autem con-
' sufficit nobis. Si dihiissa dixerint; quomodo ergo servum suum
qui ei debebat cenlum denarios , cum
Spiriius saiictusdisciplinmeffugietficlum (Sap. i, 5), miseratus non fuisset, jussit eum dominus reddere
si.in islo ficto reniissionem operatus estpeccatorum? quceei dimiserat. Tempus ergo quo accipitur indul-
Si dixerintnon esse dimissa-;qusero, si postea ficlio- gcnlia per Baptismum, lanquamlempusest reddendse
neni suam corde concusso et vero.dolore faterelur, rationis, ut oimiiadebila quse inventa fuerint dimit-
denup baplizandus judicaretur? Quod si dementissi- tantur. Non lamen illeservus postea dedit conservo
niiim est dicere; fateantur vero BaplismoChrisli ba- suo muluam pecuriiam,quam cum illenon posset.red-1
ptizari posse hominem, et tamen cor cjus in malilia dere, non ejus misertus esl: sed jam ei debebat
vel sacrilegio perseverans, peccatorum abolitionem cohservus ejus, cum ipse fationem domino suo red-
non sinere fieri : atque ita intelligant in communio- deiis, tanti nuriieri debito solveretur; nee dimiserat
nibus ab Ecclesia separatisposse liofhinesbaptizari, conservosuo quod ei debebat, et sic accesserat ut ei
ubi Christi Baplismuseadem sacramenti celebralione dimittefet dominus. IIoc indicant,verba cohservi di-
datur et sumitur; qui lamen lunc prosit ad remis- centis :<Patknliam habein me, el reddathtibi '. Alio-
sionem peccatofum, cum quis reconciliatus unitaii, quin dicerel, Jam mihi hoc dimiseras, cur ilern.ii
sacrilegio dissensionis.exuitur, quo ej'uspeccata lene- repetis ? Iloc et ipsius Dominiverba manifestius ape-
bantur, et dimilli non sinebanlur. Sicut enim in illo riunt. Ait enim : Egressus autem servus ille, invenit
qul-ficlusaccesserat, fit ut non deriuobaplizelur, sed unum de conservissuis qui debebaleicentutndenarios
ipsa pia correctione et veraei confessione purgetur , (Matth. xvin, 23-35). Non dixit, Cui jam dehitum
quodnon posset sine Baptismo, iit quod antedatum cenlum denariorum diriiiserat. Si enim dimiserat,
est, tunc valere incipiat ad salutem, ctim illa fictib non ei debebat. Qtiiaeigodixil,etetietoJci,-manifeslum
veraci confessionerecesserit: sic eliam iste qui Ba- esl quod non dimiserat. Et melius quidem fueral,-
ptisma Chrisii, quod non aniiserunt qui se separave- atqtie hocpolius congruebat lanlo debitori reddiluro -
rurit, inimicus charitalis et pacis Chrisli, in aliqua rationem, et exspectanti riiisericordiamdomini sui ,
hseresi a'ut schismale accepit, quo sacrilego scelere ut prior.ipse conservodimitterel quod ei debebalur ,
peccala ejus non dimittebantur, cum se correxerit, et sic ad rationem reddendam, ubi riiisericordiado-
et ad Ecclesisesoeietatem unilatemque venerii; non mini implorandacrat, accederet. Nec-tameri illud
iterum baptizandus est; quia ipsa ei recohciliatione quod nondum conservo dimiserat, inipedivit domi-
ac .pace prceslalur, uf ad remissionem peccalorum num ejus, qiiominus in illo lempore accipiendse ra-
ejus in unitate j'anfprbdesse incipiat Sacramentum , lionis dimitteret ei oinnia quae debebat. Sed quid
quod acceplum in schismatc prodessenon polerat. pfofuit, quandoquidem iri capul ejus propter odib-
19: Si auiem dixerinl, in illo qui fictus accessit, rum perseverantiam rurstis omnia conlinuo f eplicala
per sanctam vim lariti sacramenti dimissa quidem illi sunt? Sic non impeditur Baplismigratia, quomirius
ijsse peccata in ipso lemporis puncto, sed per ficlio- omnia peccata dimiltat, eliamsi odium fralernum in
iiem. ejus rediisse conlinuo : ul Spirilus sanctus et ejus cui dimiltunlur animo perseverat. Solvitur-cnim
adfueril baptizato ut peccala reeederent, el perseve- hesternus dies, et quidquidsupra est 2 solviliir,"eliam
rantiam iiclionis fugerit ut redirent; ut et illud ve- ipsa bora momenlumque anle Bapiismum et in_Ba-
rum sit, Quotquotin Chrislobaplizati eslis, Christum ptismo 3. Beinceps aulem reus esse continuo irici-
induisiis; et illud, Spirilus enim sanclusdisciplinmef- pit; non solum consequentium, sed etiam.prcelerito-
ftigielficium: id esl, ul eliriduat eum Chrislosanctitas rum dierum , horarum, monientorum, redeunlibus
Bapfismi, et exuat eum; Christo pernicies fictioriis: omnibus qusedimissasunt 4: et hcecssopecontingunt
sicut iit cum quisquea tenebris per lucem transit ad < in Ecclesia. - ---,.-"
tenebras; oculi quidem ejus in lenebras perpetuo di- CAPUTXHI. —21. Nam jilerumque fit.ut bomo
1
riguntur, sed non potestlux nisi perfunderetranseun- 1 Edili,el omniareddam libi...Abest, onmia, a manu-
lem : si hoc ergo dixerint, hoc etiam in eis intelli- scriptis. - '"'.-
garit fieri, qui extra Ecclesicc communionem, sed s Am.et Er.,superest.,MeliusLov. et Mss.,supra esl;
ante heslernum diem.
tamen. Baplismate Ecclesice baptizanturs quod ubi- id 3est, valicanicodices: solvitufeiiamipsahordmomentiqum
cumque fuerit, sanctumestper seipsum : etideonon anle Baptimtimest, in Baplismo.
"*Am. Er. et jiluresMss.,omnibus qumdimissasuntpec-
1 Ldv.,sednonpotesleum lux. Elegantiusediti alii et calis Poslea iidem Mss. et
subjiciunl, smpecimtingUin Ec-
noslrimanuscripliomisso,eum. clesia.
121 LIBER PRIMUS. < -J22
habeat.inimicum.quem iniquissime oderit : quan- siveextra se de semine viri sui : sive de se, sive de
quam etiam-iniquos inimicos diligere jubeamur, ancilla '! Sed et Esaude uxore.natus, propter fraler-
ef orare pro eis. Subiio aulem periculo mortis nam discordiam scparatus esl a populo Dei.Et Aser
incipitperturbari, etposcit Baplismum , quem tanla per uxbris quidem polestatem, sed ex ancilla naius,
festinatione accipit, ut necessariam intefrogalionem propler ffaternam concordiam terram promissionis
paucorum yerborum vix periculi lempus admiltat', accepit. Urideet Ismaeli, ut separaretur a.populo Dei,
(quantoiri>us sermonemlongissinium?)ut illudodium non obfuitmater ancilla, sed obfuit fralerna discor-
cordepellatur, etiam ipsi si baptizanti sit cognitum. dia : etiibn profuit potestasuxoris,eujusmagisfilius
Certe isla non sblum apud nos, sed eliam apud illos erat, quia per ipsius jura conj'ugaliaet in ancilla se-
evenife nori cessant. Qiiid ergo dicinius ? Dimiltunlur minalus erat, etcx ancilla-susccptus.Sicut apud istos
peccata huic homihi,' ari non dimiltuntur? Prorsus Ecclesicejure quod est in Baptismo, nascunlur qui-
quOdvolunt.eliganl. Si enim dimiltuntur,- conlinuo cumque nascuntuf : sed si concordent cum.frairibus,
redeunt: Evangelium loquitur, verilas clamat. Sive per unilatem pacis ad lefram veniiint pfomissionis,
ergo diinillaiilur, sive non dimillanlur,- necessaria non dc malerno ulero rursus ejieiendi, sed in paterno
est- postea"mediciria : nec lamen si vixerit, atque id semine agnosceridi: si aulem in discordia perseye-
corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo renl, adlsmaclis funiculum pertinebuni. Prioraulem
baptizatur, sive apud illos, slve ajiud nos. Sic el, illa fuit Ismael, postealsaac; elprior Esau, poslerior au-
quseschismaiieivel hseretici non aliter habent, nec tem Jacob : non quia prior peperit hseresisquam Ec-
aliter aguntquam vera Eeclesia, cum ad nos veniunt, clesia, aul Ecclesia ipsa pi-iuscarnales vcl aniinales,
nonemendamus, sed potitis a_q.robamus.hi quibus et postea spirituales; sed quia in ipsa sorle liiortali-
enim non dissentiunt a nobis ,"in eis non disjungun- talis noslrae,ex qup de Adam nascimur, non est prius
tur a nobis. Sed tainen quia nihil eis prpsunt quam- quod spiriluale, sed quod animale, pbslea spiri-'
"diuschismalicivel hseretici sunl, propter alia itiqui- tuale (lCor. xv , 46 ). Ex ipso auterii animali sen-
bus a veritate disseniiunt, et propter ipsum separa- su , quia homoanimalis non percipit qum sunt -Spi-
lionis immanissimumscelus, sive perrrianserint in eis riius Dei (Id. w, 14), omnesdissensioneset scbismala
, peccata, sive conlinuo dimissa redierint, ut ad sahi- generanlur. In quo sensu perseverantes Aposlolus di-
lalem pacis-l alque charitatis veniant adhorlamur; cil ad Vetus Teslamentum perlinere (Calat:\\), id
non solum ut aliquidbabeanlmiod non habebant, sed est, ad leiTenorunipromissorum cupiditatem, in qui-
ut eis etiam illud prodesse incipiat quod habebant. bus quidem spiritualia figuranlnr, sed animalishomo
CAPUTXIV. — 22. Fruslra crgo nobis dicunt: non percipilqum sunl Sjihilus Dei.
< Si Baptismum.noslrum acceplalis, quid minus ba- 24. Quocumque ergo lempore tales honiines esse
bemus, ut nobisde veslra communione consulendum eceperint in hac vila,~ut jam divinis pro S-eculonmij
putelis ? J Respondemus enim : Non Bapiismum ve- distributione Sacramenlis imbuli, adhuc lamen car-
slrum acceptamus; quia non est Baplismus ille schi- naliier sapianl 2, et cai'nalia de Deo, sive.in hac vila,
sroalicorum ve! hscrelicorum , sed DBiet Ecclesice, sive post hane vitam, sperent atque desiderenj; anl-
nbiciHiiquefuerit invenlus et quocumque translatus.' males sunl. Ecclesia vero , quod est populus Dci,
Vestrum aulem non esi, nisi quod prave sentilis, et etiam in islius vitseperegrinalione anliqua res esl, in
sacrilege agitis, el impic separamini.-Nam si csetera aliis hominibus habens animalemporlionem,-in aliis
omnia vera vel sentiatis vel habeatis 2, et in eadem autem spiritualem. Adanimales pertinel Yelus Tcsla-
tamen separatione durelis adversus vinculum frater- menlum, ad spiritualesNovum; Sed primis tempori-
nse pacis , adversus unitatem omnium fratrum, qui bus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moy,-
tolo orbe terrafum, sicut promissi sunt, ita exhibili; sen. A Moyse autem manifeslaturii 3 esl Vetus, et in
quorum omnium causas etcorda nullo modo unquani eo ipso occullabaturNovum, quia occulte signiiica-
riosse aut discutere potuistis,'.ut meriio damnarelis ; batur. Posleayero quam in carne Domintisvenii, rc-
qui non possunl proplerea' rei esse , quia judicihus velatum est Novum : Veteris autem Sacramenia ces-
ecclesiaslicis polius quani litigatoribus cfediderunt:, sarunt; sed concupiscentisetales non cessaveiunt.In
hocsolum minus habetis, quod minus habet qui illis enim sunt, quos Apostolusjam pe.r Sacramenluni
charitalem nbri habet. Jam quid opus est ut nos re- Novi Testamenli natos , adhuc lamen dicit animales
texamus?Vos ipsi in Aposloloihsj.icilP,quantum sit non posse percipere quse sunl Spiritus Dei. Sicut
quod niinus babelis. Quid autem interest qui chari- enim in Sacramenlis Veteris Testamenli vivebant qui-
talem non babet, utrum foras avolet aliquo vento dam spirituales, ad Novum scilicet Teslamenlum,
tentaiionis ablatus, an inlus de messe dominica non quod lunc occullabalur, occulle.pertinentes : sic et
recedal inultima ventilatione separandus? Et tamen nunc in Sacramenlo NoviTestamenti quod jam feve-
eliam lales, si jam semel per Baptismum nali sunt, lalum esl, plerique vivunt animales. Qui proficere si
iterum eos nasci rion oporlet.
CAPUTXV. — 23. .Ecclesia quippe omnes per 1 yerba.illa, sive dese, sivede ancilla, cumaniariu-
videnturde marginemigrassein lexlum.
Baptismumparit, sive apud se, id est, ex ulero suo; . scriplis
2 im.absint,
Er. et jiluresMss.hocloeoprselereuntparticulam,
1 AnliquioresedilionesAm.Er.
' et omnesMss., ad sflfe' ul: sed inffa posi,,sacrameniisimbuli; addltaparticulasie
lem pacis. . prosequuntvir,si adhuctainen,etc. -" -~'
8 AliquotMss.,cmieraomniavelltabealisvelsentklisi 3 AnliquioresMss.,manifestum.
423' DE BAPTISMOCONTRA DONATISTAS,S. AU.GUSTINI - 124.
noluntad percipienda qiiccsunt Spirilus Dei, quoeos gunlur, sedin solida unilatisd petra foftissimocharl-
- "hortatur scrnio apostolicus, ad Velus Testamenlum tatisrobore radicaiitur. Ad hbc enim pertinet. quod
perliiiebiint. Si aulem proficiunl, el antequam ca- in illo Abrahcesacrificio dicitur, Avesauleirinon divi-
piant, ipso profeclu el accessuJ ad Novumpertinent: sit(Gen.±v,.10). "".'•, --'•'
et si priusquam spirituales fiant, ex hac vita rapian- CAPUTXVIII:—27. De Baplismi ergo qusestiohe
lur, cuslodili per Sacramenli sanciilalem in terra jam, quantum arbilror,, satis disserui : et quia hoc
vivenlium eompulaulur, ubi est spes nostra el portio mariifeslissimumschisma es> quod Donalislarum no-
Dominus. Nec invenio quid verius intelligaluf in eo mine nuncupalur, restatut hoc de Baptismb pie.cre-
quod scriplum esl, Imperfectum meum viderunl oculi damus, quod .universaEcclesia a sacrilegio schisma-
tui: quandoquidein sequitur, Et in libro luo omnes lis remota custodit. In qua lamen si aliud alii,et aliud
\ scribentur(Psal. cxxxvui, 16). , . alii adhuc de ista qua^stioriesalva pace sentirent, do-
CAPUTXVI. — 25. Quce autem peperit Abel et nec universali concilio unum aliquid eliquatum sin-
, Enoch el Noe et Abraham, ipsa peperit Moysen el cerumque placuisset, bumance jnfirmitatis. errorem
Prophetas. lempore posteriores ante adventum Dp- cooperiret charitas unilaiis, sicut-scriptum est, Quia
mini; et quse islos , ipsa et Apostolos, el marlyi.es. charitds coopefit mulliludinem peccatbrum (I Pelr.
noslros et omnes bonos Chrislianos. Omnes enim ,di- iv,,8); Qua enim absente eselera inaniter haben-
versis quidem temporihus nati apparuerunt, sed so- lur, eadem prsesente qusedam venialiter non ha-
cietate unius populi conlinentur; el ejusdem civitatis bentur.
cives labores hujus peregrinationis expertlsunl. et 28. Exstant beati martyris Cypriani in ej'usljtteiig.
quidam eorurii nunc experiunlur, et usque in .finem magriadocumenta, ut ad illum jam veniam, de cujus
cseteri experienlur. Uem quse peperil Cain et Cliam sibi auctoritate isti carnaliler biandiuntur, cum ejus
-et Ismaelem et Esau, eadem jpsa peperit et Dathan charitale sp.iritualiter,.periniantur.Nam illis tempori-
et alios in eodem jiopulo similes; et quse islos, ea- bus, antequam plenarii eoncilii sententia qriid in hac
dem ipsa et.Judam pseudoaposlolum, et Simonem - re sequendumesset, lolius Eeclesiceconserisib.cbnlir-
magum, el cceleros usque ad hcec lempora pseudo- masset (a), visum est ei cum ferme ocloginta eoepi-
christianos in affcctione animali perlinacitcr obdura- scopis suis Africanarum Ecclesiarum, omnem homi-
, tos, sive in unitate permixti sint, sive aperla prseci- nem qni extra Ecclesiseeatiiolicsecommunionem ba-
sione dissentiani. Sed cum tales a spiritualibus evan- ptizatus fuisset, pportefe adEecIesiam yenientem de-
gelizantur, el Sacramenlis imbuuntur, tanquam per nuojjaptizari. Quod non reCle fieri tantb.viro nintirum
"so ipsam Hebeccaeos parii, sieul-Esau : cum autem propterea Dominus nonapcrriJ, ut ejus pia ethumi-
per illos qui non casle annunliant Evangelium.(PAi- litas et charitas in cuslodienda salubriter Ecclesiscpa-
lipp,\, 17), tales in Dei populo generantur; Sara qui- ce patescerel, etnon solum illius lemporis Chrjsiiahis,
dem, sed per Agar. Item boni spirituales, quando sed etiam pbsteris ad medicinalem, ut ila dicam, np-
evangelizanfibus vel baptizanlibus carnalibus gene- litiam signaretur. Cum enim tanti meriti/tantse Ecr
rantur, Lia quidem vel Rachel j'ure conjugali eos, clesise, tanti pectoris, tanli oris, taritaeyir.ulis epi-
sed per ancillarum 2 uleiumparit. Cumvcro per spl- scopus, aliud de Baplismo arbitraretur, quameratdi-
riluales"in Evangelio generaulur boni fideles, quiyel ligentius inquisita verilas firmatura; multiqueejus col-
evaduntin spiritualis celaljs affecium, vcl eo lendere Iegse,quamvisnondumliquido manifestatum, idtamen
non desistunt, vel ideo non faciunt quia non rjossunt, lenfcrerilquod et prceteritaEcclesicecorisuetudo,etpo-
sicut ex utei'o Sarse Isaac,. vel Rebeec~e,Jacob,in no- stea totus calholicus orbis amplexus est: non se ilie
yam vilam el NovumTestamentum nascunlur. lamen a eceleris.diversasenlientibus separafa commu-
-~ _ CAPUTXVII. — 26. nione disjunxit, et boc etiam cseteris persuadere non
Itaque sive intus versari vi-
deanlur, sive aperte foris sint, quod caro est, caro desiilil, ut sufferreht invicem in dileclione, studentes
est: sive in.area in sua sierililale persevercnt, sive servare unilalem spirilus in vinculo pacis (Ephes. iv,
occasiorie (enlaiionis tanquam vento cxlra tollaniur, %,_5). Itaenim corporis manentocompage, si quidjn
quod palea esl, palea est. Et semper ab illius Ecele- quibusdam membrisinfirmabalur, ex eortini sanilate
sise qusesine macula et ruga est (_.),unitate divisus convalesceret pofius, quam prcecisione morlificatuhi
'
est, eliam qui eongregaliooi s sanctorum in earuali' diligentiam nullius curatipnis admilteret. Et si se ille
Obduratione niiseelur. De nullo tamen desperandum separasset, quam mulli sequerentur? guanlum sibi
est, sivequi intus talis apparet, sive qui forisniani- nomen inler homines faceret? quam lalius Cypriani-
festius.adversatur, Spirituales autem sive adhoc ip- slce quam Donatistsevocarentur? Sed nonerat filius
sum pio sludio proficienles, non eunl foras : quia et perditionis, de qualibus diclum est, Dejecisti eosduni '
cum aliqua velpervcrsitate vel necessitate hominum extollerenlur (Psal. LXXII ,- 18) : sed erat filius.jiacls
videntur expelli,"ibi magis |jrobantuf, quam si intus Ecclesise,quitanta cordis illuminalione prceditus,pro-
permaneant, cum adversus Ecclesiani nullatenus erii pterea uon vidit aliquid, ul per eum aliud superemi-
nenlius videretur. Et adliuc, inquit Apostoltis,super-
. *s AliquoiMss.-.ipso profecto accessu. ' - eminenlioremviam vobis demonstw; si linguis homi-
Er.et pluresMss.,ancillarem.
, 8 Editi,congreqalwne.Casliganlura manuscriptis. 1 vaticanicodices, wiitale.
(a) li Relracl.,cap. iS. (a) vide infralib. 2, cap. 9.
" '
'
m . LIBER SECUNDUS. 126
num loquar, et Angelorutn, charitalem autem non ha- postea perlractaia et diligentissimaconsideratione fir-

beam,factus sum mranienlumsonansaul cymbalumlin- inala esl, in cathblieaunitate permansit et charitatis
niens (1 Cor. xn, 31, et xni, 1). Minus ergo ille pe- ubertale compensalum est, et passionis falce pur-
' • ~
netravit, ut cefneret secfetum abditum sacramenli: galiirii. _
sed si sciens omnia sacramenta, charilalem non ba- - CAPUTXIX. — 29. Sed ne videar devjtandcepro-
beret, niliil esset. Cum autem riiinusillud perspiciens, balioriiscatisa ista in laudehi beatissimi Mattyris di-
hanc tamen humiliter ,rlideliter, fortiter custodivit, cere, qusequidem nori ejus, sed illius est, cujus gra-
ad marlyrii coronam meruit pervenire : ut si qua in fia talis exstilit; jam delilteris ejus docunienla profe-
-
ejus lucidammentem ex humana conditibne nebulair- ranius, qii.bus niaxime Donalisianim ora claudantur.
repserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguinis fuga- IIujus enim auctoritatem imjieritis objiciiinl, ut se
fetur. Nonenim frustraipseDominus Jesus Cliristus, ijuasi recte facere oslendant, quod adse venientes fi-
cum se-ipsum diceret vitem, suos autem tanquam in deles denuo baptizenl. Nimiuminiseri, et nisi se corr
vite sarmeiila, prsecidi eos dixit, et de vite auferri figant a semetipsis omnino damnati, qui hoc in lanto
tanquam inutilia sarmenta, qusefruelurii non darent. viro eligunt imilari, quod illiproplerea non obfuit,
Quis-estautem fruclus, nisi novus ille fetus, de quo quia in ea paceuride isti aberraveruril, qui viam"'pacis
item dicit : Maridatumnovumdo vobis, txlvosinvicein, non cognoverunt(Psal. xm, 3), perseveranlissimisus-
diligatis(Joan. xm, S4) ? Ipsa est illa charitas, siiie que in finem gressibus ambulavit. Esl quidem quod
qua cceteranihil prosunt. Dicit et Apostolus : Fruclus Cbristi Baplismaubique sanclum est, etquamvisapud
autem spirilus est, charitas, gaudium,pax, longanimi- hcereticosvel scllismaiicos, ipsius tamen hseresis vel
tas, benignitas,boniias, fides, mansueludb,conlihentia schismatisnon est, elideonec ad ipsamCatholicamin-
(Gdlat. v, 22, 25). Quseomnia incipiunl a charilale, de venienles oportet denuo baptizari': sed tanien hoc
e'tper csnteramj"unctur.imquasi botrumJ mirabilemfa- aliud est, aliud a catholica pace deviantes.et inhefa- .
ciunt. Nec tameii ffuslra idem Domirrusaddidit, Qum riam prcccisionisfovcam priecipitatos, rebaplizahdos
auierhsarhietva in mcdanl fructum, purgat illa Paler insuper jtidicare.Nam illum ncevumjn candore sanctce
meus, nt majoremfruclum afferanl (Joan. xv, 1-5) : animcecharilaiishbera contegebaut: banc autem fuli-
hisi quia et ipsi qui fructu prsevalentcharilaiis, pos- ginem in istorum tartarea foeditalevultus impacatusps-
sunt lamerialiquidhabere purgandum, quod incultum tenlat. Sed ea quse deirieeps.,quod ad beali Cyiirianiv
agricola hon relinquit. Quodergo ille vir sanctus de auetoritalem altinel, traclaturi sumus, ab alio sume-
' -
Baplismo aliter sentiens quam se res habebal, quse mus exordio.
1 MSS.,etper cwicram-juncturam- bolrumfeta,,omisso, -
• -
quasi. . ; _

LIBER 'SECVNDUS.
- inquo probatAugustinus,aucloi'i_at"emC_-prianieiiiseopi
etmarlyris frustra objeclarial)onatistis,qu_eillisiiimirumma-
gis quamcatholicisadversetur.Eumenimj.rcedecessoris sui Agripjnnisententiamde haereticisin "calholicaEcclesia,
cuniad eam veiiiunl,haptizandisnonceiisuisserecijiiehdam,nisi eo pacto, ul et j.axcumaliter senlieutibus,semper
"
servaretur,et Ecclesise
unilasnulloschismaleuuquamrumpefelur.

CAPUTPRIMUM.— 1. Quanluin pro nobis.-boc satius estenim oflerre babenti, quamdiffefre nonha-
esi, jiro pace catholica faciantea qucctanquam exau- benlem.
ctorilate beati Cypriani adversus nos a parte Donati 2. Quid_ergoisti dicunt, cum vcritatisviribus prse-
proferunltir, et quantum sint adversus eos a quibus focantur, cui eonsentire nolunl?.Cj/pn'an!.s,inquiunt,
proferuntur,adjuvante Dominodemonstrare proposui. cujus tantum merilumnovimus lanlamquedoctrinam,
Sj qiia ergo nie respondendi necessitas ea qusejam in cum muliis coepiscopissuis senlenlias propriqs confe-
aliis libris posui, rursus comniemorare coegerit(quan- renlibus, in conciliostaluit limreticosvel schismaticos,
1 quam id modice faciam), his qui jam illa Iegerunt et id eslomnesqui exira unius Ecclesimcominunionem siinl,
j tcnent, onerosum esse.non debet: quia el ea qucoin- Baptismumnon habere; et ideo quisquisab eis bapiiza-
l siruclioni sunt necessaria, ssepius,oportet insinuare tus ad Ecclesiamvenerit, essein Ecclesia baplizandum.
lardioribus, et cum eadem multiplicitcr variequever- Non me terrel auctoritas Cypriani, quia reficit liumi-
santur atque tractanlur, ipsos quoque capaciore in- litas Cypriani. Magnumquidem.mefitiimnovimusCy-
telligentiaprseditos adjuvant et ad facilitatem sciendi. priani episcopi et martyrisj sednumquid majus quam
e.t ad copiam disserendi. Novi eliam quemadmodum Petri apostoli et maftyris? De quo idem Cyprianus in
soleal contristare lectorem ,. cum ab eo libro quem epistola ad Quintum ila loquituf : Nam nec Petrus,
gerit ,in manibus, quando in aliquem nodum quse- inquit, quem primum Dominuselegil, el super quem
stionis inciderit, in alium mittitur ubi ejus solutio- mdificavilEcclesiam suam (Matth. xvi, 18), cum^se-
i_nem requirat, quem forte non habet. Quapropter cumPaulus de circumcisionepostmodum disceptarei,
qucecumque in aliis libris jam diximus, si necessi- vindkavitsibi aliquid insolenter,aut arrogariler assum-
tas prcnsentiumqucestiohumbreviter iterare compu- psil, ul dicerelse primatufntenere,et obtemperaria no-
lcrit, ignoscantscienles, nc offendanturncseientes: vellis el poslerissibi potius oporlere; nec despexilPan-
127 DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINI 128
him, quod Ecclesimprius persecutorfuisset.: sed consi- lirent : quod indicat ipsius primus sermo in ejus-
lium veritalisadmisit, el ralioni legilhnmquamPaulus dem concilii, quod ab islis proferlur, exordio. Nam
vindicabatfacileconsensit; docunienlumscilicetnobisel ila se habet: ' - ~ •"•'•.
conccrdimet paiienlimtribuens, ul non perlinacilerno- CAPUTII. — 3. « Cum in unum Carlhagine eon-
itra amemus, sed qumaliquandoa fralribus et collegis venissent calendis septembris episcopi plurimi., e.x
nostns uliliteret salubriler suggeruntur, si sint vera el provinciaAfrica, Numidia,-Mauritania, cumpresby-
legilimajipsapoliusnoslraducamus(Episl.71, ad Qnin- teris cl diaconihus, eliam prsesenle plebis "maxima -
lum). Eccc ubi commemoratCyprianus, quod etiam parte, el lectceessent litterceJubaiani ad Cyjirianum"
nos in Scripluris sanctis didicimus,apbslolumPelrum factce,ilem.Cyprianiad Jubaianum rescriplse de hse-
in quoprimalusApostblorumlam cxcellentigratia prce- relicis baplizandis,quidqueposlmodiimCyprianoJu-
cminet, alilcr quam veritas posluIabat.de circumci- baianus idem rescripserit, Cyprianusdixit: Audistis,
sione agere sblitum, a posleriore aposloloPaulo esse collegsedilectissimi,quid mihi Jubaianus coepiscopus
correclum. Si ergo.poluit Petrus non rectc in aliquo noster scripserit, consulens mediocritatem nostram
ingredi ad verilalem Evangelii, iia ul Gentes cogeret de illicitoet profano hsereticorumBaptismo; quidque
judaizafe, quod Paulus in ea scribit Epistola, in qua ego ei rescripserim, censens scilicel quod semel at-
Deum leslaius est non se nienliri : ait enim, Qum.au- que ilerum et ssepecensuimus, hsercticosad Eccle-
lem scribovobis,eccecoramDeo, quia nonmenlior(Ga- siam venienlesEcclesiseBaptismobaplizari el sancti-
lal. i, 20) : et post hanc tam sanclam aique terrihi- ficari oportere. Item lectsesunt vobis et aliceJubaiani
lem attestationem Dei, narravit hcecomnia, in quihus litlerse, quibuspro sua sincera et religiosa devolione,
dixit, Cumvidissemquia nonrecleingrediunturad vefi- ad epistolamnostram rescribens, nontanluni cpnsen-
tatetnEvangclii, dixiPelro coratn omnibus,Si lu cufn sit, sed et instructum se esse gralias egit. Stiperest
sisJudceusgentiliferel nbhjudakevivis;quemcidmodum ut de hac ipsa re quid singuli senliamus proferamus;
Genlescogisjudaizare(Id. n , 11-14)? Si potuit, in- neminemjudicantes, atita jurecommunionisaliqueiri,
qtiani, Petrus contra yeritalis regulam , quam poslea si diversum senserit, amoventes. Neque enim quis-
Ecclesia lenuif,cogere Gentes judaizare; cur non po- quam nostrumepiscoijum se esse ejiiscoporumcon-
litil Cyprianus cohira regulam vcritalis, quam postea slituit, aut lyrannico lerrore ad obsequendi necessi-
tola Ecclcsia tenuil, cogere hcerclicbsvcl schismali- tateni collegas suos. adigit, quando habeat omnis
cos denuo baptizari? Piilo quod sine ulla sui contu- episcopus pro licentia libertatis et poteslatis susear-
iiielia Cyprianuscpiscopfts Pctro apostolocompara- bilrium propriuin, tamque judicari ah alio.nonpossit,
tur, quantuin altinet ad martyrii coronam. Cceterum quamnec ipse potest allerum judicare; sed exspecte-
niagis vereri dcbeo, ne in Petrum conlumeliosusexi- mus universi judiciumDomininostri Jesu Cliristi, qui-
slam.Quis enim nescit illumApostolatusprincipatum unus et solus hahet potestaleni* et prceponendinos
cuilibet' episcopaluiprseferendum? Sedet si distatca- in Ecclesicesucegubefnalione, el de aclu nostro ju-
thedrarum gralia 2, una-est tanien martyrum gloria: dicandi. t
et si forte se invicemiri aliquo prseceduntcordacon- CAPUT III.—.4. Nunc se, si audenl, superbce et
fitentium, ae pro vera fide in unilate charilatis mo- tumidsecerviceshcereticbrumadversus sariclani-hunii-
rientium , Dominusnoveri.t, cnjus occulia et mirabili litatem hujus sermonis exlollant. Insani Donatislce,
dispensalionegraliarumlalro in cruce pendens scmel quos ad pacem aique unitalem sanclcc Ecclesisere-
eumconfitetur,et die ipso iu paradisum miltilur (Luc. meare, atque in ea sanari cupimus et ojjtamus, quid
xxiii; 40-43), Pelrus Domitiiimsequens ler eum ne- ad hsecdicilis? Vos certe nobis objicere soletis Cy-
gat (Malth. xxvi, 69-7S), et a coronadifferlur3: no- priani litteras, Cypriani senteriliam, Cypriani conci-r
bis hinc jiidicare temerariumest. Verumtamensi quis- lium : cur auctoritatem Cyprianipro vestro schismate
quamnunc cogsilcircumcidialiqtiemmore judaico, et assumitis, ot ejus exemplumpro Ecclesisopace re-
sic baplizari; muho amplius detestatur hoc genus hu- spuitis ? Quis-autem nesciat sanctam Scripluram ca-
niaiium,quani si aliquiscogatur.rebaplizari. Quapro- noiiicam, tam Veteris quam Novi Testamenti, cerlis
pter ctimPetrus illud faciens a Paulo poslefiore cor- suislerminis conlineri, eairiqueomnibusposterioribus
rigitur, et pacis atque uiiilatis vinculo cuslodilus4 ad episcoporum litteris ila prccponi, ut de illa onniino
marlyriumprovehiltir; quahlofaciliiiselforliusquod dubilari et disceptari non possit, utrum verum vel
per uiiiversceEcclesisestatuta fitmatum est, vel rinius ulrura rcctum sit, quidquid in ea scriptiim esse con-
episcopi aucloriiali , vel unius provincise concilio . sliterit: episcoporum aulem litteras qusepost confir-
prceferendumesl? Cum.idem ipse Cyprianus ila di- matum eanonem-vel scriptce sunt vel seribunltir, et
xerit quid ei viderelur, ul in pacis unitaie esse per sermonem fbrte sapientioremcujuslibet in ea re
yoluerit, eliam cum eis qui de hac re diversa sen- periiioris, ct' per alioruni episcoponim graviorem
auctoritatem doctioremque2 prudentiam, el per con-
cilia licere reprehendi, si quid in eis forte a vefilale
1 BelgiciMss.apudLov.,principalucujuslibel. deviatum est: et ipsa concilia quseper siiigulas re-
2 vox. gratia,abesta EaudunensiMs.
3 Am.lir. et plurcs Mss., ci corona differlur; omis-
so,l <..-.-. 1.Ain.Er.et MSS., unusestsolushabenspolestaiem.
vaticaniMss.,~ciistorfJ(o.
Et jiosteaGallicaniquidamel 2 Er.cumiionnullisMss.,docliorumque.&m.tdoclormn-
.Uelgici," loco,provchitur,hahenl, promoveluri que.
" : ' '
129 . . . -V , LIBER SECUNDUS. - . -! 130 <
giones vel.provineias fiunt, plenarioruiri eonciliorum nis aliquem, si diversum senserit, amoventes. » AI-
auctoriiali qucefiunt ex universo orbe christianp, sine terum aulem, id est, quomodo aceipere potuerit veri-
ul.Iisainbagibuscedere: ipsaque plenaria ssepepf iora tatem contra id quod sentiebat invenlam, etsi liiterae.
posterioribus emendari; cum aliquo experimenlo re- - tacent, merita clamant;.si epistola nbn-invenitur,-
rum aperilur quod clausum erat, et cognoscilur qtiod ~ corona.testatur; si concilium non indicatepiscopo-
latebat; sineullo typho sacrilegcesuperbice,sine ulla rum , consorlium indicat Angelorum. Non enim par-
inflata cervicearrogantise,sine ulla contentionelividaa yum documentum esl pacalissimseanimse, in ea uni-
invidise, cum sancla.humilitate, eum pace eaXholica; tate martyrium merhisse, unde^se diversum sentieris
..ctim charitale christiana? noluit separare/IIomines enim sumus. Unde aliquid
CAPUT IV.1—S. Quapropter-sanctus Cyprianus , aliter saperequam i'es"sehabet, humana tehtatio est.
lanio excelsior, quanto humilior, qui documenlum" Nimisaulem amando senlentiam suani, vel-invidendo
Petri sic amavit, ut diceret, « Documenlum, scilicet melioribus, usque ad prceeidendsecommunionis el
nobis et concordiseet patienlisetribuens, utnon per- condendi schisinatis vel hseresis sacrilogiumpervenir!
tinaciler nostra amemus, sed qucealiquando a fralri-, re , diabolica pra.sumplio esl. In nullo aulem aliter
bus et collegis nostris utiliter ef salubriter suggerun- sapere quam res se habet, augelica perfeclio cst. Quia
tur,.si. sint vera et legitifna, ipsa poiius hostra itaque honiines sumus, sed spe angeli sumus, quihus
ducanius; J salis ostendit facillime se correcturum seqtialesin resurreclione futuri sumus {Matlh. XXII,-
fuisse-sententiam suam, si quis ei demonstraret Ba-_ 30), quamdiuperlectionem angeli non habemus, prse.
plismum Chrisli sic dari posse ali eis quiforas exie- sumplioiiemdiabolinon haheamus.Jdeo dicif Apo.sto-
runt, quemadmodum amitti non potuit cum foras lus.: Tenlaliovos itoirapprehendal nisi humana (ICor.
exirent: unde multa j'am diximus. Nec nos ipsi tale x, 13). HumanumeSt ergo aliquid aliter.sapere. Pro-'
aliquid auderemus asserere, nisi universceEcclesice pterea dicil alio loco : Quolquol ergo perfecti.hoc sa-
concprdissima auc.orilale.firmati.; cui et ipse sine piamus;elsi guidaliter^apitis, hoc quoquevobis.Deus
dubio.cederet, si jam illo tempore quceslionishujus revelabii;.Quibus autem revelat cum voluerit, sive in
veri_as:eliquata.et declarata per plenarium concilium hac vila sive post hailc vitam , nisi ambulantibus in
solidarelur. Si enim Petrum laudat et prsedicat ab unp viajiaois, et in nullam prcecisionemdevjaniihus.?N.on
posteriore collegapalienter concorditerquecorreelum; quales isti siiiil, qui. viam pacis non. cognbverunt
quanto citius ipse cum concilip provincise suse uni- (Psal. XIII,3), nec propter aliud.unitatisyincuhim
vcrsi orbis aucloritali patefacta veriiale cessisset? disruperunt. ldeoque Aposlolus cum dixisset,' Et s'r
quia profecto et uni verum dicenti el demonslranli quidaliler sapilis, hoc quoquevobisDeus revelabif; ne"
posset facillimeconsentire tam sancla anima, lam pa- putarentprseter viam pacis quod aliter sapiebanl sibi
cata:.et fprtasse factum esl (a), sed nescimus. Neque posse fevelafi,,continuo addidit, Verumlqmeninquod
enim oriinia quse illo lempore inter episcoposgesla porvenimus,in eo ambulemus(Philipp. m, 15, 16)..Iil..
sunt, memorice litterisque mandari potuerunt, aut quo ambulans Cypi'ianus, perseverantissima foleran-_
omhia qucemandata sunl novimus. Quombdo enirii tia,.non fuso sanguine', sed in unilale fuso (quia.si
potuit ista res tantis altercalionum nebulis involula, traderel eorpus suum ut arderet, el non haberet cha-
ad plenarii conciliilueulentam illuslralionem corifirnia- ritatem, nihil ei;pro.desset [I 6'or. XIII,3]),;per mar-
tionemqneperduci, nisi primodiuliusperorbis terra- tyrii confessionempervenit. ad angelicarirlucem; ut
runi regiones, multis hine alque hinc disputationihiiset si non.antea, ibi.cerle revelatum agnpsceret, quod
collationibusepiscoporumperlraclala constarel? Hoc cum aliler saperet, sentenliam diversseopinipnis yin-
aulem facit sanitas pacis, ut cum diuiius al.iquaobscu- culo non prsepo.suitunilalis. -, - -; .. ,
riora quseruntur, et propter inveniendi flifiicultateni, ...CAP.UT VI. — 7..Vps itaqtie./Donalista;, quid ad
diversas pariunt in, iraterna disceplatione sententias, hcec dicitis? Si nostra senlenlia de Baptismo vera,
donecad yertini liquiduml-perveniatur, vinciilumper1' esl, omnes qui aliter sapiebantCypriani terriporibus,,
maneat rinitatis, ne in parle prsecisa remaiieat insa-. non sunt ab Ecclesiseuriitate^.separali, donec. illud;
nabile vulnus erfbris. •quod.aliter "saperent Deus illis;revelaret-^ yos ergp
CAPUT V..— 6.'. El ideo plerumque dbclioribus quare separatioiie sacrilcga pacis yinculumdisrupi-
niimis aliquid revclalur, ul eorum paliens el humilis stis?'Si auteiii yeslra seiilenliade Bapf;smoyci'.aest,~
charilas, in qua fructus major est, coriiisrbbelur,vel Cyprianus et cccleri cum quib.useum tale coiicilium.
quombdo teneantunitatem, cumlnrebus obscuriori- celebrasse perhibetis , cuiriejs qui.aliter sapiebant,-
bris diversa senjitint; vel quomodo accipiant verita- in unilate'.manserunt.: quare vos pacis:.vinculuni,
tem, cum coiitra id quod sentiebant, declaratam esse disrupislis ? Quodlihet hhrum. elegeritis, conlra ve-
ebgnoscunt. Qubrtim.duorum manifestatum tcnenius stram. prsecisionem senlenliamferre cpgimih:. Re-
unum in bealo Cypriano, id est, quomodotenuerit '•
spondete, quare vos separastis ? -Quare ponlra orbem
unitalem cum eis a. quihus diversum senliebal. Ait lerrarum altare erexistis ? Quare jipn comniunicatis;.-,
enim : t Neminem jridieanles,"aut.a jure coiriniunio- Ecclesiis, quibus Epistolas apostolicas missas leneiis
et.legilis-, et secundum jpsas vos vivere dicilis ? Re-
.. Lov.,liquidumve.Abest,
" ~ve,ab "Ani.Ef.
' 'et- - plerisque
n.aiiuscriptis. ', 1 Hucrevocamuspartieulamnegantem quam.exjiunxe-
(a) id reipsa.factumasseritBedainlibro8, qii-esl.S. . rant Er. et Lbv. ----- ' -••"-
" -
151 DE BAPTISMOCONTRA DONATJSTAS,S. AUGUSTINI '_ -15.
spondete, quare vos separastis ? Proplei'ea_.eo.le,^ne poltiit. Quare-ergo vos,non dico ab .innPcemibus,
malorum communione perirctis., Quomodo"ergpnon qi!_o.dprobattir;-setlab ipsis, qtiod non probatur, tva-
perieruiit Cypriauus el tot, collegceipsius? Qui cum ditoribus separastis ? An, ul .dicere cceperam, gra-
crederent hscrcticos et sehismaticos Banlismum-non viora sunt crimina tradilorum quam schismaticbfiim?
< liaberc. sine Baplismo tamen rcceptjs? cum.pcccata Non afferamusstateras dolosas, uBitappendamusquod
eorum lam immania tamque sacrilega super.eos esse volumus ,et quomodo volumus. pro arbitrio nbslro
crederent-1, eis tamen communicare, quam separari dicentesjlloc grave, hoc levecst;: sed afferamus-di-
ab unitale maluerunl^ dicente Cypriano , Neminein vinam stateram de .Scripiuris sanctis lanquam' de
judicantes, aul a jurc communionisaliquem, si diversutn
'
thesauris dominicis, et in illa quid sil gravlus appen-
senserit, amoventes. - damus; iirionon appendamtis, sed a Dominoappeiisa
8. Sicfgo talicommunione malorum.pereuntjusli, recognoscamiis. Temporc illo.quo Dominus jjriora
jam Ecclesia tetnjioribus Cypriani perierat. Unde delicla rccenliljus posnarum exemplis cavendamon-
_ igilurexslilil origo Doiiali,. ubi catechizatus est, ubi stravit, et idolum fabiicatumatque.adoraiuin est, et
baptizalus, ubi ordinatus, quando jam Eeclesiaincpn- pfophciicus liber jra regis contemptoris incensus, et-'
tagio commuiiioiiis exslinxeral? Si autem erat Ec- schisma lenlaltim; idololairia gladiopunitaest (Ea.od.
Clesia, nihil obesse niali bonis in una communipne xxxn), exiistiolibri.bellica csedeet peregrinacapti-
potuerunt. Quare vos separastis? Ecce in unitate vitale {Jcrem. xxxvi) , schisma-liiatu terrce, sepul'tis<-
video Cyprianum et alios collegas ejus, qui faclocoiir auctoribus vivis, et caleris coelesti igne consumptis
cilio censuerunt omnes qui extra Ecclesicecommii- (Num. xvi_."Quisjam dubitaverit hoc esse sceleratius
nionem fticrini baptizali, Baptismum non habere,et commissttiii,.qupd est gfavius. vindiCatum? A lalibhs
"ideo eis dandum esse cuiii veniunt. Sed ecce rursus sacrilegis 1 .venienles, sine Baptismo~, uidicitis,'si
in eadem unilatc video quosdam dc hac re-aliler sen- Cyprianum non contaminabpnt, quomt)dovos contai
lire, et eos qui ab bcereticisvel schismalicis venerint, nrinare poleranlnon convicti!, sed conficti tradito-
agnilo in eis Baptismo Christi non audcre iterum res? Qui-si iion Ljhros incendendos tradidissent,"sed
baptizare. Hbs omnes calholica unitas malerno sinu eos ipsi manibus suis incendissent, minoiis fuissent
complectitur", invicem.oncra sua poriantes, et slu- "ntique steleris, quam si schisma committefent; quia
denles' servare unilatem- spirilus in vinculo pacis illud miiius, iilud gravius viridicatum esl, nbn hu-
{Ephes. IV,-2, 3), donec.alieris eorum, si quid aliler mano arbitrio, sed divino judicio.- -
snpiebant, Dominus revelaret. Sivcra isti senliebant, CAPUTVII. — 10. Quare vos ergo separaslis? Si
- ab illis non containinabantur, an conlaminabanlur? ullus sensus in -vobis est, videlis vos cefte quid re-
Si vera illi senliebant, ab islis nonconiaminabanlur, sponderi possit non invenire. '-Non usque adeo, in-
an coiilaminabantur? Quod volueritis cligile. Si con- qulunl,- omnia dcfeccrunl, ut non possimusrespohdere,
tamiriabantur,- jam luhcnon eral Ecclesia : rcspon- Sic volumuss. « Tuquis es, qtiijudkes qlienumservum?
dete, unde huc exislis ? Si aulem permanebat Eccle- Suo dominbslal, aulcaditi (How.xiv, _). Quod eis
' sia ,' nullo modo boni a malis tali coriimunionecon- dicluni non
ililelligunt, qui volebcintnon de faclis
taminanlur : respondete, quafe vinCulumdisrupislis? mariifeslisjsedde cordibus alienisjudicare. Namquo-
9. An forte schismatici sine Baplismorecepli non modo ipse lam ijiulla de sceleribus scbismalum et
cotitaminant; ct traditores sanclorum Librorum cbft- bceresum loquitur ? Autquomodo caniiurin Psalmis,
laminanl? Vestros quidem Tuisse traditores manife- Si verejusliliqin diligitis, reclejudkafe, ftlii hominum
stissima rerum gesla lestanlur. Et si lunc in illos (Psal. Lvii,2)? Cur aulem ipseDominusdipit, Nbiile
quos argticbalis vera diceretis," eausani vestramuni- personaliter judicare, sed reclum judicium judkale
lali orbis lerrarum persuasisseiis-, ut vobis retentis {Joan:\n, 21); sinori licel de aliquojudicare? POst-
illi excludereritur. Quod si conati estis facere ef non remo jpsi de illis traditoribus de quibus falsa judi-
oblinuislis, innoceris esl orbis Jerrafum, qui judici- caverunt, cur omnino judicaverunt.de servis alieriis?
bus ecclesias.licispplius quarii viclis liligatoribus cre- Suo domino slabant, aut cadebant. Cur denique de
didit :'si auleni noluislis agere carisamveslram , in-' recentibus Maximianistisplenarii concilii, sicutdicunt,
nocens esl orbis lerrarum, ,<juidamnare non poluit ore veridiconondubitaveruiit tale proferre judicium,
inaudilos. Quare ergo vos ab innocenlibus separastis? ut eos primis illis schismaticis, quos yivos ferra sor-
Sacrilegium schismalis vestfi delendefe non valetis. buit, compararerit? Quorum quosdam tameri, qubd
Sed hcec omitto :'hoc dico; si vos possent contami- negare non possunt', aul innocentes daiiinaverunt-,
nare tradilores, qtii non sunl a vobis convicii, et a aut nocenles iterum rcceperunt. Sed cum verum di-
quibus vos estis victi, multo magis possciit sacrilegia citur cui respondere non possunt, rodunt hiurniura
schismaticorumet hsereiicorum sine Baptismo secun- salebrosa 4 : Sic volumus. «Tu quis es , qui judices
dum vestfam.senlentiafn recepla conlaminareCypria-
'
num. Non-se iamen ille separavil. El qriia permane- tione,in, quseab Airi.el manuscriptis ' aberat.
1 Am.el pliiresMSS.; sacrilegiis.
balEcclesia 2, manifeslum est qbodconlaminarinon '* Gallicani
3 quidamMss.,noh conjuncli.: minus
1 Am.Er. et plures Mss., superessecrederenl. Meiius Am.Er. _etnonriulliMss, si volumus feete, ut
aliicumLov.,super cos .utrufsum inffa, n. 11; lib.Jj, liqiiel ex jwoximesttbsequentibus,et exn. 13, tibiverba-
- ru 1; et lib. 6, n. 25. • hcecijjsa repeluntur.
4 ~-~
!»&'_et Lov., in Eccksia; perperam adjectaprceposi- Aliquot M -rodunl
SS., m urmurofa leprosa* .]
1S3 LIBEUlSECUNDUS. 134
aiienuin servum? Suo dominpslat, autcadit. » Cum se, non corfigi. Irruehte ilaque tam magna qucestiorie,
auteni infirma bvis jn soliludirie aspieilur, ubi pastor cuni deremi.sione peccatorum et de Spiriluali lib-
qui reclamet absens videlur,dentesj_xseruriuir, fran- minis fegerieralione, uirum posset ajiud hairelicos
gitur-_gutlurinvalidum : Bonus homoesses,si nonesses •vel apud schismaticos fieri, diificile ratio redderetur,
iradilor. Consuleanimmlum;"eslo chrislianus. 0 iiri- et pi'_ecederetauctorilas Agrippini, et nonriuiiorum .
pfobamrabiem! Cumchristiano diciiur, Esio chnstia- qul ei coiisenseraiit hbminum in hac quseslionedefi-
nus; quid aliud docetur, nisi negare se cbristianum' ? . cientium, qui maluerant aliquid novurii riioliri, quam
Numquidaliud erat quod docere cupiebant illi Chri- tenere consuetudinem cujus defensionemnon irilelli-
stianoium perseculores, quibus qui resliterunl, facii gebant; iFruerunt iri oculos animse verisimiles ralib-
..sunt marlyres? An levius putatur quod gladio mi- nes, et intercluserunt iter pervestigandseveritatis.
nante, quam quod lingua insidiaiite "commillitur? CAPUTVIII. — 15. Nec arbitror bealurii Cyprfa-
. ll.Adista respondete, lupi rapaccs, qui pellibus nUiiiprojjter aliud contra consueludiriemquid.sentiret
ovinis indui cupienles (Matih. vn, 15), beati Cypriani liberius expronipsisse, jjrioremque dixisse, nisi ut
lilteras pro vobis esse arbilrammi. Contaminabat alium, si forte :exisleret, cui esselmelius revelatuni,
C_-prianumsacrilegium schismalicorum, an non con- gratissime acciperet; et oslenderet imitaiidam', noh
tamiiiabat? Si conlamlnabal, jam tunc periil Eccle- solum docendi diligentiam,sedetiam~discendiniodes-
sia, non erat unde propagaremini. Si autem non con- tiam : si aulem iiullus existefel, qui tale aliquidate-
2
laminabat, quo scelere alieno possunl in uniWe ret, unde illseomnes verisimilesraliones quibusriiove-
containinari imidcentes, si schismatis saurilegib fton batur refellerentuf, iri eadem sentenlia permaneret,
possunt?Quareergo vos separaslis ? Quarecum levibra benesibi conscius etnbnoccultatse qusepulabatur ve-
qiisefingitis.fugitis,ipsum sacrilegiunischisniaiis,quod ritatis, et retentce queeamabatur unitatis. Nam et. lllud
est omnibusgravius, eommisislis?An forie.jam placet sicintellexit quod ail Apostolus :t'Proplietm aufemdub
fateri non fuisse jam illos vel schismaticos vel hsere- autiresloquarilur,el bmleriexaininenl,;sialii'reveldluiii
licos, qui exlra coinmunionem Ecclcsice,yel in scbi- fuerilsedenii,ille pribr iaceat'i(lCor.x\\, 29). Qua iii
smale aliquo vel in bceresi fuerant baplizati3\ quia parte,inquit, docuilel bstendit,niult"asirigulisiri melius
Iranseundo ad Eeclesiam , et errores suos prislinos reveldri;et debereunumquemque,non pro eo cfuodsemel-
anaihemando,destiteranl esse quod erant ? Quomodo imbiberalet tenebat;perlinaciter -congredi;sed si qnid
ergo sine Baptismo non super eos remanseranl sce- meliuselutihusexsliterit,libenteratnplecli(Episf.li; ad
lera eorum? An ille Bajjtismus Christi erat,sed eis Quintum). Hisutique verbis nori solum eos adnibnuit
cxtra Ecclesieecommunioneni'prbdesse non-pbicrat; sibi consentire, qui melius aliquid' noii vldebani; sed
cum autem venerunl, et anathemato prceterito errore eliam hortatus est, si qui posseiit afferre aliquid quo
in Ecclesia. pacenaper manus impositionem recepti prior consueludo servanda potius firmaretur: ut si !tale
sunt, lunc in charitate radicatis .et fundalis, sine qua essel quod refelli non pbsset, etiam ipse ostenderef
infructuosasunt ccelera, rjrodessecbbpitet ad remis- quam veraciler dixerit, ndebere unuriiqueinquenon pro
sionem peccalorum.el ad.sanctificalionem vilce,quod eo quod semel imbiberat el lenebaf, pertinacifer con-
sjne fructu extra portabant? - , gredi; sed si quid meliuset utilius exstiterit, libenter
12,.Nolite ergo nobis auctorJtaleni objieere Cypria- amplecti.? Sed quia lunc non exslilei'ant, nisi qui ei
ni ad Baptismi repetitionem : sed tenete nobiscuni consuetudinemopponerent; defensiOnesautem ipsius
exemplumCypriani ad unitatis consefvalionem. Nori- consuetudiuisnbntales affcrrent,quibus illa talisaiiima
dum enim erat diligenter.illa Baptismi qucestioper- moveretur: noluit vir gravissimusraiioiies suas, etsi
tractata, sed lamen saluberrimam consuetudinem non veras (quodeum latebat), sed lariiennon victas, ve-
tenebal Eeclesia. in ipsis quoque schismaticis et hce- raci quidem;sed tamen nonduiriassertse consuetudirii
reticis corrigere quod pravum est, non iterare cjuod cedere. Quam tamen consuetudinein iiisi prior' ante
datum est; sanare quod vulneralum est, non curare' - Agrippinus, et nonnulli per Alficarh coejiiscopi ejus ~
quod saniim est. Quam consuetudineni credo exapo- eiiam per concilii sententias desei'ere tentavissent,
stolica traditione venientem (sicut multa quse-^non nbn auderet iste saltem raliocinarl adversus eam :
inveniuntur in litteris eorum, neque in cbriciliispos- - sed in tam obseura qusestione turbatus, et ubique in-
leriorum, et lamen (quiaper uriivefsahi cuslodiuutur tucns univefsalem robuslanique consueludiriem, co-
Ecclesiam, nomiisi ab ipsis tradifa et commendata arctarel se polius et prece et intentione menlis ad
creduntur ) : hanc ergo saluberrimamconsueludinem Deuni, ut quod poslea.plenario conciliovisum est, -id
per. Agrippinumpfsedecessorein suum dicit sanctus verum, esse perspiceret et doceret. Sed cum faiiga--
Cyjjrianusquasi coepissecorrigi. Sed sicul diligenlius lum prsecedentisconcilii quodper Agrippinunifacluni
inquisila verilas docuit, qusepost magnos dubitalio- est excepisset auctoritas, nialuii prsedecessorum
nis fluctus ad plenafii conciliiconfirinalionemperduc- suorum lanquam inyentum defendere, quam inqui-.
ta est, veriuscredilur per Agrippinumcorrumpi coepis-" rendo amplius laborare *'.Nani in fine episto.laiad
1 SicAra:Er. et pluresMss.AtLov., quid aliud dkitur Quintum ita bstendil, in qrio tanquam lectulo,aucto-
nisi, Negate chfislianum? ritalis quasi fessus acquieverit. • -'--
2-SieAm.etnostri omnesMss.At Er. el Lov.-,quomodo
scelerealkno,- . - CAPUTIX. — 14! Quod(/M._/em,inquit, etAgripph..
3 Lov.,fuerint baplizali:
4 Abest,qum, ab Am.Er. et plurimismamiscrjptis. 1 MSS.,quamin quterehdoamplius-laborare." ''"..
DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSipi - < m
.455
fius bonmmemorimvir, cum cmleriscoepiscopissuis qui CAPUTX.—1S.Quidautem aguntisti, cum docetur
illo temporein provinciaAfrkd et Numidia Ecclesiam sanclus Cyprianus, etiamsi non admisit in hceresrvel
Dotnini gubernabatil,statuit, et librata conciliicommu- scbismatebaptizatos, tamer_communieasseadmitteii-
nis examinqtionefinnavit : qiiorum sententiamreligio- tibus, quodajlertissime declaravit, dicens':.Neminem
samel legilimam,salutarem,ftdeietEcclesim'calholicm judicantes, aul a jurc communionisdliquem, si diver-
congruenlem,tws eliam seculisumus.Hac attestalione sum senseril, amovenles(ln concilioCarlhaginensime-
safis oslendit, mullo rjiagis se fuisse commemoralu- moralosupra, cap. 2) ? Si talium communioriemacu-
rum, si quod de hac r.e Iransmarlnum vel universale latus est, cur in tractando Baplismoejus auctoritatem
• conciliumfactuin esset. Nondumautem factum erat, sectantur? Si autem talium communione.maculalus
quia consueludinis rpbore tenebatur orbis terraruni, non est, cur in unilate relinenda exemplumejus non
et hsec sola opponebatur inducere volenlibus novi- imitanlur? Numquid hic reslat, nisi ut dicanf, Sic .'
. laiem, quia non polerant apprehendere veritatem. volumus? Quid aliud sermoni yeritalis justiticequere-
Postea tamen durri inler multos ex ulraque parle spondent "omnes . flagitiosi el facinorosi homiiies,
tractalur etqua_ri_ur,norisoluminventa est, sed etiam luxuriosi, ebriosi, adulferi, et modis omnibus impu- .
ad-plenarii concilii auctoritatem rohurquc perducla, dici, fures, raptores, homicidae,latrones, malefici,
post Cyprianiquidem passionem, sed anlequam uos idololalrce,quidaliud respondenlciim eos veritas af-
nali essemus(a). Hanc autem fuisse consuetudjneni guit,.nisi, Iioc volo, hocmedelectat? Et si christiano
Ecclesise, quse posiea multis discussis ambagibus tin.ctisunt nomine , dicunt ctiam, Tu quises, qui.ju-
perspectaveriiate plenarioconcilioconfirmaiaest,salis dicesalienum servuiri(Rom. xiv , i) ? Yerumlameheb
oslendituretipsiusbeati Cypiiani verbis in eadem ad sunt isti modestiores, quia cum legibus diviniset hu-
Jubaianumepistola,quai in conciliolecta memorafur. jnanis aliquid pcenaj-umpro suis pcrditis moribus
Ait enim: < Sed.dicit aliquis, Quid ergo fiet de.iis qui faclisque paliunlur, non se maflyres dicuht: isti au-
in prcelerilum de bceresi ad Ecclesiam venientes, lem simul habere volunt et sacrilegorum vilam e_t
sine Baptismoadmissi sunt? > Ubi certe quid fieri so- innocenlium famam, et in scelefatis factis nullam
lerel, elsi non fieri vellet, salis oslendit; et eo ipso pcenamet in pconis justis martyrum gloriam : quasi
quod concilium Agrippinicommemorat, aperte indi- non Janto sit erga illos majpr misericbrdia et paiien-
cal fuissealiam coiisuetudinemEcclesice.Neque enim lia Dei, quanlo magis eos parlibus coiripieos dat Io-
opus erat hoc concilio velle slatuere, si jam consue- cum pcenitenlise(Sap. xn, 10), etinhac vita flagella
ludine tenebatur : el in ipso concilio nonnullse sen- ingeminafe non cessat; ut considerarilesqucepaiian-
tenliseomnino declarant, eos conlra Ecclesise con- tur et quare patianlur, aliquando resipiscant: et qui
suetudinem decrevisse,quod decernendumesse arbi- jam pro unifate Donati MaximianistarumBapiismum
Irali sunt. Quapropter illud uiuim isli considerent receperunt, pro paceChrisliorbis lerrarum Baplismum
quod omnihus patct : si auctoritas Cyprianisequerida potius amplectantur, reddanlur radici, reconcilientur '
est, magjs eam sequendam esse.in unilate servanda, unitali, videant nihil sibi remansisse quod dicant,"
quam in Ecclesiseconsueludinecommutanda;si autem sedtamen remansisse qubd faciant, hl profactis eo-
concilium ejus allenditur, huic esse universseEccle- rum prseteritis sacrificiumdilectionisofferatur placa-
J siceposteriusconciliumprseponendum,cujusse mem- bili Deo, cujus unilatem nefarib scelere disruperunt,'
brum esse gaudebat; el ut se in lolius corporis com- cujus Sacramenlistam diulurnas injurias irrogarunl.
pagerelineridacseleri imitarenlur, scepiusadmonebat. Misericorsest enirii et miseralor Dominus, longanU-
Nam et cbncilia posleriora pribribus apud posleros mis et multummisericors el verax (Psal cn, 8). Am-
prceporiuntur8, et universum partibus seiiiper jure pleclantuf in prcesenli vila misericordein et longani-
bplimo prceponilur. mem, et timeanl in fulura veracem. Non vult enim
1 AliquotMss.,fideiquia Ecclesim.Quidam,fidei Ec- morlem impii,quantum ut reverlalur et vivat (Ezech.
xxxm, 11) : quia sententiam fleclitadversusinjurias
a ValicaniMss.~,'i))-(Bjjone)ido. irrogatas. Hsecest nostfa exhorlatio.
(a)Plenariumislud concilium, cujus auctoritatenititur CAPUTXI. —16. Propter hoc eos habemusinimi-
passimhocin opefe, aul514Arelatense est, aiitKicaenum; hoc
scilicet523,illudaulem Christianno, el sic antequam cos, quia vera dicimus, quia tacere meluiinus, quia
Auguslinusriascerelur, utrumque celebratum. Ejusdem cessare ab instanlia
conciliijudicium commendatin libro.secundoconlraPar- quanta possumus formidanius,
menianum,cap.15, n. 50;in libro de Haa?esibus, hasresi quia obtemperamus Apostolo dicenti, Prmdicaver-
69; et in epistola43, ad Glorium et Eleusium,cap.7,n. 19. bum, instd
Pro illa opinionequaeArelatenseconciliumsemperintelli- opportune, importune; argue, Jioriafc,in-
gendiirriputat,placetlocosindicarequosdam,in ipsaquam crepa (II Tim. IV,2). Sed, sicul Evangeliumloqiiilur,;"
JoanriesLaunoiussupef-eare luculenlissimani edidit,dis-"
serlationeprsetermissos,quibus tamen locis Auguslinus dihgunl gloriam hominummagis quam Dei (Jooii.xn,
episcopalicuidamjudicio,quoDonalistse tractataetdijudi- 45), et dum reprehendi' ad lempus liment, damnari
cataeorumlite superatisunl, totius orbisaiictoritatem at-
tribuit. in libroconlraParmenianum terlio, cap.i, n. 21, primo contraeumdem,cap. 6, refert, ipsos, facto Arela-
« Quosdam, »"ait,«paucosinAfrica a
damnav.erunt, quibus
«totius orbisjudiciosuperatisunl: » addilqueCatholicbs tensijudieio, venisserursusad constantinum,et ibifuisse
«lalibus judicibusecclesiasticis «ultimo judicio» superatos; id est,'Mediolani,ex epi-.
credere, quamvictis liti- stolaJS,
« galoribus» maluisse.m"eoderiilibro,cap.6, n. 30, dicit Christi aduti Gloriumel Eleusium,cap. 7, n. 20; anno
Doaalistas,quod «ab unitate Christischism"a'fecerint, "non 516, ex libro post collaiionem,cap.55, intel-
«trecentorumet decerii» Africanorumet episcoporum, ligitur.
« sed totius orbisaucloritateqonviiici.»Prcetereain libro 1 inMss.,--.{
reprehendi;oraisso,dum^ —
___
137; ,_:- LIBER SECUNDUS. , 138
iri sempiternum non liment. Yidenl eliam ipsi quid quidin corde suo possint dicere?-Quid ergofacimus,--.
niafi faciant, vident non esse quid omnino respon- iiKjuiuui,de his quos jam rebaptizavimus? Respon-
deanl: sed riebulas imperitis offundunt, cum ipsi vivi detur : Redite cum eisad Ecclesiam, medicamento
sorbeantur, id est, scientes et aghoscenles intereant. pacis offerle curandos quos vulnerastis, vitcecliari- ',
Viderunlhorrere homines, ct graviter detestari, quod tatis offerte suscitandos quos oecidistis.Multum valet
etiam se ipsi in mulla schismata.diyiserunl,etmaxinie ad propiliandum Deum fraterna concordia. Si duobus' .
in Africcecapile et nolissima civilate Carlhagine (a): ex vobis, ait Dominus, convenerilin terra, quidquid
conatisunlresarcirededecus paiuiorum suorum.Pu- petieritis fiet vobis(Malth; xvm, 19). Siduobus ho-„.
lanles quod possent Maximianislasauferre, magno minihus, quanio magis duobns pbpulis? Simul.ri.os,
conalu per Oplatum Gildonianumforliter inslilcrutit, Domino prosternamus, participaiiiini nobiscum ujii- ',
multa illis mala et perseculiones ssevissimasinlule- tatem , pariicipemur vobiscum dolorem , el cliarilas,!
runt., Receperunl inde aliquos, pulaiiles quod pos- cooperiat multitudinem peccatorum. Ab ipso beatol.
sent omnes eodem lerrore converti: his autem quos Cypiiano consilium quseriie, atfendite. quantum de
rcceperunt, noluerun; facere injuriam , ut ab eis in uuitatis bono pra.sumpserit, unde se non disrupit a.
scliismale baplizalos denuo baplizarent, vel poiius ab diversa-sentientibus; et cum arbitraretur eos qui
liis ipsis rcbaplizari eos facerentintus, a quihus ba- extra Ecclesise communionembapiizarentur, BaptiT:.
ptizali erant foris, atque hoc modo suce nefarisecon- smuni noii habere, credidil eos tamen in Ecclesiam .
suetudiniprsescripserunt.Seiiliunl quam scelerate jam simplicitef admissos propter ipsius unilalis yiiiculunr'
faciant, receplo Baptismo Maximianislarum, violare posse a.d veniam pertinere £. Sicenim solvitquseslio-
Baptismum orbis lerrarum. Sed liment rebaplizatos nem, quam sibi ipse jiroposuit ad JuCaianumita scri-
suos,nc forle non cis parcanl, si ipsi pepercerint bens : Sed dicit aliquis,.Quid ergo fiel de his qui hf
cseleris; ne dc illis exigant animas suas , si animas .prmlerilumcle iimresiacl Ecclesiamvenicnles, sine Ba-
aliorinn trucidare cessaverint. ptismoadmissi sunl ? Polens'est Dominusmiserkordia
CAPUTXII. — 17. Quid de receplis Maximianistis sua indulgenlianfdare,el eosqui ad Ecclesiamsimplici-'
resjiondeant, non inveniunl. Si dixerint, .Innocen- ter cidmissi, in Ecclesia dormierunt, ab Ecciesimsuce
tes recepimus : respondetur eis, Ergo innocenles munefibusnon separare(Episl. 73, adJubaianum ). _
damnaveralis. Si dixerint, Ncsciebamus : Ergo .te- CAPUT XIV."— 19. Quid sit.autem perniciosius,
mere judicastis(sic eliam de traditoribus senlenliam ulrum omninonon baptizari, an rcbapijzari, jiidicari
tcmerariam protulislis); falsumque dixislis, Plenarii difficileest. "Videoquidem quid amplius homines de-.
conciliioreveridicodanmalosesse cognoscite(In Bagai- testenlur atque horreant : verumtamen recurrens ad..
lani conciliisenlentia).Nequo euim ore veridico in- illam staleram dominicani,ubi non ex humario sensu,,
noccntes damnari poluerunl.- Si dixerint, Non eos sed ex auctofitate divina rerum momcnta pcndunlur, .
damnavimus : recitatur coiiciliuni,recitanlur nomina invenio de utraquc re Domini seiitentiani. Nam et,!,
et cpiscoporum et civitatum. Si dixerint, Non est Petro dixit, Qui iolus esl, non habet necessilatem,
ipsmn conciliumnostrum : recitantur Gesta procon- ilerum lavandi (Joan. xin,10) : el Nicodemo, Nisi,
sularia, ubi iioh semel idem concilium allegaverunt, quis renalus fueril ex. aqua el Spirilu, non inlrabil in,
ul.cosdcm Maximianistasde basilicis excluderent, et regnumcmlorum(Id. in, 5). Quid liabeat secrelior.
judiciorum slrepilu alque ausiliorum impetu protui'- dijudicalio Dei, honiinibus quales nos suinus, diffi-
barent. Si dixerint, Felicianum Muslitanumel Prce- cile esl fortasse cognoscere : quantum tamen ad ipsa
icxlaium Assuritanum, quos posteareceperunl, cum verba attinel, cuilibet homini inaniiestuin est.quan-.
Maxiinianoiion fuisse : recitanttir Gesla quibus eos tum distet inter, non habet necessiialemlavandi; et,,
de basilicisexcludendos ex coucilio sup quod adver- non inlrabilin regnum cmlorum.Ipsa denique Ecclesia
sus Maximianistasfecerunt, dejudiciispublicis postu- sic traditum tenet, ut liominem sine Baptismo ad al-
larunt. Si dixerint, Pro pace suscepli sunt: respon- tare prorsus non possit admittere; rebapiizatum au- .
rtclur, Ctir crgo vcram el plenam non agnoscitispa- lem cum post po3iiitentiamliceat admilti, quid aliud
cem? Quis vos impulil, quis coegit pro pacc Donati ostendilur nisi eum Baptismo non carere? Si ergo Cy-.
.cliisimilicumrecipere damnaium, et contra pacem prianus quos esse sineBaptismo arbilrabatur, tamen.
Christiorbem dainnare inauditum? Urgel eos undi- propter unitalis vinculumad veniampertinere prcesu-,
que ' veritas; vident sc non habere quid j'espondeani, mebat; potensest Dominus pa- ipsum unitatis vin-.;
el pulant se non habere 2 quid faciant : quid loquan- culum ct pacis etiam rebaptizaii.splacari, et eis a
lur non iiiveniunt. Tacere. non periiiitlunlur ; maliint quibus rebaptizati sunt, ea ipsa pacis compensalione "
perversis vocibus vcrilali reluctari, quam confessis mitescere , et.omnia qiise in errore commiserant de^,-
erroribus paci restilui. licta donare, offereniibussaeiificium charitatis , quae,
CAPUT XIII. — 18. Quis aulem non intelligat cooperit. multiludinem peccatorum; ut non altendat
' Am.el MSS., quam multi eorum discessu vulnerati sint, sed.
ulique.
a Edili, se habere: nisinostriomnes quam plures eorum redilu liberati. iri quo ejiim
niinime:castigandi,
manuscriplimagno consensuhic jra_ferrent," se non
habere.
(n. Maximianistarum memoratniaximumilludscliisma, 1 Edititantumhoc loco, ad veniatnperveiiire: sed iu
qnodinllonalijjarte, ordinatoconlra Primianum-episcopo jjroximesequenlicapite convenienlescum manuscfiptis
Carlhaguiensi Maximiano, conligit. liabent, ad veniampertinere.
SANCT.AUGUST.IX. (Cinq.J
139 DE BAPTISMOCONTRA DONATISTAS,S. AUGUSTINI Mfl
vihculo paeis efedidit Cyjiriaiiusposse per misericor- cordia non reputafet amaiiubus paceiri? Chr efgo
diain Dei ab Ecclesia. muneiibus non scparari eos cum vestrbs fehaptizalos fnnetis, et Illis ct vobis sa-
quos in Ecclesiamsine Bapiismo exislimabat adniis- lutis adilus invidetis ? Fult aliquando de Baplismb
sbs, in eodem vinculo pacis credimus per eamdem_ dtibilatio : qui diversa serisbfuhl, in uhitate hihnse-
misericordiam Dei niereri veniam posse rebapiiza- runt. Ea dubitalio procedenle tempbfe perspecta vc-
tos. - ritale sublata est: qusestio quce nondum fhiila Cy-
CAPUt XV, — '20. Eeclesia quippe calholica et pfianUin non delerruit rit recederet, vos finita.ut
teriijjpfibus beati Cypriani, ct anle ipsum prxterito redealis ihvital. Yenile ad Gallibiicairicoricordantem,
teihpore, arit rebapti.zaios,aut Baplismumiiohhabeh- qriaih Cyprianus non desefuil fluciuanlem : aut si
les, uhitslis grcmio cohtinebat: aut illi, aul illi salii- vobis exemplum Cypriaiii jam displicet, qui commu-
lemnon nisi unilatis ipsius meriio conscculi smii. Si nicavil cis qui ciim Baplisniale liscreticoium recipie-
enim rion habebanl Baplismum qtii ab hccfelicisvcr banlur, aperle dicens, Neininemjudicanles, aul ajure
niebarit, sicut asserilCyprianus; non i-ecte admilte-. cbmmuniotiisaliquem, si diversumsensefil,atiiovenles)
banluf : et tamen eisdem ipse indulgeniirim de Do- quo ilis, miseri? quid agitis? Et vos ipsos fugile,
niini hiisericordia propter unilateni Ecclcsice libh quia indc processislis, ubi ille pefmaiisii. Si vero ei,
despefavit. ita ergo si hahebant Bapiismum, hon propter abuiidantiain charitalis el airiofem fraterni-
recle febaptizantur; quid itaque illos nisi eadem tini- latis, et viriculuni pacis, nee sua pcceata, nec alieiia
tatis chiirilas adjuvabal, ut quod in Sacrameritb tra- obesse pbttierunt; huc redilc , ubi et nobis et vobis
claiidb laiebat huujanam infirmilaleiii, divina miseri - niulto miiius oberunl quse vcslri friixerunl.

LIRER TERTIUS.
Refellendaea suscipil,quce in Cyprianiad Jubaianumejiistolavidentui-jirobare cluisti Baptismum
per ha.reticosdari
non posse.

CAPUt PRIMUM.— 1. Arbitrofjam manifestum noh possc; in Ecclesia manebo securus, in cujus
esse, omnibus posse , aucloritalcm beati Cypriani ad communionecuni eis qui sibi noh consenSerant,man-
rellnendum viriculum pacis, nulloque mpdo violan- sil ipse Cypriarius.
dairi unitatis Ecclesise salubenimam charitalehi, ma~- 3. Quod si dicunt, propterea lunc illam catbolicam
gis pro nobis quahi pro Dorialislisessej.roiioneridam. Ecclesiam fuisse, quia erant ibi parici, vel.si hoc pu-
Si enlni Cypriaiii exemplo uli volueiint ad rebapii- lant,-eliam multi qui Bapiismum datum apud hsereti-
zandos CatlioliCos,quia ille censtiil in catholica bapti- cos improbabant, el baplizabant eos qui inde venic-
zaridos hscrelicos : nos potius ejas exemplo utimuf , bant: Quid ergo ? anle Agrippinum, a quo isla ccepil
quo aperlissime statuil a catholica coininunione, id quasi nova -raiio adversus consuetudinem dimicans,
est, a Clnislianis tblo orbe leirarum diffusis, eliam numqriid noh erat Ecclesia ? Quid deniquepost Agrip-
_maliset sacrilegis admissis,"nhllo modo per separa-' piiiuin, quando nisi ad prislinam consuetudmeni re-
tionerii' comhiuhioriis esse Veccdehdum, quandoqui- dilum essel., alterum moliri coneilium non esset ne-
deiririec eos qui, iit eideiiv videbatur , non bapfiza^- cesSeGypriano,iiumquid non eratEcclesia, quia lalis
j tbs sacrilegbs In catliolicam conimunioiiem recipie- per omnia consuetudo tcnebatur , ul Baplismus Cliri-
i blanl, a jure conimuhiohis voluit amovere ,. dicens, sli nonuisi Chrisli Baptisinhs haberelur, etiamsi cipud
j Nemhiemjuikarites, 'aiita jufe communionisaliquem, bsereticos vel "schismaticosdattis ftiisse probafelur ?
• «!diversumsensetit, dmoventes. Quod si erateliam lunc Ecclesia, el hsereditasCiuisli
1 CAPUT 11.-^-2. Yideo tamen <juidadhuc a me pos- non inlerfupta perierat, sed per omnes gentes aug-
! sit inqillri, videlicelrit respondeam veiisiririlibusillis menla capiens permanebat; lulissima raiio cst in
i faiioriibus, quibus vel ante Agrippimis, vcl ipse Cy- eaderii consueludinc permanere., <qucelunc btnos et
; priarius, vel illi qui eis in Africa consenseruiu-, vel malos una complexione 4porlabal.Si autem iunc 11011
"" si forte aliqul ex iraiisinaririis leiris -longequediscre- erat Ecclesia; -quia saciilegi ba.reliei sineBapiisma
lis , riullo' quidem sive pleriario sive sallem regionali recipiebanlur, el hoe universali consuettidine tene-
concllio , sed cpislolafi colloquio commoti sunt, ut batur; unde Donalus apparuit? de qua terra germina-
lioc esse facienduin pritarehi, quod el cohsuetudo vil? de quo rnari emersil? de qbo COJIO cecidil? Nos
EccleSiseprisliria 11011baljebal,""et postea catholicus iiaque, rit dicere coeperam, in cjus Eeclcsiseeommu-
bfbis terfafuiri robustissima firinitaleeoiisensionisex- nibne securi sumus, per cujus univcrsitalem id nunc
. cluslt: Ut quod per disputalibnes cjusniodi in aliquo- agilur, quod e'l ante Agrippinum, clSnter Agripjji-
furii meritesirrepere coepefat, de salute veiiiensuni- num et Cyprianum per ejus universilalem simililer
faiis polentior verilas etuniversalis medicirias.aiiaret. agebatur; et cujus universitalem neque Agrippinusde-
Hunc ilaquc sermonem videant quani securus aggre- seruil, riequeCyprianus, neque illi qui eis cbnsense-
diar. SI "asscquiel oslendere 11011 potuero, quomodo
fcfcllanliif ea quie dc concilio Cypriaui vel epistolis 1 Editi, in una complexione.Abesf, «1, a manuscri-
ejus affirmanl_ Clnisli Bajitismum jier hxrclicos clari LtiS.
m LIBER TERTIUS, m
rant, quamvisaliler rrnamcreleri saperent.. sed curiv inquit, episcopumse episcoporum•constituit, aut iy-
eisijisisa qrijbusdiversa seriserunt,- in eadeni unita- fannico lerrore ad obsequendinecessilatemcollegassups
tis comiriuriiorie"marisefunl."Ijisi aitlem •coiisMerenl ddigit: Quid riiansuelius?-quid humilius? Niilla nfis
ubi sirit, qui neque unde propagali sunt possuiit di-« ccite delerret auctoritas a quairendo quiil vefurri sit.
eoi-e, si jain tunc Eeclesiam reeepti sine Baplisnioiise- Qnando habectt, inqiiit, oinriis episcbpuspro licentia
rclici.pt schismatici communionis contagione perdide- liberlalis el poieslalis sitmarbilrium proprium; lamque
raril.: neque ipsi Cypriarioeonseniiunf; ille onim cum judicafi ab alio non-possil,qnarii riecipsepotest'alleruin
receptoribus hsereiicorum.el scliisiiialicormri, ac pef judkare ': opiiipf uliqiie, in hisqusesiioriibusqiirehoii-
hoc eliam cumipsis reeepns _iianer.ese dn comiiuinibiie' dnm-eliquatissinja.peifecliGiiedisciisssestint. Noverat
professus esl;; isti auieni -praiptcflnoinfcnIraditoruin enim qiiriniam Sacranienli-prpfuriflitalemlunc oirinis
t.uos in Africainfamaverunt, efinliansmaiinojudicio Ecclesicivafia disputatione -versabat,-Iiberumqiie l'a--
n m convicerunt ,~se abtbrbis terraraiii <coimnunione cicbal-qucer-cndiarbitfiuni,<_iilex;iminatavefitas pan-'
scpararunl,: !cum elaamsi vera -cr.iniina;ob!jicere'nt,- deretur. Nefjueenim menticbalur,-et shnpliciores col-'
niiiUos.nl ji.iajora sceler-a bccnesumet sohismatuiri,: legas in verbb ca'|ierecbgitajjat',' ut-cumse diversum
,unde jsine,B.aptismo,-sieui jpse;sciis_l,_v.eiuerites,ct sentire -prodidissent, irinc conlra qiiaiii jironiiscrcit,'
in .caiholicam.cpminmiiojjciriaiojijjcj'ihplismum re- excomniuiiicaridoscsse censerct. Absii ab-anima'law
"cep.i,."noj_ipotuerunt majyila.i.e£j.pi>ianu'ni. Neque <hi simcla, ista scel.fata-perfidia : ijui ;hoc de.tali.virb"
130ipso in<gups,e-.dicunl/imilajiCypf-iaii'Uni, jnyciiiuiit fjbasi ciim ejus laudcUenliunl, •njliilaliud !quciinjsc-
quid respondeanl;de ?rep.epioBap.lisi.iio. Maxjmiariista- ipsos lales.esse.ijrbfiteniuf.EgO.Cyprianiiiri catholi- ,
r.utn ,,cum,eis,- quosex eo.ru!ii''iimiero,-<jubs;,eoiici1iocuii! -episcopum,,•s.aiholicuni inar,tyreni",'-et qnanto
sup pleriario daninatos,, eliain .tcrrenarum -potesiaium magis ihagriuserat, tanlb se in .omnihtisliumilianterii,
ul coram D.eoitiyenirel gratiam (Eccli.m, 20) ,<nullo"
judiejo .suni-peisecuii_ in _.uam cpiiimtinioncni,, in
eode;n ipso episcopatu in <juodamnaverant revocav.c- prors.usujiodo.credideiim , in«anclo prseseriim con-
rtint. Quapropl.cr si temporibus Gypriani perdidix!Ecr ciliocollegaruni, aliud ore pr-btulisse quam corde-ge-
clesiam nialorum.conimunio, jion babc.it isti suoc stabat, pfceseftiincum addat-ctdicat : Sed exspeote-
communionis originem ; si autem .npnj".ei'd,,di_t., 11.011 mus nniversi judicium Domini lioslfiJesuChrisli, qui .
babent suse jprcecisionisaliquam idefensionem-i-insu- unus et solushabel poteslaiemel prmponenilitwsinEc-
cleshe sum gubernaiiohe, el de actu noslro jiidiccihdi
per Jicc .exemjjlum;Cy])iianisectaniur'., .quia .unjlalis 2 ergo'eomriie-
yinculuni disrjiperuiit.; -nec ipsuin -co!iciiiuni,-.quia (-Ex concilio Cnrlhagihensi). Sub tanti
MaximianistariifflBapt.jsmmiirccep.eriint. moi-ationejudicii, verum exspectans audirea colle-
CAPCT111.— 4. Nunccvgo no'- manenle. iticxena- gis , iprioj' -cis ineiiliendijjf;cb'eret exenipium ? Avci-';
te.iji •Deus hanc deineiitiam.a
plo Cypiiaiii, coj.isi<lei'em_us<e.tiain coi.iciliuiii~Cypiiani, quolibel .clirislianriv
.a !:
Quld ait Cypiianus? Audklis, iiiquit, collc^mdiicclis- quanto.Jriagis .Cypriauo Ilabcmns ergo qucerendi'
simi, quid inilii Jubqiantis c.oepisco.pii.s.np.sle.r.scrips.er.U^libcriiin afbitiium , ipsiusCypriani nobismilissimoet'
-- :
cpnsulens mediocritalemnoslram de illicilo el pr.o/aup ye.racissimosei-mojie.coiicessum..
hceretkorumBqptismq,; quidque er.cjo.nescripserim-,ei.; , iCA-PUTlY.-^-!6. Jam qiildem iiieipiuni!ejus colle-
ceiisensscilicelquod,sem,cljtlque.Menum el.smpe.eensuiT g<e^propiias >profercescyitentias-:sed ad Jubaiantilri,
mus_, hm.relirosad.Ecclesiam.v£nienles.EcctesiceB.apli- daias litleras audierunl'. Becitatcesunl enim,sicut iri.
smo bapiizaii ,el sanclificani.,oporiere.Ilem.dectmsun.l ex.ordioco.mnicmoralumiesl.jEtnobis ergo recitcntur,
ibbis et alim J nbaianirliilerm.,, .quibuspr,o^iij._sincei:a,et ul nos.qijo.que inde iquid seiitire oporteat, quantum
relitjicsa'devoliqueaclepisiolaninosirani,rcsa:ibens,_!non Dominus adjuvat, indagenijis. Dicil forsilan quis-
iciiitiimcbnsensit,.,seci_elinslrucliimse„essa,gmiias,egit. jiiatn, Quid ergo? lu moclodicis quid ad Jtibaiantim-
His verfiis beali.C._pjia!ii.,,acce;pmius ,eum,a •lubaiajio sciipserit C.yjjfianus? Jam legi, fateor; et pfofecio
;esse consulfum, .et.qupd .i:esp.onderit,coiisuIenlli.,-.et.issem in eanidem seiilentiani, -nisime ad diligeniro- .
qubd ille insiructuiii,,se esse.giaticis.egeiit.-.Nuiri..uijl rem •coiisiderationem-revocaretianla auctoriias alio-
jam jperlinaccs .cxi.siirii.ari.d.eb.emus.,si .considerare runijiquos vel.pares gralia-uoctfiiiie, vel etiamfof-
vblueiiniusesimdemjjisam.ejjisiolaiiijqualiocJubaia- lasse doctiores, per lol gentes Latinas, Gi'cccas,«B,ir—
110p"ej'suasurii'esi? Donec.ciiim.per.suadealur,el,nobis baras, etipsam.Ilebraiam, "Ecdlesia-totoofbe diffusa
{si.ljoc persuaderi veris ratibnihus jioiest),, ,secunos parer.eipoluil,quceipsum-quoqn.epepererat, qui liiihi
ijos de/jrire cailioliccc connjiunionis fa.cit ijjse Cy- nullo.modovideii poiuerunt fpuslra'iioluisse"istamae-
piiarius... ._.'.. nere sententiam :aion quia fiefi 11011-jiolnil" ul iii~
hac ipsa obscurissima qua;siione-veriu's'pluiIbusuniis paucivc
^ S. .Seqiiifureniiii, et d.ieif,: Su_pei;est.,ui;de
fe cjtiidsifujulisenlianms, profercimus,neminemjudi-. sentirent; sed qtiianon facilepro urio vel jjaucis ad-:
cariles.,_aut d jiire cominunionis. atiq.uem.,j__.divei;su.m versusiimumefabiles ejusdem rcligioiiis ei unilatis
seiisefil, ciiriofentes.Noii soluni .ergo.riiiiii salvo jur.e viros,.et>ma~gno-ihgenioet uberi dbclfina'pfocdilos.'
cbriiniiinibnisadhuc veruni qucerere, sed eliam diver- nisi. perlractatis pro viribus atque perspeciis rebus
sum j.,entireconcedit. Ne.que^enim.quisciuain.nbslrum, ferenda sententia est: Itaque. sollicitius inquircnli,
1 SolaeditioLov.,ctipkbat.
• in B., sectunles."Er.Lugif.'Veii Lov.secuti'sumus. "!, 1 AliquolMss.,tali.
,,» DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINI 1M
CAPUTVIII. —11. Item Felix a Buslaceni 2 dixit:.
quanla mihi etiam ipsius Cypriani litterse suggesse-
Tn hmrelicissine EcclesimBaplismoadmitendis, nemo
rinl pro liac senlenlia, quam iiunc Ecclesia calholica
consueludinemralioni el veritali.prmponai; quiacon-
lene.l, ut Christi Baplismus nori ex merilo eorum per
dalur, sed ex jpsius de quo dictum est, Ilic est sueludinemralio et verilas setnper excludit. Si ralio,
quos si veritas, oplime : sed hoc mox vidcbimus. Inleiim
qui bapiizat(Joan. 1, 35), agnoscenduselappfobandus aliam
fuisse consuetudinem eliam verbis liiijus ap-
sit, in progressu serrnonis npslri res. ipsa indicabit.
Arbitremur itaquejam ilfam.epislolam, qucc ad Ju- paret.
baianum ab eodem dala est, recitatam nobis, sicut in CAPUT IX. — 12. Item Honoratusa Tucca dixit :
concilio (a) recitataesl.Legat eam primo, qui leclu- CHIBChrislusveritas sit, magis veritatemquam consue-
rus estlicec qucedicturus sum, ne quid fortenecessa- tudinemsequi debemus.His omnibus sentenliis decla-
rium mc sublraxisse arbilretur. Nimis enim longum ralur non extra Ecclesise conimunionem nos esse
esl, nec ad explicationem susceplce rei-periinet, ut conslilulos, donec verilas, quam dicunl liuic consue-
omnia vcrba liujus epislolce nune commemorenlura tudini esse prceponendam,liquido eluxerit. Si autem
nobis. verilas id aperuil esse retinendum, quod illa consue-
CAPUTV. —7. Si quis aulem qucerit, quid inte- tudoprcescripserat; manifestunierit, nec illam fru-
rim lencam dum isla perlraclo : respondeo,primum stra fuisse institutam atque roboralam, et vigilantius
niihi Cyjiiiani litleras suggessissequod teneam, do- etiam postislas dispulaliones tanii Sacrameuti salu-
riec perspiciamqualesil quod coepitpostea dispulari. berriniam observationem in Ecclesia catholica non
Ait quippe ipse Cyprianus : Sed dkil aliquis, Quid poluisse mutari, sed.conciliorumeliam majori robore
ergo fietcleiisqui in prmterilumde hceresivenienles-ad confirmalamreligiosissimecustodiri.
Ecclesiam,.sineBaplismo admissi sunt (Episl. 75, ad CAPUT X. — 15. Scribit ergo ad JubaianumCy-
Ju(w.am.m)?Ulrumrevcra sine Baplismoisti fuerinl; prianus, de hmrelicorumBaptismo,qui videntur ei fo-
an ideo sinl admissi, quia illi qui admiitebanl, cos ris posili, et exlra Ecclesiamconsliluli, vindkare sibi
liabere Baptismum inlelligebanl, mox considerabi? rem, necjuris sui, nec poteslatis,.qiiodnos, inquil, «ec
mus. Verumlamenqucesoleret esse Ecclesiseconstie- rafutit possumus nec legilimum putare, quando hoc
tudo, salis idem Cyprianns ostendit, qui ait, inprseler- apud eos<?sse conslelillkitum. Nec nos abnuimuscum
itum de bseresi ad Ecclesiam vcnienles sine Bapti- qui. apud hsereticos vel in aliquo schismale exlra
srrioadmissos. communionem Ecclesicc baptizatur, non ei prodesse
8. Dicit etiam in ipso concilioCastus Siccensis: in quanlum Iisereticorumet scliismalicorumpervcrsi-
Qui conlempta veritate prmsutnil consiieludinemse- tati consentit; nee illos qui baptizanl, quamvisipsuni
qui, aul circa fratres inviduscsl et malignus, quibits et verum dent Baplismi sacramentum, recte tamen
verilas revelaliir; aul circa Deumingralus esl, cujusin- facere, extraEcciesiamcolligere, elcontra Ecclesiam
tpiratione Ecclesiaejus instruiiur. Utruniveritas reve- seniire.;SedaIiud est non habere aliquid, aliud non_
lata sit, mox qiucremus : tamen aliam fuisse Ecclesise jure babere vcl illicile usurpare. Non iiaque ideo non
consiicludinem, etiam isle cbnfessusesl. sunt SacramenlaCluisti elEcdesise, quia eis illicite
CAPUT VI..— 9. Dicit ct Ltbosus Vagensis: In ulunlur, non hserelicisolum, sed eiiam omiies iniqu;
EvangclioDominus, <tEgo sum, i.inquit, tverilas » et impii. Sed lamen illi corrigendi aul puniendi : Illa
'
(Joan. xiv, 6): non dixit, Ego sum consuctudo.lla- vero agnoscendael veneranda sunt.
que verilate manifeslula, cedat consueludoverilali. li. Dicit sane de hac re non unum, sed duo vel
Plane quis dubilet verilali manifeslatse debere con- amplius facta esse concilia, sed tamen Africana.
suetudinem cedere? Sed de manifestata veritate mox Nam et in quodam seplitaginla et unum episcopps
. videbimus: nunc lamcn et istc aliam consuetudinem fuisse commemorat,-quorum omnium auctoritati,
fuisse manifeslal. universceEcclesisecum longe pluribus episcopis toib
CAPUTVII. —10. .Item ZosimusaThaiassa dixit: orbe diffusaaauclorilatem non dubilannis cuni ipsius
Revclaiionefacfa veriiatis, cedal error veritali : qtiia et Cypriani pace prceponere, cujus uuiversse Ecclesise
Pelrus tjiti prius circumcidebal,cessil Paulo veritalein inevulsibilemembrum se csse gaudebat.
prcedicanii,Noluit quidem isle dicere consucludiiiem, 1S. Nonest autem aquaprofana et adultefa, super
sed errorem : verumtamen cum dicit, Quia et Peirus quam nomen Dei invocatur, eliamsi a profanis et
qui prius circumcidebai,cessil Paulo veritalemprmdi-. adulteris invocetur : quia nec ipsa crealura, nec
dicanti, satis indical quod aliud etiam de Baptismo ipsum uomen adulterum est. Baplismus vero Ghrisii
iieri solebal. Simul el admonctnos, non fuisse impos- verbis cvangelicisconsccralus, et per adulteros cl in
sibile utde Baptismo Cyjnianus aliquidaliter saperet adulteris sanctus est, quamvis illi sint impudiciet im-
quam veritas jiostulabat, quce ab Ecclesia et anie nmndi : quia ipsa ejus sanctitas pollui non polesl; et
jllum et post illum retenia est; si poluit aliquid sacramentosuo divina virtus assislit, sive ad salutem
eliam Pelrus aliter sapere quam verilas habebat 1, bene utentium, sive ad perniciem male utentiuml An
quam Paulo aposlolo doctore didicimus (Galat. n, . vero solis vel etiam lucernsclux, cum jier coenosjt
11-14).
1 Editi,a mtslacenis.AtMss.,a Buslaceni, ut apudoy-
1 Aliiphu'eslibri, quodveritasnonhabebat. jirianuni;vel, a nuslacceni.Sic vero antiquissimuB Cfi,-
[a) Carlhaginensi. beiensis codex, et Floriacensis,
jig _ LIBER TERTIUS. UO .
- diffundifur,nihil inde sordiuriicontrahit, et baptismus nendam, ac non potius dixerunt eos qui aliud facere
Ctuisli polesl cujusquam sceleribus inquinari ?' Si vellent; et coiitra veritalem et contra consuetudinem
enimad ipsas res visibiles quibus Sacramenta traclan- facere?
trir, aiiiiniim conferamus; quis nesciat eas esse cor- CAPUTXIII. — 18. De remissione auteni pec~ato-
ruplibiles? Si autein ad id quod per illas agilur, rum, utrum per Baptismum apud hserelicos fiai, quid
quis non videat non posse corrumpi, quamvis homi- mihi viderelur, in alio jam volurnine scripsi (Supra,
nes per quos agitur, prb suis moribus vel prsemiaper- lib. 1, cap. 11 et seqq.) : sed eliam hic breviler com-
cipiant, vel poenasluant? mernoro. Si fit illic remissio debitorum per Baplismi
CAPUTXI.—16. Recte aulem non movit Cypria- sanclitalcm; rursus debila redeunl per hreresis aul
nuin quod scripsit"Jubaianus, Novalianensesrebapti- schismalis pbslinationem: et ideo necessarium habent
zare ebs qui ad se ex.Calholka venirenl. Neque enim hujusmodi homines venire ad calholicam pacerii, ut
quidquid hreretici pcrverse fuerint imitati, jiropterca hseretici et schismatici esse jam desinaril, el eorum
faciendum a Catholicis non esl, quia illi similiter fa- quse in illos redierant, peccaiorum purgationem in
•ciunt. Sed aliud est cur hserelici febaptizare nbn de- unitatis vinculo cliaritaie operante mereantur. Si au
beant, aliud cur Calholica. Hseretici enim iiec si in teni, quamvis apud hserelicbs vel scbismaticos idem
' Calholica faciendum esset, facere deberent; quia in sit
Bapiismus Christi, non tamen ibi operatiir remis-
Calholtcis libc non esse dicunt, qubd ipsi cum ibi es- sionem peccalorum propter eamdem discordisefoedi-
sent accepefunt, et cum discederent abslulerunt: tatem et dissensionis iniquilalem: tunc incipit valere
Catl.olica vero propterea non debet iterare Bapti- idem Baptismus ad dimiltenda peccata, cum ad Ec-
smum,' qui apud bcerelicosdatus est, ne judicare vi- clesice pacem venerint; non 1 ut jam vere dimissa
deatur ipsorum esse quod Christi est, aut eos non non retineanlur; neque ut ille Baplisnmsquasi alienus
babere, quod intus "cumacceperiiit, amittere utique aut alius impfobelur, ut altcr.tradatiir :sedutidem
foras exeundo non jiossunl. Hoc enim ipse etiam Cy- ipse qui propter discordiam foris operabatur mortem,
piianus cum eceterisslatuit, ul si ab hcefesibus red- propter paceni intus operetur salulcm. Tdem qnippc
irent ad Ecclesiam, quicumquc fuefaut in ea bapti- odor eral de qiio dicit Apostolus, Christi bonusodor
zaii, rion jam per Baptisnfurri, sed per poenitentiam siimusin omniloco-; et tamen el in iis qui salvi fiunt,
•recipefeniur : unde conslat eos noh posse amitlere iriquit, el in iis qui pereunl: aliis quiclemodorvitmin
rccedentes, quod non recipiunt remeantes.' Non au- vitam, aliis auteni odor morlis in moriem (II Cor. n,
lem sicut hacresisipsorum est, sicut errof ipsorum est, 15, 16). Quod etsi de alia re dixit, ad hoc ego posui,
sicul sacrilegium dissensionisipsorum est, sic etiam ut inlelligatur aliqupd bonum, non solum vitam posse
'
Baptismusqui Christi. est, dici debel ipsorum.Itaque opei'ari bene ulentibus, sed etiam moflem male ulen-
cum illa'mala ipsorum quando redeunt corriguritur, in libus. ...
coquod ipsorumnonesl, ille estagnoscendus eujus est. CAPUT XIV. — 19. Neeiliterest cum de sacra-
CAPUTXU. — 17! Ideo autem non se novam aut menli integritateet sanctitate traclalur, quid credat
repenliham rem staluisse beatus Cypfianus ostcridit, el cjuatifide hnbulus sil ille qui accipit sacramenium.
quia sub Agrippinofleri j'arirccejjerat. «Anni sunt, » Interest quidem plurimum ad salulis viam, sed ad
inquit,!« mrilli,' et longri cetas, ex quosub Agripjririo sacrariienli qusestionemnihil interest. Fieri enim po-
lionse memorise viro convenientes episcopi pluririii test ut homo integrum habeat Sacramentum, el per-
"hoc statuerurit. J Proinde ab ipsoAgrippino res nova versam fidem : sicut fleri polest ut inlegra leneal ver-
facta est. Quomodo'antemdicat, «.Atque exinde in ba Symboli, et tamen non.recte credat,. sive de ijisa
. hodiernum tot millialirerelicoruminprovinclisnoslris Tiinitale, si e de resurreclione, vel aliquid aliud.
ad- Ecclesiam conversi, non aspernali sunt, neque Neque enim jarva res est, in ipsa intus Calholica le-
cuiictati,imo el raiionabililer et libenler amplexisuni, nere integram fidem, ila ut omuinp nou de aliqua
ut lavacri vilaliset salularis Baplismigraiiam conse- cfealufa, sed de ipso Deo iiiliil aliter 3 credat quam
qhefenlur, » non video : nisi-forte hoc dicat, t ex- veritas habet. Nuriiquidnam.ergosi in ipsa Calholica
Iiidein liodienium i {Epist.lZ; ad Jubaianum), quia baptizalus, posteaiegendp, audiendo, et pacifice dis-
"nulla deillisexquoinEcclesiaper Agrippiniconcilium serendo, ipso Doniinorevelanle cognoverit aiiter se
-baptizaii surit', quceslio alicujus excoiftmunicationis antea credidisse quam debuit, denuo baplizandus.est?
•exoria esl. Ccelerumsipefmariebatab Agrippinousque Quis autem carnalis et animalis homo, non perphan-
ad Cyprianum-consueludo-baptizandi ab hcereticis tasmata 4 cordis sui evagetur, et eonslituat sibi Qeum
venienles, utquid facla sunl a.Cypriano. ,de hac re qualis ei pro suo sensu carnali placuerit, alque ila
concilia? UtqriideidemJubaianp dicit,non s"erem no- credat tanlurh longe aliter quam Deus.est, quanlum
vahifacere aul repehlinam, sed ab Agri|.pino consti-
lutahi1? Curenim Jubaianus de novilaie lurbarelur, '' Hicparticulanegansomittiturin editioneAm!Abesta
vit eum pef auctoritatem Agrippini sanaii• oporleret, jiluribuseliamMss.quipostea loco,nequeutilte, habent,
si ab Agrippino usqtie ad Cyptianurii hoc lenebat non ul ille.
' liiliii,sutnusDeoinonmiloco.vox, _Deo,'al)crA
a Mss.,
Ecclesia? Cur deiiique lot ejus collegixi-in -concilio 'et j)ra.teru'isolet ab Augustino..
3 Edili,oiiud.Mss.vero, aliter.
dixerunl- raiioncm et veritaiem consuctudhi.iprsepo- 4 SicAin.Er. et uostriHss. At Lov.,Quisqiiiemnisi car-
• Editi,inslitutain. '" " ' '. nalis ct animalishomo, per phantasmata,<:ie.
'
U1 DE BAPTISMOCONTRA DONATISTAS,S. AUGUSTINl : 148
a vcritale vanitas differl? Verissimamquippesentcn- eisdeni vcrbis aliud opinanlis quam cathplica veritas
tiam dixil Aposlolus, plenus luniiue yerilalis : Anhna- Socel, nonesset integra, sed fabulosis (alsiiatibusin-
lis, in.quil, hoittoiiou percipit qkm sunl Spirilus Dei quinala (o).Nain subcisdem verbis, idcst, litnoinine
(I Cor. n, U). Etlameii de hishpcdicebat, qubsjam . Patrisel Filiiel Spirilus sancti, non solum Marcion,
ftiisse baptizaios ipse nianilestat. Eis" enirii dici.t: . aul Valentinus, aul Arius, aut Eunpinius, sed ipsi car-

NumtjuidPaulus cfucifixusest pro.vbbis?aul in noini- __nales parvuli Ecclesice(quihus dicehal Appstolus, JVO«
ne Pauii baptizalieslis(Id. \, 15)? Habcbanl ergp isli , polui loqui;vobisquasi spirilualibus,sed quasi carnali-
Baptismi sacrameiitum, el lamen .carrialijersapieiido, bus), si pbssent singuli diligenter iiitciTpgaii, lol.di-
quid polerani de Deocredere riisisecundunisensurii k'ei'sitatesopinionumfortassis, quot hojniues nunjera-
carnis suse, ubi animcilishomo non pcfcipit qttcesunt feriltir ;: Animalis enini homo iton percipit qumsunt
Spiritus Dei? Tallhus dicil.: Nonpolui vobisloquiqua- $pirilus Dci.-Numquid lanien ideo non integrum Sa-
si spirituulibus,sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in iiameniuin accipiunt? ciut numquid irlep si jirpfecp-
- Chrisiolac vobis
pottim dedi, noncscain; nondnmeiiim lirit, el opinionumcariialium yanitatem emendaverini,
poteratis: sed nec adhuc quidcinpolestis; adhuc enim leiiuo quod acceperani repeiendum est? Accjplt
esiis carnales(ld. 111,1, 2). Tales eliam circuniferun- juisque secunduni fldeni suam, sed quanlum capit
tur omni yenlo doctrinsede qualjbusdi.cil1: Uluitra ^ubernariteilla ? niiseiicordia Dei, de qua pr;csuniens
non shnus purvuli, jaclali cl circiimlali omni venlo idem aposlolus dicil: Si quid aliler sapitis, id quoque
doclrinm(Eplws. \v, ii). Nunifjuidergo isli si jirole- . vobisDeus revelabii{Philipp. ni, 15). Laquei lariien
ceiintusqueadspiritualeiiiliominis inlerioris setateiri, •hserelicprum ef schismaticoruin projiterea carnalibus
et intelligentise sinceiiiate cognoveiitil qtiam longe nimium perniciosi sunt, quia ipse provcclus eorum-
aliter per fallaciam suorum phanlasmatum de Deo intercluditur, confirmata senleniia vanitalisadvcrsus
credideriiit, quam verilas postulabai, iterum bapti- cathoiicam yeritaleiii, et corifirmala animositatedis-
; zandi sunt? Sic etiam fieri polesl nt in alicujus hccre- scnsionis adversus caiholicam pacem. Sacramenta -
tici librum catholicus catecliunienu.sIrieidat, et a ye- tamcn si eadem sunt, ubique iiitcgra suiit, eliamsi
'
rilale ~nesciens disccrnere crroferii, credat aliquid prave intelliguntur el discordjose tractaritur : siciit
conlra calholicamfidem; cui tanien errori verba Syni- scriptura ipsius Evangelii si eadein ipsa esl, ubjque
boli non repugnanl : sub eisdem quippe vcrbis innu- integra est, eliamsiinnumerabili faisarum opinionum
nicrabiles hsereticoj-uni'errores exofli sunt. Pulans varielaleasseratur. Nam quodaitJeremias, Utquidqui
ergo iste catliolici alictijiis magnl atijue docti esse contristanlme prmvalenl? Plagamea splida est; unde
- illum librum, si talia credeus in Calholica baptizetur, sanabor? Dum fitffacla est milii sicul aqua mendax
- el posleriore diiigenlia cognoscal'quemadmbdum non habens
fidem {Jereni. xy, 18); si figurale alque
"crederedebeal, alque arrepta iide calholicaillud ex ailegorica loculione prophelise nusquani poiiefetur
animo si hoc confessus fuerit, de- aqua, nisi .quseBaplismumsignificaret, lahoraremus
' nuo respual; numquid
baptizandus est? Aut si aniequam discal et con- quserere quid sibi velint lisec verba Jereniise : liunc
fiieatuf, hocsentire inveniatuf,' et qiiid ahjicefc de- autem cum apertissime in Apocalypsi exponanlur
beat, quidve credcre doceatur, mahifesluinquefialin aqua_pro jropulis posiloe (Apoc. xvn, 15), cur non
eafalsiiate fidei baplizatttm fuisse; riumquid dentio inlelligam aquam mendacem etsine iide, populum
'
baptizandus est? Quid ila? Qtiia illa sanclitas Sabra- . mendaeem ac pe.rfid.um,nescio.
' nieini verbis
evangelicis consecrata shper cum intc- CAPUTXVI. —21. Spirilus .aulem sanctus qupd
gra mauebat, sicuf eam traditam accepcral; quamvis hi sola Catholka , per tnanus iniposilionemdqri dici-
ipseincarnalis menlis vanitaie consfitiitus, aliud cmii tur , iiimiruni hoc inlelligi majpi-esnostri ypluerunt,
baptizaretuf crederel, quani credere debuisset. Qua- quod Appstolusait, Quoniamcharilas Dei diffusa est
"proplef manifestum esl, fieri posse ut fidenon integfa in cordibusnostris per Spiritum sanclum, qui dalus est
integrumiuquoquam maneat Bapiismisacrahientum: nobis (Rom.v;S). Ipsa est enim charitas, quam
et ideo illa quccde diversorumhscrelicorum varietalc ilon. habent qui ab Ecclesjsecalliplicse cpmmunione
'
ilicuntur, ad-islam qutcslioncm non pertinent. Illud prcecisj sunt: ac per hoc eliamsi linguis hominum
enim tii hnoquoque cbfrigenduni est, qubd ille per elAiigelorum loquanlur , si sciant omnia sacivamenla
qiiem coffigiiur, piavuni esse jierspexerit. llludsa- el omnem seientiam , ct si habeant pmnem prophe-
jiandum esl! qubd ccgrotat: illud dandum esl quod ,tiam, j?t omuem fidem , ila ut.nionlelPiransferant,
-non -habetutyci maxihie chariias pacis, sine quacce- el dislribuant omnia sua pauperibus, et iradant eor- -
tera prodesse non possurit. Sed lamen cuni "adsunt pus suum ut ardeant., n.ihil ejs.prodest {I Cqr. xni,
lioriqnasi desiril tfadenaV sunl'; sediil fructuose,-et 1-3J. Non autem babentliei charitatem,. qui Eccle-
-noiiperniciose lrabeaiiluf, pcr ijisrimvinculhm pacis sise non diligunl unilalem : ac p.er boc. reete inlelli-
el eminentiam charitatis agendum est. "
gitur dici non accipi nisi in Calholica Spjritus san-
CAP.UTXV. — .20.'Qiiamobrem !si evangcli.cis clus. Neque enim tempoi'alibus et sensibilibusmira-
<vcrbis,-« Iri nomitiePaifis :ei-Filiiei Spirilus saricii» culis alleslantibus per manus imposiiionem mod'»
. (_lifli/ft...xxviii,19), MfircionBaplismum consecrabal, dalur Spirilus sanctus, sicut antea dabatur ad com-
integrum erat Sacrameiitum ; quamvis ejus fides sub 1 LOV.,illuin.KostriMss.cum Am.-et Er., itla. i
5 Mss.",de quibusdicit. (a) conferconciliumArelatense1, can.8.
,149 LIBER. TERTIUS. 150
"hscresi arit schismale conslitutum sanctbrum oratio-
niendaiipn.einrudis fidei et Ecelesice_priirioi;diadila-
"tarida".Qiiis cnim huhc hoc -exspectat, ut iLquibus nes , id esf, illiris unlccecolumbcc geriiituspolefuht
nianus ad-accipiciidiimSpirifum"sarictum itiiponitnr , adjuvaiV; siculnec intus positunipossurit, si advef-
sum se ipse per. vilani pessimani teheat dcbita-pecca-
repeiite .ihbipiaht iiiiguisloqui? sed invisibililej. el
.lalenter Intelligifuf proptef * yinculum pacis eorum toium , iion solum si pej' nccipitrerii , scd. ;etiam
u.t dicere , "si per ipsius columbse pium mihisteiium briptjze -
cofdjbhs djvina charitas-inspirari, ppssint " ' " * -
Huoniaih' charilas Dei dijfhsa est- in cordibus noslris tur,
"
per Spirituin sqnclum, qui "dalus esl nobis. Mulice CAPUt .XVIlf, —25. Stciftnikit -ne,"iiiqriit. Pa-
"autehisurit'opefaliories Spiritus sancti, quas idem ter, et ego mhtovo's.IIoc ciitiidmsset," t_.s~_iriatj.__ _,'et
.apostolus ctim quodarii loco, qiiaijturii suffieore.af- qil illis : AccipileSpirilum.sancliimj si qiijukfemisp'
bitratus esf, coirimemoiiasset.,ita - cpnclusil : Om- rilis, peccaia, remillenlur illi si cujtis ienuerilis, iene-
i riiaaUleih-Jicec bpemlur urius afcjneidem Spiritus ; di- buniur {Jqan. xx, 22, 25). Ergo si pefsbhapigefe-
videiispfopria unkuique_pronfvnll(I Cor.xii, il).'Cu'm bant Ecclesice, etsic eis Ifoc -dictuni est!, tanqiiam
ergo sit aliud Sacrariienlum, qnbd habere etiam Si- ipsi Ecclesjaj dleereluj'; pax-Ecclesice diiiiiftit.pec-
riion Magus pptuif (Act. vm, io) ; aliud operatio Catj3,-e.lab Ecclesiaj.pace alienatib fenet peccafa,
Spiritus; ijuse in nialjs boininibus eliairi fieri solet, non secundiim arbiliium honiiiium, sed secrihduni..
sicut Saiil babnit propiietiam (I Reg. x, 6, 10) .'aliud arbiii'iuin Dei el orationes •sarictorurii splfilualiuni,
operatio ejusdeiri Spiritus-, quani nisfbbni habere qtii oiiinia .jiidicarit, ipsi.autem a heniine jri(Iicanfiir
non possunt, sicut esi linis prsocepli Charilasde corde (I Cor. ii, 1S> Petra eniiii tcriet, petfa diriiillit : co-
purb; ei corisbientiabbna ,'et flde nori ficia (IT.ro. iumba tenet , colu.mbadimittit : unitas feiief, uniliis
I,'S) : qubdlibet hserblici et schisniaiici accipiant, diinittit. Pax auteni lniju_suiiilatjs iri "sblisbonis est,
chariias quce cooperit riiulliiudineiri peccatofum, vel jani spiritualibris, yel ad spii^itualiacbncordi obe-
prppriuni donum cst calholicce unilatis el pacis ; djentia proficientibus : iri jiiabs auteni lipn rist, ,sive
iiec ejus in birinibus, quia'riee ejus suiit-oniries, sic- for;isturiiuffuenfur, sive jnttis curii geihilu tpterenlur,
ul ~suo 'ibcovidebhmts. Pfseler ipsam lameiiesse et baptizenl et baptizenlbr. Sicuf auiepi isli qui irittis-
illa ciiaritas non ppiest, siiie qua cselera etiahi si cuni gpniitu l.olerahfur, quanjyjs ad eairideiri coluin-
agnbsciet approbafi pqssunt, prOdesse tamen "et li- jjce nnitatem , et ad-illani glorjosarii Ecclesiam jiori
berare nbfaribsstint. Maiiusautem inipos.itio.iionsicut babenleiri ipaculam aut rugam aut ajiqiijd hiijusiribdi
Baplismus fepeii ricjnpolest. Qiiid est ehim alihd nisi (Ephes.jf %1), nbiipertiiieaiit (d):, tariien si cpffi-
~ '
bratib super hojnirieni (a)"?~ '.''," gaiUtii', et sepessipios ad Baptisiniiiri accessisse fa^
CAPUT X.VH.—'22. 'Ndm "quod .... tijpo uniialis teajitur., iibii rebajjtizaniui', sed iricipiunt ad cbluhi-
Pelro Dominus Hedit 'pbte$tatem,'utid solveretuf in bain pertinere-, per cujjis gemifus peccata splvuiifuf,
tefris cjuodille sbtvisset, ihanifestum est quod illa lirii- cj eujus pace alienalis teriebariiuj'J ': sic et qui apef-
tas etiariiuna columba peffecta sit dicta. Nuhicjiiid tius foris srint; si eadeni-Sacramenta sumpsefurit,
ergo .ad eamdeni eoliiriibam.perlihenl onines avaii , euni coi^recliad Ecclesise yeniunt unitaleiri, jion ite-
de quibus iri eadeni Calhplicagravifer idciri Cypria- ratb Baptismo, sed eajlcm.cliaritalis lege.et uriitatis
riuSiiigemhil? Naiii, utppiiiof,raptores rioncbluriibse, yiiipulo...lib_eranttu'. I.am si npi\ nisi 'in JEcclcsiaprm-
sed aecipilfes dici possunt. tjuomodo ergo baptiza- posilis., et evqngeliccilege ac dominicd prdinalione
banl, "qui fundos irisidiosis fraudibus raplebaht,~et fiindqlis licet. bqplizare ; numquid taies erant.qui
usuris' hjultiplicaiitibus feri.us augebanl ( Lib. seu fundos insidiosis fraudibus i'apjebant;.et usuris.mui-
Episl. deLapsis), s!isbla illa columba , id esl, illa .Jiplicanlibiis feiius augebanj? Arbjijrar enim quiailli
uhitas qjjse iiisi in bbhis lhtelligf iiori po.lesf., sirii- dpininica prdinatione 2 fundati sunl, quibus euni fof-
plex, ef casla et pcffecta hapiizat ? Ari forte per oi-a- niani daret Apostplus, ajt, Nm avarmn, nqn,lurpilu-
tiones sahclofurii "splritUalihmqui sunt ih Ecclesia, crtims{iif.\, 7). Tales faniep ipsiris!4Jipr.iani.femi""p-.
lariquahi pev cblumbce pr..ebeffiiiiuiii-gemiiuin, ma- ribtis baptizabant, quo.scpepiscopps siips fuisse.cuni
gniiiii' gefiiur sacfanieniiiiii f et pcculta dispensatio .niagnp.geinituxonfilelur ,-el cp.ni.jriiagpaioi.ej'aniice -
miseriebr_diseDei, ulebrurii etiiijri peccata solvaiitui', jnercede ppi^petilur^-Remissam lanipn ..pp.ccatprum
qiiiiibri pef' cbluriibani, sed pefaccipiifem baptizah- npri dabant ;.!quce per oratipnes sanctpj-iim., id,est,
'-fuf, si -.ad illrid Saiffanientum cum- pace eatholicse per columbcegeniitus datur^ qiiicuinque baplizet,,si
uriitalis accedurit ? Qiibd si iia "esl, "curnoii ei*gojier .ad ejus pacein ilii perjinent quibus datur. ^pii eiiiiii
eqruiri bfalibnes cum qhisqrie 'ab hseresi aut sclii- faplOTibus-,et .ferieratoi^ibus,diepret,DQniinqs,-Sj f.tti
- sinafe ad pacem ca.tli.blicariiVehit/ejus peccala sol- dhniserilis peccata , dimittenlur illi ;_si cyi lenuefitif,
vhiituf ? Sacrameriti .ahtem inlegriias ubique cbgno- tenebuntuf.-Fpris .qinipm.nec. liggri .gliqtiidpojlest.nec
scitur, sedad peccatbrum jllam irrevocabilejmreinis- splvi, ubf,ttdii sit-qui ttul Hgt{re_\pq$_sil aut splveye":|gd
. sioneni extfa-uiiiiatemEcclesise rion valebil. Necin "' Lov.,alknihi tehebdiilur; jriiniisbehe:
: - '. ' 4Editiories"duseAm."et .Er., 'dbminkaofktipne: .uieh-
* SicMss.^Edili-autem, per.' ' dose.
~ '
. . ..."'
(a) Talisjlla, esl naanusimpositio,de- qua infra, lib.Ja, "•''* .,
iilaaiius'autemiriipbsitiosi nonadliibere- "vulgalafert,'urfMs hicri cupidum-;-,sic e tiam quidam
cap'v23,legituf:
• «tiif ab liceresi veriieriti,taiiqiiani extra omnemculpam •Edd.; et
aiMss. alibldGqipse'Augustinus,-tw.).!;/McnHi.
~" i M.
- "(d)ii Refract.,cap. 18. <"'_•• '.
« essejudicaretur.» ...
451 DE.BAPTISMOCONTRADONATISTAS.S. AUGUSTINI 1S2
solvitur qui cum columba feceril pacem , et ligalur rilas (Rom. xm, 10). Qua mullum viguit Cyprianus,
qui cum columba non habet pacem, sive aperte ut aliud de Baplismo senliens, non tamen desereret
ioris sit, sive intus esse videalur. unilatem , et esset in vite dominica radicatum s.ar-
24. Dathan vcro, Choreet Abiron, qui sibi licentiam menlum fructuosum, qupd etiam ferro passionispur-
sacrificandi usttrpare cohqli suni contra unilatem po- garet coelesiis agricola, ut majorem fruclum daret
puli Dci, el filii-Aaron qui alienum ignemaltari intpo- (Joan. xv, 1-5). Ilujus autem fralernsecharitaiis ini-
suerunt, novimus quod impune non fecerint (Niim. mici, sive aperle forissint, sive intus esse videan-
xvi; el Levit. x, 1,2). Nec nos lalia scelera dicimus tur, pseudochristiani sunt et anlichristi. Inventis
impunila remanere, nisf se lales correxerinl, si pa- enim occasionibusforas exeunt, sicttt scriplum est:
Uenlia Dei adpcbnilenliani adducens (Rom. n, i) Occasionesqumrilqui vult discedereab anttcis (Prov.
tempus corrigendi largitur. xvm, l). Sed eliamsi occasionesdesint, cum intus "
CAPUT XIX. — 25. Illi sane qul proplerea dicunt videntur, ab illa invisibilicharilatis compage separali
non esse iterandumBapiistnum, quia manus tantum- sunt. Unde Joannes dicit: Ex nobis exierunt, sed non
modoimposilaest eis quosPhilippus diaconusbapliza- erant ex nobis: nam si fuissenlex nobis, mansissentuti-
verat(Acf:\\\\, 5-17), nihil ad rem perlinens dicunl: que nobiscum(I Joan. n, 19). Non ail quod exeundo
ct absil ut cumveruin quscrimus, lalibus argumentis alieni facli sunt; sed quod alicni.eranl,~propler boc
-ulamur. Quapropler magis hcereikis noncedimus(a), eos exisse declaravit. Dicit et apostolus Paulus de
si quod.habenl de ChiisljEcclesia, non esse dicamus quibusdam, qui cifca veritaleni aberraverant, el fl- .
ipsbrum, ncc propter scelera desertorum Imperatoris dem quorumdam subverlebant, quorum sermo ut
nolimus agnbscere: magis quia Dominus cancer. serpebat, quos cum evitandos esse diceret,
' noslri signa
Detts nbsterDeus zelans esl (Deut. iv, 24), quidquid in una tamen domo magna eos fuisse significal, sed
ej"usapud aliquem agriosciinus, iiullo modo ei con- tanquam vasa In contumeliam. Credp quod nonduni
ccdamus ut suum proprium esse_arbilrclur. Ipse foras exierant. Aut si jam exierant, quomodoeos di-
cerle Deus zelans fornicanli a se femince in figrira cit iri eadem magna domo cum vasis .honorabilibus:
prcevaricalricis plebis ejq.robral, el dicil quod ea nisi forte pi-opler ipsa Sacramcnta, quce separatis
qucc ipsius essent, dabat amatoribus suis , cl ab eis etiani hcereticorum convenliculisnon mutata sunt,
rursus accipiebat, qusenon illorum, sed ipsius erant. ad unam magnam domum dicjt omnes, sed diversis
Inter adulterani feminamel adultcros amatores, meritis perfmere, alios in honorem, alios in contu-
dona sria lamen Deus lanquam zelaris iratus agno- meliam ? Sic enim loquitur ad Timotheuni scribens:
scit: el nos hcerelieorum esse Baptismum dicimus Profattas aulemverborumnovilatesevila..niuhuinenim
verbis evangelicis conseeratum, commoti factis eo- proficientad impklatetn; et sermo eorum sicut cancer
runi etiam quse Dei simt eis tribuere volumus, quasi serpil: ex quibusesl Ilymenmusel Phileclus, qtii circa
ea contaminare polrierint, aut proplerea sua facere verilatemaberraverunl, dkenies resurreciionemjam fa-
quse Dei sunl, quia ipsi Dei esse noluerunt? clam csse, et fidem quofumdamsubverlunt. Firmum
26. Quaaest illa lriulief adullera, quam Oseepro- autem fundamenlumDei slat, habenssignaculumhbc :
'
pheta^designal,-qusedixit: lbo post nmalores meos, NovitDominusqui sunl ejus; cl recedatab injustitia
quimilii danlpanes meoselaquammecin, veslesmeaset omnis qtd__ nominal nomen Domini. In ntagna aulein
linieamiuameq, el universa qum mihicondecent( Osee doino, nonsolumaurea vasa sunl vel argenteii, sed et
w,1-15) ?Licelquidemhoc el deprcevaiicalriccJridceo- ligneael ficlilia; el alia quidemsttnt in honqrem, ulia
rum genteintelligere : scd iamen quos alios imilantur vero in conlumeliam.Si quis ergo emundaveritseinet-
pseudochiisfiani (hocenimsuntomneslisereticieischi- ipsimi ab isliusmodi,erit vas in honoremsanclificatum,
i sihatici), nisi pseudo-Israelitas?Eranlenim etveii ls- utile Domino,ad omneopns bonumparalum(II Thn. n,
raelilcc,sicul ipse Dominus Nalhanaeli perhibet lesti- 10-21).Quid esi,aulernmundare semelipsumatalibus,
riioiuum, dicens : EccevereIsraelila in quo dolus nbn nisi quod.paulo ante dixit, Recedatab injuslilia oinnis
esl(Joan. i, 47 ).Quisu"ntautemveii Christiani,niside qui nominatnomen Domini? Et ne quisquani putaret
quibus idem Dominus dicit : Qui diligil me, mandala tanquam in una domo -lriagnaperire se posse cum
mea custodil(Id. xiv, 21)? Quid esl autem custodire lalibus, vigilanlissimcprsedixit, ATotii. Domihus qui
mandata ejus, nisi in dilectione persistere? Unde suni ejus: eos videlicet qui recedendp ab iniquitale se
eliani dicil, Mahdalumnovumdo vobis, ul vosirivicein , mundant a vasis factis in conlumeliam, ne cum ipsis
diligaiis : et iterum , In hoc scienl omnesquiamei di- pereant quos,in domo magna tolefare coguritur.
sciputieslis,si vosinvkemdilexerilis(Id. xin, 54, 55). 27. Maliergo et facinorosi,carnales, animales, dia-
Quisautem dubilct, non eis solis diclurii qui luncper bolici, a seductoribus suis sibi dari arbilrantur, quus
ejus carnem verba prceseritis audiebanl; sed et eis non nisi munera Dei sunt, sive Sacramenla, sive
qui nunc per Evangelium sedeniis in.ccelo verba co- spirituales aliquas operationes, circa prsesenlem sa-,
gnoseunt? Ille enim venit non legem solvere, sed lulem. Non auiem habenl isli charilatem in T)eum,f
implere ( Malth. v, 17). Plenitudo aulem legis cha- sed circa eos occupati sunt, quorum superbia sedu-
(fl)QuiaCyprianusin epistolaabJubaianumconsequeritercuntur, el comparantur fornicanti muliefi, quam
, scribit:,«Nonest ergo, irater charissime,quod ha.reticis Prbpheta commemorat dicentem, Ibo post amalores
c cedendumexistimemus,ul Baj.tismaquodnonnisiuui et
«soliEcclesice daiumsft,proderidumputemus. meos qui ntihidant panes meosel aquainmeamfvesies
" "
-1S5 LIBER QUARIUS. .. 152
theaset linteaminanfea et oteuinmeum, et universaqum verba Librofum saneioriini. Nec tamen.quiailla. ima-,
iniliicondecent.Sic enim fiuiit hsereses el schismala, gines falsat.sunt, et doelrince dsemoniorum sunl". in
cum dicil plebs carnalis qusc in charitate Dei fundala hypocrisi mendaciloquorum(I Thn. iv ,"1, 2) ,-pro-
non esl, lbo.pbst aniatores meos: cum quibus ulique pler ea elilla sacramenta, et divina eloquia si.c,ex-
sive per fidei corruptionem , sive. jier elalio- honoranda sunt, ul eorufnilla esse deputenlur :;cum
' neni fornicafur. Sed propler Dominus dicat, Dejiuro meoet de argento meo elveslc,
' supefbicc, turpiler-
eos qui passi difiicullates el auguslias - et in- mea versicotoria,et oleomeoet incensoet panibusmeis,
lerclusiones inanis ra.tiocinalioriis' eorum a quibus etcsetera. An quia illf errantes eorrirn es.se.istajm-
seducunlur, coinpunguntur tiiiibrihus, etredeuntad tant a quibus seducuntur, proplerea non dpbemus
viam pacis, ad quserendtim2sinceriter Deum; ideo agnoscere (.ujiis sint; cum ipse dicat, Et hmc hon
seqtiilur "et dicit: Pi-oplerea ecce ego sepio sudibus cognovil quod ego ei dederhn frumentum, vinum ,et
viatiiillius, ei eedificaboin via ipsius spinas, el Irami- - oleum, et pecuniam mulliplic.aviilli ? Npn enim dixit
teni sutim iion inveniet:.el persequeluramutores suos , . eam non Iiabuisse isla, quia fornicaria eral: sed el ha-
nec illos dpprchehdel, el requirei eos, nec invenieteos; buisse dicilur, ct non sua nec amatorum suoruni,
el dicel, Ibo el reverlqrcidvirum meum.pristinnm, quia sed Dei, cujus unius ista sunt. Quamvisei'go liabue-
benetimcniihi fuit quam nunc. Deinde ne ipsorum pu- rit fornicaiionem suam, jlla lamcn, quibus eamdem
tentur illa quse seductores habent integra et de veri- fornicationem ornabat,, vel jseducla vel sedu-
talis doctrina venientia,"per quce seducunt ad falsila- ccns-,. non erant. ej'us, sed D.ci. Si hsoc de Judsea
tes dogmatum et dissensionum suaruni; ne illa ergo gente figurabantur, ubi Scribceet Phaiissei r.ejicie-
quai liabenl inlegra ipsorum -pulenlur, addidit con- ba_nlmandatumD_ei,uttraditiones suas consliluerent,
tinub : El hmcnon cognbvitguod ego ei dederim fru- ut.cum plebe.Deum.relinquenle sic quodam modofor-
meiflumel vinumel oleum, et pecuniam mulliplkavi nicarenlur; nec.tamen lalis iilius lemporis in.pop.ulo
illi; ipsa vero fecit vasa aurea el argenlea Baal (Osee fornicalio qriam Dominus arguendo prodebat ,'effecit
. ii, 5-8). Dixerat enim superius , lbo post amatbres ut eoi*umessent sacramenta,'qu_e non erant eorum,
meos, qui mihi danl panes meos,elc., non uliquein- . sed Dei, qui Ipquens ad fornieariam dicit illa omnia
telligens lisec Dei esse, rion bominum, qucccumque suaesse.; unde ipse Bomiiius eiiam quosmundavitalc-
etiam-seductores. inlegra et Iegilima tenerit: nec ea pra, ad. eadem.sacramenta misit, ut offerrent pro se
sibi etiam ipsi arrogarenl, et quasi prbpria vindica; s.acriliciuriisacerdotibus; quia-nonduni eis.successe-
rerit, nisi a plebibus seduclis vicissirn seducerenlur, ral sacrificium, quod ipse post in Ecclesia voluit ce-
"cum eis creditur, ettales honbres deferuntur, ul-per Jebrari pro illis omnibus,, quia illis omnibus, ipse
eos liabeajit ppleslatem talja dicendi, et sibi talia prsenuntiabatur!: quanto magis nos Sacramcnla riovi
vihdicandi; ,ul_error eoruni verilas ajjpellelur,' et - Testamenii, apud quoslibel hccrelicos.velschismati-
scelriseorum justilia pulelur_, prbpter Sacfamenta et cos. inven.ientes, non .debemus ipsis tribucre, -!nce
Scripljiras quas lenentad speeiem , noii ad salutem. quasi non agnila reprobare; sed quaihvis apudforni-
Ideoque el per Ezechielem eidem.foniicarice dicitur : cariarri muliererii doria viri legitimi agnoscere, <et
El prptulisii de vasis glorimtum cle auro meo, et de . verbo_vei'itatis.illam fornicalionem efnendare,rqucc
argenlp meo ,.ex,quibus dedi iibi; el fecfslitibi itnagi- propria esl impudiccemulieris, non illa dojia<culpare,
nes masculinas, elfornicqla es ineis. Elqccepisti ve- qucepropria sunt Dominimiserantis?.
siem meam.verskoloriqm,.el xooperuisti idola lua; et . 28. Harum ettalium i-erum consideralibne patfes
bleuriimeum,. et incensum meuin posuisti ante, faciem nbstri, non solum ante Cyprianum vel Agrippinum ,.
idoiorumtuprum, el panes meosquosdedi libi; el simi- sed etiam posiea saliiberfimamconsuetiidirieirileiiue-
lagiiteel melle et oleocibavite; el posuisli hmcanle fa- runt, ut tniidquid divinurii atque legilimum in aliqua
ciem idolorumluorutniivodoxembene-olenlem.Et per- hseresivel schismale integrum reperirent, approbarent
fecisli hmc (Ezecli. xvi, 1.7-19), Ad imagines enim potius quam negarent: quidquid aulem.alieiiiim , et".
' pharitasmaliim_sitprurri,'cumquibus volulari carnalis erroris illius veldissensionisproprium ,<veraciter ar-
arilma deleclaluf, convertit; omnia sacramenta , et guerent et sanarent/Sed ea quce ex epislola illa-qrice
».Ani.etEr., iiivariis raliocinalhnibus.PluresMss., in ad Jubaiahiim.scripja est, consideranda-femanseruht,
vanisralibcinalidnibus:''
. sin,Mss. , et redeuht.ad ^viam pacis...-et qumrendum- propter hujus voluminis modum; ab alio ,qjian-
sinceriterBeum. ,, , .. _.-.- .. . tum opinbi;,exbrdio suscipiendaatqueiraclalidasunt.

LIRER QUARTUS*
In quo.tractat.qua.subsequuultir.incadem CyjirianiejJistola"
ad "ubaiamim.

CAPUT PRIMUM.—1. Ecclesia paradiso compa- vcl percijiere vel tenere. Namerfltimina de fonte p'a-'-
ratd (Cypr., episl. 75, W Jubaicmum),.indicat nobis- radisi, siciit- etiafri'"foras lafgitef
~manavefiini'. Scripiurcitestalur,'
posse quideni cjus Baptismum bpmines ctiam. fpris Nomiriatim quippe commemorantur, et
accipere, sed salutem beatitudinis extra eam neminem per quas lerras fluani, ei quia "estra paradisum con-
.'55 DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINl .156
slitula stint, omnibiisliotum est (Gen. n, 8-14) : nee beiitem-maeulam aul rugam, aut aliquid liujusmodi
tamen in Mesopotamiavelin ^Egypto,quo illa flumina (Ephes. v, 26, 27). Quod si inista Ecclesianpn sunt,
pervenerunt, est felicilas vitse qtiseIn paradiso com- "adcujtis membra non pertineril, non sunt ip Ecclesia
'membralur. Ila fit ut cum paradisi aqua sil cxlra pa- de qua dieilur, Unacsl columbameg, una eslmatrisum
fadisum, beatiludo tanien non sit nisi inlra paradi- (Ccinl.vi, 8): ipsa esl enini sine maculaet ruga. Aut
surii. Sic ergo Baptismus Ecclesise potest esse extra asserat qui polest, lnijus cbltiriibcemetnbra esse qui
EPclesiam, riiunus auieni beatce vitsciion nisi intra sseculoyeiijis, non factis renunliant. Interim aliquid-
Ecclesinm reperitur : quse super peiram ciiam fiin- videmus', unde dictum arbilrpr, Qnfsapii diem, Do-
dataest, quseligandiet solvendiclaves 'accepit(Mutih. Hi.nosnpit (Rom. xiv, 6): Deus enim judicat omnem
xvi, 1.8, 19). IImcest una qumtenel el possidetomnem di.em.Secundumauteni ejtis pfeescicritiani,qiii novit
sui spottsiel Dominipolestatem:'pef qtiamconjiigalem quos prsedeslinaverilante muiidiconstiliilibneincon-
potesiaiem eiiam de ancillis filios parere potest: qui formes imaginisFilii.sui 2, mulli etiam qui aperle fp-
- si nori superbiant, in sorteni bsereditalis vocabuntur; ris sunl, et hseretici appellaulur, mullis et bpnis ca-
si riulem supeibiani, extra remanebunt. tbolicis meliores sunl. Quid eriim sint hodie, vid.e-
CAPUT II. — 2. Magis Crgo quia,'pro Ecclesise mits; quid cras futuii sint, ignbramus.Et Deoquidem,
horiore atque unitaie pugnamus, non trihuamushse- apud qtiem sunt prccsenliaquoe.venlu.rasunt, eiiam
• reiicis quidquidaptid eos ejus ngrioscjmus:sed eos qnod fuluri sunt jain sunt: nos autem secuhdum'id
arguentes doceamus, quod ex unilate liabent non ya- qubd in prrcsenti est quisque hominum, qriserinius
leread saluiem, nisi ad eamdem vcnerini unitatem. utriim iri illis Ecclesise membiis, quse una columba -
Aqua eniniEcclesimfideliset salularis-etsancta esl bene dicta est, etsponsa Clnisii sine macula et ruga, iio-
utentibus. Ea vero bene uii bxlra Ecclesiamnemopo- dic depiitandisirit (a), de quibus dicit Cyprianus in
lesl. Male aulem ulentibus etforiset inliis,ad sup- epistola quam coniniemofavr,quod viamDbrifminon
pliciuni gerilur, non ad prcciniumsufffagalur,Elideo lenerenl,necdala sibi ad salutein cmlesliamandataser-
Baplismiis corrumpiel adulferdrinon polesl, elsi a cor- varenl, quod non fcicerenlDominivolunlalem:palritho~
ruptis et adulteris habeatur: skul 1et ipsa Ecclesiain- nio et lucro sltidenlcs,snperbiamsectqriles,cbmulalioni
corrupiuet casia el pudka esi;at ideo iionad eairiper- el dkseiisioftivacanles,simplkilalisetfidei negligenles,
tineiilavarii raptores, feneratores: quosnoji laiitum swculoverbissoliset non faclis renunliantes,unmquis-
foris, sed eiiani intiis esse mullis litterarinn suaruhi que sibi placentes,e'lbninibusdisplicentes(Epist. 11, qd
locis Cyprianus ipse teslalur-et lamen lioh mutato Clericos).Quodsi eos in suis membris nec illa cpluni-
corde baptizantur el baptizani. bacognoscil; et laliljus, si in eadem peryersilale
3. Naiii et hoc in quadam epistola sua dicit (Epist. permanserint, dictnrus est Dominus, JYoiinbvi vos;
11,'fld Clericos)ad Clericos de precando Deo,iraiisfi- receditea me, quioperamhtihtiquilaleni (Maith. vrj, 23):
gnraris iri se sicut sanctus Danielpepcatapoptili sui. videhluf esse in Ecclesia, sed hon sunl; iriioel conira
Nam inter multa iriala quse comniemorat, etiam hoc Ecciesiam faciunl. Quomodo ergbBaptismo Ecclesim
iait, Smctiloverbissolis cl non factis,reriuniianles:sic.ut 'baplizarepossunt(Episl. 75, adJubqidnum), qriodnec
de,quibusd;jiiidicit Aposlolus, Confiienlurenhn nosse ipsis prodesl nec accipientibus, riisi intrinsecus vera
se Deum, factis autem neganl (Tif. i, 16). Hos ergo convefsibne mulenlur, ut ipsuni Sacrameiitum,.t[uod
beaths Cypiianus in ipsa intus Ecclesia versafiarguit, eis accipienlibusnbn proderat, quandosseculo verbis
qui corde in melius nou mulalo baptizanlur, quando nbn faclis renuntiabantVprodesseincipiat, cum et fa-
jitique saiculoverbis, non faclis renunliaul. euin di- clis cteperJnlreiiunliare? ita et illi quofum esl aperta
cat aposlplus Pelrus, Quod ei vos similiforma salvos , separaiio; quia in membris illius columbas, hec hi
;..facit_Bqplisma; non carnis deposiliosordium, sed con- nec illi-sunt liodie, sed aliqhi eorum foftasse futuji
scienlimbonminterrogatio(I Petr. uj, 21); quainulique -sunt. '-'
non habebanl, de quibus idicitur, Smculoverbissolis CAPUT IV. — 5. NonitriquehcereikoruniBaplisma
el non faclis renuntianles: el iameii jd ;agj,t iricrepans accepiamus,quandoposleos hon baplizamus:sed quod
el arguens eqs, ut aliquaiidoanibulentin via Chjisti, Clnisli esse cognbscimus, etiam ih malis Iiominibus,
et ejus aniicinjalintesse quajn ssecjili. . sive aperle foris, sive intus occulle separatis, illis in
CAPUT III. — Cui si oljteinperassejit,et recte jain ea fe in qua deviahanl correctis, dcbita veneratione
viyere, npn ul pseudpchristiaiii,sed utveri chrjsliaiii suscipimus. Sicni aulem urgeri videor eummihi dici-
coepissenl, nijinqjijd eps juberel de.nup-baj)l'izari?Noji lur, Ergo limrelkusdimittitpeccata? sic et ego urgeo
utique, sed ljpc ejs praslarel yera cpiivcrsio, ul Sa- cum dico,~Ergoqui coolesliamandatanonservat, ava-
cramenlum quodnon mulatis valebal ad perniciem, fiis,rapior, feiiefator, invidus, verbis non faclis sce-
mulatis valere inciperet ad salutefn. crilo reriuntians, dimittil peccala? Si per vim Sacra-
i. Quia nee isli Ecclesim devoli sunl (Cypr.,epist. menli Dei, sictit ille, ita el ille: si per nieritum suum,
73, ad Jubaianum), quf videnfur esseintus, el contra nec ille, nec ille. lllud enim Sacramentumet in malis
Clnislum vivunl, id est, coritra"Chrisli mandala fa-
ciunl: nec onininbad iljani Ecclesiam perlinere judi- *-Am.Er. etMss., adqtnd tidemns.
8 Editi,confornies fieri,a manuscri»
candi sunl, ijuam sic ipse mundal lavacro aquce in '' A~best,-.-..•
' fteriimaginis.
jilis-et
' agrseto.
yefbo, ut exhibeat sibi gloriosam Ecclesiam, non ba- (a) Retracl.,cap. 18.
11
157 LIBER QUARTUS. .158
bominibu..Christi esse cognpscitur: in cofpore autem doctiis, ieil etiam docibilis, quod in laijde ejiiscopi
imica. columbcc, iiicoriiijiice, sanctce, pudica;, non qtiein 'dcsig.uatAposiolus sic intellexii ij.se (II Tim.
iiabcnlisniaculaui aul rugaui (Ephes. v, 27), nec ille II, 24), ul dicer.l ctiam,hocin episcopoessediligcndum,
nec ille" invciiilur"(«). Et qiiomodo accipienti non til non soluinscknler ctoccql,scd eliumpalienler discal
jirodest Baplisnius ei qui seeculoveibjs non faciisre- (Ep.ist. 64, ad Poinpeiitin); IIOIIdnbitoqupd si islam
riuniiai; sic non prodesl ei qui-iii hseresivel-schi- quaisiionemin Ecclesia diu ni.ultuinqueversatam ctim .
sniate baptizalur : ulrique autem cdrfeeto prod- viris sanctissimis doctissiinisqiie traciaret, per quos
esse ihcijiit, quod anle iion proderat, sed tamen posiea facluin est ut antiqua illa cbnsueliidp etiam .
inefal. jileiiarip concilib fiririai-ctur,sjiie diibitaiipne.demoti-
6. Raptizatus ergo in hmresinon ftl teinplufn Dei: Slrarel non spluiri quajn dbclus cssei iii.lris quse fir-
numquid lcimenideppro bajiiizciiorioii iiaberidusest? missima verilate perceperat, verum eliain quani doci-
Nanihec avarus iiitus baj.liza.ius lit teinpluih Dei, si biJis in his qusc iiiiuiis advefierat. Et famen cum
' aij avariiia
n.pn rccesseril; qhi eiiiih fiuiit teiujjl.um - riiaiiifestissiniums_it,.miiltb,gravinspeccare scienlem
IJci, pP.siiiehi uliqiie fegiiuin Dei. Apbslolus""aulem rjuamnescienleiri; vellemriiihi aiiquis dicefei, si qiiis
dicit iiilefiiirilta^.A^ii". avufi, nequerqpdcestegnuni in hccresiin iricurrat, riescicns quariium inaluih sit,
" Dd
poSsidebunt(lCbr..y\, 10). Ayaiiiiairi quippeido-. et alius ab avaritia rion recedat, scieiis,(jiian.tumriia-
iprum servjiiiii a.lioloco idem aposlb.lus conipafat: linri sil, qujs coruiri sit pejor. !Possririietiam iia pfb-
Ei avariiia, inqtiil, cjtimcst idolorujn sefvilus(Ephes. ponere, Si alius lies.cicnsin hsefesim irfuat, el sciens
y, 5). Quem seiisum idem.Cyprianiis sjc exaggeravit . hliusab idololatrianon recedat, quia et Aposloltis di-
iri episiola ad Anioiiiaiiiim,ut eoriim peccaio.qui(em- cii, Avnriiiaqttceisl idoloruin servilns: ct ipse Cypria-
prife perseculibnis per libellos se.ilioi-i/icaturospfo- im.seariidem sententiam uon alitcr ijitellexit, sicut
ftssi er.iiii, avaros compnrarc noh dubiiaret 1 (Cypr. dixi, ad Anloiiiaiiiiiijsiribens, uhi aii (Eptsl. 55, ad
Epist. 55, qd Anlonian.)."Sicergo in hasresibapiiza- Anloiiianuiii),ATe_ sibi noviin hoc Itwfeliciblandiiihiur,
ius in homiue sanciceTrinitails, uinien rion.fit lem- rqnod se dicbrit ido.lolutrisnoii commumcare; quando
jilihri Dei, si nb hrcresi rion fecesseijl, qriomodoiic- sint et apud illos adulleri, cl fraudalbiesqui leriearitur
iqtiein avafiiia in codciri iiomine bapiizaius fit ieni- iclololalrimcriniine. « IIoc enim scilpic iiitelligentes,
pluih Dei, si ab ayyillia nrin recedat, quse estidolp- quia otnnis fdrnicator,^gul immtindus,'aut frriudalbr,
fiiin servitiis. Nani ei Iioq idcin apostolus dicit: Qum cfiioclesl idololatfa, non habel hmredilalemin regno
'coinjiosiliolemploDei cumidolis (II Cor. vi, 16)? Non Chrisiiel Dei i{Ephes.'\,'S) '. el ileruin; i Mbrfificatei
prgb de noliis quflcraiurcujirs Dei lempluiiifiat, qupni ilciqueriieiiibra vesira qitmsunt super terrairi; fornicatib-
dichnus leriipluihDoi non Tiefi. Nec.iamen ideo iion jtein, ihimundilianiet concupiscentidinnialam, et ava-
bapiizaljir, iiecejus eirbf iiiiiiiuiidusefficii.ul nbn sit. ritiamqtim estidoloriimserviliist(Co/dss.JJI,5). Qucefo
'sanctuiriSaciaiiieritum, quod accejiit verbis evarigeH- ergo quis peccel graviiis, qiii nesbiehs iii liiresiiri in-
cis tebrisccf.iiuin:sicut nec illius ayarjtia quse.est jdo- Chffeiif, anqui sciens ah avafitia, id 6sl, ab idolola-
Ipriiniserviius, et iiiiignainimiindilia jibtest efiicereut ifia iiorirecesserit ? Seciiridiimqiiiderii iltam reghiahi
rion sjt sanciuin Bapiisma qiiod acfipii, eliamsi ab qtia peccata scienlium peccatisigiibranliriin prcepo-
alib avaro per eademverba evangciicabapti-' nuriltit, avarus ciim scientia viiicil iri scelere. Sed rie
'' similiter

zetur. fortelioc faciat in hseresisceleris ipsius hiagnitudo,
CAPUT Y. —7. Proinde, inquit, frusfra quidam. qubd facit' ih avarilia 'sciehtis admissio , bsefeiicus
qui rqtione vincunlur, cpnsuetudinemnobis objiciunt, "jiescieiis avaro scienti cbcequelur : quanquanj non *
qtiasi consuetudomajor sil veiitate;,giit non id sil ~in 'Iioe vjdeafur oslendere lcsliiribijiiim,• qiiod ipse ex
spiriluqlibussequeiidum,quodin nieliusfuerit a Spjrilu Apostbloposuit. Quid enlni in hsereticisnisi blasphe-
sanctorevelalum.lloc plane verurn est, quia raiip et mias ileiestairiuf ?-Yolens auiem deriiblislrare ad fa-
vefiias cpiisuuludini pneponejida est. Sed cum cpn- " cililateiriveniaeignoranliam jjeriinefe peccati' lesii-
siictiidini yeritas suffiagatur ,. nihjl opoflet iirmjljs monium posuft ex Appstplo ribi ail., Qui priub ftti
fclinerj. Deindesequitui',etdicjt: lgnpsci enim polest blasphpmus,el persecitlor,el injuriosiis; sed misericor-
stmplicitererrqnli, sicut de geipso dicitgpostolusPaii- ciiciinconseculussurii,quia ignorahsjeci (I Tini. 1,15).
lus, c Qui prius fpi blasphenius,et persecuipr, el.injit- Sed si i_'o,ssjint,uldixi, amborurii peccata ajgualiter
riqsus ;,sed niisedcordiqmmcrui.,.cjiiiaignor.ansfeci . appendaritur, igiiorantifehlasp.ieihia,.eiseieiilis.idiilo-
(I fim. \, 15). Posl inspiratipqpmverqel revelalionem lairia; ei eadem senlerilia judieentiir, ille qui Chfi-
fqcjam,gui in eo quod erraverat, perseverai prudens ,el - siririi .bucefendb iu verisimiiejri sermonbni falsitalis
scicns, sine veniciignoranijmpcccqt, _Prtesunipiio}ie incufrit, et ilje qhj sciens Clnislo resistit loquenfi
enim ctiqiieojbsiinatjoneqiici,damttitilur, c}imratione pef Appstolijm, Quoniamoinnis foriticqlor, aut iiii-
superctur.,IIoc verissimum est, Jonge gj^vius esse .- mitndus, iiut avanis, giiod esiid.blofuin servitus, nbn
. peecaiiiin' ejns .(jiji scjens, quam ejiis qui nps,ci,ens habfit hmreditdtemiri fegnb Chrisliet Dei: cur in illo
jicccay.erjt. Et idep vi.rsanctus Cyprjanus, non soluni Baplismus et evangelica vcrlia iniprobantur , ih isto"
.cuiii ab illis coluiiibseriiembris
1 Plures Mss.,peccata (vel, peccatiim)'qui....ctvctfis au.tem approbanluf;
•compafafeiionjlubilaret. - * Am.fs. e.t_xjuidajri MSS.,
' ignorqniitimpertinerepec-.
,(a).iljHetract.,cap. 18. cdta. - ; .
159 DE BAPTISMOCOOTRA DONATISTAS,S. AUGUSTINI KiO
utcrque invenialuf alienus? An quia ille foiis apcrtus sequimuf? Huc aecedit, quod bene perspeclis ex
litigalor csl, ne inliomittatur; iste vero inlus calli- ulroqne Ialere disputaiionis raiionibus ct SeripUira-
dus assenialor, ne foras projiciatur? rum lestimoniis, poiest ciiam dici, Quod verilas de-
CAPUT VI. — 8. Qtiod autcm ail, Nec quisquam claravit, hoc sequimur.
dicul, Quod accepimtis ab Apostolis, hoc sequimur: CAPUTVII. •—10. Nam revera illtid quod quidain
quando Aposioli nonnisiunctmEcclesiamiradiderunl, Cypriani dispulalionibus opponebant, quod Apostolus
cl Baplismaunum , tjuod nonnisiin eadem Ecclesiasil ail, Verumlainenomni mbdo, siveper occasionem,sive
consiiiuluin: non me lantum movel, ut Baplismum per verilaiem Christus annunlielur (Philipp. \, 18),
Christi eliam apud hsei'elicosinvenlum audeam re- recte Cyprianusrefellit,.oslendens ad causam hrcre-
jirohare .(sicut eliam ipsum Evangelium, cum apud ticorum non pertinere; quoniam de his dicebat Apo-
eos invcnio , necesse est ut approbem , quamvis eo- stolus, qui cum malevola invidia, sua quicrentes in-
rum delester errorerii), quanlum admonet, fuisse^ terius versabaniur : Christum quidem annuniiabant,
qttpsdam eiiam sancti Cypriani le.mporibus,qui con- sicul se habel veritas qua Christo credinius, sed non
siietudiiiemillam contra quam fiebaitt Africanacon- eo animo quo a bonis evangelislis illius columbce
cilia, de qua et ipse paulo arile dixil, Frttsira quidam filiis annunliabatur. Neque enim de hwrclicis, inquit,
qni ralione vincuntur, consueiudineiiinobis opponunl, aut cle eorumBaplismoloquebaturinEpistola sua Pau-
diccrent ab Aposlolis traditam. Neeinvenio cur istam lus , ut aliquid quocl ad hanc rem periiiieal posnisse,
'consueludinem, qucepost Cyprianuni etiam plenario ostendalur. Loqttebatur de fratribus sive inordinate
toiius orbis concilio conlinnata est, lam robustam el conlra ecclesiastkamdisciplinamambulantibus, sive
el aiiiea idcrn Cyj.rianus invenerit, ut cum ejus mu- evangelicam verilalem de Dei limore servanlibus.
landce auctorilatein qtiam sequeretur vir lanla scien- El quosdamex eis posuit verbum Dei constanler al-
tia prccditusquccreret; iionnisi in Alfica sola facttim que intrepide locutos, quosdam vero in invidia ct
paucis ante se annis Agrippini concilium reperiret. dissensione versalos; quosdam servasse circa se
Quod cum sibi adversus lotius orbis moreni non suf- benevolam.chariiatem , ulios vero habuissc mciie-
flcere ccrncret, has raliones arripuil, quas modo nos volam dissensionem: sed tatneiiomniase patknter sus-
anliquilate ipsius consuetudinis, et plenarii poslea tinere, dummoddsive in veritale, sive per occasionem
concilii aucloiilate flrniati, diligenlius consideranles, noihenChristi,quod Pattlus prmdkabal, ad plitrimorum
verisimiics polius quam veras esse invenimus : quse noiiliampervenirel,el novdadhuc ac rudis sefmonisse-
illi verceviscesunt in obscurissima quseslione labo- minalio loquenlium prmdkaiione crebrescerel. Porro
ranti, el de rcmissione peccalorum fluctuanti, ulrum aliud est eosqui inlusin Ecclesia siint, in noinineChri-
in Baptismo Clirisli possit non fieri, et uirum possit sti loqui : aliud eos cjttiforis suht ,_el conlra Eeclesiam
apud hscrcticos fieri : ubi si niinus ei aliquid revela- faciunl, in noinineCliristibaplizare(Epist. 75, ad Ju-
luni cst, ut magniludo charitaiis ejus qua unitatem baiaituin).Hsec verba Gypriani admonere nos viden-
non deseruii-probareiur, non ideo quisquam laiitis • lur, ut dislinguamus inter eos qui mali foris sunl.et
ejus firiiianientis merilisque virtutum el lantse copise eos qui inlus mali sunt. Et illos de quibus dicit Apo-
graiiarum debet se audere prseponere, quia universa- stolus, qtiod Evangelium noii caste et pcr invidiam
lis coricilii adinonilus firmilate, videl aliquid quod annuniiareni, inttis fuisse dicit; ei vernm dicit. Hoc
ille non vidit, quia plenarium de. bac re "concilium lamen puto me non lemere dieere: Si foris ncmo po-
iiniidiim habebal Ecclesia. Sicut nec Pciri apostoli tcsl aliquid habcre quod Clnisti est, nec iiitus quis-
merilis quisquam. tam insanus cst ut se prceponat, quam potest aiiquid habere quod diaboliest. Si enim
quia Panli aposioli edoclus Lilleiis, et ipsius jam hortus ille clausus poluithabere spinasdiabo]i,.ciir
Ecclesice consueiudine roboratus , non cogit Genlcs non ct exira hortum poiuiimanaie fons Chrisli ? Si
jwdaizarc, quod Pelrus aliquando coegerat (Galalr aulem non potuit, undc in his qiii inlus crant eliam
H,«). . ijisius aposloli Pauli lemporibus tahtum malum invi-
9. Nonergoj.iDemimisaoApostolisaliquem,cumapud dia., el malevohe disserisioiiis? Hcccenim vcrba Cy-
haireikos baplizalusessel, in codemBaplismoadmissum piiani sunt. An forie hividia el malevola dissensio
esse el communica&se. Sed neque hoc ihvenimus, ab parvum malum est? Qriomodoergb isti eranl in uni-
hrcreticis aliqucm venientem, qui apud illos fuerit lale , qui.noii erant in pace ? Yoxenim non mea aut
bajiiizains, ab Apostolis denuo baplizalum. Sed illa alicnjiis hominis, sed ipsiiis Domini; nec per homines,
co.nsuetudo,qtiam eiiam lunc homines sursuni versus - sed per Angelossonuilnato Christo : Gioriain excelsis
respicientes non videbanl a posierioribiis inslitutam, Deo , el in lerra pax hominibusbonmvoluntalis(Lnc.
rccle ab Apostolis tradita creditur. Et talia multa n, 14). Quodulique nato in terris Clnisto non sona-
sunl, quse lotigum est repelere. Quajiropter si non ret ore angelico , nisi Deus lioe vellel inlelligi, eos
nihil diccbant, quibus id quod ei visum _est, volens esse in unitate corporis Chrisii, qui suiil in jiacc
persuadere Cyprianos , ail, JVequisquamdkat, Quod Chfisti: eos autem esse in pace Christi, qui sunt bonse
accepimusab Aposlolis, hoc sequimur : quarito rbbu- voluntaiis. Porro sicut iu benevolentiabona voluiitas;
slius riunc dicimus, Quod Ecclesise consueludo seni- sic in malevolenlia mala volunias csl. -
jier tenuil, qriod iuec .dispulnlio dissuadere nonpo- CAPUT Ylll. — 11. Jam vero ipsa invidia, q-ra
tuil, et quodplenarium. concilium confirniavit, hoc non potest esse nisi malevola, quantiim maluiri-esl?
161 LIBER QUARTUS. 162
-
Noriquceramusalios tesles Vsufficitnobis ipse Cypria- esl, donec processu temppris-saluberrimaconsuetudo,
nus.per quem lam mulfa de zelo et livore Dominus quando Deus voluit, etiani declarata veritate plenario
veracissima intonuit, et salubriaprcecepit. Legamus concilio firmaretur; sed eliam malos manifestos sibi- -
non obscurilaie qua.slionis aiiler
ergo epistblamCypriani de zelo ellivore, et videamus que nolissimos, qui
qiiantum malum sit invidere melioribus ,.cujus niali sapiebant, sed perdilse vitse moribus'contra quam"
ofiginem ab ipso diabolo-exstilisse niemorabiliter do- pfaedicabant, faciebant, sicut dicit de il.lisApbstolus,.
cel: Zelare', inquit, quod botfum videas, et invidere Qui prmdicasnonfurandum, furaris(Rom. n, 21).De
melioribus, leveapud quosdain, et modicumcrimenvi- talibus eniin ef isle sui temporis episcopis suis col!e-_
delur, fralfes dileciissimuDeinde paulo posl, cuni ejus gis, et seciim in communionc manenlibus in epislola
mali caput atque originem qucererel : Iiinc didbolus, sua dicit i.Esurkntibus in Ecclesiafratribus lutberear-
iriquit, inler htitiaslalim mundi, eVperiilprimus elper- geiilumlargiter velle,fundoshtsidiosisfraudibusrapere, '
didit. Et paulo pbst: Quale malunfesl, inquit, fralres. usuris mulliplicanlibusfenus augere (Serm: de Lapsis).
dilectissimi;quo angetus cecidit, cjuo circumveniriet Hic enim riulla esl quseslionisobscurilas; apertc Scri-
subverlialla illa et prmclara siibiimitaSpotuit, quo d'e- ptura clamat, Nec/ue avari nequerapaces regnum Dei
ceptus.esl ipse qui decepit? ExindeJrividia grassalur in possidebunt(I Cof. vi, 10); et, Qui pecitniam suani
'
terris, dUmlivoreperitiirusmagislroperdilionisobsequi- dedil in usuram (Psal. xiv, 5); et, Oninisfornicalof
iur, dum diaboluin qui zelat imiiaiuf ,skut. scriptum el immunduset avafus, qaod eslidolorum scrvilus, nbh
esl, i Invidia diaboliiriorsintravit in orbem terrarurii; habelhmreditalemht regttoChfisliel Dei (Ephes. v, 5).
iinitanlur ergo illum qui sunt ex parle ejus t (Sap. n, Taies ergo avaros ille, ut uon solum sua cupide the-
1
24, 25).-Ilsec verba Cypriani in epistola populisnota, saurizarent, sed et aliena frauduleriter eriperent, lales
quam-vera, quam fbrlia sint fccognoscimus. Yere de- idololalras sicut et ipse ihlelligit atqiie convincil. non
cuit CyjJiianum de zelo et livore et arguere gravifef utique argueret nisi nosset. Neqrie enim adversus cb-
ct moriere, a quo tani nibrtifero malo cor ejus peniius episcopos suos falsuni testimonium diceret.Et lameri
alienum lanta charilatis abundantia comprobavit: cos propter Clirislum qui pro infirmis morluus"est,
qua vigilanlissime custodila, cuni collegis suis non rie ante tempus eradicatis zizaniis simul cradicaretuf
malevole de Baptismo diversa sentiehlibus, nec ipse et trilicum (Matth.xm, 29), palefnce et malernse'cha-
malevola contentibiie, sed liumana lenlalione aliter rilalis visceribus toleravit : iiriitaius ulique Paulum
sapieris, quod illi' Deusiiicharitate perseveranii curir aposlolutn , qui malevolos et invidos sibi, eadema
vellet postea revelarel (Philipp. ni, 15),- in commu- circa Ecclesiamcbaritate suslinuit (Philipp. \, 15-18).
nionis unilale permansit, aperte dicens*:Nemineih 13. Sed tamen quia invidia diaboli mors inlrdvilin
htdkaitles, nequeajure communionisaliquem, si diver- orbemlerraruin, ef hnitantur illum qui sunt ex parte il-
sum senseril, amovenles.Neqtte enim quisquamnoslrum lius (Sap. n, 21., 25), non per illud quod a Debcreali
episcoptimse episcoporumxtoristilnit:aul itjrannko ter- sunl; sed per illud quodase ipsis perversi sunl; sic-
rofe ad obsequendinecessilaiem collegas suos adigit ut conimehiorat ipse Cyprianus; ijuia el diabolus ari-
{In concilioCartliaginensi).Et in fine htijus epistolsc: lequam essel diaboltis, angelus fuit eibbnus friit:
Hac tibi brevitei;2, inquit, pro riostra mediocritaiere- undesunl in imitate Chrisli.,qui sunt ex parledia-
scripsirims,frater cliarissime,hemini pfiescribenlesaul boli? Pi'0cul dubio 3, sicut ipseDtMuiiusait/i.iii.i.ctYs
prmjudicanles,quominusumisquisqueepiscoporumquod homohoc fecit, qui superseminavilzizania (Mallh. xni,
putat facial, habensarbitrii sui liberampoteslalem'.Nos, 28 , 25). Sicut Crgo el intus quod diaboli est arguen-
quanlum in nobis est; proptcr hmreticos cum collegisel dum est, sie etforis quodChrisiieslagnoscendum esf.
coepiscopisnostris non conlendimus, cum quibus divi- Ariextra uniiatem Ecclesise non habel sria Chrislus",
nam concordiamet dominicampacem lenemus; maxhne el in uriitate Ecclesicc haliel sua diabolus? Hoc foi'-"
cum el Apostolusdical, t Sf,quis autem putaverit con- tasse de liominibus dici potesl, ut sic extra cominii-
lentiosus esse, nos tqlem consuetudinemnon habemus, nionem Ecclcsise non habeat Deus aliquem suoriiiu,-
neqtieEcclesiaDei»-.(! Cor. XI, 16). Servalur a nobis sicril inter Angelossanclos non habet diabolus aliqiicrii
palienlef et leniler cltaritas anhrii, collegiihonor, vin- suorum. EcclesiceTero huic quce adhuc camis inof-
cultim fidei, concordid sacerdolii. Propier hoc eiiam laliialem portat, quamdiu peregrinalur ct Domiiio,
libellumnunc 3 de Bono^Palienlim,quantum valuii no- lieuerii diabblo niiscere zizania, hoc est riialos homi-
slra mediocritas,permillenleet inspirante Doniinocoii- nes; el pcrmissus sit pfopter ipsius Ecclesiaeperegri-
scripsimus, qnemad te pfo mutua dileclionetransmisi- naiionem , ut requies illius jiatrice quasaricli angeli
mus (Eptsi. 75, ad Jubaianitm). perfruuntur desideraretur ardenlius : de Sacramentis
CAPUT IX. — 12. Hac ille Charitatis patienlia to- autem hoc dici non polest. Sicut enim ea pbssunl ha-
leravit hon sblum in obseura quseslionebbnos collegas bcre atque Iractare, non ad salutem, sed ad perniciem
non inaievole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus suam, in qua igni destinata sunl interio.ra zizania :sic
1 Sic Mss. At Am. et Er., quod ut illu Lov., ulid 1 Er. Lugd.ven.: Quipectmiamsuam non dedil ad usu-
illi. ram.Lov. et eorum Mss.:Quipecuniqmsuamdat in. usu-
5 Am.Er. et Mss.,brevibus.,.'.., " "edilio Lov., bre-
Solafere 'fam. M. .
- Lov, elin invidos,subeadem..
viler. 3 nelgici quidam Mss.,unde non suntin unitaleChristi,
* ApudLOV.omittitur,mmc. Habetu?ajiud Ain,et in
nianuscriptis. qtd suntex.parte diaboli: procutdubio.
"'
IGS ... DE BAPTISMOCONTRA.D.ONATMSTAS, .S.AUGUSTM . .. 164.
el exleiiora zizaiiia sfjuccab aiileiioribusrecedenlibus sanctiim per seipsum, nee nlla ex parteillorum.ma^..
accepcrnjil; qriia recedentia'non amisefunt. Quodsine lignitate violatur, in qua in. fineni usque pkduranl. _
tf.ibio manifestatur cuin redeimlibus non restituitur,; Qiiocirca nos idein beatus Gypiiauus docet, per se
qiiando fofte «liqul ex eis ipsis qui recesseranl rcycr-, ipsuniconsidercuidumesse Baptism-urri. verlus evangc-
tuulur. Ncc qi.risquamdixerit, Quid eiiim frumenti ha- licis, sicuf accepit Ecolesia, consecratum,.noii ad-
licrit zizania? Si eniin boc ita csl, ct Jnlus <elfor.svad jiincla ii.equepermixla ulla per.vcrsitate aique malitia,
hoc dunlaxat par condilio~esl.Neque eniiri _.i zizanijs sive accijiientjum siye tj-ctdentium.: guaridoquidcni
exierioriljus uon iiiveniuiitur graiia frunientr, et i.n ulrumque nos ipse admonet,- et,'intus.fuisse.quosdam.
interioribus iriveninnlur. De Sacrameii.loauteni cum non servantes benevolain ciiarltatem., jsedin invidia.
qurcriiur, 11011 u.trumbabeant aliquid frumenli zizan.ia et malevola dissensio.ne versatos , de quibus Paulus
"
quifciitur,sed utfiim babeant aliquid coeli: elexterio- a,poslpluslocutus est; et ex parte diaboli esse luyw
ribus cniiri el interioribus zizaniis cuni jpso trifico dos; slcut in e^pisiolaquani de zelo et livbre :sciipsil,-
est pluvia commimis, quai ©oelestiset dulcisest ipsa,° apeflissima voce leslalur. Quamobrem, cum manife-
eliam si cx ea zizania.sterilitcr erescunt: sie et eyan- slum sit fieri posse ut in eis qui suril ex parle diaboli,,
gelicum Christi Sacrainent.uBi divinum et suave est, sanctum lameji sil Sacramenlurii Chrisii „ rion ,ad sa-
iieque propter eoj;um, steriliiateni qups etiam foris, lutem.scd ad jttdicium' eorum, nbn solum si post
coinpiuil, iniprobaiidujii. acceptum Bapjismum perverxanttir, sod etiam si iales
. GAPUTX.-- .14. Dixerit-aliquis, iuteriora zizauia accipinnt^sicijt idem Cyprianusostendil, sceculover-
facjlius in friniienlum oony.cr.li.Cp.nc,e<lo-ila esse: scd bis solis et .iioiifactis renuutianics {Episl.il, adCle-
quid hoc pertinet ad Baptismum .iieranduiii? Niimquid ricos); nec ideo si correcli poslea fiierint, ill.ud(|uod
sl fofle aliquis ab hscrcticis convej'sus, convereiopis perversi acceperaut, ilerandiim esi: quantum arbi-
siire tetnjiorc cicfacilitate prceveneiit cum xjui tartlius tror , jam clarel et liqiiel, iri ista .quccsiionbde Ba-
-inlusa njalilia<cpi'.rigiluj'et mutatur. ei non estite- ptismo Jion esse cogitandum f/uis dcl, sed<qu;,ddel;
randum Bapllsma; et illjqiii prseventus esl-ab eo qui aut quiCacoipial', s,edquid acbi.pi.at;aut qtjj.shaiieal,
ex licerelieisvenit, xjuia .lawl.uscorreclus est, iteran- sed quid haheai..Si enim homin.esex pafie diaboli,
dum esl? Kjhil crgo ad- rem periinet, de qua nunc et ideo Jiequaquamad columbam unicam peiiinenlcs,.
quceslio est,, quis seritis se farriiusve coriverlat a pro- possunt lamen accipere, el habere ei.daye.Bajiiisijfi
pria perycrsitale ad reolitudinom fidei, vel .spei.,vel sanctiiatem, nullo modo sua -pervei.sitate.vioiiitaiii,,
charitalis. Etsi cnim iiiterioresiiiali facilius possunt sicut ex jpsius Cyprianl liiieris admpnemur; ulqiiid
boni fieri; ciliyuando lainen el dc numero exteriorum, l.ribuimus hcefeticis aliena ? utquid dicimus eoj-um
.qjiid.m {juosdam jjiieilores eonvcrsiqiie prceveniunt,< esse qupd Chjisli cst; ac non polius in eis et li.npe-
ct jllis in slerilitale maneniibiis unilaii recbiiciliati, ratoiis nostri signa cognoscimus,,et dcserlorurii facla
fructum affcrunl cum tolerantia, sive iricenum, sive emendanius? Quapropter aliiid eslquidem, iicul Oic-iX
se.xageniim, -siveceiiteiium (Itlattlt. xiu, 25, el Luc. saiictus CyjJiianus, eos jjiti in.lusin, Ecclesid sunl, in
\IH., 15). Aul-si zizania ea sola dicenda su.iit,~q'use nomhteGhrkii bqui; alitid ebs qui forissurJ, elcontrd
nsque in linemin maligno eiTorc perdurant; ,etforis -Ecclesiainfuciunl.,,in nomine,Chrisiihapiizare .(Episi..
mulla frunienia suni, et inlus multa zizania. .75,-fla'
J«imfl)ii«n).-Sed.cl,mulliqtii in.ttissjinl, contra
15. Al cnini pejnrcs sunt- exteriorcs qtiam -inte- Eeclesiam faciunt jriale vivendo, et in suam vitam
riores jnali? Magnaquidem qu;rsiio csl, utrtim pejjor iiifirmas animas traducendo; cl.nonnulli qui Joris"
ftieril Nicolausexterio.r jam {Apoc, ii, 6), qtiam Si- snnt, in -.Clirislinoniine loqtiurilur, nec operari-(iu.~e <
mon adliuc iiiterior (Act. VJJI,9-21), quia ille h.v-re- Clirisfisunt, scd for.isesse jjrobihentur, qiiandoeos ut
~
licus., iste magus. Quod si. ipsa -divisig, quia violatse saneiitur vel coiaipimus, velarguini.us, veihorlnmur;
charilalis ceflissinium indicitini csl, gravius habetur Nam-etjllefofis eiaJ,.t]iiicum-djscipiiijsiioh.seqii.ebaiur
irialum , concedo ita esse. Sed mulli amissa chafitate Chrislum, c,t,in noinine (Ihrisliexpeliebat d;cmonia~,
jiroplerea non exeunt foras., quia scccuiaribusemolu- tjuod Dominusne pfoJiiberelurcidmqnuil.fLwc.JX,4.9',
meiilis lenenlur, ct ,sua quserentes, non quse Jcsu 50-).: quamv.ismique iu qup saucius eral curaiidus
Gluisti.( Phiiip,]).n_ 21)_, -n.ona Chiisti miilate', sed cssetillis, vcrbis Domini, <ubla.it, Qui non est meciim,
a suis coiumodis nolunl recedere. Uride,diclutn esl iri qdversumme esl; cl qtti mecum non coiligit,, spargit
laude charilatis , Noh qumrit quw.'suci sunl(llCor. (Matlh. xii, 5fJ)..Ef foris ei;go flim. aliqua iri noinirie
xin, S). _- • '. Chrisii, non contra Ecclesiam'; et i.ntuscx parle dia-
i.6„ Nuncergo qua!rilur,quomodopoleranlhomlnes boli con.lraEoclesiam."
cxjiaiie diaboli, perlinere ad Ecelesiairi.,rioiihaben- -GAPlJT,XJ.— "17..<Q,uid,c[uodeliam Jiiirum est,~
tem maculam aul rugani, aut aliquid ejusniodi (Ephes.
quod jjccider-eposse ii.ivenit-iquidiligenlei^xidvoiiit,
v, 27) («), dc.qua cliam dicium est, tJ)i« esl coiupiba quosdam salva charilate docere aliquid iriulile, sicut
meq{-Cani. vi,<<8t).Qno'd si non "possurit, mianifestum Pelrus GenleVcogebat
judaiztire.(Galal...\\,:M). sicut
esf eain iiilcf alieiios gerriere,etintiirisecus insidian-
ipse Gyprianus hajrelicos denup baptizaii : uiidetab-
tes, ct' exliinsecits oblalr.anles. Tales tanien. eiiam bus bonis membiis in chariiate radicalis.et iiialiquo
intus Claccipiuiri Bapfisrirani,-.C'lliabeiil,'et fradunl
nonrecteingredienfihusdicftApostdltis, Siqmdialiter
(ft)uneU'act.,cap.l8. sapilis, iciquoquevobisDetts-revdabil(Pltilifip.iri, 15)V
165 LIBER QUARTUS. 166!
el quosdamrOrSuS sirib riiaritate docere aliquidsa- ciilia ab eo cui daiu esl ferreaVirga{Bsal. n; 9) frtin- _
Ivibl-e,:<lequalibus Dominus dicii-, CathedramMciysi gariiur (EpisL-55)? Sic igitur argueris Cypriantis eos
sedent-:Qumdicitnl; faiile; qum aulem 'faciunl, notile qiii lanquam malorum corisortiumdevitanles , se ab
facere : dicunt eitim,-et iioir faciunt [Mauli. XXIII,2, unitate disruperant, oslendii magnam domum*quam
3)? Undeef Apostolus de illis invidis etmalevolis, dixit Apostolus; ubi essent non solrim vaSaaurea et
chrislia.iiariifanien salulem anriuntiantibus, Siveocca- ai-gontea, sed et liguea et fictilia , rion se inlellexisse.
sib'ne;\t\(i»H,siveveritdteChrisiusannuntielitr{Pkilipp. nisi Ecclesiam, ubi essent boni etmali, donec in fme
- \; Quaprbpter et intus et fufis, perversiias hoiiii- sicrit aurea ventilaia purgetur. Quod ;siila esl, in ipsa
- niim!§,)*._
-'cbrrigendaest, divina vefo"Sacramenta el elo- Ecclesia , id est, in ipsa domo magna erant vasa in
qiiia noniiorninibus tfibuenda. Nonitaque palrocina- contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. Nani
tur iian-eticis,qui hoii eis iribuil quod si el apud eos,- curii de illis Apostolus loqueretur; hoc docuit-: Et
non lamen ipsorum esse cognoscit. Noii nos concedi- sermo, iiiquit, eorumskut tancer serpit; ex tjuibusest
ninsliaifelko Baptismum,; sed illius Baplismum , de Hymmneus et Philelus, qiii circa ,v'eri'tatemubermve-
quo diclum est, Ilicest qui baplizti (Joan. i,::53);" furit, dieenlesresurrectiohemjam fdctam esse, et fidem
ubicumque invenerimus, agnoscimus. Perfidus autem qtwrumdainsubvertunt. Firmum mxtemfunclanientum
• et blasphemussi in perfidia et blasphemia permanse-. Dei stat habens
'signaculuinhoc : Novit Dominus gui
rjtj nec extra Ecclesiam,nec inlra Ecclesiam temissio- sunt ejus; el recedalab iniquilaie-omnisgui nominat-
nein accipit peccaiorum.: aul <si projjler vim Sacra- nohtenDomini. Inmagna aulem donio,non soluniviisa
meiiiiad punctum lempoiis accijrit, et foris et intus aurea sunt et argerited;sed el iigneacl ffctilia (II Tim.
- eadem vis operatur , sjcut vis nojninis Christi expul- n, 17-20).
Siergo et isti quorum scrnio utcancef
sioneni dccmoniorumioris etiani operabalur. -' scrpebat," lanquarii vasa in conlumeiiam iri domo"-~
. CAPUTXII. — 18. At enim invenimusAposlolosin magnacranl,'ijuairi domurii niagnani Ecclesise ipsius
- ormiibus
Epistolissuis exsecrari et detestqrihmrelicorum imltalem Cypfiariusinteliigit, nuniquidistorumcaricer
sqcfiletjampravilatem, ita- ut dicaitl sermoneiiieorum BBptismumChristcvioIabat? Itaefgo nec foris', •siciit
siculeancei-i serpere/Qiiiaeiiim? et illosqui dicebaftt, n*ccinius, quisquam qui ex parre diaboli esl, jiotesf
Jl/fiii&tceDius el bibamus;-crqs enim mbrwnur , nonne vel ih se vel in quoqriammaculare Sacrameniuni quod-
corruplores morum boriorum per mala colloquia Chrisiiesi. Non itaquedal remissahipeccatbrumsenrio
Piulusesse manilestat, coiitinuosubjuiigens, Corrum- qui 'ul cancer serpit ad aures audienliutn'{Episi. 75,-
punt moresbohos colioquiamala; el-tamcn eo.sinltis ad Jubaian.) : sed cum Baptisma verbisevangelicls "
fuissesignificavit, cmiiriil, Quomododkuril quidam in .dairir, qoalibet ea perversitate intelligat ilie jyei
vobis-quia resurrectio morluorum non esf{tl Cor. xv, quem datur, vel ille cui datur, ipsum per se sariciuin
52, 53,12) ? Avaros autem ubi rion deteslatur ?-Aut cst propter iiluni Cujus est. Et slquis pef homhiem
vCroquidquam dici poluil veliemenlius, qtiam ul ido.-. peiTcrsum id accipiens ,'non acciplat tamen mlnistri
loruin servitus avaritia diceretur, sicut ideni apostolus perversitatem, sed solam mysierii shnciitalem, in '
posuit (Ephes. v, 5) :.nec Cyjjrianus aliter inlellexit, bona fide et.spe el charitaie unitali compaginatus
ellitterissuis ubi opus erat inseruit; qui tamen con- Ecclesia;, remisslonem-aecipitpeccatoruni; nonper
filelur.suis terfiporibus in Ecclesia fuissenon quales- vefba sicutcancer serpenlia, sed per evange1iba~Sa-
cujnque avaros., sed raplores el~feiieraiores; nec cramenia de cceibs.i fonte manantia. Si aulem Ipse"~
quoslibet homi.nes,sed episcopps..Quanqiiam et islos - qui accipil perversus est, JICCperverso ad saluierii
de quibus .<ail-Aposiolus_,Sermo eorum sicut .cqttcer, prodesl <juod datur-; el sanctum tanieii in"eo per-
serpil, vellem imelligere foris _[uisse; -spdCyprianus maiiet cjuod '"" accipitur , nec <eisi correeius fucfrl ite-
jpse.me non sinit. Cum enim ad Aiiloiiianumscfihens < ralur. _ -_ - ."---'.-
bstenderel ante tempusnliimse separationis justorum CAPUT XIII. — 19. Nulla itaque panicipulio esl
cl iniquorum nullo modo esse propter commixiioncm jusiitim et iniquitali; non solijm JJUDS foris,«ed eliam,-
malorum ab Ecclesiceunitate recedeudum, ubi de-- quce iritus est. Novit cnim Dcmhuisqtii suiit ejits'; ci
claraLquam sit -sanctus, et illa <juaninieruil iiiartyrii reccdal ab itiiquiiale omnis qni invocaittoinen Bb.inhiu
clarilate digiiisshnus, ctit : Quantus arngantim 'lu- Nulia 'etiam comthunioesl luciet leittbfk (II Cor. vi,.
ntor est, quatiia hutnililalis-elienilaiis 'bblivio,el arro- li) ; rion solum qusefori.s,sed eilain -qriajiirfus siirit.
ganiiwsucequantajaclaliq, ut guis audeal aul fucere se Qui eirim odh fratrem siium, ail Joaimes,-ih tenehfs
pqssecredal, quod tiec AposlolisconcessilDominus, ul est-usque"adltuc(l-ioan. n, 9). Et; uiiqtie-illi oderarif
zhania a.frumenlo puiel se posse discernere, aul quasi Pauium ,- qiii invidia et ihalevola jbssensibiie" Chri-
ipsi palmnferre.el aream purgafeconcessumsit, paleas sium ciiiiiuntiantes,arbitrabaiitur se 'iribulalioriemex- -'
conetura-triiico sepurare : cumqueApostolusclkat, citafe vinculis! c)ns,:{Philipp.i, 1-5, 17) : qiios lamcri
u -Iiidomp aulein magna, non solumsunt vasa.aurea intus fuisse idem Cypriamis intelligit. C«ni
etgo noii
' elargenlea, sedel ligneael,ficlilia; _s aureaet argenlea pbssint Unebrmilluminare,- -aut iniquilas jtistificare;
vasa videalureligere, lignea veroel ficiilia contemnere sicul idem dicit, qua;ro quemadmodumpoterant -isti
etctbjkere ,etrdatnnare,^quando non iiisi in die Domini
vqsa.lignea divini qt:dorisinceitdio,co_ncremmtinr,,el /_.-. 1Am,',Ei'<. et uonnulli mss^jnnMw mcilevbieriiia 'e'ffHs-
sensione. Aliiquidaai el
MSS.,--mvidiaj
^sola^ditioLov^-siii-irf^flncM»».-:""" sensione. rimlevolentid^efM-
m DE BAPTISMOCONTRA DONATISTAS,S. AUGUSTINI 168
in ipsaintus Eeclesia baplizare? Qticeroquemadmo- se quisque ab ejusmodimundare debeat, paulo supe-
duin vasa illa, quie non in honorem, sed in contume- rius oslendit dicens, Recedat ab iniquitate omnis qui
liam domus magua conlinet, inlra ipsam domum ma- nominal noiuen Doinini (II Tim. n, 21-',19); ne au-
gnam possint sanclilicandis bominibus minislrare diat iu finc cum palea, sive quce ante de area volavit,-
quotl saiiclum est, nisi quia illa sanclilas Sacramenli sive quce in ullimo separanda esl, Recedilea me, om-
necahimmundis polluipolesl.sivecumper eos dalur, nes qui operaminiiniquitatem (Mallh. vn, 25). Unde
sive cum-ab eisqui corde et.vita in. melius non.cojn- apparet quidem,.sicul dicit Cyprianus, no» ea slathn
muiantur accipitur? De quibus intus jiosilis, ipse.di- sucispiendaet assumendaqumjactanlur in Chrisli no-
cii, Swctdoverbissolisel non faclis renuniiantes(jEpist. mine , sed qumgerunltir in Christi verilate.Scd non uti-
•II, ad Ctericos). que in Chrisli veritate geritur, fundos insidiosis frau-
20. Sunl ergo el inlus Aos.esDei, el quoruin peclo- dibus rajiere, usuils multiplicantibus femis augerc
ra obsederilspiritus Anlkhrisii; el lamen gerunl spirk (Serm. de Lapsis ), sscculo solis verbis renuntiare
iualia ei divina (Episl. 73, flrfJubaian.), quccneo.ipsis (Epist. 11, orf Clefkos); quseomnia etiam iulus geri,
possunt quamdiu lales suiitad salutem prodesse, nec satis idoneus testis ipse declarat.
ipsi ea po5Sunl sua immundiiia maculare. Quod ila- , CAPUT XV. —2-2. -Jamvero quod muliis vcrbis
qtie.dicit, nihil eis ad graliam ecclcsiaslkam et salulct- jjrosequitur, non possein Chrislobaptizari cos qui Pa-
rem liccre, qui spargenles,' alque impugnanlesEccle- trem Chrisii blasphemant(Episl. 75,, ad Jubaianum);'
siam Cltristi, a Chrisioipso adversarii,qbAposlolisejus cum eos errore blasphemare manilestumsit (non enim
anlkhrisli nomineniur; sic accipiendum esl, quia et qui accedit ad Baptismum Clirisli aperle blasphemat
foris et intus inveiiiunlur lales : separalionem lamen Patrem Christi, sed aliud quam veritas docet de Pa-
eorum qui in.us sunf, ab illius columbseperfectione tre Christi senliendo blasphemare convineitur); jam
atqueuriuate, noii solum Deus novit in qu.ibusda.rn. satis bstendimus ad Baplismum qui verbis evangeli-
scd etiam homines in quibusdam ; quorum in mani- cis consecra.trr, -non perlinere cujus^uam vel dantis
fesio pessiinam viiam confirmatamquenequiliam in- vel accipientis errorem, siye de Patre, sive de Filio.
luenies, et eam prseqeptorumdivinorum regulis com- . sive de Spiritu sanclo aliter sentiat, quam coelestis
parantes, inlelligunt quam muitis zizaniiset paleissivc doclrina insinuat. Mulli enim carnales cl animales
foris sive inius.posiiis, sed tamen in fme apertissime eliam intus baptizantur,.cuin aperfc dical Apostolus,
separandis dieiurus esf Dominus, Recedilea tne, qui Anhmlis auiem homo non percipil qme sitnl Spiriius'
operqminihiiquilalem (Mallh. \\\, 25) ;j.t, Iteinignein Dei (1 Cor. n, l^); et percepto jamBaptismo dicil eos.
asternum, qui paratus esl diabolo et angelis ejns (Id. adhuc animales esse (Id. m, 2). Secundum sensum
xxv, 41).' ' autem carjialem non potest nisi de Deocarnaliter sa-
CAPUT XIV. — 21. De conversione aulcm nullius pere anima corporeis sensibus dedita. Unde mulli
desperanduinesi, siveforis sive intusconstiluti, quam- post Baptismumproflcientes, et maxime qui infanles
diu patientia Dei ad pceiiilentiam eum adducit (Rom. vel pueri baptizaii suni, quanfo magis intellectus eo-
n, 4), et visitat in virga faciuora eorum , cl in flagel- rtim serenatur et illuminaliir, dum intcrior homo re-
lis peccala eoruin. Hoc enim modp miseiicordiam novatur de die in diem (II Cor. IV, 1C), priores. suas
suam rion dispergil ah cis (Psal. LXXXVIII,_55, 34), opiniones,~quas de Deo habebanl cum suispbania-
si el ipsialiqnando miSereaniur aniniaj succ , placen- smatihus ludilicarcutur, irridenles et deleslantes at-
tcs Deo (Eccli. xxx, 24). Sicul enini bonus qui perse- que confitenles abjiciurit. Nectamen ideo non acce-
vcraverit usque in fmem, hic salvus eiit (Maiih. xxiy, pisse Baplismum existinianlui', aut lalem baplismum-
13); sic et rrialus.sive foris sive inius, qtii persevei'.a-. accepisse dicunlur, qualis fuit error ipsorum : sed in
, veril usque in fmem salvus non eril. Neque nos dici- eis el Sacramenli iniegrilas lionoratur, et menlis va-
nius quod ubicumqueel quomodocumquebaplizatigra- nilas emendatur; eliam si confirmala, el fortasse mul-
tiam Baptistiticonsequunlur,si giatia Baplismi in ipsa lis eonlentionibusdefensacalluerat.
Sacramenli Quapropler cfiam
saliiteintelligitur, qusc per-celebrationem luTelicus qui perspicue foris est, si Baplismum lllic
ciJiifertui': sed banc salulem mulli nec inlus conse-
evangelicumaccepit, non lalem ulique baplismum ac- ~
quunlur, quamvis Sacramentuin quod per sc sanctum
cepit quali errore csecatuf. Et propterca si resipi-
est, cos habere manifesluiii sit. Recle itaquc, Donti- scens videril relinquendum esse quod male tenueraf,
"nus nos admonel in Evangelio, ne-cbnscnlictmnsmale iion simul ei
relinquendum est boriuin quod accepe»
suadentibus(j/arc.xni, 21) , serf sub Chrisli notnine ral: nec quia error illius improbandus est, propterea
ainbtdantibits: sed hi el inlus et foris inveniuhtur, Christi in illo exsufflandusest. Jam enim
Baptismus
quia nec forctsexeunl nisi prius iiilus mali fuerint; el ex iis quos inlus conlingit de Deo falsa opinanles ba-
utiquo de vasis in domo magna positis dicebat Apo- plizari, satis elucet discernendam esse Sacrameuti
stolus, Si quis aulem mundaverilsemelipsumab islius- veritalein a male credentis errore, quamvis ulrum-
inodi, erit vasin iionofesanciificalum,utileDomino, ad que in homine uno valeal inveniri; el ideo ctim eliam
omne opus bonum semper paralum. Quomodo aulem foris in
errorealiquo.constitutus, vero tamen Sacra-
3Am.Er. et aliquotMss.,et ad sahttemlicerc, spernen- menlo fuerit baptizalus, cum Ecclesise redditur unl-
tes. AliicumCypriameditionibushabent, spargentes;sed
quidamprobceuotsepro, el salutarem licere; ferunt, etad lati, sicut falssefldei vera succedit, non sic poles.
saitilaremticere. etiam yero Bapiismo verus Baptismus succedere ;
' ~~ " .
169 . . LIBER QUARTUS- , - ''-"-., -ITO
quja idem ipsc sibi succedere non potest; quia nec habeain,nihii .mihi jtrodesi (\ Cor. xin, 5). Quod si
decedere potcst. A'd hoc ergo hccreiici ad Callioli- propter hoc quia chatitas deest, passio niliil prodesl;
cam veniu.ni, ut quod eorum malum est corrigatur, nec.illis.pi'odestquos in invidja.jntus et. malevplentia
non quod bonum Dei est repelatur. sine charitate vivere Paulus dicit, Cypiianus exponit:
- CAPUT XVI. — 25. Dicit _aliquis : Nihilne ergo et tamen verum baptisma possunt et accipere et
jnterest, si duo in errore pari atque malilia conslituli tradere. Salus, inquit, exlra Ecclesiamnon est. Quis
sirit, nec vita nec corde mulaio, alius eorum foris, ncgat-?El ideo qusccumqueipsius.Ecclesisehabentur,
alius intus baptizetur ? Fateorinleresse : illeenim extraEcclesiam non valen.tad salutem.Sed aliud cst
jjejor estquieiiani foris baplizatur,-non eo quod ba- non habere, aliud non uliliter, habere*Qui non habet,
plizalur, sed eo quod foris est; eslcnim etiam ipsius esl baptizandus ut babeat: qui autem non .utiliter
divisionis nec nullum nec parvum malum :' si tamen -liabel, ut utiliter habeat corrigendus. Nec adultem
ille qui intus baptizatur, non proptcr aliquod lerre- est aqua in Baplismohmretkorum.-"quianec ipsa.erea-
inim aui temporale commodum intus essevoluil, sed tura quam Deus condidil, mala.est, nec verba evaiir
quod unitateni Ecclcsiseloto orbediffuscescbismalum gelica in quibuslibel erranlibus feprehendeiida snnt,
concisionibusjirsetulit;"alioquhi eliam ipse.iriler illos sed eiTor illorum in quo adultera est. anima, etsi a
~
qui foris sunl deputandus est. Constituamus ergo legitimo viro Sacramenti habeat orjiamentuni, Polest
duos aliquosisto modo : unum eorum , verbi gratia, igilur nobis et hmrelicis Baptisma esse commune,cum
id-sentire dediristo quod Photiiius opinalus est, el quibus potest' et Evangelium esse commune, quam-
in jBjiijShccresi baptizari extra Ecclesiaa catholicse vis a flde noslra error distet illorum : sive aliud de
communionem; alium vefo hoc idem seritire, sed in Patre vel de Fili.ovel de.Spirilu sanclo sentiant quam'
Catholica baplizari, existimanlem ipsam esse catho- verilas liabel, sive~ab unitate prsecisi non' colligant •
Jicam fidem. Istum nondum hrerelicum dico, nisi ma- cum Chfisto, sed spargant (Matllt. xu, 50)-: quia
nifesiata sibi doctrina calholiccefidei resistere malue- potesl npbis, si frumenta dominica sumus, etiairi in-
ril, et illud quod lenebat elegeril; qubd aulequam . tuscum avaiis, eum raptoribus, cum ebriosis,- el csc-
fiat. manifeslum est illum qui foris.baptizatus est 1 leris" ejusmodipestibus,-de quibus dicitur, Regnum
esse pejofein. Ilaque in hoc spla falsa ppinio, in illo Dei non possidebuht (I Cor. vi, 10), et Baptismatis
aulem eliam ijisa divisio corrigenda est; sedin neu- sacrameninm esse comniune, et tamen viiia quibus a
tro ipsorum Sacramenli veritas repetenda. Qupd si regno Dei separanlur non esse communia.
quisquam idem sentiat quod illi, el esse uoverit hse- CAPCT XVIII.—2S.Neque enim de solis lieei-esibus
resim ab unitate catbolica separatani ubi hoc-docelur dicit Aposlolus', Quoniamqui talia aguftt, regnum Dei
et discitur, seil alicujus ssecularis emolumenti causa non possidebunt.Sed non pigeal paululum"advertefe-
in cathblica unitale baptizari voluerit, vel in ea ba- qusc siniul en.umerel :Manifesta, inquil, sunl .operd
ptizatus propter hoc exire inde noluerit; non soluiii carnis,-qumsunl fornkationes, immundiiim,-luxuriw,
separatus habendus est, verum etiam tanto scelera- idolorum servilus, veneftcia, inhniciiiw, conteritiones,
liu.s, quanto magis errori hceresis et divisioni uhila-'. wmulationes, animosilales, dissensiones,hmreses,invi-
tis fallaciam simulatiohis adjuhgit. Quamobrem cu- diw, cbrietales,comessaliones,el his similia; quw prw-
jusque homi.nispravilas, quanlo periculosior ct lor- dico vobis; sicul prwdixi, quoniam qui talia agunl,
luosior est, lanto iristanlius et ojierosius corrigenda regnuniPei non possidebunt(Galat. v, 19-21). Consii-
est,: nec.ideo tamen si quid habel integnim, prseser- tuaiiius ergo aliquem easlum:. conliiienlem ,' non
lim nou suum, sed Dei, jiropler pravilalem ejus vel avarum, non idolis servicntem, hospitalem , indigen-
nullum putandum esl, veleodem modo vituperandum, tihus niinistrantem, non cujusquam inimicuin,"non
vel ejus pravitati tribuendum, ac non illius Iargitali, conteniiosum, palientem, quietum, nullum aemulan-
qrii etiam fomicanti a seanimse, et eunti post amato- tem, nulli invidentem, sobrium, frugalem,-sed bsere-
res sups dedit panem suum, ct vinum suum, et oleum ticum : nulli utique dubium est propler bbc solum
suum, et alia vel alhnenta"vel ornamenta, quse nec a ' quod hcerelieus esi, regnum Dei non .possessurunu
s'e ipsa, riecab ejus amaloribus ei sunt, sed ablllo Constituamus alium fornicalorem",immundum, luxu-
qui eamniiserans' ubique voluit ad quem redeat ad- riosum, avarum, vel etiam apertius idblis deditum,
monere (Oseen, .5-7). . veneficuin,. discordiosum, contentiosum, cemulum,
, CAPUTXYII. — 24. IVttm<jfHirfpofes«,inquit,vis auimosum,"seditiosum,-invidum,'ebriosum, comessa-
Bupiismimajor esseaut polior quam confessio? quam • lorem, sed catholicum : nuinquid propterhoc soluin
pussio?ul quis coram hominibus Chrislum confilealur, - quod eatholicus est regnum Dei possidebil/agens ta-
:t sanguinesuo baplizetur? El tamen, inquit, nequehoc lia de. quibus sic concludit Aposlolus, Qum prmdico
;}t;piisitiahmrelkoprodest, quamvisCltristumconfessus vobis, skul prmdixi, quoniam qui talia agunl, regnum
s:,!:a Ecclesiam fueril occisus: Hoc verissimum est: Deinon possidebunt?Si hoc dicimus, n.os ipsos sedu-
c.sira Ecclesiam quippe occisus, charilatem non ha- cimus. Nam sermo Dei nori nbs seducit, qui nec tacet,
ijuisse convincilur, de-qua Apostolus dicit, Et si tra- nec parcil, nec ulla"adulatione nos decipii.Ideo quip-
didero corpusmeum ut ardedm, charilaiematilem non pe et alibi dicil",Bbcautem scitoie cognoscentes,quo-

1yerbuni,. baplizaius,abest ab aliquolMss, 1 ws. Corbcicnsis,


pulo.
DANCT.ABGUST.iA. (Six.J
m DE BAPTISMOCONTRA DONATISTAS,S. AUGUSTlNi in
nictmomnisfofnicalor, aut immundus,aut cwarus,qtiod iniinicus ?Jam vofo utet fbniicatof et adulier non
ekVidolorumservilus,tion habel hmreclilatemhi regno sit, dif/icile est: potest tamen non essc" hsereticus;
Hlmsticl Dei: nemovosseducatinariibusverbis(Ephes. sicut hspreticnspoiest noii csse .ebiiosus ', nec adul-
V.-5, ^). Nbii eslergo quod de sermbne Dei conque- ter aut foniicalor,' necl.uxuripsus-aut amator pecunise
fainur. Dicitpmnmo, elaperte Jic libere dicit, eos aut veneficus,"et-simul bcec omiiia potesl non esse.'
qiii male vivunt, ad regnum Dei non perlinere. Neque enim unuin aliquod vilium omnia coateracoh-
CAPUTXiX.—26. Hisigilur omnibus viliiscircuhi- sequuntuf, Proposiiis itaque dubbus, unb calholico
septo catholico non aduiemur, nec ei quia cliiislianus ciim his ohinibus viliis, alio Iiserelicb'sineiis quce
catholicus est, impuiiitalein -qriani Scriptura divina possunt non csse in boaretico.-quamviscontra fidem
noii promiltit, prbmitlere audeamus : nec si aliquid rion ulerque disputel, et tamen conira fidem uterque
"hhumbabeat exiis_quseiliciasunt, debemus ei socie- vivat, et sjie vana uterque fallalur, ci acharitale spi-
•taiCinsupernas illius patriee polliceri. Ad Coriniliios rituali ulerque dissential, et obhocutefque abillius
-tMiiiii
smgula.-enumeral.-inquihus singulis subaudilur, unica. columbsccorpore alienussit: cur inuno eorum
rjubd regnum -Dei non possidebuiit : Nolile, inqull, Sacrameutum Chrisli agnosclmus,' in alio ubluimis,
trrarb ; nequeformcatores,nequeidolis servienles,neque quasi aul hujus, aut hujus sit; cum in ulroque idem
adutieri,.nequemoUes,neque masculorumconcubilbres, sit, et iionnisiDei sit, et quamvis in pessituis, bonum
nequefures, necjueav&ri,nequeebriosi, necjuemaledici, sil? Et si hominum qui hochabcnt, alius esl alio de-
tieqUerapaces regriumDei possideb.unt(ICO)'.TJ,<9, 10)'. terior, non ideo illud quod liabent deleiius est iri.illo
Noiiail, Qui.hsecoiriniaviliasimulliabuefinl, regtnim quani in isto : quia nec in duobtis caiholicisnialis",sl
Dei libn possidebunt-i sed, Neque.illi , neque illi; ut unus sitalib detcrior, deleriorem Baplismum.gbrit:
in singulis hoc subaudias , quod nulli eorum regiium" nec si unus eorum sil bonus, aiius jualus, iri malo
-Defpossidebunl.-Sieutcrgb-hseretici regmim Dei npn malus est Baptismus, et in bonobonjis; sed in uiro-
possidebunt; sic avari regnuin Dei non possidebunl. que bonus : sictil iumen solis vel etiam lucernco non
Nec dubitandum esl quidein ipsas jiusuas, quib.us utique detciius est iu ocrilis delerioribus quam hi
Cruciaburiturqui rcgnum Dei' 11011possideliunt, pro molioribus; sed idem in uiriscjue,quamvis eos diver-
diversitale ciiminum csse divcrsas, elalias aliis acfio- sejjro illorum divefsilateyel lseiificet vel excru-
"res, -utin ipso igne ceterno pro disparibus"poiideribus ciel.- ' -
peccatoiirm siut disjiaria lormenta pcenarum. Neque CAPUT XXI. — 28. lllud sarie quod de catechu-
-Ciijinfrustra Ipse Dominus dicit, Tolerabitiuserit So- menis objiciebatur Cypriauo, quod in maiiyrio 'depre-
Homis^quamiobis indie'judkii (Multh. xi, 24)." Sed hensi, el pfo Christi nomine.occisi, eiiain sine Baplismo
tainenad non possklendumregnrim Dei, laiitumdem coronafenlur; quid'a'd rem pertineat, non satis inlelli-
valel ex viliis illis quod eicgeris militts, quatiluui vel go : nisi foite quia dicebaul, -multo magis hcereticos
jiluravel unum quod per_;pexerisgravius. Et quia cum Baplismo Ghrisli possead fegnum ejus admitti,
illi ^possessuri sunt regnum Bci "quosa'd dexieram quo 2 catechunieni admillerentur; cum ijise dixeiif,
eoiistiluei Jllejndex, nec eisqui ad dexteram porisli- iVfsiquis renalus-fuerit exaqua et Spirilu, non intra-
vui non nierebunliir, aliquid aliud quam ad sinislram bit in regnum cmhrum (Jbnn. m, 5 ). Qua in,"-r~e nec"'
esse -fenianebit; nulla reliqua vox est, quam sicul ego dtibilo catcchumenum calholicum divina chari-
lisedi audiiintex-ore pasloris,!iisi, Ite in ignem mier- tale flagraiitein.hccretico baptizato anleponere; sed
mim, qui paralus esl diabolo el angelis ejus(Id. xxv, etiam in ipsa inlus Calholica bonum caiechumennm
B2, 33,-41) : iicel ex illo igne, sicut dixi, diveisa malo baptizalo anieponiinus : nee ideo lamen sacra-
possint disiribui pro ciiniinum-diversitale suppli- iiiento Baptismalis , quo isfe nondum , ille jam jriibu-
cia. . tus est, facimus iiijuriam; atit catechumenisacramen-
GAPUT XX. — 27. Ulrum auteiri cathplicum" tum sacrameuto Baptismiprceferendumputamusa,cum
pessiniis moribus, alicui hcerctico~incujus vita pi-aler aliquemcalechumenumaliquobaplizaio lideliorem me-_
id quod bsereticus esl. non inveniunt bomines quod lioremquecogiiosciirius.Sleliorehim ceniurio.Cornelius
rcprelwindaiit,pfsejjbnere debeamus, non audeo jrire- "nonduni baptizalus Sijhone "baplizalo. Iste enim ci
cipitare se.ilenliam. Si aulem cjuisdical, quia lisereti- aihe BapiiMxmmsancto Spiritu impl.elusest,(jf<:!!. x),
cus esl, rion pptesi hoc solum esse, quin'ei alia cbn- illeclpbsiBapiisiniim iniumiidospiiitu iiiflatus<jsi;(/_/.
sequantur; cafnalis esl enim et animalis, ac per hoc viu,l'5,18,19)."Verumtamen. Cornelius si etiaiii;Spiiitu
el semulus"sitriecesse esl, el animosus,el invidus, et
jnimictis ipsi vcritati ab eaque dissentiens : intelligat, '.lia constanler.Hss.Al editi, posl, difftdleesl.,habent
ef de illisinalis, qiiod unum milius- elegeril, soluiri sie: Eednon conseqtiitur:
skut
roiest enim cbriosusesse, etnon
esseItwreikus;, potesthmrelicusesse,elnon.esseebrio-
in quoquam esse non posw., ca.scilicet causa"quoiiiam sus, necadultei autfonikalbr, eic.
2 cjuam. M. '.'---'
carnalis etaiiirrjalis est<;velut ebriositas, quam non ' a Er., Am.Kr. el j.aueioresMSS., aut catpclmmeho sacramen-
splum.sliie horrore riominare, sed etiam cumhilariiate tnm ngplismipraiferendumputcmms.sic niale emendatctt
populi prsedicarejam consueverunt, numquid in quo quispiam, cuai existiinavelnon -aliudpfaster Baptismum
esse ealecUuineni saeramentum.S.edhoc sucramenliBn ca-
iueril, sola esse poteril? Quis enim ebriosus non et in
lecliumenijjroprium,quod conciliojjriuiocarthagiaensi
sacramentumsalisvocatur,aguoscitAugustinusin Iihrode
eontentiosus, et animosus, et invidus, <eta prsecepto-. catecliizandis n. ' etinlibroS de Pcccalbr.uui
rum ganitaie dissenliens, el arguenlibus se gravller Meritis,n. i%Rudibus, S0; ' -• ' - '
j7g - \ . LIBER QUARTUS. '"\li
sanctojani acceptobaptizarinoluisset, coiiiempiilanii posset-vitlbri superfluuhvul aqua eliaiif tirigefeiiiur, •
Sacramenli reus fierel. Cuni auleni baplizains esl, in quibus-jam dunum Spiiiiiis1saiieli', qiibdriphriisi
hoij uiique melius SacramentuiivquamSirrionaccepii; - baplizalos alios aecepissesaiicia Scfijjiuratestaiuf,
"scd diversa hominumriieritasuh cjusdein-Sacramciili cerlo quoque ihdicio quod illis iehiporibus' cbhgfue-
pari sanctiiate distincta sunf: ita non auget ajit mi- bat, cuni' linguis-loqucfentuf',' eiriiiiuefai; Bapiizati
nuii Baptismaijs sanclitaiem vel bcmum'vel malum suiil lanien : et in lioefado^apbslolicaexsiat aiiclori-
homihis mcrituhi. Sicut aulem bono catecliumeno las.-Usque adco nemb; dcliet irivqubiibet'prpyectu
Baptisntusdeest ad capessendunv regnum ccelorum; iiiierioris;lioininis , si fofieaiite Baplisiriuiiihsqubad
sic malo baplizaio vcra conversio. Qui enim dixit, spiriiualcm 'iiitellecluni'pio'- cOfde';jjfofecefit;'"'cen-
IVisfcjuisrenalus ftterit ex'aqua et Spiritu ,-non inlrabit temnere': Sacranieiitum , qriod" mihislrPrum bpere.
in regnumcmlofum;ipse cliam dixil, Nisixibundaverit corporalher adliibeluf', sed:per~Iioc'D'eus horiTniis
jnstilia veslra plus quaih Scribarnm et Pltarismorum, consecrationem spiritualiter'operaiuf. .Nec"ob aliud
non inlrabilis in recjnttmcmlorum (Mallh.x, 20). existimomuriiis b'aplizaridf"Jbarinifuisse.aftfibutuiri,
Nariique, ne secura essel justilia' cateclitimeni, ita.ul Joarinis baptishiusdicefetiif', -nisi ;ul Dbriiirius
- dictumest, IVfsi
' quis renatus fuerit ex aqua cl Spiritu, ijjse qui dederat, cum servi bafjtisriiumnbn sprevis-
nonintrabit in regnum cmlorttm: rursus , ne perceplo "set'accipcre"'(Malilv.III , 6,13), dbdicaret huiriiliia-
B.aptisinosceura esset iiiiquilas baptizatorum *', di- tis viam'. et quanti peiidenduhi'esset suum Baptisijfa -,
ctum est, JVfsiabnndaverit juslitia vestra plus quam quo ipsebaptizatiirus- crat, :tali 'faclo apeftissjme
~-Scfibarum cl Pharisworum, non inlrabiiis.in regnum declararet. Videbat
eniiritariquariiperilissiirius rriecii-
cmloriim.Allerum sine allero parum esl: ulrumque cussaluiis-eterrice, quorumdamiion' deiuluflihi Xu- -
perficil illius possessiouis hceredeni. Sicut ergo' non moreiii, quicurii intelleclu vcritafis et probabili.bus
debemus iinprobarc juslitiam hominis, quse jnius morihus ila profecissenl', ut multis baplizatis"yita
Gsseeoepitquam conjungerelur Ecclesice-, sicul esse alque• doctrina se pfseponere' niininie"diihilaferit,
oo.perat juslilia Cornelii priusquam ipse- essel- in supervacaiiCumsibiesse efedbfent bapti^ari', qlfaiitjo
. jilebechrisliaria-; quse iieque^siiiriprobafetur, dixis- aif:ill'um.jiientisdiabitum'^e'pervenisse'se"ritii'erit",v'ad
set ei angelus , AccepTce 2 sunt eleeniosynwiiim, el queriv.mtiltfbajjtizali adbucaseenderc coiiarerituf."
...exquditm sunt orationes-iuw; neque- si sufficerel ad CAPUTfX-XHi. —-50! Qbid Jauterii!valeat et =qii}d
regnum ccelorum , ul ad Petrum mitle- agat-"iri homine' cofpofaliter- adlilbka "sanfcliflcalid
capessendum
rei fnoneretur (Act. x, i, 31,5'): sic 11011est Sacram'ehli~(sine qua iatiieniiielatfb non fuil,.quja
_improbandum evangelicum Baplismi sacnaincntum, iioiriejus accipiendce-voluritasderuit', sed non acci-
ellamsi exlra Ecclesjam fucril accepfuiri : quod ljiendce"necessilas"adluit., difficile'est dicefe. rNis'i'
tamen quia non proficil ad saltilem-; nisi ille- qiii lamem'plurimumvalefei', non "servi baptismrinrDo-
. habet inlegiilalenfBapiismi-,, sua qnotjne pravitate minus:accepiss'ef.'Verurii:qiiia pef'se ipsa consiile-;
correcia , ineorporetur. Ecclesice.; «ic hsereticorum randa tesl, -exceplal!salule;hbmihis"cui perficiehdce'
c.ofrigamusecrorem, ut quod in cis, noii .eoriun", adhibetuf', satis in_dicat;rquodcfiiinialis. et iri eis
sed Christf est ,.agnoscamus. qui sccculoverbis", nori faciis'reiiuiiliant; ipsa jhie-
GAPUTXXII.— 29.-Baplismisanevicemaliquando gfa est, curiiilli :nisi:cbrfigantur . -salulem habere •
implere passionem-, de lalrone.illo cui non baptizato noii possint. Sicut auteriiiiflatrories quia per rieleS-
dictum est, llodie mecum~eris.in paradiso (Luc. silalem-corporaliter defuit^ perfecla -salus^est-pquia
xxiii, <4o),non leve documentum-idem beatus Cy— per pielatem"spiritualiter adfuit: sic et cum ipsa
prianus assumil : quod eliam atque eliaJn conside— j)i';csloest~; si "jjeniecessitalem desit quod latroni
raiis, invenio non lanlum passioneni pro nomine adluit, peiiicitur salus. Quod traditum tenet uniyer-;
Ghiisffidquod ex Baptismd deerat pbsse supplere:', silas.Ecclesice, cum pafvuli liifantes baptizarilur,
sed eliam fideni cbnversionemquccordis, si forte ad qtii ceiie liondum possunl corde credere ad justi-
celebranduin myslerium Baptismiinangustiis tehijro- tiam , et ore confiieri ad salutem , quod latro potuit:
rum succurri-non-potest (q). Neque enim latroille qnin-eliani*fleiidoel vagieiidb curri in eis iriystefium

pfoiiomine Christi crucifixus esl ,/sed!pro. meritis celebfatur, ipsis inj-sticis vocihus-"obslrepunt_^:ct:
facmorrinisuofum : nec quia credidit p.assus-esl-,.s.ed, tamen nullus Cbiistianoruhi - dixerit eos'; inariiter-
diim-patitur credidit. Quantum ilaque yaleat eliam baplizari.' ... . ~ :.::>
sine visibilisacramenlo Baptismi, quod ait Aposto- CAPUT!-XXIV.-'-^-5i;Et si:quMquam in hac:'fe~
liis,, Cordecredilur ad jusiiliam , ore aulem confessio aucforitalem'diviiiani quceraf, quanquamqubd uiii-'
fd'ad saliitem(Rom. x , 10); iri illo lalrone decla- versa!ieiiet Ecclesia, nec coriciliis-irisfiluium';sc'd;
raluni est. Sed furicimpletui' invisibiliter, cum mini-
seriiper releritiim:esf | noririis"r-aiictbritateaposlblich'-
slcrium Bapiisriri non cojilemplus. religjonis, sed traditum rectissime cfeditur": lariienveracitbr corjji-i-
artleulus jiecessitaiis excludit. Nam mullo magis in cere pbssiiiiihs, quid valcal jri pafviilis Bapiisffir
Cbfnelib et iii amicis ejus, quam in illo latrone, sacrcinierituhi. ex circumcisibnecafnis ,
quam priSf0 •
1 Plures Manuseripti' pbpulus accepif; qilaiii priusquaih accipefel jusiifi<M'in
2tnMss.,Acceptatm.omiltunt, baplix-alonun. lus csf Abraharii.SicutGofheliuselianidono SpiritiSI5"
' f
(a) HRelract.jCap.18, saiicli;' pfiu'squahi:bapiizarbttif'-1,ditalut -esf. Di«-ts:
1-75 DE BAffiSMO CONTRADONATISTAS,S AUCUSfM 176
'. lamen AposloIiis.deipso Abraham, Signum accepit ralilcr movet :•Mlaletn ~habel, ipse-pro se loqualm
circmncisionis, signaculum juslilim fidei; qui jam (Joan. ix , 21 ).
corde crediderat, el deputatum illi erat ad justitiam CAPUTXXV. — 52. Quibus rcbus omnibus osten-
(Rom. IV, 11, 3). Cur ergo ei prccceptum cst ut dittir alitid esse sacramentum Bapiistni, aliud con-
omncm deinceps infanlem masculum octavo die cir- versionem cordis; sed salulem hominis ex ulroque
cumcideret ( Gen. xvn, 9 ,14 ), qui nonduni polcrat comjileri : nec si unum hoiiim deluerit ,'idco pulare
corde credere, ul ei deputarelur ad juslitiam ; nisi dcbemus ctmsequens esse ut et alterum desil; quia
" quia et ipsum per se ipsiim sacramenlum multum cl illud sine isto potest esse in infanle , et hoc sine
valebal? Quod in filio Mpysi per angelum manifesla- illo poluil esse in lalrone, complenle Deo sive in
frimest-, qui cum adhuc incircumcisus a malre fer- illo , sive in isto , quod non ex voluntale defuisset:
"retur , prcesentiet evidenti periculo ut circumcidere- cum vero cx voluntate alierum horum defueiit,
-tur exactum esl (Exod. iv, 24); et cum factum. reatu hominem involvi. Et Baptismus quidempbtest
esset, depulsa est pernicies. Sicut ergo in Abraham. inessc ubi conversio cordis defuerit: conversioautem
~
pr«cessit lidei justilia , etaccessit circumcisio sigtia- cordis poicst qtiidem incsse non -pcrceptoBaplismo,
culum jusiiliccfidei; ita in Cornelio pracessil saricli- seu conlempto non piticsi. Nequc eiiiinullo modo
ficatio spiriiualis in dono Spiritus scincti, et accessit dicemia esi convcrsio cordis a<l Deuii),- cum Dei
Sacramenlum rcgencrationis in lavacro Baptismi. Et SacramoiiUim^coiiieinniUii'. Juste igitur rcjifeheiidi-
siciit in Isaac , qui octavo sucenativitatis die circum- mus , anathemamus , dctestaniur , abominamurper-
cisus est, prcccessil signaculum justilise fidei; ct ncrsilalcm cordis hserclicorum: Sacramenlum tamen
quoniam patris fidcm"imitaius est, secuta est in cvangelicum"iion ideo non habent, qiiia per quod
crescente ipsa juslilia,. cujus signaculum in infante nlile csl noii habent. Quapro.plercum ad fidein et
prsecesseral : ita in baptizatis infantibus jiroecedit verilatem vehiitnl, el agenles pmnilenliamremilli sibi
regenerationis Sacramentum;. et si cbrisfianam peccalddeposcunt, non eos deciphnusneque fallhnus,
'tenuerinl pietalem , sequetur etiamin corde conver- cum correclbsa nobis ac reformaiosin eo qubd depfa-
sio , cujus mysterium prsccessit in corporc. Et sicut vati atque perversi sunt,' ad recjnnm cwloruih sic
in illo lalrone quod ex Baplismi sacramento defuerat. ' discipliniscmleslibuserudhnus; ul quod in cis inle-'
complevit Otnnipolenlisbenignilas, quia non super- gruin cst, nullo modo violenius,-nec propler hominis
biavel coritemptu, sed necessitate defuerat: sic in> vitiuni, si quid in homirieDei " esl, vel nullum , vel
infanlibtis qui bajjlizali moriuiilur, eadem gralia Om- viliosinn esse dicamus. •. .
nipotcntis implere credenda esl, quod uon ex imjjia. CAPUTXXVI. — 33. Jam pauca restarit ex epi-
voluntate , sed ex cctalis indigenlia , nec corde cre^ slola ad.Jubaianum": sed quia in eis et de jjiceterila
deread juslitiani-jjossunt, nec orc confileri ad salu> Ecclesiseconsuetudinedicilur , el de baptismo Joaii-
tem. kleo cum alii pio eis respondent, ut ihjplealmr jiis, quod solet non parvam movere qucestionemlio-
.crga cos celebralio Sacrameiiti,. valet. iiliqne ad niinibusrem maiiifestamparum- altendentibus, quia
eorum- conseeralionem, qiiia ipsi respondere non jussi sunt ab Apbstolo in Christo baptizari qui ba-
possunt. At si pro eo qui resjionderepotest alius- plismuin Joannis acceperant (Acl. xix , 5-5);non ne-
respoiuleal, non ilidem valet. Ex qua regula illud-in gligenter tractanda sunl, - et in volumcn aliud diffe-
Evangclio diclum est, quod omnescum legitur nalu- feuda , ue htijus modusimmodcralussit.

"
''LIBER QUINTUS. ." ".
"_,
jiaiicmexauiinat.
Postrctriam' cj-prianiad Jubaianuni,neenonejjislolaniejusdemad Quhitum,synodicamadNuini--
ejjistol~e
dasejiscojiqs,ct ejiistolamadPonjjieiuni.

CAPUTPRIMUM,— 1".Ecclesicccatholicceconsue- fliclusest, penitus naufragavit. Si ehim vcre ' Ba-


tudinem pristiham nunc teneri, cnm ab hcereticisvel ptismuni non liabebant,qtiiveiiientes abhccreiicisila
scliismaticisvchientes,_si evangelicis verbis conse- suscipiebantur, et sujier eos eranl peccata corum ;
cratum Baplismum perceperunl, denuo nonbapti- ciim coinmunicalumest lalibus, siveab eis qui fue-
zanlur, bealo Cypriano teste utimur. Ipse quippe.sibi rant ante Cyprianum, sive ab ipso Cypriano, necesse
quceslioiiem proposuit ex ore ulique.fralrum, sive est utunum dicatur ex duobtis, aul periisse jamtunc
qusereiitiuiriveritalem, sive.pro veritale cerlanlium. Ecclesiam taliuni communione maculalam, aiit non
Mer dispnlaiionesenim suas, quibus volebat oslen- obesse cuiquam in unitate permanehti aliena etiaffi
depcdenuobaplizandos liserclicos,de qiiibussatispro notapeccata. Illud aulem quia dicere non possunl,
temporc libiis superioribus disseruimus, ait : Scd periisse ttinc Ecclesiam conlagione communioiiise"o-
| djrfl uliquis, quid ergofiel clehis qui in prwlerilumde rum qni sine Baplismoad cani, siculdicit Cyprianus,
ciclEcclesiam venkntfs , sine Baplismo admissi
$.rgp.5-i admissi sunl; alioquin nec originem suam poterunt
«utk (Episl. 75, ad Jubaicmum)? Hic lota causa Do-
1 sic Mss.At editi,veritin.
jaaftstaruin, cuiu quibus nobis de bac qucestionecon- _ ,
\n LIBER QUINTUS. m
assercre.-si tunc periit Ecclesia ; quoniam jilusqtiam jam", nl aibitror, ex his qu;iein superioriljuS iibris
-quadraginla anni suntinter Cyprianipassiouem et di- diximus, manireslum est) eiiam in hsefelicorumper-
vinorum codicumexuslionem (a), unde isti calumnia- versitate jiolest' esse christiani Baptismi integritas ;
rtim suarum fumos jaclantes , occasionem faciendi - si qui temporibus illis rebaptizaverunt, nec tamen ab
scliismalisinvenerant, sicut Consulumordo declarat: unilatis. compagirie_recesserunt, eadem dileclione
restat ut fateantur, nulla malorum etiam.cognitorum paeis poluerunt ad veniam pertinere, qua<Cyprianus
lali communionccontaminari unitatem Christi.Qtiod etiam sine Baptismo admissosab Ecclesisemuneribus
cum fassi fueiint, non invenient causam cur ~seab non potuisse separari lestalur. Porro si verum est
Ecclcsiis orbis lerrarum, quas per Aposiolos insiitu- apud hsereticoset schismalicos non esse Bapusmum
tas pariter Iegimus, separare debuisse contendarit: Chrisli, quanlo minus obessent in unilaie positis
'
quia neque illi quorumlibet malorum commixtione aliena peccaia, si ad uniiatem venientibus et sine
perire poluerunt, et isti qui non perirent si cum illis Baplismo admissis solverejilur et propria. Nam si.
in unitate mansissent, separando se ab eis, et rum- teste Cypriano, unilatis vinculum tanium vaIet,quo-
pendo vincultimpacis, utique jn scbismate perierunt. - modo possent lcedi alienis peccaiis , qui nollent ab
Apertissimum enini sacrilegium eminet schismalis , unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis pro-
sinulla fuit causa-separalionis. Niillam vero"fuisse - jiriis non perirent, qui ad eam vellent ex hseresi ac-'
causam separationis apparel, si mali -eliam cogniti cedere?" . .-. ... .
bonos in unitate non.maculajit. Non autem maculari CAPUTIII. — 5. Quod autem adjungit Cyprianus",'
inunilatebonos,' etiam acogniusmalis docemus1, teslc - el dicit-, Non tamen quia aliqtiandoerrainm. cst, ideo
Cypriano, qui dicit, f» prmlcrilumde hwresiad Eccle- semper errandumest: cum mugis sapienlibus et Deum
siatn venkntes, sine Baptismo admissos: quorum ta- thnenlibuscongrual, patefaclmel perspeclmveritali li-
men nefaria"saerjlegia , qusc supcr eos erant, quia benler atcjue incunctanter obsequi, quam pertinacitci
Baplismo diinissa non erant, si jiolluere et.jierdere alque obslinateconlra fralres elconsacerdoies pro hm-
non poluerurit Ecclesisesanciitaiem , nulla malor-um"- relicis reluclari : verissimedicit, nec alleri polius
polest contagionc pefire. Quaproplef si Cyprianum qtiam sibiadversatur, qui resistit aperlissimseveri- '
verum dixisse consentiunt, eo teste vincunlur in tati. Sed per illa qua. tam multa jam diximus, quan-
crimine schismatis 2 : si Cypiianum falsum dixisse tuni arbitror, liquido apparet, et certum est, Ba-_,
contenclunt, eo teste non utantur in-qusestioncBapli- ptismum Christi nec hsei-elicorumperversitate, cum
'
smalis. . apud cos clattiret sumitur, posse violari. Sed ut cer-'
CAPUTII. — 2. Sed nunc quod ctini beato*Cy- luih nondum sit; saltem adhuc" esse dubium,
priano homine pacifico sermocinavi instituimus, per- quisquis ea qucedicla sunl, etiam feuitens cogitave-
gamus. Qui cum sibi opposuisset, quod dici a fra- rit, conlitetur. Non efgo aperiissimseveritall resisii-
liibus noverat, Qttidergoftel de his qui in prwlerilum mus; sed aut pro manifesia veiitale.certamus, sictit
ad EcclesiamcleItwresivenienles, sine Bapiismoad- ego existirnb; aut certe , sicut possunt^jutare qiii.
missisuril? Polens esl, iuquit, Dominusmisericordia, nonduiiiistam qusestionem solutam esse arbitrantur,
sua indulgenlicimdare, etcosqm adEcclesiam sinipli- adhuc quserimus veritatem. El ideo si aliterseres
ciler admissiin Ecclesia dorinierunl, ab Ecclcsiw.sttw habet quain nos dicimus , eadem simplicilate suspipi-
muneribus'non separare. Bene quidem prsesumpsit , mus ab bserelicis bajitizaios', qua suscijiiebant ^illi
unitatem Cyprianus ad veniam pertincre
quod ciiaritas imitalis posset eooperire mullitudinem quos propler
Si
peccatorum. Quodsi habebaut Baptismum , el ah his prsosumps.it. aulem Baptismus Chrisli, sicut ea2
non recte sentiebalur qui eosdcnuo baptizandos esse qticc-jammultadicta sunl indicanl, et in nonlntegra
vcl vita, vel fide, sive eorum qui videntur csseintus,,
censebant, id erratum cooperiebat-iiiiitalis chariias,
ineral. non diabolica dissensio sedhu- nec tamen "ad unicce.illius coluiiibaj meiiibra peiii-j
quamdiu ista, ,
mana lenlalio; donec eis, sieut dicit Apoiio.us, si lient, sive eorum quLsic ad eam non peiiinent, tit'
ctiam aperie foris sint ,potest esse integer; qui-eiiin <.
quid aliler sapiebanl Dominusrevelaret (Philipp.m, illis "
teniporibus repetebant, eamdem veniam prbjiler
15). Et ideovre islisqui per sacrilegam prrccisioncm cliarilaiem unitatis
abuiiilaie disrupii, si et apud nosctapiid illos cst - mcrebaniur, quam roeruisse prop-
tcr ejusmbdi cliarilaiem credidil Cyprianus eos, guos
baplismus, rebaplizant : si aulem -in Catliolica sola '
sine Baptismo admissos esse afbitratus es.t. Isti ergo
est, necbaptizant. Sive ergo rebaplizent sive non
nulla exislente causa {rjuandoquidem",sicut idem
buptizent, non sunt in vinculo pacis : ttnde ctiilibcl qui '
istorum vulneri adliibeanl medicinam. Nos autem si Cyprianus oslendil, mali bonis in unilate obesse non
ad Ecclcsiam sine Bapiismoctdniittimus,"iiieo nu- possunt) seab ejusdem unilalischaritate jjrseciderunl,
mero sumuss quibus Cyprianus propler unilatis cu- locum omnis venia; perdiderunt: ct qui ipso scelere,
stodiam ignosci posse prscsumpsil. Si autem (sicut schismatis inlerirent, etiamsi post Catholicam non.'
rebaptizarent; quanio supplicio.digni sunt, qui vel.
>AliquotMss.,docemur. quod eos non habere Cyprianus allirmat, habeiniiius
2 Edili,eo tesleconvincunluressein crimineschisma-
Hs.3 At raanuscri]ti,omisso,esss,hahcnt, vincuntttr. 1ItaMss.Al edili, suscipkbattlnr.
PluresMss.,et in corumnumerG snmns.^ - F.dili,efno» inlegra;
' omissaparlictila,.«,*qua_ «sl m
(«) Videinfra, lib. 7,'caji.2. jiiamiscrijitis. , ,-..."'.. ;"' , :
_75--. DE BAPTISMOCONT.MJDOMTISTA.S,S. AUGUSTINI m
catholicis dafe^pnnniiir,, y.el,<siculipsa _rcsmaiiifc- 6. Ilue accedit, quia sic Iiomines ceculla neseio
stat,.<-qjiod el ip.si.habeni,•no.n.habcro:Caili_licam.cri. qua inspiratione Dbi .detesianlur, si quis jterum Ba-
liiirianlur? ptismum accipial, queni ubicuinque jam acceperal,
CAPUT IV. —,4.-Sedlqu.ianui!c, _Hdicerc coepe- nt jjdenr ipsi liseretici cum bid.e dispuianl, fron-

rnm,:_cum-Cypriarjilittcais _sormocinaj'ijnstiluuiius.; tcm confficenl, .et prope «nmes eorum laici-qui
non. ut arbilrbr, eliajii-illi,;S.i:adcssct,videj-crmeiili- apud cos invelcraverutH; et animosam perlina-
mciier atgu.e obslinalemnir.q sfr.alfessl conscxerdolcs ciam adver.sus Caiholicam eojieeperunl, boc solrim
pro hwretkis rcluclqri,.cum-flceipcrel ianta isla ,qucc illic sibi dispiicere fateautur : el niulti qui proptcr
nos nipyenl, our etiatn apud 4iserelieosji.il-suo liialigrio adipiscenda aliqiia eommoda ssecularia, vel incom-
eiTprc;.pe_r.vei'sos, jBi.piismumitamcn Clnisti per se - ni.oda-,devilaiida,iransire ad cos vuiunt, occultis co-
ijisurnifevcrendissimiim. 1 atque sanclissimum csse -nalibus ambianl-, ul iioc eis quasi peeuliaii cl do-
ppsse;c'rcdanius.iCujnqueelipse ;testelttr, <cujus110- meslico Ijenelicio pi'sestetur, ne rebapfizenlur; el
bis lesjimoiiium-pondeiismagni est, sic eos.admilti nonnttlli cceteris-eorum vanis erroribtis et falsis
"
in' prceteriliim solitos: .quisquis ejus sefinone com- eiiniinaiionibus adversus calliolicam Ecclesiamcre-
_nol.us.;Iia_reticosdenup baptizandoscsse .11011 dubi- denles, boc uno revocentur, ui eis.sociari nolinf, ne
tat.;;eps quibus boc propter .lanla qttsecontradicun- rebaptizati.cogantur. Quemsensum, hominum omuia
tur, noiidum persu?.sumesl-, lales esse depulel, qua- penitus corda occupantem isti Donalistsemetuentes,
les iii 'jj.rceteritumfuerunt, qui .bapliz-atcslii bccresi maluerjint recipere Baptismumqui apud Maximiani-
solo proprio.crrofe correclo simplieiteradniiseruiit, stas quos damnaveranl datus esl, et eo modb sibilin-
eicujri eis pcrjuiitalis-vinculum sahi csse potueruni. guas prsecidere, et ora oppilare , quam denuo bapti-
Quisqu.is.aulem-etde.prreterita Eeclesicecoiistietudine, zarc tot bomines Mustilana. 4 el Assurilanscct olja-
et de .ppsterioreroborejuenariicpucilij, et loiiantis- rum jjlebium, quas cum.Feliciano et Pi-aHexlatoet .
que sanclarum Scripturar.uifl tesiimoniis, et ipsius cseleris a se damnatis el ad se r.edemitibus suscepe-
Cypriani mullisdocumemis/.et perspieuis ralionibus runt. <
veritalis, intelligit Chrisli Bajjlisjnum verbis evange- CAPUT VI. -r^ 7.<Cum enim boc raro fit in singu-
licis cojisecralum non fieri cujuslibet hominis pefver- lis, iuler mtilta spatia locorum et lemporum, horror
silate perversum ; eodem unitatis vinculo intcliigat facli non ita sentilur : si aulem repenie conveniren-
salvos esse potuisse, qujbus aliud salva chafitate lune tur qtios per lam longum lcmptis, sive nrgenlibus pc-
visum ,esl : ac per hoc simul oportcl intelligat, cos riculis mortis, sivcpcr solomhitales'Paschales me-
quos hulla zizauia, nulla palea, si ipsi frumenla esse morati Maxiniianista;baptizaverant, et eis dicerelur
voluisscnt, jn socielctlcEcclesise_loio brbe-.diffusse 111itcrum bapiizarcntur, quouiam id quodin sacrile-
poterjnit.inaculare, el ideo uuHaexisicnte causa di- gio schismatis acceperaiij,nihil essel; id quidein.dice-
vor.tii.a-jSjeab .eoderiiuuilalis .vinculo,disruperiml; rctttr quod eos periinacia sui .erroris dipere.coger.el,
quodl.ib.cfjllorum duorum ycrum sil, si.c quod Cy- ut possent qualicumq.uefalsa imibra conslaniisecon-
-pfianus.-iuric.sensil, sive quod Calholicreunivcrsitas (ra calorem vcriiatis snx dtiiiti;o ligorem 'glacicmque'
unde jlle jion !'ecessil obliiuiit;foris apertissinie con- contcgere : scd <jtiia Iioc illi fcrre 11011possenl,' ct
slitutos-iii.manifeslo iacrilegio schisinalis salvos csse qtiod iii taiii.muliis.hoiiii'n'l)usiierei, uec ipsi possent
non possb; ct omniaqu.celiahenl de diyinisSacramen- ' tolerare qtti facerenl, jirceserlimquia iidcin ipsi cos
tis el;libj_ralilale unius legitimi viri, quamdju lales in parle Piimiaiii rcbnplizarenl, ,qui eos in parle
sunt,. adisofum confusioneinpotius quam ad salutem Maxiniianijam baplizaverarit,r^cepiiis pst Baplismus
valere.-.!:f.- illorum, cl interceptus lyphus islpruiii.. Quod nullo _
CAPU.T..V.— S. Quocirca eliamsi vere pj-opterea niodo eligerenl iicri, nisi amjiliiissibi adversari arbi-
vellent hserelicicorreclo errore venire ad Ecclesiam, trareniur horrorem' hojiiinuni de iterata linctione ,
quia putafeni se Baptismum 11011 habere nisi in Ca- quain considcralioiiemde perdiia defensione. Quod
tholicala.crpcrenl; nec sic eis debercmus ad iteratio- 11011 ideo dixcriip , quia htimanosensti delerreri der
nem Baptisiniconsentire, sed potius docendi essenl, buimus, si.ab Increticis veiiientcs denuo baplizari vc-
nec integiilaiem Baptismi jjrodesse perversitali rilas cogeret': sed quia sanclus Cypiianus ait," hoc
eonim, si-corriginollen.l; iicceorum perversitate vio- ipso.magishmrelicosad nccessiialemvcnicndiadicjipo-
lalumfiiissoiiitegrum Bajjtisma, quamdiu corrigi 110- tnisse, si rursns in Culholka bapiizarenlur; propterea
lueruiil;:riec quia corrigi volunl, melitis in cis Bapti- coinnieinorarc volui quantus pene in omnium nienti-'
.sma fierf; sed ipsos a malignitale discedere, illud bus htijus focti horror insideat, qucm diviniliis inftir
jaulemiricipere jam prodesse ad saluiem, qnodprius suni essecfedideiini, ut adversus quaslibeldisputalio-
lineral ad perniciem. Hrecenim discenles, et salulem nes quas infiiini discujere nequeunl, horrore ipso'
in calholicaunitale desiderabunt, et snum esse quod Ecclesia munifcljir,
Christi estiion existimabtinl, el verilatis Saeramen- CAPUT VII. — 8. Sane verba ipsa Cypriani cum
lum, quainvisin se positum, cum errore proprionon inlueor, admoiieor qurcdammultuninecessaria dicere
miscebunt.
1 Ani.ei-Mss.,reverentissimum. 1 Editi,loco,mistilunm,hahebaut,Muslkanm;et
5 Vox,divortii,abesta probrenotseMss. infra,
Prmiexatofpro,Prwtextato.castigati suntexMss. '"'
181 LIBER QUINTUS. m
.dirimejidceiiujusmodiqusestioni. Nam-si vjderini, in-~ leghnusin ActibusApostoiorum(Act. xix, 5-5); noii
quit, judicio.etsententia nostra id decerni'et statui, ttti ob aliud, nisfquia Joannisbapiismus non fuil Chfjsti
Baplismajuslmnel legilimnm-compuUlur,qiioillic ba- Baptisiuiis, sed Joanni a Chrisloconcessus, qui Joan-
j_.is.em lur ; pniabuntse Ecclesiamqttoqueetcmtera mu- nisproprie diceretur, sicul idem Josnnes dicit, Non
nera Ecclesimjusle el legiiime poss.dere.-Nonciil, Pti- polest homoaccipere quidquam, riisidalum fuerit ehde
tabunl se munefa Eeclesise possidere;- -sed , jusle el cmlo(Juan. ni, 27)'. Et ne forsitan Iioc sic a Deo Pa-
legilhnepossidere.Nosaulem Baptismumeos non jusfe tre acciperc viderelur, ul a Filio non accipej-et, de
et legitime possidevecoucedimus : ,11011 possidere ati- ipsoChrisloidcntidemloquens ait, Nos omncs deple-
tem .11011 possumus dieere, cum Sacramentum domi- nimdine cjus acccphmts(Id. i, 3(j). Accepil aulerii Ijoc
nictim in.evangclicis vcrbis cognoscimus.-Baptisniuni Joannes ccrtsejdispetisalionisgraiin, uon diti mansu-
. ergo-legiiimum babenl, sed lionlegilime habent. fum, sed quantum satis esset.ad parandatri viam De-
Quisquis eiiim euin et. in iinitato ealholica", et eo di- mino, ctijiis etim esse prcecursorem oporlebal. Quam
gne vivens l>abel,.el legilim.um eliegitime babet: i!le humiliier ingressurus-^et seinuniliter scqueutes
quisquis autenvvel in ipsa Calholica sicut palea com- ad cxcellentiam dediiclur.us,sicuf servis pedcs lavit'
mixta frumenlo, vcl extra sicut.palea vento sublala (If/.-xiii, "i, 5), ila servi baplisino lingi voluil (Matih.
hahct, Iiunc Baplismum legilimum.quidem habet.sed m, 15). Sicut enim se subjecit.pcdibus eorum. qiifis
norilegitime. Iia enim habet qucniadmodum utitur: ipse dirigebaf, sic-Joaniiis imincri qupd ipse dbnave-
noii"aufem legilime utitur qui eo o.ontralegem ulilur; rat rufihtelligereiit omnes, quanto siiperbiecsaCii--
quod facit oinnis qui baptizatus' perdile vivit, sive in- legioqiiisque contfemiieret baplisma quod a Doiniiip
- - • - . ' - - '
fus,.sive foris. , debefet a'ccipei*„"quandp Ipse Dominus accepisset
CAPUT VIII. — 9. Quapropter sicut de lege "rlixil quod servo, utpropriuin dare pos.set, ipse prsestite-
Apostolus, Bonuestlex, siquis ea iegilhneuiatur{l Tim. rat: et cum Joannes, quo neriio exsurrexit majdfiu
ii, 8); ila-deBaplismorecte dicefepossumus , Bonus natis mulieram" (ld., xi, 11), lantuni testimonium
est Baptisriius,si quis polegilime.ulatur.El-sicut non. Chrisioperhibercl, ut solvendsecorrigicecalceamenti
faciehant tuncutlexbona nouesset, automnino fiiilla ejus se faterelur iiidignuiii (Joan. i', -27), Chris.tuset
.esset, quiea non legilime ulebantur; sicnuilo modo baptismum ejtts accipicndb humillimus inter liomines
frtGilut Baptismus bonus non sil, aul ul omnino Ba- iiivenirelur, el hapiismo ejtis Iocum auferendo"' Deus
-
ptismus-nonsii, quisquis eo, siycquia in hseresi, sive nltissimns crcderetur ,'idem' liumilitatis dpctof. et
Et celsliudinis dator. <"
qjiia in pessimisnioribus vivit, non legitimeulilur.
ideb cum yel ad unilatem catholicaiii, "vclad viianl' 1!. Nulli eiiim Projjhelarum', nulii prorsus homi-
tanto Sacramenio dignam.convertilur , non aliud ba- num iii Scripttiiis divinis legimiis concesshmesse,ba-
in- piizare in acjua poenitenlisein remissionem peccato-
ptisma iiieipitbabere legitimum ; sed iliud ipsum
eipit habere legilinie". Nec remissio irrevocabifuim ruiri. quod JoaiinicoriceSsumest: qiiamirabiligratia
peccalorum coiisequitur Baptisma, nisi non solum le-. suspeiideiis iiise corda populorUm. viam pfcepararet
si - ih eis illi quem se lanto prsedicaretesse majorem. Sed
gitimum, sed eliam legilime habeatur : ncc-tameu
legitlme nonhabebilur, et peccala vel non femitten-: DomiriusJesus.Chrislus tali Baplismo niundat EccI<s'-'~
tur", vel remissa replicabuntur, jjropterea vel malum siam, qiioJiccejito nullum allerum requiralur : Joan-
vel nullum eril in' baplizaio Baptismi sacramenlum. nes aulcm lalili.iplismp prsetingebat,quo accepto es-
~
Sicut enim Judas, cui buccellam tradidif Dominus , set Baplisma etiani dominiciim necessaiium;npn ut
iion malum.aceipiendo,sed.male accipienclolocum in. illud fepetatur; s'edut eis qui baptismum Joannis acce-
sc djabolo prcebiiil(Joan. <xm_, 27); sic indigne quis- peranl, eliam Christi Baptismus,'cui viam prccparabat
ut- ille,' Ifadercttif. Si enim Clitisli humilitas comiricn-
que suinens doininicum Socraihenliim non ;.cfficU _ \ _
aut, l.ion a.d sa- danda non nec Joannis essef:
quia ipse nialus est, maluni.sit, quja esset, baplismo opus
Itiiehi-accipif,niliil acceperiuCorjius enim Doinini e.t rursum si iu Joaime finis osspi^post Joaniiis-baplisma-
sanguis Domini nihijominus ,eral eiiani. illis quibus , Chrisli Baplismate opus non-essel. Sed quia finishgis
/jcebat Apostolus, Qui manducqt.indigne, judkium Christus,- ad .juslitiam omnicredenti {Rom.x, i)":. ab
iibi manducatei bibil (I Cor. xi, 29). Non ergo quce-; illo demonstralum est ad qiiem pergerelur; ad liuric
.jani in Ctitholicahcerelipiquod liabenl, sed qtiod non curii.perventum fuerit, permanereturs. Ideni igilur
Piihenl, id est, fmem prsepe,pti,-siire.quoniulta saucta Joarines et celsitudincm Doniini prccdicavil,cum etim
,iaberi possunt, sedprodesse noiv possuiil. Finis.au- sibi longeprccposuit; el.humililalem, eum eum trm-
tetriprmcepliest charilas deporde pnro ,'et conscknlia quam infimum baplizavit. Sedsi Joannes Christum
bonci,'elfide non ftcia (I Tim. \, 5). Lavacri yero Sa- solumbaptizasset, melioris bapiisriii Joannes disperi-
erainenlum non ut liabeanl, sj jara eodem ipso, sator fuissc puiarflur quQipse C3irif.t_.is solus linctus
quaiiivjs in hceresi, lincli sunl; sed ut salubriter essel, qriam Chrisli est qiio Cliribtiani iinguritiii' : et
<liabeant, ad Catholicceunilatem veritatemque festi- rursus, si omnes prius bajiiismo Joannis, et dcinde
' ,
uent.
- CAPUT IX. — 10. Jarji nunc de Baptismo Joan- r.i.
1 Er., offeren.1o.3Mgd. etven., ctfferendo.
nis videndum est qnid dicatur. Baplizatos enim a - solai-ira ediliol.bv, ift esl.
3 Am. Er. ct aliquot niaiiiisc.riptj , permunelw.
Pqulq eos.qttijain baplismoJoannis bdptizalifuissent3
' '"
MS . DE BAPTISMOCONTBADONATISTAS,S. AUGUSTLNI. 184
Cinisti baplizari oportcrct<,-,minusplciius miiiusquc ct ille non peiiinel cui poieslasipsa DominiJcsu Cliri-"
perfectus Christi Baptismusmerilo viderelur, qui non - sti pcr colunibcespeciem -Spiritu saiicto desccndcnte
sufficerel ad salutem."Quocirca et bapiismo Joarinis monslrala cst (Mallh.ni, 16, et Jodn. 1,-55)? Iniovero .
-baptizalus esiDominus, ul superbas hominum ccrvi- - ille inlime pertinet, isii vero vel occasionealicujus
ccs ad salutare suum BaplismaIlectercl; et non sblus scandali, vcl ullima venlil-ationea tiitico separandi
illo baptismale liricius_esl,ne hoc ipso superius illud" nequaquamperlinenl: et lamen posl illiun baptizalum
ostenderet, quod co solus ipse baptizarj meruisset; et. csl, post islbs non baplizatuf.-Quse igitur causa est,
ultra illud perseverare non sivit, nc hoc uiium quo -nisi quia Baptismaquod ilios jussit Paulus acciperc,
ipse baptizal, indigcreprsecedcniealtero yideretur. non hoc erat qtiotlpcr Joannem dabatur ? Et idco in
CAPUTX, — 12. Quccroitaque, si baplismoJoan- eadem ipsa unitate Ecclesise,'BapfismusCluisti si ba-
nis pcccala dimillebanlur, quid nmpliusprccsiare po- ptizante feneralore tradattir, repeti r.on poiest_: ha-.
ttiit BajiiishmsCliristieis qji.osapostolus Paulus post plismuin aulem Joannis eiiam ab ipso Joanneacci-
baptisriiumJoaiuiis Glnisli Baptismovoluil baptizari? jiienles, poslea Clirisii Baptismo bapiizari oportchal.
Si aulem Joaiinis baptismo non dimillcbantur peccala, CAPUT XII. — \i. Proinde possum et ego verbis
uirumnam nieliorcs cranl Joamie Cypriani tempori- ulens ipsius beati Cypriauiad ctijiisdammiraculi con
bus, de quibns ipse dicit quod fundos insidiosis frau- sideratibnemaudientiumcorda converlere, si dicam :
< dibus rapiebanl, el usuris multijjlicanlibusfenus au- Ille Joannes major inler Propheldshabilus; ille divhia
gebanl (Senn. de Lapsis), quibus lamen baplizanlibus gralia adhticin uleromalris hnplelus; ille Elim spiritu
iiebal remissio peccatorum? An quia eos unitas Eccle- el virlute subnixus, qui"non adversarius-Donftni, sed
sise lenebat? Quid ergo? Joannes non eral in unitate, prmcnrsorac prmdkalorfuil;.qiti Dominumnonlantuir
amicus ille sponsi, visedominieseprscparator,et ipsius ' verbis prmnuntiavit, sed el oculis oslcndit; gui.ipsuir
Domini bapiizaior? Quis hoc demcnlissinmsdixerit? Christumper.quem bapiizantttrcmteri, baptizavit; sic
Quapropler quanquam ita credarii baptizasseJoannem baptizare non meruil, ul post eum hori,'baplizarcnlur
Sn aqua jicenilciiiiseiri rcmissionem peccalorum, ul qui ab eo fuerant baptizati. et post avaros, fraudalo-
ab eo-baptizatis in spe reinitlerentur peccata, reipsa rcsj i'apaces, feneratores, nemo qticmquamin Ecclesia
vero in DominiBaplismo id fiefet: sicut resurrectio baplizandumjiutabit? iNonne.eumhtec iuvidiose.cla-
quce exspeclalur in fuiem spe in nobis facta est, sicut inayero, respondetur mihi.: Quid hoc indignumptitas,- .
dicil Apostolus, Quia shnul nosexcitavit, et simulse- quasi aut Joanriesexhonoralus sit, aul avarus hoiio
dere fecit in cmlestibus(Ephes. u, 6); et idem dicil, . ratus? Sed illius Baptismumnon opoiuuit iteraii , de
Spe cnimsalU faciisumus (Rom.vm, 24)-: nam et ijjse . quo idem Joannes ait, Ilk.est qui baplizat in Spirilu-
Joannes cum dical, "Ego.quidembapiizovosin atjuain . sancio (Joan. i,,'53). Per quemlibcl enim minisirum
pmnilenliaml, in remissionempeccaloruni(Matlh.m, delur, illiusest Bapii.smusdequo dictuni esl, Eic esl
11); Dominumvidens ail, Ecce AgnusDei, eccequi qui baptizat. Sed neque ipsius Joannis baplismus ile-
tollil peccalamundi (Joan. i, 29) : lanien ne quisque ralus est, cum ab eo baplizatos baplizari ln Christo
conlendat eliam in baptismoJoannis dimissaesse pec-' Paulus aposlolus jussif. Quod enim ab amico sponri
cata, sed aliquam ampliorem-saiiclificaiioriem eis quos non acceperant, hoc ab ipso sponso accipere debue-
_ussit Paulus denuo baplizari (Act. xix,-3-5); per Ba- runt", de quo ille aniicus dixerat,.Hk esl qui' baplizat
-
Cbristi esse collatam, noii ago pugnaciter. in Spirilu sancld. -- •
ptismum
CAP.UTXI.— 15. lllud enim quod ad-rem prccsen- CAPUTXIII. — 1S. Poterat enim, si voluisset, Do-
lem maxime pertinel, intuendum est (quoquo modo minus Jesus Baptismi sui potesiatem darealicrii vel
se babeat baptisina Joannis,- cum eum ad unitatem aliquibusprsecijjuisservis suis,.quosjam fecissetami-
Chrisli pertinere manifesluni sit), qucecausa.fecerit cos suos, qualibus ait, Jam non vosclkamservos,scd
ul post Joanneni sanclum baptizari homiricsoportue- amicos(Id., xv,~lS) :~ut qtiemadmodumper vjrgam
ri't, ct post episcopos avaros non oportuefit. Ncmo florentem demonslratus est Aaron sacerdos (IVitm.
cnim negal quod in agro doiuinico Joannes trilicum xvii., 8), ita ih ejus Ecclesiaubi plura et niaj'ora mi-
crat, el, si amplius non potest, in ubertate centena. racula facia sunt, per aliquodsignuni demonstrareh-
Ilem nemo dubitiil avaritiam, quse cst idolorumser-" lur excellenfiorissanciitatis ministri el dispensatores
vitus, in messe dominica inler paleas numerati. Cur mysteriorum, qui soli baptizare dcberent. Scd si boc
crgo posl liilicum bapiizauir, et post paleam non ba- ficret, quamvis eis a Dofiiinoatlrihutus, tamen ipso-
plizalur? Si proptcrea Paulus post Joannem baptiza- rum bapli.smusjam diceretur, slcul baptismus Joan-
vit, quia Joanne melior erat; cur rion el Cyprianus nis fuit. Ideo Paulus gratias agit Deo quod neminein
posl feneratores suos collegasbapiizavit, quibus ullra ipsorum baplizaverat, qui lanquam obliii in cujus no-
comparalionem melior erat? Si proplerea posl lales mine baptizaii essent, per bominum se riominadivi-
collegasCyprianusnon baptizavil, quiain unitatecum dcbant (1 Cor. \, 12-lS). Cum enim tantum valct Ba-
illo erant; nec posl Joannem debuit Paulus, quia ea- ptismus-per hominem conlemptibilem, quantumper
dem unilale confmebaturs. An forte fraudatores et Aposlolumdaius; ita nec illius, ncc iilius esse cogno-
rapaces ad columbceillius unicse menibra.pertincni, scitur, sed Cluisli:' quod in ipso DominoJoannes per
J Sicpleriquewss.At editi,in aquapmnitentim. illam columbsespeciem se didicisse leslatur. Namse-
• Am.etMss.,continebanlur.- cundum quid aliud dixcrit, Etego nescklwmeum; noa
. LIBER QUINTCS. _' - 18fl
_8g
vc- -CAPUTXV. — 1". -Quiaergo Joannis bapiismus
plane vidco. Si chim eum omnino nescirel, uon
nienli..adbaplismuin suum diceret, Ego a wdebeo ba- liori erat.idein qui Bapiismus Ghrisli, satis arbilror
_essedeclaratum : c.t proptcrca nihil documcnli e\ illo
ptizari (Maltli. m, 1i). Quid ergo est qnod ait, Quo-
niam vidi Spiriium velut columbam descendeniemcle nfferrijiotest, cur propterea post hseroticosbaplizan-
c'celo,eimansit snper eum. El ego nesciebameum : sed dtim sit', quia baplizatuni est jrost Joanncm : .<um
qui me misit bapiizareht aqua,'ipse milii dixil, Snper - Joanues hsereiicus non fuerit, et poiuerit babere ba-
qitemviderisSpiriium descendenteincle cmlo,etjnanen- ptismiini, quamyis a Christo concessum,"nou tamen
tem sttpcf eum, ipse est qtti baplizal in' Spiritu sancto Chiisti proprinm , cum Chrisli habueril chariiatem ;
(Joan. i, 52, 55). Columba uliquc super baplizalum et possil hscrelicus habere BrtptismnmCliristi et per-
descenderat. Adliue aulein venicnti ul baptizaretur versitatem -iliaboli, sicut intus afms po:e.U habere,
dixerat, Ego a le debeo baptizari. Jam ergo sciebat Baplismum Chrisli el invidiamdiaboli.
cnm. Quid sibi itaque vult, Ego nesckbam euin: sed 1S. At enim multo magis post hscreficum-baplizan.j
qui me misit baplizarein ciqttq,ijjse mihi dixit, Supcr dum est; quia Joaiines hsereticus11011 eral, et lnmeB'
- cjuemvidcrisSpiritum descendentemclecmlo,el manen- post eum baplizalum est? Sic, dicjt aiiquis, multo
tem-supereum, ipse eslqui baplhat in Spiritu sanclo :- niagis post ebrjosum bapiizandum est, quia Joanhes
ciim hoc posteaquam "baptizalusest, factuni sit, nisi sohriuserat, et tamen posl eum bapiizatum est: et
quiasecundum.aliquid eum sciebat, secundum aliquid quid respondeamus eijnon habcbimtis,n:si_baptizaiis
adlmc nesciebat? Sciebaf videlicel sponsum Filium a Joanne Baplismum Christi non habcnlibns esse.tra- '.
Dei, de cujus pleiiitudineonines acciperent: sed qula ditum; iii quibus auleni est Baplismus Cbrisii, qui-
cx ejus pleniludinc ipse sic acceperal baptizandi po- buslihet eorum perversitatibus'liullo modo fieri ut
leslatem, nt Joannis baplisnius_diccrelur; nesciebat non sit in eis Baptismus Clitisli.
ulrum sic esset dalurus et ccelefis, au vero proprium 19. Non itaque idcirco hmrelicitsjtts Baptismiob-
Baptismum sic habilurus, ut_per qucmlibet daretur, tinere.poluil,quia prior baplizavit-;sed.qnia 11011 suri
sive excellentioris gratise miiiislrum , sive infcrioris, baplismo baplizavit': el.si jus baptizandi non habuil,
sive per cenleni frucius lioniiuem, sive sexageni, sive lameri Chrisli est qiioddeJit, ct i!ie Cliiisii est qui
triceni,_siveper fiumenlum, sive per paleam, non riisi . accepil. Multa enim cohlra _us danlur, nec lamcn idco
illius unius esse cognosceretur : et hoc per Sphitum vel nulla vel non data dicnnlur. Neque.enim el.ille
didicit, ve.lutcoluiiibaindescendenlem et manentem qui sccculo-verbisfolis ct non faclis-reniintiat,-jure
super erini, '. . accipit Baptismurn; et lameii accipii. Nam tales ih
CAPUT XIV. — 16".Ilaqiie invenimus diclum ab . .Ecclesia et Cyprianus suis temporibtis fuisse commc-
Apostolis ', et gloriam meam (I.Coi:.ix, 1S), quam- moral, et nos experiniur, el gcmfmus.
visutique iii'Doniino;'el ministeriumineuin(llom. xi, 20. Mirtim aulcni esl, .qnomodbdicatur scparari a
15), et prudentiam medm (Ephes. Jii, i), et Evancje- se ' e. -dividi omninonon posse',Baptismum.et Eccle-
lium meiim(II Tim. ll, 8), quamvis ulique a-'Domino siam. Si .enini Baptisma in baplizati) inscparahditcr -
iiripertilum alque.donatuin : Baptisnius-autem meiis, mariel, quomodobaplizatus separati ab Ecclesia po-
nemo dixit eorum omnino. Neque enim omnium lcsl, et Baplisnms non pqtesi? In baptizato autcm in-
ccqualis est gloria. nec ministranl oiriiies ccqualiier, separabiliter Baplisma, perinaricremaiiifestiim' esl;
nec scqualiprudenlia.suiil omnes prscditi, et in evan- quia in qtiodlibetproftiriduin maloruni el in quamli-
gelizando-aliris alio melius operatur, et ideo dici bet horribilcm yoragincni peccatorum ifrual bapliza-
. potest alius alio doctior in ijjsa-dociriria salulari - :' tus , usquc ad aposiaticam.riiinam, non caret Bapli-
alius aulem alio magis minusve -baptizalus dici non smb : et idco per pceuitenliaini;cdeunti nbn rrddiliir,
polesl, sive ab inferiore., sivc u majore bsptizelur. _ qnia eo 11011 potuisse carcre judicatur. Bapiizatum
rroinde cum manifesla siut opera carnis, qttmsunl, auicni posse separaii "ab Ecclesia quis dubiiaveril ?
fornkaliones,.immundilice,luxurim, idoloruin servilus, Inde quip|ie omnes hcereses exierunt, qucc vocabulo
veneficia,inimkitim, cbntentiones,mmulaiiones,aninw- chrislinno decTpiuiit.
silalcs,dissensiones,hmreses,invjdiw,ebrietates,comes-, CAPUTXVI. — Quamobi'eniquia manifestiimcst
saliones, et his shnilia (Gnte.v, "19-21); si miraljiliter. in baplizato esse Baptismum, cum baptizatus ab Ec-
'
dicifar, Post Joamiem bapiizati sunl homines, et post" clesia separatur, Baptlsmusqui in illo esl, cum illo
hserelicosnon baptizantur : cur non mirabililer "dici- ulique separatur. Et idco~"nonomnes qui tenenl Ba-
tur, Posl Joanncm baplizati stinl homines, et poslin- plismum, lenenl Ecclcsiam ; sicut nbn omncs qtii te-
vidos non baptizanlur; cum ex jiarle diaboli csse in- . nenl Ecclesiam, tenent 'et vitam scternam.-Aul si
vidos ipse Cyprianus in Ejiistola de Zelo et Livore Ecclesiain' tenei'e 11011 dicimus,- nisi eos qui divina
, lestelur, et in Ecclesia Chrisli fuissc invidos Chrisli mandata cuslodiunl; multos jani esse concedimus
annuiilialores ipsis aposlolicis tenipoiibus ipse C3'- Baplisnium leneiites, el Ecclcsiam11011 teneiiies.
- prianus ex aposlolo 'Paulo, sicut jam docuimus, ma- 21. Quamobrem non prmoccitpalhcerelicusBupii-
nifeslet (Ejjist. 75, ad Jubaianum)? smum : cum eum ab Ecclesia sumpscril. Ncc poiuit
amitlere cum recederet, quemjam 11011 babcre Eccle-
1 Edili, dictumab Jposlolo.AtMss., dictumabaposlo-
lis.- 1In edilioneL"ov. omissumest, ase; quodhic in cieteri:.
Mss., el ipsa doctrinasaltttari.plures, spiriluati. lihris reperilur et ajmdCyprianum.
I
187 DE BAPTISAlOCONTRA DONATISTAS,S. AUGUSTINI 188
siam d.icimus, ct lamen habcre Baptismum concedi- quia lieniiniprccsciibens neque jjrcejudieans,iquomi-
nni.s. Nec primqlum quisquamsibidcrocjat,et hmretico nus uniisquisqueepiscoporumquou putat faciat, ba-
tribuit :. quia eum dicit secum abslulisse qupd non bens arbitrii sui liberam poleslalem, efiam nobis
legiiime daret, sed tamen legilimunfdaret,'nee jarn quaiibuscumquelocuin dedit, pacifice secam ista tra-
lcgilime haberet, sed lcgiiimum baberel. Primalus ciandi:" Proaseiis esl enim, non sohuri per liiteras
auieni non est riisi in sancta conyersatioiie et vita suas, sed ctiam per ijisamqueehi illomaximoyigtiit,
bona, quo pertineiit omnes, ex quibus lanquam mem- et moii nunquam potuit, charitalem. Iluic efgo inhcc-
bris eonslat ilia sponsa non habens maeulam neque" rere et conglutinari desiderans, ,si non impediar iri-
rugam (Eplies.v, 27) («), et illa columba inler mul- convenientia peccatorum-meorum, orationibus ejus
tprum corvoiriin impj-obilatemgemens : nisi forte,- adjutus, discam si polcro per litteras ejus quanta
cuin Esau propler lenticulce coneupiscenliamprima- pace per "eumEcclesiamsuam Dominus, et quanto
Uimperdideiit (G.eii,xxv, 29.-54), lenerc piitjialum solatio guhernavefit; el per ejus sermonis affectum
arbilrandi sunf fraudalores, raplores, fejieratores, visceiibus huniililalis indutus, si quid vCriussenlio
invidi, ebrjo.si,et csejeii bujusmodi, qualpsin.Eccle- cum-orbe terrarum, non ei prsnponamcor ineum,ncc
sia sui lemporis eiiampcr litteras Cypriahus inge- in eb ipso quod aliter senliens non tamen diremptus
muif. Quapropler aut quo.desl lenere Ecclesiam, non esl ab orbe lerrarum. Majus.quippen eo robur viiv -
lioc esl in divinis lenere priinaium; aut si omnis qui tutis eminuitj cum ista qucestionoiid^mdiscussa nu- -
lenet Ecclesiam eiiani primaluin lenet, omnes jlli , larel, quodaliter sentiens quam mulii collegce, \ttti-.
iniqui Ecclesiam noh leneiil, qui tanjejj inltis viden- tam moderationehi oblinuit, ul Ecclesi;c Dei sanctam
tuj- el Bapiismutjidare, et liabere a nullo noslrum socielatem nuila scliismatis labe Iruncarel, quam si
neganlur.- Nam ebs primalum in diviuis habere quis pmriia non solum veraciter, sed eliam parjter.sine
dical.
' nisi-qui niliil divinum sapil? ista virlutc sentiret. Neqtie enim_ei "placeo,'si ejus
CAPUT XVII. — 22. Scd jam ad illa eloquia pa- ingenium facultatemquesernionis et doclfinseuberia-
cifica Cypriani, hoc esf ad Epislolce"finemoninib.us- tem sancto concilio cunctarum geniium ,cni profeclo
eoiisideralis perlraelalisque perventum est, quse nife ; inlerfuit per spirilus unilatcm, prseponereaffectejii :
legeniem et sccpc repeientem non satiant: lanta ex prseserlim jam in tali veritatisluce posito,aibi cerlis-
eis juciuidilas fraterni amoris exhalal. tanla dulcedo sime cernit quod hic pacati.sinie requiicljat. Ex illa
charilatis cxuberat. Hmc tibi, inqtiil, brgoiler pro no- enim ubertate hsee nostra qusevidenlur cloquia, tan-
slra mediocrilajerescripsiinus,fraler cliafissinie,nemhii quam infantiliarudimenta deridet-fibi videl qna re-
prwscribcnlesaul prmjudicanles,quominus-unuscjuisque gula pietatis bic egerit, u.t nihil es.set ci iii Ecclesia
episcoporumquoclpitlal facial, habensarbilrii suiliber charius unitate : ibi.etiam ineffabilideleciatione eoiir
rem potestalem. Nos, quantum in nobis ,esl,propler tuelur quam jirovida cl miseiicordissima (lispcush-.
hcerelkosctiiricollcgiscl coepiscojrisiwslrisnon conlen- lione Dbminus rit tumores nostros curarel, stult.a
diflius,cttniquibusconcordiamel domhiknmpacemie- niundi elegjt ul c.onfunderetsajiientes J; alqtie.in or-
nemtis; maximecian el ApostoltisAical, « Si quis au- dinibus jnembrbrum Ecclesiai stisc l.im salnbriicr
tem pittuveril' contenliosusesse, nos lalem consueludi- omnia colloearel, ne de ingenio vel liitcris suis, quas
nem 110»habemits,nequaEcclesia.Dei» (ICor. x.i, 16). adliuc ignorarent eiijiis.munere habereiit, electos se
.'Servdlitra hobis palienterel lenilerchariias animi, ho- ad adjulorium cvaiigelicum homines.dicereni,- atque
nor collegii,vinculumfidci, concordia saccrdolii.Pro- inde peslifera inllarentur superbia. 0 quam gaudet
ptef hoc elictmlibellum cle Bono Palkntim, quanlitm Cyprianus! quanlo sercnius in iila lhceconluetur, pro
valuil nostramediocrilcis,perntiltenle Dominoei htspi- quanta salute liuinani generis-faclum silnil invenia^
rapte consctipsimus,quetn ad te pro 'mutita-dilectione lur aliquid <juodnierito 'reprelieridalur, quamvis in~
Iransmisiintis. christianis el piis litteris oralorum, et non invenialur
. 23. In his verbis mulla consideranda sunl, quibus in Lilteris Piscalorum? De hoc ego 5 gaudio sancice
in hoc vi.roqui dilcxit dccorem dqmtis Doniini et IOT illius"anim;«omnino sccurus , neque ullo modo mcas
cum labernaculi hahitalionis ejus (Psal. xxv, 8),~ liileras ab onmi errato liberas audeo yel ptttare vcl
cbrisliance charjlalis fulgor clucet. Primo, quia id dicere; neque.illius huic senlentise, in qua eivisum

quod-sensitnon, lacuit: deinde, qtiia lam maucueie est aliter siiscipiendos ab bwrclicis veniemes, qi:ai;>
et pacilice prolulit, qjiijfcuin Jiis qui aliud senliebant vel in prceleriiumsuscipiebaniur, siciitjpse tcstntur.
ccclesiaslicam pacein lenuit, quia in unitatis viiicnlo vel liunc suscipiunfur, sicut tolius orbi.s'chrislian:
lanlam salubriiaiem esse intcllexil, quia cani lanlum plenario concllio ralionabilis consuetudo firmala es;,
ililcxil, et sobrie custodivit, quia vidit et sensit eliam meam "prsuponosententiam , sed Ecclesisesauctic ca-
divcrsa sentientes posse salva charitale senlirc : ne-_ lliolic», quain sic iile dilcxit et diligit, in qua iam
qtie enim cum nialis tenere se diceret divinamcon- uhcrcm cum tolcrantia frucluiii atlulit : cujus uni^
cordiam el dbminicam paceiii : bonus quippe habere versilas ipsenon fuii, sed in ejus universiiate per-
erga malos pacejn potest;tcnere autejn cum eis pa-
cemnon polest,_qiiam ijjsi non lenenl: poslrcmo, 1 sicMss.Atediti, J)eusinfvrmamundielegil,ui imnores
noslroscuyarel; infrma mtmdi elegit,,«. conjuhdertts-i-
* sic habentAm.F.r.et Mss.M im., pnlatqr. pienles. -
18. 5 Er. uigd. yeu. LOV., ergo. M, .
(«)"liReiract.,cap.
.;§<) ." LIBEP. QUiNTS.S. - ^
mansit; ciijiis-radicem.nunquam.des.eruit,sed in ctijus , ovis-fiat, nosi lune baptizandusesl, si apud eos jam
radice fecundus.ufesset, fecundiorab rigricolacoclesii eodem Bajilismobaptizafus eral.-quamvis adhuc ovis
purgatus est ;.jiro cujus pace'ac saltite,"ne simul cum- non'eral. Qnapropier cum. oiijnes eliani inlus niali,
zizaniis,eradicaretur el Dilicum, lanta mala liominum ay-iri, invidi ..ebiiosi, elconlra discijdinam chrisiia-
becuriiin unilate coiistilutbrhm.ct" verilatisiiberlflle nam viventes, meriio dici possint et mendacos, et te
redaignil, el charilatis~virlute suslinuil. -.' .- . nebrbsi, el moitiii,el aniichrisli.-nu.mquid lariieu
CAPUT-XVIII,—M. (a) Undenosidcm ipse' copio- propierea non baptizant, quia.tii/n'/ poiesl essecom-
sissiine"adnioriel, rimltos iu delictis suis tet peccatis mune mewldcio el veriiaii, tenebris et iuci, morti M
moriuos , quamvis ad Christi spcktatem et adillitis" • hmiiorlalfiati, Aniicltriiloel Christo?
columbseuuicce innoccniis et simjilicis.niembfa no_n 27. Non haque" de sola consueludine, sed eliani 4e
peiiinentes (qucesi sola baptizarel, illi utique non bapii- .verUaiis raiione prmsumii, qui nullorum Jioniinum
zarent), .spccie-tameiiinliis videri ei bnplizari-etbapli- perversiialc pirversum fieri "dicilDei Sacramentum , -
zare.Eliireisquamvismoi''tuis,illiiislamenBaptismnm" quod etiam in perversis essedeclaraiur.-Certe-Joan-
vivere, qui non morilur,et iiioj-sillinon-ullra domina-" nes apostolus apertissime A\c\t,.Qui:6dit .fralrem:
bilur. Cum ergo-et. inius slnl mortui, neque la.ieules 'Stiuin, ht lenebrtsest usque adltiic (Uoan.w, 9); et '
(nariinonde illis iania dicerel Cypriauus), qui vclnon ilerum, Qui odit fratrem-suum, homicida esl (Id. iir,"
pertineantad illani-vivairicolumbam.velnondiim per- 13) :.curefgo intus talesbaplizant, quosin malevbla
. tineant"; et foris sint morltil, qhi inanifestius ad eam invidia fuisse_Cypriarius.ipse commc'mofat(E-pis"r. 73,-:
velndn peiiineaiit, vel.noiidum peflincant; verum- ad Jubaianum). _-
que sit-HO....osseab eo vivificari_atlerum, quiipse non CAPU.TXX.—(<.)Quomodoaquam mundat et san-
nfi..._;.manifestumest eos qui intus- a lalibus bapfi- clificathomicida?quomodoliencdicuiiLoleumlonebfcc?'
zantui, si vera conversioiie cordis accedunt; ab eo JS!auiem Deus a.dcslSacramenlis et verbis suis, lier'
vivificari ctijiis est Baptisrims. Sl auteriisseeulo"ver- qualeslibct adminislfenlur, et SacramerttaDei ubique'-
'
bis et.non faclis reiiunliant, quales Cyprianris et inlus rectasunt, et mali homines-quibus^nihilprosunt, ubi^
esse iesiatur;nec ipsos-vjvificari.nisi convertantur,.' que pervef sf-sunt. , . .-'_-•-
et lamen-vefumrhabefe"~Bnplismum,etianisi non cbn- 28. Illud autem qtiale est, ul Ideo puletur hmreti-
vertantur. Dndc etiain exterioi-es mortuos"',qtiamvis cus non habereB(iplisi)ium,quia nonJtabetEcclcsiam?
nequevivant", neqife viviftcent, habere. tamen Ba-' Et ulique cum bapiizatur, eliam de sanclct Ecclesia
plismum-viyum , qui.eis lunc [jrpsit ad -vitam , iifterrogatur,-Quasi vero ille qui non facl.isintus , sed -
si convertantuf-ad "pacem,similiter manifesium esi; rerbis saiculo renuniiat., iiori boc iiiBaptisnio inter-
-
CAPUTXIX. — 2S. Quaproptei qui junc ab hsere- rogetur. Sicul,ergo bujus falsa res'ponsib non efiicit
sibus venientes"ih eodem Chrisli Baplismo ,' quem uiBaplismusbon sit quein percijiit; "sicet illius de
foris acceperaiit-, suscipicbant, et dicebant -se vete- . Ecclesia sancta falsa j-espbnsionon .cfficit.ut Ba"p_ti-
rem consueludhieni seqni, sicut etiam ntinc snscipit smus non sit queni percipit: cl sicul ille si ppstea ,.
Ecclesia rfruslra conlfa ,eos dicebatur-,sipud veteres qiiod /aifacltei'! respondcrat, veraciter impleat,~ iiori
Itmreseset scltisinatal primd adhuc fuisse inilia,- ul hi ei Bapiisinus repetilur", scd vita "coriigilnr;' sic et-
illic essenl -quide.Ecclesiu recedebanl,el hic baplizali ille si poslea veniat ad Ecclesiam , de qua inierroga-
pritts fuerani',.quos lunc ad Ecclesiam reverientes ct lus filsum responderat, quia eam' schabere , dum.<
pwnilenliamagentes, npcessenon etdi bapiizari. Siaiiiri non"ha~bcret,pulabal, ipsa quam noniiabebat ei cla-'
enim ut unaqure.qnehccresis existebat, eta cQiigrc-' tur, non quod aeceperat iteratur. Cur,autemad.vcrba
"
gatione eaLlioliccecommunjonisexibal, non dico aiio' quse procediint ex ore bomicide possit tainen Deus
die, sed et ipso die polei'al irruerilcs in. se! aliqubs olcum scinclificare,'Cl in aliari qttoclhmreticiposuerunt^
baptizafe. Ei ideo'si vetus hsec erat_eoiisueludo , ut nori possit, nescio-: uisi fortc quem cor honiinis fal-!
sip susciperentur .(quod nec ipsi q'ui<contra dissere- laciter conversum inlus iibn impedit,iigiium fallaci"
bant negare potuefunl), nulli paulo altentius adver- lef positum impedit foris, quominus sacramenlis suis
tenti potestessediibinm, eiiajri!eossic esse_suscepios, adesse digneiur, nullis hominum falsitalibus inipe- .
sunt. ~' '
qui foris in hceresibusbaptizati ditus. Si ergo ad hoc valet qtiod dietum""estin Evan-
26. Illud autem quid liabeaf raiionisiion yideo, ut geiio , Deus peccaloremnonaudit (Joun. ix.,-51), ut'
nondum dicalur ovis errans", cui qiicerenti .salulem' -jier peccatorem Sacfamenla non celebrentuf; quo-
clirisiianam, in hserelicbrum iifeidere erroi-em, et modo exhudit homicidam deprecanlem, vel supef
apud cos contirigitba|jliz;iri; et ovis jam-facla' d;ea- aijuani Baplismi, vel surjer oleum, ,vel supcr. Eucha-
lur in ipsa iiitus Cathnlicay qui sceculriveiiris soliset -ristiam , vel supefcapita eorum quibus mahus im-
noii faclis .renunliavit, et in ea cordis.-faisitaie Ba-. ponitur? Quse oninia tamCn el fiunl etvalent eliam :
plismum accepil. Aut si et lalis non fit ovis, nisicum per hoinicidas ,<id est pef eos qui" oderunt fiatfes, '
se ad JDeuinveraci corde converlejilT":sicul isle non eliam in ipsainlus Ecclesia. Cum dare hemo possit
quando fit ovis Jjaptizalur, si jam bapiizalus erat, sbd quod non habet; quomodo dal, hoiriicida Spitiliim
ovis nondum erat; sic et ille qui venil ab hcereticisut-
1 Forle,hwrp&set schismqtum. " '
(a) Tribus proximis capilibus"respondet Cyjjrianiepi?
(fl)Sequeritfbiisduobuscaj.ilibiisexaminatCypriani
' epi- stolse70,scrijitajex Carthaginensi concilioad
' saiurrijnum,
' *"'
." etc". '-'
s'tolam72, a dQuintum.' Maximum,
"
-191 - DE BAPTISMOCONTRADONATJSTAS,S. AUGUSTINI 192
sancluiii ?" Et lamen ipse inlus" -cliam baptizal. caia tlimissa sini, si non in melius mutalo cordc b"a-
"
Deus crgo dal eliani ipso-bapiizante Spiritum-sa.n- .." _"ptizali- sunt, sive'coiitinuo dimissa'rediefint: ct pcr
clum. ""'''- '
-•. , se-ipsum, qtiia Dei'est;;sahclum esse cogncciinus, et
CAPUT XXI."'—29. Quod'vero ait, Baptizandits 'sive tfadatur sive'accipiatur a (alibus,*nulla eorum,
el iitnovandusesl' qui ad Ecclesiam venit, vt inlus pervefsilate vioiaii,;sive inlus,-sive foris.'_
per sanclos sanctificelur; qnid faciet, si et intus in CAPUT-XXII. — 50. Proiride consenlimus Cy-
;.-hon sanctris incurrerit ? Ati forte sanclus esthomi- _p.riano,hmrelicosremissioneihdare non ppsse, Bapti-
cida? Et si propterea baptizatur in'Ecelesia, uieiiafn snHim~aulemdare posse,"quod.quidenii.Ilisc.tdantibus
hbc ipsuindeponal, quod honw.ad Deumveniens dum ct "accipienlibus valeat. ad pcrniciem, tanquam lanlo
sctcerdotem.qumril;in sacrilegnmfraride errork incur- munere Dei male-uienlibiis ; sicut-eiiam nialigni et
rit; ubi postea depositurus,est,si foi-lein ipsainlus - invidi,.'quos eljnlus esse ipse testaiur,-remissioneni .
Ecclesia dum bominem Dei. quscrit ,-in homicidam peccatortim dare non possunt, cum"eos Baptismum
fraudc erroris incurril? Si nonpotest in hominealiquid - darepbsse omnes rateaniur. Si .eriimde his qui in nos :
inaneesse, ctaliquidprtfvalere;qn&repdteslinhomicWa peccavcri.nl, dictum 'est, Si non dimiserilis peccata
Sacramenlum sahcluni esse, et cor sanctufn non esse? hoininibus,necPaler vesier dimilletvobispeccafavestra
-Si qitisquisSpirilumsanctumdare non polesl,-necbapli- (Mailh, vi, 15) : quaiito'niagis'fieri non poiest ut eis
zare polest;-cuf inlus baplizal horiiicida?Aut qtiomodo peccafa dihiittantur, qui. fratres a quibus diligunlur
- Spiritum sancluni habet hbmicida, cum omnis
qui oderunt, et in ipso odio baplizantur-; quibus tamen
Spiritum sancium habet, illuminaius sit; ,</wiauleiri postea correclis rion rursus Baplismus; datur,- sed -
odit fratrem, httenebfis sil usque adhiic? Si -quia unus ipsa venia quam tunc accipere non-meruerunl, in -..
esl Baplismus el unus spiritus, idep non possunt ha- vei-a conversione prcestatur. 'Ideoqu.e etiam -illa quse
bere liniim Baplisnlaqui non habeiitunum sj.iritpm; ad Quintum scribit Cypriahus, et illa qucecum coile-
"cur .inlusinnoccns el.homicida Baptismum uiium ha,- gis suis Libcrali, Caldonio, Junio,"et cceteiis, ad Sa-
bent, el cumdeni spiritum nonhabent?._Tta ergo po-". turninum, Ma"ximnm,.etalios, bene considerata nullo
tcst hsercticus et catholiciis Baptisma unum habere, modo pi-oferenda:sunt adversus lotius, Ecclesix ca-
. elimam Ecclesiannion liabere, sicut possunf in Ca- tholieseeonsensioncm,"cujusse illi mehibra esse gau-
-" lliolica innocens ct homicida unum liabere
Baptisma, debant, ci uiidc se neqiic- ipsi pfcccideriinl,'neque
el untiin spirit.iimnon habere : quia sicul unum est diyefsa. senticntes'prsccidi passi sunt";!-,doriecali- "
, Baptisma, sicunus eslSjjiiilus et una.Ecclesia. Itafit - quando in Doniinivoluiilate pet plenaiium concilium,
uthbcin quot|iie agnoscendum sit quod babel, hoc licet posl multos aiiuos,_quid esset reetius eluceret,
eidandum qtiod non habel. Si nihil potesl ratum et non "aliqua,novitatc instiluta, "sed anllqukate robo-
. firmumesse apud Dominumqnod illi faciunl,_quosDo- rala. '-^ ' \
miniis.hoslesel adversaripssuos esse dkil'; cur firiHiis CAPUT XXIII. —51. («) Ad Pompeium.etiam
eslBaptismus quem iradunt bomicidsc? An.hostes et seribit Cyprianifs de bac eadeni re,- ubi ajjerle indi-_
adver-saiiosDomini nondicinius homicidas?-Q«fau- cat Stepliainini",quem Romance Ecclesiceepiscopum
lcm oclit-fratrem.suum, Iwmiciclaesl. Quomodoergo ~tunc iuisscdidiciriius, liou-solum" sibi aa ista non
baplizabanl, qiii bdcraiit.Pauluin serviimChiisii Jesu, - consonsisse, verum.-etiani-conlra scripsisse atque
ac, per hoc odcfanl et Jesum, quia ct- Saulo ipse • prcccepisse. Qtii ulique" Stephanus non proplerea
dixit, Quidiuc persequeris-(Act.ix, i)'i quando ejus communkavilhmrelkis, quia Baptisma Christi quod-
servos persequcbamr ; et in fine ijise- dicturus est, in eorum pcrvcrsltaie iiilegrum mansisse cognovit;
Cum uiti ex. mhiimis meis/non fecislis, mihi non feci-- improbare npn bus.us est".Nam si hbn lialjent-Bapti-
siis (Matih. xxv, '45)?-Qtiamobreni, ,omnes~qui ex smuni qui de Deopfava seiiiiunt; hoc posse et intus
uobis _excunt, non suut ex nobis; "sed non omncs accidere, jam satis, ~ut-arbilror, dispulatum esl;
qui nobiscum suul, ex' noliis sunl':"sicut. rirea ciim • Aposloli antem nf/.i/quidem exiiide prwceperunt: scd "
liituraliij', quidquidinde-volai, non est liiticum; scd coiisuetudoilla quseopponebatur Cypfiano, ab eorum ,
noh quidquid.ibi cst, tiiticuiii est.<kleo.ue cl Joan- ,traditioue exofdium sumpsisse<cfedencla"esi, sicut
ncs : Ex nobis, inquif, exieruhl, seclnon cranl ex no- siinlriiulta quceuniversa tenetEcclesia/et.obhoe ab
bis. ,Si enhn fuisseni ex nobis, permansissenl ulique Apostolis1 preecepiabene credunlur, quanqtiam scri-
nobiscum (l.Joan. n, 19). Quapropter Sacramenlum pta non repeiianlur.- "... -
gralhe dat Deus eliam per malos ;ipsam yero gra.iam 52._Ai enim scfiptum est de hsereticis, quod xisc-
"non nisi pcr se.ipsum vel per sanctos suos. El ideo melipsis-damnaii'sunt(Tit. ni,"'ii). Quid"crgo, etilii
rcniissioneni peccatorum vel perse' ipsum facil,~vcl ,. non a semetipsis damnali ,sunt, qujbusdictuin est:
per illius "columbccmembra,"quibns ait"':Si cmtii- In cjuoenim allerum.judicas, lemetipsumcondeinnas?
• miserilis, dimiilentur; siciti
tenueriiis, lenebunlur Bis aulem dicit Apostoltis : Qui prmdicas non furcin-
(Joan. xx, 25). Baplisnium vero, quod, est/Saera- ciitin,furaris (Rom. ri, 1, 21), elc.rEl (ales-profccto
ni.cnttim remissionigpeccatorum, quia nulli dubium
est haberc ciiam homicidns posse,'1qui in lencbris
"stiiil lisqtie adhuc, quia de cordib.tiseornin'"frhier- ' i Trestanltini Mss.,et ob hoc.Jpostolis. .
nuin otliuin non cxchisum csl : sive niilla cis pec- lam (a) Hocol sequentibuscajiilihus
" Cyprianirefellit episto-
ad
14, Pompeium.
- ' " ' •
IW ."_.. ';'- LlBER QUINfUS/ 1M
erant illi, qui ciim esseht episcopi et cum ipso Cy-- teniplo Dei cum .idolis? Siautem nori habent avari
prianoin uiiitatecath.olica cohsti.uli, fundos insidlo- ^pirituiu Dei, ct tamen habent.Bapiisma; polesl esse
sis fraudibus rapiebanl, prcedicanles utique populis sine Spiritu Baplisriia. ..".."•,-",",
Aposloliverba dicentis, Neque rapaces regniim Dei " - 55. Si propterea"filiosDeo generare ribn potesl liw-
possidebunt(lCor. vi,-10)'. -.-:"• resis per Cliristum,quiaChristi sponsa non cst; ncc
" 53.
-Quapropleripsius etiain -epistdlcequse ad Pom- turba illa inalorum intus conslilutorum potest, quia
peiiim scfipta est, cri.lcr_as.senlent.asex eisdem fe- ' et ipsa.Christi sponsa non esl._Designah;reriimChri-
gulis breviter percurrere npri mbrabor. Contraman- sti sponsasine macula et.ruga(JSj)//es.-.v,'-27)!(«').
• dciiumDei esse,-quod venientes~abhwretids, sijamit- JHfgoautjion omnes'bapiizaii filii sunt Dei;'aut poT
IkBaptismuinClirhli-acceperunt, non baptizantur,-qua test e't non sponsa'generare filiosDei. Sicut aulciri
: aucloritate,sarictarum osteiiditur? Sed- -.quseritur, utrmri spiriluaiiler natus sit, qui Baplisinum
" Scripturarum ' Christi
apud hwrelkos aciepii: itaquxri pbtest; utrum
" planeosfenditurniullos pseudochristianbs",quamyis
non habeant eariidciri cbaritatem cuffi sanctis, sine_ spiiitualiier natus.sil, qui Baptismum ehrisil-nbn ad
qua niliil prosuiii-rj.usecrimquesancta haberepotuerinl, Deum veraci corde conversus ih Catholica accepit,
Bapfismum tamen comhmnem habere cum sanctis : nec-tamcn idep BajJtismumrion aqcejiit.
- quod jam salis alquo ubeniirie denioris.lratum-esf.Ec- CAPUT-XXV.'— 5.C..Ja'm'-illa'qusc in Stepha-
' clcsiam.ei el Baplisinaj dicitfqb htvicemnon num irrilatus effudil, 'rcifactare holb;'quia ef;ri'on
Spiriliim
'
.posseseparari,.et'ideoqui ab Ecclesia separali sunl efa OJJUSesl. Eadem quippe ipsa dicunlur, quse^jarii.
Spirilu sanclo," etiam' aBaptisiiw.vult inlellicji sepa-- salis iliscussa sunt; et eaprceterifenielius est,qucc
rdtos. Quod si ita est, cum quisque'iri Ecelesia catho- periculurir perniciosce dissensionis.habuerunt. :Ste-
lica Bajjtismum acceperil, tamdiu in'eo manet/ phanus autem eiiam ahsliriendos -pntaverat, qui<de
quanidiu in Ecclesia et ijise "maiiet: si aritem inde ! suscipieridis hsereiicis priscarii-_cohsbetudinem con-
discesserii, discedit a- Baptismo ;'qub"dnori" ila est. vellere conarentur.:, iste auierii qusesiionisipsiusdif-;
Nam ideo redeimti non redditur, quia cuni discede- ficultale permolus, et,:sanctis chaiitalis, visceribus
rel, noh amisit; Qucmadmqdumautem"Spiriturii san- "largissimeprsedilus, iii unitale cum eis inaiiendum '
ctum sicut habent filii dilecii, jioh habent filii mali- .qui div.ersa seiitirent. Ila quanivis commojios, scd
gnj, pt lameri Bapiisiriuni habeiit: sfc"el Ecclesiam lamen, fraterne indignaretur, vicTt.tamenpax Christi
sicuf habent Catholici, rion habehl liDeretici^et lanien in cordibus eorum, ut in lali discejilatione nulluni
"
Baplismum liabent.' Nam Spiritus sgnctus disciplinw inter co.s"maluiii schismalis oriretuf." Npn autem
-
fugiel ficium (Sap. i, S),"-nec tamen eumfugiel Ba-' ,hinc,iiberiu'sexcreveruril-hwresesetschisinala : ijuia id
ptismus. Ilaque sicut potcst Baptisma esse et jinde qiiod in eis Christi est,'approbalur; quod aulcm ipso-
se aufert Spirilus sanctus; ita polest esse Baptisma " runvesl, iniprobaiur..j_Iagisenimqui hanciegem re-
ubi none.st- Ecclesia. Jllajws aa.ei.i imposilio,sinon ' bapiizandi tenuerhnt, in' plura frusla concisi siint.'
adhiberelurab hmresi^venknii,lanquani extra omuem CAPUT XXVI.—. 57. Jamverocum uicil : Epi-
culpam. esse judicaretur : pfoplef eharitatis autem scqpumdocibilemessetkbere (II Tfm.")i,,24).;etadjun-
copulalioriem, quod est maximum doriuni Spiritus git, Docibilisauteiri ille.est, qui est addisceridum pa-
sancti, sine quo riorivalent ad saluteni -qucecumque lienlia lenis et milis : oporlel ehimjbpiscopnmnon tan- .
alia sancta in homine fuerint, manus hsereticis.corfc- lum clocere,sed el discere; quia etjllfmelius docet, qui
clis imponitur. - -' -" ""-" r quolidiecrescile. proficitdiscendo.meliora : bis"utique"
_.'".'" .
CAPUT XXIV..—54. Jam de-temploDei, elqud-- verbis s.atis"indicat vir sanctus et pia chaiilale praj-
modo accipiendum sit, Quolquotin Ghristo baplizati ditus, non esse nicluendum sic ejus"epl.stolaslegere,
estis, Chrisiut» induistis (Galat. in, 27.)-, satis, disse- ut si quid posteaj.pluribuset diutuniioribus inqiiisi-
- ruisse me memini: Neque enim avari teniplum Dei liohibus compertum _Eccle_sia coiifirmaverit, non am-
sunt, crim scriplum sit, Qum socielas lemplo Dei ciim " bigsimus; qiiia sieuliriulta erant qusc dbcfus Cypria- *
idolis (Il.-Cor.'vi,16) ?<etavafitiam idololatriam esse, nus doceret, sic.efat et aliquid qubd.Cypiianus docir
: lestimonlum Pauli
Cyjjrianus assumpserit 1. Iiiduunt. bilis discerct. Qriod"autem nos ad.monet, ut ad fontem
autem homines Ghiistum, aliquando usque ad Sa- recurramus, id est, ad Aposlolicairitraditionem,"elinde
cranieiHiperceptionem,aliquandoet jisquead vitcesan- canalemin nostra lemporadirigamits",optimum est, et
.clificaiipnem: aique illud primum el boriis et malis sine dubilatipne facienduni.-Tradilum est crgo nobis,
polest esse commurie, hocauleriialterum propiium sjcut ipse commemorat, ab Apostblis, tjuod sii itnus
cstbonorum etpiorurii. Quapropter si Bapiisfna'esse Deus,el Cliristusunus, et unaspes, et fides una, ei'una
sine.Spirilu non polest, -habent et Spiritum bscreiici; Ecclcsia, et Baplisma ununi(Ephes:-\\, i:b). Cuin
sedad perniciem, non ad salulem, sicul habuit Saul ergo ipsis Apostolorumtempofibusjnveniamus.fjisse
"•(IReg. xix, 25). Nam per nomen Christi-in Spiritu quosdam, quibus.una spes;nori erat, et unum Bapti-
saneto ejiciuntur dsemonia,quod el ille poterat qui sma.erat; ex ipso forile ita.in' nbs ducilur yeriias!-.iit
erat exlfa Ecclesiam; de quo discipuli Domino sug- appareatnobis sic.fiefi posse ut cuhi sit una .Eccle-
gesserunt (Marc. ix, 57). Sicut haljenf avari, qui ta- sia, sictit spes una, et Baplisma unum; habcant- la-
men-'iion sunt temjjlum Dei: quoniarii-quio. socielas men uiiumBaptisma qui nonhabenl unam Ecclesiam;
1 Er. Lugd.yen., mumpstt. M. - - (o) 11ttetracl.,cap.18.
19S DE BAPTISMOCONTIU DONATISTAS,5. AUGUSTLNl - '. 19d
sicut illis eliam lcniporibiis fieii jioUiiiul Baplisma , fiani-idonci,sauclortim liiystciiornmlacieivutiiiiiilur;.
uiriim liabereht, qui unain spem nmi liab<"reiil.,Q,uo- ea qu;e in pravis uiorihus populari ctiam judicio ma-
motltieniiiihahehanl iiiiani spejii cum sanoiis ctjuslis nifesta .stint,-in Dei limorc dcvilant; et tilniimisnii-
. illi qui diccbant,Mcinducemus elbibamus,cras eithnnw- iuisqtie rebus. icrreuis el femporalibus delectenlur,
riemtir (I Cor. xv, 52), "diccnleV.quod non esset re- vigilatifissinie saiagunt; "regnlam.fideidiligculer in- .
sufreciio mbrtiiorum? Et tameii in ipsis eranl, quibus quisitam firmissime tencnl, et si quid ab ea deviant,.
iilem ap»sl"Ius dicil, Numqiiid Paulns provobis cru- cito' aucloritale catholica "cojriguulur; quanivis in
ciftxitsesl_?auihinomhiePunlibaptizatiesiis[Id.i, 15)?' ejus verbispro sensu cainali, vafiisadlmc plianta-
Ad eos eniin apeiiisshhe. scribit, dicens :-Qitomodo - sinalum:coiicursibus fiuclueiit.Siint eiiam qtiidaiu c'x
quidaniin vobisdicunl qiiia resurreclioinortuoruinnon eo nuineroqui adlittc jjequiler vivant, auteliani in
"
esl (Jd. xv, 12)? _ ; ' hseiesibusvel iirGentiliinn superslilionibus jaceanl:
- CAPUT XXVII. —58.- Et qiiod iii Canlico canti- el tanien eliain illic novilDoiiiinusquisunlejus. Nam-
<"corum Ecclcsia sit; desciibitur, Horlfts conclusus,so- queiji' illa ineffabili prsescienlia Dei, multi qui-foris
ror.mca sponsctjfonssigncilus,pttleusaqttccvivm,pafa- yidenlur, iritus sunt; etnmlti, qui intus videnlur.io-
disiisciim frttctu pomorum(Cani.jv, 12) : hoc inlel- ris sunl. Ex illis ergo ouiiilbus,-qui, ul i.ta dicam, in-
. ligere hon audeo uisi in sanclis cl jusiis, non in.ava- .tfinsecus et in oceulto intus.sunt; conslat "illehortus
iis el fraudaloiibus, ei7ra]>toiibiis,'cl.fcneraloribus, conclusus,joiissigndius, .pulcus-uqttmiiivm, paradisus
e'l ebriosis, clinvidis, quos tamcn cum jiistis Bajiti- cum fruciu pomorum.Horurirmunura concessadivini-
sriiuiiihabuisse coinmunem, cum quibus communem , tus, partim sunt projiria. sicu.tin Iioc tempofe infati-
rioifriabebant ulique-chaiilalem, ex ipsius Cyjjriani gabilis charitas, ^et in fuluro sscculo vita scterna;
lilleiis.-sicul sa:pe commemoravi, uberius"-discimus, parlim vero cum malis perversisque cqftimunia,
et ddcemus.Nam dieal niihi aliquis, cjuomodo irrepse- "siciil oinnia ~.ccetera,"in quibus sunt- et .sacfosaiicla '
riiit ht horlum conclusutitei.fo.nle.m - > - - - ____
sicjnqlum,qttos ssu- .mysteria.-. _.
etilo vejijis solis el non faciisYeiiunliasse Cyprianus, - CAPUTXXVIII. — 59. ilinc itaquo jam.facijior.et
cl lameii inlus fiiisselestalur? 'Si enim-et ipsi ibistiut, "expeditiofnoljis-arcse illius, cujus Noe fabricalor ,ct
eljpsi sponsa Clirisli"siinl; ilanc vero talis esl illa gtibernator 1'uil(Gen.vi el vn), considcraiioproponj-
. sinc mactila ct ruga (Ephes. -v, 27) («), et. illa" spe- tur. A-ilenini Pelrus :.!)) arca Noe puuci, id est, oclo
cibsa coluihba iali membrorum parie turpatur? An anhnmlibminumsalvmfacim stini per ctquam: qitod el
, istsesunt spinai, in quarum riiedio estilla sicttl li- vossitnilifonha-Baplisma salvos facit; non carnis dc-
.Utini, qupd in eodein Canlico djcilur (Canl.n, 2)? In posilio sordiumi.sed consckniiw bonpiinierrogdiio(l
quanium ergo lilium, ih lantuiri ef Iwriuscoriclususet " Peli-.m, 20, 21). Quapropler si apjiarent hominibus'
fonssignciius.'111illis yidelicel jtislis, qtii in occulto in unilaie catholica baptizati, qiii seeeuloverbissofis
Judsei'suiit circumcisionecordis (liom. n., 2'9)(Omhis el non factis fenuntiant; quomodopertinent ad bu-
"eninipulchtiludofiliwregisinlrhisehis [Psttl.XLIV,1 "•_]),- jus arcaj mysierium, in qtiibus nbn«est cojiscieiilicc
in qiiibus est nuinerus certus sauciorum.prcedestina- bonce inlerrogatio? Aul qubmodo"salvi .'flunl per
lus anle inundi constitulioiiem-.Illa vero multiludo -•aquam, qui sancto.Bapiismate.male filenles,-cum vi-
"spiiiafum. sive occullis',sive apertis separationibus, - deantur esse inlus, usque in finem vilse in flagiliosis
forinsecus adjacet. super numcrum. Annuntiavi, in- etperditisaiioribus! persevefaiil? Aut quomodo non
'
quif, el locttlussum ; multiplkali snnl sttper nttmerum sunl:per aqtiam salvali, quos in pfsoicrilum cum eo
;(Psql. xxxix, C). Numerus ergo illejusiorum, qui se- Baptismale, quod Lnhccresi acceperanl,-in Ecelesi;un
cundum proposituin yocaji stml (Rom. vm, 28), de< simjjliciteradiuissos Cypfiantis ipse_ comineinofat?
"
quibus dicttim cst, NovitDominusquisunfejus (ilTim. Eadem quippe arcieuiiiias eossalvos- fceil,-in qua
II, 19); ipse est horlus conclustis,fonssignatus,fmleits neirio,nisi per aquam salvatus esl. Ipse enim dicil':
aqumvivm,paradisus cumfrubiu pqmoruin.Ex hoc nri- Potens eslDoininusmisericordiasua indulgentiamdure,
inero quidam sjiiiitualiter vivunt, crsupcremihen- . el eos qni ad Ecclcsiam,simplicilercfdmissi,in Ecclesia
. lcinviaui cliaritatis ingTediunlui'; etcum prreoccupa- dormierunt, ab Ecclesimsttw miinefibusnon separare
tum liominem in aliquo deliclo iiistruuul in sjjiritu (Epistola.lo; ad Jtibaianum). Sinon per aquam, qup-
cnilalis, inlenduiit ne-el ipsi tententuf (Gctlat.vi, 1); modo in area? Si ndn in arca,-qi"iomodoin Ecclesia?
cl cum forte el.ipsi jjrscoccupaiilui',reprimilur in cis -Si aiuem in Ecclesia, uiique in arca : et si in arca,
aliquaiiliilu.il, non autem cxstiiiguitur charilaiis affe- -. nlique per a"qu;im.-Poleslcrgoficri utcl qiiidam foris
ctus, ruitsusqticinsurgens. et iuardescens;:pri-.iino , bnplizafi, jjer-Dei-pr.rsciciitiam.verinsintus bapliznii
cursui resiituitur. Noi'unl eiiim- dicere, Dormituvil d.eputentui'4quia illic'cis .aqua incipit prodesse-ad
animameaprmtwdio; cOnftrmaine in.vcrbisinis (Psdl. salutein; p.equecniin aliier dici jiossnntsalvi.facii in
cxvm, 28). Com aulem aliquidaliler sapiunt.-id quo- ,'arca nisi per aqiiam :-cl rurstts quidam, qtii.yidebiiii-
que illis in chaiilatis flagrantia peniianrniibiis, nee ttir inlus baplizaii, pcr eanideiii praiscieniiam Deifo-
rumpenlibusvinculumpacjs,..Deusreyelabil {Philipp. lis bnptiziili verius.iiepuientiir.: male quippe utcntes
iii, 1S). Quidaiuvcro adhuc caruales etanimales pro-
vcctus suos inslanter exercciit, el til cibospirilualium 1 EdilioArn.:sicnfapparelItoinincs.Sic-eliani VA\;ssd
infra,loco,baptizati,hahet Ei\, baptizqri.AtMss. jilcri^ue,
U
(«) Rclract.,cap. 18 skul appdrenthominibus bapiizati. .' -
"
... - LIBER SEXTUS. .. \- . - 193-
19^. ..'.."
Baptismo, peraquanvmoriuntur; quo.dnulli tuncac- sed eodeiii Bajjtismo et bbni eaiho"_icisalvi firint, et
cidit, nisi ,qui prccler arcam fuit. Cej"le manifeslum mali catholicivel haerelici pereurit.-Qiiidatilem bea-
esi, id quoddicitur, in Ecclesia inliis el foris, in cor- tissimus Cyprianhs de Gatl.ol.cct^sentiat,ei quomodo
de, nonih corpbrecogitandum; quandoquidemojnnes" ejus auctoritale penitusbbterahtuf .fsefetici,quanquam
- qui corde suntintus, in arcce unitate per eamdenf multa dixerirn, seorSum lafheri,-si Dbrriinbplacuciit,
aqudiu salvi-fiunt, per quamomnes qui corde sunt aliquaiilo "ubefius aique inaiiifestius dicere sfatui,
foris, sive etiam corporefoiis sint, sive non sint, cum pritis de concilio.ejus dixero.qure debeiia me
laiiquanvuiiilatis adversarii nibriuntui'. Sicut ergo pulo, quodinDeivoltiriiate sequerili"
volumilieaggie-
non alja, seil eadom aqua" et in afca positos salyos diar". - - '. !. ' . -
feeii, el exlra aream positos inlercmil. sicnon alio,

-MRER SEXTUS.
hCerettcoj-um
in quo"Carthagiuense_cqncilium"de cut-aet auetoritateCyjjrianiceiebralum,expenditur.
Bajrtismate,

CAPUTPRIMUM.'—1.Poterat jam foftasse siirfi- cum cl.amatper simileSiPharisseorum,de qmbusdi-


cere, .quodloties repeiilis rationibiis",'cl multipliciter' cluni est, Quwdicunt., facite (Mallh. --xxni, 5)".
'
disputaiido vefsalis aiquo-traciatis,, adjuiictisciiain 2..Sicul enim honio spiritualis habens fiiiem pi-sc- -
divinarum Serip.urarum dbeuroenlis,etijjsitis Cypria- cepti, jd esl, chaiitatein de~cofde puro et cohscienlia '.
.ni lot.iestiinoniis" suITragaiiiiljus,jam eiiam corde bona et fide.non,fieia-(I Tim. f, 5),.pblest aliquid ex
lardiores," qiiaiiiuni exisiinio; inielligiintBaplismum corpore quod adhuc cbrrumpitur -ef aggravat ani- ,
Clirisii iiulla perversilate iiominis, sive .dantis, sive mam ( Sap. ix, 15), miriu.sliquide cefnere,- eLalili.r .
'
accipienlis, posse violari.'Ncc'ob aliud illis lempori- sajicre quod iii eadem ciiariialepermanenti<Bi."uscum
buSj.qiiaiido.isiaqueestiocontra velereih consuctudi- voluerit-fevelabit (.PJiilipp. m, 15 ): sic in liomine
ncni 1 disjihiatiouibus salva'chaiitaie. atquc unitate cai'iiaii alque pervefso potest /iliquod bonuiri et utile
alicrcanlibus-disculiebalur, visum cst_ rjuibusdam reperirf, quod aliunde sit, non ex ipso. ,Nam utin
eiiam .egregiisyiris antislitibiis Chrisli ,' i.nter, quos palmite fructuoso invenithr aliquid-quod purgandum
prajcipue beaius Cyprianus eminebal,-noir esseposse sit, ut majorem Ifuelum ferat; ila el inaruridineiierili
aj)ud hxfelicos vel scbismaticos Baptismum Cluisli, atque ctiida vel-alligatasolet uva pendere. Et ideo sicr
nisiqiiia.noildislinghebafur"Sacramentumab effectu, Ut stullum esi!fructiferi palmitis pufgamenlaldilige- .
. vbl risu Sacramenii.'Elquia^ejus bffeclusaiqiie usus re, cbmmodeaulem faciiquipbina.suaviaubicumque
in liberatione a peccatis et cordis. recliiudine apud uuspensa non jrespuit,: ila.quisqnis ab unitaie prseci-
bccreticosnon invcniebatur,jpsum qrioqueSacrariiciiT suspropterea rebaptizat, quia Cypriano visum esl ab
lum noh illic esse putabatuf. Sed cpnverlentihusocu- bsereticisvenieiiiesrienuo bapiizari;oppftere; laridan-
los ad intciioris palese'muliitudihcih , cum el hi quf da in tanlo' viro aversalur, et emendanda sectatur,
in ipsa unilale perversi suntet perdite viyunf, appa- nec ea jpsa quse sectatur asscquitur. Ille eiiim dum
reaiil reniissionem jyeccatorum"hec 'dare posse- nec' zelo Dei gravitei' delestatur eos qui sc-ab uniiate se-
habere; qriia noi.tinalignis,.sedbonis filiisdictum est, paraverurit, etiam ab ipso Baptismosepafatos esse ar-
Sf cui dhniseriiispeccatafdimilienlurei; sicui leiiueri- bilratus-est,:isti.aulem paruni sceleris pulariles,' quod
tis,tenebunlur(IJoan. xx,25): liabere lamen, et dare, ipsi a Christi unitate separaii suht, etiam Baptisnium"
el. accipereBaptismi Sacramenluni, satis clbxif pasto- ejus illic"non esse, efsccum exiisseeorilendunl. Tam
libus Ecclesirecaiholiccetolo prbe diifusce,perquos -
ei'golonge sunt a fecundilaleCypriani, ut nec purga-
poslea plenarii cbncilii auctoritate origihalis eousue- irientis ejus scqueiitur. '."- -'
tudo firmala.esi ;<eliam oyem,""qua. foris errabat, et - CAPUT II. — 5. Jtem quisqtiisnoii habens ehafita-
dominicumcharactereni a fallapibus dcprcedatoiiljus tem, el perdilas vias lrioruiniugrediens pcssiriibrunj,
suis foris acceperal, venienlem ad ciiiistiarisaunitatis intus videlur esse cum foris.sil, et Baptismum Chiisli
salutcm, ab errore corfigi, a"caplivitate liberari, a nec in hsereticisrep~etit;nihil ejus adjuvat sterilita-
vulnerc sanari,- cliaraclerehi tamen iii ea ilomiriicum lcm, qtiod non feeutidaiur suo, sed fructu oneratur
agnoscipotiusquam improbari: quaridoquidemipsum alieno. Fieri autem polest.ut aliquis vigeat in radice '
characteremlriultiet lupi et lupis inilgutil, qui vi.den- ciiaritatis, et in quo Cyprianusaliier.sapuit reciissinie. -
tur quidem intus esse, verumtameir acl illam ovem, sapiat, el lamen.iii CyjJiiano quam in isto plurafe-
quse etiam ex-multis uiiaesi, nOnpertinere , moruni cunda sini, eLin isto quam in Cypriano plura' pur-
suorum ffuciibus conviucuiitur, in quibus in finem ganda sint. Non sol.umilaque malos catholicos nullo
usque perdurant":quia secundum prcescientiamDei, modo comparamus, sed nec bonosfacile cocequamus
sicut multse oves errant exlerius, sic multi lupi insi: inier raros excellen- 4
bealoCypriano, qucm etpaucbs
dianliiriiiterius;-inJer'quos tamen novit Dominusqui lissima. gralice viros niimeral pia mater Ecclesia:
sunt ejus, qui non a.udiunivocem nisi' pasloris, etiani quamvisisti et apud licereticoscognoscantBaptismum
1 Am.Er. et.Mss.,c-ontrautilemcomtctttdinein: Chrisii, illi autem alilcr visum sit; uf per eumiiriiutiS
199 DE BAPTISMOGONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINI .200
aliquidvidenteni, el in unitate firmissimepe.mianen- c.iii-non possit malus eliam tradere BapLismum,qui
tem, manifestiusdemonsirarelur hscreticis, quam sa- •jiotest habcre; et.-sicul pernicioselhabetj ita eliam
crilegoscelere rumpereturvinculumpacis.Nequeenim "pernicipsetradere; non quia"" tale aliquid irailii, nee
Phaiissei cseci, quamvisdieeiiiesaliquandb ijuod fieri quia talis liadit, sedquia tali tradit!. Nain cuninia-
dcbcbiil,comparaiulierant aposloloPetro, quamvisdi- lus, tradit_ borio,Jdest, in unitatis vinculo, veraci
cenli aliqtiaridoquod fieri nondebebat. Nbnsolumau- -conversiohemutato, inter boriunVSacramenluniquod
iciiiislorumariditasilliusviridjtaliconferendariohesl: traditur, el bonum fideleiiiciii Iradilur,-Iradeniis nia- .
sed nccaliofumfructus illiusubertati ad.equandusest. lilja non separat 2. El.cum illi yefaciler ad Deum
Gcniesenimnemojudaizarenunccogil, nec ideojiamcn couverso. peccaia dimittunlur, ab eis dimitiuniur,
qiiisquanrnuncin Ecclesiaquantumlibelprofeceiit,Pe- -quibus ipsa a vefaci convprsione conjungitiir. fdcm
- siolalui conferendusesl. Quapropler.reddeusdebilam quijjpe Spiritus sanctus"ea dimiilit, qui daius cst
iri aporcverentiairi, dignumque honoreni. quantuin omnibus sancljs. sibi charilaie cohcereniibiis,sivc se
valeo, persolvens pacificoepiscopoelglorioso mariyri -noverinl corppraliicf, sive non noveriiit. Siniililer
Cypriano, audeb tairieridicere eum aliier sensi.ssedc cuni. alicujuspeccata lenenlur, ab eis.utique lenen-
j schismaticisvel licerelicisbaplizandis, quam postca lur, a-quibus se ille, cui .tcneiHur,yitcedisshnilitudi-
veritas jirodidil, non ox mea, sedexuniversceEccIe- necfprayj cordis aversionc disjungit, sivc illumcor-
sicc senleiUia",pienarii concilii-auctoiilaie roborata poraliler novcrinl,sive non novciint.
alque firmata : sicul venerans pro, stti merito Pelniin CAPUT V. — 7. Quajiroplcr omne.s mali spi-
primum Aposiolorumel emincnlissiinum'martyrum , riiualiler aboiiis sejuncti- sunt :-'si aulemcliam
audcp tamcri dicere, non eum recte fecissciil Gentes corpuraliter aperta dissensione separentur, pejores
judaizare cogeret; etiam hoccnim dico, uon cx mea, fiuiit".Sed, ut diclum esl, niliil interesl ad Baptisriii
sed ex'apostolUPauli salularKdoclriha, "perEcele- sanctitatem;quantpquisquepejor id babeat, et quanlo
' sianvuniversamretcnia alque servata (Gaiat.\\; 14).
pejor id iradat: potesf lameh traderc separatus, sicut
- 4. Dispulans ergo de sententia Cypriani, multum ppiest babere separalus;- sed quam -perriicibseha-
irilia merila positus Cypriani, dico "sacrameniumBa- ber.e, tam perniciose iradere. Ille autem cui tradii,

ptisihi et bonbs el malps possc babere, posse dare, potesi salubritef accipere, si ipse non separ.atus~ac-
posse ac*eipcre:.et bonos quidcm ulilitcr ac salubii- cipiat: -sicut plerisque accidil ul cafbolicoaiiimo ct
lcr, malosauteiri perniciose atque pcenaliler;-cuiii corde ab uniiate pacis.non nlienalb, aliqua necessir
illud lanicn in ulrisque sif scqualiteriniegrum : "atqtie tate mortis urgentis iu aliquein hcereticumirruereut,
' iiihil iutcresse ad ejus ccqualcm-in omnibus integii-
etab fio Clirisli baplisnium sine illius.pervefsitale
faiem, quanlo pcjor id habcal inlcr malos, sicutiiihil |)erciperent,et sive defuucti, sive liberati,' nequa-
iiucresl-quaiiio nielior id babeat inler borios."'Ac'~pcf quani apud eos.remanerenl, ad quos nunquam corde
- hoc eiiaiifniliil inlcresl quanto""pejorid fradat, sicut transieraiit. Si autem
eljam ipse separatus "accepcrit,
nihil interest quanto melior valque ita nihil interesi tanfo perniciosius accip.il,quantomajus^ -bonrimest
quanlo pejor id accipiat, sicut-nihil interesl "quanlo quod noii bene accipit: el-tanio magis valet ad cxi-
mclior. liludenini.pcr se ipsum , et iri eis qui npn tiuni separatp, quaiito niagis possel ad salutem va-
"
ccqualilerjlisti sunl, et in eis qui non a.quaiiteriniqui
' lere conjuncto. Et idco si ab illa perversitalecorre-
sunl,.rcqualilcr sanctum est. .. clus, cl a sepai'alioneconversusveneiil ad catliolicain
CAPUT 111.— 5."llabcre aulcm Bapiismuni,et.tra- paceni, sub eodcin Bajjfismatcquod""acceperal,cjus
dere , el acciperc malbs nequaquam in mclius com- peccata diinitttmtuf propler. vinculum chaiitatis, sub
mulalos, at&& Scriplufis canonicis, et de ijislus quo Baptismaie peccala eju.s'lenebanluf jjropler sa-
Cypriahi,lilleris, salis, utarbilror, dcmonstraviihus: crjlegiumdivisionis: quia illud.et in liomine jtislo cl
quos iion pertiriere ad sanctam Ecclesiam Dei, quam- in homine inj'usio semper sanctuni est, quod ne<|ue
vis infus esse videaiilur, cx hoe-aperiissime.apparet, ccquilate,alicujus augetur, neque alicujus iniquitate
"
quiaisti surit avari,'raptores, 1'eheralores,invidi, ma- minuiturr v . ; , .
lcvoli, el csetcra hiijusmodi; illa ctulein culumba 8^ Qucecunl ita sinl, quid huic lam perspicua!yo-
unica (Canl.x), 8), pudica ct casla, spon~a siue nia- lilali officit, quod mullucoepiscopiCypriano.in ilbuii
cula ct ruga ( Ephes. v, 27) («),- bortus coijclusus, senteiitiam consenserunf, suasque in idem conve-
fons signatus, paradisus cum fruclu pomorum (Caiit. " nientes proprias pi-olulcrunl, nisi ut magis magisque
. iv, \% 15), et cceteraqusede illa similiter dicta suhl: illius Yiriergaunitatem.Ghri.sticharitasinnoiescrii? Si
quod non lnlelligittir nisi in bonis cl sanclis el jnsiis, cnim solus isla sentiens nullo eonsentienle rcmaue-
J id .csl, non lanlum sccundiim operationes munerum ret, vidcretur proplerca,refiiguisse ab scelere schi-
Dci bonis maiisquc communes, sed-.cliainsccundurn snialis, quia socibs non iiiveniebal erroris: lam mul-
iniimam elsuperemineritcm chariiatein Spiritum san-
ctum habenliljus, quihus Dominus dicit, Si cuidhhi- ».Lovanienses. libiis bninibuseditis et maauscxiptisTo
seriiis peccala,dhnitlentur ei; el si cui lciiueritis; tene- luetaniibuscorrexerunt,
' t~tec
- " sed quialaits
quia lali Iradit,
- tradit. -. .
buntuf (Joaii. xx, 25). " Am.,-matiiia.sepamtur.Er. el onmes Mss.,mcditiasu-'

• CAPUTIV. 6. Ac pcr hbc niiiil idbncum dici, peralur; omissanegauleparlicula.
3' AjudLbv;,ipse. .' -
Ani.ct Mss.,ntffjjfis. -
(a) U lwlract.,<ap.18,
201 LIBER SEXTUS. 202
lis autem sibi conscntientibus, quod ctim cosleris mini prmscribenles,aul prcejudkanies,quominusunus-
diversa senlientibus in uniiate permansit, catholicaj quisque cpiscoporumqttod pulqi faciat, habens arbitrii
uuiversilatis sanctissimum vinculum, non limore so- sui tiberam polestatem.Et ne quisqnam,si bac eadem
litudinis, sed pacis amore servavjt. Quapropler pos- lihera pnlcsiate divci-sa scnlirct, pellendus a cselero-
set quidem jam videri superfluum, ccelerorum eti-iin rum consonio videretur, sequitur et dicil, Nos, quan-
illius concilii ejiiscoporum singulas relractai e sen- tum in nobis esl, propler hmrelicosciim collcgis et eo-
lenlias: sed quoniam corde lardiores non putanl esse episcopis nostris non contendimus,cum quibus divinam
responsum, si alicui loco cujusque sermonis non ibi concordiam et dominicam pacem lenemus: el paulo
sed alibi fespondeatur, quod iiluc eliam possit adhi- posl, Servalur, hiqtiil, a nobis palknlcr el leniler cha-
beri; melius multum legendo atieruntur ut "acuan- ritas cmimicollegii, Iwnor, vinciilum fuiei, concordia
tur, quam parum inlelligendo coiiqueruntur ul red- sacerdotii(Epist. 75). Sic ct in epistola quam scripsit
arguantur. ad Magntim, cum de Baptisiuo linclorum et perfu-
CAPUT VI. — 9. Primum ergo ipsius Cypriani sorum quaireretur, utrum aliquid nleresset : Quain
consullaiionem,'qua indicaliir anima pacifica et exun- parle, inquit, neminiverecundiael modeslianoslra prm-
dans ubere charitatis, uiide consilium ipsum incipit, judical, quominusunusqtiisqne.quod pulaveril senliat,
ilcrum considerandam commemoremus. Audislis, in- el quod senserit faciai (Epist. 69j. Quibus ejus sermo-
quit, collegmdilectissimi, quid milii Jubciianus coepi- nibus satis apparet, illo icmpore ab cis ista esse tra-
scopus nosler scripserit, consulens mediocrilaleinno- ctala, quo nondum declarata sinc ambagine haurie-
stram de illicito>el profano hmretkorum Baptismo; et banfur, sed adhuc clatisa magno iiioliiuine qusere-
quid ego ei rescripserim,censens scilket quod semel bantur. Nos ergo jam de Baplismi simplicilate ubi-
1
alque iterutn el smpecensuhnus,hmrelkosad Ecclesiam que agnoscendam consueludinem universse Eccle-
venknles, Ecclesim Baplismo baplizari el sanclificari sicc, eliain conciliis universalibus roboralam tenen-
oportere.llem lectwsunl .vebis et aliw Jubaiani litterm, tes, accepta quoque ex vcrbis Cyjjriani majore fiducia,
quibus pro sua sincera et religiosa devoiione, ad epi- per quce mihi eiiam lunc liccret salvo jure commu-
stolamnoslram rescribens, non ianlum consensil, sed nionis diversa sentirc, unitate quidcm prsela.a atque
et inslructumse esse gralias egit. Superest ut de liac laudata, qualem bealus Cypriauus el ejus collegce,
ipsa re singuli quid senliamus proferamus; neminem qui cum eo concilium illud fecerunt, ciiin diversa
judicanies, aut ajurecommunionisaliciuem,si diversum sentienlibus lenuerunt, liserciicorum et schismatico-
senserit, amoventes. Neque enim qitisquam nostrum rum seditiosas calumnias prolurbantcs alque ever-
episcopumse episcoporumconslituil, aut lurannicoler- lentes in nomine Domininoslri Jesu Christi, qui per
rore ad obsequendinecessitatem collegas suos ctdigit: Apostolum suum loquens ail, Sufferenies invicem in
tjuandohabealontnis episcopuspro licenlia libertalis el dileciione; sludenlesservare unilatem spirilus in vin-
potestatissum arbilrium proprium, lamquejudkari ab culo pacis (Epltes. IV, 2, 5); per quem.etiam ail, Si
alio non possit, quam nec ipse potest alterum judicare; quid aliter sapilis, id quoquevobisDeus revelabil (Phi-
sed exspeclemusuniversi judicium Domini nostri Jesu lipp. iii, 15) : sanclorum episcoporum scntenlias,
Christi, qui unus el solus habet potcslatem-e. prmpo- salvo cum cis vinculo unitatis et pacis, in quo reli-
nendi nbs in Ecclesim sum gubernatione, el de aclu nendo eos, quantum ipsc Dominus adjnvat, imitamur,
nostrojudkandi (In cbncilioCarthaginensi), considerandas ct perlraclandas aggreilimur.
CAPUT VII. — 10. Jam salis, quantum arbitror, CAPUT VIII. — 11. Cseciiiusa Bilta dixit : Ego
non solum ad epistolam quam Jubaiano scripsit, sed unum Baptismum in Ecclesiasola scio, el exlra Eccle-
etiam ad illam quam ad Quinlum dedit, ct ad illam siam nulluni. Hic erit ttmim, nbi spes vera est et fides
quam eum quibusdam collegis ad quosdam collegas, certa. Sic enhn scription csl : i Una fides, una spes,
et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, « uiuim Bctplismat (Ephes. iv, i, 5). Non apud hm-
pro universitate catholicse consensionis alque con- relicos, ubi spes nulta esl et fides falsa, ubi omnia per
cilii, in cujus unitale isli lanqiiam pia memlji'aman- mendaciumacjunlur, ubi exorcizal dmtnoniacus,Sacra-
serunt, libris superioribus disputavimus. Quapropter mentum interrogat citjus os et verba cancer emitlunt,
jam opportiinum videlur, quid etiam eseleri singilla- ftdemdat infidelis, veniamdelklorum tribuil sceleralus,
lim censuerint considerare ea libftrlale/quam nobis ci in nomineChrisii lingit.aulichristus, benedicita Deo
eliam ipse non abrogavit, dicens, Neminein judican- malediclus,vitam polliceturmorluus, pacem dal impa-
tes, aut a jure communionisaliqiiem,si diversumsen- ciftctis, Deum invccat blaspliemus,sacerdoliumadmi-
serit, amoventes.Quod eum non * propterca dixisse, nistrat profanus, ponii allare sacrilegus.Ad luec omnia
Mcogilaliones tacitas collegarum, tanquam deabdilo accediiet illud malum, ut anlisles dittboli audeat Eu-
erutas lali securilate captaret, sed quod revera pa- charistiam facere. Aut qui illis ailsislunl, dicanl htcc
cem nnitalemque diligeret, cx aliis similibus videre omnia- falsa esse de hwrelkh. Ecce acl qucdiacogitur
facillimum est, ubi ad singulos scripsit, sicut ad Ecclesia consenlire, e! sine Baplismo el venia deliclo-
ipsum Jubaianum. Hmc libi, inquil, brevissimepro
noslra mediocritaterescripsimus,frater cltarissime,ne- 1 Aiu. el Er., ubique ad agnoscendam.AliquotMss.,
: uon male",si jungitur cum, simplir.U
1In editis:additurliic,p_!.o,quodverbum redundat,nec itbiqueagnoscenda
tate.
esl in manuscriptis. 2 Am.et Mss.omitluat,oinnia.
SASCT. ADSUST. IX. (Sept.J
203 DE BAPTISMOCONTRADONATISTAS,S. AUGUSTINI 204
, ruin communicarecompellitur. Qiiamrem, fralres, fu- 14. Ad ea qure Felix aMigirpa dixit.bsccdicimus :
gere ac vilare dcbeimts,efa lanto sceiere nos separctre, Si non esset Baptisma unum et verum nisi in Ecclesia,
' et itnttm
Baplisma tenere, quod soli Ecclesiw conces- non titique essel in eis qui ab unilate diseedunt. Est
. sum csl. autcm in eis; nain.id non recipiunt redeunles, non
12. Ad hcrc rcspondeo, quoniam quisquis eliam ob aliud uisi quia nou amiseranl recedenles. Quod
inlus confitetur se Deum nosse, factis autem negat, autem ait, Nam qum foris exercenlur, nullum habent
qualcs snnl avari et invidi, et qui propler fralernum salutis effecltim; consenlio, et omnino verum esse
odium, non meo, sed sancti Joannis apostoli testi- credo. Aliud est enimjion ibi esse, aliud nullum ha-
monio dicuntur homicidce(I Joan. ni, 15); et spem bere salulis effectum. Venieniibusenim ad catholicam
non habent, qtiia malam conscienliam gerunl; ct pacem prodesse incipiunl_quseforis inerant, sed uon
perfidi suul, quia uon id agunl quod Deo voveruni; jjroderant.
et mendaces, quialalsa profiientur; et da.moniaci, CAPCT X. — 1S. Polycarpo autem Adrumeiino,
quia diabolo ct angelis ejus in suo corde locum prcc- quonjam dixit, Qui hmrelicorumBaptismumprobant,
benl; ct verba eorum putredinem operantur, cuin nostrum evacuant: respondcmus, Si hajrelicoriim est
corrumpunt bonos mores per colloquia mala; et Baptismus, qui per hserelicos datur; avarorum et
infideles stinl, quoniam quod Dcus lalibus minalur homicidaruni est, qui iutus a talibus datur._Si autem
irjident; et scelcrali, quia nefarie vivunl; et anli- hoc istorum non est, nec illud illoruni est : ac per
clnisli, quia morcs corum Christo "adversaiilur; et hoc ajjud quoscuriiquesit, Christi esl.
aDeo maledicti, quia ubique lal.es sancta Scriptura CAPCT XI. — 16. Novatus a Tbamngade dixil:
exsecralur; el moiiui, quia'carenl vita justitice; et Lkel sciamus omnemScripiuram teslimoniumreddere
jmpacali, qtiia coulrariis faclis cum Doi sennonc de salutari Baplismo, debemus lanien fidem nostrani
confliguni; et blasphemi, quia per eorum perdilos exprhnere. Hwrelkos et schhmaikos ad Ecclesiamve-
aclus nomini chiisliano defogaiur ; el profani, quia nienles,cjuipseudobaplizatividentur, debereeos ... foiite
ah illo Dei sancluario spiritualiter inleriore seclusi perennibaplizari: et ideo secundumleslimoniumScri-
sunt; et sacrilegi, quia in se ipsis lemplum Dei male plurarum, et secundumdecretum collegarumnostrorum
vivendocorrunipunl; et anlisliiesdiaboli,quiafraudi sanclissimorumvirorum l ,.omnes schismaticoselhmre:
et avarilias,qucceslidolo!alria, serviunl. Tales autem tkos qui ad Ecclesiam conversisunt baplizaris; sed et
jiorinullos, imo plurimos, et aposlolus Paulus et epi- quicumqueordinali videbanlur, inier laicosrecipi 3.
scopus Cyprianus eiiam inlus esse tcstantur. ^Cur 17. Novatus a Thamugade quid fecerit dixit, n.ori
ergo isli baplizanl? Ctir etiam quidam qui sscculo autem aliquid altulit unde se oslcnderet facere de-
verbis et non faclis rcnunlianl, ab hujusmodi mori- buisse quod feeil. Nominavit enim teslhnoniumScri-
bus non mulati baplizanlur, et quando mutanlur piurarum et decretumcollegarum,sed non inde aliquid
non rebaptizanlur? Jamvero quod indignatur etdicit, prolulit quod considerare possemus.
ECcead qualia Ecclesia cogilurconsenlire,et sine Ba- CAPUT XII. — 18. Nemesianus a Tubunis dixit:
ptismo el venia detktorum communkare compellilur; Baplismaquod dant hcereliciel schismatici, non esse
nisi esseut csctcri episcopi qui alios ad isla compel- verum, ubique in Scripluris .sanclis declaratum esl:
lerent, non ulique hcecdiceret. Unde cliam ostendi- quoniamipsi prmpositieorum falsi chrisli sunt, et falsi
1tur illos tunc veriora senslsse, qui non recesserunt
prophelm, dkente Domino per Salomonem,: J Qtd
a prislina consueludine, quse postea concilii univer- fidcns est in falsis, hic pascit venlos'; idem autemipse
sitate firmata est. Quid est aulem quod adjungit ct sequilur aves volantes(Prov. x, 4). Deserit enim vias
dicit, Quam rem, frulres, fugcre ac vilare debemus,el vinemsuw, a semilisverp agelli sui errqvit. Ihgredilur
a tanto scelere nos separare ? Si enim hoc ita dicit, ut aulem per avialoca alquearida et lerramdeslinatamsili,
ista non facial nec approbet, alia res est: si autem consequituraulemmanibusinfrucluosd^. » Et iterum :
ul, diversa semienles damnet et segregel, prioribus'
cla ex Cyj.riano,ex quo eliam credimustranslalunihuc
resistil verbis Cypriani, quibus ait, Neminem judi- nomen, Primus, quod omninoaberat uh Augustino.Cy-
canles, aut a jure coinmuuionisaliquem, si diversum prianus autemtaeitoFelicis nominehabet: Priinusa mis-
girpa dixit.
senserit, amovcntes. 1 ApudCypriarium,sanclisshnmmemoriaivirorum: qui
CAPUT IX. — 45. Primus Felix a Migirpa dixit: scilicelde hac re "arileacuni _.grippiribcbnciliiiiri Tiahue-
rant.
Censeoomncmhominemctblimresivenienlembaplizan- 2 SicapudEr. etcyjjrianum.AtLovaniensesmonentper
dum. Frustra enimillic pulut se esse baplizatum, cum se, quanquamexemplariljus'manuscriptis deslilulos,emen-
datum e.t
esse, baptizavi: infra,inter, laicos recepi,jiula
non sil Baptisma, nisi in Ecclesia, unum el verum : quiaAugustinus sicresjjpndet:novalusa Thamugade, quid
et
quia eiDominus unus, fides una, et ttna Ecclesia est, feceril dixit.
'3 HanctotamKovalisenlentiamprastereuntAm. et ma-
in qua stal unum et
Baplisma, sanclilas, el cmlera.Nam
nuscripti.
cjnwforis exercenlur, nulium habenlsalulis effectum*. haudsatis 4Qua3dam hicKemesianiverba, qua_in-Erasmiedilione
quadrabanl cumfesponsioneAugustini,mtilafa
1 in Mss.,prior sunl per Lovanienseset ad Cyprianiex.emjjlarcasligata,—
2 Istud: Pi imusFelix a Migirpachxil,et qucesubsequi- AddunlLov.: « Cselerumtota lisecserilenlia, taiquain ex
lur ipsiusFclicissenlentia,abesl omnino ab Amerbachiana «Salomonecitala, nonexstat hodienec in hebraicis,nec
editioneet ab oninibusmanuscriplis: quibus in codictbus « graxis, nec latitiis exemjiaribus. Prima vero ejus pars,
finiio'subcrioi-ccajnlulo,jsost\ erbum,amovenles;continuo « qui fidens...vpluntes,exstal Proverb.x, sed pbelo trans-
..d cnqumi elixu i.icjirpadixit, Itmcdicimus. «nxa : unde suspicioesi, sequentiaquoqueverha in Afri-
sui:ju:i!.'iiui*:
Ila i-u foliris verba Lovaaiensesjuianl j.er Erasmutu. adje- «canisolimexemplariljusibidemlectafuisse."»"'M."
m LIBER SEXTUS. 206
i.Abaqua alienaabstineie, et de fontealkno ne biberis,ut introire in regnumDei (Joan. in, S), quid eum adjuvet
longumvivaslempus, adjkiantur etiam tibi anni vitm. i ad id quod putal, omnino non video. Aliud cst cuini,
Elin EvangeliosuavoceDominusnoslerJestis Christus Omnis qui intrabit in regnuni coclorumpri.us renasci-
loculusesl dicens: < Nisi quis renatus fueril ex aqua tur ex aqua et Spiritu, quia nisi renatus fuerit cx aqtia
et Spiritu sanclo, non .polest inlroire in regnumDei i el Spiritu, non intrabit in regnum coaloruni; quod
(Joan. m, 5). Hic esi Spiritus, qui ab inilio ferebalur Dominus dixit, et verum est: aliud autem, Oinnis qui
super aquam (Genf \, 2). iVe<7«e eiiim Spirilus sine nasciiur ex aqua et Spiritu inlrabil iii regnum coolo-
aqua operaripolest, nequeaqua sine Spiritu. Male ergo rum; quod ulique falsumesl. Nam el Simonille inagus
sibi quidairiinlerprclantur; ut dicant, quod per manus natus erat ex aqua et Spiriiu (Acl. vm , 13), cl tameii,
impositionemSpirilum sanclum accipiant, el sic reci- non inlravit in rcgnum coelorum. Sic fieri potesl ut
fianlur; cuih manifestumsil utroque sacramenlodebere hcoreticisetiam conlingat. Autsinon nascilurex Spi-
eos reiiasciin Eccleria callwlka. Tunc quippepoterttnt rilu nisi qtii veraci conversioneiiiuiatur, oniiics qui
filii Dei esse, dicenteAposlolo, « Curanlesservareuni- sceculoverbis et non faclis renuntiant, non utique de
talem spirilus in conjunciionepticis : unum corpus et Spirilu, scd ex aqua sola nascuntur : qui lanien et
iinus spiritus, sicut -vocatiestis in una spe vocationis inlus lesle Cypriano sunl. Necesse est enim ul unum
veslrw; unus Dominus,una fides, unum Baplisma,utius de duobus concedatur : aut illi qui fallaciter sccculo
Deus i (Epltes. iv, 5-5). Hwc omnia Ecclesia calholica renuritiani, nasetmtur de Spiritu, quamvis-ad perni-
loquitur. El ilerumin Evangeliodkil, « Quod nalum cicrn, non ad salulem, atquc ita possuat el liDsrelici:
esl de carne, caro est; et quod nalum est de spirilu , atit si illud quod scriplum est, Sanctus enim Spiritus
spirilns esl (Joan. m, 6) : quoniamspiritus Deus est, et disciplinwe/fugielficium(Sap. l, 5), eliam ad hoc va-
de Deonatus est i (Id. iv, 24). Ergo omneshwreliciel let, ut fallaciter sccculo renuntianles non nascantur
scliismaliciontnia quwcumquefaciunl carnalia sunt, dc Spiritu ; pctesl quis baptizari aqtia , et non nasci
clkenleApostolo, « Manifestasunt enim opera carnis , de-Spiritu; et frustra Nemcsianus ail, NequeSpirilus
qumsuni fornicationes,immundilim, inceslus, idolola- sine aqua operari polest,nec acjuasine Spirilu.. Jamvero
trim, veneficia,inimiciiim, cerlamina, zelus, ira, divi- cl alibi srepe diclum cst, qnomodo fieri possit ut ha-
siones, limreses,el his similia; de quibusprmdixivobis, beant communilcr unum Baptisma , qui Ecclesiam
sicul prmdico,quoniamqukumque Itmcfaciunl, regnum lion babenl unam : sicul fieri potcsl in ipsa intus
D.einon hmredilabunl» (Galat. v , 19-21). Condetnnat Ecclesia ut non liabcant uniim Spiritum sancli per
mqiteAposloluscumomnibusmalis et eos qui divisionem justiliam el iinmundi per avariiiam, et tanien babeant
faciunt, iwc esl, schismalicoscl luereticos.Nisi ergo untim Bapt.sma. Sic enini dicttim est, unum corpus ,
acceperinlBaplisinasalularein Ecclesia callwlica qum id est, Ecclesia ; sicut, unus Spiritus, el, unum Ba-
unq esl, salvi esse non po.ssuni,sed cum carnalibus in plisma. Jam ccetera quse dixit, nostrse polius asser-
judicio Dotnini damnabui,ilur'. lioni suffragantur. Posuit enim ex Evangelio tesli-
19. Neniesianusa Tubunis 2 multa posuit testimo- moniuni, Quod nalttm est de came,'ca-o est; et quod
nia Seripturaruiri : sed pro sententia Catholicce,quam natum esl de spirim,- spiriltts esl (Joan. iu , 6); quia
declarandam el cbmmendandam suscepimus, multa Deus spirilus esi, el ex Deo natus esl (Id. iv , 24) : ef
Ibcujus est. Nisi forte putandum est, quia non fidk in intulit, j!iV_.o omneshmreliciel schismaliciomnia qtim-
fqlsis qui fidit in spe rer.unitemporalium, sicul omncs cumquefaciunlcarnalia sunl, dicenle Aposlolo, « iif«-
avari alque raplores, et qui socculonon factis, sed nifcsla enim sunl opera carnis, qumsunt fomkationes,
yerbis reiiunlianl, qualcs. tamen intus el bapiizare et immundilim;let csclera quso ibi dicil Aposlolus, ubi ct
bapiizari etiam, Cypiianus est testis (Episl. 15, ad hscresescommemoravil, iste cxsecuius esl: tQuoniam
filerkos). Ipsi sequuniureliam cwesvolanles(Prov. x, qukumque hwc faciunl, rcgnumDei non hmredilabunli
i), quia non apprehenduiil quseconcupiscunl. Deserit (Galal. v,19 21). Deinde adjccit, el dixit: Condemnat
autem vias vinemsum, e. a semita agelli sui erral; et ilaqtteAposloltiscum omnibusmalis el-eos qui divisio-
ingrediturper avia loca alque ariclaet tcrrumdestinalam nem faciunt, hoc est, schismalkos el hmrclkos. Bene,
sili, consequituraiitem mdnibusinfrucluosa, non hrc- quod cnumerans opei'a carnis, inter quse et Iisereses
relicus tanlum , scd omnis quiinale vivit : quia om- sunt, invenit el dixit simul omnia damnanlem Apo-
nis juslilia fructuosa cst, elomnis iuiquilas infrucluosa. stolum. Ijiterroget ergo ipsum sanctum Cyprianum ,
Qui vero aquqmalienamde fottle exlraneo bibunl,non el audiat ab eo quam mulii ctiam intus secunduni
hserelici lanlum sunt, sed oimies qui nbn viv-unlse- opera mala carnis vivunt, qucecum hccresibusdamiial
eundum ea quoc docet Deus, ct vivunt secundum ea Apostolus ,, ct lamen baplizant el baptizantur. Ciir
qucedocei diabolns. Nani si-de Bajitisino diceret, non ei'go soli h.cretici dicunlur Baptismuni habere non
dicer.el, Nec de fonle exlraneo biberis; sed, De fonle posse, quemiiabent socii damnationis ipsorum?
extraneo non te ablueris. Jam verq quo.dDominus ait, _ CAPUT XIII.—20. Januariusa LambeeseJ dixit:
Nisi qttis renatus fueril ex acjua e_Spirilu, non potesl SecundumScriplurarum sanctarum aucloritatemdeccr-
no hmreticos omnes buptizandos, el sic in Ecclesiam
S Hcect ota Keniesianis,eiitemiaab est ab Am.et manu-
scriptis."' sqnclam admillendps.
_<!yetiis-cp.dexCorbeiensis: Nemessianus. aulema Tubu-
1 Am.Er. et Lov.,Lambese.veleres nostri Mss.ut apud
im. \'ox. diilem, eslufaliis' qupqiieriianuscfiptisetajiijd
|iu'. Cj-prianum,Lambwse.
207 DE BAPTISMOCONTRA DONATiSTAS,S. AUGUSTINI 208
21. HuicrespondeltiriSecundumSciipturariim san- sinl;fictt sicul scriplumest,« Domusconlrariorumlegis
ciarum aucloritatem dccrevil concilium catholicuin debenteinundaiionem.iEl consequenses(,iuquit,eosqui
orbis tcrrarum, eliam in hsereticis inventum Christi a contrariis baplizati, inquinalisunt, prinw purgari, et
Baplismum noh esse iinprobandum. Si autem poneret el tunc demumbaplizari. Quid ergo, raplores' et homi-
testimonia Scriplurarum, aul contra nos non esse, cidce non sunt contrarii legis dicentis, Non occides,
aut eliam pro nobis esse demonslraremus : sicut ecce non furaberis (Exod. xx, 15, 15) ? Debentergo emun-
qui eum sequitur. dationem: quis boc negaveril ? El lamen non solum
CAPUT XIV. — 22. Lucius a Caslro Galbccdixif: quicumque a talibus intus baptizanlur, sed etiam qui
Cum Dominttsin Evangeliosuo dixeril, « Vosestis sal tales non mutali baptizanlur, quamvis adhuc purga-
terrm ; si autem sal htfalualumfueril, id quod salielur tionem debeant ut mulentur, non tamen amplius cum
cx co, ad nihilum valcbit, nisi ut projicialttr foras cl mutati fuerinl baptizantur. Tanta vis est in sacramen-
conculccliirab Itominibiisi (Matih.v, 15); et ilerumpost lo simplicis Bapiismi, ut cum faleamuraliquem ba-
resttrreclionemsuammillensAposlolosstios ntandaverit, ptizalum et adbuc male viventem debere mundari,
dicens, i Dataesl mihi omnispolcslasin cmloet in lerra; vetemus tamen ulterius baptizari.
ite ertjo, eidoccte omncscjentes,baptizanieseosin no- CAPUTXV.—21. Crescens a Cifta dixit: In tanlo
mine Pairis ct Filii cl Spirittts sancli. (Icl. xxvm, 18, cmlu sanctisshnorumconsacerdotttmleclis lilteris Cy-
19): cumercjomanifeslumsit hmrelicos,idcsi,hoslcsCliri- priani dileclissiminoslri ad Jubaianum , iiemque ad
sti, non inlrgrcimSacranienliconfessionemhabere: item Stephanuin, cjuwlcinlumin se sanclissimorumex Scri-
sclikmalkosnon possecondiresapienliuspirituuli, cum pluris deificisdescenclentiiim teslimoniorum' contincnt,
ipsi ab Ecclcsia, qttw una est, recedendoinfaliiali con- ul merilo oinnes pcr Dei graliam adunali consenlire
Irarii facli sinl; fial sicul scriplum est, « Domus conlra- debeamtis:censeoecjooinneshwrelicossive schismalicos,
rioruni legis dcbenlemundationem> (Prov. xiv, 2,sec. qui ad caiholicamEcclesiamvenire voluerinl, non anle
LXX) : ct conscquensest eos qui a coniratik baplizali ingredi nisi exorcizaliet baptizali fnerinl; exceplishis
inqitinaljsunl priino purgari, el lumdemumbaplizari^. sane cjaiin Ecclesiacatlwlica fuerint anie baptizaii, ila
25. Lticius a Ca.stio Galbsc 2 ex Evangclioposuit tctmenut per manus hnposilionemin pwnilentiamEc-
tcsiimoiiinm, dicente Domino, Voseslis sal lcrrw ; si clesimreconcilienlur.
attlem sal htfalualum fucrii, id quod salietur ex eo, ad 2b. Hic admonemtir iterum quxrere, cur dixerit,
nihil valebit, nisi nt projkialur foras el conculcelurab exceptis his sane qui in Ecclesiacalholica fuerinl anle
hominibiis: quasi nos dicamus homines ipsos foras bapiizali. An quia non amiseraht quod inlns acccpe-
projcctos aliquid valcre, vel ad suam vel ad aliorum rant? Ergo quod habere foiis poterani, cur non et
salulem. Sed et qui tales videntur inlus , non solum iradere polerant? An illicile foris traditur? Sed ne-
spiritualiier foris sunt, scd cliam cqrporaliter in (ine que licite foris liabetur,et tanien babetur : sic illicile
separabuntur. Omnescihm lales ad nihil valenl, nec foris dalur. sed lamcn dattir. Quod autem jjrseslatur
ideo tamen sacrainentum Baptismaiisquod in eis est, redeunli qui inlus acceperat, hocprseslalur venienli
liihil esl. Nam cl in ipsis qui projiciuutur foras, si qui foris acceperai; id csL, ut Iicite intus haheat,
rcsipiscanl etredeanl, salus eis quserecesserat redit: quod illicite forishabebai. Sed aliquis forsitan quceraf,
Baplisma vero quia non recesseral non rcdil. El illud qu-idde hac re 2 beali Cyprianicpistola ad Slephanum
quod ail Dominus, Ile ergo, et docelegentes, baplizan- dixerit, cujus in hac sententia commemoratio facla
tcs eos in nomhiePairisel Filii el Spiriius sancii, non est, cum in exordio concilii non sil commemorata,
ptirhiisil baplizare nisi bonos : quia malis non dicerel, credo quia non putatum est neeessarium.Nam et ip-
/it cui diiniserilis peccala, dimillenlur ei; si cui lenue- sam in isto coeluconsacerdotum leclam csse dixit:
ritis , lencbunlur(Joan. xx , 25). Quomodoergo intits quod factum onininonon dubito, qiiantumarbitror, ut
baplizanl mali, qui dimillcre peccala non possunt ? fieri solel, quo posscnl jam congrcgatiepiscopi etiam
Qtiomodo etiam baplizant malos non mutatos, quo- de illa causa simul aliquid cognoscefe, qure illa epi-
rum peccaia adhuc super eos stint, sicut Joannes di- slola continetur. Nani prorsus ad qusesiionemprce-
cil, Qui odil fratrem sttum, in lencbrisesl usque adhuc sentem non peiiinet; et magis miror cur eam isle
(I Joan. ii, 9 ) ? Si autcm iunc dimiltuulur , cum se commemorare voluerit, quam cur in exordio concilii
bonis el juslis, per quos in Ecclcsia diniillunlur, commemoratio ejus prsctermissa sit. Quod si quis-
quamvis a malis baptizali sint, inlima cbarilate con- quam 'arbitratur me aliquid noluisse in medium pro-
jungunl; sic el illis qui forinsecus veniunl, el ad fcrre, quod in ea positum est prasenii causseneces-
camdcm compaginem corporis Christi, ihtcrno vin- saiiuni, lcgat eam et sciat verum esse quod dico : aut
culo pacis accedunt; Baptismus tamenChristi in utris- si aliud invenerit, redarguat. Prorsus enim illa epi-
que .igiioscendus, et in nullis improbandus est; sive stola de Baptismo apud iicereticos vel schismaticos
antequam convertantur, quamvis eis nihilprosil, sive dato, unde nunc agimus, nihil habet (a).
cum converlunlur, ut jirosil, Cum ipsi ab' Fxclesia
qnm una esl, inquit, rccedendoinfaluati conlrarii facli 1 AntiquioresMss.omittunt, descendenliumtesiimomo-
rum. Pluresaliihabent,teslimoniorum;sed cum Am.etEr.
1 Hicadjecla fuere in ErasmieditioneeL posterioribus carenlverbo. descendenlium.
Hbrisverba Lueii,quse ante aberant ab Am.et .;ss. 2 AliquotMss.,clehacre habeat; omissoposlea, dixerit.
2 Am.Er. et scjitcmMss.,f<castra Galbti.vetus Ms.Cor- AliiMss.neiifrum habent : nec, habeat; neo, dixeril.
beionsis,« ca; tra Ccdbm. («) Dus cxslantCypriaiuad Steiiliauumejjislolre: altera
209 LIBER SEXTCS. 210
4 cmcuscwcum ducens simnl in foveamcadunl ( Mallh.
CAPUTXVI. — 26. Nicomedesa Segermis dixit:
jfea senlentia est, ut hwrctici ad Ecclesiam venkntes xv, 1-4), ita hmrelicus Itmreikum baptizans simul
baptizentur; eo quod nullam foris apud peccaloresre- in mortemcadunt.
- missionempeccatorumconseqttanlur. 55. Hoc vcrum est, sed non propterea verum est
27. Cui respondelur : UniversseEeclesicecatholicce quod adjungit: Et ideo, inquil, Itmrelkusbapiizandus
sententia hcecest, ul hocreliciquamvis in hseresi jam et vivificandus, ner-nos vivi nwrluis communkemns.
Christi Baptismo baplizati ad Ecclesiam venientes Nonne morltii erant qui dicebanl, Manducemuset bi-
non baptizeniur. Si enim liulla est apud peccatores bnmns, cras enhn moriemur (I Cor, xv, 52) ? non enim
rcmissio peccatorum, nec intus peecatores peccala credebant resurrectionem mortuorum. Qui ergoisto-
dimiltunt: et tamen ab eis baptizati non rebaptizan- rum colloquiis malis corrumpebaniur et eos seque-
tur. bantur, nonne pariter cum eis in foveam cadebant ?
CAPUT XVII. — 28 Monnulus a Girba dixit: Ec- Et in eis tamen erant istiquibusscribebalAposlolus
clesimcallwlicmmatris nostrmveritasapud nos, fralres, jam baptizatis, nec tamen ideo si corrigerenlur,denuo
sempef mansitel manet, vel maxime in Baptismi Trini- baptizareiilur. Nonne idem apostolus ait, Sapere se-
tute, Domino noslro clicente,c Ite ,baptizaie genlesin cundum carnemhwrs esl (Rom. vm, 6) ? Et utique se-
nomirie.Patriset Filii et Spiritussancti i (Maitli.xx\i\t, cunduni carnem sapiebant avari, fraudalores, rapto-
'19). Cum ergo manifesto,inquit, sciamus hmrelicosnon res, inter quosgcmebat ipse Cyprianus. Quid ergo illi
haberenec Palrem, nec Filium, nec Spirilum sanclum, in unilale vivenli oherant morlui ? Aut quis dicat
' debent
venknles,ad Ecclesiammatrem nostram vere re- bapiismum Christi quod tales haberent vel darent,
nasci et baplizari, ut cancer quod habebant, et damna- eorum iijiquilatibus fuisse violatum ?
tionis ira, et erroris offeclnra2, per sanclum el cwlesle CAPUTXX. — 54. Polianus a Mileo' dixit.- Ju-
lavacrumsanctificelur. sliimest hmrelicumbaptizari in Ecclesiasancta 2.
29. Huic respondemus, Palrem et Filium et Spiri- oo~.Nibil quidem brevius dici potuil Sed puto et
lum sanclum in Sacramento dtintaxat habere omnes boc breve-esl : Juslum est Baptismum Christi non in-
qui Baplismo verbis evangelicis consecraio baplizcm- suiflari in Ecclesia Christi.
lur : in corde aulem et in vila nec illos habere , qui CAPUTXXI. — 56. Theogenes ab Hippone regio
inlus perdite et exsecrabiliter vivunt. dixit: Secundutn sacramenlum Deis gralim cmlestis
CAPDT XVIII.— 50. Secundinus a Cedias 3 dixit: quod accepimus, unum Baptismnmquod est in Ecclesia
Cum Dominus noster Chrislus dicat, « Qui lnecurnnon sdncla credimus.
esl, adversumme esti (Id. xn,50); et Joannes apostolus 57. Potest et mea esse sentenlia. Sic enini librata
eosqui ab Ecclesiaexeuntantkltristos dic.al (l Joan. w, est, ot nihil habeat conlra veritalem. Nam et nos
18) : indubitanterhostes Chrisli, qitiqueanticltrisli no- unum Baptisma quod est inEcclesia sancta credimus.
nrinali sunt, graliumBaplismi salutarisminislrare non Si atitem dixisset, Quodest in sola Ecclesia sancta
possunl; el ideo censeoeos qui cleItmrelkorumhtsidiis credimus; respondendum erat sicut cceteris. Nunc
confitgiunlad Ecclesiam, baplizandosessea nobis, qui vern quia sic dictum est, VnumBaplismdquod est in
ttmiciappellati sttmus Dei 4 de ejus dignaiione. Ecctesiasancla credhnus; utesse quidemin Ecclesia
51. Cui respondctur , Chiisti adversarios omncs sancta dieeretur, sed et alihi esse non negaretur :
esse, quibus dicentibus, Domine,nonne in nomineluo qnodlibet ille sensciit, contra hsec verba disputare
virtutes mullds^fecimus? ct alia quse ibi dicuntur ; in nou opus esl. Si cnim de me singula quafrerentur,
fine dicturus est, Non novi vos; recediie a me , omnes utruni esset iiiium Baptisma; responderem unum
qui operaminiiniquilatem (Mallh. vu , 22 , 25) : qure esse. Dcinde si interrogarer, utrum hoc csset iit
tola palea si usque ad ultimum iu malilia persevera- Ecclesia sancla; responderem hoc esse. Terlio si quse-
bit, sive anle ventilalioneni ejiis aliquid foras volet, rerelur, utrum hoc Baptisma crederem: responderem
sive intus esse videatur, igni dcstinata est. Si ergo ita me crederc; ac per hoc unum Bapiismaquodest
propterea baplizandi sunt ad Ecclesiam venicntes in Ecclesia sanela me credere respondefem. Si aulem
liseretici, ut ab amicis Dei baptizenlur; numquid illi quosreretur, utrum in sola sancta essel Ecclesia , et
avari, raptores, homicidse, amici Dei sunl, aut quos apud hserelicosvel scbismalicos non esset; non me ila
baptizaverint dcnuo baptizandi sunt ? crederecnm totaEcclesia rcsponderem. Sed quiahoc
CAPUT XIX. — 52. Felix a Bagai s dixit : Sicut ille in senteritia sua non posuit, pnto esse improbum
ut ego illi addam verba conlra qusedisputem, quse ib i
de MarcianoArelatensi ejiscopo amoveiido, quse minc non inveni. Iia enim sidiceret, Una est aqua Eu-
esl ordine 68; altera qucesynodicaest tractans omnino
d unde agilur argumeutum"de Baptizandisha.rclicisel pbralcc fluniinis , quse est in paradiso; veruni ulique
chismaticis.Prioremlaatum viderat Augustinus,non po- diceret. Sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso
: '.erioreni.
1 fl_s.Corbeiensis,a segermes. essct ista aqua, et ita esse diceret, falsum diceret.
2Am.elEr., offocahnri.KonnulliMss.,offensa;sed ple- 1 Am. Er. et nostriomnes Mss., Pollianus.Exhisnon-
rique, offectnra.A jjudCyprianum, effeclura. nullihabenl, a Mileu; et quidam,a Mileii.Am.vero et Ei\,
3votus MS.Corbeiensiset tuius e valicanis, a cezas. a Jllilen.
Am.F.i'.et j.luresJlss , a chezas. - sicin anliquisMss.et apudCyprianuni.Alin editisAm.
'*vnx, _*:«,abes:,ab Am.Er. eL5'ss. et Er., in Ecclesiachrisli. .
6 rlures i.ss., a naqa. vclus xs. oorbeiensis, a ra- 8 vox,Dei,quceab Er.et Lov.expunctaftiei'at,TesUt<_i-
gai. tur ex Mss.et Am;
m DE BAPTISMOCONTBADONATISTAS,S. AUGUSTM 212
Est ciiim et jjrocler paradisum in his lerris, in quas ulique bapiizabant. Fruslra ergo lalia de
baptizandis
ab illo fonle permanat. Sed quis est tam temerarius, liaereticisdicla sunl.
quf.dicat hoc eum responsurum fuissc quod falsum CAPUT XXIV. — i% _?ortunatusa Tliuccabori
esl, cum possel IbiiasseTioe respondere quod verum dixit: Jesus ChristusDominusel Deus nosler, Dei Pa-
esl? Quapropter verba hujus sentenlise non debent iris elcrcaloris Filius, super pelram '.
wdificavitEccle-
habere.contradicliOnem, quia nibil impediunt verita- siam,.no.n super hmresim : el poteslalem-baptizandi
lem. episcopisdedil, tion hmrelkis. Quare cjui ? extra Eccle-
• CAPUT XXII. — 58- Dativusa Badis dixit: Nos, siam.sunt, et conlra Chrislum
slahtes, ovescjus et gre-
. quanlnm in nobisest, hwrelkonon cominunkamus,nisi gem spargunt, baplizare foris non possunt.
baptizatttsin Ecclesiafueril, et remissionempeccatorum 45. Ad hoc addidit, foris, ut ei jairi breviter a re-
accepcril. sponderi ^ion' possit. Nam et buic tolidem pene
59. Respondetur : Si propterea vis euriibaptizari, verbis ila respondcretur : Jesus.Christus Dominus
quia iion accepitremissionem peccatorum; si intiis el Deus noster, Dei Patris et creatoris Filius, super
aliquem ibveneiis qui teneiis odium adversus fralfem petram cediflcavit Ecclesiam j non super jniquita-
sic bapiizatus sil, etiin Dominus meniiri non possil, tem : el jjpteslalem baptizandi episcopis dedit, non
qui ail, Sinon dimiserilis, nonv'obisdiiniltelur(M'atlh. iniquis. Quare qui non perlineiit ad jietrahi, super
vi; 15), jubebis correclum dcnuo baptizari ? Noii quam sedififeantqui vefba Dei audiunl et faeiunt, sed
ulique : sic ei'gb iiec liaifelicnm-Sane i_le. cur non conlra Christum viventes aiidiendo verba ejus et hon
breviler dixerit, IVos hmfetko non communicaniiis; faeiendo, ac per hoc stiper areham.sedifieando; dves
sed addidit, qudntuin?.. hobis~est:noii est prsclereuii- rjus fet gregerii perditorum morum exeinplo Cofrum-
dum.; Vidii ehim jjlur&sbtiic seiileniia. ebnsehtire , puht-, baptizare non possurit; Numquidiioii posset lfoc
a quoruhi tamen fcoiisortib, ufeviolarelur unilas, se vefisimililer dici?et tamen falsuhi est. Baplizaht
isti separare hon possent, et addidit, quanlum ih nobis quijipe iniqui; quoniam ihiqui siint illi raptores, quos
est : iitique demonstraiis non voluntate se coni- in unilate sectim positos Cyprianus arguebat (Seri».
municare his quos arbilrabaiur Baplismum non de Lapsis). Sed ideo , inquil \ -,addidit foiis. Cuf ergo
• babere; sed taiiien omnia bbno
pacis et uiiitalis esse isti foris bajilizare non possunl? An quia pejoressuiit
loleranda;quodelillifaciebantj qui istosnonrectefa- eo ipso quo foris sun't?Sed nihil iiileresladintegrita •
cefe seniiebant, et illucllenebant quodpbstea melius ;tem Baptismi; quahdo pejor id tradat. Neijue ehim
declarala vcrilas docuil, et anliquior consueludo tantum interest inter malum el pejorcm; quarilum iri-
coneilio posteriore firmala robustius pefsuasit: invi- lerest inter borium et malum : et tamen cum baplizat
cem sc lanien , cum salva chaiitate diversa sentirent, malus,'nonaliud datquam bonus: Ergb etcumbapti-
solliciia pietale lolefaveruhl, stiidenles servare uni- zat pejor, non aliud dht quam ille qui minus est inrt-
tatem spiiilus in vinculo pacis (Ephes: iv, 2, 5), do- lus. An forte non ad hominis iherilum , sed ad ipsius
nec alieris eorum, si quid aliter saperent, id qiioque Baplismi saeramentum pertinet ut foris darinon pos-
illis Deus rcvelarel (Pltilipp. m, 15). Hocisli audiant, sil ? Si hoc ita esset, tiec baberi forisjpbssef,et lolies
a quibus per hoc concilium unilas opiJugnatur, per necesse essel baptizaii , quoties recedens quisque.ab
: quod concilium quantum amaiida sit unitas decla- Ecclesia rursus ad Ecclesiam remfeasset.
ratur. ii. Jamverosi diligenlius qurerariiusquidsit forist
CAPUT XXIII. — W: Successus ab Abbir Germa- maxime qiiia!ipse comhiemoralioneinfecit pefra3su-
niciana 4 dixit : Bmrelkis aut nikil licet, aut toluriili- per quam ° rcdificatur Ecclesia : nbnne.illi suhtin Ec-
cet. 'Si possiinlbaplizare, possunt et Spiriluhi sanclum clesia , "qui sunt in pelra ; qui autem in petfa hon
dare : si'auiem Spiritum' sanclum darenon possunt, suntj nec in Eeclesiasunt ? Jam ergo videamus ulruui
•qnianon habent Spirilum sancium, hec baplizafe spi- super petram ccdificium suurii constiluant,- qui aii-
riiualiler possunt. Proplerea censemushmretkos bapti- diunt Christi verba, et hon faciunt: Gonlradicit eis
"'
zari ipse Dominus, dicens.- Qui audit vetba.meaJimcet fd-
41. Huic prope totideniverbisita responderi potest: cit ea, shnilaboillum viro prudenli cjuitedificaldomuin
Homioidisaut nihil lieet, aut "tbtumlicef. Si possunt sttum super pelram ; el paulo post, Qui audil verbh
ba"ptlzai'e,possunl et Spiritum sarictimi dare : si au- niea hmc el non facilea; shnilaboeuin viro stulio qui
tehi Spiritum saiictuni dare non possunt, quia non mdifical dbmtim suam supef areriam (Mhith. vn, 24,
liabent Spiritum sanctuni, nec baptizarc spiiitualitcr 26). Si ergo in pelra est Ecclesia , illi qui super are-
possunt. Proplerea.cehseihus ab.-lioriiicidisbajitiza- liam sunt, qtiia extra peiram siint, profectb extra
los, vel homicidas baptizatos alque in melius non niu- Ecclesiarii sunt. Ilecbrdemui' itaqne quahi multos
tatos; cum se eorrexerinl; baptizaii. Al hbc noii est
verum. Qui enini odit fralrenl siium hoinkida est {I 1 In Mss.,supcr petrum
2,SicinMss.jilerisque .et apud Loy. el Cyprianum.At
Joan. iii, 1S). El tales noveral.intus Cyprianus, qui -ajiud Am.et Er., Quare? Quiaexlra, etc.
s corbeiensis el antiquiores quidam Mss., tam bre-
viter. - '
1 Am.etEr., a Mrgerinankiana:niendose. •*•Er. el Lov.,inqttam.AtAni.etMss.,inqiiit : subaudi,
2 Lugtl.ven., proptereaccrisemushmfetkos
baptizahdos vonaiista.
csse.SicctiamEr., qui lamen fert, censutmus;.yvo, 5 PluresMss., Pefrfsuperquem : male, ut exsequenti-
cense-
mus. n. bus patet.
'
§13 - LIBER SEXTUS. 214
commemoret Cyprianus velut intus positos qui sedifi- et quia certa illa evangelica verba.' sine qnibus non
caiit supijf aferiairi, id est, aiidiurilverba Chrisli ct potest Baptismus consecrari, lanlum valent, ul pcr
noh fciciurii,.Et icteb quia super afenafo suul, exlra illa sic evacuenlur qucccumquein jjrece vitiosa contra
petfaiii esse cbnyiheuhlur,•qriod esi,extra Ecclesiam : regulam fidei dicuntur, queniadmodum dsemoniuin
. fariien et qijaindiuita siiiit, et hondum vel hunquam Christi nomine excludiiur. Nam ulique hcerelicussi
lh"meiius cqmmutaniur, baptizarit ei baplizaiilur ; el afferat precem vitiosam, nccbonum habet 'eharilalis
Bapiisririistjueriibabeiit, illis ad damnationem desli- affeclum, quo possil illa imperiliasuperari; et ideo
natis integer manet. similis est ei quicumque in ipsa Catholica invidus et
4§. Neque libc.Ibcb dici poiest (a): Quis enim malevolus, quales illic