Vous êtes sur la page 1sur 789

Léon 01 (pape ; 039.?-0461). Sancti Leonis Magni... Opera omnia, post Paschasii Quesnelli recensionem...

emendata, et ineditis aucta : praefationibus, admonitionibus et


annotationibus illustrata. Accedunt quaecumque in quesnelliana editione inveniuntu.... 1846.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

CURSUS COMPLETUS
SIYK
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTOMM SCRIPTORUMQUE

ECCIESIASTICOMM

QUI AB ^VO APOSTOLICO ADUSQUE INNOCENTIIIIITEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUJE
EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC^E TRADITIONIS PER DUODECIM
PRIORA ECCLESIJ5 SiECULA,
JOXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS,INTERSE COHQOE NONNULLISCODICIBUS MANOSCRIPTIS COLLATAS,PERQUA
DILIGENTER CASTIGATA
;
COMMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQCE VARIANTIBDS CONTINENTER ILLDSTRATA;
OHNIBUS OPERIBDSPOSTAMPLISSIMASEDITiONESQOjE TRIBDSNOVI-SIMIS S^ECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
PARTICDLARIBOS
INDICIBDS MNGDLOs
ANALYTICIS, S1VETOMOS,SIVEADCTORES ALICDJUS MOMENTl
SUBSEQUENTIBOS, DONATA;
INTRA
CAPITOLIS IPSUM TEXTOM NECNON
RITEDISPOSITls, ETTITOLISSINGDLARDM PAGINARDM MARGINEM SOPERIOREK
DISTINGDENTIBUSSUBJECTAMQUEMATERIAM SIGNIFICANTIBOS, ADORNATA ;
OPERIBDS CUMDUBIIS TUMAPOCRTTPHIS,ALIQUA VEROAUCTORITATE IN ORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAHPOLLENTIBUS,AMPLIFICATA J
DUOBUS INDICIBUSGENERALIBDSLOCUPLETATA: ftTEROSCILICET REKUM,QDOCONSOLTO, QDIDQUID
UNUSQUISQUE 1 N
PATRUM QUODLIBET THEMA S ONO
CRIPSERIT INTIIITU C ONSPICIATCR J ALTERO
SCRIPTUK/E SACltiE, EXQUO LECTORI COMPERIRESITOBVIUM QUINAM PATREs ETIN
QUIBUS OPERUM SUORUH LOCISSINGULOS MNGULORUH LIBRORUM SCRIPTURJE ^—^
TEXTUS COMHENTATl SINT. y
ACCURATISSIMA,
EDITIO CiETERISQUE FACILE
OMNIBUS ANTEPONENDA, SI PERPENDANTDR : CHARACTEROM NITIDIAS*if3[\
CHARTjE QDALITAS,INTEGRITASTEXTDS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETA /~ \
TCMNDMEROS, FORMA VOLUMINUM PERQDAMCOMMODA MBIQUEINTOTO OPERIS DECURSU CONSTANTEIlA»f'' CO
PRETII
SIMILIS, 1STA
PR^ESERTIMQUE
EXIGUITAS, CLLECTIO,UNA,METH»D1CA ETCHRONHLOGICA, L / f— \|
SEXCENTORUH FRAGMENTOROM OPDsCULORUMQUE HACTENUS niC ILLICSPARSORUM, PRIMUM ^f
AUTEM INNOSTRA BIBLIOTUECA,EX OPERIBDS ADOMNES LINGUAS M °^T
iETATES, LOCOS,
FORHASQDE PERTINENTIBUS,COADUNATORDM. £-f/ ^ j
SERTES PRIMA, K\ |?7
IN QUAPRODEUNTPATRES, DOCTORES ECCLESI/ELATINJE
SCRTPTORESQUE * \rn "O?
.^"
A TERTULLIANOAD GREGORIUMMAGNUM.

ACCURANTE J.-P. MIGNE, «Cttt^ttttttt CdtttpktOtTttttt IN SINGULOS SCIEN'


ECCLESIASTIOE RAMOS EDITORE.

PATROLOGm TOMUS LIV.

S. LEONIS MAGNI TOMUSPRIMCS.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM


IN VIA DICTA D'AMB01SE,PRES LA BA.RRIERED'ENFER,
ou PETIT-MONTROUGE.
1846.
SANCTI

LEONIS MAGNI

ROMANI PONTIFICIS

OPERA
OMNIA,
POST PASCHASII QUESNELLI RECENSIONEM

At>COMPLUBES
ET PRJESTANTISSIMOS
MSS.CODICESAB ILLONONCONSULTOSEXACTA,
EMENDATA,ET INEDITISAUCTA:
ADMONITIONIBUS
PRXFATIONIBUS, ET ANNOTATIONIBUS
ILLUSTHATA
ACCEDUNT

OUJECUMQUEIN QUESNELLIANAEDITIONEINVENIUNTUREAQUE AD CRISIN REVOCANTUR:

CURANTIBUS

PETRO ET HIERONYMO FRATRIBUS BALLERINIIS,


PRESBVTERIS
VERONENSIDUS
;
MANUM AUTEM ULTIMAM ADHIBENTE /^l—^W\
'
J.-P, MIGNE, (jj ;i

QUISCPERADDIDIT \;. , \,\\"",...£"Jf


EXERCITATIONES IN UNIVERSA OPERA S. LEONIS MAGNI
AUCTORK
PETROTHOMACACCIAKI.

TOMUS PRIMUS

SINCERA S. PONTIFICIS OPERA CONTINENS,ID EST SERMONES ET EPISTOLAS


CUMAPPENDICIRUS.

3 VOL.PRIX : 24 FRANCS.

PARISIIS,VENIT APUD EDITOREM,


IH VIA DICTA D'AMBOISE,PRES L\ BARRIER.ED'ENFER,
ou PETIT-MONTROUGE.

1846.
ELENCHUS OPERUM

QUJE ftf mC TOMO ^OllflNENftlR.

S. LEONIS MAGNI

Sermones et Epistolse.

ERBATA.

Col. 824, in iine not. • : (Inferius »); lege : (CoL 822, •).
Col. 1004, lin. 11 : «v«veMx6>iv«t; lege : «vavcuoSnveu.

Imprimeriede BAIUT,place Sortxmne,2, &Paris.


BALLERINIORUM NUNCUPATORIA,

BENEDICTO XIY

PONTIFICI MAXIMO

PETRUS ET HIERONYMUS FRATRES HALLERllYII


PRESBYTERIVEUONENSES.

Hcec sanctissimi ceque ac doctissimi summi pontificis LEONIS MAGNI Opera, quce ad prte-
stantissimos codices, prcesertim Romanos, exacta, emendatiora et auctiora nunc prodeunt, cui
potius inscriberemus quam tibi, beatissime Pater, qui tanti pontificis in eadem Romana cathe-
dra successor, iisdem zeli ipsius ac doctrince vestigiis insistens, idem MAGNUSLEO redivivus
videris ? Ille quidem ob plura et prceclara diulurni pontificalus gesta, quibus, nulla lemporum
rerumque vicissitudine aul difficultate, perlerritus , adversus contumaces ac subdolos fidei
hostes, calholicce Ecclesice dogmata defendit acerrime, et novitiis ac temerariis quorumdam
ausibus sese objiciens , Ecclesiarum privilegia el apostolicce sedis jura fortiler vindicavit, et
pro custodia ac observantia ecclesiasticce disciplinw irrepenles corruptelas et abusus detegere,
perstringere, emendare et exstinguere nisus est; ille, inquam, tantus pontifex ob tam prce-
clara gesla MAGNI tilulum jure promeruit; ejusque insignia Opera , quibus res tot ac tam
graves promovit atque perfecit, in perennem poslerorum memoriam ad nos transmissa, mg.xi-
misque encomiis non solum a Latinis, verum etiam a Grcecis tum anliquis, tum reccnlioribus,
commendata, ejusdem lituli meritum ac justitiam demonstrant.
Quid autem de le, beatissime Paler? Jam inde ab exordio pontificatus tui quot et
quam implexce causce pro conditione istorum lemporum concurrerunt, quibus nunc inlegritas
fidei, nunc pontificia jura , nunc discipiina ecclesiastica sanaque doctrina morum impetila
fuere ? Tu vero nulli labori, nulli meditationi parcens, opportune omnibus providisti. Assi~
duce curce et vigilice luce, quibus parcissimo cibo brevique sonmo conlentus, die noctuque
pastorali officio et actionibus publicis indefessus vacas , el quod superest subcisivi temporis ,
in conscribendas pro rerum necessitate doctissimas et eruditissimas Instituliones atque Con-
stitutiones confers, omnibus notissimce sunt. Ipsa tua Opera quw pluribus voluminibus digesta
hactenus prodierunt in lucem, quceque in dies iclentidem prodeunt, ac in omni ecclesiaslicn
materie non lam prcesenlibus, quam futuris temporibus prospiciunt, dum omnes cum voluptate
el utilitate evolvunt, maximamque in iisdem non jam molem, sed eruditionem, rerum varieta-
tem, melhodum, perspicuitatem ac doctrinam admirantur, te cum antiquis prcestanlioribus
pontificibus conferre, et MAGNUMvere, seu potius MAXIMUMconfiteri non dubitant. MAGNI
igilur anliqui Romani anlistitis Opera tibi prce cceteris successori ac cemulatori ejus MAGNO
aquissime dicanda fuere.
Huic autem congruentissimce ralioni alid gravior et fortior accedit. Cum enim ante paucos
annos aller e nobis Romce degeret, seque ante pedes tuos identidem sisterel; inter eos sermo-
nes, quos pro summa benignitate tua cumeodem habere, quibusque fere de oplimis sludiis et
ecclesiasticis disciplinis non pauca solebas dissercre , de ea S. Leonis editione incidit menlio,
qua Paschasius Quesnellus sancti ponlificis Opera non lam emendare ac illustrare , quam ali-
quot pravis notatiunculis, observationibus et disserlationibus non paucis in locis redarguere,
perverlere et deturpare sluduit. Hinc porro novce editionis, quce ad Vaticanos prwsertim mss.
codices ab eo inconsultos exigeretur, ejusdemque audaces conatus retunderet el infringeret,
mcessitalem memorasti. Cum vero hoc idem consilium quibusdam prcedecessoribus tuis in
iitentem quidem venisset; at per eos, quibus id negotii demandatum fuit, numquam perfectum,
mc perficiendum crederetur; lu minime ferens editionem tam necessariam diutius prorogari,
func nobis imponendam censuisti. Non solum magnitudo operis, et magni adversarii eruditia
ac inaenium, verum stiam et multo magis imbecillitas noslra, cujus nobismetipsis conscii sumus,
PATROL.LIV.
H EPKTQLA NUNCVPATPIU4. «
suspensos initio atque ancipites animo tenuit. At voluntati et auctoritati titw obsequendum
fuit. Nos aulem.ut erigeres atque reficeres, non solis verbis usus es, sed tuum quoque auxilium
in eamdem editiojtjem CQnlulisti. Cum enim in ejusmodi editionibus procurandis prastantiorum
codicum subsidiurn pofeissimum requiratu^; tu VaUcai^a exemalarta statim cammunicari jus-
sisti, atque ut coltalio facilior et expedilior fieret, raro privilegio ea, qutbus ihdigeremus, do-
mum afferri, et quamdiu opus esstf retfneri indulsi$t\: acpraterea ut aliis ex urbibus, ubi rari
' cssent
atque inconsulti codices, accuralm collationes prcestarentur, ipse pro humanilale tui
effecisti, adeo ut etiam in hanc noslram urbem quorumdani antiquorum librurum vciriantes
lecliones, quw ob longinquitatem locortumt isthuc serius pervenere, humanissimis litteris tuis
sociatas transmiseris. ld autem penes wquos rerum astimatores tantum est,ut hwc editic,
cujus tu auctor et opitulator fuisti, tua quodammodo habenda sit; ac proinde in ea luo nomini
dedjiwnda noq offeramus aliquid onmimo nostrum; sed verius, q.uod beneficio tuo accepimiis,
reddamus. Hinc etiam confidimus fore ut ipsam edilionem benigne su&cipias ac tuearis quasi
rem luam: omnesque, q.ui eam a te prwceptqm, leque opem ferenje perfectam inlelldgant, cum
prcefilaram curam et singularem favorem tuum commendabunt; tum vero si quid per nos mi-
nus apte. ex&ecutioni mandatwn invenient, nominis et patrocinii luigratia condonaturos spe-
ramus
Antequam vero hujus epislolw finem facimus, sine, quwsumus, Pater bealissime, ut quod
S. LEONImaxime congruum et gloriosum credimus, sapientissimo judifio tuo subjiciamus. De
DOCTQBIStitulo et cullu eidem sancto pontifici decernendo pauca quwdam tibi, ut confidimus ,
non injucunda proponere libel. Cui MAGMnomen obtinuit, DOCTOBISquoque titulum inereri
nihil ambigimus. Si enim DOCTORISappellatione et cultu ii digni sunt, qui una cum eximia
sanctitate insignem pariter doctrinam jungentes, et dum in vivis essent, universam Ecclesiam
docuere, el udh ;c post morlem illam docent iis operibus relictis, qua omni temporepro fide
ac disciplina Ecclesiw usui futura sint; nonne S. LEO , cujus sanctimonia certissima est, et
docuit, et docet, et semper docturus est universam Ecclesiam, cum et inslituendis Christiano-
runi moribus, et rectw fidei conservandw, confutandisque helerodoxorum erroribns aplissima
plurium sermonum et epislolarum monumenta vulgarit, quw non taminO,ccidenlis,quamin
Orientis Ecclesm summo cum honore suscepta, celebrantur ab omnibus, maximoque auctori-
tatis pondere allegantur frequenlissime , wque ac celebriorum doctorum opera allegari solenl?
Hincautem non immerito DOCTORIS nomen ei olim tribuit Cassiodorus (a), et (qui maximi ha-
bendi sunt) duo summi pontifices Vigilius (b) et Hadrianus I (c), ac deinceps alii, ex quibus
Usuardus et Vandelbertus eumdem titulum Martyrologio inseruerunt. Plures etiam Galli-
cana Ecclesiw doclores honore eum in publicis officiis colere non dubitarunt, ut ex eorum
liturgicis libris didicimus. Aliquot hic tantum exempli gralia atlingemus testimonia, qua
eminentissimus cardinalis Phllippus de Montibus huic noslro consilio maxime favens , paulo
antequam e vivis excederet, ex sua leclissima bibliolheca nobis communicavit. Ex Brcviario
Lingonensi anni MDCCXXXI,die xxx Octobris : LEONISI papae el Ecclesise DUCTORIS.EX Bre-
viario Catalaunensi anni MDCCXXXVI, die xx Octobris : LEONIS Magni papae et Ecclesiae DOC-
TORIS. Eadem leguntur in Breviariis Cluniacensi anni MDCCXXVI , Rothomagensi anni
MDCCXXVHI,et Claramontano anni MDCCXXXIII, die xi Aprilis; in Narbonensi anni MDCCIX,
die XXVIIIJunii; in Senonensi anni MDCCXXVIet Aurelianensi anni MDCCXXXI,die xxx Ocio-
bris; in Parisiensi anni MDCCXXXVI, die x Novembris; ac in Biluricensi anni MDCCXXXIV, die
xxx Novembris.
Num vero tempus jam advenerit, in quo Romana quoque Ecclesia , quw non minorem hujus
sui sanctissimi doctissimique pontificis , quo maxinie ornatur, amorem nutrit, hunceumdem
titulum et cultum eidem solemniter tribuat, generalique decrelo in universum Christianum
orbem extendat, tibi, bealissime Pater, dijudicandum atque constiluendum relinquimus. Ta
in eo celeberrimo Opere de RealiBcatione el Canonizatione, quod omnigena sacra eruditione
refertum, circa rilus hujusmodi regula in posterum solemnis ac tutissima futurum est, tres

(a)-In ps. LXV.


(b) Gonstiiut. n. 22, t. VI Concil. Yen. edit. col. 505.
{cj Epist. 97. Cod. Carolin.
1S PRiEFATIO GF/NERALISIN HANCEDITIONEM. 14
eonditiones ad constituendum Ecclesiae doclorem necessarias designasti (a), eminentem
«ci/icef doclrinam, insignem vilaesanctitatem, et praelerea summi ponlificis aut concilii gene-
ralis lcgitime congregati declarationem. Duas priores conditiones, in qiiibus ejus tituli ileccr-
nendi radix et meritum continelur, t» LEONEnostro inveniri ipsa Romana Ecclesia cum in
aliis publicis tabulis, tum in Martyrplogio satis lestala est. Restatut tertia conditio, qua
idem tituluset cultus ipsi in universa Ecclesialegitima auctoritate constitualur,eidem accedat
per te, qui ejus merita considerans , de eodem fortassis pronuntiabis, quod de S. Bernardo in
eodem Opere scripsisti (b) : Dolendum videlur , quod usque adhuc cogilalum non fuerit de
Sancto lot merilis eximio cceleslique doctrina referto, colendo titulo DOCTORIS in uniVersa
Ecclesia. Forte libi, cui nihil jucundius quam sanctorum cultum promovere, quique peculiare
tuum erga sanctum LEONEMsludium, dum esses Canonicus Archivista Basilicw S. Pelri, in
novissima invenlione (c) ejus corporis potissimum demonstrasti, tibi, inquam, hwc laus reser-
vata est, ut qui magnus es magni LEONISsuccessor et wmulalor, tantum ponlificem DOCTORIS
titulo exornes hujus editionis occasione, quw dum ipsius Opera ,jubente ac opitulante te, ad
puriores codices exacta et illustrata tuoque nomini inscripla in lucem profert, MAGNI hujus
DOCTORIS merilum eliam atque etiam confirmat. Sed hoc tuum judicium esto. Tibi interhn
dum volumen islud offerimus, sanctos tuos pedes humillime deosculantes, aposlolicam berie-
dictionem deprecamur.
a) Lib. iv, part. u, cap. 11,, n. 13
b) Ibi c. 12, n. 9.
c) llac de re plura tom. II, in observat. ad Dissert. 1 Quesnelli ad an. 461.

KALLERINIORUHI

PR^EFATIO GENERALIS
IN UNIVERSAM OPERUM SANCTI LEONIS EDlTiONEM.

I. Cum de nova editione Operum sancli Leonis papae ad mss. praesertim Romanos codices.
lucubranda, quae editioni Quesnellianae jam proscriptae opponi et praeferri posset, alteri ex
nobis, dum Romae esset, supremus antistes Renedictus XIV onus imposuit, non pauca prr-
mum nec levia momenta terruerunt. Quae enim et quanli sit eaLeonis editio, quam summo,
sludio curavit Pascb,asius Quesnellus, iili soli ignorare queunl, qui edilioncmejus ignorant.
Si textum expendas, qui in aeslimandis veterum edilionibus primum el poUssimum spectan-.
dus est, et in quo quaeritur num sit emendatus ac inedilis opusculis auclus, plures ille ac
praeslanlissimos codices naclus est, quorum praesidio multaloca in anleriuribus editionibus
depravata feliciler correxit, et Epistolas ponlificis, quae inter ip>ius Opera sacrae hisloriao
uliliores sunl, ex uno Grimanico ms. octo et viginti anlea inedilis augcre Epistolis potuit.
Praelerea alia quaedam adjecit incdita, inter quse maxime celebris est anliqaissima iila Ca-
nonum el Epistolarum Romanornm ponlificum colleclio, quae Dionysianae iiihilum ccdit,
vetustissimique canonici juris sludiosis maximo adjumento est. Si vcro ipsius ediloris lueu-
bratioues textui vel rebus iHustrandrs inscrtas consideres (id enini altorum est quoci- iu
cditionibns quseritur), quaenam edilio Patrum lot unius cditoris observationibus, a4moni-
liouibus.notis et dissertationibus locupletata invenietur, quot illa Lconis, quamQuesnellus
typis impressit? Quae enim ejusdem pontificis Opera parvo volumine formae, uti vocant,
octavae vel quarlae in anliquis editionibus comprehendcbantur, ob QuesnelH additamcnta;
duos implent non exiguos tomos in-folfo. Quem porro non moveal lanlum shitHumin Leone
edendo ab eo susceptum et naviler impensum, qui praestanli ingcnio et nrnRa erud>itiouo
ornatus, plurimum poterat, quique priorem edilionem novis curis recognitam post viginti
quiuque annos rccusit aucliorem, adeo ut limala et pcrfecla, quantum per eum fteri po-tuU,
iudicari debeat? Majrniftca quidem clogia a quampluribus lilteralis viris oblinuil cuviJWMtif
|5 PK/EFATIO GENEIULIS IN HANC EDITIONEM. «6
edilio, quae idcirco non tam primum impressa quani recusa, slalim toto orbe dispersa atque
suscep'a, adhuc desideratur a pluribus; et licel ob censuras nonnullorum, ac praesertim
Inqul&fuonis Romanae anni 1C76, apud catholicos non modicum detrimcnli ceperit, eam
nihilominus eruditis ubique probatam affirmare nun dubitavit Joannes Albertus Fabricius.
Hffic quidem heterodoxi viri laus, elsi Romanae censurae perperam omnino opponilur, per-
vulgatam tamen de eadem cditione opinionem aliis etiam calholicorum testimoniis confir-
malam ostendit.
II. Hisce animadversionibus, quae metum ingerebant, opponebalur novae adhuc post
Quesnellianam editionis necessitas. Primo enim judicatum fuit inleresse plurimum S. pou-
tificis Opera ad Romanos praecipue codices exigere, qui etsi in Romani antistitis Opcribus
praestantiores atque puriorcs praesumcndi sint, a Quesnello tamen irrito, ut in praefatioue
testalur, conatu queesiti, praetcrmitlendi fucrunt in prima editione; in sccunda vero Rarbe-
rinorum lantum manuscriptorum varianles lectiones accepit, ex quibus ipsis paucas admo-
dnm in solis Epistolis adhibuit. Tanto autem magis haec Romanorum exemplarium recognitio
necessaria visa est, quod ex una parle Quesnellus in usu codicum negligenlite accuselur a
quibusdam, ac praesertim a Baluzio el Coustanlio, in anliquorum librorum studio periiissi-
mis;exalia vero nota ejus libcrtas in emendando identidem textu, nullo allegato codice,
nonnullis suspicionem injecerit. Deinde plurima sunt in ejus lucubralionibus licentius iu-
serta, quibus falsis doctrinis favet, el non tam Looncm quam Romanae sedis praerogalivas
nunc palam, nunc lalenler impelivit; ndeo ut hacc cditio, quae Leonem potius delurpat quam
illustrat, justissimam prohibilionem meruerit.
III. Hisde causis, utprimum eadem cditio anno 1675 in Iucem prodiit, statim novffi edi-
lionis Romae adornandae consilium ceplum fuisse, colligi posse credimusex Italica epistola
Laurenlii Mari ad Franciscum Grisendum scripta die 30 Marlii anni 1677; sibi enim signifi-
calum affirmal praeccptum illustrissimi Brancalii de nova editione Operum S. Leonis. Mi
vengono comunicati i comandi di monsignor illustrissimo Brancuci mio signore sopra la
nuova edizione di S. Leone; et in hanc quaesitum subdit quidquid Jo. Baptisla Marus ejus
fraler ex mss. Romanis paraverat. Hujus epislolae, quam in codice Barberino invenimus,
amplior notitia dabilur in praefatione sermouibus Lconis praemissa, § 7. Haec eadem nov»
edilionis cogilatio ilerum excitala est anno 1716, farente summo pontifice Clemenle XI.
Exploratum est testimonium Palrum Trivullianorum inscrtum Memoires Auril., 1716, pag.
722, ubi ex epistola Romae scripla haec Iraduntur: On a formi le projet d'une nouvelle idition
de S. Leon. Sa Sainteti, qui a une devotion particuliire a ce saint docteur, favorise ce dessein.
Sub Clemenle autem XII, non modo revixit idem consilium, verom eliam haec cura duobus
clarissimis viris imposila fuit, collatisque istorum sludiis, multisque hinc cl hinc paratis
tanla hujus Romanae editionis exspectatio increbuit, ut eminentissimus cardinalis Qoirinus
bac de causa scripserit anno 1740, in appendice subjecta Pauli II ViUe, pag. 161, nou solum
piorum atque erudilorum votum deposcere, verum eliam sperare saniorem ac fideliorem edi-
tionemad Vaticanorum prwserlim codicum fidem
IV. Dum unus e nobis anno 1748 Romam alia de causa accessil, de hac nova editione
plures sciscitalus est. At alii se jamdiu nihil audire, alii vero spem omnem evanuisse
respondcrunt. Qua de re cum sermo fuisset coram summo pontifice Bcncdicto XIV, is,
camdem desperationem confirmante uno ex illis duobus, quibus ea editio sub Clemenlc XII
commissa fuerat, hocce studium nobis imposuit. Etsi vero praeter ea quae inilio memoravi-
mus nostrarum eliam virium imbecillitas deterreret, diutius tamen auctoritati lantae rc-
sislcndum non fuit. Cumque de hacedilione suscepta in Urbe divulgatum esset, acccsscrcnt
aliquot cardinalium, praelalorum et amicorum impulsus, qui etiam auxiliumsuum obtulerc.
Cuuia codicibus exordiendum esset, laudalus summus ponlifcx, ut faciliorem expediliorcm-j
que collationem faceret, Valicana» bibliothecae mss. libros, qui maximo usui forent, domum
deferri peculiari priviiegio concessit. Paluereeliam caeterae bibliolhecaeRomanae, Barbcrina,
Chigiana, Casanalensis, Vallicellana, Angelica, et illa Basilicae S. Pclri. Cum autem multi
essent codices recolendi, quibus unus non sufficit, auxiliarii prelio aiccsscrunt, alii etiam
spoutaneam et graluitam operam contulere: inter quos potissimum laudandusestP. Brunus
Toiua, tunc eclor, nunc prior Palrum Prredicaloium S. Sabinse, qui alios csuis in collalio*
« PRJEFATIO GEINEMALIS IN HANC EDlTlONEM. 1«
nibus sibi adjunxit. In hoc labore totum id tcmporis, quo alter e nobis Romae versatus est,
id est annum integrum cum dimidio, inler codices indesinenter consumpsit. Cumque is ex
Urbe discedens nonnulla reliquisset conferenda.subsidium pcrhumanilcr praestitcrunt plures
amici, P. magister Schiara, ordinis Praedicatorum, bibliolhecaeCasanalensi praefcclus, comes
Josepb Garampus, canonicus basilicae S. Petri ct Vaticani archivi cuslos, concivis noster
P. Franciscus a Putco, presbyter Oralorii in Vallicella, Simon Ballarinus a bibliotheca Bar-
berina, aliique nonnulli, qui varianles manuscriptorum quas desiderabamus, abs se dili-
genter descriptas Veronam miserunt.
V. In aliis quoque Ilaliae bibliothecis a Quesnello intactis, quae mss. cxemplaribus cele-
briores sunt, Leoninos codices, quolquot alicujus prelii novimus, sive per nos, sive per
amicos conferendos curavimus. Praeter exemplaria aliquot prsstantissima capituli cathe-
dralis Veronensis, quae ob insignem velustatem nuliis aliis cedunt, Venetiis in bibliolheca
S. Marci, quae pluribus GraecisLatinisquc codicibus instructissima est, non paucos rei prro-
senti utiles invenire iicuit, cl Antonium Zanettum, ejusdem custodem, qui omnibus studlo-
sis favorem praestat, in Graecis praesertim libris recolendis coadjutorem humanissimum ex*
perti sumus. Patavii in bibliolheca Palrum Eremilanorum P. magistcr Anlonius Manentius,
in S. Justinae monachorum S. Bencdicli P. D. Spiridion Peristianus, ct in S. Antonii Palrum
Conventualium S. Francisci P. magister Reginaldus Fischer codiccs et operam exhibuerun).
Ex insigni monaslrrio Padilironensi S. Bencdicti in agro Manluano P. D. Joanncs Augusti-
nus Gradonicus codicum variantes non exiguo laborc collectas transmisit. Florcntia tum
in bibliotheca S. Marci, tum in Laurcntiana Medicea multum debcmus P. leclori Pbilippo
Mariae Sereno, qui alia conlulit, alia eliam exscripsit. Fcsulis, quae opus erant, procuravil
P. Alexander Chiappinus, abbas generalis canonicorum Latcranensium, qui nuperrime obiit.
Quoad mss. Monlis Casini, magnum palronum expcrti sumus emincntissimum cardinalem
Tamburinum, de cujus mirifico planc favore peculiaris rcdibit mcnlio in praefalione ad
sermones, num. 16. Lucanorum codicum collationcm sponle oblulit P. Joanues Dominicus
Mansius, in antiquis mss. vcrsatissimus, ct pluribus edilis documentis ac tomis nolus.
Bergomi opem tulit amicissimus noster P. Hyacinthus Sala, ordinis Proadicatorum, in acade-
mia Taurinensi publicus theologiae professor. Alia subsidia per alios Mediolani, Tridenti,
Taurini et alibi praeslo fucrunt.
VI. Extra Ilaliam etiam diligentiam cxtcndimus, nimirum in bibliothecas Caesarcam Vin-
debonensem et Ratisponensem S. Emmerami. E bibliotheca Caesarea, cujus mss. libros
Gallus editor fruslra quaesivit, duorum praeslanlissimorum excmplarium collcctionisHispa-
nicae et Quesnellianae collalionem quam diligentissimam nullo sumptui parcenlcs nobis
comparavimus. In Ralisponensi vcro scrvari cximium prorsus ct singularem codicem
Epistolarum S. Leonis, cidcm bibliolbccae pro Tulone cpisropo dono datum exeunte saeculo
nono, vel decimo incunte, prodideral P. Bcrnardus Pez in disserlatione isagogica praemissa
tomo I Thesauri Anecdotorum, num. 65. Hujus codicis desiderio is qui e nobis Romae crat,
adivilP. M. Thomam Ricchinium, ordinis Praedicatorum a secrelis congregationis Indicis,
eoque cooperante P. M. Emericus Langenuaeter, ejusdem ordinis provincialis Daciae, ac ge-
neralis magistri socius, scripsit statim ad P. M. Antoninum Vcichtner, qui mox, proinsigni
sua in hisce stndiis peritia, codicis praeslanliam ac utilitatem agnoscens, favore non minus
quam labore plane singulari ipsum codicem non conferendum, scd de verbo ad verbum
quam accuralissimc transcribendum putavit. Id autcm utcommodius per eum fieret, a re-
verendissimo abbale ad S. Emmeramum sacri Romani imperii principe, viro in omni litte-
rarUm et scientiarum gencre excultissimo, summa benignitale concessum fuit ut idem codex
Landishutum in memorati P. Antonini conventum deferretur. Quae peculiaris unius di-
ligentia in exscribendo, et alterius humanitas in commodando tam eximio codice, de quo
plura in praefalione ad Epistolas diccnda crunt, loto orbi lestanda ac perenni memoris
commendanda fuit. His autem subsidiis experti sumus ipsum S. Leonis tcxtnm adhuc post
Quesnellum posse emendari non modicum, et novis etiam ineditis monumentis augeri.
VII. Scrmonibus cmendandis mss. exemplaria Romana polissimum contulere : inter qu&
cutn nonnulla ad basilicas Urbis certissimc pcrtinucrint, certo Romana sunt, ac puriores
lecliones nobis conservarunt. Quesnellus, etsi mulla correxit, cum tamen hos codices non
fB PR«K\TfO GENKRALISIN HANC EWtnHtiSSL fll
AdfeiWetft, alia fnfcmehtfata reliqail, arfaWraWi haud s*fis lp1erM p%rperam ttnfavU; Ntts
teroenta cireilcr loca v«4 xsert* 'effienuVsiieireteslrthere, vei adrtftWorem tectione*» tevVicare
t»tuim*s. fVaetorea ex m <tantisque iliverste wigfftfs Codiciftus sfmul fcolfatis, quorum
«HBtiwctMftntoitiafm dabfttus r» praefaliohe ad ScrttoSnes, detttxiftfus "cWrrigehdttni Ordtnem
in «otinnKis^erntonibuspefturbalum; tiividemios diras BermofteS q#i ln bourh cfealaeraht;
attidvemWttn «efmowem Leoni perperam trinu.tum ab k>mnib4s, nee nott fclium eidem a
Qdreswelto «x suo codice afficttttti^ alium vero, quetn iste Leotii detraxit', restftnendom ;
aliaque plura manuscriptorum ope praeslitimus, ul ex adttionitionibu* alqueahnotaliohibtis
palebit-.
VHi. In Epistolis simrlia frequehtrus detegeatar. Corrccltonets nou paucte necleves iden-
tideta occnrrent; <tkfrt his thronologia aliquot Epislolarum restitata, ordfc omnfom imniu-
landus fuit.Quasdatn Epistolas in dubiutn a Quesncllo vocatas, et rifennutla ab ebdcm ex-
ptincth, adjWVantiblas praeserlim mss. libris, vindicare licuil.
IX. Nbn paucaHte turh iii Sermonibus, tum ih Epfstolis mulavit itolto allegatd cbdice, et
ne ihdieata quiderti Vetefi lectiohe; quod arbitfarh» correclionis Vel corfuptionis suspicio-
nem nonnuiflis ihjecit. Hahc quitiem censuram Ut ille pr&ciudereA, tn geherali pfaefatiohe,
num. 7, ifaclum tritro faiefi noh dubitahs, hanctiupneem qUasi rationt?m subjecit: Sape hOs
(cOdices) omfst redrisere, cuih vid/elicet indubitata cerlitudinis esiemtitdatib, et a& eam codi-
ees omnes corispirdrii. Sed neUtra salis idohea Visa est. CUni ehim de aperlis errofibtos ama-
nuensium vel typbgraphoruni noiiagitur, uti plerumqtle in Idcis a Qocsnello emchdatis non
agitur, tunc lecliones quae anlea Vutgatis hon malUhi seftsum referehtibus suppositae fuere,
indubitalite certitudihis tfici nequeunt. Generalis porio Queshelii pfohosiliode conspiralione
omniUm codicum, si fallax nonnumquani invehta est, cum de hat vel illa leclione abs se
inducta scripsit, Jta omries codices; quam fidem mercluf ih iis lbciS, ih qUibus emendandis
nullam codicum mentionem facil? Neque vCro idcirco afDrmahdUm est eum, ubi nihil cilat,
vulgalum textum ex arbitrio mutassc vel corrupisse, Id videri polest iis qtii solos codices
contulerunt posleriorum colleclionum, ex qhibus vu^gati prodieruht. Nos Verd ahtiquiora
et praestanliora exemplaria nacti, diligenti horum collatione discernere ac dijudicare potuf-
mus, quae ille Ioca non arbitrarie, hec pefperam emehdavit; uhde emendaliones ipsas retl-
nentes, citatis manuscriptis firmabimus. Lectiones vero qU.is Vel hullo autiquo libro pro-
batas, vel solis inferioris hotae mss. sUffUltas invenimus, reslitula Veteri lecliorie, Vel alia
novaexfide meliorum codicum, jure censuimUs expuhgendas; tnqUO aliquando iecliohem
ab illo inductam, nullius anliqui libri facta menlione, iibentef fetihUisseiiiUs, si ilte altcujus
oplimi codicis auctofitatem proiulisset.
Xi Cum autem in hac noslra editione omittenda non fuerinl opera quae Leoni Quesnellus
altribuit, vel suaeeditioni inserenda judicavil, in his quoque recolendis ad manuscriptorUm
fidem uiulta invenimus corrigenda, et nonnulla etiam supplenda, uti manifestuni fiel prse-
sertim in libris de Vocatione omnium gentium, et in Codice Canonum et Constilutionum
apostolicae sedis, in quo postremo edendo ille codicem recenliorem etmendosum plerumque
secutus cst.
XI. Quoad inedita non solum in MOstris mss. exemplaribus eas fere omnes Epistolas, et
rnuttis ih Iocis emendatiores inveiiimus, quas ex Grimanico Quesnellus vulgavit, verum
etiath ex itisigni codice Ralisponensi tres alias novas Leonis Epistolas proferemus in lucem,
cx Valicano autem unam Graecaui Analolii Constanlinopolitani episeopi ad Leonem
nhstfUni, qUae ad Eutychianam historiam illustrandam plurimum eonferunt. Aliquot prae-
tcrea Epislolas Gieecae inlerprelaliottis antiquse ex eodein Vaticano codice eruimus, quas
pUblici juris facere quantum intefsit, in praefalionc ad Epistolas ostendetur, num. 51. Inle-
gratil aclionem concilii Chalcedonensis, quae in gratiam epislolae 93 Leonis habita, nondum
in lUcem prodiit, hotiis suppeditarunt duo Graeci codices Veneli S> Mnrci, cum quibus eliam
valde Utililer ad plura loca emendahda» Anlonio Zanetlo opitulante, contulimus Graecam
editiohem inultafuth Epislolarum, quae licet vorsiones sint, nostrae tamen editiobi inse-
rendte faerunt. Alia aclio ejusdem conciiii in causa Domni Anliocheni, in qua poniificia
Leohii ahctoritas cohlmendatur, ex ms. autiquissimo olim Veroneusii nunc autem Valicano
81 PB.4SEAT10GENKRALISJN HANCEDITIONEM. 12
eruta cdelur, et in suo lumine collocabilur tomo secundo. Plures incditos sermones Leotti
in mss. exemplaribus Iributos excerpsimus, qui in appendice haud omittcndi visi sunt.
XII. Aliquot EpMolarum hactenus incognitarum nostri pontificis, quae ih Vercellensi an-
liquo libro contincrcniur, spem injecerat P. Franciscus Anlonius Zaccaria soc. Jesu in
epi tola inserta tom. XLl Opusculorum quaeaP. Angelo Calogera Vencliis editasunt.Unum
cnim ex praeslanlissimae capilularis Vercellensis bibliothccae codicibus memorans, quem
incomparabitem et ineditam antiquissimorum conciliorum colleclionem vocat, hanc ex verbis
celeberrimi cdiloris Evangeliarii Eusebiani testaturdi parecchie non per anco vedute lettere
di S. Leone, e di allri pontefici doviziosamente ornata. Ui haec lam insiguia documcnta
nostiae edilioni ccrtius atcedcrent, ipsius summi ponliGcis, qui editionem praeceperat,
auclorilatcm poslulavimus. Iiaque expensi fuerunt codices laudali capituli quam diligen-
tissime. At nulla ejusmodi collectio inveniri potuit, quae vel unam inedilam Leonis episto-
lam promerel. Codicem autem qui aliquid inediti conlinere visus fuerat, ex documentis
transcriplis et ad ponlificem missis cum collalione casterorum qui editi sunt, nec non ex
aliis notitiis exinde acceptis, et ab eodern Evangcliarii Etisebiani editore certissime cogno-
vimus, esse omnino siinilem aliis tribus mss. libris, quos Romee invenire ei conferre licuit,
et compiecli colleclionem Dionysio-Hadrianeam cum additamentis peculiaribus, quae indi-
cabunlur in praefalione ad epistolas, el tomo lerlio in tractatu de anliquis Collectionibus
fusius describenlur. Haec praecipue monenda fuerant, ne nos in ex^uireudis ineditis quid-
quam diligenliae praetermisisse vidercmur. Pulamus autem ex haclenus dictis palam factum
esse hanc editionem quoad texlum Leonis Quesneiliana emendatiorem el auciiorem futu-
ram; adde eliam quoad ipsa Leonis Opera, sinceriorcm, quippe gcnuiua illius bpera secernet
a suppositiliis, qua3 ille plane arbitrarie et omnino perpeiam veluli Leonina traduxit.
XIII. Nunc de Quesm lli lucubralionibus, quae editionem ejus maxime celebrem reddunt.
Si initio eximium hominis ingenium et eruditio meluin injccerant, poslquam ipsas lucubra-
liones cxactius ad calculos rcvocanles, magnum in plerisque ingenii et eruditiohis abusum
deleximus, nnimierecti et confirmati fuerunt. Esi enim ilte multa subtiliter et eruditecon-
gerat, quae non paucos nec infimi subsellii homines in ejussentehtias rapiiere, nihilo iamen
minus diligenti singulorum examine deprehendimus sagacissimiim homihehi ingenio ac no-
vitati indulgenlem, et quarumdam sludio parlium abreplum, in cohjcctatioies plcrumque
fallacissimas intemperanler excurrisse, quibusmagno acumine et artiGcio implexis, magna-
queeruditione fucatis, multa nova et falsa verisimililudincm quamdam induerent. Ne quid
acerbiusconlrariarum parlium favore, aUt Italicis.uli appellant, praejudiciis affirmasse cre-
damur, anteqiiam ulterius progrediatur sermo, nonnulia celebriuhi qiiorumdam exlero-
rum, qui ejusmodi fa\ore aut praejudiciis accusari noa poterunt, teslimohia prsemiltenda
sunt.
XIV. Enormem cohjcctandi abusum in ea dissertatione, qua Qucsnellus Colleclionem
Canonum abs se ieditaih RdmanaB Ecciesiae asserturus, mulla nisus est conjecturarum mole
fulciri, satis declaravit P. Coustanlius in praefatione lomi I Epistolaruni Romdnorum ponii-
flcuiri, hum. 79. Dum ejusmodi con)'ecturis,inqu\l, plus wquo indulget vir clarissimus, sua
ipse magis magisque prodit inanitatem opiniohis. Et apertius nuin. 87, conjeciuris fallacias
adjectas nbtahs : Singula, ait, eruditi viri argumehta graddtim prosequietad exameh vocare
lohgurh foret. Satis esl prcecipua refellisse, quw si ex veritale wstimahtur, aliud riihil sunt nisi
vel conjectura acute quidem, ut vocaht, et belle excogitatw, sed merw icimeh conjecturw; vel
testimonia per vim detorta, quw suo reslitula loco sudque sehsu intellectd robur amitiunt;
vel denique probatiohes ex certis ductw locis, quw Romani codicis propriu esse perperam exis-
timavit. Hinc sehientiam, quam ille multo nisu dnfehdit, meram hypolhesin et ingeniosum
quidem, at minus firmum syslema vocavit hum. 43et 63, iri quo hiifatiis csi nohnihilum, idem
syslema ab acerrimi judicii viro nondico asseri, sed vel animo fihgi potuisse. Similem cdn-
jectandi imbecillitatem animadvertit etiam alque perstrinxit Siephahus Baluzius in obser-
vationibus ad dissertalionem Quesnelli de concilio Teleplensi, ubi is eidem cohcilio suppbsi-
tiouis notam impingere multis contcndit. Post rem dccurate discussam, inquit Baluzius,
plane persuasus sum...:Quesnelli opinationesposse quideinoculorum aciemperstringere,certum
uihilinillis esse solidi firmi,Que. H« observaliones Baluzii insertae lcgunlur Concordia
25 PRyEFATIOGENERALISLNHANCLDITIONEM. 24
Petri de Marca editionis Parisiensisanni 170V, pag. 1341. Ibidem praeterca, pag. 1347, parum
sincerum ac diligentem Quesnellum in hac editione lestatur, eumqne rcprehcndit eo qood
ccrlo quodam loco secutus sit mendosam lcctionem codicis Oxoniensis, cui Thuaneum
exemplar cunctis nominibus erat anteferendum. Et in praefalione ad anliquam versionem
Lalinam concilii Chalcedonensis, num. 22, eamdern ejus negligcntiam in alio argumento
accusans : Si ille, inquit, veteres codices accurate, ut nos fecimus, consuluisset, hanc opi-
nionemmente sua non comprehendisset. Eodem quoque numero 22dequa lam ejus conjcctura
ait: Mera divinatio est, utpace ejus dixerim, qua ratione non constat.f. Bernardus Monlfau-
conius seu monachi Benediclini congregalionis S.Mauri in diatriba insymbolum Quicumque,
tom. HOperumS. Athanasii, pag. 724, de Quesnello, qui eumdcm symbolum Vigilio Tap-
sensi ascripserat, prouuntiant: Qui tamen, ut valel sagacitate et eruditione, non nisi conjec-
tando loquitur : Guillelmus Caveus ad annum 440, pag. 279, deQucsnelli dissertatione, qua
libros de Vocatione omnium gentium Lcoui adjudicandos suscepit, pariler scripsil: Eos
Leoni asserere conatur, idque longo conjecturarum polius quam argumentorum agmine. His
autem conjectationibus compendio recensilis subdit: Pluribus hwc dicit vir eruditus, qua
cum pro cujusvis ingenio variare solent, et plus minusve in aliis reperiri possunt, haud sutis
firmum sententia huic fundamentum subslruere videntur. El P. Guillclmus Cuperus in Actis
sanclorumdie 25 Augusti, pag. 133, de quodam argumento quo Quesnellus rcjecit hislo-
riammiraculi S. Genesii, ait : Hac levis ratiuncula,vel temeraria Qitesnelli conjeclura cor-
ruere videtur ex chronologia. Alia plura ejusdem generis teslimonia praetermittimus : haec
enim proposito nostro videntur sufficere.
XV. Hactenus isti de peculiaribus Quesnelli disputalionibuset argumcntis, quippe qui
peculiaria tantum ad examen vocarunl. Nos vero , qui univcrsas ejus lucubraliones Leo-
ninaeeditioni insertas exinstituto expendendas ct ad vivum rcsecandassuscepimus, idipsum
afQrmare possumus de plerisque, ne dicamus dcomnibus : unde nulla fcrc eril ejus disser-
tatio, quae subjectis nostris observationibus vel in praecipuo themate confutauda, vel in
p'uribus corrigenda non fuerit. Idipsum notis cjus quarnplui imis accidit, quae fusiori calamo
vel appendit Leonis Sermonibus, vel in Epistolas ejusdern post disserlationes rejecil. Ne
vero haec ad jactantiam dicta credantur, vel suspicio sit, nos, dum Quesnellum impugnabi-
MUS, quaedam ex ipso carpere, quae a contcxtu ejus dissecla facile in invidiam cl rcprehen-
sionem detorqueri queant, statuimus ipsas ejusdem lucubrationes integras nostrae editioni
hiserere, et suas cuique observationes subjicere, quibus ea quaeconfutatione sunt digna im-
pugnentur vcl corrigantur. Ita scilicet causae noslrae confidimus, ut adversarii faciem non
refugiamus. Hinc etiam fiet ut necessaria amplius non sil Quesnelli edilio, quae noslrae in
totum inserla invenielur; et ut ipsius lucubraliones, quae in editionibus ejus interdiclae sunt,
in hac nostra cuique liceat Iegere et cum nostris animadversionibus atque censuris con-
ferre ; ex quo speramus futurum ut ct veritas facilius iunotescat, et num nimium auseri-
mus quisque perspiciat.
XVI. Id autem profiteri hoc loco fas est, hanc concertandi rationem cum adversario prae-
sente et a fronte dimicante difficiliorem fuisse. Richardus Simon ex Elia Dupinio in Quesnel-
liana editione duo notavit, nimirum Quesnelli dissertaliones nimium esse proiixas, et non-
nullas ad Leonis Opera non nisi remotius perlinere. II (Dupinius) ria pu cependant
dissimuler que les dissertations sont trop longues, et que quelques-unes riont qu'un rapport
iloigne" aux OEuvres de saint Lion (a). Haec duo difficullalem polissimam facesserunt : el ul
primum dicamus de postremo capile, cum editoris sit eadiligenter scrutari et evolvere quse
ad Auctorem ejusque Opera spectant, pauca admodum, quae Leonis aut ejus Operum pro-
pria sunt, in Quesnello expendere el excutere opus fuisset; neque fuisscmns coacti in ca
digredi, in quae ille longius el liberius excurrit; sicque uon pauca difficiliora praelcrire
iicuisset. At inserentibus omnes dissertationes, admoniliones et annotaliones Quesnclli,
singula examini subjicienda fuere, sive quae ad Lconem aut cjus Opera perlinent, sive quae
ux occasione inducla remolissime distrahunt; nec quidquam, liccl difficilius el implicalius,
dissimulari aut transcurri poluit cum praeserlim in cjusmodi disputalionibus a Lconis edi-

ia) Critiguedeta Bibliolhequt parM. Dupin, liv. n, c. lt-.


2,1 PRJEFATIO GENERALIS IN UANC EDITIONEM. i«J
tione valde remolis non pauca insint, quae censuram non exiguam mereri visa sunt. Id cum
ac
pro varielate el difficultale rerum, iu quae Quesnellus excurrit, longiorem meditationem
plures observaliones postularel, id, inquam, potissimum in causa fuil ut baec cditio serius
quam initio credcbatur typis mandari potuerit.
XVII. Ad prolixilatem vcro dissertationum Quesnelli a Dupinio nolatam quod pertinet,
eas multis protrahere ipsi plerumque necessarium fuit. Cum enim in permullis suis thesibus
careret exploratis ralionibus et documentis, quae ubi adsunt, ad rem concludendam pauca
sufficiunt, ad solas conjectationes easque imbecilles confugiendum fuit. Cum porro aculus
homo intelligeret has, si paucae sint et paucis proponantur, minimum posse, complures
simul congerere s uduit, easque ita invicem colligare, et eruditis identidem notitiis, dicendi
arteacsublilibus raliociniis munire, ul lectores sensim et facilius illicerent, ac in ejussen-
tentiam attraherenl. Iisdem vestigiis principio nobis quoque insistcndum, et omnia ac sin-
gula quae censuram peierent refellcnda videbantur. At hac methodo in eamdem nimiae
prolixitatis nolam incidissemus. Ne vero hoc laboris aut difficultalis declinandae credalur
effugium, observamus vcritatem propugnanlibus satis esse si capitaliaet fortiora argumenta
convellant : his enim sublalis, caetera levinra, quae iisdem fulciuntur, per se cadunt, ita ul
nimium morosi hominis sit in his confutandis leclores diutius distinere. Verum in hacipsa
laboris, ut videtur, imminutione difficillimum nonnumquam fuit, inter multas conjectationes
eas seccrilere, quae capitales et praecipue refellendae essent. lta enim plura Quesnellus miro
arlificio jungit ac miscet, ut vix detegalur quid praestet. Cum proposuit quaedain leviora,
quibus facilis esset responsio, elabitur repente ut anguis, et ad alia transcurrit, quae elsi
forle sinl pariler levia, graviora lamen ex antecedcntibus videnlur. Nunc quaerendo polius
quam affirmando conjecsatur; nunc quaestioni atias interserit quaestioncs, vel saltcm dubia
quaedam inspergit, quibus longius et eloquenter subdoleque produclis deceptio non facile
discernitur, et conjecluras conje<:turis adjiciens, quod paucis oblinere non potuit, mullitu-
dine se conseculurum confidit. In hisomnibus exacte expendendis et ad certa pauciora ac
poliora capita revocandis, ne longior coufutatio procederet, et lecloribus fastidium ac ex
mulliplicitate confusionem etiam pareret, quanta atlenlione ac diligentia opus fuerit, quis-
que perilus intelligel. Quod si in his polioribus capitibus refellendis observationes nostraB
longiores nonnumquam cuipiam videbuntur, is consideret plura saepius desiderari ad revin-
cendum quamad proponendum errorem. Ea porro facili partilionc ac methodo utemur, ut
leclor stalim intelligal quid agatur, et cur prolixior disputatio necessaria fucrit in quibus-
dam capilibus, ex quibus caetera pendent. Speramus vero hac ralione cognitum iri, nos, ut
brevitati, quantum fieri poterat, consuleremus, nihil praeteriisse quod capitale esset; sola
autem miuuliora, quae potioribus divulsis corruunt, jure neglexisse. Quod si queedam a
Quesnello in disserlationibus inserla peculiarem cen^uram postulabunt, quae in contexlu
nostrarum observalionum ad singulas dissertationes opportunum locum non invenicnt,
censuras ejusmodi, ne quid necessarium desil, in annotationibus, quae iisdem locis affigen-
tur, paucis indicabimus.
XVUI. Richardus Simon, cujus paulo ante meminimus, de Quesnelliana S. Leonis edilione
testimonium ponit, quod hoc loco haud praetermittendum pulamus. Recitalo elogio quo l)u-
piniusQuesnelli dissertaliones commendaverat, haec subjicit: L'idition des OEuvres de saint
Lion publiie souslenom du P. Quesnel mirite sans doulc cette louange; mais le bibliothicaire
ria pas su que cet ouvrage est sorti de plusieurs mains. Le P. Quesnel en a ramassi durant p!u-
sieurs annies tes matiriaux, qui lui furent fournis en partie par plusieurs personnes savaiites
de Paris; mais comme ce Pere ne savait pas assez ie latin pour composer son ouvrage en ceite
langue, il le composa d'abord en frangais, et il le donna a mettre en latin d un savant Hibernais,
de
qui avait eli auparavant de VOratoire, et qui professait alors la rhitorique dans le collegc
Fteanvnis. II composa aussi en francais la Vie deS. Leon; et elle fut traduite en lalin par le
P. Gernrd du Bois, qui ilail alors dans ta maison des Peres de VOratoire rue Saint- Honori
avec le P. Quesnel. Le P. du Bois changea dans cette Vie quelques endroils, qui iui parurent
trop durs contre Rome ; changements que le P. Quesnel ne put approuver; mais s'il avait profite
des bons avts que son confrere lui donna, il riaurait peut-itre pv.s eu le diplaisir de voir son
ouvraae Itelri a Rome. Au resle« ie riavance rien ici dont je riaie ite bien instruit: en sort*
27 PR&FATIO GENERALIS1N HANCEDITIONEM. «>
q%i'onpeut dire de Vauteur de Vidition de S. Lion, publiee sous le nom du P. Quesnel: Suiius
LEGIO(a). Hactenus Richardus Simon, qui in congregatioue Oralorii una cum Quesnello
diutius vixit usque ad Leoninae editionis circiter lempora. ln hoc autcm teslimonio iilud
praesertim observandum cst, adeo acerbum et infensum in Romanam sedem fuisse Quesnel-
lum, ul uni e suis quoque coufratribus queedam loca displicuerini, qui idcirco in intcrpre
talione Latina ea emollienda cxistimavit. Cum vero id Quesnellus rcspuerit, nihil hac ia
parle ai; interpretibus addilum vel cxaggeratum dici potesl; sed quidquid accrbius in ea
editione legitur, totum ex ipsius Quesnelli mente atque sentenlia profectum agnoscitur.
XIX. Duo praecipua fuerunt praejudicia quibus hic laborabal. allerum in maleria gratiae,
altcrum vero advcrsus qua»dam Romanae sedis praerogalivas. ln maleria gral;ae, quam mala
scnseril palam faciunl ea quae postea edidit, et solemni Constitulione prosa ipla fuerunt.
Ex his nonnulla edilioni Lconis inspetsit, scd latenter el parcius : de quibus in aliquot
observalionibus ad Leonis Sermdius el ad dissertationcm secuudam in libros de Vocatione
omnium gentium, nonnihilum disserctur. In pontificias autem prserpgalivas apertiusel lalius
divagatus est. In has vero male licct animatus, ut passionem omnemac praejudicium occu-
ieret, pfoleslaliones quasdam observanliaB, cultus et reverentiae in aposlolicam sedem ma-
gnificeulissimis verbis identidem exposuii; re aulem auctoritatem ejusquibuscumque rebus
possel extenuare el imminuere nisus csl. Tanlum vero se supra caeteros ejusdem factionis
homincs hac in re prseventum Quesuellus prodidit, ut documenta quae Romanis praerogativis
favere vjdebantur, licet omuino certa, ipse velut supposititia vcl saltcm dubia tradui ere
inauissimis conjectationibus studueril. H;ic, ul vidctur, de causa expungeoda, ex. gr., ccn-
suit concilium Tcleplense cum epislola Siricii papae, actionem Chalcedonensem de Domno,
et vitam S. Romani, aul saltem lexlum, qucm eidem insertum et intrusum comminisciiur.
Alia plura, quae hominem iu Romanos pontifices non bene affecluiu detegent, in nustris
observalionibus alque eliam in nonnullis annotationibus idenlidem occurrent : quas qui-
cumque aequo animo lcgeril, fatebilur, ni fallimur, necessarium fuisse aliquam editioiietn
Quesnellianae opponere, qua omnes hujus lucubrationes singillatim subjicerentur examini,
ac justis censuris opportune nolarentur. Solum displicet, id negolii iis fuisse imposilum,
quiet erudilione et scientia minus parati sunt. Id lamen veritaleth magis magisque mani-
festam faeiel. Si enim nos, qui modicum valemus, evicerimus, quam perperam Quesnellus ih
multis scripserit, id non ingenio, non arte, non ullo peculiafi subsidio, sed verilatc ipsa
demonslrante factum patebit
XX. Nunc reliquum est ut nostrae editionis ordinem explicemus. Quesnelli editio duobus
tomis conlinelur. Primus Leonis Opcra non tam genuina quam supposititia compleclitur.
Genuina sunt Scrmones el Epislolae. Libri autem duode Vocatione omnium geutium, Capi-
lula de gralia, cl Epislola ad Demeli iadem, seu liber de Humilitate, quos Lconi Quesnellus
perperam tribuit, inter supposilitia referimus. In fine ejusdem tomi adjecit S. Hilarii Arela-
tensis Vilam, et nonnulla ejusdem Opu^cula. Secundo tomo anliquissimam et praeslantis-
simam Colleclionem Canonum et Constilulionum apostolicaesedis e codicibus edidit, quam
Codicem Ganonum et Constitutionum Ecclesiw Romana inscribendam pulavit, non quod
hanc inscriptionem praeferant codiccs , sed quia hanc Colleclionem Romanae Ecclesiae pro-
priam, Leouis aetate vigentem, et ab eodem pluribusauctam opinatusest. Tum subjecil sex-
decim dissertaliones in Leonis Operu el in laudalam anliquissimam Gollectionem Canunum
atque Conslitulionum sedis aposlolicae. Tandem in Epistolas S. Pontificis varias lecliones,
notas et observalioues impressit. Nolandum vero eslQuesnellum in secunda edilione Lugdu-
nensi anni 1700 non pauca addidisse quae deerant in prima editione Parisiensi anni 1675.
Quaedam enim monumenta quae post primam editionem prodierunt in lucem, inseruil, nimi-
rum duas Graecas Martiani epistolas ad Leonem ab Arnoldo editas, unam Eutvchis nd eumilcm
ponlificem viilgalam a P. Lupo, fragmentum Epistolae Anatolii Conslanlinopolilani, el Grae-
cuin texlum EpislolaeFlaviani, quae typis dedil Cotelerius, ac disserlalionem Joannis Ciam-
piui de vocis correctione in sermone VII S. Leonis de Nativitate Doinini. Praelerea ex tribus
mss. Burbefinis Epislolarum variantes, quas poslea acccpit, in nolis velin postillis nonnuin-

(a) Ciil/flnedt la Bibliolliiyue...-par M. Dupiu, liv. u. c. 16.


%D PRJ5FATI0 GENhtlALlS IN HANCEB1T16REM 50
quaih 'auliibait. frbh rjaufca etiam ih dissertatiohibUs ac notis adjecitj qofbus prieres suas
seritenlias a Lupo, Bahizib aiiisque behsbribus bppugnatas defendere et cohfirmare. ut cum
ma^ime nisuS est.
XXI. Nostram ediliohem ih tdmos IreS paftiemur. Primus tomus exhibebit omnia genuina
Leouis Opera, 13 estfiermones el Epislolas sihtefas, in quibus recognosrendis ct emendau-
ms ila noslris codicibUs usi Sumus, ut Qttftsttelli etiam variantes expenderimu*. Sic ct no-
skra e'i Quesnelli exerriplnfia ad hahc edilioneni perficiendam conlulerunl. Piaefationes, et
admoriiliohes, ubi opUSfuit, pHJemtsimus. Annolaliones Sermonibus ac Epislolis subjeclae
emendaionum rationem reddent, et vafiantes leciiones lum nostrorum, lum Quesnelli co-
dicum accurate desigriaburit, et ipsum ptthlificis texlum; ubi indigere visus esl, illuslra-
bunt. Ih his etiath locum haboburit lllae holae qhai QUesheilus Sermonibus vel Epistolis ipsis
quandoque apposuil, ul quidquid illiiis eSt hdn desidefetUf. Cum verd is Serraonibus qnas-
dam ndtaiiones aut poslillas atfixefit, '^riaBlongiorem disputatiohem postulant, harum causa
posl Sermories ederiius Ohservalidhes noslfas in qusedam peculiaria loca cOrumdem Sermo-
hum; et in his inseftae ihvehierituf rrienibfatee Quesnelli notaliones vel poslillae, sicut et lau-
data Cianipini dissertalid, quae ad unum sertnoneni illustrandum peflinet. Sefmones dubios,
Vel Ledrii male afitcios partirii editds , pMefumque auleiti inedilos rejecimus in appendicem
Sermdntim, in cujus pfaefatiorib ihtef bsetei a hoiitia affcrlur aliorum SernionUm qui in non-
nullis mss. exemjdafinus Lebhi perperarh ascfipti; l>taiiis atqueaiiis aucloribus in aliis co-
dicibus atlnbuli, curii inier alforUfli PatrUln Opefa bfodieriut, repetendi non fuere; quibus
autem iu libris editi sirii, iridicavirtlUs. Letfnis Epistolas excipiet dissertatio de epistulis de-
perditis tum S- Leonis ad alios, tum alioYum ad S. Leonim.ac de aiiis monumenlis ad episto-
tas perlinentibus, dispositis ordirie bhrbnvloyivti; Ubi Leonitla fragmenla quae supersunl in-
sercntur. Sequetur nolitia decretOrUm ijhae Leorii in PtMliflcali libro tribuuntur. Tandem
appendix epistolafUm S. Lefihis Mdghi, hllquot llltetas shpposititias, aliaque doCumenla ad
Episiolas perlinentia crimprehehdei, qhse ihter ejus EpistrJlaS collocanda noh fuerunl
XXli. Tomus secuhdus exhibeBil apriehdlccfh pfdlixioruin OpcfUm quaB Leoni ascripla
fuere. Primoedelur SiicfameritaHdm Omhiuhi vfetuslissiiriUtn >,Leontrium in Vulgalis appel-
lalum, eo quod Leoni tribuatuf. Iriter clvrta hiijus pbrilificli Opi-fa referri nou potuit, cum
nec omnia quae in eo conlirieritrif LeouiS sint, riec ijisius crtltipihgemli auctor idem pOntifex
appellari certo queat. Al cum queedalh Leohina in co iriserla legfilitur, ex quibus Leoni in
cdilis adjudicalum fuit, omilti non debuit ih appgudice ih qua edcnda fuerunt alia Opera
Leoni tribula , quae hihil Lcbiiinum certissiine cblillheht. Id aulem mullo magis erat fa-
citndum, quia Quesnellus tres praefatidhes velUti LeohfHas in calce Sermonum edidit,
quarum duae in ea ejUsdehl Sacfamentarii pafte qute SupefBst inveniunlUr, lerliam vero
in ea parte quae ihtefcidit, exstllisse probabiliter crediriiils. Siicundo edemus duos libros
de Vocatione omhiUm gehtium, CapitUta seu AUbtoritateS de Gratia et Libero Arbilrio,
et Epistolam ad vifginem Dehietriadchi, seu tractatiihi tle Humililate; quibus omnibus
Quesnellus Leonis nomen pfaefixit. Haec ad ihsS. codices recognovimus, quoruni prae-
sidio cuni noti pauca emendavimus -, tum nonnulla etiam quae alicubi deerant supple-
vimus. Subjicietur Breviarium adoersus hareticos ( alias vocalum Breviarium fidei adversus
Arianos), quod P. Sirmondds fcine auCtOfis nomlnC edidit: Leoni enim asserlum inve-
nimus in duobus anliquis codicibus Patavino atque Mediolanensi, qui aliquol correctio-
nes praebuere. CUr auleih huiic hoh inter Leoriis Opera %sed inter siipposilitia recensue-
rimus,ex prae nissa admonilione palebit. Post haec, ne quid desit quod Quesnellus suae edi-
tioni inseruit,S. Hilarii Afclaleiisis Vlta , et ejiisdem Opuscuta ( dUobus per nos adjectis )
tum ;.liquot mss. exemplaribus collata etemendata prodibunl. Hic appendicis finis. Porro
utQueSnelli lucubrationes, quemadmodumspopondiinus, nostraeeditioni inscranlur, ex sex-
decim ejusdisseftJitionibUS uhdecim hoc tomo recudentur, quee vel ad Leonem, vel ad prae-
missa Opera pcftinent; caeterae ehim qUinque rescrvantur tomo lerlio.co quod spectent ad
C'dcem Canonuria el C institiiliorium apostolicae Sedis, quem in lomum (ertium rejecimus.
Cuiqne disseflaiiorii, cUm praecipuum Ihema aQucsiiellO pr0|)0-itum rdfcllendum erit, subji-
cieniur observationes quajtlisserialiohis ccnsoriae' vicem gefent. tjbi aulem quaedam tantuni
in dissertationibus corrigehda aul confirmahda erunt, holatidiiei in Callie pagluarUni ab-
51 PRJEFATIO GENERALIS IN IIANC EDITJONEM. 31'
ponendae sufficient. Id praesertim servari debuit quoad primam dhsertationem, qoteS. Leo-
nis Vitam describit; ubi etsi non pauca castiganda, nonnulla etiam adjicicnda erunt, plura
tamen satis constant. Hunc tomum concludent ejusdem Quesnelii observationes ct notae in
Leonis Epistolas , quas uii prolixiores ipse quoque post disserlationes vulgavit; easque,
ubi opus erit, aliis nostris annotalionibus distincte propositis emendabimus.
XXIII. Tertiolomo separatim edendo et ad justam molem compingendo occasionem dedit
velustissima Collectio Canonum et Conslitutiouum apostolicae sedis.quam sub arbitrario
et faiso titulo CodicisCanonum et Constitutionum Romanw Ecclesiw QuesneWus in lucem pro-
duxit initio tomi secundi. Haec ab eodem ex ms. Oxoniensi libro recentiori et valde men-
doso vulgata fuit: Thuaneo enim antiquiori et optimae nolae exetnplari, quod serius novit,
modicum nec satis apte usus est. Nos multo plura ex boc codice aliunde accepimus. Acces-
serunt aulem quamplurima ex alio hactenus ignoto, at pervetusto bibliothecae Caesarcae li-
broejusdem collectionis; et his subsidiis permulta menda corrigere, ct ipsam colleclionem
meliori ac primigeniae formae reslituere poluimus. Cum vero, ut huic collectioni seu corri-
gendae seu illustrandae ex aliis quoque collectionibus aliquid adjumenti quaerentes Romae et
alibi expenderimus quotquot invenire licuit manuscripta aliarum veterum collectionum
exemplaria, in quibus omnia vei fere omnia laudatae colleclionis documenta , licet sparsim
inserta, reperireet recognoscere non inulililer conligil, aliam ex hoc studio multo prsestan-
liorem ulililalem collegimus. Nacti enim sumus in his codicibus non pauca rarissima , vcl
etiam omninoignota antiquissimi canonici juris monumenta, quaB post memoratam Colle-
ctionem vel emendatiora proferre, vel primuni edere gralum et utile futurum arbitramur.
Haec quae et cujus usus atque praestantiae sint, ex iis inlelligetur quae dicentur in praefatione
ad tomum terlium. Hoc vero diligenti quamplurium manuscriptarum collectionum examine
factum est, ut non solum aliquot ignotas el inedilas Collectiones Canonum deprehenderi-
mus, sed piures etiam notitias nacti simuscirca collectiones vulgatas, quse novissimos quo-
que et eruditissimos harum rerum scriplores latuerunt, quibusque antiqui juris cauonici
historia illustrari maxime potest. Hinc tractatum de antiquis tum editis, tum ineditis colle-
ctionibus et collectoribus Canonum ad Gratianum usque Quesnellianae collectioni praemilte-
mus , quo haec omnia fuse explicabuntur. Tandem post prisca documenta edentur quin-
que dissertationes Quesnelli, quas, cum ad Colleclionem Canonum ab eo vulgatam perli-
neant, huc reservavimus nec non observationes nostrae, quae eisdem confutandis , ubi per-
peram sensil, ex suscepto consilio necessariae videbuntur
XXIV. Dislinctam singularum editionum notitiam , quae in generali praefatione aequum
locum habuisset, omisimus : haee enim exhibelur in praefalione Quesnelli, quam , ne qnid
Quesnellianae editionis ex instituti noslri ratione desiderelur, additis paucis annotalionibus
mox subjicimus. Illud sub finem monemus, quod cum Romaeet aiibi studiosorum hominum
querelas andierimus de hodiernis edilionibus , quae folio magno ad magnificentiam impres-
sse tractandi ac legendi usui, praesertim nocturno (empore, difficiles sunt, folii parvi, quo</
commode evolvi ac legi possit, formam eligendam phlavimus.

P. QUESNELLI

PR^EFATIO GENERALIS
N SUAM EDITIONEM OPERUM S. LEONIS MAGNI.

I. Sancue Ecclesix calholicse fundamentum a A senda est, quse iu eo ponilur, 111gcmiuus iile caiho-
(lirisin pnsitum unum est, fides divina. Fidei porro licaefldei alveusabadveuiiiiacollnviepuriorsempcr
fons unicus, verbnm Dei, seu illud t]uod sacris liite- evadat: ne, vivis illis ac cceleslibus veritaiis diviuis
riscxprftssum legilur, seu quod aposiolis viva voce aquis peregrinarum doctrinarum luto turbatis, iiifi-
credilum per sanclorum Patrum tradilionem ad nos ciantur polius quani reficiantur lidcliuin menies.
usqueiraiismissum.icceoimiis.Quamobrem hiclabor, Secernendis eluendisque mendis quibus saenc pa-
baecopera homine ecclesiasiico dijjna iu priuiis cen- jslnaeseu lemut>runiijjnoranita. seu maliiia hxretico«
55 P. QUESNELLI PR/EFATIO IN SUAMEDITIONEM. b4
rum inspersse fuerant, tam diligenti cura, lam felici xl^evulgavit Parisiis an. 1524 Isidorianam Conciliorum
successu laboratum est ab eruditis Ecclesiie catho- et Epislolarum pontificiarum Collectionem, in qua
licae alumnis, ut ab isto jam limpidissimo fonte Epislolce Leonis nonaginla qualuor babentur, muliis
scientiam salutis haurire cuique sine ulla erroris quidem locis mendosae, sed vicissiin in aliquibus
formidine liceat. At SS. Patrum scripta, per quae multo recentioribus emendatiores. Prelo haeciterum
velut per alterum alveum veriias a Clirisio capite ;id subjecta Coloniaean. 1530, et Parisiis 1535.
nos usque volvenlibus sxculis traducilur, nondum PETRUS CRABBE,Minorita, Mecbliniensis amplio-
ab erratorum et interpolationum faecesatis purgata rem Conciliorum editionem accnravit an. 15'8, ex-
sunt, nondum suae puriiati plene reddila: tametsi cuditque Coloniae; in qua, ut monet ille, Epistola-
jam a ceuttim quiiiqiiaginta et amplius annis hoc rum Leonis papce I magis propria et apla ordinatio ;
raoliri coeperint liaud mediocribus vigiliis viri im- qute enim, addil idem, prins confuse conscriptcesunt,
pense docti, ul nobis sancti Patres loii quasi rena- nunc secundumeonsulum(modo sciri possint) ec men-
scerenlur. /Eiati nostrae servata palma haecvidelur; sium debitum ordinemsunt conslituloe;quibusdeftcien-
io qua praecipuorum ex illis Opera accurata recen- tibus ordo reliquarum Episiotarum, qui aptior vhus
sione, luculeniisque erudiiorum virorum conimen- esl, servatur. Prima igitur laus lentati Epistolarum
lariis illustrata vel prodierunt non ila pridem, vel B istarum ordinis Crabbeo debetur, cujus editio denuo
brevi sunt proditura. Mihi pro mearum tenuilatevi- excusa est an. 1551.
rium liaeclam multipticis laboris particula conligii, PETRUS CANISIUS Noviomagensis, clericus tunc Co-
ut S. Leonis papae Opera expurganda pristinoque, loniensis dicecesis, qui poslea socielali Jesu nomen
si possent, nitori restituenda susciperem: Leonis, dedit, ac pietate doctrinaque insignis fuit, uberiorem
inquam, scriptorum mole minimi, cognomine Magni, Operum S. Leonis colleclioncm publicavit Colouiae
vitae sanciimonia, gestisque juxta el scriplis rebus ann. 1546 et 1547 : Adminiculo,ut scribit, admodum
maximi; cujus scripta tanto sunt majoris in sacra vetustorum et emendaiistimorumexemplariorumadju-
traditione moraenli, quanto et majores apostoli qui- tus, quamquam haud sine gravi labore. Laudanda viri
bus successit, et Romana quam rexit Ecclesia, cae- adhuc tum junioris diligentia; non laudandus ubique
teris Occidcnialibus antiquior, omnibus eiiiiiienlior successus: dum enimauctiorem vultpromereLeonem,
propter poteniiorem, ut loquitur lrenxus, principa- ejusdein scriptis inseruil libellum illum De confliclu
litatem semper est babita. viiiorum el virtutum, quem vel sola mentio Regulac
ln eo auteui, quein nobis sumpsimus, labore tot S. Benedicti non esse Leonis nostri persuadere de-
anlecessores habuimus, ut vix inter sancios Patres buerat. Plura etiam menda magnificasque aliquot
unussit cujus scripf.ismedicam marnim plures adhi- G ( epistolarum inscriptiones continet, quaenec in ante-
buerint, nec alius tamen qui ea cura magis indigeret. rioribus Canisiana editionibus, nec in codicibus
Antequamigitur nostri in bac edilione inslituti ac niss. lcguntur, ut suis locis annotabimus.
laboris raiionem reddamus, operaepretium est brevi LAURENTIUS SURIUSCarihusianns lota Ecclesia
hic elencho repraesentare quid ab aliis procstitumin celebris operam suam in Leoniseditionc navavitan.
suis editionibus, tum ne sua cuiquam deliita laus 1561, in qua multum se temporis ac operae posuisse
pereai, tum ut quid opella nosira huic accesserit, prolitetur in corrigendis illius operibus , licet ante
facilius quisque possit intelligere. armos aliquot,inquit, doctoium virorum sludio cmcn-
II. JOHANNES ANDRIAS Aleriensis in Corsica insula daia prorfiissent. Faieiur tamen non se totum Leo-
episcopus primam Operum S. Leonis I edilionem nem suae ubique inlegritati ita resjiiuisse , ut tiihil
procuravii (a) Venetiis ann. 1485; typis Andreae jam reliquum essel casiigaiione dignuin : Plec mirum,
Parmensis socii artis impressoriae. Haecprima edilio inquit, cum ipse Leo fateatur etiam tum cum adhuc in
paucas admodum Epislolas continet Sermonibus humanis ageret, viliatam fuisse epistolam illam suam,
adjeclas. qurnestad Flavianum.
Eadem editio ibidem repelita est an. 1505, in ty- Idem Leonis Epistolas inseruit suse concilioi inn
pographeinBartholomseide Zanis de Portesio, libra- j) J Colleclioni, quae anno 1567 Coloniae prodiii el pi io-
rin*artis perilissimo, expensis haeredum nobilis viri rem editionem oinnium illius Ooerum anno 15G9
Q. D.nniniOclavianiScoii. Coloniaerecudit.
Proiliil Parisiis amio 1511 alia editio, in qua in- JOANNES SICHARDUS Clementis Romani Opera col-
scrtns baheiur tractaius de Conflictuvirtulum ei vi- legit, quilius ct veterum pontifictim pseudoepisiolas
tiorum. adjecil. llaecposlplureseditiones (b) in Germaniaemis-
JACOBUS MERLINUS, theologiae doctor Parisiensis, sas Parisiis etiain prodierunlanno 1568, cum plurium
(a) Dicendumest Romeeante annum 1472, utpate- Ilalice reddiiaj fuerint. Ilujus autem rarissinipeedi-
bilex ilicendis in pnelatio, e ad Serniones S. Leonis tionis in-lolio, qnam apud cl. virtim apostnlum Ze-
num. 2-2.Adilemtae>t eiiain aliera ejnsdem eililionis IIIIIIIinspioere lic.uii, liie tiiiiliis esl : Corsini di Ilar-
repetiii > V?n 'lns an. 14 >2, qme pra:cessii Veiielam tolomeoFiore itino. Sermonidel Beato Leone A\
anni 1485.Hoc loco menioraiula pariierest imerpre- tingua Lntinain lingita Toscana da lui tradottipapa udi 21
latiolialicaSermonuai S. Leonisexe tdem Aleriensis di Mugyio1485.
editione Latina; ita ut et quinqne episiolae ejusdem (b) UeS ncera Sichardi ediiioue Basileen-i an. 1536,
pontificis, et ipsa Alcriensis nuncupatoria epistola vide prafationern ad Epistotas S. Leonis num. 28.
$ K. <MWrW4 ^P.VG W ^VAM EDlTICiliH. S<i
pontificiarum epistolarum pj^sertimque Lconis no- A Vossius ediiurum se OReraoninia S. Leonis in mii!-
Stri accessione, quas ad fidem vcterum exernplarium tis suo sludio atque labore recogniia , aucia, et illu-
--- • A.<restituias
Victoriin.rum »ri ''.VHi;.-fnisse tesiaiur
•»';(-.•,..-j.-xf i,:»I • :>i liu-
,.J( ediiinnis :(:'» sjraia. Ita profiteba^urad calceni Operum S. Eplnem
jus procurator anoiiyinus. Ilsec
<:"' ipsa edttio quam a se edilorum ; sed morte praeventus, ut opinor fi-
est<**•>
';.
!; .'"";." nomine '.'"'. '''• . «'^ '• -: .""
Sichardi m nptis "-:' vr:,:o le-
et varns i1-'' dem liberare non potuit.
n : <»--f*v<'fdesignavimus
-'";:* " i'- 3«Imi
clionibns. Sua l»us pariter hoc nqminedebelur doctissimoJaco-
JOANNES ULIHHEIIIUS pripr S. Marlini Lovaniensis, bo Sirmondo e S. J. quod Leonis Epi.stol.isGallicanani
cicterique ejiisdem coenobiicanonici regiilares anno EJcclesiamatliiienu>s.ad uiss. cpdices aniiqtMsenien-
157H >Lepnis > -».f ciini
: . 1 r.Opera , '. mss. .•>:codicibus
=•!)•( contiilerunt,
I < :' ' :f-v davit,
!.>">>? unius
Ll. ?.!additione I 1!"',et
'VIW>".,; anxit, -.,notis
.... etiam
: <•suis
!-. exor-
|:-.
inler quos vetustum Epistolarurq codicem Joanms nav(it, Qua^suberiores repra seiitat appendix tonii IV
Vuainesii J. I). docioris lamlal Ulimiueriiis. H.rc LabbeanaeConciliorum ,».' :-<v v f:'>r>v.•: l.v :|editionis.
*,':•' "
ediiio Lovanii annis 1575 et 1577, et Antuerpia)1583, Denique praec.ipuaeLeonis epislolsead Playianiim
prodiit. emeiidaiid;e et iljiistraiidae operain soain coniulc-
Insert:c quoque habenlur Lilterae Leonis ediiioni runt, ac parlim Latiiiaiij, p^rtiin Grscco-Laiinamedi-
COIKiliorum Veneliis einissa.-an. 1585, anud Domi- deruni Josias
"'- :-"H <<i- Simlerus
-••'?»>• in - r ", i. |! Scriiiiorum
-IIColleciione i"..: -t>de
niciim Nicolinum, i"C",qui;; operam '. »,*( . BOLANI
>V<'^,/.I.OMINICI (.-vr.» - ex»or- -. tJilnabns in Clirisio naniris Tiguri an. 15,71,et Joan-
ine Praednatorum iu illorum recemsioae posiiara nes Leunc|avius(anno 1578? uterinie extra EccleMae
d.,,T;l..a
maxime commendat. castra positus : necnon etduo caihohci dociique viri
'
Succe-sil his oinnilius celebris illa Epistolarum Gera^rdiisVossiijs ii|m laudaius, et Petriis Fran-
-.* < ,.r(. suiiinioruiii
Decretalitim .(•: : " ponlifieiiiii
1» ' <>: "'">•• Colleclio,
>'' ' quoe
' '. ciscus Cliiffl.eiiusSy J. ad calcein Operiim Vigilii
Romse p/odiit ex jEdibus Populi Roinani an. 1591,
a doctissimo cardinale ANTONIO CARAFAsa,crorum ^Qt ta,nio.rup^ ac dili-
II^. Po|t
Bibliorum e.t sanclnruin P..lruiii etliticinibusiioiissi- g/enati.anj, iq emienda^dp^eonfi Ulg^trandoque;coiio-
mo adornala.ope vetustissimorum codicum Vaiicanae qjiaiq, aljq.uid.o^grjp ifeli^itr^ npbjs, fuisse n,emq
bibliolhec3|ei aiiorum ex diver>is et longinqnis re- faci.lecr^det, nis^^u^nobji.s, fu.f^t prssti.tqra, \Q
gibnibus uniiique couquisitoruni. Id quidein in ep^ jam oculis ipse lus|raverit, vel |)ic quse pro reqr-
stola' ad Iniioceininiii IX nuncupatoria tesialuiii reli- &$$$}cpnsilii nos.l.ifir^ye p.raefgr^i, i;e;;em^r, pe^-
DE
quit ANTONIUS AQUINO, qui rapto praematura inurle legerit.
Carafse, quem incumbentem pperi adiuverat, eius in To-r^Clpusi^ dju.o-5tpvffffi par^i, suuius : quor,itm
luceni emiitendi provinci^m siisceptl. prjraitf quidqu.id,Lftoni^est cojpplec.titiir; in alier.uiu,
SEVERINUS BINIUS,
(H <nt-^*-,1:". *•ineunie
"l!<''•. :?< nie
>» pr;cs " -.<>-1<<"»r.suam
saeculo, ^v:..t' - qiiae Lep^i, accedunt, vel aupendicis nomine, yel
illani Coiiciliorum edit. Lainiam an. 1606 in pnbli- il|u tRti^i, ^cr^tar/uj q^s^ gr^ia, noosine lecfjori||
cum emisit Coloniae,quam altera Graeco-Latina post cftmmwlAW,nJ.WroW-i
(>_>'.annos subsccuta l1?*- anno
'IHTl scilicet
I . t|- ".? fere
duodeciui ;:T->*1^ *,3».IS ' <">» est, *.'.: t L^el^L dju,9plane^au(r^i($,, D^ VOCATI,OJ«E O^iairai
1618. Quaepostrema Morel|ianis lypjs ^is^iis ex^cusa GJNXI.UH, caeieris,LejonisOjjeribus prseeunt: quoniarp
est anno 1638. His porro insertam babeniiis Epislo- scripti ?b e.pv,ident,ijircum adhuc arclM^iaconimit-
larum S. Leonis,collectionem, nere fqngeretiir. ift Ecclesia Romana. Janipridem
Iniegra Lennis opera Parisiis anle annoni \f\\i et editi fuerani, primtim.ini^r S. Awbrosii Opera, posfc
1618ediia fui-se non novi : illa auteiu una cum,Ma- modum inter PrQ-periana, uhiqMe.cgmg>ei}a>longe
^imi Taurineiisis e^ P^iri Cji^rys^logiho/nili^ e^i(a, plurinvfi a.c grayi»«.piis, quas ope praeckri codj/cis
sunt tribus aiicliota sermonibtis e^ vc.ti;^ u,i.s.. ?(ico- ms. Tbuaneie Bibljoiheca; e.uimus, collatis eti^m
lai Faiiri codice, quem^mmcc^l.eb(eri;ima„Tbauanolr)um a,oliquis eo\ilinni.bus, quoe i)onoiimi|iiam in. dubiis,
bibliotheca Parisijnsi^ ^erva^tcli^ractei;^quasi S^^o- tt su||,sidi,ofneriini. 6re.vi°re.s.No.lassparsimus,,ubi Iq-
nico exaratum. Uaecpoamodum prej^ sajp^ §ayiins cem obscurior lexius poscere visus est; ab uberiqri.
repetitis excusaf tj^rn,Lugduni, ttirn eijia.m,Li^te^ioe bus, qiiib.us.patebat, celebris materies et diutujnis
Parisiorum ainii^ "ijjffi;,'^33, 1651, 1661, ^7^ et vexiHa dispuiaijpnibus, cqiisulto, ahstinuimus, ne
1672. Demum po^lr^ra.aP^risien^is Conciliprumo,m- cooteniioni stiidere magis. viderejKur, quam illu-
nium congeries locum Epistolis S. Leonui..^P,. d,e_dit strandu Scriptori.
tom. IV. AtJCXOWTATBS »15GRATIAETLlBEROVOIUNTATIS
De Leone nostra OD^imeetiam. meriti sunt f|oc;tis- ARBITRIQ siibsequiinlur. ln quibus recensendis.mious
simus cardinaiis Bai;oniu.^qui plyrepancu' ppnjilicis a nobis laboratum : quia et jam olim ab ornnibus
episu.las suis^i^^l^us i$mi <%cj^c,e. A^USA- Conciliorum ei EpistQlarumPontiOciarumedMocUun
sis Ecclesiae, descriptas , et Gerardus VossiusTun- emendatae, et mss. earumdem codicibus abundant
gte,n,si8praepo.s.iip, qui n,onniiUa,s e* mss. codicibus biblinthecarum i - fnruli.
.'.'<
cardinalis Sirleli magni apud erudilos nominis publi- EPISTOLA seu^LiBEuy.s AB,DES^ETIIIADEM VIRGINEM
cavii suis notif illu^ra^as. Immo sjpojponde«ii.idem, succcdit,utrjque ilU opuscuio, Mss. porro codicum,
(a) Hi libelli et duo sequentes, utpot^ Leoni per- djss,er,taijonesad eos Leonis asserendos lucubratn.
pS|am aflicti, inier,supposititia 0#ep |a t>inju,ui,se- coftfttvabuntur.
«tfB|«W rejicientrtr, Tibi %\Qu^%ell,iargmn^uia 4?
57 P. OUESNELLl PUiEFATIO 1N SUAMEDITIONEM. 3S3
qui illuin contineant, lanta penuria c>t, ut ne unnm A saepissimerudiores monaclii,ncc satis linguneL-iiinge
quidi m naucisci poiuerimus , qui in locis obscuris periii, biuc maciilqsimendisque scajenies fn-quenter
depravati-qiie restituendi* opem ferret. Sola^exem- hiijiisniodilibri occurruiit. Iis igitur ejj aequoet bono
plaiia antiqiiiitis cdita adminiciilofuerunt, cum scho- usi sumus, nec fidqmcuiqttaip h^buimu.s,uisi re pen-
liis pertirevibusPetriNanniiAlcinariani inS.A,mbrosii siciilatitis exaiiina.ia.
Opira Basilea;excusa an. 1551. Ubi h:ec defuerunt, Seimones omnes sub una n,unierorumserie ordi-
conjecturaeiniiiil.geiulumfuit: an infelici su,cce,sf}U, navimns, non omissatamen usitaia prius numerandi
unusi|tiisquejiidicabit. ralipnc. Nulli suo loco nioti sunt, iribus solummodo
Enint fortasse npn pauci, qui reum me ppscaut exceptis, sci|i,cet quarto in anqiyersario as»umpiio-
temcrilatis ac iion exspeclaii dociinrum jndieii,qnod nis suae, sexto c(ecollectiset eleiemosyn,is , et nnno
Iria opuscula proxime numerata Leonis operibus in- de jejunin decimi mensis^:qui plim ex codice ms. v.
dubilanler accensuerim , ne uno qnidem in Lepnis cl. Nicolai Fabri ad cajcem cae.teroriuna<»\j''cti erant;
graiiam claniante codiee vel excuso vel nis. recla^- nunc vero suo logojacent cql. i% 3i et 61. Nume-
manie ab oclingenlis et atopliiis annis conciliprum rum sermonum non auximqs, immo vero niiniiimiis,
scripioruniqiie plurium tesiimonio. RVicunum in unp el alierp in appendicem rejectis. Unicuiu ser-
prtesenli postulo, ut se paulisper ab pnmi praejudici^B ; moneni 96 in calhedra S. Petri (b), ex Regio coilice
susiineant, qui ita sentiunt, usqiie dum disserlatio,- descriptuin cseteris acceusuimus, nec accensuisse
nes 2, 3 et i quibus cpnsilii nostri raliones conii- poenitet. Eisi enim hoq ipso pracfationisloco primae
aentur , perlegerint. Literim teinqritati,*nptam abs ediiionis nosiram ipsi censuram casiiga-^emos, re
me deprecor doctissimorum virorum exemplo , q\n taiiieo iierum examinata styloqueperpenso, ad prio-
scriptoribus celebeirimis nonnulla opu>culaex upius reni mentem redimus, hunc sermonem Leoni adju-
styli suffragio yindicare ac sub eorum noinine pub.ii- dicarenon ausi
care non dubi arunt. QuiilexPoniificali Romano, quamque ob ralionem
SERHONBS Pontiflcisnostri (a) excipiunt praemis^sos Sermonibus attexuerimus, quid islorum appendicula
libellos: qu.e pars Operum Leonis , quia magis in contineat, ailmonilioiiessuis quaeque locis praefixae
omniiimusti ouiniiiiiiqiie teri solna manibus, inagis satis superque explicant.
eiiam varietaii lectiouum, inlerpolationibus, inen- IV. EPISTOI.*(c), quae,ultimam tomi primi parlem
disque fuit obnoxia. Quod ad eosdeui spectat, dim occupant, priiuiini merilo locum inter Leonis Opera
suut geuera codicum mss. qui occurrunl in bibiio- omniiimsenlentia lenent, eo quod plurimi habeant
tbecis : abi coniinent omnes sermones Leonis in decreia , quiBad loiius ecclesiasiicaedisciolinaeseu
uniiin corpus collecios, et secundum solemnilatum 'C generalis seu sacramentalis notitiam conferam , ac
anni seriem ordinatos, eo fere inodo, qui in ediiis praesertim poenitentialis, in qtiam quasi fibiilam, lo-
coiispitilur; alii verosunl Leclionarii libri adt^um tiiisEcclesisedisciplitiamcoarctaii jam oliui Pacianus
Ecclesiarum descripti, qui varinruiii Piairuni Leon,j§- monuit. Nec disciplinam solam perdocent epistoiae,
que imprimis sennones et lioinilias babenl in np- sed ei quidquid rerum majoris momenti , ab anno
cturnis officiis recitandas. Id pripres commodiha- 440, per viginli et amplius annos actum est in Ec-
benl, quod sub uno conspeclu oinnes Aucioris iiiisui clesia, id fere lotnm his epistolis vel conlineliir,
scrmoiies coinpleciautur ; iucominodivero, quod rc- vel illusiratur.
centiores pleruniqiie sint, et quia Inngius a (onie Sed pnrro circa eas a nobis pra>stitasunt. 1° Bc-
recciliini, ininus eiiieiidaiidis erratis idonei. Poste- jeclac spuria; ac subdiiiiiae.2° A germanis absiersae
riores antiqiiitate prnculdubio prasiant c.r(eris; at mendorum et iuicrpolaiionum manulac.3° Muialus
DOIItino laboraiil iiicominodn.Primum esl quod non ordo et ad genuiniim quoad fieri poluit revocaius.
omnes coiituien!sermones, et hi quidem aliquos, illi ti° Auctus est pluriiim acces^ione earuni niiiiurns.
alios pro diverso Eccle^iarum more, quarum usui S° Suam cuique synopsim pncfixiinu-, quod nec in
descripli sunt : adeo ut immensa et innumera ple- Serinonibus e*t omissum. 6° Quolquot occurrerunt
rumqiie evolvenda libi sint volumina, ul paucosali- D ad S. Leonein dal.e ab aliis Epistolaa, relalivis ejus
quos sermones ad illos codice* recensea*. 2" Cum litteris inseriiimus, qnibus intelligeudis scepe suiit
iidem variis propriisque locorum solemniiatibus ac- necessariae, nec legenli Leouem plerumque ad uia-
^ommoilatisinl, saepe sajpius peregrinls quibusdam num sunt.
nddiiameniis et ab aucioris mente prorsus nlienis Unain, qnaeest ad Germaniarumet Galliarum cpi-
auciions liabentur : quibus noniiuinquam discer- scopos, de chorcpisccpis , oimiino rejecimus: quia
nendis vix sufficias. Insigne bujiismodi exemplnm de ejus supposiiione dubitarinon polest; rejeclionis
habes in seriiioiie.il qui quartus eside quadragesi- qtie causas disserlatione 11 , quse tom. II habelur,
n.a. 3° Quiaiis sermonibus describendisaddicti sunt cxposuimus. Seplimam (d), quaead Septimiuin scii-

(o) Confer noslram praefationemSermqnibus prae,- Episiolis praemissarn.•


(c) \riile praefaii.oneni
ir.issam. \d) tlanc, quspin nostra cditi.ne est epist- 2, e.t
(b) tlic sermo suppletus e.t integer in app.e^i.ce s,eqiiente,iiiad episcopiis Sicufos,, qiiic nopis quoqu.e,
sup,:psiiiiioriiiiiseniipiiiiiiiedciurseiiii.i<i.A<.linyiiiiioest episl. 17, Leoni prorsus adjudicainlas iu p.eCU-
eidemprielixa legeiiJa ertt. Uaribus admonitionibus demoiisirabiinu».
30 P. QUESNELLlPR,EFAT10 IN SUAMEDITIONEM. 40
pta legitur, et decimam septimam, quacaa universos A \ prae manibus liabebant; non ausim affirmarc : quia
Siciliaeepiscopos, ex epistolarum Leonis nostri nu- licet epislola ultima ab illo appellata, ultima sit ei-
mero expungendas censuimus in notis, suum lamen rum, qnoead Leonem Augustum datas sunl, in lau-
eis locum servavimus, ne dociiorum judicio, quibus dato Codice, non omnium tamen uliima est: du v.
rationes nostras subjicimus, praejudicare videre- enim ad Anatolium, terlia ad episcoposqui Chalce-
mur. donensi concilio inierfuerant, quarta ad Dorum Be-
De genuinarum emendalionibus abunde a nobis nevenlanum , et posl aliqua inierjecia , quinta ad
raiio reddita in nolis, ad quas leciorem remittimus. Theodoritum liabenlur in eo exemplari ms. An ei
Immutatum epistolarum ordinem incusabit aliquis, poslmodum snperaddiiae fuerint, asseri vel negari a
tum quia molesla res videtur antiquo numero assue- quoquam nisi divinando posse non existimo.
tis, novum menli velul inscribere, lum quod difficile Jam de aucto epislolarum numero paulo fusius
futurum sit loca a Scriptoribus sub priori numero disserendum. Duas ex Collectione R ,ma.ia Lucaa
citala adire, epistolis scilicet novo noiaiis numero, Holstenii viri ductissimi accepimus : tertiam enim
et iguoto jam ordine collocatis. Verum omnem in- aule ipsum non ediiam ex Grimanico Codiceemen-
commodi inetum auferent indices praefationemsecu- datioreni babemus. Unam ex Codice Bonaevallensi
turi, qui non posteriorum modo edilionum ordinem IB descripiam subminisuavit Toinus I amiquorum Con-
repraesentabunt, sed et anliquiorum, quod in nullis ciliorum GalliwJ. Sirmondi. Uuicam etiam transcri-
aliis invenias. Jam vero quam necessario ineiwda psimus ex Bibliotheca Floriacensi; sed cujus fides
fuerit nova episiolarum ordinatio, facile intelliget plurimum vacillat.
quisquis recentiorem nostram cum anliqua contule- V. Sed viginii et oclo insignes epislolas debet Ec-
rit, perpenderitque quantopere chronicus episiola- clesia Codici Cardinalis Dominici Grimani, quem
rum hisloricarum ordo et memoriam adjuvct, et ad bibliollieca domns Insiiiutionis Oiaiorii D. Jesu in
clarain rerum notitiam conferat, et enodaudis ple- Parisiensi S. Michaelissuburhio nunc possidet dono
rumque gravissimis difficultalibus prodesse consue- acceplum a R. P. Audrea de Berziau Oratorii pres-
verit. lnnovandi ordinis necessiiatem auxii, et ea- bytero de eadem domo bene ineriio. Huic Codex,
rum accessio epistolarumquas primum publicamus, palerna: haereditatis pars non ignobilis, obvenil a
et velerum confusio : ul enim quaeque secundum nobilissirao viro, parenle sun, Theodoro de Berziau
annorum ordinem positaeunam historiacseriem con- Classium Inquisitoriarum in curia Parisiensi praesi-
stituunt; ita si triginta de novo additac, et triginta de, non avita solum nohilitate , sed propria eiiam
ex antiquis, quae nullo temporum ordine servato laude propter eximias animi dotes, liiterarumque
prius editaesunt, proiniscue collocaremur, infotme 1>Jstudium singulare clari-simo. Is porro CodicemLeo-
omnino et incondilum epistolarum corpus confta- ninum cum aliis optimaenolic habuit a Vitrico suo
rent. Tantum vero iuterest episiolas restituta genui- illuslrissiino Andrea llurallo Mcs-a;o Regibus Chri-
na serie recenseri, ui Pelagius ll PP. seu sub ejus stianissimis Carolo IX, Ilenrico ill el llenrico IV, a
nomine Gregorius Magnus, in epistola ad Eliam et sanctioribus consilns, vjro iu traciandis publicis re-
caeieroslslriae episcopos , hoc in eis arguat, quod bus prudentias dexteritatisque non vulgaris, quem
fuci facicndi causa aliqua ex S. Leonis epistolis ac celeberrimus Huralius Clievcrnius Franciue caucel-
encycliis testimonia sumpshsent permixto confusoque larius regii sigilli custodem etiam se vivente deligi
ordine. Et slatim recenscns ipse lestimonia ab Istricis peroplaral, quem denique gemina ad rempublicam
episcopisprolata ex epistola ad Leonem Augustum, Venetam legatio diflicillimis temporibus feliciter
quaeanlea 7» niimeraia, nuuc vero 152 no^iraeedi- obita clarum reddidit. Is cum ea occasioue Veneliis
lionis est (a), hanc uliimamLeonis epistolam vocal;4i agcret, ut eral litierarum studiosissimus, plurima
ultimam procul dubio codicis epistolarum, qui Bouiae seledorum librorum volumina, partim excusa, par-
pouiificum manibus volvebatur, qualis nullus (b), tim manuscripia diligenter cnnquisivit, pecunia re-
puio, ad hanc usque diem emersit e tenebris. In _ demit, inque Gallias exportata suasinlulil biblio'be-
Thuaneo exemplari ms. Codicis Romani, buic ad- cae. Ex Imjus penu jam a sepinagiuta et quinque
jicitur: Collectio trigmta et trium epislolarum Leo- annis aliqua SynesiiOpusculaGraecaprodiere siuilio
nis unsiri, quaeantiquissima esl et vix ab ipso Cano- Frederici MorelliRegiituuc in Academiaproressoris,
nuui cl aliorum Constitutorum Codice divellenda: ope ms. codicis Graeci, qui Episiolas et Traciatus
eamdem tamen esse, quam Pelagius II et Gregorius I aliquot continet, quo eliam usus est, mutuantc eo-

(a) Nobis est cpist. 162. quam non Romanamsed Gallicanamtomo terlio pro-
(b) Raiisponensenipraeslanlissimam collectionem babimus; lum vero Lennis epistolae 32 in eadem
inveoiie uobis feliciler coutigit: in qua qtiidem utti- collecl. 5 priinitusdescriptaedesinunt, non in episiola
ma Leouis epislola est illa, qutc a Pelagio II indica- ad Leonem Augustum, sed iu epistola ad Dorum ;
tur; eainque esse cotlcctionema Vigilio papa com- adeo ut ea solum, quac huic episiolae in Tlmaneo
pactam el indicalam ab eodem Pelagio ostendemus codice subjiciiinlur, additameuta sint, quae in puris
in praefationead Epislolas niiuier. 42. Ilinc Quesnelli ejusdein colleciionis manuscriptis desunt, nec indi-
inquisitio, nuin baeccollectio exhibeatur iu Thuaneo cantur in ipsa Tliuanei codicis tabula, ubi primxvaj
codice, omnino superfltia, et aliuude etiam inanis originis monuinenta recensenlur.
«st, Cuuj cuiui in buc codice contineiur collectio S»
ii P. OUESNELLIPRJEFATIO IN SUAMfDlTIONEM, 12
dem Morello, doctissimus Petavius in sua omnium i i Leonts coaicemhunc anliquilate venerabilemad te do.
delectisinieres. Cas-
Synesii Operum editione anni 1612, annis 1631 et - Videbis,et si dignus visusfuerit,
1640 repetiia. Servatur modo codex iste in Orato- terum spero, si virluli fortuna se subscriberedignata
riana eadem Sammichaelinisuburbii bibliotheca. fuerit, te quemadmodum scientiaet sanctitate, ita gra-
Venetiisigitur aspoi tatus in Gallias nostras codex du et sede, quo nil sane bonis omnibus desideraiius,
Leonemipsum, decimo, qui sedet,
Epislolarum S. Leonis, qui olimfuerat cebbris illius relaturum quondam
DomiuiciGrimanicardinalis : iia enim coiiicem no- »i forsanmajorem non ticel dicere, in nihilo certe in-
latum num. 1124 propria, ut videtur, manu inscri- feriorem. Vale.
pserat: Liber DOMINICI GRIUANICARDINALIS S. MABCI. E regione istius epistolacliabetur ctiam nuncnpa-
Is fuit Anlonii Veneliarum ducis filius, Sabellici, Ni- torium codicis ejusdem epigramma Germani Belloni,
phi, Erasrai, Pici Mirandulae, aliorumque scriptis Antonii, ut promptum est credere, consanguinei.Et
eelebratissimus, episcopns Portuensis et patriarcha hoc lectori repraesento.
Aquileiensis,vir inculpaiissimaeviiae,rarae inpatrem En, Grimane,Leo, veteri quiscriplusin Albo
Ad te ccelesticonvolale specula.
pietalis, omnium scientiarum peritissimus; qui in- Cuiusdivatibifausledat dexlraLibellum,
structissimam8000 voluminum bibliotbecam, omni- Felicemqueuovonuntiatore senem;
ut de ea omniura T»
** Perpetuumquelibitandempromitlilhonorem,
jugis, loquiiur Erasmus, linguarum Qui celera laevoJuppiteraxe'tonat.
libris refertam reliquit, quam nescio an eamdem Ergo cape,alqueinter sacratavoluinina Pallas
Condet, et in haec
propriis dabit esse locis.
illam esse re.cte crediderim bibliothecam, quam in Atquae huncdextra dedit, propriate sede reponet,
ecenobioD. AntoniiVenetiarumidem DominicusGri- Et te felicemJuppiterusquedabit.
manus cardinolit exstruxit,instruxitquemarmoreissi- LeoninusisteGrimani codexannorum fereestnon-
gnis ac libris exquisitissimispublicm commoditati, genlorum, continetque cenium et septem Leonis
tumptu maximo: quod ita lestatur Jnannes Dominicus epistolas, quarum viginli et oclo antehac numquam
Trajanus in praefatione Operum Guillelmi Alverni editae; quas autheniicas germanasque esse et stylus,
episcopi Parisiensis, quorum editionem Venetiis et materies, et codicis antiquitns, etquidquid optimae
procuravit an. 1591, ope imprimis Grimanici bujus notaesinceritati fetus suffragaripotest, manifesiissime
bibliothecaecodicis. Ex his libris manuscriptus unus demonstrant. Earum praeterea nonnullas indubitatae
fuii, quem laudamus, quemque ut eximiaenotaecodi- fidei asserunt testes locupletissimi ex variis orbis
cem cardinali obtulerat quidam Antonius Bellonus Christiani regionibus, ex Africa, inquam, Italia,
Utinensis Tabellio (a), quod ejusdem epistola seu Gallia, et Angliaadvocati, sedis apostolicseponlifices
Donationis libellus codici prsefixus testatur. Hunc Vlgilius papa et Pelagius II, Facundus Hermianensis
describimus, posteris scilicet significaturumexquo C episcopus.Prudentius Tricassinus episcopus, et Ueda
primum fonte, quem quidem noveriiuus, prodierinl presbyter, qui fragmenta earuin aliqua protulerunt
tot egregiaeLeoni Magniepistolae. suis locis noianda. Leo ipseplures earumdem indicat
ReverendissimoD. D. Dominico Grimano cardinali in aliis ejusdem materiaeepistolis, ut in nolis nostris
Saneti Marci Antonius BellonusVlinensisTabellio observatum lector inveniet.
S. P. D. Nec hoc solum debemus Grimanico codici, quod
Audio te Venetiis erigere bibliothecam, pulcherri- plurimis magnique momenti epistolis auctiora Leonis
mumGrimancevirtutit alque munificenlia;monimen- scripta reddiderii, sed etiamquod longe emendatiora
tum, el maximelcetor: ipsa enim artes liberales,unde quam ante essent. Nullus enim codexoccurrit ex quo
elarus honot, colentur in omne lempus. Debebuntet plures insignioresque castigationes hauserimus.
tibi pluriinum studiosi, qui posteros omnes multorum Post epistolas habes aliarum aliquot fragmenta,
participatione voluminum qucesiverisfieri sapientes. ut et Commonitoriilegatis ad Chalcedonense conci-
Nec mirum: quippe ille es, in quo sapientia cum li- lium proficiscentibusdati; quibus et unica adjicilur
berulitate, liberalitascum sapientiade principalu con- quae restat Juliani episcopi Coensis ad Leonem Au-
tendunt. Ul aulem ipse quantulocumquepossum mtl- gustumepistola; cujnsJuliani(ot ad Leonem nostrum
nusculo tuam aug<am ittam bibliothecam(librorum D dataeex legalionis officio litteraa nisi lempnrum in-
namque retusiate, copia, delectu condecoratur) divi juria excidissent, et Leonis nostri epistolae,et rerum
(a) De hoc praeslanliviro vide Muratorium Rerum te mihi quondam datum, non ut meum, sed ul tuum
Italic. lom. XVI, pag. 23 et 68. Alias vero ejusdem adhuc reverentercustodivi.Ita enim accipereservare-
Bellonis litteras scriptas anno 1515, iis ameriores , que nolui, ul de Leone libi liceretnon minusquam de
quas Qui-snellushuic pra faiioni inseruit, hic appen- me ipso disponere.Cupio nunc ad tui imitationemAn-
dimus. Ex his enim inter caeiera discimus, eximium gelum Gabrielemiltius munere, si concedas, afficere.
hunc Lenninum codicem antequam in ipsius Belloni Poteril enim, cum sit palriciusin republica Veneta et
et caidinalis Grimani potesiatem veniret, fuisse Pe- litleraria prmlantissimus, el Leonemsucedignitati re-
Iri Passcrini, celebris Forojuliensis patriae antiqua- stituere, et nobis prodesseplurimum. Tu verode tibro
rii, de quo idem Bellouus in epistola eodem anno iionamplius poleris, deme tamenut semperdisponere.
data ad JacobumPurlilianum comilem srripsit: Nihil Vale.
est in universapalria librorum vetustorum, nihil anti- Hanc Belloni epistolam, sicut etreciiaium alterius
qtuesculpturce,quodnon accurate viderit, adamussim episiolsefragmentum, nobis pro hunianitatesua com-
eollegrrit, etc. municavit comes Franciscus Florius cathedralis Uti-
AntoniusBellonutPetro Passerino Sal. nensis primicerius, qui de optimis gtudiis, ac de ve-
Librum tanctitsimi Leonit papte, dono quamvit abs tuslis docmuentisrebus plurihus bene meritus est,
PATBOL.LIV. 2
ii P. QUESNEftLI PR/EFATIO IN SUAM EDITIONEM. U
tunc in Ecclesia gestarum memorra maximara inde.A tos canones soia consuetudine ecclesiastica, solis re-
lucem mutuarentur. gulis partim a prihcipibus apostolorum, partim a
Tomum primum fere claudit Vila S. Hilarii Are- proximts eorum successoribus usu ipso vivaequetra-
latensis episcopi scriptore S. Honorato episcopo ditionismanu acceptisjus ecclesiasticumdictumvide-
Massiliensiillius discipulo. Haecut Leonis Operibus tur in Ecclesia Romana; post Sardicensem vero sy-
subjiceretur, postulavit initum a nobis Apologiae nodum, de condendo canonum codice cogitari c<8-
Hilarianae conscribendae consilium; cujus occasione pit, qui ex NicaenisSardlcensibusque canonibussob
cum plurima ex ejus Vita decerpserimus in disserla- una numerorum serie colligatis conflatus, solus per
tione quinta lectori foniem ipsum adire cupienti aliquod tempus rerum ecdesiasiicarum regendarura
commodum erit eum sub oculis invenire. Nec fas fuit legem sanxit, ac variis per succedentes teiates ac-
ejus consanguinei, magisiri, et in episcopatu Arela- cessionibus auctus eam formam induit, quain nuhc
tensi praedecessoris Honorati Viiain ab ipso Hilario habes prae oculis, qu.neque ducentorum beatioris
conscriptam ab hujus Vita sejungere, tum propler illius sevi annorum disciplinam genuine repraisentat.
arctum utriusque uexuui, tum ut quod reliquum ha- Vel ex hoc uno intelligit quisque cujus palato sa-
bemus OpusculorumHilarii si quis cum ejus Vila et piunt antiquitas ecclesiastica et canonica disciplina
Apologia conferre volqerit, ea ad manum habeat, et B 1 vetus, quo in pretio habendum egregluni istud
quidem castigaiiora antiquis exemplaribus, quaeetiam utriusque xauiihov, qud melius aliquid et eccle-
rara sunt. Habes eodem loco Metrum de Genesi ad siaslicaerei convenientiuS haud scio an praesente sas-
S. Leonem papam, quod sub Hilarii nomine circum- cuio fuerit a tenebrisvindicatum. Plura tamen adhuc
fertur, et perbrevem ejusdem epistolam ad Euche • sunt quae codicem commendent. Quid enim quod
rium Lugdunensem episcopumscriptam. exbibet anliquam illain canonum Orientabumversid-
VI. Touiis ALTER hujus operis complectitur Appen- nem, quse in usu fuit per plures Ecclesias Occiden-
dicera seu Codicemcanonum et constitutorum sedis lales ante Dionysianani? Hanc quidem ex parte ha-
apostolicaeex codicibus mss. Thuaneo et Oxoniensi bemus in lsidoriana Collectione; sed uec hanc illam
nunc primura editum, deinde Dissertationes tum in antiquam esse confidentius quis pronuntiare ausus
ipsuiu hunc Codicem, tuiu inLeonera nostrum; deni- esset, antequam id ex ejus coliatione cum nostra
que notas, variaslectionesetobservationesnonnullas. appareret; nec sincera oinnino liabetur aptid Isido-
Codicem illum (a) amplissimum vetustissimumque rum, sed mendis, interpblationibus, aliisque corru-
inscripsi omnium qui huc usque editi sunt in lucem, pielis vitiaia. PraUerea antiqua Romanae Ecclesiae
neccontra aliquem dicturum confido.Cerle si deco- disciplina ex ista versione innotescit, dum aliquos
dicibus canonum et constitutorum RomanaeEcclesiaeC L canones Orieniales ab ea
rejecios docet, alios muta-
loqui velimus, araplius aliquid audeo : nec enira tos suoque accommodatos usui : quod ex Dionysii
velustissiraum modo et amplissimum, sed unicum versione obscurum manet, quippe qui canones ad
dicere debueram. De Justelli prisco codice quid sen- lidem Graecitextus transtulit, non habita ratione re-
tiendum, dissertatio nostra duodecimaexplicat. Dio- ceptae ab Ecclesia Romana discipliuae. Mitlo quod
nysii vero Exigui uterque codex, unus canonum sy- anliquas primasque habet versiones opusculorum
nodicorum, alter Epistolarum pontificiarum, num- sanctorum aliquot Patrum, qui s.eculi quinti inilio
quam condiius est ad usum EcclesiaeRomanaevel celebres fuere, et pontificum Romanorum concilio-
episcoporum Romanorum seu mandato seu consilio; rumque usu consecrata?; quod RomanaeAfricanaeque
sedillequidem instantia Stephani episcopi Salonitani, disciplinaenexum notiorem facit; quod plures fidei
hic vero Juliani presbyteri Sanciae Anastasiae piis, libellos qua editos, qua ndn antehac editos continet;
ut ipse ait, studiis et sollicitudine; quos postmodum quod aliqua Africanorum decreta in editis praeter-
usu eeleberrimoEcclesia Romana complexa esl: ila missa redintegral; quod epistolas aliquot Romano-
enim ex Cassiodoro(Div. Lect. cap. 3) asserunt vulgo rum pontificum aliaque monumenta egregie inter-
scriptores reicanonicae; licetde solo canonum eccle- _.I»polata sinceritati sunerestituit; quod non ea solum
siaslicorum codice precibus Stephani adornato, nOn exhlbet ouaead disciplinam ecclesiasticam perlinent,
de allero, id Cassiodorus asseveret. Verum sit ita sed etiam quidquid fere pro fidei causa actum scri-
de ulroque; haectamen una laus Codicis Dionydani, ptumque est vel ab apostolica sede, vel ab aliis epi-
quod privati hominis industria conditus, ab Ecclesia scopis per illa tempora, id codex comprehendit; in
Romana meruerit adoptari, suisque deputari usibus quo praestat et Dionysiano et caeteris canonum con-
sexto saeculojam mediam partem elapso. At codex stitutorumque codicibus, qui nihil de rebus fidei
noster is ipseest quem sibi confecit Ecclesia Romana attingunl, si capitula de gratia et libero arbitrio Coe-
Statim atque scripto jure et ipsa administrari ccepit lestini epistolac annexa excipias, quaeapud Diony-
et Ecclesias ad suam ordinationem pcriineiites rc- sium babentur et desideranlur in nostro, et Gangren-
gere. EnimveroanieNicaenos Sardicensesque condi- ses anaihematismos.

(a) llunc codicem vetustum quidem et eximium codice ac de aliis incoguitis colleclionibus canonunt
esse iiemo inliciari potest. At nec amplissimum esse et consiitutionum apostolicaesedis fuse dispuiabun.
omniuni collectionum, nec Romanam collecttonem tur; ulii etiam ea confutahimiis quae Pascliasiii*
exhibere, patebit ex iis quae tomo tertio de eodeni Qucsndlus ex eodem stto prsejudiciosubinde colliglt,
43 P. QUESNELLIPR^FATIO IN SUAM EDITIONEM. 40
Haecet alia hujusmodi, quae suis locis occurrent, 4 teries. Sod potior ratio fuit, quod Loonis Epislolae
praecjara quidem sunt. Duo lamen praeter illa sunt quceOperum ejus pars est insignior, sUnt yelut ne-
quaeEcclesiaeRomanaestudiosos (ecquis porro hujus cessarium codicis suppjemenium; quo resecto, co-
sludiosusnon sit, si catholicus?)et antiquitatis eccle- dex nobiliore sui parte minutus mancusque erit; quo
siasticaeamaiores magis aificient. Unum, quod ope adjeclo, jam perfectus est, integramque exhibet juris
hujus codicis dignoscilur, quaequove tempore Orien- canonici veteris Romani bibliothecam, ex qua eccle-
tales sjnoili in usum receptaefuerinl in Ecclesia Ro- siaslicae administrationis leges depromptae per tot
maua, quo Antiochenicanones, Constantinopolitani, sseculafuerunt ab apostolicaesedis praesulibus.
Africani,elsi qui alii in contioversiam vocantur. Epistolas Leonis necessarium dixi codicis supple-
Alterum est, ex eodem nostro codice repelli ac mentum, quia nibil omnino quod Leonis sit codici
funditus convelli impudentem calumniam, quam fa- insertum haliemus (a): cuui tamen omnitima Siricio
mosi illi Magdeburgenses ceniuriatores adversus papa usque ad Anastasium llpraesulum Romanorum
sanctissimos pontifices Romanos Zosimum, Bonifa- epistolas praecipuascomiileclatur, cxcepiis Anasta-
cium et Coelestinumscelerutissime struxerunt, cum sio 1, cujus nihil superest, Sixto III, qui vix duaa
eos palam et publice traducunt velul Nicaeuorumca- episiolas, et llilaro PP., qniplures scripsit. Et tamen
nonum adulleratores, falsatores, corruptoret: quasi B cujus potius epistolae suum in codice locum obiincro
per immanescelus el impielalem, ac furiosam ambi- debuerant, quam Leonis, qui et plura cxteris scri-
tionema Zosimo papa sciente ac volente suppositi psit de disciplina: ccclesiasticaeobservanlia, et iq
sint Sardicenses canones proNicaenis, cum illossub Pelagianis Eutychianisque damnandis (qua3liacreses
Nicaenorumnomine Carthaginensi concilio per lega- reliquum fere codicis occiipanl) pars magna iuit, et
tos suos obiulit in celebratissima illa Appiarii pre- in posteriori etiam praecipua?Istam oiiiis-ioiieinncn
sbyteri causa: /n qua nefaria decrelorumNiccenorum ex casu vel oblivionecontigisse, nmlio miuus ex con-
adulteralionepervicaciterperstiterit Bonifacius, homo temptu natam quisquam dixerit. Ex industria igilui'
ambiliosus,inquiunt, et impivs, ac peninaciterperse- factum ab iis qui codiciscapilibus 41 et 42 (qnaead«
veraveritCtelettinus: ItcetAfricanamsynodumveriora versus Eutycben gesla contincnt et a Leone viden-
exemplaria Niccenorumcanonum Constantinopoli et lur inserta) satius duxerunt una serie subjungere,
Alexandria accepisse, ac sceleratam fraudem falsa- quacadversus eosdemliaereticosacta erant Simplicio,
torumcanonumdetectamesse, probe tcirel. Certa erit Felice et Gelasio Romanis pontificibus, quam acto-
deincepsexcodicisinspectionenon dicam modoapud rum filum interrumpere prolixis Leonis nostri da
catholicos, sed et apud quosvis non desperatae con- mulliplici materia epistolis; ex quibus si tantum ali-
scientioehomines, et scelerata hominum mente cor- G quid delibassent codici inserendum, rem minus uti-
ruptorum protervia, et sincerilas candorque episco- lem et commodamfacluri essent, quam ciim plcras-
porum Romanorum, qui quod acceptum a majoribus que ejusdem episiolas in unum corpus collectas ad
in suo codice legebant, bona fide protulerunt; quos calcem codicis posuere, ut ego factuin su<picor.
eam ob rem ignorantiae accusare non possis, quin Conjecturaebuic nostrae suffragatur utrumque co-
Africanosepiscopos, Orientales, ac plerosque Occi- dicis exemplar ms.Thuaneum etOxoniense, ad quo-
dentales pariter insimules, quibus vel nullatenus vel rum calcem Leonis epistolaeinsiar supplementi de-
obscure admodum innoluerant Sardicenses canones scriptacsunt; ut indissertalione duodecima diximus,
ac Nicaenorumnumerus, de quo ad nostram usque et in indice integro Tbuanei, quem codici praetixi-
actatemperseveravit eruditorum controversia. mus, quisque cernere potest.
VU.Haecquidem optime, dicet aliquis, ac probata De cteteris hujus voluminis partibus vix aliquid bic
manet utilitas sincerilasque codicis : sed quamobrem habemus praefandum.Dissertationum materiem ex-
Leonis Operibus annexus, ut simul prodirent? siqui- hibet illarum iudex mox scculurus. Notae, observa-
dcm ille una cum dissertaiioiiibussibi propriis volu- tioneslectionesque variaeperseclarsesunt. Plerumque
mini seorsim excudendo sufficere poterai. codices mss. ex qtiibus istacmanant, vel qu.ogenui-
Nonuna profeclo ratio id consilii persuasit. Non '" nam restituere, designavi; saepe hos omisi recenscre,
dicam per id temporis a me codiccm inventum, cum cum videlicet indubitataecerlitudinis est emendalio
Leoni edendo incubarem, et inde natam utrumque et ad eam codices omnes conspirant. Eaium aliqua.
uno partu emitlendi cogitationem; eodem codice prolixiores fortassis videbuntur et aliqualenus alie-
usum esse Leoncm noslrum; nonnullamlucem ex eo nae: in hoc plurimorum eruditorumque scriptorum
conciliari Leonis Operibus, ac praBsertimeo loci ubi exemplo obsecutus sum, qui perspicuitati magis siu-
Sardicenses canones pro Nicaenisab eo laudantur; duere quam brevitati, nefasque duxerunt non ea vel
multa ejus aetate in codicem fuisse illata, magnam alieno loco illuslrare, quae illustranda quavis occa-
parlem ab eodem illi insertam; maximam Eutychis sione occurrebant.
seclatorumque ejus damnata dogmata attinere, quae In his nonnumquam a doctissimorum virorumopi-
propria est et Leonisvicloria et scriptorum ejus ma- nionibus recedimus, eas aliquando etiam impugna.
I
. (*) Leonis epistolas triginta duas huic colleclioni vationibus ad dissertationem ejusdem duodecimam,
ftvwseinsertas innuimus onnot. 8. Quesnelli praeju- quae tomo terlio edetur.
diciumundeoriginemduxerit, explicabimusinobser-
17 P. QUESNELLI PR£FAT10 IN SUAM EDITIONEM. 43
mus; non alio ductiquam veritatis aperiendaestudio. A Bernardus significat, ingratus sim, si viri nomen hoe
Hanc dum sincere quaerimus, si ab ea quandoque loco reticeam. Neque luum, Josephe mi Quesnelle,
aberrare contigit, quod ssepe accidisse mihi raerito charissime agnate, vel silentio premere queam, vel
vereor, de errore a quolibet, sive amico animo, sive sine grati animi significationecommemorare, qui ex
inimico admoneri, id laudis ac beneficii loco refe- ditissimo illo illustrissimi Thuani penu litlerario,
ram; eumdem agnoscere ac delere, vicloriaedepu- cujus fidissimuses promus condus, et codicis Romani
labo. exemplar ms. et (nt Leonismss. codices subministra-
VIII. Praefari desinam, si prius prastitero ne litte- sti, non singulari in me solum, sed et iu litieras
rarius orbis ignoret, quorum beueficio promota et amore. Clarissimum virum D. Vion d'HerouvaI si
adjuia sit nosira in expurgaudo Leone opera, dum pro collata codicum ope laudare omisero, solus ero
codicum mss. copiam feceruni, omnemque opem be- omnium qui vel eruendaevel illusirandae antiquitati
nevole conlulerunt. Regia librorum mss. Gaza uti adlaborant, qui, nec si velint, se subirahere queant
libentissime permisit vir clariss. D. Carcavi hujus beneficentissimo ejus erga litteras lilteratosque slu-
gazophylacii vigilaniissimus praefectus. Quidquid e dio. Cseieros, quibus aliquid officiosaeopis debemus,
celeberrima Sangermanensis ccenobiibiblioiheca usui sua laus manet propriis locis commemoranda.
nobis esse potuit, qua excusum, qua manuscriptum, B Quod nec CaesareamViennsebibliothecam (a), nee
id omne iiberalissime profudit R. P. DomnusLucas Romanas laudo, erit qui succenseat, quasi opulen-
Dacheri, cujus doclrinam et pieialem cum omnibus lis.-iinailla apxeia adire neglexerim. Non profecto
snspicio, cujus amicitia cum paucis glorior. Codicem peperci operae, non amicis, quo ad illa Iitterarum
Leonis manuscriptum perhumaniter communicavitdi- adyta liceret peneirare; sed irrito conaiu. Optassem
tissima* S. Vicioris bibliothecaescientissimus custos in primis particeps fieri codicis Operum S. Leonis,
D. le Tonnellier. Quanlum debeam viro doctissimo quem a doctissimo viro Francisco Pegna cumRoma-
Eduardo Bernardo astronomiac in Oxoniensi acade- naruin biblioihecaruni mss. codicibus olim collatum
mia Saviliano professori, dicere non valeo. Non tan- didiceram a cl. viro Emerico Bigotio Roil-omagensi
ium enim codicis Romani aurum conira aesiimaiuli eruditionis omnibus notissimae. Codex ille uiortuo
apographum cura sua descriptum ad me transmisit, Francisco Pegna ad Marium S. Angeli canonicum
sed et bibliothecas Oxoniensessuinma diligentia ipse venerat, huncque in ejus biblioiheca praemanibus ha-
scrulatus est, arcbiva Laudina, Bodleiana.Orielensia, buit Bigotius, qui post Marii mortem de codice per
Baliolensia,Pembrocliiana, etc, excussit, edita cura litteras sciscitans, aliud responsum non retulit, nisi
tnss. codicibus conlulit, varias lectiones propria de- quid de illo factum essel, ignorari. Forsan quaeprimae
scripsit manu, ea cura, eo sludio, ea humanitate, cui iC huiceditioni non adfuere, alleriadornandoe,si quando
parem vix ac ne vix quidem invenias. Nec satis fuit id contingat, suppeditabunlur : quod ut ab erudiiis
viro liberalissimo sua profudisse, nisi et amicorum omnibus promplo animo praestetur, pro sua eos iu
studium ac laborem impendisset,quorum oculis Can- sanclissimura apostolicaesedis pontificem doctorem-
tabrigenses bihliolhecas et codices mss. lustravit, in- que Ecclesise reverentia, pro suo in Ecclesiam ipsam
deque excerptas misit variantes lecliones. Humanis- studio enixis precibus cohorlamur.
simo D. Thomae Gale hanc me opem debere quando

(a) De Vindebonensis et Romanarum bibliotheca- vero qui Joannis Baptistae Mari canonici S. Angeli
rum codicibus, qui nobis usui fuerunt, in generali variantes, lectiones Sermonura S. Leonis tantura-
praefatione aliquid atligiraus; sed in praefationibus modo praefert, in bibliotheca Barberina invenimns.
peculiaribus ad Sermoneset Epistolas plura. Codicem Vide hacsuper re praefationemad Sermones, num. 27.

EJUSDEM QUESNELLI NUNCUPATORIA


SUJEEDITIONIPRJEFIXA.

Sancto Leoni Magno EcelesiceRomana episcopo,D tenliam quidquid ubique catholicumetl (h), velut cee-
nec tantce sedis impari, viro apostolico (a), Ecclesice lette oraculummiralur, eelebrat, veneratur; catholicce
luminari (b), orthodoxoefidei columnw (c), vocisPelri verilatis atterlori (i), ted pacifico; ecclesiasticcepacis
interpreti (d), apostolicorumdogmatum defensori (e), amatori, sed inlrepido (j); evangeliceelegit interpreli,
apostoliscocequando(f), angelis cequali(g); cujussen- sed non ex suo (k); taeerdotalit tanctimonia prceconi,

(a) Hincm. Rem. I. de Praedest. c. 33 (h) Pral. Spirit. c. 149.


(b) Facund. 1. v, cap. 5. (t) Adrian. PP. n in concil. CP. iv.
lc) Libell. episc. Oriental. ad Agapetum PP. (j) Ep. 20 (nune23) S. Leon. ad Flav. c. 2; ep. 69,
id) Lib. ep. 2 Syriaead Justinianum imper. 89 (nune 89. HS), etc.
fe) Relat. conc. Chalc. ad Leonem PP. (k) Ep. 78, 79» 80, 81 (nuite 104, 105, 106.
(f) Libell. synodicus c. 89. 107), etc.
(«I Idem, c. 94»
if SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICOLITTERARIA1N S. LEONEM. 50
ttd non oftoio(a); Eccleticecatholicwdoctori,sed tra- ,<Lgraluilam largilionem, insuperabilemvirlutem, contra
dilionii disdpulo (b); canonicmdisciplinceinslauratori PelagianosPelagianorumquereliquias(r); mysteriorum
tapientistimo(e), exteculorireligiotitsimo(d), vindiei(e) omniumveritatem,dignilatem,tanctitatem,contra Ma-
fortissima(f); fideli ac fidenti Eccleticepropugnato- nichwos(s) ; sincerum religionis cultum contra impios
ri (g),hasreticorumnoufietoaut trepidoimpugnalori(/»): et Pseudo-Christianos(i), ccelesttdoctrtna, pielalesin-
cujut pro calholicafide lollicitudinemae diligentiam, gulari, invictoanimo, exemplo,termontbus,scriptis ex
laborem et indutlriam, libertatematque conttantiam ips»apostolorumcorde prolatisexplicuit,asteruit, pro-
omnit Eccletia prwdicare non eestat (i) : qui myste- pugnavil(u). Tantcetanctitatii, lantcefidei, tantmdo-
rium tacrotanctceTrinitalit contra Priscillianiilas (j), ctrince(v), ponlifici, Ecciesicead vicloriam divinitut
Jetu ChrittiincarnationitnecettitatemcontraJudwoi(k), prceparalo(x), se ac tuam hanc qualemcumque opeilam
eamdem cum Patre tubttantiam contra Arianot (l), in tcriplis ejus colligendit,purgandis, illuslrandit po-
humanasproprietatemnaturcecontraEutychen(m),per- titam, e GallicanceEcclesicesinu unde olim ad Petri
torus lingularitatem contra Nettorium (n), Ecclesim calhedramille quaisilusest (y), offert, dicat, consecrat,
[ura ac potestatemcontra Novatianot (o), corporit devotitsimuscliensPaschasiusQuetnelParisinus, pres-
myslici unitalem contra Donatislas (p), gralice(q) bytercongregat.OratoriiD.Jesu. iskalend. JuliiLeonis
tanguine mediatorit parta omnimodamnecessitatem,B Magni memoria>sacro. A. R. S. cp io c. LXXV (*).

(a) In Serm. et alibi passim. Alevaiul. in defens. S. Leonis PP.


(6) Vid. Disserl. 1. de Vuaet Reb. gestis. (p) Ep. 14 (nunc 18), ad Januar. Aquil. el cp. 1
(c) Leo ep. 134, 135 (nunc 165, 166), etc. Et Sim- -(nunc 12), ad Afr.
plic. PP. ep. ad Zenon. Aug. (a) Epist. 1 (nune 12), ad Afr. et in Sermon.
(d) Facund. I. u, c. 6. (r) Lib. de Voc. gent. Ep. ad Demetr. i apitul. de
le) Idem, ibid. Gral. et Lib. Arb. Epist. 6, ad Aquileiens.episc, etc.
(/")Ep. decr. 1, 2, elc. Gelas. PP. ep. ad Dardau. Is) Ep. 8 (nunc 7), ad episc. llal. Ep. 15, ad Tur-
eiMatcian. Augusi. ibid. ribium. Serm. 8, 15, 23, 74 ( nunc 9, 16, 24,
(g) Facund. 1. v, p. 213, etdiss. 1, deVita. 76), etc.
(/i) Facuiul. I. u, c. 5. (t) In Sermon. passim, etc.
(i) Idem, ibid. (u) Hormisdas PP. ep. ad. cler. et archiraandr. 2
(j) Idetn, 1. v, C. 4. Syriae.
(k) Epist. 15, ad Turrib., et Serm. de Pentecost. (v) Ep. Episc. 44 Gallisead Leonem cap. 5 (nunc
(() Serm. deNat. et Epiph. Dom. ep. 99).
(m) Ibid. el in Epist. (x) Allocutioconcil. Cbalc. ad Marcian.Aug.
(n) Ep. 24 (nunc28), ad Flav., elc. (y) Prosper in Chronico.
(o) Ep. 27. 46, 64, 77, 92, 96, 97 (nunc 51, 59, (z) Vide tom. 11, diss. 1, ad an. 461, num. 8
84, 102, 119, 123, 1-24), et in Serm. Eulog. ep. C et seq

SCHOENEMANM

NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA

IN S. LEONEM MAGNUM.
(Ex Schoen.Blbl.hist. litter. Patr. Lat., Lips. 1794,tom.II.)

CAPUT PRIMUM. suimet ingenii felicitate id adeptum esse, quo postea


De Vita S. Leonis Magni. tanlopere excelluit, et inier pontificesRomanos Ma-
Leo cognomento Magnus, palria Romanus fuit. De gni nomine meruit distingui, paratissimum scilicet
inno natali ejus in antiquis Ecclesiae monumentis ad quaevisnon solum Ecclesiae,sed et alia quae nec
lihil traditnm accepimus, nec ex iis quaede vita ejus cum fide nec cum disciplina quidquam conjunclum
lobis supersnnt, nec ex aetate, qua decessit, certi " habebant, negotia apte et decore administranda in-
luidquam conjicere licel. Palrem liabuit Quintianum genium. Certc jam mature virtutis a nalura insitac
nomine, incerlae, sed proculdubiohaud infimaecou- et studii in officiodocumenla dedisse eum oporlet,
diiionis, quippe a quo filius tam malurasindolis non siquidem acolythus adhuc sub Zosimo papa a. 418
vnlgari ratione educari debuit; nisi mavis, eum inter Carthaginem ad pontificis de Ccelestio sententiam
sacerdotes demum, a quibusjuvenis veteris Ecclesiae Aurelio cxierisque Africae episcopis perferendam
more ad Ecclesiaemunia obeunda formalus est, et adhibilus fuit (a). Coelestinipapaetemporibus diaco-

(a) Constanthaectestimonio epistolw104 Auguttini mitiere. Necalium ab hoc Leone fuisse memoratum
ad Sixlum Romanae Ecclesix tunc presbyterum, acolythum, ex temporum congruentia maxime 6t
posiea Coelestini in episcopatu successorem, qui probabile.
eademoccasioneusus fuerat, ad Augustinumepislolas
Bl SCHOENEMANNI NOTITIA.HISTORICO-LITTERARIA IN S. LEONEM. 83
num egit. Sed cjua?de administratione rerum epcle- A tisque amplificationibusper nuperas Orientis conteu-
siasticarum ab eodemCoelestinoei concredita Ques- (idnes locusfaclus essel (b). Quantovero inajora Leo
nellus disputat, alia desiuerant, quani quibus ille sperare debebat, qui praeter caeteras animi ingenii-
nilitur, argumehla (a). Attameri qua aestimatione que doles eruditionis et eloquii auctoritatem ad hane
Leo tunc Romsefiierit, testatur luculenlissime Cas- digiiitalemafferebat; et iri gravissimis ac subtilissi-
siahi epistola , qua an. 431 libros de Incarnatione mis de Hde quaesliOnibusdetiniendis Graecis nedura
conira Nestorium hortatu ipsius Leonis scriptos ei par, sed eliam superior sibi videri poterat. Alqua
oblulil. Sed et alia hdsurilhoc non inferiora docu- baec laliave Leoriera sensisse eventus comprobavit.
iheiita aucloritatis et gratiae, qua non Romaesolum Utut enim sincerum erat et slreuuum ejus disciplinae
apud pontificem, sed in principum aula etiam vale- ecclesiasticae regendae fldeiqne antiquitus acceptae
ret. Nam si Prospero credimus, Leonis maxime vigi- tuendaestudium, quod a priinordiis muneris stalim
lantia et hortalu factum est, ut Sixtus papa Juliani et numquam non deinCepsper oiune episcopatus sui
Eclanensis ariibus, quibus in comiiiunionemEcclesiae tempus declaravit, et sane propria ipsi animi alacri»
Irrepere moliebatur, resisleret; legatio autem quam iate et firmilale pluritriura adjuvabatur : non minus
anno 440 jussu imperatoris ad conciliandos Aetii et tamen eodemad augendam sedis suae dignitatem et
Albini excrcitus Romani in Galiia ducum, odio toti R auctorilatem usus esl, et in hisce conamiuibus insita
imperio limendn dissidentium, animos suscepit, ipsa ingeniivisin arrogantiam et periinaciamintolerabilera
ejus ad episcopatum Romanum electione notior est saepeelinsanamdegeneravit.Testisest concertatio ejus
reddita. Dum eniin Leo adhuc in negotio isto disti- cum Hilario Arelalensi, plena superbiaeet affeciuura
riebatur, Sixtus papa diem obiit, cunctaqne stalim tanto episcopoindignorum; tametsi minime Quesnello
cleri ac populi Romani suffragia diaconum.Leonem in excusandoet defendeudo Hilarioassentiamur. Alia
episcopum nominarulit. Accitus igilur legatione ho- ejusdem animi documenta suppeditat bistoria cau-
noriflca alque ordinatus, novum inuniissolemni gra- sae Euiychianne,et quidera lalia ut, si lubenter cou-
tiarum actionc auspicatus esl, eumdemqiie ordinalio- cedamus antecessores ejus in sede Romana nonnisi
Ilis suaediem qnutannis sermone celebravit. pro re naia auctoritati poiestalique^uie proniovendae
lncidit quidem episcopatusejus in funesia iinperii studuisse, hunc primum mediiato consilioomiies cae-
Romaiii in Occidente lempora. Quippe in extrema leros episcopos suo imperio subjicere coiiatum esse,
principum socordia et slupore, undique barbarorum et vero hoc consilium non in ipso episcopaiu demum
cohortes aiit imperii finibus ingruebant; aut provin- fovere ccepisse,sed ad eumdem attulisse existimeiu.
cias incursionibus inundabant, easqtie aut devasta- Referenda mihi huc in pritiiisvidetur illa ejus sollici-
banl ac depopulabantur.,aut pulsis subaclisve inco- ^ tudo, qua doctrinam de dignitate potestaieque Ro-
lis sibi ipsis sedes faciebanl. Calamitatem quam Ec- mame sedis in Petro fundata, et ab eo in successores
clesia universa ex singularum provinciarum affli- transmissa siabilire, et cunctnriim per Occidentem
ctione necesse senliebat, intueri n6n licebai, quin et Orieritemariimis inserere sluduit.
metus ne similis Ilaliam ipsamque Itomam fortuna Ccepitha;c doctrina in Innoceniio, a cujns deinde
maneret, subonretur, a t-tijus oppressione, si dura- Siiccessoribus nlimquam ei heglecta fuit, a Leone
tura esset, gravissimum sedis apostolicae dignitati, autem ita explicata el llrmala est, ut non ipsi solum,
quae nunc erat, damnum portendebatur.. Quo acce- sed omnibus deinceps Romanis episcopispro funda-
debat barbarorum Arianismo imbutorum in Ecclesiac mento machinalionum evehendae et amplificandae
calholicoeasseclas odiumet graves passim persecu- domlnat.onis esset, neft ulla monstris opinionumei-
tiones. Inter has ergo suborientis tempeslatis nubes . dem faventiuminvenirelur feracior. Neque solum ea
animi sane robore opus erat episcopo Ecclesiaeguber- utebatur si quid auctoritate sua efficere vellet, sed
naculum suscipienti. Cseterum non item desperalus coram populo peCuliari studio ium alias sa pe, tum
erat internus Ecclesiaestatus; qiiih immo hoh care- in anniversarib brdiriationissuaetractare solebat. Ac
bat laetis auguriis, siquidem ex pontiflcis Romaiii primum quidem quae Petrb prae caeleris aposlolis
commodis aestimanduserat. Haereticorumehim qhi ^ a Christo concessa fuerinl dona aiqtie privilegia adeo
tam crebri erant per ista saeciilamotus non poteraht extollit atqtie exornat, ut jam profiteri ausus sit,
sollicilare novum episcdpuih auctoritalis sedis suae hiiic viro consortium sucepotentim tribuisse divinam
proraovendaeet exemplorumpriscorum non penitus dignationem,et ti quid cum eo commune caneris vo-
jgnariini, utpote qui nosse debebat, quanla incrc- luerit ette principibut, numquamniii per ipsum de-
menta cx singulisfere ejusmodidisceptationibusetiam dissequidquid atiis non n^dveirit (c). Moxdum ejus-
per minus doctos et parum firraati animi episcopos dem Petri vices sustinerb s'e affirmat, eo omnera
Roman-jcsedis auctorilas potestasque cepisset, qiiari- operam suam confert, ut persuadeat audientibus,
(o) Quetnellusin Vila Leonis ad an. 430-32, num. ticis scilicet passimpropuliulantibus,misere vexatam
3, apud BalleriniosT. II, p. 406,.;Sed.confer horum ac quasi discerplam fingit; reete sane, si universe
noiataad EpislolamLeonisadMaximum Anliochenum res aestimandaerit; non item, si ex Romaniepiscopi,
119, T. I, p. 1216, n. 24. et Leonis in primis persona,..ineojudicio.
(b) Quesnellus quo magis arduum describeret epi- (c) Sermo 4 apud.Ba.7erm., p. 16, n. 12, quem si
scopaius Leonis initium, praeter calamitosum impe- ab initio lustraveris,intelliges, verbum principe*non
rii statum etiara Ecclesiam interiii» hostibus, hxre» carere dolo.
B8 SCHOENEMANNI NOTITIA HISfORlGO-LITTERARIA1N S. LEONEM. Sfi
Solidiiatemillam quame Petra Christoeiiam ipse Pe-,A bationis strepitum a Flaviahoexcitatum scripsisset,
t"a factui dcceperit,in suos qitoque se transfudisse et ut laboranti Eutychi succurreret rogasset, vehe-
tueredes;eumdemquesedi suw prceessenon desinerer menler cum Flaviano expostulare ccepit, mirari se
iptum talubribut consiliis,eequiijudiciis prcesidere,se- significaus, qui scandalum illud ipsi silere potueril,
que nontath tedi ejusprmsiderequamservire,adeoul si nec polius procurarit, ut primitus irisiuuationerela-
quidjamaRomano ponlificerecleagatur el ditponatur, tionis ejus insirueretur, et poscehs ut quaimprimuin
illiut operibus, illius sil gubernaculis deputandum. judicii ejus ralio omniaque quac gesta essent, plenis-
Porro ex ejnsderaPelri firmiiate consurgere debuisse sime et Iucide ad notiiiam suam pervenirent. Mox
siatuil sublimitatem Ecclesise, eaque de causa spe- autem cum de Eutycliis haeresiper Flaviani episto-
cialem a Domino Petri curam susceptam et pro fide lam edoctus esset, tam detestaridaipsi ejus opinionis
Petri proprie supplicalum fuisse : tamquam aliorum visa esl pravitas, larinlaie paieris et inultiplex erro-
ttatut certior ettet fulurus, si mens principisvictanon rum ex ea pullulaniium propago, taniuiii periculum
fuistet. Hac mente atque hoc ingenio Leo causam quod ex ea fidei puriori immineret, ut extemplo qui-
Eutychis tractare ccepit. Hic archimandrita Constan- dem assensumsuum brevi epistola Flaviano declara-
tinopolitanus, dum nimis strenue Nestorianismire- ret, simul autem plenioremepistolam polliceretur, in
liquiaspersequeretur, et quosdam episcopos Orien- B quaFlavianum episcopum.quiddetolacausaconstitut
tales injusia haeresissuspicione premeret, in alinm deberet, instructurus esset. Haecvero fuit celebris
eidem oppositumerrorem incidit, atque duasin Chri- illa ad Flavianumepistola,qua lotam dc Incarnationo
tto naturat post adunationemih unam coaluissesta- seniemiam discussit atque definivit, Nestoriique et
tuere non est veritus. Diligens eral tam sacrarum Euiychis erroribus proscriplis,catholicam doctrinam
Scriplurarum quam expositionumsanctorum Pairum adeo accurate tum senientiis, tum sermone declarare
scrutalor, quique aperte fatebatur se illas potiores studuit, ut quidquid in ea tcriplum est ex apostolica
habere et solas certas firmasque existimarc. Sed ex ct evangelicaprobaretur sumptumesse doctrina. Con-
eodem solitario stndio et Nestorianismi melu reli- staniinopolim mittere decreverat per eumdem, qui
giosius verba curabat, nimiaque ancipiuwn locutio- priores Flaviani litleras apportaverat, clericuiu. Sed
num fuga potius*quamulla aiia de causa in errorem cum inierea ab imperatore synodus generalis Ephe-
incidisse videtur (a). Nec vero pertinaxerat,sapien- sum in kalendas Auguslia. 449 iridicta esset, legatis
tioruraque et doctiorum respuebat correciiones; sed eodem destinatis dedit ut in synodo publice recita-
in ipsa synodo Constantinopolitana(IvSm^ouirn),in rent. Al de synodi istius exitu constat, Latrocinalis
qua primuni a. 448 causa ejos coram Flaviano agi- nomiue infamis est; solus imperitabat Dioscurus;
tata est, sententiamejus lubensamplectebatur, modo C probibiti legati Romani a lectione lilterarurn Leonis
aliter sentiemes exsecrari, ut jussus erat, verebauir ad Flavianum, et postquara factionis furor omnia
et aperle renuebat. Atque bac solum de causa ipse miscuisset, in custodiamdati, solo Hilario per fugam
a synodo analheroa tulil ct ab officiosimul et com- elapso. Vani erant oppressorumclamores, vana om-
munione Ecclesiaeremotus est. Tuin vero Eutyches nium bonorum indignatio, vanaeLeonis apud Theo-
acri suo contra Nestorianismumstudio se pessumda- dosium et Pulcheriam, ad Clerura plebem et archi-
tum sentiens, iroperatorem adire, aliorumqueepi- mandritas Constaniinopolitanos querelae. Frustra
scoporum, in primis autem Aleiandrinaeet Romanae gesta cjus syhodus Romana reprobavit; fruslra per
sedis anlistitum auxilium implorare ccepit. Nec fru- ValentinianumetPIacidiam PulcheriamqueAugustas
stra. Imperator enim, qui Nestorianam haeresim concilium in partibus Occidentisa Theodosio impe-
pesle quavis capitaliorem aestimabat, et suopte in- trare nitebatur; cum subito morte Theodosii (die 28
genio, et fortasse eliam amicorum quorumdam Julii a. 450) tristis rerum facies in laetiorem,et qui-
(Chrysaphium eunuchum indigilant acta hujus rei), dem Romani poniiflcis auctorhati auspicatissimam
qui vel ipsi mihus Flaviano favebant, vel vere in- conversa est. Etenim novus imperator Marcianus,
juriam ab eo Eutychi illatam dolebant, studiis pa- Puicheria ejus uxore adjuvante.ab initio imperii sui
trociniumejussuscepit. Alexandrinoautem episcopo,'" eo omnem curam atque cogitationem conferebat, ut
nisi perenne in Conslantinopolitanospraesulesodium damnum ab Eutyche fidei illatum resarciretur, stu-
fuisset, velob unius Cyrillimemoriamvir hujus animi diumque suum de concilio quam citius cogendo
prxsidio BUO dignus videri debebat, et vero Dioscuro Leoni per epistolamdeclaravil(6).Interim Eutycbes
nulla gratior animumin rivali explendi occasioobtih- ex Urbe egredi jussus, et synodus Constantinopoli
gere pottiisset. Tandem Leonis etiam pro causa ejus praesentibusRomanis legatis coacta est, ibique lecta
deplorata non obscura jam voluntas erat. Quippe dogmalica Leonis epistola ad Flavianum, cui novus
cum Eutyches dudum ei studio suo contra Nestoria- Constantinopolis episcopus Anatolius cum cxleris
nos per litteras olim ad euin directas commendatus, episcopis, archimandritis, presbyteris et diaconis
jam uon ipse solum de injuria sibi facta apud eum subscripserunt (c),eamdemque omnibus qui ubique
questus esset, sedTheodosiusetiam magnumpertur- essent ineiropolitissubscribendammiserunt(if). Huc
a) S. V. Grietbachin Locis Theotogicit ex Leone (c) Vid. Ep. Leonis ad Anatolium,80 apud Bat-
fl. eollectis,tect. 3,118, p. 40, 41. terin.
(b) Ep. 73 apud Balterin. ld) Conc.Chalced.act. 4,
« SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. 50
igitur rebus vergentibus, Leo, occasionemesse ratus. A iterum iterumque ad Flavianum epistola, tamquam
Judicii sui auctoritatem latius proferendi, novos spi- firmissimumcontra istas pravitates praesidiumincuU
ritus sumere et, quasi ad se unum definitio tola per- cata tinaque cum symbolo Nicaeno, Constantinopoli-
tineret, arrogantia sua aliorum moderationi iliudere tann et duabus Cyrilli ad Nesiorium episiolis (ex
audet. Hujus fastidii plena est epislola modo laudata concilio Ephesino) pro unica et perpetua fidei iiorma
ad Anatolium, qua laetari se significat, quod episto- ab omnibus sit approbata. Itaque nunc primum epi-
lae suaead Flavianum assensum praebuerit, seu, ut scopi Romani definilio universae Ecclesiae fidei re-
ipsius verbis utamur, gloriatur quod tequacem se gulam conslituit, ab eoque universaequasi Ecclesia»
evangelicmeruditionis oslendatet de confirmalaapud dictaia est. Quo triumpho ille tamen non lauiquam
te pace tedis apottolicasei gratulatur. Sed plura et lu- novo potitus esse videri voluit, sed vultu et sermone
culentiora documenta per legatos suos in concilio ad graviiatem composito nibil, nisi qnod ex ordine
Chalcedonensi dedit. Ac primo quidem quam enixe et consuetudine Romanaesedis esset, gessisse se si-
poterat, studuil efficere, ut tota synodus differretur, mulavit. Sed quo laetior hic rerum successus fuit,
praeiexens aptius tempus esse exspeclandum, quo lanlo majorem ipsi attulil aegritudinemAnatoliiepi-
plurimi etiam de longinquioribnsprovinciis episcopi scopi, quam ipse vocare solebat, arobitio, seu, ut
evocari possent; sed foriasse non aliam ob causam B ille prae se lulit, cleri ejus, cilra ipsius culpam, in
quam quia speraret fore ut sua unius epistola, cui sedem Constantinopolitanam sludium. Scilicet, per-
omnes totius orbis episcopi nomina sua cum anaihe- actis omnibus quae ad primariam synodi curam per-
matiiatione Neslorii et Eutychis errorumque eorum linerevisa crant, actione 16 a clero Constantinopo-
subsignaverant, ct porro erant subsignaturi, haeresis litano et episcopis flagitari cosptum, ut in honorem
confecta existimaretur, praesertim cum de restituen- sedis Constantinopolilanaesynodus aliquid statueret.
dis episcopis in synodo Ephesina injuste a sedibus Leoni id nequaquam improvisum atque iiiexspecta-
suis depulsiset Dioscuro cuin asseclisa coramunione tum fuit. Deiierat enim legalis suis in mandatis, ut
prohibendo jam in Constantinopolitana synodo ex tt qui forte epitcopi civitatumsuarum iplendore conftti
suorum quoque legatorum praeceptis(a) actum esset. tentaturi etsent sibi uturpare, id qua dignum estet
Accedit quod haud difficulter intelligitur eum veri- constantiaretunderent. Quapropter«umma illi animi
tum esse ne Constantinopolitanus episcopus, cujus contentione hisce novalipuibus obnituntur, nec ta-
in Flaviano sedes per Dioscurum gravi ignominia men impedire potuerunt quominus decerneretur ut
affecta erat, repentina Alexandrini adversarii depres- Constantinopolitanus tamquam novae Rornaeepisco-
sione elalus hac occasione et animorum affeciione pus primo pnst Romaniim honore frueretur, et jus
uteretur ad sedis suae praerogalivas augendas. Nec " poteslatemque in Thraciae, Ponti et Asiaedioeceses
vero vanus iste metus fuil, utex sequentibus patebit. earumque metropolitanos baberet, et barbarorura
Enimvero cum nec hoc, nec ut in Italia haberetur episcopos ordinaret. Exierant de synodo legati Ro-
impetrare potuisset, Paschasinura Lilybelanum epi- mani cumde canonibus hac iu re condendis agicos-
scopum el Bonifacium presbyteruiu Nicaeain, quo pisset, sed ubi nihilosecius conditos acceperaut, po-
primura indicia erat undeque post Chalcedonemtra- stridie redierunt, ac graviter et subdolede atlis sese
ducta fuil synodus, legatos misit. Iuccepit synodus absentibus conquesti, landem, ut mandato suo ex
Chalcedone octavo idus Octobris, absolutaque est parte saltem satisfacerent, solemniter iis confradixe-
kalendis Noveiubnbus 16 actionibus (6), in quibus runt, aliaque ab humanitaie ac sobrietate aliena
nihit plane a legatis Romani episcopi omissum est, egerunt, de quibus in epistola ad Leonem moderate
quo auctoritatem ejus supra illam synodi tollerent. dolet Anaiolius (d). At multo impotenlior animi Leo
Tam pariiiu euain ab iisdem sive episcopis prxsemi- fuit. Spreta imperatorum humanissima voluntatis
bus, sive magictraiibusqui cum potestate aderant, re- significaiione, spretis episcoporum Orientalium pre-
verentiae habitum fuit, ut non serael clarnarent, tic cibus, conlinuo ille saevire in Analolium, objurgare
velle, sic jubere Leonem,id esse in mandalis suit, et, eum quod legatis suis parere detrectaveril, ambitum
niiniiarenlur adeo se discemurosni ila fieret. Ac pravura et cupidilalem universse Ecclesiaepcrnicio-
in plerisquequidem pacis studio causarumquediscep- sam objicere, nihil probi. niiiil fidiin eo existimare,
taudarum urgente necessilaie et erga imperatorein quin ordinationis ejus inilia culpare et jam commu-
observantia, ita iis syuodus obsecula est, ut a Leonis nionis privationem minari. Ac tamdiu ipsi aliqua in
nutu et moderamine pependisse videri possii. De Pulcheria et facillimi animi imperatore Marciano
ipsa antem, quae prima lanti dissidii causa fuerat, spes supererat, nihil ariis ac verborum intentalum
Eutychis haeresi, quemadmodum et illa Nestorii, reliquil, quo eos sibi conciliaret et impelleret ut
tantum abcst ut novi aliquid congregati Patres de- Analolio assensum cohiberenl el canones sibi invisi
creverint, ut potius in tribus, quibus quaesiio haec rescindereniur. Non solum enim Nicaenaesynodi de-
parlim legalorum Romanorum, parlim aliorum epi- creta istis violari conlendebai, sed et Alexandrinaeet
scoporum studio agitata fuit actionibus (c), eadem Antiochenac sedis praerogativis offici, et multorum
Ep. 80, ad Anatolium. (c)lai, 4el5.
ia)•) Totidem scilicel in actis reperiuntur. Alias (</)Ep. 101 apud BMler. p. 1154. >,
9I8IW alHsjtem 15 numerantur.
87 SCHOENEMANNl NOTITIAHISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. 58
nietropolitanorumjura imminui querebatur, majora- A clarior exsiitiiLeo.quam legatione ad Allilam eodem
que Ecclesia;ex importuno episcopi hujus honorum anno quo Clialcedonense conciliiim peractum est,
appetiiu mala praesagiebat(a). Interim ad litteras suscepia. NimirumAttila.redintegralispost acceptam
episcoporum ex synodo Clialcedonensiad eum dire- in campis Catalaunicis cladem viribus, per Panno-
clas, (juilmsquiccumqueacia fuerant significaverant, nias liali.im invaserat, summa imperatoris el Aetii
nihil rescripsit; unde apud nonnullos decreta illius ducis socordia ne levissimo quidem praesidio mu-
in suspicionem adducla suut, et de orihodoxia eo- niiam. Quin tauta uiriusque ignavia fuit, ut ipsi ex
rum, ulpoie quibu^ episcopus Romanns refragaretur, omni potius Italia discedere mallent, quam ad de-
ambigi coepit. Sed ubi irrita hac ex parte sua studia fendeudani aliquid moliri. Patuere igitur nobilissimae
vidii, et imperatores potius urgerent ne ullro de- provinciae omni hostilis rapacitatis ac libidinis fu-
creta Chalcedonensiaconfirmare differret, in tanium rori, et primo velut impelu regiae civitates, Aqui-
illorum anctoritati ce-sil, ul ipsum obsequii sui non leia, Ticinum et Mediolanum,capiaeac direplaesunt,
poeniteret, adeoque omnia, qu.c fidei negotium con- jain<iue lluiiniis inopiuato reruui successu superbus
cerncrent, a>sensu stio confirmavit, illos autein de Romam properabat. Tum in exlrema omnium tre-
honore sedis Conslanliiiopolitanse canones penitus pidatioue nullum salubrius principi senatui ac po-
reprobavii. Quid quod ab omni cum Anatolio litle- B puln Rumano consilium visum est, quam ut per le-
rarum commercio absiiimit, ac novo prorsus exem- gaio* pax a truciilentissimo rcge expeieretur. Con-
plo taiiiquaiiiminus fidei caibolics iniento cusiodem creditum fnil paciscendi negotium Leoni, additis
ex suis addidit, et gesiorum ejus speculatorem Julia- duobus viris consularis et prafecioriae digniiatis,
niiin episcopuinCoensem(b)1 Et licet postea instaute Avicno et Trigetio. Sed de partibus horum, sicut et
Marciano, elAnatolio qunque flagitanle, in gratiam de condiiionibus quas offerre debebant, silet histo-
cum eo redire se simnlarel, ipsa tamen ejus pacis ria, uniiis pene Leonis memorise celebrandae hac
declaiatio adeo in opprobrium et injuriam Constan- in re curiosa. Quid egerintet quomodo, pariterigno-
linopoliiani episcopi spectabat, adeo capiiosa erat et ramus; sed solus effec°i!>se diciiur, ut ab hosiili ani-
anceps, ut inirum non sit ab boc inde tempore Ec- mo Anila abstineret et subilo discessum pararet.
clesiae Orienlalis "fepiscnpumprimarium a Romana Toia legationedignanter accepta, ita sumim Sacerdo-
sede fuisse alienatum. Post parlam de Eulyche vi- tii prasentia rex gaviius eil, ut bello abtlineret, et
cloriara suaequeformulaeIriumphum non alia re gesta ultra Danubium ditcederet, Prosper narrat, innuens
(a) Singulare Balleriniorum acumen est, conten- imperabat, iiiccepisse. Ad hoc autem Leonem com-
deniium, non idcirco a legatis Romanis canoni 28 C moium fuisse, quia in Anatnlio non eum vigorem
coniradictum eumdemque a Leone improbatura esse, catholicum, quem circurastaniiaepostularent perspe-
quod proximusConstantinopoIilanoepiscopopost Ro- xissei. Atque haec sane tum historiae, tum Leonis
manum honor (TCC ina irpeaCita rq; •rip.rttfitr<*TOV dictis consona sunt. Ad Marcianum enim scripsit
decrelus, aut illi jus in tres novas (Epist. 111) : lllud quoque clementimvestrce-benevo-
tiip.ii; Eirtnrairov)
Ponti, Asiae et Thraciae dioeceses datum esset : leniiam peto, ut veneratoremveslrum fratrem meum
quippequo utroque nibil neque dignilatis, nequeju- Julianum episcopum,in vestro, sicut faceredignamini,
risdiciionis primatui Rnmani ponlificis derogaium habeatisaffectu; cujtis obsequiitprmsentimmemvobit
sii, sed sotummodo propterea quod privilegia Ito- imayo rcddatur. Nam et de fidei ejus tinceritate.con-
manaeEcclesiaea Patribus propter imperiumconcessa fidens, vicemipsi meamcontra temporis noslri hmre-
dixissel atque episcopoCP. obnovoeRommdignitatem ticos delegavi; alque propter Eccletiarum pacisquecu-
paria conferre praesumpsisset,cum tamen sedes Ro- slodiam, ul a comitatuveslronon abessel,exegi; cujut
mana non a Patribus nec ob imperii dignitalem Urbi suggestiones,pro concordiacatholicmunitatis, tamquam
annexam, sed ab ipso Deo per Petrum apnstolum measaudire dignemmi,placentesDeo qui vobis prater
primalum suum acceperit, adeoque sedes Constan- regiain coronametiam sacerdotalemconferai palmam.
linopolitana neque inslitutione divina ueque juris- Juliano autem mamlat (Epitt. 113) : studeat dilectio
dictione cum ea comparari potuerii. Vid. notm ad lua, frater charissime, piam et necessariamcuram sol-
diss. Quesn. de Vita Leonis T. II, p. 514, 515. Sed liciludini apostolicmstdis impendere, qum tibi apud te
hujus offensionis, quae facile quidem tolli potuis- nulrito calnolicamconlra Nestorianot tt Eutychianos
set, ne vcrbo quidem mentio ab iracundo Leone in- TVhmreticosactionemmalernojure commendat,ut divino
jecia esl. fultus auxilio, speculari de Constantinopolitanmurbit
(b)Vuigaris ea est opinio, in hoc Juliani Coensis opportunitate non desinas; ne prmdiclorumdogmalum
officio primum apocrisiarii apostolici fn aula princi- intpius usqunm lurbo consurgat. Et quia tanta est glo-
pumexemplum exslilisse. Sed qui ubique summacum riosorum principumfides, ut conftdenlertis possisqum
religione honori sedisRomanaestudent Ballerinii mo- sunt insinuunda suggerere, pielaleipsorum ad utilita-
nuerunt, Lconem dum Juliano vicem suam in impe- tem Ecclesiceuniversalis utaris. Contulenteautem di-
ratoris comitatu committerei, non eo consilio com- leclione tua de his in quibus pulaveris ambigendum,
misisse, ut Alexandrini episcopi aut aliorumOrien- nondeerilrelationibusluismemresponsionisinstructio:
talium insigninrum exemplum sequeretur, sed hac ut sequestrtitaeorum actionecausarum qum in quibus-
solumde causa, ut is fidei integritati aposlolicozelo que Ecclesiit prmsnlumsuortim debenl cognitionefir-
protpicienscaveretne quid a Nestorianit velEutychia- mari, Itanc specialemcuram vicemeafunctus assumas,
nis catholicafidesdelrimenlicaperel; et ut in hanc rem, nehmresisvelNestorianavel Eutychianain aliqua parte
ubi opus esset,imperatorispatrociniumel opemposce- revirescat, quia in episcopoConstantinopolitanocalho-
ret. Neque enim tunc Komanam urbem, aeque ac licus vigor non est, nec multumaut pro sacramentosa-
Orientales, iinperatori Orientis subjectara fuisse ob- lutis humanm,aut pro tua mstimationetollicitut : cum
servanl, ut pro variis causis ac negotiis agendis ali- si quid iili inetiet spiritualis industritv, ita et a quibut
quo ministro indigeret; totamquc responsalium et ordinalus sit, et cui viro successeril,cogilare deberet,
apocrisiariorum Romanx Ecclesiaeinstitutionem sub . ut magis bealumFtavianumquam tui honoris sequere-
Justiniano demum, qui non minusllaliaequauiOrienti tur auctores.
BQ SCHOENEMANNI NOTITIAHISTbRtCO-LlTTERARIAfN S*.LEONEM. 60
I. StRHONES.
guasi ab qris atque corporis Leonis augustiqri spe- A
cie id profectum esse, quod Attilae animum frange- I — V. De Natali iptiut, habili in die ordinationls
rel. Alii eloquentiaeejus hanc vim asserere malue- suseet anniversario eiusdem. Apud Quetn. I— IV.
runt; et licet haud difficulter animadverli possit, nara primus a Balleriniis in duos est divisus, quo-
ad Hunni animum movendum fortiores existere de- rum prior capite 1, posterior capilibus 2 et 3,
buissecausas, nec desint etiam in hisioria expeditionis constat.
ejus quaesat probabiles dici queant (a), fuere tamen VI — XI De Collectit. Apud Quesn. V — X.
quibus lota res a miraculo non aliena videretur, ii- XII — XX. De jejunio decimi mentit. Apud Quesn.
demque commentis suis effecerunt, ut et apud eos XI—XIX.
quibus tum ob longinquitatem, tum ob aciem he- XXI — XXX. De Nativilate Domini. Apud Quetn.
betiorem virtules ejus occiilerculur, nomen illustre XX — XXXVH.
esset. Econlrario alia ejus ad GensericumVandalum XXXI — XXXVIII. Ip Epiphania Domini. Apud
occursio, multo licet ulilior, parum inclatuit. Nam Quein. XXX — XXXVIL
cum a. 455, Valentiniano imperatore perempto, Ma- XXXIX — L. De Quadragesima. Apud Quetn.
ximusimperium Occidentis invasisset, Eudoxiamque . XXXVIII— XLIX.
uxorem ejus parricidii nesciam malrimonio sibi jun- " LI. Homilia habita ante secundam Dominicam Qua-
xisset, illa mox sceleris Maximiin marito perpetrati dragesiraaede Evangeliosecundum Matthaeum:In
certior facla necem ulcisci statuit atque irse nimio illo temporis assumptit Jesus Petrum, etc. Apud
Btudiototam Urbem excidio devovit.GensericoVau- Quesn. XCIV, inscr. de TransfigurationeDomini.
dalorum rege ex Africaarcessito. lllico enim Vanda- LII — LXX. De Patsione Domini, apud Quesn.
lus ingenti cum exerciiu in Itallam trajecit Urbemque L—LXVIII.
abomni praesidiovacuam aggressusoccupavitjamque LXXI — LXXII. De Returreclione Domini. Apud
totus ad caedes atque incendia se dedisset, nisi Leo 0«esn. LXIX — LXX.
extra portas ei obviam factus snpplicatione sua im- LXXIII — LXXIV. De Ascentione Domini. Apud
petrasset, ul direptione contenlus a caede atque in- Quesn. LXXI — II.
cendio abstineret. Certe hoc quidquid fuit miserse LXXV — LXXVH. De Penlecoste. Apud Quetn.
opis, loium Leonis erat. Neque enim hic Attila erat LXXIII — V.
lupcrstiliosis terriculameutis vexatus iuler eundura LXXVIII — LXXXI. De Jejunio Pentecostes. Apud
etredeundum flucluans, aut aliritis lue atque inopia Quesn. LXXVI — IX.
copiis hoslilem occursummetuens; sed bostiscuncia U LXXXII. In Nalali apotlolorum Petri et Pauli. Apud
jam in pptestate lenens, cui praeterinsitam ferociam Quesn. LXXX.
ipsa religio irx slimulos adderet, cujusque saevitiam LXXXIII.In Naiati S. Petri dpostoli. ln Appendice
ade'0rkutlUnisi oraiionis vis frangere aut flectere po- Quesn. sermo IV.
luit. Pbstremam ipsi solliciiudinemattulerunt turbae LXXXIV.ln OclrnisapostolorumPetri et Pauli. Apud
In Alexandrina Ecclesia a Timotheo ^EIuro a. 457 Quesn.LXXXI.
excitali», per quas concilii Chalcedonensisaucloritas LXXXV. In Natali S. Laurenlii martyrii. Apud
haud leve in discrimen adduci videbatur. Res omnis Quetn. LXXXIII.
sub novo imperatore Orientis Leone et per Constan- LXXXVl — XCIV. DeJejunio septimi mensis. Apud
tinopolitanum episcopum transacta, episcopi aulem Quesn.LXXXIV — XCII.
Romani studiis et prudeniia plurimum adjuta est, qni XGV.De Gradibusaicensionisad bealiludinem.Apud
poslquara denuo causaesuaevictoriam et expulso Ti- Quetn. XCV.
naotheo ^Eluro alium TimOtheum (Solopliaciolum) XCVI. tractatut conka hmresim Eutychit. Apud
rite sedem Alexandrinam occupare viderat, non diu Quesn. XCIII.
inter niorlales versaius, uliinlum curaesuae pro Ec- Ab his segregati sunt et in Appendicemrejecti tam-
clesia monumentum, litteras ad novum episcopum, quam falso Leoni tributi.
ejusque ordinatores et clericos Alexandrinos gratu-' I. Tractatut advertus erroret Eutychelis 'et alio-
lalorias reliquit, nec inlegro anno post, die 10 No- rum nffireficoruni.In AppendiceQuetnellianaV.
vembris 461 ad superos raigravit. II. Ih NativilateDonlini.In eademAppendicell.
III. IV. De Quadragetima.
CAPUT 11. V. VI. De Patiione Domini.
VII. In DominieaPaimarum.
De Seriplis S. Leonit.
VIII. — X. De ReturrectioneDomini.
Scripta LeonisM. Sermonibuset Epitlolit constant. XI. In AtcentioneDoniini, In eademAppend. 11L
Utrumque genus juxta Balteriniorumeditionem enu- XII; De Sanetistima Trinitate.
merabimus, addilo Quesnelliet anieriorum editiouum XIII. fn Nalati S. Vincentii Martyris. In taim
ordine. Append. I.
'
•»i<ii»j'
(a)Y\&.\\\, Heyne A.dtLtone M. Allilm et GenstricotuppHtVk.ifQCtp in '[. III Oputculor. Academkor. p.
127 sqq.
H SCHOENEMANNl NOTITIA HISTCfRTCO-LITTERARiA IN S. LEONEM. ffi
Xr?. In Cathedra S. Peiri a Quesnello primum A XXXVI. Ad Flavianum CP. (Q. 32, A. 16). XXXVII.
editus inter genuinos num. XCVI, sed ipsius Ad TheodosiumAug. (Q. 33, A. 17). XXXVIII. Ad
\ postea judicio remotus. Suppletus est a Balleri- Flavianum CP. (Q. 34, A. 20). XXXIX. Ad eumdem
niis ex Vatt. codd. (Q. 35, A. 21). XL. Ad episcopos Arelatensisprovin-
XV. In AnnunltalioneB. Virginis Marim. cim (Q. 36, A. 106). XLI. Ad RavenniumArelatensem
XVI. In Natali SS. apostolorumPelri et Pauli. (Q. 37, A. 90). XLII. Ad eumdem (Q. 38, A. 107).
XVII. ln Natali B. Pauli apostoli. XLIII. Ad TheodosiumAug. (Q. 39, A. 24). XLIV.
XVllt. De S. Petro, quomodo de carcere educlus Ad eumdem(Q. 40, A. 25). XLV. Ad Pulcheriam Au-
est. gustam (Q. 41, A. 26). (g) XLVH. Ad Anastasium
XIX. In Natali SS. septem fratrum Machabmo- Thessalonicensem(Q. 43, A.29). XLVIII.Ad Julianum
rum, nunc primum in Appendice collocalus et Coensem(Q. 44, A. 30). XLIX. Ad Flavianum CP.
S. Augustino restituius. Apud Quesn. Sermo (Q. 42, A. 27). L. Ad clerum et plebemCP. (Q. 45,
LXXXII. A. 22). LI. Ad Fauslum et cmleros arckimandrildt
XX. De TransfigurationeDomini. CP. (Q. 47, A. 28). (h) LIV. Ad Theodosium
II. EPISTOLJE
(a). Aug. (Q. 23, A. 9). (i) LIX. Ad clerum et ple-
I. Ad Aquileiensemepiscopum (Q. 6, A. 86). II.Ad B ] bem Constanlinopolitanam (Q. 46, A. 23). LX.
SeptimumAltiniep.(Q. 7, A. 83). (b)l\. Ad episcopos Ad Pulcheriam Auguslam(Q. 48, A. 31). LXI. Ad
ptr Campaniam, Picenum etTusciam provincias con- Marlinum et Fauslum presbyleros (Q. 49, A. 32).
tlitutos (Q. 3, A. 1). V. Ad Metropolitanosper Illy- (j) LXVI. Aif Gallicanos episcopos sedi Arelaten-
ricum (Q. 5). VI. Ad Anastasium Thcssalonicensem si faventes responsio (Q. 50, A. 109). LXVII. Ad
fQ. 4). VII. Ad universosper Italiam episcopos(Q. 8, Ravennium Arelatensem (Q. 57, A. 110). (fc)LXIX.
A. 2). (c) IX. Ad DioscurumAlexandrinumepiscopum Ad TlteodosiumAugustuin (Q. 52, A. 33). LXX. Ad
(Q. 11, A. 81). X. Ad Viennfnsisproviiicia?episcopos Pulcheriam Augusiam(Q. 54 , A. 35). LXXI. Ad ar-
(Q. 10, A. 89). (d) XII. Ad episcoposMaurilanimCm- chimandritasCP. (Q. 55, A. 3t). LXXII. AdFautlum
sarem (Q. 1, A. 87). XIII. Ad Melropolilanoslllyrici presbyterum(Q. 57, A. 98). (/) LXXIV. Ad Marti-
(Q. 13).XIV..i4rfAnastasiumThessalonicensem(Q.12, num presbyterum (Q. 55, A. 3(i). LXXV. Ad Marli-
A. 84). XV. Ad Turribium Asturicensemde PrisciUia- num-et Faustum presbyteros(Q. 56). (m) LXXVIII.
nistis (Q. 18, A. 93). XVI.Ad episcoposSicilim(Q. 16, Ad Marcianum Augustum(Q. 58, A. 38). LXXIX. Ad
A. 4). XVII. Ad eosdem Siculos (Q. 17, A. 104). Pulcheriam Augmtam (Q. 59, A. 39). LXXX. Ad
XVIII. Ad Januarium Aquileiensem (Q. 14, A. 13). AnatoliumCP. (Q. 60, A. 40). LXXXI. Ad Julianum
XIX. Ad Dorum Beneventanum (Q. 18, A. 5). XX. *G Coensem(Q. 61, A. 41). LXXXII. Ad MarcianumAu-
Ad EutychemCP. abbatem (Q. 19, A. 6). (e) XXIII. gustum(Q. 62, A. 42). LXXXHI.Adcumdem (Q. 65,
Ad Ftavianum CP. (Q. 20, A. 8). XXIV. Ad Theodo- A. 44). LXXXIV. Ad Putcheriam Auguslam (Q. 64,
siumAug. (Q. 21, A. 7). (f) XXVII. Ad Flavianum A. 45). LXXXV. Ad AnaioliumCP. (Q. 67, A. 48).
CP. (Q. 22). XXVIII. Ad eumdem (Q. 24, A. 10). LXXXVUI. Ad Paschasinum Lilybetanum (Q. 68).
XXIX. Ad TheodosiumAug. (Q. 26, A. 12). XXX. LXXXIX. Ad MarcianttmAug. (Q. 69, A. 49). XC.
Ad Pulcheriam Augustam (Q. 30, A. 18). XXXI. Ad Ad eumdem (Q. 73, A. 45). XCI. Ad AnaloliumCP.
eamdemPulcheriam (Q. 27, A. 13). XXXII. Ad Fau- (Q. 70). XCII. Ad Julianum Coenseni(Q. 71). XCIII.
itum, Marlinum et alios archimandritasCP. (Q. 28, Ad synodum Nicmnam,posteaChalcedonemtranslalam
A. 14). XXXIII. Ad synodum Ephesinam (Q. 29, (Q. 72, A. 47). XCIV. Ad Marcianum Aug. (Q. 74,
A. 15). XXXIV. Ad Julianum Coensem episcopum A. 50).XCV. Ad PulcheriamAugustam(Q. 75, A.51).
(Q. 31, A. 19). XXXV. Ad eumdem(Q. 25, A. 11). XCVI. Ad RavenniumArelatensem(Q. 76, A. 111).

(a) In nuraeris per parenthesim epislolarum titulis II) epislolm ad Leonem de ordinalione tua '(Q. post
ascriptis littera Q sigoificat ordinem QuesnelJianum, ep. 57).
A ordinem ediiionum anteriorum. (i) LV. Valentiniani Aug. ad TheodOsiumAttg.
(b) III. Est Paschasini Lilyb. Ep. ad Leonem(Q. (Q. po«t ep. 47). LVl. Placidim Auguslmad eumdem
post. ep. 2, A, post. ep. 63). Theodosium(Q. ib.). LVII. Eudoxim Aug.ad eumdem
(c) VIII. Novella ValenlinianiAutjusti conlra Ma- Theodosium(Q. ib.). LVIII. Placidim Aug. ad Pul-
nichmos(Q. post. ep. 8). cheriam Augustam(Q. ib.).
(d) XI. Novella ValenlinianiAug. adversusS. Hi- (j) LXII. TheodosiiAuq. ad ValentiniainumAug.
larium (Q. posl ep. 10). LXHI. Ej. ad Placidiam Auguitam.LXIV.Ei. adEu-
(e) XXI. Eulychis ad S. Leonemepistola, a Ralle- doxiam Augustam(Q. post ep. 47). LXV. Episcopo-
riniis primum inserta. XXII. Flaviani ep. CP. ad S. rum Arelalensi sedi favenliumad S. Leonem papam
Leonem(Q. post ep. 33, A. post ep. 8). libellusseupreces (Q. post ep. 49. A. 108).
x (f) XXV. Petri Chrysologiep. Ravennatit ad Euly- (k) LXVlll. Ceretii, Satonii et Verani Gallicanorum
chem (Q. post ep. 25). XXVI. Flaviani ep. CP. ad episcoporum ad S. Leonemepistola (Q. post ep. 76,
Leonem(Q. post ep. 21, A. post ep. 6). A. post ep. 98).
(g) XLVI. Hilnrii Diaconipostea pontiflcisEpistola (/) LXXIII.Marciani udS.Leonem (Q. pOstep. 57).
ad Pulcheriam (Q. post ep. 47). (m) LXXVT.Marciani Aug. ad S. Leonem(Q. post
(h) LII. Theodoreli episc. Cyri ad Leonemepislola ep. 61). LXXVH. Pulcherim Auguttm ad S. Leontm
(Q. post ep. 47). LIII. Anatolii ep. CP. fragmenlum (Q. posl ep. 58).
65 SCIIOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. ftl
(o) CII. AdRavenniumArelatentemaliosqueepiscopos i A GLXII.AdLeonem Aug. (Q. 133). CLXIII.Ad Ana-
Gallicanos (Q. 77 , A. 52). CIII. Ad Ruslicum aliot-< tolium CP. (Q. 128, A. 77). CLXIV.Ad LeonemAug.
que episcoposGalliarum (Q. 82, A. 94). CIV. Ad'< (Q. 133).CLXV.Ad euntdem(Q. 134, A. 97). CLXVI.
MarcianumAug. (Q. 78, A. 54). CV. Ad Pulcheriami Ad Neonem Ravennaiem(Q. 135, A. 37). CLXVll.
Auguslam(Q. 79, A. 55). CVI.AdAnaloliumCP. (Q. Ad Rusticum Narbonentem(Q. 2, A. 92). CLXVIH.
80, A. 53). CVIl. Ad Julianum Coensem(Q. 81, A. Ad epiteopot per Campaniam",Samnium et Tutciam
105). CVIII.Ad TheodorumForojuliensem(Q. 83, A. conttitutot (Q. 136, A. 80). CLXIX. AdLeonemAug.
91). CIX. Ad Julianum Coensem(Antea iuedita). (b)i (Q. 137, A. 99). CLXX. Ad GennadiumCP. (Q. 138,
CXI. Ad MarcianumAug. (Q. 84, A. 57). CXII. Ad A. 100). CLXXI. Ad TimotheumAlexandrinum(Q.
Pulcheriam Auguttam (Q. 85, A. 58). CXIII. Ad Ju- 139, A.' 101). CLXXII. Ad presbyteros el diaconos
lianumCoensem(Q. 86, A. 56). CXVl. Ad episcopos, Alexandrinos(Q. 140, A. 102). CLXXIII. AdTheo-
qui in synodoChalcedonensi[uerant eongregati.CXVII. philum el alios episcoposJEgyplios (Q. 141, A. 103).
Ad Julianum Coensem(Q. 88). CXVIH.Ad eumdem Sciiptse sunl omnesintra annos 442 et 460, et qui-
(Q.91, A. 80). CXIX. Ad MaximumAntiochenum(Q. dem ex Balleriniorum compuiatione, hac serieil, II,
92, A.62). CXX. Ad TheodoretumCyri episcopum III, a. 442. IV, a. 443. V, VI, VII, a. 444. VIH—XI,
(Q. 93, A. 63). CXXL Ad Marcianum Auguslum(Q. B a. 445. XII-XIV, a. 446. XV-XVIII, a. 447. XIX
94, A. 64). CXXII. Ad Julianum Coensem(Q. 95, A. —XXI, a. 448. XXII, eodem exeunte, aut ineunle
66). CXXIII. Ad EudoxiamAugusiam(Q. 96, A.66). a. 449. XXIII—LIV, a. 449. LV—LXXVII,a. 450.
CXXIV. Ad monachosPalmstinos (Q. »7, A. 83). LXXVIII—CI,a. 45i.CH—CIX,a.:452.CX—CXXV,
CXXV.AdJutianum Coensem(Q. 98,A.67).CXXVI. a. 453. CXXVI—CXL,a. 454.CXLI—CXLIII,a.455.
AdMarcianumAugusl.(Q. 99). CXXVH.Ad Julianum CXLIV—CLVHI,a. 457. CLIX—CLXVI, a. 458.
Coensem(Q. 100 . A. 68). CXXVHI.Ad Marcianum CLXVII, eodem aut scquenti, CLXVIU, a. 459.
Aug. (Q. 101). CXXIX. Ad Proterium Alexandrinum CLXIX—CLXXIII,a. 460.
(Q. 103). CXXX. Ad MarcianumAugustum(Q. 104, De deperdilis tam sermonibusquam epistolisLeonis
A. 69). CXXXI. Ad Julianum Coensem(Q. 102). (c) adeundi utique sunlBallerinii. Novo exemplo libros
CXXXlV.ArfJMoreJonumAuo.(Q.105,A.70).CXXXV.IV de Vocationeomniumyentium, ilem epittolam ad
AdAnatoliumCP. (Q. 106, A. 71). CXXXVI.Ad Mar- Demelriadem,et Aucloritalesprmteritorumapostolicm
cianumAugustum(Q. 107). CXXXVII. Ad eumdem tedit epitcoporumde gratia, quae etiaiu Prospero, ut
(Q. 108). CXXXVIIl. Ad episcoposGatliarumet Hi- alios taceam, tribui solent, ad eum referre ausus est
spaniarum(Q. 109, A. 95). CXXXIX.Ad Juvenalem Quesnellus; sed paucos in hac sententia sibiastipu-
Hierosolymitanum(Q. 110, A. 11).ClL.AdJulianum C lantcs invenit.De Antelmiiopinione vide quaead Pro-
Coensem(Q.111).CXLI. Ad eumdem(Q.H3). CXLII. sperum traduntur.
Ad MarcianumAug. (Q. 112). CXLIII.Ad Anaiolium CAPUT III.
CP. (Q. 114). CXLIV. Ad Julianum Coensem(Antea § I. Editiones.
inedita). CXLV.Ad LeonemAug. (Q. 115, A. 73). Inter celeberrimi nominis ponlificesRomanosnul-
CXLVI.Ad AnatoliumCP' (Q. 116). CXLVII. Ad lus est, cujus scripla, quamvisclara,tanta celobritate
Julianum Coensem (Q. 117). CXLVIH.Ad Leonem gavisa sint, lantaque ab omni inde aevoveneralione
Aug. (Q. 122, A. 74). CXLIX.Ad BatiliumAntio- et studio fuerint excepta, quam Leonis. Id non solum
chenum(Q.118).CL. AdEuxitheumThessalonicensem, testatur multitudo impressorum exeroplarium, quae
JuvenatemHierosolymitanum, Pelrum Corinthiumet per tria abhinc saeculaper varias regiones provene-
Lucam Dyrrachenum (Q. 119). CLI. Ad Analolium runt, sed multo magis declarat immensamss. libro-
CP. (Antea inedha).CLII. AdJulianum Coensem(Q. rum copia ac varietas, per quos ab initiotot illius
120). CLIII. Ad Aetium pretbylerum (Q. 21). CLIV. sermoneset epistolaead nosdeductae sunt. Ac horum
AdJEgyplios episcoposapud Constantinopolimconsti- quidera mss. accurata exploratione et distinctione
tutos (Q. 123).CLV.AdAnatoliumCP. (Q.124, A. 76). tantum jaiu per novissimoscditores effeclum esl, ut
CLVI. Ad LeonemAug. (Q. 125, A. 75). CLVII. Ad " historia Operum Leonis ab ipso pene auctore abs
AnatoliumCP. (Q. 126). CLVIU. Ad episcoposcatho- intercapedine repeli possit. Cumque haec antiquior
licos ex JEgppto conslilutos apud Constantinopolim scriplorum hisloria tanto majoris momenti, imino
(Q. 127). CLIX. Ad NicelamAquileiensem(Q.129, A. apprime necessaria sit ad impressorura raliones per-
79). CLX. Ad episcoposMgyptios apud Constantino- spiciendas editorumque merita ponderanda,in eo sci-
polim contlitutot (Q. 150). CLXI.Ad presbyleros,dia- licet auctore qui splendorem suum non tam ingenio
conoset clericosEcclesimConstantinopolitanm (Q.131). quam subsidiis eorum qui in eo perpoliendo occu-
(a) XCVII.Epistola Eusebiiet synodi Mediolanensis not>atwstone (Q. posl e». 77). CI. Anatolii CP. ad S.
ad Leonem(Q. postep. 77, A. posl ep. 52). XCVHI. Leonemantea inedila.
Synodi Chulcedonensisrelaiio ad S. Leonem Grmce, (b) CX. Marciani Aug. ad S. Leonem(Q. post ep.
cum versioneRuslici. Iiem Alia versioantiquior cum 88).
tubscriplionibus (Q. post ep. 77). XCIX. Ravennii (c) CXXXll. AnatolnCP. ad S. Leonem(Q. post ep.
Arelatensis et aliorum 43 epitcoporumGalliarumad 105). CXXXIII. Proterii Alexandriniad S. Leonem
S. Leonem(Q. post ep. 76, A. post ep. 57). C. Mar- (Q. post ep. 103).
ciani Aug. adS. Leonem.Eademepittolu Grmce.cum
-- SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIAIN S."LE0NE|£ 66
pautur, exspectat, nos equidem lubenter de manu- /<iVitarum sanctorum editione post celebrior, qui ea-
scriptorum sermonumac epistolarumLeonis vicissiiu- dem Leonis Opera ad mss. exemplaria correcta et
dinibus.inquantum ad editionum notitiam collustran- castigata edidit Colonima. 1561, iterumque a. 1569,
dam facerenl, ex Balleriniis delibala boc loco inse- nec non epistolas Leonis conciliis a se editis inseruit,
ruissemus, si quam illi diulurno labore et indefesso sicuti sermones aliquot cum Homiliario doctorum a
studiopararuntdoctrinam tam facilinegotioet paucis se aucto denuo repraesentavit; quibuscum pari gres-
verbis sine totius dispendiocomplectilicuisset.neque su incedit CanonicorumReg. S. Martinii Lovaniensis
consultius videretur, universa illorum hac in re edilio e mss. itidem codicibus emendata, Lovanii a.
observaia summatim et slylo quantum Iicet contra- 1575- 77, et iterum Anlwerpim1583. Inlerea Episto-
ctiori huicde Leonis scripliset editionibuscommen- lae Leonis aliquod incrcmentum ceperunt ex Colle-
tario appendere; id quod aptius lamen in seqnentibus ctione epislolarum decrelalium card. Antonii Carafm
fiet, ubi de codicibus ab editoribus praecipuis con- quae Ronue a. 1591, curanle Antonio de Aquino,
suliis serino institui debet. Ablegatis itaque eodem magna cum pompa prodiit, nec non CmsarisBaronii
qui instrui cupiunt Iectoribus, ad Operum pontificis Annalihusa. 1566, et Gerardi Vossii,Tungrensis prae-
hujus, ex quo lypis mandari cceperunt, fortunam positi MiscellaneisPatrum, Operibus Gregorii Tliau-
more nostro enarrandam progrediamur. 1 maturgi Moguntima. 1604 adjectis; quaeomnia fere
B
Prima ilaque edendorum scriptorum Leonis au- complectitur ordine justo disposiia Colleclio conci-
spicia dedit Joannes Andreat episcopus Aleriensisin liorum Severini Binii a. 1606, iterumque et terlio
SermonibusRommper Conr. Sweynheimet Ant. Pan- deinde Colonimet Parisiis emissa. Episiolas etiam ad
nartx a. 1470 impressis, quos eodem aut sequenti Ecclesiam Gallicanam pertinentes ad mss. codices
anno ibidera, sed sine loci atque anni mentinne re- emendatas et unius accessione auctas dedit Jac. Sir-
cudit Vliicus Han, paulo post Veneii lypographi mondusin Conciliis Gallim a. 1629. At Vossius illc,
1482,14s5 et 1505, et Joannes Parvus Parisiis 1515, qui Ioco Iaudato epistolas e codd. mss. Vaiicanis ct
aliique, qui latere quam nomen profiteri inaluerunt, card. Sirleii proposuit, integram Operum Leonis
quamquara ex innominatis editionibus illae quas in editionem e mss. eductam et illustratam meditaba-
sequenli indice a. 1475, et numero II praenolavimus, turapud MichaelemSonnium Parisiensem bibliopo-
paulisper ab arcbelypo Aleriensis recedant, una au- lam prodituram, de qua non semel in aliis Iucubra-
lera nura. III (IV) insignita plane diversa esse videa- tionibus mentionem et promissa fecit (a). Sed hac
tur. Per idem tempus varii Leonis sermones in exspeclatio morfe viri (a. 1609) irrila facta Leonis
diversis Homiliarii doctorum editionibus evulgari studiosos aliam spem inchoare jussil, quae iteraio
consueveruni. Sed Epistolas primus Jacobus Merlinus G ' tamen concidit.Nam cum Parisienses quidam biblio-
doctor theologiaeParisiensis prolulit in Collectione polse instituissent LeonisM. Opera una cum Maximo
conciliorum et epistotarum pontificiarumParisiis a. Taurinensi, Pelro Chysologoaliisque, in primis ho-
1524, repeiita ibidem a. 1530 et 1535. Quem mox miliarum auctoribus, quorum numerus sensim au-
secutus est Sichardus edila alia quinquaginta episto- clus est, privato consilio excudere, post plures eo-
larum collectione ad calcem Clemenlis Romani a. rum editiones a. 1614, 1618, 1623, in quibus
1536, recusa Parisiis 1568. Jam vero Petrus Crab- Lovaniensis tantum non simpliciter recusa, sed tri-
beut Mechliniensis de ordinandis epislolis sollicitus bus sermonibus ex veteri ms. Nicolai Fabri codice
fuit, epistolasque a Merlino editas ad consulum ac aucta fuit, tandemcura haec ad TheophitumRaynau-
mentium debitum ordinem constitulas inseruit Colte- dum magni nominis theologum pervenit, qui Hepla-
ctioni conciliorumColonima. 1538, paratae et recusse dem horum scriptorum complevit, in eaque Leonis
a. 1551.Petrus autem CanisiusNoviomagensis, cleri- in primis Opera ad germanam senlentiam revocare
cus tunc Coloniensis dioecesis, qui postea societati sluduit. Prodiil haecejus editio Parisiis a. 1635, dc-
Jesu nomen dedit, primum in conjungendo utroque nuoque prelo subjecta est annis(l651) 1661 et 1671.
scriptorum genere experimentum cepit, epistolasque Sed cum non tam varielate codicum typis editorum
et sermonesduobus tomis Colonima. 1546 et 47 im- D et mss. antiquortim fide quam ingenio suo et doctri-
primi curavit. Hunc exceperunt Laurentius Suriut na niteretur, provinciam ab eo inchoatam suscepit

(a) Adcalcem Operum S. Ephrem, nec non in no- bliothecarummss. eodicibus,quem Quesnellus (infine
lis ad tr. Leoniscontra Eulychem in laudatis Miscel- prmf. gen.) olim post Pegnae moriem apud Marium
laneis vulgaiiiin, nl)i observata sua in recognitione Sancti Angeli canonicum vidisse scribit Emericum
Leoninael ad marginemEpislolarum annotata excitat. Blgntiuiii, Vossianumfuisse. Oslendunt enim lauda-
Adde Nic. Fabriim in episiola ad euiudein (in Opu- tum Marium nullum alium esse quam Joannem Bap-
scu/isFabri p. 113,114), qua se audisse tesiaiur Mi- tistam Maruin, quem alibi Qnesuellus diserte S. An-
chaelemSonniumPariziensemlypographumexspectare geli in foro Piscinm canonicum appellat, quemque
quam cilius ipsiui Operum S. Leonis edilionem.Ac codii-emLeonis a Vossiovariis mss. librorum lectio-
sane Joannes Baptista Marus n<cnis erat editionem nibus noiatiun pi-nes se habuisse dictum est. Errore
Sermonum Leonis, iu ciijus margimbus Gerardus itaque Bigotii facium esse volunt, ut, quod Vossio
Vossius variantes lecliones notaverat, quibus ipse esset adjiidicanduin, Pegnae tribueretur, eo quod
usus est; ei Ballerinii (in prmf. ad Sermones Vossii codex in hujus manus venisset, antequam in
2uoque
eonispag. 81) suspicanlur, codicemOperumS. Leo- Mari biblioiliecam transiret.
nit eotlatumo Franciseo Pegna cum Romanarumbi-
07 SCHOENEMANNI NOTITIAHISTORICOLITTERARIAIN S LEONEM. 68
* .. .
Joannes Bdptista Marus canonicus Romanus, editis A set, praecipueque ponTificisRomani auctorilatem in
a 1644 quibusdam Augustini sermqnibus ex mss. multis usurpatam ostendere atque testimoniisconseq-
Vaticanis et Barberinis, iierumque ex Vat. codice suque tum Leonis sententiaruin, tum aliorum scri>
Desiderii Cusinensis abbatis, postea Victoris III dia- ptoriim demonstrare aUsus esset, sacrae inquisilionis
logis, et a. 1633 Pelri diaconi de viris illustribus vindictam effugere nbn potuit, sed analhemate per-
Casinensibus vpusculo, nolus. Et sermones quidem, cussus fuit in decreto anno 1676, teriio kalendas
codicibus mss. Vaticanis et basilicae S. Petri, ilem Maiasproposiio,omnibusqucEccIesiaecaiholieaefiliis,
aliis et Vossii varianiibus siiffultns, absolvit, sed ne novas,peregrinat atque venenatat doctrinasimbibe-
Biors repentina totum opus e manibus excussil, Ser- rent (a), sub eadem anathetnatnm poena deprava-
monumque ad plurium mss. fidem reslilutorum volu- torum a Quesnello Operura Leonis lectione in-
meri per fralrem ejus cardinali MichaeliAngelo Ric- terdictum, omniaque ejus in Leonem annotata
cio traditum, totum, praeter praefationem, oblivione dispulaiaque in prohibiiorum indicem (6)relatasunt.
est sepultum. Sed cum bene esset perspectum in Romana curia
Hactenus igitur virorum doctorum in Leone M. omnem humanam naturam pronam esse in vetitum,
restituendo studium processerat. Nihil enim refert facileque sentiebant hac sua obvallatione non posse
in hoc generali ediiionum censu commemorareva- B ab omniura animis iara perniciosarum opinionum
rias impressiones Epistolm ad Flavianum per plura contagionem arceri ac defendi, remedium infectii
diversi consilii opera hoc et superiori saeculofaclas, exoptabani, quod oihnem veneni vel imprudentor
aut Sermones in BiblioihecisPairum et Concionatoria vel ex prava appetentia hausti vimstatim retunderet
insertos, aut Epistolas in conciliorumcoltectionibus et penilus exstingueret, edilionem Anti• Quesnellia"
ex supftrioribus editionibus itcrum descriptas. llla nam. Nec sane vana ista sollicitudo fuit. Tot enim
autem respicienles fateri cogimur magnas quidem a lectores atque amatores nova liaeceditio invenit, ut
prima inde Sermonum editione variis occasionibus anno hujus saeculiultimo iterum typis tradi posset;
Operum Leonis accessiones factas esse, sed quod id quod Lugduni forma maxima factum est; atque
textus emendationem atque explicationem attinet, Quesnellus tam parum resipuit, ut nihil ex oranibus
virorum eruditorum studia atque ingenium, non qui- quae tantopere Romanaesedi displicuisse cognoverat,
deni culpa omnium, ut vidimus, admodum deside- in Lugdunensi ediiione tolleret aut retractaret. Con-
rari. Sed quod per duo integra saeculafrustra exspe- tra desiderio isti novae editionis Leoninae tardius
ctatum iuerat, dummodo ingenia copiis, quibus satisfactum fuit. Noh defuerunt quidem homines
Leonis editor necesse inslructus esse debebat, modo eruditi, qui imponi sibi hoc onus paterentur, aut
copiae ingeniis defuerant, id unus subito, absque <<*sponte illud subirent; et erat utique quod causx pon-
speciosa significatione, praesiilit PASCHASIUS QUES- dus addere et honoris cupidos invitare poterat, desi-
NBLLDS, , a quo loia editionum Leonis hisloria nova derala a nonnullis viris doclis in Quesnelli emenda-
quasi auspicia capit. lionibuscura vel eliam ingenuitas, et ex altera parte
Quesnellusenim insigni copia codicum mss., ma- codicum Romanorum et quasi archetyporum osten-
xime Gallicanorum, qui, paucis exceptis, a nemine talio, unde Leo purior educi posse videbatur. Sed
antea adhibiti fuerant, tam Sermones quam Episto- sive quod minus alii pensitassent cum suis viribus,
las innumeris in locis casligavit, novis auxit, nova aut in profligandoopere difficullalibusobrepti desti-
ratione digessit ac disposuit, varietatisque lectione lissent, aut alio quovisimpedimentospes certissimaa
ubere, noiis, amplioribus observationibus, disserta- identidem evanuerunt. luterea privato bibliopolarura
tionibus doclissimis, variarumqtie et cum Leonisge- aliquot Veneloruminstiluto, AugustiniSavioli&.1741,
Stisremotius subinde conjunctarum rerum tracialio- et AndremPoletti a. 1748 Leonis Opera juxta Ques-
ne abundantibus adeo nobilitavit, ut qui modo tam nellianara ediiiooem, additis plus minus ex notis et
jejune habitus fuerat, aucior jain ac causa novae dissertationibus ejus recusa et ciio disiracta sunt.
eruditionis, multarumque ac sane tum gravissima- Post eosPetrus ThomasCacciarius,carmelita,tbeolo-
rum quiBStionumatque disputationum fierel. Prodiit' •»giaepolemicaein coIlegioRomanode f'i opagandaFida
Quesnelliana ediiio 1675 Parisiis, quaternis, duobus leclor, novam, ad codices mss. Romarios potissimum
splendidis voluminibus; sed non c.itius omninm ad- formatam et Quesnello oppositam, Romae,tribus vo-
mirationem alque acclamaliones, quam severara luminibus in-folio, quorum primum Exercitationesin
•poniificisRomani animadversionem in se excitavit. Leonem, reliqua duo opera ipsa complectuntur, a.
Naqi cum novuseditor liberins de nonnullis tam fidei 1751, 1753 et 1755, protrudit. Sed licet non dees-
quam disciplinaeveieris Ecclesiaecapiiibus disseruis- sent ipsi quotquot exoptari poterant manuscripto-
(a) Cacciarii verba stint, ex prmf. 1.1, pag. 3, dogmatibusrevelatit tit conlrarium, moribut Chritiia-
ubi apostolicam sedein divinn Spiritu diictam, ac nit repugnans et a ditciplina Ecclesiceunivenm alie-
suorum fili rum pietati ac salmi pr.ecaveniem banc num; eeontrario probarunl editoris (ortiludinem,qua
saiiciioneiii sanxisse ait. Qund si recie ab eo statu- Ecctesia Gallicanmsplendorem,Gallicanorumprmsu-
tuin Itiit, non poiuit non a malo quopiam spiritn lum innocentiamet veras EcclesimGallicm HberUtltS
profecta esse sacrm laeuliatis theologicaeParisiensis animoseex occasionepropngnaverit.
«ensura^d. 14 mensis Jiinii 1670), qua nihil te in (b) Anni 1682, pag. 277.
hactditione nactoi esse pro/iienlur isli theologi, quod
09 SCHOENEMANNI NOTITIAHISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM: 70
rum librorum copiae, sela voluntate tamen, aut fidu- Al faaecSermonibus subjuncia, non exclusotractatu eon-
cia in vires ipsi hon satis cognitas, efficere non po- tra Eulychetem, foliis14 constant. Ab initio oceur-
tuit quod propositum, et vero insolentius promissum runt, tribus foliis , Jo. Aleriensisprmfatia ad Paulum
erai. Quo evenit sane ut cum eodera pene tempore II, et Rubriemtotius operis per ordinem.
praeslantissimaBILLERINIOROM opera Veneliis 1753- Haecfere de prima Leoniseditione tradidit Audif-
56-57 prodiisset, omnis ejus labor obscurari et ob- fredus in libro saepiusnobis laudato p. 47, diclis-
livione mulctari inciperet, nec iis quidem quoerecens que ut plurimum convenire deprebendimus habitum
ex codicibus Vaticanis et Ratisbonensibus proiulit, allerius editionisex hac expressx, quamstaiim com-
scilicet quod eadem omnia et aliquanto plura apud memorabimus. Hujus vero jam anle AUiliffredum
Ballerinios etiam deprehendereniur, graliam ab eru- mentionem injecerat P. Xav. Laire in specimineliist
ditis inire posset. Quippe Ballerinii optimorum co- typogr. Rom., etc, p. 153, ab illo pro more et con-
dicura mss. abundantia et periiia , usu critices, ac- silio libri sui ob leviusculaaliquot r:apopkp.aT«. acerbo
curala doctrina ejusque commoda distribulione , nec casiigatus. Exhibent eam Catalogi bibliothecnrum
non totius methodo talem Leonis Operum editioncm Smilhianmp. 265, ducis de ta Val. t. I, p. 178, Nic.
perfecerunt, quali post Coustantii Epistolas pontifi- Rossii, p. 47, Crcvennmnovissim. (in-8° ) t. 1, p.
cumRomanorumnullus exomnibusLatinis scriptori- B ] U2, pluraque in Italia exemplaria evolvit Audiffre-
bus ecclesiasticis gavisus fuit; ne taceam Romanae dus, ut adeo mirum sit qui fieri potucrit ut cardinali
curiaevoiis cumulate esse satisfactum, nec Benedi- Quirino ea non innoiesceret, quippequi in Appendice
ctum XIV mandati sui pcenitere debuisse , quo tales ad Pauli II Vitam, de optimis edilt. Rom., dum
buic negotio viros optavit, in quibus dubitare pos- Aleriensis praefationemex ed. Florentina recudi cu-
sis majornc doctrina atque dexterilas, an officiositas rat, Mmltarii de hac editione icstimonium in du-
et studium erga sedem Romanam fuerit; quamquam bium vocavit. Aliter se res habet cum edilione Colo-
aliter affectihaud paucis in sentenliis ab iis jure suo niensi 1470 in-fol., quam idem Mmtlarius1.1, part.
dissidebunt. i, p. 298, addiio testimonio Catatogi bibt. Noriberg.
Jam itaque omnis fatorum series scriptorum Leo- Sauberti, p. 118, laudat, quam nulli umquam biblio-
nis, ex quo prelo committi coeperunt, duabus con- grapho visam novi.
versionibus, quarum altera in Quesnelloorditur, Sine flnno, locoet lypogr. (Romm per Ulr. Han.)
altera a Balleriniis progreditur, constat. Posterior in-fol. B. Leonis Sermones, etc, descriptione totius
priori ulique in omnibus quae ad tractationem scri- praecedentiper omnia similis. Character Udalricum
ptoris pertinent, longissime prxstat, modo ne obli- Gallum prodit, eo quem in Quintiliano excudendo
viscaris Quesnellura suo specimine Balleriniiset om->G usus est plane conformis. Quam P. Lairii asserlio-
nibus omnino qui post eum ad retractandas scripto- nem nos comparatione utriusque exemplaris veram
rum ecclcsiasticorum ediiiones accesserunt, exem- deprehendimus. In utroque etiam libro paginaelineas
plum longe illustrissimum praeivisse. Sequuntur 35 comprehendunt, sed hoc differunt quod in Leone
edilionumsingularumLeonis annales. tituli sermonum maximam partem (a) litteris uncia-
S.ECULO xv. libus exscripti sint, in Quintiliano contra omnino
1470. Romm per Conr. Sweynheymet Arn. Pan- desint. Quod si igitur recte ad Ulricum Han. refer-
nartt, in-fol. S. Leonis papae Sermones et Epistolas tur hic typus, verisimileest quam maxime, vel eo-
ex recogmlioneel cumprmfationeJo. Andremad Pau- dem anno, vel sub initium sequentis statiin ab eo
lum H. In calce : fuisse elaboratum, quia ita invicem affectos novimus
Aspicisillustres, etc. Romanos hosce lypographos, iit si quid novi alter
M. CCCC.LXX. protulisset, alter extemplo prelo idem subjiceret.
Complectitur hoc volumen Sermones 92, Epislolat Praeler Lairium, AudiffredumetQuirinum, quiomnes
vero 5, quarum prima ad Flavianum episcopumCon- oculis hanc editionem usurparunt, Iaudant eamdem
ttantinop. inserla est inter Sermones post decimum Catal. bibl. Bunav. p. 162, ducis de la Val. p. 179,
sextum, reliquae4, nempe 1° ad Maximum episc.An- D Nic. Rossii p. 47, Pinetl. t.l, p. 103. Nostrum
tiochenum, 2° ad Anaiolium episc. CP., 3° et 4° ad exemplum jam notum fecit Hambergerut in Zuverl.
LeonemAugustum,post absolutos Sermones et tra- Nachr. t. III, p. 203, qui tamen principem statuit,
ctatum ejusdem auctoris conlra hmresimEutychetis, ut nuper etiam in Pinell. Cat. Morellut, quo jure,
quem-Rommin basilica S. Anastasii habuit, quique nescio.
proxime Sermonibus succedit, adjiciunliir. Finem (1475.) Sine.loco et typographo, in fol. S. Leonls
operi imponunt ad epistolaeultimaeargumentum per- Sermones. Ab inilio: Liber Sermonum sancti Leonit
tinemia SymbolumNicmnumet testimoniaexcerptade primi papm, doctmis floridissimi ac eloquentissimi
libris cathbiicorumPatrum a Leone papa collecta Leo- incipit feliciler ; deinde eadem linea : Sermo primut
niqueimperatoridirecta , quod Dominus noster Jesus de ordinationesua in pontificem; in fine : Expliciunt
Chrittut verut tit Deus et verus homo. Cuncta vero termonesLeonis papm.

(a) Deficientesnumeravit Audiffredus, scilicet ut negligentiaeLoirium argueret, qui in genere titttlos ma<
iori charactere expressos ease dixerat.
71 SCHCGNEMANNI NOTITIA HISTORICQ-LITTERARIAIN S. LEONEM. 72
Tolumen est foliorum 124, impressum charactere A J anno assignandq quaestione, curare voluisse ut ab
fothico breviori et pingui, sed nilido , binis colum- omnibus quam certissime dignosceretur. Quod fulu-
nis, lineis per paginam38. Chartaesunt densae, satis rum puiavi, si non ultro editionum abtque anno pro-
candidiCal paulo crudiores; margines et interstitia latarum numerum augeremetad Mxllarianam illam,
columnarum lata; distinctionis signa, colon et pun- alias incognitam (c), digitum altius inlenderem.
ctum ; litterse initiales, numeri, custodes et signatu- Deinde vero nec magnopere me errasse existimo,
rae desunt. Tituli sermouuin vero omneseodemcha- quandoquidem tria illa opuscula et argumenti affini-
ractere sunt impressi. Textum praecedunl folia tria taie inter se connexa et preli exsecutione sibi simil-
Jo. Aleriensisprmfaiionemet rubricassermonumcom- lima sunt, neque id ab aniiquorum typographorum
plexa ; sed rubricse nnn nisi in lineam 13 paginae more valde abhorret, ut ex pluribus, quae junctim
primae folii teriii per uiramque columnam proien- excuderant operibus, solum ultimum anno et loco
duntur. Quamquam autem propter laudatamAlerien- impressionis signarent.
tis episcopi praefationem videri pos^it hunc lypum 1482. Venetiis,per Lucam VenetumDominicifilium.
plane Romanam ediiionem referre, revera tamen vii id. August. in-fol. S. Leonis papae Sermones et
eam non refert, quippe qui una cum traciaiu contra Epistolaccum praefationeJo. Aleriensis. Mailt. 1.1,
hceresin Eutychetis , qui uliiuius est, serraones 95]B part. ii, 429. Occurrit in Cat. bibl. ducit de la Vat.
nuraerat, et epistolis, quaeinsuperioribusexslabant, t. I, p. 180, n. 495.
nec non qu.e appendicis loco epistolis accesserant, 1482. Spirm per Pelrum Drach. in-fol. Leonis
symbolo Nicaenoet teslimoniisex PP. scriptisaLeo- Sermones aliquot; in Homiliario doctorum vulgo
ne collectis prorsus caret. Optandum igiiur esset ut Caroli Magni. Sermones sunt 21. De ipsa hac raris-
ab aliquo harum rerum curioso diligentius excutere- sima editioue supra occasione Sermonum Angustiui
tur nura fortasse in singulis etiam leciionibus a Ro- egimus. Cf. Ballerinii in pra?f. Sermonibus Leonis
manis differal. Sed jani quaerenies ex iue leciores praemissa, § 6, n. 26. IIi quidem non perfuuctorie
audio, unde laifdem, si ainpliniisub-.cripiione careat hac edilione usi sunt, sed ut gerinanas Patili diaconi
hoc Leoninorum Sermonum voluiuen, anmim supra- Ieciiones cognoscerent.cum BatileentiNicolaiKessler
scriptura hauserini. Nimiruin haec est illa editio, a. 1496 diligenter contendeniiii.
cujtis in Mmltarianisiudicibus t. I, part. i, p. 3ol, 14X5.VeneiiisperAndreamParmentem,in-fol. min.
fit menlio, cujus tamen pr.cler illum nemo biblio Divi Leonis Homiliae(Sermones et Epistola?) Maitt.
graphorum meminil. Quamobrem soccinciam accer- t. I, part. II, p. 470. Erat in Bibl. Crevennm.Vid.
tam ejus noiiliam leclorilms diutius non invideudam Cal. novissimus (in-8°) 1.1, p. 112, n. 498.
diiximus. Videlicel uuo eiidemque cbaractere atque C ( 1493. Basilea per Nicol. Kessltr, in-fol. Leonis
habilu simul cum Leonis Sermonibus exeu^aesunt Sermones aliquot; in Bomiliario tioctorum, juxta
HomilmGregorii M. atque Origenis, i;a quidem ut ordinem vetustissimum biblioibecie EcclesiaeBasi-
cujusque audoris opus ab alierius opeie separari liensis impresso. Cf. Augusiiniana.
coramode possit, poste iora duo lamcn una eadera- 1494. NorimbergceperAnlh.Koburger,in-i° .Leonis
que sub-cripiione ad calcem Homiliarum Oiigenis aliquot Sermones; in eadem colleciione.
compreliensa sinl (a). Hinc factum est ut ssepius in- 1496. Batilete per Nic. Kettler, in-fol. Leonis eti-
vicem divellerentur et conjunctas cemere rarissime quot Sermones; in Homiliarie doctorum repetilae
jam obiingal. Sic Gregorii el OriyenisHomilim,Leone editionis.
avulso, occurrunt iu Cal. bibl. dttcii de la Val. t. 1498. Basilem in-fol. Leonis Sermonei; in
I, p. 180, n 499, eamdemque , nisi forte solas Ori- eadem collectione, quam laudat Mailt. t. I, part.
genis , Vallarsinm traciasse dixeris , dum in Hiero- ii, p. 675.
nymianis snbsidiis laudat homiliarum aliquol Orige- Sine anno et toco, in-fol. (II vel etiam III hnjus
nis edilionem Basileensem a. 14~5 , quam ignurare generis) S. Leonis I papse Sermones.
me in superioribus profes^us sum (6). Ego tamen Incipit a praefationeAleriensis, quae similiter ac
diversam ab hac censeo. Certe si baecipsafuit, quam D ] iu editione a. 1475 inscribitur : Joannit Andrm tpi-
fortasse conjectura ductus Basileensem dixerii, me tcopi aleriensisad summum ponlificempaulum secun-
assentientem non habei. Nam, nisi omnia mefallunt, dum Venetumin laudem ipiiut tancti Leonit pape.
in Italia boc volumen excusum est. Ne quis verohac Impressa vero cernitur in aversa folii prirai pagina,
nostra argumentatione contrarium pntiusquain quod et linea 28 absolvitur, proximeque succedenteshabet
intendimus effici existimet, cogique nos posse putet rubricas, quaeprima folii tenii pagina linea 35 termi-
ut abique loci et anni nota, alio qnovis lempore ex- nantur, aversa vacua relicta. Textus incipit eadem
cusam scribamus banc Leonis editionem, uipote inscriptione ac ed. a. 1475. In fine pariler : Expli-
nulla alia de causa anno 1475 praenotalam, quam eiunt Sermonesleonis pape.
quia cum opere simili hoc aimo exsrripto compacta Constal opusculum foliis 152 iinpressum chara-
sit, respondebimus , priiuo, nos, missa oinnino de ctere golhico majusculo in cbarta alba muudaque,
(a) Sonat : Expliciunt omeliebeali gregorii pape et rianas in tomo sequenti.
ongenit ptetbyteri. Addito anno, noil itera loco. tjbc- (b) Vid. 1.1, p. 475.
riorem descriptionem accipies inler editiones Grego- (c) Vid. Denis. Garell. Bibl. p. 195.
75 SCHOENEMANNl NOTITIAHlSTORlCO-LITTERARIA 1N S. LEONEM. 7«
lineis in integra pagina 34. Signaturae,numeri, cu- , L S^ECULO XVI.
stodes el littersciniiiales absunt. Interpunctioni so- 1505. Veneliis in typographeio Bartholommide
lum punclum inseruit. Hanc fere descriptionem Zanis de Portesio librarim artis peritissimo, expensit
ediiionis mibi incogniiaepraebetP. Placidus Braun hmredum nobilts viri Q. Domini Ociaviani Scoti,
in iVoi.Hitt. Lit. I, p. 56, eamque jam a Bavero in in-fol. S. LeonisSern.oues. Juxta editionemParmen-
Bibl. univers.T. II, p. 275, notalam esse inonet. Ap- sem. CommemoratQuesnellusin Prmfat. gen.
paret auieni eam ab illa quam sub anno 1475 recen- 1511. Parisiis per Jo. BadiumAscensium, in-i 9.
sui admndumesse diversam, tametsi ex titulis con- S. Leonis papaeEpistolaecaibolicaeet sanctaeerudi-
cludas unam ex allera fuisse expressam, atque adeo tionis plenissimae.Cat. Bibl. Reg. Paris. it. Bunav.
habere in quibus a Romanis archeiypis differant.Op- et Bodlei.Insertns est libellus de Conflictuvitiorum
laverim igitur ut virosolenissimo placuissetcontenta etvirtutum, Leoni, ut lot aliis Patribus, perperam
ejusderadiserteindicare. llaesitavi aliquantulum,qui ascriptus.
factum sit, ut tum Braunius, tuni alii bibliograpbi in 1515. Parisiis, in-i". Leonis pomificis maximi
aestiinanda edilionum iniiomiiialariim aelate unam Seriuones quam diligenlissime nuperrime castigati
fere normam anni 1475 seqnerentur. Jam Brauniut et i|uantum anniti ars potuit feliciier iinpressi. Ve-
addidit a. 1475, aliara editionem absque typographi B numdanturParisius (sic)in vicodivi Jacobi sub Lilio
et loci nota prodiisse. Cave vero ne supra a nobis aureoa Joanne Parvo (Jean Pelit).
descripiam cognitamipsi existimes. Alia causa su- Exemplar juxta quud descripli sunt, ediiionis
best, Deburiinempe commentum, quasi editio Ro- Romanae fuit. Insunt igitur el epislolae 5, eodem
mana absque anni nota (Ulrici Galli), anno 1475 omnes ordine et appendices. In fine, absoluto plane
procusa fueril. Hinc annus isle percrebuit. Sed bunc reliquo opere, post paginam vacuam folii ultimi, id
Deburii errorem P. Xav. Laire in Specim. p. 153 est, centesimi octavi, adeo ut separari possil, additus
reprehendit. est libeltus Leonis papm de Conflictu vitiorum. Huic
Sine anno, locoel typogr. in-fol. (III vel IV). S. titulo, qui in summa pagina cernitur, subjungitur
Leonis papaeSermones. Ab initio : Incipil liberbeati statim notula : Leoni insuper quodsequitur ascribilur
Leonit papm Sermonum, et termo primut de ordina- opusculum. Illud ergo (quod conducere videbatur)
lione sua tequilur. In fine : Ihesus Chritlut Maria. addidimus. Tuilaque quidquid elitludest, mquilector
Insunt Sermones 94 , quorum penultimus tractatut optimebonique, comulilo. Occupat folia 8, quae nu-
contra heresin Eutychetis, ullimus sermo de Absalon meris non signantur. Iu fine Iicecclausula : Expticit
est supposiius.Terlia haecest, vel si mavis, quaria prmclaruset insignistractatusLeonispape de confliclu
edilionuin Leonis locumet annum hatid praeferen- C vitiorum et virtutum; vna cum sermonibuseiusdem.
tium, alque omnium omnino antiquarum rarissima. Parrhisiisque impressus in sole aureo vici diui la-
Notitia ejus debetur DenisioV. Cel. in Memorabilib. cobi per magistrum Bertholdum remboll. Anno dni.
Bibl. Garell. p. 194, nec praeter eum quisquam hac- M. CCCCC.XV. die vero II. martii. Characteres
tenus exemplumillius tractavit. Prodidit itaque folia sunt gothici minuti, verba crebris compendiis con-
hujus voluminisa se numerataesse 133, linearum57, cisa, in margine loca insigniora Leonis lemmate no-
Jitieras csse golhicas, sed novi plane generis, ma- tantur, etbiblicorum numeri sunt ascripti.
jusculas nimirum, fluctuantes et asperas, quaequasi 1516. Lugduniper JohannemClein. in-fol. Leonis
scalpro exarataevideantur. Mediis iu vocibus tradit Sermones aliquol, in Horailiariodoctorum f. Augu-
couspici passim liiteras rotundas a, st,elct, atque siiiius,
uncialesetiam C, 0, S, T, sacpiusRomanamformam 1524. Parisiis in fol. Epistolae Leonis papae,
referre. Rara litterarum compendia. Distinctionis in Jacobi MerliniCollectioneconciliorumcum genera-
signa, punctumel colon.Abstintcustodes, signaturae, lium, tum provinc, el decretor. pontificiorum.
nutneri, lilteracque initiales. Singulis sermonibus ti- Teslis est Quesnetlus,qui nonagintaquatuorepi-
tuli sui sunt ascripti; singulis in fine addila vox tolas Leonis, multis quidem locis mendosas, sed vi-
"
Amen, lilleris late distamibus. Ascriptus erat exem- cissim in aliquibus multo recenlioribusemendatiores
plari Garellianocolore purpureo annus 1461, sed inesse scribit.
fraudulenier lioc faclum esse suspicalur Denisius. 1525. Lugduniper JoannemCrespin.in-fol. Leonis
Sibi ipsi co.njeciuramferre coactovelAntoniumSorg, Sermones atiquot; inter Homilias doctorum eccle-
Angutlanum,vel ConradumFiner, Esslingensemarti- siasticorum, etc.
ficem, videri pronuntial. Illud vero ex contentis ma- 1525. MoguntimapudJo. Schieffer,in-fol De-
nifestum,nonex Romanis,earumque repetitionibus, creta Leonis papae 49, in ed. principe Collectionis
Venetis, Sedex una reliquarum, quas ante recensui- Concil. et Canon.DionysiiExigui, quemsaepejam in
mus, omissisquibusdamet additis aliis, hanc edilio- superioribus allegavimus.
nem fuissedescriptam. 1530. Colonimex off. Petri Quentel. in fol. Epi-
Sine anno, Colonim per Conrad. de Homborch. stolae Leonis papse; in repelita ejusdem Meiiini
in-fol. Leonis Sermones nliquot; in Homiliariodo- Collectione conc.gen., etc T. II, a fol. 188 ad 228
clorum, editioue supra inter Augustinianadescripta. Epistolsenumerantur XCVII.
1530. Colonimex off. Eucharii Cervicomi,in-fot,
PATROI.UV". 3
75 SCHOENEMANNI NOTITIA HISTQRICQ-LITTERARIA1N S. LEONEH. 70
Leonis Sermones aliquol; io Homiliit prmstantitsi- A 1561. (Colonim).&. Leonis opera studio LaurentH
morum Ecclesimdoctorum. Surii,
1535. Parisiit apud Franciscum Regnault, tn-8°, t Laurentius Suriut Carthusianus in editione a.
Epistolae Leonis papae; in iisdem Concitiit h. a. et 1561 multum temporis ac operse se posuisse profl-
1.denuo repetilis, a folio 202 ad 447. letur in corrigendis Leonis Operibus, licet anie an-
1856. Basitem, in-fol. Leonis papae epislolaequin- nos aliquot, inquit, dociorum virorum studio emen-
quaginta; una cum aliis pontificum Rom. epistolis data prodiissent. Fatetur tamen non se totum Leo-
addilae Clementit Romani Recognitionibut, edeiito nem suae iutegritati ita restituisse, ut uihil jam re-
Jo. Siihardo a pag. 306 usque ad finem (id est 374). liquum esset castigationedignum; nec miruui esse,
Jam primae suae ClementisRecognitionutneditioni, ait, cum ipse Leo fateatur, etiam tum cuin adhuc
quae a. 1526 Basileaeapud Jo. Bebelium in-fol. pro- in humanis ageret, vitialam fuisse Epistolam illara
diit, addiderat Sichardus pontificum aliquot Roma- suam, quaeest ad Flavianuni.» HaecQuesnellus, iia
norum Epistolas plerasque supposititias. Sed longe ut loci ubi haec editio expressa sit mentionera nul-
ubertor accessio haec tulit, Leonis simul non exi- lam faceret, qui tamen vix alius quam Colonia esse
guam partem complexa. Diligenter cam consulue- potest. Ego vero dubito an omuino hujus anni edi-
runt fratres Ballerinii. B tio exsiel. Ceite Harzlumiut in Bibliotheca Colo-
1538. Cotonia apud Pelr. Quentel., in-fol. Epistolae niensi (Coloniae1747, in fol.), p. 220, non nisi 1568
Leonis papae primi, et Decreta; in Collectione con- faciara novit.
ciliorum omnium, auctore Petro CrabbeMechliniensi 1566. Lovanii apud Hieronymum Wellmum aa
T. I, a fol. 343 ad 592. intertigne Diamantit, tn 8°. Voll.II. Tomut I inscri-
Pollicetur edltor magis propriam et aptam Episto- bilur : D. Leonis papad, bujus nominis primi, qui
larum Leonis ordinalionem. Quae enim, inquit, summo jure Magnicogn;omenjam oliin obtinet, Ser-
prtu» confusa conscriplm sunt, nunc tecundum con- mones et Homilim, quae quidem exstant omnes.
tulum ( modo tciri possint ) ac mensium debitum Aliera jam vice summa cum diligentia ad antiquis-
ordinem sunt constitutm, quibus deficieniibus, ordo sima exemplaria omnia castigaia et aucta. Cum du-
reliquarum Epistolarum, qui aptior visut ett, serva- plici indice. Tomus alter habel: D. Leonit papx
tur. Ctrique epistolae praemittitur capitulorum indi- EpisioUe decretalet ac familiaret, quae quidem ha-
culus. Notantur in margine loca Biblica, adjectseque ctenus reperiri poluerunt omnes. Altera jam vice
sunt passim lectionos varianies. summa cum providentia ad antiquissima exemplaria
1546—47. Colonim, in 8°. Tomis U. D. Leonis correcta?.
papae, etc, Epistolae decretales et familiares. Ejus- *C Uler prior posteriorve tomus sit, in titulo non
dem Sermones et Homiliae, edente Petro Canitio signiucalum est. In eo vero exemplari, quod Bi-
Noviomagensi, quem Quesnellus scribit professum, bliotbeca Regia nobis suppeditavit, inverso ordine
adminiculoadmodumvetustorumet emendatistimorum _ac nos repraesentavimus compacti sunt. Sed ante-
exemplariorum te adjulum fuisse. Vide repetitioneiu ponere visum esl eum cui pr.efatio editoris et Leo-
liujus ed. a. 1566. Reprehendit autem Quesnellus nis vita (ex prima ed. 15-16-47 ) accedil, quique, si
quod librum de Confiictuvitionm et virlutum. tam- tempus spectetur quo primum Sermones aul Epi-
quam Leonis, addiderit. stolae in lucem editi fuerint, merito priorem sibi
1551. Colonias apud Petr. Quenlei., in-fol. Epi- vindicat locum, quem in omnibus etiam deinceps
stolaeLeonis papae primi et Decreta; in ejusd. Pe- insecutis editionibus semper obtinuit. Canisii prae-
tri Crabbe Conciliisediiionis repetitoe. fatio ad Joannem Lippientem,episcopumCirenensem,
1581. Ibidem, in-fol. S. Leonis Sermones. Laudat tuffraganeum et eccletiastem primarium Colonimlen-
hanc editionem, quid quod tractasse se scribit Jo. dit. Incusat furorem sceculiejusque causam, imtna-
Ciampinut in Epistola ad Erasm. Gattola a Caieta. nem philauiimrabiem, unde perversa tludia novot
Atlaioen ne hac quidem professione omnem dubiia- * tcribendi libros, ambitiosadoctrinm oslenlalio, prm-
tionem nobis exemit, quippe quem in aliis, quas * fractaque qumdamsapientimprmsumptio,iiem effrenis
item versavisse videri vult, manifesto lapsuui de- libido comminiscendinova dogmata, quibus vetera
prehendimus, laudando editiones Lovan. 1566 et fastidire simul et antiqudri documentaincipiant, lara-
Antuerp. 1583, quaternis excusas. Nec magnopere quam ex fonte oriantur. Per hos demum seu gradvt I
etiam docirinam suam nobis approbavit, qui, Ro- omnit impietatfsinquit, hucjam . . . ineulcat. Jam
f
manus ipse et Romae degens Coloniensem bujus Leonem baud hosce tam reve-
benigniorem apud
anni edilionem atuiquusimam sermonum dicere po-
randarum legum et instilutorum majorum contem-
tuit.
1553. Venetni, in-fol. S. Leoois Sermones, eo- ptores fortunam habiturum praesagit, quos tamen,
dem Ciampino teste. In suspenso itaque sinamus, modo legere velint, omnes ad suspiciendum viri
toorstm an in colleeiioiie aliqua editi sunt. animum et amplexanda quaetemerario ausu spreve-
1585. Batitea per Benr. Petri, in-fol. Leonis rint dogmata compulsum iri sperat. Epistolarum
papa primi Epistoia ad Flavtanum contra Eutychen; ordo ut nobis visum, ex Petri Crabbei editione re-
iu Ortho'doxaar.Jo. Heroldi n. 37. petitus est. Caeierum in utraque parte, ad superio-
Tl SCHOENEMANNI NOTITIA ffiSIORlCOLITTERARIA IN S. LEONEM 78
rum editionum institutum, texlus Biblici et varian«.J1 gatae; per canonicos regulares Sancti Martini oppidi
tes qasedam in marginibus adjectae sunt. et academimLovaniensis.Epistolae a. 1575, Sermo-
1567. Colonia ex off. Jo. Quentel.,in-fol. Epistolse nes a. 1577 prodierunt. Ad manum est non nisi
Leonis papas primi et Decretalia, in Concii. Colle- volumen prius, editioni Petri Canisii quoad externa
ctione Suriana. persimile. Pracfatioabest. Num alleri volumini ad-
1568. Paritiis apud Mich. Sonnium, in-fol. Epi- dila sit, nescio. In secunda certe editione omnino
stotseLeonis papie, cura ClementitRomani Operibut, desideratur. Inscripsit eam tamen Joannes Vlimme-
edente Joanne Sichardo. rius prior S. Martini, qui primas parles hujus re-
Hanc adhibuit Quesnellus, atque haec de ea in censionis susiinuisse videtur, Arnoldo Ganthoisab-
Prmf. gen. monuit: i Joannes Sichardus Clementis bati inonasterii Marcenensis, praedicans in epislola
Romani Opera collegit, quibus et velerum pontifi- data Lovanii kalendis Augusti 1575 : Epistolarum
cum Pseudo-Epistolas adjecit. Haepost plures edi- librum ms. Johannis Wamesii, juris uiriusque do-
lioues iu Germania eraissas Parisiis eliam prodie- ctoris, et juris pontificii in Lovaniensi ttniversitate
runt 1568, cum plurium pontijiciarum Epittolarum professoris.
prmteriimqueLeonit nostri accessione, quat ad fidem 1578. Basilemex off. Henr. Pelri, t'n-8°. Leonis
veterum exemplarium Victorinorum rettilutas fuisse B I Magni Epistola ad Flavianum GrsecoLatina, reetae
lestatw editionis hujus procurator anonymus.t Cre- fidei columna; cum Legatione imp. Cms. Manuelis
diderim equidem baec ejus verba non ita esse acci- Comneni ad Armenios, ed. a Leunclavioa. p. 169 ad
pienda, ut hanc Parisiensem demum editionem Epi- 227.
stolis iilis locupletalam esse voluerit, sed quaede ac- 1583. Antuerpim apud Philippum Nutium, tn-8°,
cessione scribit, ad Germanicas quoque editiones tomis II. Opera D. Leonis M. per canonicos reg. S.
traxerim. Quatenus vero hoc valeat, in superioribus Martini, etc, ex manuscriptis codicibus emendata
ad a. 1536 declaratum est. Quid quod fortassis nec cum iudicibus novis.
Victoriuorum codicum emendationibus prima glo- Hic est litulus tomi primi seu Sermonum; Epistolae
riari possit haec editio? Praecessit enim Parisientis inscribunturut in prima. At charla atque characieres
apud CarolamGuillard viduam 1544, in-fol., quae nitidiores sunt ac illius.
nescio an fons illius fuerit. CerteEpislolasClementis 1585. Venetiis apud Dominic. Nicolinum, in-fot.
ex Victorinis codicibus eroendatas titulus profitetur, Leonis Epistolae decrelales; in Conciliorumomnium
quem in Addendis ad Rufinum (ad p. 635 T. I) in Collectione per catholicos quosdam theologos (po-
tomo tertio dabimus. lissimum Dominic. Polanum Venet. ord. Praedic).
'
1569. Colonim per Marlin. Cholimnum, in-fol. " 1588. Lugduni ex off. luntarum, in-fol. Leouis
Leonis Sermones aliquot (XXI); in Homiliario do- Serraones aliquot; in Bibliothecahomiliarum et ser-
ctorum catholicorumselectis bomiliis aucto et edito monum priscorumPP. Laurentii Cumdii, ed. et per-
a Laurentio Surio. Jo. CiampinusLeonis Sermones fecta a Ge. Mosano.
hoc anno el loco et bac forma editos, nulla addita 1591. Rommex mdibusPop. Rom. exc. Ge. Ferrario,
collectionis, cui inserli essent, mentione laudau in-fol. S. Leonis 1 Epistolae decretales; in Colle-
Integram ideo edilionem seorsim factam innuiexisli- ctione Epistolarum decretalium summorum pontiff.;
mare aliquis posset, in primis cum non manti adornanle card. AntonioCarafa, quam publici juris
tantum tenuisse, sed accuraia attentione legisse se fecil Antonius de Aquino.
affirmel. Sed haecut cacieraeviri illius promissiones Splendidi liujus operis vetustissimis et Valicanae
vauae sunt, quippe qui unius vocis cura occupalus, bibliothecae, et aliis permultis mss. codicibus per-
ad alia non uisi desultorie advertit. fecti, copiam nobis deesseveliemeiiterdoleo. Sed vide
1569. Basilem per Henric. Petri, in-foi. Leonis infra quse ad mentionem CollectionisBullarum Coc-
papae1 Epistola ad Flavianum , contra Euiyclien; quelinianmdocentur.
in Honum. Orthodoxgr. Jac. Grynaei, p. 41. 1569. Romm typit Congreg. Orat., in-fol. Leonis
1572. Tiguri, in-fol. Leonis episcopi Romani epi- ^ Epistolaealiquot antehac non ediim; in Baronii Anna-
stolae duae, una ad Flavianura episc. Constantinop. libus T. VI. Nimirum 1° ad episcoposper Arelatensem
contra Euiychen; altera ad Leonem Augustura con- Gallim provinciam constilutos, in sequenlibus ed. n.
traNestorii et Eutychetis blasphemias; inier Scri- 106, ad a. 449, n. 16, ex antiquo codice Ecclesiae
pta veterumLatina de una persona el duabus naturis Arelalensis ; 2° ad RavenniumArelatensemepisc, ad
Dowuni,etc. ed. a Josua Simlero, p. 74. a.449, n. 62, ex eodem codice 207; 3° Epistota
1573. Venetiis, in-fol. S. Leonis Sermones. Au- comprovincialiumepiscoporum metropolit Arelatensis,
ctor est Ciampimtt, sed non significat, utrum seor- ad a. 450, n. 52, ex eodem fonle (108); 4» Epistola
sim an in collectione aliqua prodierint. Leonitad episcoposcomprovincialesmelropotis Arela-
1575-77. Lotanii apud Hieron. Wellceumad tn- tensis, ad a. 450, n. 57 (109); 5° ad Ravennium
tersigne Diamantit, eacudente Joanne Matio, in-8°, AreUtltntem archiepiscopum (210), ex eodem ms.
tomit IL D. Leoois papsehujus nominis prinii Epi- pariter ulraaue.
ttokt decreUdeset familiares (Sermonet et Homilite), SjiCULOxvii.
a jnendts el maculis variis diligentius riunc repur- 1604. Moguntim apud Balthas. Lippium sumpt.
7!} SCHOENEMANNI NOTITIAHlSf ORiCO-LlttERARIA IN S. LEONEM. 8(1
Ant. Heirat., in-i°. S. Leonis Papae Epistolsealiquot ASS. Patrum Leonis Magni Romani pontificis, ejui
'
eialia qumdam; in Miscellaneis tanctorum aliquot nominis primi, MaximiTaurinensis epitcopi, et Pelri
Patrum Grmcorumet Latinorum collectis primum et Chrysologi Ravennalit epitcopi, Opera omnia quae
editis appendicis loco ad Gregorii Neocms. Opera a reperiri poluerunt. Videeditionis hujus repelitionem
doct. GERARDO Vossio Prmp. Tungrensi. ' proxime sequenlem.
j
In-iiiu a p. 144 ad 238 sequentia : 1° Epistolaad 1618. Parisiis sumptibus Sebastiani Cramoisy,in-1
Flavianum Gr. et Lai., cum argumenlo et subjunctis fol. SS. Patrum Leonis M», etc, Opera omnia. Edi-
scboliis Vossii;2°Epistola ad Leonemimp.Auguslum tio nova, aucta et recognita. Sic litulus; enimvero
G/et Lat., cuin argum. et scboliis; 5° Testimonia altera hrcc edilio non magis est recognita quam
SS. Patrum, elc., non solum Latine, ut amea edita prima, sed utraque ad verbum est descripia ex Lova-
erani, sed et Graece, sicut in antiquis inss. invenisse niensi. Nec verili sunt bibliopolae, qnorumsoliimuoc
se tesiatur ediior; 4° Epistola Petri episc Ravenna- est tnstitulum, Ulimmerii epistolam in fronte operis
tis ad Eulychenpresb. contra errores ejus, pro Leone, recusam dare. Mirum vero qui Quesnellus scribere
Gr. et Lat. ex Mss. Vatic. et Card. Sirleli; 5° Tra- ; poterat integra Leonis Opera ante annum 1614edita
ctatus S. Leonisadversuserrores Eutychetisel aliorum se nescire, cum tamen Ulimmerianamoperam probe
hmreticorum, incipiens : Ad Ecctesim filios inslruen- B noverit. Inlegriora dici poteranl, si verum est, quod
dos, etc (ex ms. Valic n. 2346 ), quem plenius in scribit, tribus Sermonibus ex veleri ms. Nicolai
scholiis subjunctis ex styli sententiarumque similitu- Fabri codice, in bibliotheca Thuanorum tunc ser-
dineLeoni asserit editor; 6° Edictum S.Leonisad vato, esse auctiora; nam nobis propter indicis defe-
univerios episcoposper Siciliam constitutos; 7° Epi- ctum contendere eam cum praecedentibusnon licuit.
ttoldad Julianum Coensemepiscopum.,Utramque an- Epistolas habet 110 et tractatum a Vossio editum
tehac non editam ex ms. Card. Sirleli descripsit et adversus errores Eutycketis.
vere Leonis esse exdictione et historicis monumentis 1618. ColonimAllobrog.sumpt. Ant Hierat., in-fol.
demonstrare nititur. Sed qui porro addili sunt; 8° Leonis... Epistolae et Decreta (110); iu npetita tfi-
De Martyribus, et 9° de Absalone quandoDavid pa- nianaConcilioium editione.
trem suum persequebatur,qui in antiquis aequecodi- ' 1618. lbidein per eumdem, in-fol. Leonis M. pon-
cibus ac edilis supertoribus pro Leonmis vendeban- tif. Sermones de praecipuissolemnitatibus Dominiet
tur, eidem abjudicavit. Atque haec omnia scholiis ' sanctorum; Epistolaedecretales et familiares, ex ed.
illustravit Vossius. . Lovaniensi; in Bibl. PP, T. V, part. u.
' 1606. Colonim
apud Jo. Gymnicumet Ant. Hieral., , 1622. ColonimAgr. sutnpt. Ant. Hierali, in-fol. S.
in-fol: Leonis papx I Epistolae et Decreta, praemissa'< C Leonis papae1 tractaius adversus errores Eutychetis
Vita ejusdem; in Collectione conciliorumSeverini : et aliorum haereticorum ; ejusdem Edictum de Bonis
Binii T. I, p. 935-1009. Insunt epistolae 110 addilis Ecclesiac non alienandis; it. Epistola de auctorilate
scilicet quae a Baronio Vossioque recens vulgatac concilii Nicaeuiet de non ambiendis pluribus Eccle-
'
erant. siis, ex ed. et cum notis Gerardi Vossii; in Supplem.
-1614. Hamburgi typis Pauli Langii, in-8°. Epistola adBibl.PP.Coloniens.p.iSl.
Leonis Magniad Flavianum Graeco-Lalina; ex manu- ' 1623. Lugduni sumpi. Claudii Landry, in-fol. SS.
scripto Graecoanonymo, Byzantinaeurbis direptioni PP. Leonis Magniejus nOminisprimi, MaximiTauri-
subtracto, Grmceprimum, Latine vero ipsius Leonis nensis Peiri Chrysologi Ravennatis, Fulgenlii Rus-
verbis seorsim edita, cum praefatione M. Nicolai pensis, Valeriani Cemeliensis et Asterii Amaseni
Glaseri. Addila post praofationem ex eodem manu-' Opera omuia, quae reperiri poiuerunt. Editio praeter
scripto Gregorii Thaumaturgi de sancta Trinilate* caeteras recognita auctiorque cum scholiis Gerardi
doctrina. Vossiiad S. Leonem, elc.
Editor, scbolae tunc Verdensis rector, ex biblio- Satis commode exscriptum estvolumen, quod bi-
theca Philippi Sigismundi Ducis Brunov. etLuneb. bliopola Dionysio Simoni de Marquemontarchiepi-
*O
episcopi Osnabrug et Verdensis nactus erat ms., in scopo tunc Lugduneosi dedicavit. Praemiltiiur Ser-
quo Graeca bujus epistolae versio cum aliis quibus- monum index, sed non Epislolarum. Indicem loco-
dam opusculis exhibebatur. Erat illud, ut scribit, ex rum BiblicorumLeo cum Maximocommunem babet. -
Byzantii incendio subtractum, ab Hebraeo quodam Fallitur autem Quesnellus dum hanc quasi repeti-
in iEgypium, inde in Melitam insulam, indeque a tionemed. 1618commeraorat. Videlicetquod lextum
Rhodio equite in Germaniamtransporlatum, tandem- : attiuet, unius omnes sunt familiae, at quoad biblio-
'
que ab Henrico SchradaeoI. D. Osnabrug. procon- polae instiluium valde differunt.
sule, bibliothecaeepiscopali insertum. Sed cum pri- 1653. Lugduni...... in-fol. SS. PP. Leonit M.,
iriuin eam in lucem emissurus sibi visus esset, ad Maximi Taurinensis, etc. Heplas prmsulumchrisliana
linem jam perducta preli opera rescivit demum, a sapientia et facundia clarittimorum, edente Theophilo
Leunclavio hunc honorem sibi ereptum. Contentus Reynaudo, soc. Jesu.
igitur fuit ex Leuuclaviana editione variantes aliquot Heptadem hanc scriplorum confecit editor inse»
lectiones excerptas in calce addere. rendo collectioni, ante annos decem ibidem apod
'1614. Parisiis apud Claudium Morellum, in-fo.. eumdem.ut opinor, bibliopolampublicatae^AmedfUirt
81 SCHGENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA1N S. LEONEM. 88
Lausanensem,qui proxime Asterium antecedit. Non A Ratisponensideprehenderunt; primam autem Arnol-
igitur ad ediiionem a. 1618 conformata est, ut Ques- dus Graecescriptam in Bodleianocodice reperit, si-
-nellus innuit. cuti Ballerinii in VaticanoGraeco1455. Cf. Balleri-
1638.ParisUsex off. Morelliana, in-fol. S. Leonis niorum de collectionibus Epistolarura Leonis, quae
Vita, Episiolaeet Decreta; in Concilior.edilione Bi- infra excerpla damus, observataad collect. 16.
niana, postremaerepetilionis. ' 1670. Cygnemtypis et sumpt. Sam. Ebelii, tn-8°.
1642. Paritiis sumpt. Cl. Sonnii et D. Bechet, in- S. Leonis M.Rom. pontif. ejus nominis I, Sermones
fol. S. Leonis Episiola ad Theodoretum, Lat.; in in solemnitateNativitatis Domininostri JesuChristi,
calce Operum Theodoreti.T. VI, p. 724. 2, 7 et 9, in divorumPP. veterumqueEcclesimdoclo-
- 1644.' Parisiis ex typogr. Regia, in-fol. Leonis M. rum
aliquol, qui orationesoluta scripserunt Homiliis
Vita, Epistolaeet Decreta; in ConciliorumCollectione ac Mediit. in festumNativ. J. Chr. ediversis ipsorum
Regia. T. VII, p. 49 272, et in T. VIII. operibus collectae et peculiariter editae a Chrisl.
• 1651. Partsiis in-fol. Leonis Opera. Quesnel- Daumio pagg. 103-121.
lus tamquam iieraiionem ed. a. 1618 laudal; sed, 1671. Parisiis sumpt. Petri Variquet, via Jac sub
si omnino exstat, toia Raynaudiana haud dubie in ea signo Craticula prope mdesS. Benedicti, in-fol. SS.
recusa est collectio. B PP. Leonis M., etc.,Opera perTheoph. Raynaudum.
1661. Parisiis apud SimeonemPiget (Bibliopol.ju- Accedunl huic posireraae edilioni D. Prosperi Aqu.
ratum vit.Jacobasaad insigne Prudentim, in-fol. Leo Opera, etc
MagnusRomanus ponlifex, Maximus Taurin., Pet. 1675.LuletimParisiorum sumptibusJoli. Bapt. Coi-
Chrysol.Ravenn., Fulgent. Ruspens., Valerian. Ce- gnard via lac. sub Bibliis aureis, in-i". Tomis II.
mel., Amedeus Lausan., Asterius Amasen. Heptas S. Leonis Magni papseprimi Opera omnia nunc pri-
prmsulum Christiana tapientia et facundia ctarissi- miim epislolis30, tribusque de Gratia Christi opu-
morum. sculis auctiora, secundumexactam annorum seriem
TheophilusRaynaudus soc. J. theol. priorem edi- accurate ordinaia , a suppositiliis, interpolationibus-
lionem, variis ad SS. Leonem et Fulgentium acces- que, innumerisque mendisexpurgata; appendicibus,
sionibus inslruclam, octoginta Fulgentii Sermonibus dissertalionibus, nolis observaiionibusque illusirata.
ex ms. cumulavit. Censuraminofficiosm censurm libri Accedunt S. Hilarii Arelatensis episcopi Opuscula,
de Prmdettinationeet Gratia, S. Fulgenlio vindicati, Vita et Apologia. Lna prodit e lenebris geminus co-
apposuit: Valerianum Cemeliensemaccurata defen- dex canonumet consiitutorum sedis apostolica?.
sione texit, adversus parcumc/iaritatiscriminatorem. Ordo contentorum bic est. Agmen ducunt libri a
AmedeiHomiliasflorentissiniasde Deipara addidit. (" Quesnello demum, ut supra vidimus, Leoni vindi-
Hac postrema editione D. Fulgenlii liber teriius de caii, videlicet, de Vocatwne omnium genlium libri
Veritate praedestinationiset gr.ilice, autea mutilus, duo; Aucloritatesde Gralia et liberovolunlalis Arbi-
nuncprimum prodil omnibus suis capitibus absolu- trio; Libellusad Demetriadem Virginem. Hos exci
tus. Perinde atque D. Asterii Homiliae.Quibus ad- piunt Sermones sub una nuinerorum serie ordinati
juncti sunt ejusdem auclorisSermonesviginti omnino nec lamen omissa prius usitata numerandi ratione.
longeelegantissimi. Fatetur auiem nullum ioco suo motum esse, praeter
Titulum plenum hoc Ioco proponere malui, ne in tres, scilicet quarlumin Anniversarioassumplionissua,
sequeutibus per singulos auctores discerptum con- textum de Collectiset Eleemosynis,et nonum de je-
quirere lectores oporteret. junio decimi mensis,qui olim ex cod. ms. Nic Fabri
1662. Parisiis sumpt. Ant. Bertier, in-fol. Leonis ad calcem caeterorumerant adjecti, a Quesnello vero
Sermo in Naiiviialem Domini; in CombefisiiBibl. juslis locis p. 110, 121 et 140 sunt ascripti. Unicum
foncion.p. 241. sermonem 96 in Cathedra S. Petri, inquit, ex regio
1662.RommtypisJacobiDragondelli,in-8". Novem. cod. descripium caeterisaccensuimus et accensuisso
Leonisetaliorum ad LeonemEpistolaeex codice ms. pcenitet, quoniam, etsi tunc temporis ratio id non
Barberino edilaeinter Acta synodi RomanaeSubBoni-]D una suadebat, modo lamen styloct in propria iterum
facio II; in Luae HolsteniiColleclioneRomanabipar- et in aliena trulina suspenso, prius examen castiga-
titapagg. 103-163. mus, illumque Leoni abjudicamus. Enimvero hoc
Episiohe sunt sequentes: 1. Valenliniani et Mar- quoque judicium in sequiore cditione reformavit et
ciani Augg. ad Leonem (iu ed. Ballerin. 100 ). 2. in prima sua sententia se acquicscere fassus est.
Leonisad Marcianum(ib. 104). 3. Ad Anatolium(ib. Huic Sermonum 96 seriei finem imponunl prmfaiio-
106). 4. Ad Marcianum(ib. 136). 5. AnaloliindLeo- nes ex Pontificali Romano ob affinitatemdictionis
nem (ib. 132). 6. Leonit ad Anatotium (155). 7. Ad cum caeterisLeonis huc reposilaeet appendicula Ser-
Anaitatium(ib. 6). 8. Ad melropotilanosIllyrici (ib. monum, qui, ut ipsi visum fuil, falso Leonis nomen
5). 9. Ad metropolitanosAchaim(ib. 13). Ex his sex, in codd. mss. gererent, nempe 1* in Nalali S. Vin-
nimiruin prima, quarta, quinla, sepiima et nona centii marlyris, 2° de Nalivitate Domini, 5" in Ascen-
antea ineditae,nusquarafere in aliis mss. occurrunt; sioneDomini,4° in NativilateSS. Aposlolorum,Petri
si a duabus prima el quarla recesseris. Quartam et Pauli, 5° Tractatus adversus errores Eutychelis;
enim Quesnellusin Grimanico,Balleriniivero in ms. atque haecappendicula minori quam reUqua «hara-
85 SCHCENEMANMNOTITU HISTWffiOLlTTBBAflU IN 8. LEONEM. 84
etsM est expressa. Alteram quaai tomi orimi partem hGmtia Dei et Libtto loUmltH» Artitrhs «uteni me-
confleiunt EpistoUe141, in quibus nuaea se pues*na ratMp&. IV. De tiktii» ttd liemelriadent,quod ejuedtm
sint ipse ad sox sequentia eapita relert; 4« Rajneit Leonit sit, non Protperi. V. Apologeticaett pro tan-
spurias et subditUias; 2* a germams mendorwn et tte Bilario Artlattnti. epiteopa. VL De Jeyunic Sab-
interpolationum maculas abwersit; 5° ordioemmu- beiiin Ecclesia Ramana tewpore S. Leonisprmeipit.
tavit el ad genuinum revocavit; 4° ftuxit numerum VII. De Causa Euiychit archimendrita Cft. ttppel-
pluriuni triginta trkna accessioae; 5* sv»m cuiquo, lantua tmientia ConciiiiCp. tvS Ftaviano eptte.Cp.
ul in Sermonibus quoque, synopsin.prarfixil; 6» quot- «xpomt. In VUI. De ettuta Flavimi epucopi Cp. ap-
quot ab aliis ad Leenetn datai sunt Epislolae, qua pellantis a sententiaPteudosynodi Ephetinm. In IX.
ipsius responsionibus intelligendis saepe sunt neces- de causa Domini epttefipi Amiocheni depositi in ea-
sariae, loeis suis inseruit, ita ut minori charactexe dem Pseudotynodo, et de Maximi m ejtu toeum urdi-
facilea Leoninis dtsceraanlur. Commode vero fecit, natione. In X. De ceusmTheodoriii tpitcopi Cyri tp-
quod numerum ipsis non addident. Peecatum est m pellaantitob ejutdem P*eudotynodi sententia agjtur.
hoc ab omnibus fere insignioribus Patrutn editori- XI. EpUlolam de Priviltgiis charepitcoporumad Gtr-
bus, maximeque Benedictinis, ut continue cum maniaxumet Gatlianm epitceposLeom nomim eon-
seriptoris sui Epislolarum namero exhiberent eas B fictam esse contendit. Post disseriaiiones notasque,
quae ab aliis ad illum datae essent, quod stepe evoi- addenda q.ucedamin ulroque tomo et nottiia alifuot
venti ista volumina permolestura accidil, in primis Epislakrum S< Lemit el aliarum monimenlortm,
cum indicibus praefixi», in quihus diversarura edi- qumperierunt, sequunlur.
tionum ordines contendunlur, IIOBuccurri huic in- Descriptio totius operis est elegantissima. Cbar-
commodo videas. Unam ex anie edilis epistolara, taemaximi raoduli, densaeet pellucidaetamen, cba-
ad Germaniarum«l Galliaruw epitcapos de Chorepi- racieres uitidissimi. Lectorum commoditati ubtque
tcopis, tamquam supposititiam omuino rejeeit: prse- prospectum est, in primis in Epistolis, apposita in
tereaqueseptiinain ad Septvnium et deoitnara sepii- suraina paginaeora chronologia, et ubique uoiatis in
mam ad universot Sicitim episcopot ex reiiquorum niargine gravioris moraenti, quse quidem Poutifieiis
numero expungendos eensuit, locum laaaen eis ser- aestiuiari solent, seiiientiis, quibus passim lectiones
vavit, ne doctorum judieio praejudicare videreiur. varias et loca bihtka inlerspersa invenies. Singu'a-
Adjecta stml fragmeuta quaedamEpistolarum et Epi- ris exempli est dodicaiio operis, qua ipsi Leooi Ma-
ttola Juliani eptscopi Coemit, uuiea quae restat. gno illud consecratur, et raro sane acumine cuneia
Claudit denique hunc tomum Vita S. Ilitarii Arela- Leonis praeconi», tum ex vita gestisque et scriptis
tensis episcopi,scriptore S. Honorato episoopo Mas- G ejus, tum ex cocevorumet omnis posleritaiis ipsius-
siliensi, illius discipulo, Hilarianae Apolegiae causa que Quesnelli oe eo judiciis colleeta, ad formara m-
addita, cui metrum Hilarii in Genesin, el Epistola scriptionis lapidaris redacta sunt. Quatuor pagina-
ad Eucherium episcopum Lugdunensem subjiciun- rum spatia exaequat, additis in margine V>ci»siugu-
tur. In prmfatione, quam Johannis Castiani ad S. lis, unde quaequeaintpetita. Scilicet QueBnelluscum
Leonem Rom. Eccl. lunc archidiaconwm epistota U- non posset non sentire, quantara invidiae nttbetu,
brorum suorumde Incarnatione Chrisli contra Nesto- quaniosque adversarios in se concilaturus estet li-
rium nuneupatoria, et testiraonia quaedamde Leone bertale sua judicandi et inveteratos errores oppu-
praecedunt, de superioribus Leonis edilionibus, et gnandi andacia, hae quasi fidei formula contra Isesi
de sua opera atque subsidiis, quibus suffukn*eaiu numinis pontiAcii calumniam se lueri voluisse vi-
aggressus sit, luculenter verba fecit. Praefatiouisub- detur.
junxit incUces; 1° generalem eontentorum ulriusque Ex bis autem, quae hactenus de hujus eduionis
tomi, 2° epistolarum cnronicum, 3° epistolarum conlentis atque instructione enarravinius, facile qui-
anteriores editiones cum nova contendentem, 4* al- dem, etiam absque monilore patet, quanto spatio
phabelicum epistolarum. Rerum indcx in Leenis ea omnes superiores post se relinquat, immo quaa-
scripta ad calcem exstat uberrimus. D teperebmnes oranium Patrum lanaGraecorum,quam
Atter tomusinicribitur : Ad Sancti Leonh Magni Latinorum, qu» ad hunc usque anuum conparue-
opera Appendixteu Codex Canonwmet Constitutorum runt editiones, ingenii et doctrinae copiis atuduque
Sedtt Apostolicm.Dissertationet, Lectienes Yaria, impeitsaantecellat. Quapropter baud opus esse arbi-
Nolm, Observalionet, Indices. Tomut II. Singula tramur speciosa testium inductione, ut probetur
eo ipso ordine, quo in titulo recensentur, se exei- quam houorifioe ulriuivqueEcclesiaedoctt de eadem
piuut, nisi quod lectiones varise, notae et observa- senserint ac judicariot. Nee sano catholicis scripto-
tiones permistaeinvicera proponantur. Jam de Codice ribus religioni esse debet, justam ipsi, qnamvis atro
Canonumalio locodicetur. Dissertationes sunt XVI, io Romana curia carbooe notataa, laudem.tribuere,
quorum V posteriores ad CodicemCanonumspectant, novrssimoroiuedito*un»exemplo, qui digna merito-
reliquae Leonem propius attingunt, quas enomera- rum Quesnelli commendatione et aequi et perfecti
bimus. Disputatur igitur m 1 De Vita ct Retms ge- arbitri personam gustinueruBt, neque aliter quam
ttis Leonii II. De Libris de Voeationeomnbtm yen- ex justa adversarii virium aestimalione et majorum
tium, gui Leoni vindicantur. III. De auctoritatibut de eonscientia victoriam sperandam esse docuerunt
IB SCHOENEMANNI NOTITIA HI9TORICOLITTERARIAIN S. LEONEM. fttj
Quod itaque instar omnium esse possit, Ballerinio- jt\, Ecclesiachomines, qui acerrimum quemque Romani
nm de Quesneltiana jodiciuni hoc loco apponerc ponlificis jurium impugualorem prono fere semper
haud posniteat. i Quaequantaque sit ea Leoni» edt- studio amplexi suiu, inficiari non debuissent Ques-
tk>, inqniont in praefatione generali, p. 13, quam nelluro animo interdum indulsis.se,et modo conten-
Bammosiudio curavit Paschasius Quesnellu»,illi soii dendi impelu abreptum, modo sludiose nimis vulga-
ignorare queunt, qui editionem ejus ignorant. Si lis opinionibus contraria seciantem, talia scripsisso
textmn expetidas, qui in aestimandisveterum ediiio- quae plus speciei quam soliditalis habent. Quod
nibus primum et polissiinum specUndus est, et in priora attinet, dubiuin quidem non est quin juste a
quo quaeritur num sit emendatos ac inediiis opnscu- summis viris Baluzioet Coustantio sit reprehensus,
lis auetus, plures illeac praestantissimoscodices na- et vel illa, quam modo notavimus, argumentandi
etus est, quorum prxsidio multa loca in anterioribus ejus ratio aestuans magis quam sobria, non diligen-
edilionibus depravata feliciter eorrexit, et Episiolas tissimum ubique criticum arguit. Sed caveamus ne
pontificis, qtne inier ipsius Opera sacrae historiae quod culpa ejus acciderit in fraudis et malevoleniiae
utiliores suni, ex uno Grimanieo ms. octo et- viginti statini suspicionem trahamus. Elenim in cognoscen-
aniea ineditis augere Epistolis potuit. Pneterea alia dis atque discernendis tot editionibus impressis,
quaedam adjecit inedit», inter qus*.maxime celebris B examinandisque et confercndi* codicibus mss. in
est antiquissima iita Canonum el Epistolarum Roma- tam arduo de genuinis atque suppositiliis scriptis
Borum ponlificum eolleciio, quae Dionysiana»nibi- judicandi, tam impiicato circa annoruin rationes
Inm cedil, vetnstissimique canonici joris siudiosis consiituendas negotio, tam multifario rerum quas at-
tnaximo adjiimento esi. Si vero ipsius ediioris lueu- tendere debebat mii.uiarum nexu, quis errare po-
braiiMes textui vel rebns iilusiraodis insertas con-si- tuisse mirabitur et quis delassato aut nimis subinde
deres (id enim akerum est quod in editionibu» qua> perspicaci veniain denegabit? Illud denique non ce-
ritur, quaenam editio Patrum lot unius (a) ediioris labimus, dissertaiiones Quesnelli esse fere prolixio-
observationibus, admonitionibns, notis et tlisserta- res et per singula facia circumductas, sxpe etiam in
tiombot locupletata iiivenietur, quot illa Leonis causis Leonem remoiius attingenlibus distineri.
quam Quesnellus typis impressit? Quaeenim ejus- 1677. Lutetim Paritiorum apud Franc. Muguet,
dem ponfilicis opera parvo volumine, forniie, uii ini". Leonis papre Epistolaequaedamet aliorum ad
voeant, ociavae vel quariae, in antiquis ediiionibus eumdem antchac fere omnes ineditae, e codicemt.
compreberwiebantnr,ob Quesnelli addiiamenta duos Begio depromptae »Joh. Bapt. Cotelerio; in Monu-
implefH non exiguos tomos iir-fol. Quera porro non mentisEcclesimGrmcoe.T. 1, pagg. 50-65.
moveant lantum stodium in Leone edendo ab eo su-' G Insunl: 1° Epislola Flaviani Cp. ad LeonemRom.,
sceptum et naviter impensum, qui prtestantiinge- ex mss. Reg. 1026, 2614; 2* Leonit papm et Roma*
nie et multa eruditione ornalus, plurimum polerat, nm synodi Epistola ad Pulcheriam Augustam, ex ms.
quique priorem ediiionera novis curis reeogniiam Reg. 1026: 3° Leonis Synodicaad Contlantinopotila-
post viginti quinque annos recudit auctiorem, adeo nos, ex eodem codice; 4° Hilarionis teu Hilari dia-
ut limaut et perfecta, qnantum per eum fieri poiiiit, coni Epistola ad Pulcheriam, ex eodem ms»; 5° Gal-
judicari debeat? > Quaein eo reprehemJi solent ad lcePlacidimEpistolaad Mliam Pulcheriam, ex eodem
haec iria fere redeunt capita : primo arguilur negli- ms. ; 6° LeonisRom. Epistola ad archimandrilas Con-
gentiaein usu codicnm et quidem a summis viris et staniinopolitanos,ex eodera codice; 7° Fragmentum
in antiquorum librorum studio peritissimis Baluzio Epistolm Anaiotii Cp. ad Leonem pontif. Romanum,
et Coostaniio; deinde accusant libertatem ejus, qua ex ms. Reg. 940.
interdum textum nullo allegato codice emendat. 1677. Lugduniapud Anissonios,tn-fo/.LeooisM.Ser-
Omniumvero gravissima reprehensio haecest, quod mones de praecipuissoleranitaiibusDominiet sancto-
minime veritus sii falsarum doetrinarum patronum rum; ejusdem Epistolaedecretales et familiares ad
se in istis suis loenbrationibus fateri, et non t»m diversos; item Tractalus adversus errores Eutyche-
Leonem quam Romanae sedis praerogativas, nunc D lis ut aliorum haereticorum; in Bibi. PP. Max.
palam, nune lalenter impetere. Quod postremum T. VII.
tanto in ipso fuit invidiosius, qui non occuliasjam- 1687. Parisiis et typogr. Regia, in-fol. Decrela
jam odii sui in societatis Jesu asseclas significatio- Leonis papae49, in collectione Dionysii Exigui re-
nesdederat, animumque vix a partium studio libe- eusa in vet. codiceCanon. EcclesimRom. Francisci
rum gerere videbatur. Ae profeclo nosirae etiam Pilhcei novaeeditteuis pagg. 228-249.

(a) Non legerunt itaque Ballerinii, aut si lege- gisse, et quia Latine seribere nesciret, vernaculo
ront, tamquam fabulam cnntempseruni, quae Richar- scrmone composuisse, deinde docto alicui Hiberno,
dut Simonlut in Crilica BibtiothecmDupinianw, v. qui oliin fuerat oratorii ejus socius, lunC vero rhe-
Lto. T. I, p. 190, 517.,de Quesnello ejusque hac toricam in collegio Bellovacensidoeebat, in Latiiium
opera serio, nt videtur, vultu refert, nimirmn. nou dedisge iransfiindenda. Vitam Leonis aulem tra-
Quesnetlumsolum, sed plores, et in qnos UludSu- duxisse P. GerardumDuboit, eidem sodalilio tunc
mut tegio quadret, bujus edilionis fuisse auctores. ascriptum , eumdemque invito Quesuello duriora
Quesnellnni solummodo per uiultos annos ea qu;e a noimulla ejus in Romanam sedem enuntiata iater
pluribus intra Parlsios viris doctis accepisset. colle- traducendum mutavisse.
87 SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA1N S. LEONEM. 88
1700. Lugduni apud Joannem Cerle bibliop.in vici A Leonis Magni ponlificis Opera omnia ad mss. codi-
Mercatorio sub signo Trinitatit, in-fol. T. II. S. Leo- cnm fidem emendata. Accedunt Opera Maximi Tott-
nisM. papaeI Opera omnia, nunc primum Epistolis rinentit.
triginta iribusque de Gratia Christi opusculis au- Parum cognita editio, et cujus vix unum exemplar
ctiora, etc. trans Alpes migravit. Merito quidem suo, si nostrates
Iieratio Quesnellianae recensionis. Mutavit in le- mutare bibliopolaenequilias olfecerint, qui codices in
vioribus quibusdam auctor sententiara suam, sed tilulo venditavit ad emptores frequenter alliciendos;
non in iis quae impio furore conira sedem apostoli- revera Opera Leonis, quaein Quesnello exhibita sunt,
cam debacchatus esse criminabatur. A pagina 195 ad additis ejusdera super; tribus Leoni primum ab eo
202 lomi primi insertum est: Opusculura de vocis vindicatis opusculis dissertaiionibus, recudit, et, si
eorrectione in sermone7 sancti Leonis Magni de Nati- Cacciariofides sit, quaa nobis non videtur ei dene-
vitate Domini rpappaTtou Aujsnptmov (sic) sive lit- ganda, innuraeris operarum viliis fcedavit. Nec vero
terulm munusculum,quod reverentissimo patri Era- palara eum ferre putes Quesnelli diligenliam. Immo
tmo Gaitola a Caiela, inclyti monasterii Casinensis ipse contemnens lectorum judicium Quesnelli perso-
monacho, ac Decanoel Vic. Gen. nec non a Biblio- nam induit, et quae ille scripserat a se demum Leoni
theca, dono dat et offert Joannes Clampinus Romanus B vindicata,quasi sua (bibliopolaescilicet) opera nune
magister breviumgratim ac tn utraque signatura refe- primum vindicata' et dd manuscriptos codicesdenuo
rendarius Romm M. DC. XCIII. ex typogr. Jo. Jac. emendata profert. Hac ipsa denique impudentia sua
Komarek Boemi apud S. Angelum cuslodem; in quo legentibus jocum dedit, dum elogio Leonis a Ques-
auctor vocem arm in laudato sermone corruptam nello condito et hic pariter eadem poinpa recuso in
esse contendit, el ex codicibus mss. legendum de- locum nominis Quesnelli substiiuit: Devotiuimut et
monstral arem ad significanda spatia quibus scala- obteqventissimutcliens Augustinus Savioli. Caeterum
rum per quas ascensus in basilicam D. Petri detur, meminerint leclores ab eodem bibliopola Petri Chry-
ordines dislinguantiir. Emendaiio sane certissima; tologi Opera juxta editionem priscam esse recusa ,
quapropter a Quesnello absque ulla haesitatione in quod Fulgentio pariter accidisse in sequenlibus
textum pag. 81, addito auctoris elogio, est recepta. discent.
Ex hac epistola porro hausimus notitiam quarum- 1748. Veneiiit apud AndreamPotetti, in-fot. T. II.
dara Sermonuin Lenuis editionum, quas aliunde mihi S. Leonis Opera. AcceduntCodexCanonuin Ecclesia»
innotescere haud memiui. Scd lectores non celare Romanae,et Sermoneset HomilimS. Maximi episcopi
debeo, id quod singulis in locis etiam ubi eas propo- Taurenensisad mss. codices denuo casligaii et aucti.
nimus monui, fidem viri in hoc non satis mihi esse I Curator hujus editionis fuit Andreas Polellut, Ve-
exploratam. Quod reliquas hujus repetitionis dotes netus item typographus. Ex eo primum discimus
attinet, indices paulo copiosiores nacta est, inque priorem AugustiniSavioli edilionem, quamvis misere
bis uovum librorum, eorumque capitum, sermonum, consarcinatam, lam frequenti tamen emptorura con-
Epistolarum, earumque synoptemn, el aliorum om- cursu esse distractam, ut exemplaria jam desidera-
nium tomi primi titutorum, quo prior editio aegre ca- rentur. Quocirca cum ex re sua exi>liniaret denuo
ret. Enimvero displicet, eosdem, qui tamen ex su- Leonis Opera prelo commiitere, ipse lamen nefas
periore maximam parlem sunl repetiti, in utnusque esse reputasset Savioli exemplar temere exscribere ,
tomi litulo magua ctim pompa ostemari. Denique doctorum virorum coosiliis ductum se asseverat, ut
descriptio operis facla est luculento charactere, bi- aliud melioris noiaeet accessi<>niliusauciuin exem-
nis perpaginam columnis, in charta neutiquara con- plar repraesentari euraret, id quod non aliud quam
temnenda. ipsius Quesnelli ediiio Parisiensis fuit, demptis lamen
S.ECULO XVIII. aliquibus et addilis invicem quae in lilulo significan-
1739. Romm typis S. Michaelis ad Ripam sumpt. tur. lilud tamen scias, nnn Quesnellura, sed tantum
Hieron. Mainardi, in-fol. S. Leonis Epistolae decre- ' Parisien^em ediiionem eum appellasse, justone metu
tales; in ColleclioneamplissimaBullarumpontif. Rom. an ut bomines parce doctos, sed lanio religiosores
ed. Carolo Cocquelinet.T. I, a pag. 25 ad 47. simtilatione hac falleret, uon disceptaverim. Tomut
Numerus contenlorum est XIX. Sunt vero, juxta primus, pariler ac Quesnellianaeeditiones , continet
Quesnelli ordinem, hae: I, II, 111,V, VIII, XII, XV, Sermones in varia capita distinctos, praelixasingulis
XVI, XVII, XIV, XCVII,XXIX, XLVH,L, CXXXV, synopsi qua a Parisino ediiore primum instructi sunl;
LXXVH,LXXXVH,CXXIX, CXXXVl.Ab initio sta- Epistolas deinde totidem, eodemque ordine ac distri-
tim editor subjecta ad primam epistolam notula mo- butione, fontibus unde novaeillaeductaeessent Ques-
net, se omnes ex Antonii card. Carafm Epistolis de- nelli verbis indicatis. Nec tria illa opuscula, quae in
eret. summor. pontif. tomoI deprorapsisse, additque Parisina editione Leoni primum tributa sunt, repu-
sludio hujus cardinalis, qui scilicet codicibus Vati- diavit, in hoc solum ab ea recedens, quod non in
canis adjutus iuit, admodum dissimiles esse reddilas fronte reliquorum, sed ad calcem potius addiderit,
iis quas canonistaeet Operum S. Leonis collectores subjectis statim tribus quae ad eadem spectant dis-
ediderinl. sertationibus. Contra quae ad primum lomum acces
1741. Venetiis apud AugustinumSavioli, in-fol. S. serant in Parisina, Vita Hitarii auctore Honorato, et
89 SCIIOENEMANNl NOTITIAHISTORICO-LITTERARIA 1N S. LEONEM. 90
reliqua, hic in tomo altero post CodicemCanonumA admodum lurpe, nempe Tractatum S. Leonit adver-
exhibentur, iisque denique ad voluminiscomplemen- tus errores Eutycheiisaliorumquehmrelieorumbh iis«
tum, quoniamreliquaeQuesnelli dissertaliones omis- dem verbis et eadem epigraphe semel pagtna 102,
saesunt, MaximiSermonetsuccedunt. iterumque pagina 309 excusum.
Jam si quaeraiur quale nomen pretiumque operae 1751. Bononim apud Hieron. Corciolaniet H.H.
buic Poletti statuendura sit, ut lubet expurgatamseu Colli, in-i°. Sermo S. Leonis de Quadragesima, in-
mutilatamQuesnellieditionemrecle appellaveris.Nam cipiens : Dilectissiminobis, fidesnostra nos admonet,
non ea solum quae modo indicavimus de Parisina cum annotationibusJo. Chrys. Trombelli,cum aliis
dempta sunt, sed mulia etiam ex animadversionibus tribus de ResurreclioneDomini, in festivilateS. Pau-
et admonilionibusipsius frustra hic exspectes. Atque li, falsoeidem ascriptis, et uno de Abrahmfitio incerli
hoc praecipuumest, quod in laudibus illius ponit Pe- auctoris, forte Leonis ejusdem , ex codice Bono-
trus Thomat Cacciari, sequentis auctor, cui hujus niensi; in Opusculisvet. PP. Lal. t. Anecdotisa ca- ,
aequeac praecedeulisVeneiaenotitiam unice debemus. nonicisreg. S. Satvaloris Bononieeevulgalis. T. II,
Is universe quidem reprehensione summa et dixerim part. i, pagg. 233-255. Nullus omnino, nec prior ille
pene detesiatione dignura censens, quod e Quesnello de Quadragesima,ut Trombellus inscripsit, Leohis
aliquid in suam derivare instituerit Poleitus, tum eo B est, docentibus Balleriniis in diss. de Sermonibut
magis ei succensendumarbitratur, quod famae, quae Leoni M. suppositis.
de suo (Cacciarii) molimine novae editionis spargi 1751. Rommex lypographia AntoniiFulgonii apud
coepisset,nullam rationem habuerit; atque ea solum S. Eustachium, in-fol. Exercitationes in universa
in meritis ejus ponit, quibus a Parisina edilione re- S. Leonis Magni Opera pertinentes ad historias haj-
cessit. c In primis illud minime possumus dissimu- ' resium Manichaeorum,Priscillianistarum, Pelagia-
lare, inquit, lypographum Poleitum aliquam ex eo norum atque Eutycliianorum,quas summo studio ac
laudem sibi comparasse, qnod non proecedememSa- labore SS. pontifex evertit atque damnavit, et dica-
violi editionein exscripserit, quam innnmeris typo- tae sanct;ssimo pairi Benedicto XIV, pontificimaxi-
graphiaemendis scalere ipsi, et qunlquot eain lusira- mo a fraire PETROTHOM.V CACCIARI, Carmelila, »n
runl, jure meritoque conque^ti suni. Alia porro laus ' collegioUrbano Propagandm Fidei tacrm' theologies
quam Poleltus comparavit sibi, ea est, quod scilicet polemicmlectore, el Romanicleri examinatoreaposto-
in suam Venelam editionem quam iliirimas Ques- lico.
nellianas auimadversiouesminime inluleril, et admo- Leonis Operum ediiionem Anti-Quesnellianam
nitiones qnaeut plurimum, aut Leoninis sensis, aut jampridem non intra animum soluin volveratCaccia-
Ecclesiaeritibus, aut ecclesiasticaehierarchiae ordi- iC rius, sed exspectari etiam ex aliquo tempore jusse-
nibus, vel demum etiam calholicaefidei regulisrepu- rat. Attamen cum diutius protrahi illa videretur,
. gnant, resecarit; cujus quidem generis observationes quod ipsejusiis causis, muneris scilicet avocationi,
etmonita, quaein utraque Gallica Quesnelli editione el ipsius negotii gravitati tribuit, et jam cavillatio-
legendaoccurrunt, prorsus in illa desiderantur quam nibus ab iis quibus vel impar huic sparlae aestima-
Polettus vulgavit; qui in suis novis lypis et Ques- retur, vel totum consiliura displiceret, peti ccepius
'
. nellianas dumiaxat synopses et Leonis textum atten- esset; hisce tandem editis disserlationibuset invidos
dens, prout ille in Galliislucem aspexit, lantam sibi rumores dispellere et viam apud aequiores sibi prae-
blanditus praese ferre puritatem, ut castigatior atque munire studuit. Hoc ergo prae caelerisratio postulat,
. limatior prodire minime possit. >Ob utrumque porro ut quo in Quesnellumaffeclussit animo ostendamus.
acrius in ipsum calamura dilTusa Quesnelli confuta- Tria autem potissimum ab eo commissa graviter
. tione stringit Cacciarius. Sed quod ex proprio magis conquestusest: primum, quod plura a genuino textu
, instituto hoc facii, de eo post videbimus.Illud vero abhorrentia intulerit; deinde, quod multa adraiscue-
ejus de Polelto judicium incautius nobis visum est, rit ecclesiastico agendi ordini ac ralioni minus con-
quo reprebendit quod tres laudatas Quesnelli disser- sona, et, quod gravius, a calholica regula plane alie-
tatinnes suscipere non gravalus fueril, nulla inlerim *'* na; adeo ut non tam medelam pontificiis scriplis
menlionefactateriptorumillorum qui lotis nervisQues- adhibuisse , sed ea graviter vulnerasse videatur;
nellosese opposueruntad prmjudicaiasejusdemopinio- : tandem , quod non solum omnia monumenta non
net refellendas,et porro quod CodicisCanonumaucto- collegerit, sed alia de industria praeiermiserit, alia
ritatem ab aliis scriploribusetevalammagnifieri dixerit vero, utpote adversa scopo quem forte sibi propo- >
a Peiro Couslantioin prmfalionead Epistolas ponlifi- ' suerat, tamquam omnino supposilitia, vel certe, ut
cumRomanorum,sequelectorumvotis consutuissepro- suppositionibusreferta rejecerit vel mutilaverit. Ita
fettus tit, ul opus illud qualecumquealibi qumrerenon summatimsese babent Cacciariiin Quesnello repre-
eogerentur.Egregie scilicet rei suae consuluisset bi- hensa, distinclius autem sic persequitur: Quesnellus,
bUopoIa,si liiium istarum commemoratione scrupu- inquit, acerrimo pollensingenio, valdefacilis ad con-
lum hominibussuperstitiosis injecisset. Graviorhaud tentionei el jurgia excitanda, omnino promptus ad
dubie reprehensio ea est, quod plurimis typorum mquivocalioneset fallacias construendas, atium sibi
erratis opera Poletti laboret, et manifesla nimiaefe- scopumproposuit,prmterillum quem catholicicuncti,
stinationis vestigia ostendat, cujus exemplura prodit et prmcipuesumgentit homines habuerunt, in ador-
01 SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORJCO-LITTERARIAIN S. LEONEM. «e
Mttdit cattigendisqueveierum PP. voluminibus. Ipst, A dium adhibitum in exaggeranda sua erga S. Leonem
nsittftte qmmdotfneclariora tancti pontificit locaob- et apottolicamtedem devolioneanimiquepietate, quam
scuriSytBQmvocis, falsitqueannotutionibutfosdavit;alia testari ie simulat oruala quadam orationevel in hujut
ad prortut. violentat inierpretationtt dttortit; veritatem laudes excurrendo, vel Leonina gesta atque statuta
fallaciii eteutmt, opprestit, otoue pertMtuo prmtextu eum aliarum episcoporumdoctrina, pietate , religione
antiquitatit ttufuirendm et Uluttrtmdte ea systemata clarissimorumoperibut timul comparando, vel in me-
tmtmiet ubk/uettabilire sategit,qum heereticorumpar- dium interim adducendo quarumdam particularium
tibut favenl, et tatrm eectestatlieeehierarchimregimeu lynodorum regulas, qum ante Leonismvumalicubi ob-
dejiciunt; pene (fuandoque etiam abolita, aut taltem tiuuerunt, quibut tubesseet insisteresummumpontifi-
imrrmut* Romanorumpmtifieum vera et tegitimaju- eem debuitse asseverat. Quid enim? Atiquando talem,
ritdietiomt super omnet alias Ecclesies, etiam Orientit. tantumque eruditionis apparatum ad suot leclores de-
Alium itUetim lamen te ette timulavit. Quandoquidem tectandos construxit, sensim susque deque anliquas
m smt teribendis eperibut, et tn Leoninit adornandit Eccletimret verlit, perturbavit, miscuit, ut ne vixqux-
tcriptit, tmdto artificiosoeonatuusut est, reverenliam, dem appareant illieia quibus usus est ad prava sua sy-
pieiatem, tultumque erga Romanos pontifieeset apo- ttemata insinuanda atque firmanda; sibi forte blan-
ttolicam tedem affectando, ut mcaulot dedperet, et B rftentfo,tn sacrit et ecclesiasticis rebus pertractandis
occutti hostis quam smpissime partes agendo, post hominumingenia, et dicendiarte et philosophicit eon-
tplendidttotverborumapparatum, illas veneuoaipersas jecturispotiusquam rerum verilate et rationum pondere
propotitionet eructat, qum erronea el in omnibus coni- ptrtuaderi posse. Qualis aulem quantaque diligentia,
tntnliiia ejm tystemata falto aliquo veritalis coloretn- et animi aitenlio, ne deciperer, adhibenda mihi fuerit
duttepotte atbitranlur (a). in percurrenda hac aliisque Quesnelli disserlationibut,
\m hacergorerum condiiione cnm ingens laborum nemo facile poterit inteltigere, nisi ii forte qui in con-
onus humeris suis impositum existimaret, cum textu tcribendit erudilissimisCommentariis,ad ecctesiasticat
a falsiset corrnptis lectionibus purgando et ad pri- ret pertinentibus, me prmcesserunt. Quemadmodum
Stinam iotegritatem resliluendo, id quod synopses novissimefactumfuisse a cl. viroJoanne AntonioBian-
etiam a Quesnello studiose temeralas postulare af- chinii norunt qui ejusdem sex voluminade Ecclesim
firraat; tum augendo aliqua genuinorum operum ac- potestaiemstimarunt.Is enim in familiaribus coltoquiis
cessione eaque quae non nisi prava et subdola men- inter nos habitis, non semeltestatus eslalium numquam
te ab eo Leoninis inaerta essent (inteiMgitUbros de scriptorem legisse qui tot simulalionibus et artificiis
Vocalkme gentium, auctoritales sedis apottolicm de uteretur prmlerQuesnellium.Quippequi cum aliquan-
Gralia,et Epistolamad Demetriadem,item CodicemC do se facile perstringi et jugulari possepersensil, sta-
CanonumEcdesim Romanas)eliminando; neque la- lim quati anguiselabitur, el ex una ad aliam vel plures
men pleae se couseduturum speraret quod cupiebat, qumslionesprogrediens, vera incertis et mquivocisad-
Bempeut omnes Quesnelli venenato.s aculeos reiun- mtscuil; et rursus falsa et erronea dubiis et probabili-
deret, quorum pluriraos et gravissimos in epis dis- bus interseril et implieat, ut ad sibi prmfixumscopum
sertatione de Vita et Rebus gettis Leonis M. super- pevveniai.Non igilur ad eliminanda solum e Leonis
esse sibi persuaserat; huc praesertim selectissinias; Operibut lot commenta, faltacias atque nugas , et ad
doclrinae*usecopias convertere et ingeoii uervis in- asserenda sedi aposlolicm sua legiiima jura sufficere
tentissimis eootr» ipsum iu hoc exercitatiorum cam- poteral illorum lexlum nudum et sincerum undequaque
po depraeliari decrevit. Sed audi ipsum: Inter illas; ab omnibusmendis, mquivociset falsis interpretationi-
dissertaiionesfueato catore ecclesiasticmtraditionit et! bus expurgalum exhibere,verumetiam opus erat ordi-
Leoninmdoctrinm illustrandte, a Patchasio Quesnello i nata meihodoquasdam exercilalionesconscribere,qui-
conscriptas, prmeipem locum habet iila: De Vita et bus haud exiguum lumen Leonis gestis, apostolicm
Rebus geslis S. Leonis Magni. Multis fraudibus enimi sedis juribus et ecclesiasiicmregiminit formmet ordini
ntagit tttque eommentit tatam hanc dissertationemett afferri possemus.
emttras subsequentesesse refertas, vix inleUigerepo- D Scilicet enarrandam sibi sumpsit earum haeresram,
luittem, s» iit illit percurrendit temper ad ipsum Leo- vel praccipuarum certe historiain , qum temporequo
mmm textum tum provoeassem,ut rerum veritatemi S. Leo ad summum pontificatum fuit atsumptus , ad
intpketem. At eum tanto artificio ipss uii soleat,ut i vitmipsius exitum utque catholicmreligioni vimintu-
sentim teetoret etiam probot et optimos in pravas suasi lerunl, et Occidcntematque Orienteminfestarunt. Pro-
opimaneepertrohere potsit, hosque multit prmjudiciis; pterea, inquit, ut tuorum munerum partet impteret, et
imbuere, plutimum mihi laborandum fuisse prmsensi Christianam fidem custodirst, omnestudiumac labo-
hoe oput indicabil. Vix enim enarrare pottum, ttu- rem eum impendereoporluit ad tedandas smvissimas

*t
(a) ra pnefatioue ipsis Operibos pnemtMa eamdemI locit graviut vulneraverit,tn aliit ad violentat omnino
querelam sic efiett.-.ToBluntabest ut Quetnillut ecele- interpretationesdistonerit, etin nonnullis deniqueeum-
t" nasticm et Ikterarim reipublicmhmc beneficiacontule- dem minus catholice expticaverit; iia ut ejun ttudia tt
rit (ut scilicet Leonis scriptis primigeniam integri- laberes nonnisi in S. Leonis injuriam , Eceletim ca-
tatem et nitorera, quemadmodum professus est, , thoiicm perniciemH in acalholicorumprmtidiumatque
redoaaret). «I ipsum Dotius.textum compluribustni favorem redundaverint.
93 SCHOENEMANNI NOTITIAHISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. 94
tempestattsqua diabolicofurore debacehantefideiexi- A eliam ad consuetas et satisfamiliaressancti pontificis
titan promovebant,Chritti imperiumet RomanamEc- laqtieodi formulas auoi expressas atlendenles, quaa-
clesiamvexabant,de quibut omnibuseas vicloriasipse dam corropla loca ex alicubi repetitis supplevunus,
summutpontifex reportavit, quas dive Petro hujutque admonilis tameo nostris lectoribus de causis qu»
succetsoributChristus Dominusin Scripturit promise- Leonis obscura et difficilioraquaedamseusa aliis ma-
rat. Igitur duobus libris de Manickaeorum, uno de gis perspicuis et certis nos docehant oportere inler-
Priscillianisturum,Ubro uuo de Pelagiana, libris iti- prelari. Qna?quidem omnia non magis veritatis causa
dera duobus de Eutychiana haeresiet historia, copio- quam ut artibus adversaru sui Quesnelli, quani sae-
sum sermonem in&tituit.Ac Mauicbaeismihistoriam pissime vel Leouera accusantis, aut iu prsesidium
ab ovo inde pertexere ceepit, fortasse nou ex primo suorum asscrtorum traduceniis, Qccuxrerel, fieri de-
consUio.Etenim jam absolutum sibi fuisse boc pen- buisse significat.Hujus eiiam causa secoactum fuis&e
sura scribit, cum ab amico monitus, Belsobriilibel- scribit, lextum codicum mss. subsidioita restitulum,
lum in manus sumeret telamque jam praetextamde- notis, observationibuset praemoniiionibusadornare,
nuo sibi retractandam esse intelligeret. Hinc Belso- ne forte totura illud, quantum esset, quod ex illa
brium magis quam Quesnellumin bis libris debellat. castigatione provenire posset utiliiatis, aut penitus
Contra in Pelagiana hisloria ea solum qtiae Leonem B interiret, aut saltem oecultaretur, adeoque nonnuluv
attingerent spectavit, omninoque in singulis quae rum opinio de Quesnelliause edilionis proe caeteris
Leonis partes vel scriptis vel faclis fuerint, insigni omnibus prastanlia manerei, aut etiam notaeejus et
in loco ponit. Jam cum satis ingeniura consiliumque observationes tantum poudus habere videreulur,
viri bisce speciminibusdeclarata esse reor, ad ipsam quasi a nemine de errore nolari aut de falsitate pos-
Operum Leonis editionem progrediamur. sent convinci. < Ne'cesseergofuit, iuquit, hisceQues-
nellianis notis et observationibus, novas, veriores
1753-55.RommapudJosephumCollini,in-fol. T.ll. atque raagis sinceriores oppouere, easque nou ad
S. Leonis Magnipapae primi Opera oronia ad manu- calcem hujus nostri voluminis reservare, ut quando-
scriptos codices eraendata, novis monumentis aucla, que viri alias doctissiiui fecerunt, sed easdem con-
notis et observationibus adornata studio F. PBTKI venicutibus sibique aptis locis dislribuere, ut lector
TnoifiECACCJARI, Carmelilce. nulluin prorsus laborera in evolvendis libri paginis
Nimirum tria illa quae in editore requirunt Ballc- subiret, ad ea intelligenda quaehac Romaitaediiione
rinii, juxta verba eorum supra producta, ut edilio- conira Quesnellianamconscripsimus. Quia vero tan-
uem prxstet eraaculaiam, novis scriptis auciam el dem (ut diximus) in suarum falsarum propositionum
illustratam, Cacciarius quoque in hisce voluminibusC praesidium, Leoninum textum, perperam et violen-
effecissesibi visus ac pollicitus est. Quippe emacula- ler interpretalum, adducere consuevit, allaboravi-
tam et locupletaiam dedit ex codicibus maximeVa- mus, ut in his typis majusculis characteribus ea loca
licanis, quapropler Romanam appellari cupit, illu- excuderentur, quae magis apta sunt ad arguendam
stratam autera praeterquamexercitationibus prieviis, ejusdem nostri adversarii falsitatem et ad everlenda
in noiis jamjam textui subjeclis, quae cum fere om- tot asserta minus catholica, ant maxiute impudenter
nes contraQuesnelli opiniones alque asserta dirigun- ab eodem prouuntiata. > Jam quod ultimam bujus
tur, idcirco Anti-Quetnellianam non immeritosuam editiouis dotem, augmenla in hoc tomo faeta atlinet,
editioneraaudire praedicat.RescUsisigitur libris quos plures in tot diversis, quol manu versabat, mss. co-
novo exemplo Leoni vindicatum iverat Quesnellus, dicibus Serraones Leonis nomine inscriptos invenii,
rescisso quoque Codice Cauonum et Constitulionura quorum alii magis, alii niinus sinceri videbaulur, alii
sedis apostobcae, primo lomo Sermones, cum non- maoilesto mentiri se hoc nonten ostendebanl, et ex
nullis aliis monumentis de re Uturgic» ex Missali et sexceiitis aliorum pannis consuti erant, in quibus
Ordine Romano et Codice Sacramentario desumptis, omnibusrite et apte diseernendis haud levem optram
altero Epistolas solas complexus est. Ac in Sermoni- et plusculum temporis perdidit, unumque ex totim»
bus quidem non una profecto ralione Quesnellum pedimenlis fuisse conqueritur, cur opinat» serius
deseruit, restituendo non solum superiorum ediio- hanc ediiionem emillere poluerit. AddiiUl autem
rum ordine, quem a veteribus quoque Collectoribus, genuinis Leonis Sermonibus, quinque novos ex Vati-
in manu exaratis archetypis, servatum observarat, et canis et Vallicellaneis cod. baustos, et postremam
synopses quas illi concinnaverant, sed textu passun partem sermonis de feslo CathedraeS. Petri, quem
ad mss. fldemiramutato, et, ut sibi quidem persuasit, mutilum et imperfectum primus evulgaverat Ques-
emendato. Et quod varias leciiones attinet in editis nellus. Sunt aulem : I. De DoniinieaResurreclione,
et mss. libris deprebensas, nusquam vuigaiasabaliis idem, quein Trombellutdederat cujus de sinceritate
editoribus subduxisseet novas intulisse se affirmat, ejus dubia prolixa praemonitioneevertere noster slu-
nisi tum cum ipsorum codicum summa consensioet duil. II. De festo AscensionisDominkm. IH, IV. ln
Leoninaeorationis ratio id postulare videretur, vel festum SS. fratrum Machabmorum.Romve kalend.
quando manifesto antiquorum errore perspecto duo- Augusti in Ecdesia S. Pelri ad Vincul-aeekbrari soli-
rum saltem codicum subsidio easdem castigari posse tum. Posieriores duoin vetusiis codd. ver anonymos
Ct debere existimaret. In qua re, inquit, pnesertim vel sub Augtistini nomine oftendit, sed suo aliorum-
95 SCHOENEMANNINOTITIA HISTORlCO-LITTERARIAIN S. LEONEM. ofi
que doctorum virorum post examen insiitutum ar- A" denique, monita ac marginalia adjecit, quibus partim
biirio Leoni adjudicavit. V. De Natali tancti Pauli de variantibus et emehdationibus rationem reddit,
Apottoli, itidem a Trombello tamquam alius a ponli- panim et frequentissime quidem in Quesnellum gla-
fice Leonis editus, nunc aulem ad antiqnissimum dium slringit. Nam cum in ejus annotationibus, quas
cod. Vat. num. 3835 repraesentatus et LeoniM.asser- magno lectorum incommodo ad calcem ab eo re-
tus. Dubios deinde spuriosque et ex diversis Leonis jectas fuisse censet, nec veram semper, necsanam
fragmenlis consarcinatos appendicibus Quesnelli et doctrinam continere observasset, sed quam ssepis-
PP. Maurinorum, qui Auguslini sermones ediderunt, ' sime fraudem, fallacias, malam fidem sensira in iis-
more secrevit, ac inprimam quidemeos solos quos dem haberi detexisset, eas omnes (loquimur verbis
Queshelli appendicula coutinet, compegit, in altera ejus) convenientibus suis locis ad veritatis trutinam
'
vero, quam novamAppendiceminscripsit, novemser- revocavit, et gravissimis rationibus insistens, eum
mones mulilos et imperfectos, dubios et apocryphos, aut hallucinatione defecisse, aut incautos lectores
qui in variis mss. Leonis nomen gerebant. exbibuit, fallere quaesivisse demonstravit. ln quo fungendo
poslremoque loco posuil Breviarium canlra hmreticos munere, inquit, nonsemper breviiatistuduimus, cum.
et schismaticosa Sirmondo et iii Bibl. PP. pridem multa quandoque et varie inter se admodum dispa-
evulgatum, recens autem in bibliotheca FF. Eremi- B rata objicerentur quae paucis verbis indicare, eripere
tarum S. Augnslini Patavii in ms. codice vn saeculi alque refellere cuique prorsus impossibile crede-
sub Leonis nomine inventum. Hactenus de primo batur.
hujus edilionis tomo.Alier tomus Epistolas complec- Restat nunc ut pauca de operis totius descriptione,
titur, in quo non minori codicum mss. impriinis Va- specie ac norma adjiciamus. Singulis itaque tomis
ticanorum adjutus fuit auxilio, tanlamque in iis mes- post dedicationera (prior inscriptus est cardinali
sem sibi fecisse visus est, ut libere fateri ausus sit Nerio Corsinio, alter BenedictoXY, P. S.) subjicilur
hanc ediiionem prorsus novam esse ac ex mss. fide praefatio in qua de editibnis consilio, edilionibus su-
unice eductani. Et cuni Graecis juxla quam Latinis perioribus, in primis Quesnelliana ejusque methodo
codicibus mss. bibliotheca Vaticana abundaret, nova et malis artibus, suoqiie denique studin et subsidiis
quaedammonuraeniaGr.eci offenderecontigit, quorum verbosius fere dispulat, et ulramque indice mss. li-
alia quidem jam in ConciliorumColleclioneedila me- brormn, quibus usus fuit, claudit. In secundo tomo,
dicam manum poslulare videbantur; alia, Graece anlequam ad hiecce argumenta devenit, prolixam de
nusquam, Latine lantum evulgata, in majorem bisio- iis, maxime catholicaeEcclesiaedoctrinis; quas Ques-
riae ecclesiasticaefidem, alia denique, nec Graece,nec . nellus labefactare studuerat, sermocinationem orsus
Lafineameliac cognita, tamquam editionis suaeorna- C est, cui vix post quadraginta et amplius paginas finem
menta adjicere constiluit: In quo negolio, quoniam imponit. Sequuntur deinde Sermonum Epistolarum-
ipse nec in Graecis scriptoribus satis versatus, mullo ve contenlorum indices una cum synopsibus, quae
minus compendiosas manu exaratorum librorum no- dupliciter adeo impressaesunt, tandemque ipse textus
tas legere posset, ususestopera docticujusdamGraeci binis columnis impressus, cui notae in ima ora latis
Raphaelis Vernazza, Chio oriundi, presbyteri Ro- lineis exscriplaesubsunt. Abintitio cujusque sermonis
mani, qui quadraginta septem epistolas Graecas ex- aut epislolaeadmarginem iitteris minusculiseditiones
scripsit, easdemque ad alia exemplaria ilerum rele- et codices mss. ex quibus desumptaeet castigatsefue-
git, aut cum editis ubi suppelebant diligenler contulit. rint, sicut in caeteris marginalibus argumenta et sen-
Sed singula hic enumerare non refert; snfficiet indi- tentiae potiores indicanlur. Monita vel admonitiones
casse quatuor episiolas, plane novas, quibus primus modo praemittunlur, modoad calcem subjecta, inter-
Quesnellianarimi numerum 141 ad 145 amplificavit. dum media inter duo, ad quaepertinent scripta, col-
Sunt illae : 1° num. 27 : Leonis ad Theodosiumimpe- locata sunt. Tandem cuique volumini index rerum
ratorum de Verbi divini Incarnatione epistola, seu et nominum memorabiliura salis copiosus additus est.
fragmenium potius epistolaeGr. Latinum ex cod.Vat. Characteres ut plurimum rotundi sunt, grandiusculi,
num. 720, p. 74, erutum: 2° num. 85 : AdJulianum D sed apti invicem pro loco suo et luculenti, et raro
episcopum de Monachis Eutycheti adhmrentibus; 3° typothetarum vitia occurrunt.
num. 117: Ad eumdemde ejusdemcontra Eulychianos Jam si de editore ejusque meritis sententiam requi-
industria; i" num. 126 : Ad Anatolium episcopum ras, satius ipsi fuisset, pulaverim, si vires considera-
super Attico ep. Cp. : omnes ex codice ms. Ratisbo- tius ponderasset, aniequam tale opus Leoninarum
nensi monasterii S. Eraerani, de quo infra dicendi lucubralionum in primisque Epistolarum editionem
locus erit. Has igitur locis notatis inseruit; in cseleris post Quesnellum, nedura contra Quesnellum,aggre-
sequilur Quesnelli ordinem, aliorumque ad Leonem deretur. Enimvero sine ulla baesilationetanto im-
Epistolis, illius more, nullos numeros ascripsit. Sy- mersit se oceano, etsi sentire debeat sibi multa
nopses quoque Quesnelli retinuit, ea licentia ut ubi eorum quae in unoquoque editore necessaria, nedum
sensibusLeonis easdem non omnino respondere exi- ornamento sunt, deesse. Etenim praeter doctrinam
stimaret, castigaret, suppleret, aut plane novas con- aliquam in theologia polemica, non elegantem illam,
cinnaret, et ad calcem singularum fere epistolarum sed talem quaefortasse niuneri examinatoris aposto-
uiscrimen interQuesnelli verba suaque notaret. Notas lici cleri Roinaui sufficeret,omnisejus eruditio, prae-
»7 SCHOENEMANNI NOTlTIA HISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. Sfc
sertim in historia et jure ecclesiastico, nondiuturna. L inveniuntur, eaque ad crisin revocantur; curantibui
lectione et studio acquisita, sed pro praesente rei PETROet HIERONVHO FRATRIBUS RALLERINIIS, presby-
necessitate festinanter coacta fuit, adeo ut quaemodo leriis Veronensibus.Tomus primus, sincera S. ponli-
immenso labore ab aliis addidicit, nisi a sensu ejus ficis Opera continens, id est, Sermoneset Epistolas
aique intelligenlia nimis disjuncta fuerint, taiuquam cum suis appendicibus.
sua statimatque intra animum enata proferre atque Tomussecundus, continens Opera S. Leoni attri-
alios docere audeat; id quod nou solum ex Exercila- buta, quae nec ad Sermones nec ad Epistolas perti-
lionibus ejus manifestura fit, sed poiissimum etiam nent. Accedunt S. Hilarii episcopi Arelatensis Opu-
in iis quae de Quesnello sentit, declaratur : quippe scula, ad codd. exacta et aucta. Subjiciuntur disser-
quem vix semel laudabilem aliquam in Leonis edi- ' tationes undecim Quesnelli in S. pontificis Opera,
tione operam fecisse agnoscit (a), doctum numquam ejusque notaein EpisUlas, criticis observationibus
falelur, sed hominum ignavorum more adversarium appositis.
quem inconsulto lacessendum sibi sumpsit, non vir-' Tomus tenius, seu Appendix ad sancti Leonis
tute sua, sed fraude et astulia metuendum clamitat. Magni Opera, seu vetustissimus Codex Canonum
Certe, si quidquam aliud tot lepidaede Quesnelli ar- ecclesiasticorum et Constiiutorum sanctae sedis apo-
tibus, fallaciis, simulationibus falsis et aequivocis' Sstolicae, a Quesnello ejusdem poniificis Operibus
imerprelalionibus exclamationes et querelae, in siu- adjectus, nunc autem ad praestantissima mss. exem-
gulis pene paginis repetitae, demonstrant, quanta plaria recognitus, et in meliorem mulio formam re-
viri ingeniosissimi eruditio Cacciario inopi negotia stitutus; cui alia snbjiciuntur raritsiina, et quinque
facessiverit, praesertim dum ipse semper circumspe- dissertationes Quesnelli in eumdem Canonum Codi-
ctans ne anguis in herba lateat, lectoribus frequenter cem ad criticen revocatae. Prasmiuitur iractatus de
acclamat ne ipsum timidumreputent.aut Quesnellum anliquis, tum editis, tum inediiiscollectionibuset col-
vinci non posse credaut. Hinc fit ut huic certamini lecloribus cannnum ad Gralianum usque.
plane impar, incertus etiaro apertone campo aggredi Ita inscribitur editio, quacum praeter Coustantii
debeat, an ubi occasio data fuerit hostem vellicare, praeclaram deEpistoIis Romanorum pontificum ope-
neque conserto argumentorum robore toium ejus ram vix alia in tota ecclesiaslica litteratura comparari
systema falsarum doctrinarum oppugnet, neque sin- potesi, quaeque editoribus suis tertium meritointer
gulis semper aptissima quaeque opponat, sed decla- studii hujus coryphxos, Baluzium et Coustantium
raationibus fere utatur, et uon raro pro refutatione se dico, locum assignat. Quei-nellum sane non solum
illuiu non intelligere objiciat. Cseterum hancce cen- subsidiorum, id est, mss. librorum copia ac prje-
suram unusquisque, cui editionem Cacciarii manu ( ' stantia , sed niulto magis etiam peritia eorum etusu
versandi facla fuerit copia, quemque operae suaenon diligenti, tum vero eruditione prompta atque accu-
poeniteat, veram atque justam esse deprehendet. Sed rata superant. Nimirum codices mss. non solum ex
jam anlequam moliminis hujus successus hominis Valicana plurimos et praesiantissimos, sed ex aliis
ingenium manifestaret, nemini magis quam sibi ipsi etiam inlra et extra Urbera et in omni poene Italia
imbecillitatemvirium incognitam ftiisse, ab ipso ite- Biblioibecis, qui in Germania etiam ex Viudobo-
rum edocemur.Eo scilicet tendunt illaeejusde invidis nensi, Caesarea el Ralisbonensi S. Emerami admo-
et obtrectatoribus, quorura irrisiones et adversa in se' dum insignes babuit. Ex bis sermonibus emendandis
studia quotidie non sineeditionisimpedimentoexper- potissimum profuerunt exemplaria Romana, quorum
tussit, querimoniae,quarum jam ad Exercitationum nonnulla ad basilicas Urbis peninuisse, certoque
ejus commemorationem mentio injecta est, quasque Romana esse cognoverunt, eorumque Iectiones lam-
in utriusque tomi praefatione ingeminat. Qui autem quam puriores saipiusvulgatis, quae a Quesnello non
propius intuebantur, nosse poterant operam in alio emendatse erant, aut a Quesnello non apte satis vel
quovis ecclesiastico scriptore bene ab eo collocatam perperam mutatis substituerunt. Quippe tercenta cir-'
in Leone perditum iri, unde poterant non autpalam citer loca vel certa emendatione restituisse, vel ad
autoccultoconsilium illud improbare,et cum nimium * meliorem lectionem revocasse se affirmant. Prae-
diu protraheretur, opinari eum in medio opere defe- terea ex tot divcrsaeoriginis codicibus simul collatis
cisse. ordinem in nonnullis perturbatum essc detexerunt
et correxerunt, duos sermones qui in unum coalue-
1755-0«. renetiis apud Simonem Ocehi, in-fol. rant, diviserunt, serraonem Leoni perperam tribu-
Tomis III. Sancii Leonis Magni Romani pontificis tum, aliumqnc eidem a Quesnello ex suo codice af-
opera post Paschasii Quesnellirecensionem ad com- fictum removerunt, alium denique quem illc Leoni
plures et praesianlissimos mss. codices ab ilfo non detraxerat restituerunt, pluraque id genus, de quibus
consultosexacta, emendata, et ineditis aucta; pr.efa- passim in annoiaiionibus monent, praestiterunt. Si-
tionibus,annotationibuset admonilionibus illustrata. militer in Epistolis nec paucas nec leves correctio-
Adduuluretiam quaecuraquein Quesnelliana editione nes intulerunt, chronologiam in aliquibus restitue-

(a) Prmf, ad T. I, p. 21,ubi de ordine Epistola- de causis nibil moliri audebat, ait non modicam aq-
ctorem exinde laudem retuiisse. • •
rum a Qnesnelloinstituto, conlra quem justtssimis
99 SCBOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-UTTERARIAIN S. LEONEM. 400
runt totumque ordinem immutarunt, item quasdam A dunt, et variantes lecliones, tum ipsorum, tum Ques-
a Quesnello in dubium vocatas et nonnulla ab eodem iielli codicum designant, pariim lpsius pbnlificls
expuncta adjuvantlbus mss. libris vindiearunt. Quod textum.ubi indigere visus est, illustrant. ln his Bal-
inedita allinet, adjecerunt huic editioni tres novas leriniorum annotationibus etiam locum Uabent illse
Leonis epistolas ex rodice Ratisbonensi (a), et unam notm quas Quesnellus Sermonibus vel Epistolis
Gru-cam Anatolii Constaniinopolitani episcopi ad ipsis quandoque apposuit, ne scilicet quidquam il-
Leohem; item Epistolas aliquot Graecaeinierpreta- lius desideraretur. Quoniam autem ille Serraonibus
lionis antiquse ex eodem Vaticano; porro ex codice quasdam notationes aut postillas affixit, quaelongio-
Veneto S. Marcl integram aciionein concilii Chalce- rem disputationem postularent, idcirco post Sermo-
donensis in gratiam epistolae 93 Leonis habitam, nec nes ediderunt observationes in quaedam peculiaria
non aliam actionem ejusdem concilii in causa Do- loca eorumdem, iisque Quesnelli illas notationes aut
mni Anliocheni, in qua pontificia Leonis auctoritas poslillas, sicut et Viampini de vocis arem in ser-
coinmeudatur ex ms. olim Veronensi, nunc Vati- mone 27 emendatione dissertationem inseruerunt.
cano, tomo secundo; denique Sermones complures Opiaverim vero ut simili iustitnto post Epistolas
Leoni in mss. tributos, in appendice. Hic primus stalim addidissenl longiores QuesnelU in easdem
editorum labor fuit, nempe ut textus ememiatior B observalioneS, quo concinnius omnia quas ad Sermo-
quam in Quesnelliana prodiret et auctior ; alteram num Epistolarumque elucidalionem spectant, uno
curam esse voluerunt, ut quoad ipsa Leonis Opera volumine fuissent comprehensa. Sed tomo secundo
lieret sincerior, secernendo genuina a supposititiis, illas reservarunt eodera ordine ac apud Quesnelium
praesertim illis quae arbitrario Quesnellus eidem tri- post dissertationes edendas, haud dubio non atiam
buerat. Neque enim omittenda duxerunt, quaocum- ob causam quam ut aequalis voluminum magnitudo
que ab eo buc semel collata essent, sed segregare evaderet. Proxime auteni post Sermones sinceros
nialuerunt, iisdemque mss. librorum medelam ubi sequitur appendix dubiqrum aut male ipsi tributo-
copia facta esset, adhibere. Restabat tertium, textus rum, maximam partem inediiorum. Praemittitur per
intelligenlia, rerumque a Leone gestarum aut eum praefationemuotitia aliorum, qui in nonuullis mss.
attinentium justa explicatio, id quod absque severo exeraplaribus Leoni perperam ascripti, in aliis au-
omnium Quesnelli annotalionum et dissertationum tem codicibus aliis auctoribus tributi, el quia inter
examine fieri nequibat. Enimvero etsi in quibus ille aliorura Patrum Opera jam excusi essent, nou repe-
offensam dedit, ad duo praecipue capita, de gratia tendi videbantur. Epistolas porro excipil dissertatio
divina scilicet et sedis Romanae quibusdam praero- de Epistelis deperditit tum S. Leonit ad alios, tum
gativis redeant, intelligebant tamen, universe iis non ** cdiorumad S. Leonem, ac de aliis monumentisad Epi-
eo successu obviam iri posse, ut omnes ejus errores ttolas periinentibut, dispositit ordine chronologico;
palerent et convincerentur, sed pedetentim se eum ubi simul fragmenta Leonina quae supersuni inse-
sequi oportere, omnesque ac singulas ejus assertio- . runtur. Sequilur eam notiiia decretorum quaeLeoni
nes et commenta ad vivura resecare. Statueriint ita- in libro Pontificali tribuuntur, ac denique appendix
que ipsas ejusdem lucubrationes integras editioni Epistolarum S. Leonis, aliquot litteras supposititias
suae inserere, et suas cuique observationes subji- aliaque documenta ad Epistolas pertinentia, quae in-
cere, quibus ea quae confutatione viderentur digna, ter Epistolas non collocanda erant, comprehendens.
impugnarent aut corrigerent. Quo simul illud sese Tomut tecundus exbibel appendicem prolixiorem
consecuturos esse sperabam, ut Quesnelli edilio, Operura quae Leoni ascripta fuere, ac primo qui-
quaehuic ipsorum in tottim inserta inveniretur, non dem editur Sacramentarium omnium vetuslissimum,
amplius esset necessaria, et lucubrationes ipsius, Leoninum in vulgaUsappellatum ipsiusque creditum.
quae in editionibus ejus interdictae essent, in bac et Sed quoniam nec omnia quae in eo continentur Leo-
cum animadversionibus et censuris eorum legere li- nis sunt, nec ipsius compingendi auctor idem ponti-
ceret. Quibus ila pro consilio operis descriptis ordo fex certo appellari potest, qnaedamLeonina tamen in

atque distributio totius haecexiit. Primus tomut exhi- eo deprehenduntur, ex quibus eidem in ediiis adju-
bel omnia genuina Leonis Opera, id est, Sermones •dicatum esl, jure suo in appendice locum postulare
et Epittolas sinceras, in quibus emendandis tam suis visum est. Idque eo magis faciendum fuisse editores
codicibus mss. quam Quesnellivariantibus usi suut. monent, quod Quesnellus tres prsefaiionesveluti Leo-
Cohstat ergo hic toraus duabus partibus, quarum ninas in calce Sermonum edidisset, quarum duae in
cuique peculiaris, de (bnlibus mss. unde omnino ea ejusdem Sacramentarii parte quaesuperest inve-
tam Serniones quam Epislolae prodierint, praefatio niantur, lertiam vero in ea quaeintercidit pafte exsti-
ad universain hnjus scriptorum generis tractationem tisse probabile sit. Sacramentarium excipiunt Ubri
criticam apprime utilis pracmitiitur. Ipsis porro Ser- duo de Vocalioneomniumgentium,Capitula seu aucto-
nionibus alque Episiolis prmfationes et admonitionet ritales de Gratia et Libero Arbilrio, el Epistofa atl vir-
ubi opus fuit praemiserunt; anneiationes autem utris- ginem Demetriadem,teuiraclaiut ie Eumiftittle; quae
que subjectaepartim einendationum rationem red- omnia Leonis noming Quesnellus ediderat, Ballertnfi

ia) Easdem, quas boe ipso fere tenpore Cacciarius ewljtavit.


101 SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIALN S. LEONEM. 10*
autem ex mss. codicibus emendarunt et nonnullis in,A plurima eliara ex alio, hactenus ignoto, at pervetu-
locis suppleverunt. Subjicilur Breviariumadvertut hm- slo bibliolhecae CaesareaeIibro ejusdem colleciionis
reticos, seu, ut alibi iuscribitur, Breviarium fideiad- accepissenl; permulta menda corrigere ipsamque
vertut Arianos, quod Sirmondus olim sine auctoris meliori et primigeniae quasi formaerestituere potue-
noniine edidil. Leoni quippe assertuin invenerunt in runt. Neque vero hoc contenti fueruut; conquisitis
duobus antiquis codicibus, Palavino atque Mediola- enim, quae ad hujus collecliouis castigationem et
nensi, qui eiiam correcliones aliquol prsebuerunt. illustralionem adjiiuieiiii aliquid conferre possent,
Licet autem in duoliusaliis codicibus, a Sirmondo in- subsidiis, praesertim ali.irum veterum collectionum
ventis inier eju.-dem ponlilicis Opera iusertuni fu- mss. exemplaribus, in quibus oninia, vel fere omnia
erit, ob manifestum lamen scriptoris discnmen ipsi hujus collcctionis documenta, licet sparsim inserta,
pontifici attribui non posse, sedforiasse aliquid quod reperire et recogimscere contigit: aliam ex hoc stu-
ad uosirani notitiam non perveneril, cum eodemcon- dio camque longe praestantiorem collegerunt utilita-
jnnctuin habuisse, ideoque appeudice non indignum tem. Nacli enim sunt in iisdem codicibus non pauca
rarissima juris anliquissimi canonici monumenta,
' judicarunt. Post haec,ne quid deesset quod Quesnel-
lus su:eeditioni inseriiii, repr.rseniarunt HiluriiAre- quae post laudatam Colleclionem vel emendatiora,
latensis Vitamet Opuscula, duobus, Sermone scilicet B vel priinum oranino edere ipsis licuit (a). Simul au-
de miraculoGenesii Aretatensis martyris, ct Carmine tem hoc ipso diligenli mss. librorura examine factum
de Machabmit,aucta et ex aliquot mss. exemplaribus est, ut noii solum aiiquot ignolas et ineditas colle-
emendata. Hactenus appeudix. Deliinc in hoc tomo ctionesCanonumdeprehenderent, sed tales circa vul-
undecim ex Quesnelli dissertationibus, quae vel ad gaias etiain collectiones notilias colligerent, quae
Leonem, vel ad praemissaOpera spectarent, recusae novissimos et eruditissimos harum rerum scripiores
sunt. Cuique dissertaiioni subjiciuntur observaliones, latuerunl, quibusqtiejuris canonici antiqui historia
quag, ut inquiunt, dissertationis censoriaevicem ge- eximie illustrata est. Quippeinde enatus est tractatus
rere possint, e.t ad praecipuum quodque tbema a de anliquis tum editis, tum ineditis colleclionibus et
Quesnello propositum refellendum lendunt. Ubi au- cotlectoribuscanonumad Gratianum usque, Quesnel-
tem quaedam tantum in dissertationibus corrigenda lianae colleclioni praemissus, quo quidquid ab aliis
aut confirmanda essent, notationes in calce pagina- hactenus de eadem materia disputalum fuerat, vile-
rum appositse sunt; id, quod in prima praserlim, seere slaiiin et quasi sordere coepit. Dispescitur ille
quae Vitam Leonis describit, servari debuit, in qua in qualuor partes, quarura prima de GrmcisCanonum
elsinon pauca castiganda, nonnulla etiam adjicienda colleclionibus,secunda de antiquioribus collectionibus
fuerint, plura tamen satis conslare fatentur. Conclu- 'G Latinis, qum vel sunt anteriores Dionysio, vel ex fon-
dunl hunc tomum ejusdem Quesnelli observationes et tibus Dionysioanterioribus originemducunt, lertia, de
notae in Leonis Epistolas, quas uli proUxiores ipse CotlectionibusDionysianis el cmleris, qum a Dionytio
quoque post dissertationes vulgavit, una cum anno- profecerunt,quarla denique, de antiquisCanonumbre-
tationibus editorum in ima paginae ora subjectis. vialionibus,aliisque collectionibusLatinis in titulos et
Tertius tomus, complectens vetustissimamCotlec- locos communesdistribulis, ad Gralianum usque, ex-
tionem Canonum el Conslitutionumsedis apostolicm ponit. Claudunt hunc tomum quinque disserialiones
aliaque antiquissimijuris canonici monumenta, lotus Quesnelli ex sexdecim reliquaead Codicem Canonum
ediloribus proprius et peculiaris, idemque amplissi- pertineutes cum prolixioribus ac valde utilibus Bal-
maeulilitatis et maximo editioni huic ornamento est. lcriniorum annolationibus et correctionibus. Enim-
Tametsi enim iaudata collectio a Quesnello primum vero tantum abest ut bac generali hujus editionis
e duobus exemplaribus mss., Oxoniensi altero, rc- descripiione satis declaratum arbitremur quanlum
centiori ac valde mendoso, altero Thuaneo, anti- ingenii, doctrinae ac studii illi sit impensum, ut po-
quiori et optimaenotae, sed quod, serius acceptura, tius, si quis omnes ejus doles rile explicare velit,
non diligenter satis adbibere potuit, edita et quinque singulorum ei Sermonum atque Epistolarum tracia-
dissertationibus, quae hic quoque scbjiciuntur," illu- D tionem enarrandam putemus. Tot sunl profecto tam-
strata fuerit; Ballerinii taraen, cum in ea non solum que illustria artis atque sagacitalis horum virorum
multo plura e Thuaneo codice aliunde, sed quam documenla, ut, si in aliis non sane vulgarium scri-

(a) Sunt ea quidem : 1° Prisca Canonumedilio La- tiquo ms. codice 55 capituli Veronensis. 4° Docu*
tina, eomplectensCanonesconciliorumAncyrani, Neo- mentajuris canonici anliqui: 1. Canonesconcilii Car-
ccesariensis, Nicmni, Sardicensit, Anliocheni, Cen- thaginensiscelebrati a. 419, uli legunlur in anliquis-
slantinopolitaniprimi et Chalcedonensis,quaeprimum simis collectionibus Italicis; 2. Concilium Carlhagi-
in iiicem prodiit ex antiquissimo ms. Cbrisiophori nense a. 421, sub Aurelio xvm, ex ms. cod. 55 cap.
Justelli, a Balleriniis autem cum aliis vetuslis mss. Vcronensis nunc primuin ediinm; 3. Statula Eccle-
colleciionibus collata integra et emendatior exhibe- tim antiqua ex priEStantissimis mss. collectionibus
tur; 2° Antiquissimainterpretatio Lalina Canonum ediia; 4. Epistola canonica : Qum debeant adimplere
Nicmnorum. nunc primum eilita ex ms. Vat. Reginae presbyteri, diaconi, teu subdiaconi; 5. Prmcepla S.
Suecorum 1997 ; 3° Velus interpretaiio Lntina Cano- Petri de sacramentis conservandis; 6. Glycerii imp.
num Nicmnorum, Sardicensium et Chalcedonensium, Edicium contra ordinationesSimoniacat, nunc erutuui
aliorumquedocumentorumad Nicmnamel Sardicensem e ms. Vat. Reg. 1997.
sunodumpertinentium, nunc primum edita ex peran-
103 SCHOENEMANNI NOtlf IA HlSTORlCO-LITTERARIAIN S. LEONEM. 10«
ptorum operibus evehire soleat ut usu atque consue-, Vtanta a toco ubi edilio prmslabatur(Venetiis), diifan-
tudine diuturniori opinio ab inilio concepta minua- tia vix succurri potuittet, vel fucut aliquit fieret fy-
tur, aut etiam peccata et errores auctoris passim pographis, ut aliud pro alio folium assumerentet loco
oculisretegantur, hoc opus contra, quo raagis assiduo non suo nonnulla assignarent, Balleriniorum proLab-
sludio versaveris, tanlo impensius admirere necesse beana assumendam judicavit. Itanc autem, inquit,
est. Exemplo sit, cui exempla sufficiunl, admonitio quasi veritus ne satis ingenium declarasset, prmfe-
prima et secunda Epistolmad Aquileientemepiscopum rendam cmteris existimavi, non quod prmttantiorem
et Septimum Altinatem (quacuin decima octava ad duxerimea quam paier CacciariCarmelitaeodemfere
Januarium Aquileiensemconjuncta esi), prsemissa, temporequo Ballerinii tuam adornavit et Romanis ly-
nec non illa in epistolamvigesimamoctavam ad Fla- pis produxil, sedquod Venetiisexcusumopus, Veneto
vianum.Ne autem allerum hujus tam laudataeoperae lypographo paratior eraielad manus. Sic tota hujus
momehtum taceam, in quo tam ob diuturnum, quod immerito laudali hominis compilalio ne minimam
Romanaesedis episcopi eorumque jurium etpoiesta- quidem liberaliiatis speciem prse se fert! Servavit ex
tis rigidiores defensores aluerant, ejusmodi ediiio- Balleriiiioiiim animadversionibus eas quas texiui
nis dcsiderium, quam ob speciale Benedicli XIV statim subjercrant, crilicas fere et breviores ; fu-
mandatum, parslonge gloriosissima laboris ediiorura B siores autem, velmi admoniiiones el dUserlaiiones
positaesse debebat, Quesnellirefutationemdico: illiid pro consilii sui a Balleriniorumfine discrepaniia sub-
quidem haud inviti fatemur, dociriuaui et meihodum, duxit, aul subindepaucioribus verbis conlraxit.lnse-
quasingulis adversarii suiassertionibus ct argumen- ruit etiam Cacciarii additamenta, qux- apud Balleri-
lationihus modo aperlis modo teclis occurrere, eas- niosdesideraret et Sirmondi nolas rariorcs ex appen-
que innumeris in locis et tanlura non in singulis dice ejus in Concilia, quemadmodum in Coletiana
paginis levitalis aut manifesti erroris, aut, quod ma- Conciliorum editione erant cxhihita. De suo addidit
gis est, fallaciaeet fraudis arguere callueruni, lara tynopsin quarumdam epistolarum Leonis vetusiissi-
arcte cum universa ingenii atque eruditionis eorum mam excodice Lucensi 190, Balleriniis non incogni-
laude esse conjunctas, ut ab ea omnino divelli ne- tam, et ne quid ex superioribus periret, vitam Leo-
queant, nec crebro accidere possit ut criticam eo- nis ex libro Pontificali cum Binii noiis praemisit.Hic
rum facultatem et explicandi artem laudando hanc vero mihi aliquis objiciet fieri illud debuisse propter
in Quesnelli disputata crisin reprehendas, quod au- majorem cum caeleris parlibus consonantiam. Audio
tem universam quaestionum de primatus pontificiivi equidem, neque id magnopere reprehendo, sed to-
ac potettate enodationem attinel, de horum virorum tam operam improbani et fama hujus yiri indignara
haeresi, paucis, ut equidem arbitror, ignola (a), a no- * censeo. Quid enim referebat tanta cum pompa repe-
bis hocloco haud refert judicium ferri, quodvel alie- tere quaeante centum et amplius annos satis lauda-
nissimus a partium studio propter auctorum artifi- biliter quidem conscripta essent, et alias atque alias
cium periclitetur. Diligens hujus editionis recensio eruditorum hominum annotaiiones et emendationes
exstat in Bibliotheca theologica(vernacule scripta) tam anxia sollicitudine assuerc, cum longe fructuo-
Jo. Aug. Ernesti, T. IV, fasc. vn (1763), pagg. sius ipse studium suum tali operi consecrasset. Cae-
579-014. terum monitu non eget epistolas ad concilium Chal-
cedonense pertinentes hon i.terum-in actis illiusex-
1761. Florentimimpensit AntoniiZalta VSneti,in- pressas esse, sed lectores ad hanc integram colle-
fol. Vita, Epistolae et Decreta Leonis papael; in Jo. ctionem remilti.
DominiciMansi novaet ampliss. sdcror. Conciliorum 1780. Helmstadii litteris vidum Schnorri, in-i*.
Collectione,T. V, col. 1203-1430; T. VI, col. 1-432. Leonis Magni episcopi Romani episiola contra Eu-
Elsi hic titulus Labbeanara el Binianam edilio- tychen de vera incarnatione Domini ad Flavianum
nem sapit, nec umquam fere Mansius, el ne quidem episcopum Constanlinopolitanum. E recensione Bal-
in Coustantii gratiam a Labbeo veluti in Veneta leriniorum cum praecipua varietate lectionis, nntulis
Coleliana reprasentatur, recedere ausus est, hoc lo- D et admoniiione historica. Civibus academise Juliae
co lamen praecessorumsuorum exempla deseruil et ' Carolinaein religione solemni Christo incarnato sa-
Balleriuiorum editionem exprimere curavit, non tam cranda a 1780 ; commendata (ab Henrico Philippt
ob insignem hujus operaepraestantiam, quam quia ConradoHencketheologo Helmstadi nsi). '
facilius sic negotium expediri posse videretur.Intel- Praeclare editor celeberrimus hac solemni occa-1
Iigebal enim, posl Quesnelli, Cacciariiet Ballerinio- sione usus est, ut juvenibus sedulo theologiaeope-
rum editiones, multa tibi in Labbeo sarciendaac sup- ram navantibuslibelli tam illustris argumenticopiam
plenda fore, et quia metuebat ne in addiiionibus faceret. Quapropter in praemissaipsi epislolaeadmo-
hisce locis tuit interendis sine ipsi interdum osciianti nilione historica primo loco, quanti illa in historia
aliquid mendi vel transposilumobreperet,cui malo in dogmatisde Christo momenti sit, ostendit, deinde de

(a) Notus est alter ex fratribus inter adversarios ' contra opus Justini FebrOnii,auctore PKTROBALLIRI-
Febronii, editoopere Veronm1768 in-4° hoc tilulo; mo, pretb. Veron.' AcceditAppendixde infaliibilitate
De Potettate tummorum pomificumet conciliorumge- eorumdemponlificumm definitionibusfidei.
neraliumliber,und cumvindiciit auctoritatitpontificias
105 SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. 100
auclore, occasione, consilio, auctoritate et existima- /Veditoribus Leonis mss. exemplaria haud operae ar-
tione, qualem ab iniiio statim el postea semper au- bitramur sollicite circumspicere. Post Qucsnellura
ctinrem nacla fuerit, dispulat. In subsidium stabi- Cacciariusplures illi haud visos codices cnnmlit, sed
liendae genuina? leclionis ipsius epistolae revocavit longe plurimcs et majori soleriia Batlerinii, iique
etiam versionem antiquain Graccam.eademque usus in iisdem examinandis, ordinandis et describendis
est ad difficiliores quasdam phrases Latinas expli- tam egregiam posuerunt opcram, ut cx hac de Lco-
candas. Cf. CommenlariiHelmstad. de reb. nov. lil. nismss. codicibus notiiia etiam ad aliorum scripio-
1781. fasc. I, sc. 5, p. 38 sq. rum ecclesiasticorum, in primis vero pniiiificuniRo-
17h9. Parisiis sumpiibus Petri Didot filii primog. manorum opera, non parum uiiliiatis prolicisci pos-
in-[ol. S. Leonis papae1 EpistolaeXII ad Galliaeepi- sit; quapropter peculiari diligeniia nobis boc loco
, scoposel Epistola ad Flavianum (dogmalica XXVIII), non indigua visa fuit.
' una ad Ravennium missa, cum nolis, observalioni- I. CODICES QUESNEl.Ll.
bus et annotaiionibus denuo illustratae a monachis A) Sermonum.
Congreg. S. Mauri; in Colleclioneconcilior. Gallim 1. Corbeiensis.Codices niss. tres olim monaslcrii
nuper ab ipsis incboata, t. I, pagg. 442-5b8. '
S. Pelri Corbeiensis jam Bibt. monast. S. Germani
Sirmondi edilio pro fundamenlo fuii. In emenda- B a Praiis, in quibus Sermones LX et amplius.
tionibus autem Qtiesiiellumita secuti sunt, ut ipsi 2. Navarrmits, i. e. codex Bibl. Itegii collegii Na-
non negligerent denuo mss. codices inspicere. Sup- varrmi in Acad. Paris. Serinoiium variortim, in qui-
petebant praeterea Coustantii schedae, ex quibus haud bus plures Leonis.
pauca observationibus suis intulerunt. 3. Regii. Leclionarii duo, in quibus plures Leonis
§ II. Versionet. Sermones.
Sermones Leonis adeo olim in deliciis habitos no- 4. Sammaglorianus, codex lectionarius ms. ad
vimus, ut haud semel in lioguam Italicam transfun- usum abbatia- S MagloriiParhiensis, in Bibl. Sam-
derentur. Gallicam versionem non nisi unam de- magloriana scminarii archiepiscopalis presbylerorum
prehendere licuil, hoc indiculo teste. Oratorii D. Jesu ad muros Patisienses.
1485. Firenze, in-fol. I Sermoni di S. Leoni tra- 5. Thuanei : 1° codex ms. qui fueral olim iVic.
dotti da Filippo di Barlolomeo Corsini, in fine: In Fabri, in quo Sermones aliquot Leonis; 2° liber le-
Firense a di 21 di Maggio 1485. Expressa est editio ctionarius ad usum insignis Ecclesiae Lugdunensis;
Andrese Aleriensis, traducta simul ejus ad Paulum 3° codex leclionarius S. Pelri Fossatensis, in quo
II S. P. Epislola, quani excipit brevis traductoris Sermones pltires, scr. a. 1057.
conimendatioa Marsilio Ficiuo ascripta et deinceps C B) Epistolarum.
rubricae operis. Memorant banc ediiionem Ballerinii 1. Barberiniani, codices mss. Ires Bibl. card.
T. I, prmf. p. 30, Bibl. degli aut. volg. inserta in Franc. Barberinii, ex quibus varias lectiones pluri-
Pacc. tTOpusc.scient. e filol. T. XXXIV, p. 261, et marum Epislolarum S. Leonis, jussu suo excerptas,
Argelati Btbl. degli votgarizz (in Milano 1767). T. ad Quesnellura post publicatatn primam ediiionem
II, p. 300 sa. transmisil. Signabantur num. 57, 77el2888. Tertius
1547. In Veneziaal segno dela Speranza, in-8", quoque codicera Canonum, quem Quesnellus Roma-
I divini Sermnni di san Leone papa primo nuova- num dicit, conlinebat.
inente di Latino in volgar lingua tradotii per Gabriel 2. Bellovacensis,i. e. Bibl. EcclesimBellovacensis
Foresto da Brescia. Raccolla 1. 1et Argelati p. 501, codex ms. Canonum et Decrelorum pontificiorum.in
sq., ubi f»se admodum describilur, inserla epistola quibus ex Leone plura.
integra traductoris el contentorum tabula repraesen- 3. S. Germanensis,codex DionysiameCanonura et
tala. Ex lioc autein apparet duas esse hujus ejusdem Decretorum Colleetionisex Bibl. monast. S. Germani
anui, loci el typographi, baud parum tamen quoad a Pralis.
contenta diversas Sermnnum Leonis versiones. 4. Grimanicus,codcx ms. D. Grimanicard. S. Marci,
1564. /n Veneziaper Girotamo Scotio, in-4°. Ser- •" nongentorum circiter annorum, in qno centum et
moni (III) di S. Leone papa I : Sermone V, del Di- seplem Leonis episiolae, quarum viginti octo anie
giuno del settimo mese; Sermone XI, del Digiuno Quesnellum non erant editae, et plures alise pene
della quattro tempora; Sermone nella festa di Tulti novae. Acceperat eum ex Bibl. domus insiilutionis
Santi; in Sermoni de SS. Agostino,Crisoslomo,Ber- Oratorii D. Jesu ad muros Parisienses. De hoc co-
nardo e Basitio. Parle secunda Cf. Argelati 1.1 et dice fuse disputat Quesnellus in praefatione§ 5. Cf.
p. 158, il. (. I, p. 14. Auctor versionis fuit Galealius ObtervataBalleriniorttm.
Florimontiut (Galeazzo Florimonzio) episcopus. 5. Corbeiensis,codex Canonum antiquissimus, cu-
1698. Poris, chez Andr. Pralard, in-8°. Sermons jus colleclionem amplissime descripserunt Ballerinii
de S. Leon, pape, surnoinme le Grand, traduits in diss. \de anliquis CanonumCollectioniuu.inserta
sur Tedition latine du P. Quesnel, par Nicolas Fon- lomo III, Opp. Leonis. Ex Bibl. monast. S. Germani
taine. Cat.Bibl. Reg. Paris. t. I, p. 385, n. 811. a Pratis.
§ III. Codicet. 6. Herovallianus, codex ms. IsidorianaeCollectio-
Quaeante Quesnellumin subsidium vocala suni ab ni-, cui ct Liberati Breviarium et alia qussdam sub-
PATROI.. LIV. k
(07 SCHQENEMANNl NOTITIA HISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM. 108
jiciuntur; quem, quia beneficio/). Vion (THefdnyM\ hoijiil.as. in «octurnis djvinis officiis recilandas in
acceperat, Herovallianum appellavit, antequam ve- NataU S. Leonis, Passione, Resurreclione, Ascen-
scivisset illam e^se ex Bibl. Antonii Faure D. tb. sione Dmniiii, et Penlecoste, atque de saiiciorum
facullatis Paris. Eccl. metrop. Remensis canonici et apostolorum Petri et Pauli soleinnitatibns. Scr. cur-
vicirii generalis episcopi Remensium, rente saec. viu, Roraanjs characteribus in duas co-
7. Oxoniensis,codex ms. in quo cqdex quem ap- lumnas distinctjs. Hujiis et sequenlis scripturae spe-
pellat Quesnellus, Canonum et Constitutorum sedis cimina aere incisa proposuit Cacciarius in fide faiijus
apostolicmcum variis Leonis, quae eidem annecte- recensus, tomi I praef. p. 29.
banlur, quoriim indicem una ciim apograplio codicis 2. Codea;.num. 3836, altera pars pra^cedenlisle-
ad Quesn. miserat E. Bernardus, astronoiniae tunc ctionarii, continens, Sermones in festo SS. septera
in academ. Ox. professor. Servabatur in Bibl. Ox. fratrum Machabaeorum,S. Laurentii, deJej.iniosep-
coltegii Crielensis, n. 91, B. tiini mensis alias ]ue homilias usque ad Naiiviiatem
&, Remigianus,codex ms. Epistolarnm, cujus no- Dnmini recitandas, inter quas celebris Ep, XXIV ad
titlain et varias lectiones ex Bibl. S. Remigii Reraen- Flavianum de Incarnaiione Yerbi.
sis suppeditaverat P. Franc. Delfau, Reiiedictinus. 3. Codexnuro. 3838, pergaroenus, x saeculo exa-
Sangermanensis. B ratus, coniinens gliquqt Sermones Leonis in variis
9. Thuanei: 1° codex ms, Canouum etConst. se- anni solemnilatibns,
dis apost. ctira triginta tribus Leonis Epistolis, num. 4. Codea;num. 1195, pergamenus in-fol,, praeter
129; 2° codex ms. in quo plures Episiolse ad syno- quasdam sanctoniin. homilias, etiam Leonis nonnul-
duin Cbalcedonensem et ad Arelatensis Ecclesiag las continens. Scr cirea xi saec. Cacciario judice.
pjivilegia pertinentes, item Epistolae Flaviani ad S. 5. Codex num. 1267, ut praecedens forma majori
Leonein versio antea non ediia, aliaque priniiim e in duabus colurnnis exaratii» circa sajc. xi, cunt.
tenebrls eruia, num. 780; 3° codex ms. librorum de inter pluriiim veierum PP. Sermones, nonnullos
Vocatione omnium gentium, et aliquot Epistolaruui LeonisM. de Nativitate et Epiphania et de S. Ste-
S. Leonis, num. 729; 4° codex qis. plurjin,arum phano.
Epislolarum S. Leonis nolalus, num. 432; 5° codex 6. Codex num. 1268; pars altera praccedentis
ms. Canonum et Decreiorum PP. Rom- collectore lectionarii, conl. Sermones quampliirimos a domi-
Dionysio Exiguo; 6°, 7°, 8°, codices mss. tres Isi- nica Septuagesimaeusque ad Naiiviiatein Domini Ie-
dorianae Conciliorum et pontificiarom Epistolarura gendos.
Collectionis; 9° codex ms. Can. et Decretomm pon- 7. Codexnum. 1269; postrema parsejnsdero, cont.
lificum Rom., qualis editus Moguniiaea. 152.5, qui ] praeter Seruiones de Tempore, oraliones de Naialt
fuit olim Claudii Falcheli (Faucliet); 10° eoq>x ms., SS. apostolorum Petri et Pauli, de Natali SS. Lau-
in quo pars aclorum synodi Chalcedonensis. rentiii et de S. Leonis Assuuipiione ad pontifi-
10. Treco-Pithmanus,codex ms. coniinens Concilia catum.
plurima, Epistolas pontificias praeseriimque Leonis, 8. Codexnum. 1270, pergamenus in-folio magno,
et alia monumema ecclesiastica, qui olim ad cele- in quo varii Leonis Sermoiies. Cacciarius ejus sub-
berrimum Pitbceum pertinuii, ex Bibl. collegiiTreco- sidio potissiniiini sernionemde fesioCaihedrae Peiri,
Pilhmani presbyterorumOralorii D. Jesu. quem primus QuesnellUs, sed mutilum et imperfe-
C) Sermonum el Epistolarum. ctum, evulgarat, primigeniae iiitegritali reddidisse
1. Cisterciensis,i. e. Bibl. abbatimCisterciensisPa- testatur.
risiis; codex ms. cujus indicem et loca aliquoi com- 9. Codexnum. 1271, pergamenus in-fo!,, vajios
municaverat D. Jaeobus de Lannoy, ejusdem abba- Lconis Sermones exhibens.
tiae subprior. 10. Codex nurn, 1272, pergamenus in quarto, sae-
2. Ctaromaricensis,i. e. Bibl. monasteriiClaroma- culi x, conl. Sermones et Homilias qux olim lcge-
ricensis prope Audomaropotim;codex ms. cujus in- hanlur in singulis apostolorum fesiivitatibus. Praeter
dicem per Jo. Mabilloniumacceperat. D qqasdam Leouis oraliones, h»L-ebatquoqueanliqnum
3. S. Mariani el Regniacensis,i. e. Bibt. monaste- quemdam Missa^Canonein,bomiliaede octo Beaiim-
rii S. Mariani Autissiodorensisord. Prmmonstraten- dinibus adjunctum, qnem integrum Cacciarius una
sis, codices mss. duo, qtioriim collaias Iecliones una cui» cliaracterum specimine ipsi subjecto pajj. 297-
cum indice alterius, qiti fuerai Regnidcensismona- 3Q4, (. I, excudi cqravit.;
sterii excerpsit et ad Quesnellum misil D. Chrestien 11. Cadexnum. i%%%,irt-fo>ioreagnQLongobardi-
Eccl. Autissiod. can. et theol. Par. cis characleiibus exaratus^, saec. |x, conl. quosdam
4. Vfcforiiius,i. t. Bibl. S. Victoris Parisiensis; Leonis Sermone*. securidum anni dies feslfts le-
codex ms. Sermonum et Episiolaruin fere omnium gendos.
S. Leonis. 12. Codex,num. 5451, sa>c. xn Romanis chara-
II. CODICES CACCIARII. cteribns scriplua, cont,.Leonis Serqsopesde solem-
A) Sermonum. nitaie Paschae, Peniecqsies et de feslis SS. aposto-
1. Vaficani.— 1. Codex num. 5835. Prior pars lorum Pctri ct Pauli.
aniiqui pergameui leetionarii, continens quamplurcs 13. Codex num. 6450, pecgamenus, xn saeculi,
109 SCHOENEMANNI NOTITIAHISTORICO-LITTERARIA 1N S. LEONEM. «0
conl. homiliasin UociurnU officiisrecilandas, inter- At menia, sed el illas Episiolas quic Leoin illius synodi
que eas plures Leonisei illam in fesio CathednePe- generalis conlirinatioiieinconscripsit.
tri pariteracin Quesnelli codicibus muiilam. 12. Codexnum. 1322, anliquisimus, ut ex cha-
li. Codexnum. 6451, pixcedenli non absimilts, raclerum sprcimine, quod Cacciarius pag. 6S prmf.
eodem saec. et charactere scriptus, cont. seruionem ad t. II iiicudi curavit, apparet; eont. omnes et sin-
lertium de Paschate, quo Cacciariuspriinum Leonem gulas Cbalcedoneusissyuodiactiones, quas inler no-
maclavit. latCacciariusillamqua; ad DomniAnlioclieniepiscopi
15. Codexnum. 6452 duobus praecedenlibusfor- • causam pertinei, quamque veluti stipposiliiiam, et a
ma, figura, saeculoet cbaractere persimilis, cont. Latino impostore conficiam Quesnellus rejiciendam
Leonis Sermones de Quadragesima, cum aliis iion- esse censuit; uini quia (ut ipse aiebai) in Graicis
nullis ad Domini Passimiem pertinenlibus. exemplaribus non legiiur, tum quia ex unieo uullius
16. Codixnum. 6454, similis tribus prsecedenti- auctorilatis nmiquitatisve codice cliartaceo*abigna-
bus iu quo praeteralios Patruin scrmones, Leonis tis scholaribusin lucem prndiisse aflirmatiir. ilabet
nomine lum plures ex vulgaiis, lum alii nonnulli aulem vaiias bic codex ad eamdem synoduin perti-
occurrebant,quos ille lamquam dubios in appendi- neutes epislolas.
eem rejecit. IB 13. Codexnum. 1342, pergamenus,saec.ix labento
II. Vaticano-Palatininum. 442, 443. Lectionumet aut ineunie x scripius. Cliaraclerumformainel noias
HomiliarumSS. PP. libri duo chai tacei, cont. qiiam- Cacciarius ibidem, ubi praecedentis, exscribi fecit;
pla.es Sermones Leonis, qiiormn nonnulli muiili et cont. antiquam Canonum Colleelionem cuin sex<
imperfecti, accommodati ad usum alicnjus particu- decim Leonis Epislolis, quarum prima ad Ruslicunt *
Uris Ecclesiat. Scriptura eral Germanica, in duas Narbonensem.
coltimnasdistincta et notis compendiariis dilficilli- 14. Codexnum. 1328, pergamenus, in-fol., saec,
mis referta, quem se ipsDm legere nequivisse fa- circiter xn, conl.acta ccncilii sexli generalis et prae-
leiur. ter Epp. fragmenta in iisdem occurrentia alias quas-
varios Leonis dam Leonis Epistolas cum quibusdamChalced. conc.
III. Vallicellannsvelustus liber, COHI.
Sermones, qucm ipse latneii Cacciarius non vidit, actis.
sed a P. Jos. Blanchiniocum editis fuil exaclus et 15. Codexnum. 1337, pergamenus, scr. anle saec.
quidam sermones inde exscripii sunt, de quibus suis xi, cont. Canonesdiversorumconciliorumel epislolat
ille locis mouct. decretalesplnriumsummorumpontificum.Incipit Col-
IV. Chisianus, codex quondam ex Yat. archivo lectio a Nic.TnisCanonibus, omnesque Leoninarum
exscriptus, cont. varios Leouis Sermones, juter fC Epp. decretaliuin tilulos cum iisdein Epp. repraj-
quos tres ex iis quos Ci.ii/s»Tioixbeilhs t, II, part. i senlat.
Anecdotorum priraus omnium adornavit. 16. Code-rnum. 1338, collectionem praecedenii
B) Epistolarum. similem, sed seriiis, sxc. xiu, exaratam, continens-
a) Latini. Recenset aulem inler Leoninos Canonesetiam Epi-
1. Vaticani.— 1. Codex num. 541, pergamenus slolam ad Afros Mauritanaeprovinciaein causa Lu-
in-fnlio inagno, variis picturis auro et minio dili- picini episc.scriptam,quamQue»nellussupposititiara
genter circa xiu saec. oruaius, quo NicolausV papa dicere ausus fuit.
utebaiur, conl. omnes Leotus Epistolas in vulgatis 17. Codcxnum. 1340, pergamenus, ssec.xni, cont.
ante Quesnellianamoccurrentes. Isidori l'ollectiuiieraet in ea omnes Epp. Leonis quaa
2. Codexnum. 542, pergameuus in-quarto, saec. iu ediiis Surii, Lovaniensiumei Rayualdi occurrunl.
XIII,easdem continensEpislolas. Hac Collecliouesaepissimese usumessetestatur Cac-
3,4, 5, 6, 7. Codicesnum. 543-547,similesomues ciarins, quod inter recentiores niagis castigalam de-
characterum forma, Epistolarumcollectioneelaetate prebendissei.
praecedentibus.Nullus eiiim ante xu saec. exaratus 18. Codexnum. 1341, ssec.xi, a diligeniiel peiito
fuii. Lectinnibustamen inter se differebant. O amanuensi scripius, cont. praeier diversorum con-
8. Codexnum. 630, pergamcnus in folio magno, cil. Canones et plurium Rum. pontiff. Epp. quadra
saeculifere xm, cont. Isidori Mercaioris colleciio- ginia iiiiam Leoninas.
nem Can. et Epp. pontiff. Rom., inter quas XXXIX 19. Codea;nuni. 1543, sauc.xi, CoIIectionemprae-
Leonis. cedenti plane similcmcominens.
9. Codexnum. 631, collectionem similem prae- 20. Codexnum. 1544,pra>cedeiilibusduobusforma
cedenti exhibens, labente saec.xu exscripiam, sed et cbaractere prorsus similis, cont.acta Chalced. sy-
quinque lanium Leonis Epislolas. nodi cum Leonis Epp. ad eamdem speciantibus.
10. Codexnum. 1319, iu-quario, saeculiXII,cont. 21. Codexnum. 1545, saec. xi, inscriptus Colleclio
acta syn. Chalced. cum variis Leonis Epistolis in Cresconii, qtiseolim pertinebat ad celebre monaste-
Eulycbetis el Eulychianorum causaexaratis. rium S. Cotumbanide Bobio, conl. nonnullas Leonis
11. Codexnum. 1521,in-foIio parvo, saec.circiter Epislolas.
xn, cont.IibrosFacundi Hermianensis pro syn-Clial- 22. Codexnum. 1353, saec-.xn, opiime scripius,
ced., inque iis non solum varja Eop. Leonis frag- coni. plurcLeonis Epistoias.
111 SCHOENEMAJSNl NOTITlA HISTORICO-LITTERARIAIN S. LEONEM 1.0
m.m
.25.Codexnum.3791, saec. xu, optimte notae, cont. A eont. Collectionem Dlonysianam, in qua V tantum
Leonis Epistolas L. Leonis Epistolse.
i24. Codexnum. 5836, lectionarius, de quo supra V. Taurinemis, Bibtiothecmregim codex uum.
29,
in Sermonibus dictiim est, cont. solam Epistolam ad D. IV, pergamemis m-foiio, circa saec. xm
optime
Flavianum, quam saeculovm et ix in divinis officiis exaratus, cont. LII Leonis Epistolas et nonnullas
ante feslum Nativitatis legere solebant. aliorum. Couiulerai pro Cacciario P. Cyrillus Gu-
25. Codex num. 3787, pergamenus, infolio, saec. bernatis Carmeli Taurinensis alumnus, a. 1739.
XII, cont. Epp. VI de causa Eccl. Alexandrinseet Ti- VI. Florentinut, BibliolhecmMedicmwcodex
per-
mothei iEluri. gamenus in-folio, ssec. xm, conl. omnes Leonis Epp.
26. Codex num. 46>»1, praecedenli respondens, editionum ante Quesnellumvulgatarum.
eont. totidem Epistolas. VII. Grimaneut. Celebris hujus codicis
exemplar
27. Codex num. 5748,'conf. CresconiiConcordiam Cacciarius in cbartaceo folio Parisiis exscribi fecit
Canonum cum nonnullis Leonis Episiolis decreta- ad explorandamQuesnelli lidem, indeque in Vaticana
libus. Bibl. reposuit.
28. Codex num. 5750, scr. ante saec.ix. Olim fuit VIII. Ratitbonentit, BibliothecmmonatteriiS. Eme-
monasterii S. Columbani Bobiensis. Cont. XXXI B rami, codex num. 113, DDAA.merahraneus
in-quarto,
Lconis Epp. cum priore synodi Chalcedon. aclione. constans foliis 157, cont. Epistolas Lennis LXXII.
Formam ac characterem Cacciarius aereincisam de- C!iuaclerum formam ex deliueatione Frobenii For-
Ahpag. 65. steri tunc temporis apud S. Emeranum prioris et
29. Codexnum. 5845, antiquissimus cl Cacciario bibliotliecarii, qui easdem Epistolas in usum ediioris
plerumque LongobardicuMicius, cont. Collectionem Romani diligenthsime exscripserat, aere incidendam
Canonum et Epp. pontiff. Rom., inter quas XXIV curavit Cacciarius pag. 62, prmf. ^Eiaiem ejus mo-
Leonis. nente Forstero Bernardus Pezius in 1.1 Thes. Auec-
II. Vaticano-Palatinuscodex, num. 579, saec. x, dot. p. 11, prope mille annorum aestimavit.Plura de
cont.l\ tantum Leonis Epistolas. eodem dabit Forsteri epistola (d. ad. S. Emeran.
III. Vaticano-Urbinates.—1. Codexnum. 65, per- xu kal. Septembris a. 1752), pag. 61 sq. excusa.
gamenus, optime ssec. xv scriptus, cont. omnes Epp.
ediiionum ante Quesnellum vulgatarum. 6) Graeci.
2. Codex iium. 179, reeens, adeoque exigui usus, 1. Vaticani.— 1. Codexnum. 451, chart. in-folio,
cont. Collectionem Isidori Mercatoris. S33C.xiv, inler variorum PP. Graecorumscripta, fra-
IV. Vaticano-Alexandrini,\.e. Vaticani, qui quon- C gmentum EpistolaeFlaviani ad Leouem de Incarna-
damfuerant reginaeSuecorum, CbrislinaeAIexandrae. tioneD. N. J. Chr. continebat.
1. Codexnum. 586, membranaceus in-4*, saec. xn, 2. Codex num. 730, chart. in-folio, saec. circiler
inler caetera cont. Paschasini Lilyb. Epistolam ad xv, cont. Tht-odoreti episc. Cyri Episiolas.
Leonem. 3. Codex num. 720, pergamenus in-folio, saec. x;
2. Code*num. 755, inembr. in-fol. parvo, ssec. inter diversorum PP. Opera aliquas Leonis Epistolas
XIII, cont. ejusdem Ep. de Pascbae observatione. continet.
3. Codex num. 849, membr., saec. xu, cont. Col- 4. Codexnum. 712, in 8°, saec. xiv, conl. diverso-
lectioncm Canonum praccipueex Africaa conciliis, rum PP. Epistolas, et praesertimquas Flavianus in F,u-
quaedam acta. conc. Cbalced. et Ep. Leonis ad lychetiscausaadLeonemscripsit.cum responsisillius.
Anaslasiura episc. Thessalonicensem. 5. Codex num. 1178, cbartaceus in-folio, saec. xv,
4. Codex num. 1038, membr. in-fol., saec. xn, conl. omnia Cbalced. conc. acta cum Leonis Epis.o-
cont. Decreta pontiff. Rom. ex Isidori Collectione lis ad illud pertinentibus.
nec non Bedse Iibrum de Computo, etc. 6. Codexnum. 1431, pergamenusin-folio, saec.xu,
5. Codea; num. 1039, membr. in-fol., saec. xiv, eont. inter diversorum Opera et Epistolas etiam Leo-
D nis cum Chalced. conc. Collectaneis.
eont. Cresconii Concordiam discord. Canonum.
6. Codexnum. 1040, in-fol., scec. xi, cont. conci- 7. Codexnum. 1455, bombycinus,saec.xm, opiime
lium generale VI. scriptus, cont. pontilf. Rom. et SS. PP. Epistolas,
7. Codea; num. 1044, membr. in-fol», saec. xm, quas inter EpistolaeFlaviani, Theodoreti, Anatolii
cont. Epp. Rom. pontiff. a Clemente ad Leonem. et Marciani ad Leonem, cum Leonis respnnsis.
8. Codexnum.1043, membr.in-fol.,saec. xni, cont. II. fieoto-Vaitcani. — 1. Codex num. 44, chari.
Collectionem Canonum, forte Dionysianam inquit in-4", saec. xvi, cont. plurium SS. PP. aliorumque
Cacciarius, cum adjectis Symmachi et HormisdaeDe- auctorum Homilias et Opera, lum ad Scripturam,
cretis. tura ad ecclesiasticas res pertinentia, inque iUisnon-
9. Code-rnum. 1127, membr. in-fol., saec. x, cont. nullas Leonis Epistolas.
varia PP. opuscula et codicem Caiiouum, apostolo- 2. Codex num. 57, chart. in-folio, s«ec. xiv, cont.
rum et «onciliorum Decreia et pontiff. Rom. Episio- conciliorum general. et partic. Canones et alia anti-
lascomplectentem. quorura PP. Opera, quae inter Flaviani el Gennadii
10. Codex num. 1997, pergameuus in-fol., saec. x, cpisc. CP. ad Leonem Epistoliu.
113 SCHOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA1N S. LEONEM. 114
5. Codex num. 67, chart., saec. xv, eonf. unam A\ Casinensium S. Justinse, saec. xv, cont. XIV Sermo-
dumtaxat Leonis Epistolam. nes cum praedicta Epistola.
III. Vaticano-Oitobonianut, codex num. 29, non VII. Basiliem S. Petri in Vatieano , codices tres
absimilis Vat. num. 1178, cont. omnia Cbalced. num. 107,105 et 106. Sed duo priores longe tertio
conc. acta cum variis in iisdem Leonis Epi- praestantiores erant, qui saec. licet xu exaratus, ta-
stolis. men non plures quam sex sinceros Leonis Sermones
C) Sermonumet Epittolarum. complectebatur, aliosque falso illi ascriptos.
1. Vaticani. —1. Codex num. 541, pergamenus, VIII. Tridenlinus, codex ms. capituli Tridenlini
NicolaiV jussu auro et variis culoribus ornatus, cont. saeculixiv, coni. IV Leonis Sermones.
BolummodoLeonis Sermoneset Epistolas,et quidem IX. Vallicellani, i. e. codices BibliothecaeS. Ma-
eas quaein editis ame Quesnellum vulgatae sunt. riae in Vallicella Patrum Oralorii S. Philippi Nerii
2. Codex num. 542, pergamenus in-qiiarlo, saec. Romae, quae plures saeculixi el xu codiees Balleri-
xu labentis. Similis Collectio. niorivn usui concessit, cx quibus enumerarunt codi-
3. Codexnum. 644, pergamenus in-folio, saec. cir- ces 25 el 2o, qui preelerepistolam CLXV, ad Leonem
ciier XIII.Collectio non absimilis. Augustum lectam Advenlus lempore (cujus loco in
4. Codexnum. 545, pergamenus in-4° scr. circa B I aliis Iectionariis habetur Epistola XXVIII,ad Flavia-
finem saec. xu. Totidem Sermones et Epislolas com- ntim) continebat SermoncsXXV; codicem2 , cont.
pleciilur. Epislolam ad Flavianum el Sermones XXIV; codi-
6. Codexnum. 546, membr. in-folio, saec. xu. Col- eem A. 6, cont. Sermones VII; codicemA. 7, cont.
leciio similis pwcedenli. Sermones Xlll; codicemA. 9, qui ad S. Eulicii mo-
6. Codexnum. 547, membr. in-4°, ejusdem aetatis nasterium periinuit, cont. Sermones X; codicemA.
el condiiionis. 10, cont. Sermones VII; codices7, 20, 23, A. 16,
7. Codexnum. 548, membr. in-4°. Praeter Sermo- cont. Sermones V, IV, vel III.
nes in superionbus conlentos exhibebat etiam ser- X. Vaticani, lectionaria omnium anliquissima,
monem de Absaton, sed quem ad Leonem non peni- quaeinier in primis eminebant num. 3835 el 383G
nere judicavit, ideoque oroisit Cacciarius. vere Romana, quae diligenlissime recognoverunt.
8. Codex num. 549, membr. in-4°, praecedenti si- Alios plures autem lectionarios codices non quidem
milis el euradem de Absalone sermouem in fine prae- per omnia, sed ubi opus fuit, inspexerunt.
ferens. XI. Veneii, codices duo Bibliothecae Venetae S.
9. Codex num. 550, membr. in-4°, praecedentibus Marci, leclionarii signati num. 153 et 154 , saec.cir-
per omnia similis. ( ciler xin, in quibus LI SermonesLeonis.
C
II. Regio-Vaticanut, BibliothecmAlexandrinmco- XII. Vercellenses.Ex lectionariis Eusebianae Bi<
dex num. 139, memhr. in-4° opiime exeratus, saec. bliolhecae Vercellensis capituli habuerunt collatas
xn, solam Leonis Serm., Homil. et Epistolar. col- lectiones Sermonum XI Leonis.
lectionera exhibens. XIII. VeronensesCap. i. e. Biblilhothecaecapituli
III. Urbinat. Codex num. 65, pergamenus in-fol. Veronensis; codices leciionarios duos, qui XV Lco-
parvo, saec. lahenlis xiv, eamdem collectionem pra> nis Sermones praebuerunt, praeierea codexli, pra-
lcrens. cedemibus autiquior, cont. Sermones VIII,et recen-
III. CODICE*BALLERINIORtlU. tiorms. liber num. 214, cont. Sermonem unum.
A) Sermonum. XIV. VeronensisS. F. i. e. codex PP. Conventua-
a) Lectionarii. lium S. Firmi Majoris; lectionarius saec. circiter
I. Bergomenses,cndices duo, saec. circiter xn, ex XIII,cont. unum Leonis Sermonem.
tabulario Dl). Consonii Ecclesiae S. Alexandri in b) Collectiones.
Columnaapud Jos. de Salvaneisde Roteriis palricium Colleclionum harum ms. quinque distinxerunt ge-
Hergomensem, cont. XII Leonis Sermones. nera, ex quibus singulis maxime insignes codices
II. Chigiani,codices duo Bibl. Chigianaenum. 3 et D 1 tantiim indicantnr, videlicet, ex CotlectioneI, liber
5, saec. xn, cont. IV Leonis Sermones. ms. Casinensisnum. 126; ex Coll. II, Barberinus,
III. Padilironenses, codices tres monasterii Padili- num. 88, et Casanatensis C. III, 7; ex Coll. III,
ronensis S. Beuedicti in agro Mantuano, cont. IX exempla primae editionis, quam ex hujus collectio-
Leonis Sermones et Ep. ad Flavianum. nis ms. desumptam censuerunt; ex Cotl. IV, Vati-
IV. Patavinus, codex PP. Conventualium S. An- canus num. 546, et qui aliquando adhibitus est 541;
toniinum. 408, ssec. xm, cont. Sermones XXX. ex Coll. V denique Vaiicanus nura. 544.
V. Palavini Heremitanorum,codices tres PP. Here- B) Epistolarum.
mitanorum SS. Pbilippi et Jacobi, num. 111, 110, De his in sequentibus Balleriniorum observationi-
et 115, cont. XVI Sermones cum Ep. ad Flavianum. bus (a) tam luculenter ac copiose dispuialum est, ut
VI. Patavini S. Justinm, codices duomonachorum singulorum enumeratio supervacanea videretur.

(a) Sub tiiulo ObservalionumBalleriniorum Scbce- miserunt. Nos vero has praefationessuo loco exhibi-
nemaniius exhibet fragmenta praefationum quas fra- turi, eo lectorem remittimus. EDIT.
tres editores Sermonibus et Epistolis S, Leonis prae-
115 . VETERUMPATRUM TESTIMONIAUE S. LDONE. ill

VETERUM PATRUM TESTIMONIA DE S. LEONE*

Epistola Jotinnis Cntsiani presbytcri lihrorum snoruni A taiitas nobis npn .respondenlibus, eliamsi ego pet
de lncqrnatione Christi conira Nestorium Nuncu- obedientiaeveniam bene pareo, lu tamen
per incon
paloria. siderantiam judiqii male iinparasse videaris.
Absolutis dndiim Collatioiiiim snjritalium libellis Thsodoretus, epiteoput Cytetisit, in tpistola ad Abun-
scnsu magis quam sermone insigoibus (quia alto' dium episcoptuu,apud Baronium an< 450, n. 35.
sanctqrupi virorum sensui sermn nostroe imperitiae Leginms quse(S. Leo) ad saoetaeet beatae memo-
impar fuit), cogitaram, et prQpemodumconstiiueram1 rise Flaviamim soripsii; et gnlias egimus Domino
post illum proditae insciiiae pudorean, ila me ini nostro hoiiiaiiissiiiio |Jeo. quoil ndvocatum et pro-
portu silenlii collocare, ut excusarem , quanuim pugnaiorem veritaiis iu.veiiimus.llis et ego lnteris
in me essei, per laciturnilatis verecuodiam, loqus- consensi.... cui etiam subscripsi; et ex hoc pro-
citalis audaciam, Sed vicisti proposjtum ac sentenr bavi quod regulas aposlolkas, hoc est vera dogmata,
tiam meam lnidabili studio et imperiosissimo af- senuor.
fectu tuo, mi Leo, veneranda f Al. mi Leo vene- In comilio ChaleedonenMact 2, posl recilatam Leonit
rande] ac suspicienda charitas mea, RomanaeEcqlft- epistolam 2s, ad Flavianum, Patres clamaverunt.
siae ac divini.nijnisterti decus, producens me ex illo Peirns per Leonem ila lociltus est.... Pie et
praomeditali silenlii recessu in ^ublicum formidan- B vere Leo docuit.
duraque judicium; et nova subire cogis adhuc de Idem cmcilinm in retalione md Pttkheriam edita tom.
praeteritis erubescentem : cumque eiiam niiuoribus IV Couctf. Ven. edil. pag. 1354.
impar fuerim , par majnribus a te esse compellor. Ipsi^iaves suas in cursu repeiiere rectores, Chri-
Ego enira ne in illis quidera opusculis quibus per stn ad iiitelligeniiam ^rospere dirigente, qui osten-
ingenioli nostri oblatiunculam Domino sacrificavi- dit in Leone mirabeli veiitaiem; qui sicut sapiente
mus, moliri aliquid aut usurpare tentassem, nisi Petro, ita et i->louliiiir ftssartore.
episcopali traclus imperio. Crevit ilaque per te oris Idem conoilhtmin etUoCntioite ad Marciannm impera-
nostri et styli digu.iias. Nam qui jussi antea de Do- loreai, te>m.W C-encit.pag. 1758.
minicis studiis Upcuti sumus, nunc id exigis ui de Nobis impenelrabilem omni errore propngnatorem
ipsa lncarnatioue Dominiac roajesiate dicamns : ita Deus providil, et RomanwEccleSiaepapam ad victo-
qui prius in sancta teropli velut per sacerdotalem riam pr.Tparavit, et doctrinis enm per omnia veri-
manum introducti sumus, nunc ductu tuo atque taiis astringeng, ut quemadmodnm Petru», et hic
subsidio quasi in sanctor.umsancta penetramus. Ma- affec.iufrfrventiore decertnns, oniflem ad Deumsen-
gnus honor, sed periculosa progressio [ Al- profes- sum intelligeniiamqiM!perducat.
'
sio]; quia obtineri sacrorum peiietraJiiiin »c div.ini Leoniius episcopus Arelatensism episiola ad Hilarum
praeBiiipalwa non potesi, nisi hoste syparaUi. Exi- papam Leonisturcetiorem. lom. V Coudl. p. 65.
gis itaqiio ac jubes adversum rccenteiu bareiiin ac Quod Lennem saiicilssimmn praedecessorem luum
novum fidei hostem coftserere imbecilles toanus, et mors abslnlerit, contra baereses invigilantem, et
contra pestiferi serpenus graves hiatus aperto, ut lolium in agro Domini, ben! nintis fruclificans era-
aiunt, «rc consislere : scilicet ut iitsurgeni.em in dicaniem, dolemus.
Ecclesias Dei sinu.osis(ractibus draconem vjs pro-
Simplicius papa in epistota ad Leonem imperalorem,
pbetica et sermonis evangelici divina yirlus, lUtO tem. V p. 98.
quasi incantatore, irrumpai. Pareo obsecraiioni ttiae, Leo papa iia pleoe aique dilueide saoramentutn
pareo jussioni; malo enim de me ipso libi, quam Dominicaa incaroationis exposuit. ut non raodo ca-
mibi credere, maxime quia id lecuin amor Jesu tholicus, sed ne CbristianuR.quidem valeat nnncu-
Christi Domini mci praecipit, qui hoc ipsuni etiam pari, quisquis illie (td ett in Leonis epuUoljs) et re-
in te jubet. Superest ut effectuui imperaii negoiii demplionis suae causas non evidenter agnoscat.
ab ipso postules per quera imperasii. Tua enim jam Gelatius
papa in synodo Romana 70 epiteoporum, in
hic magis causa quam mea verlitur, tuurn magis dei-retode apocryphit libris, tom, V p. 387.
judicium quam meum officiumpericliiatur. Me euim, Epistolam (suscipimus) B. Leonis papaead Flavia-
Sivepar sim tuo imperio, sive non sim, ipsa aliqua- nura CP. episcopum destinatam, de cujus textu
tenus obedieniiee ratio atqne humilitaiis cxcusat; quispiam si usque ad unum ioia disputaverit, et
nisi quod hoc plus nieriii est in obsequio meo, si non eam in omnibus venerabiliicr acceperit, ana-
minus est in possibilitate. Facile euiin cujuslibet tliema sit. -,
jussloni ex abundaulia satisfacimus : illius oflicium Orientales episcopi in tpistola ad Symmachum pa-
grande est et mirabiie, qui eiiam idein in volo babet pam, lom. V p. 436.
quod in viribus non habet. Tua ergo haecres, tuum Qui praecessit beatitudinem tuam, intcr sanctos
pegotiuin, lui puddris bpus est: ora et obsecra ne constltiitiis, Lco arcbiepiscopus, ad Attilam tune
imperilia mea periclitetur electio tua; et opinioni erronem barbarum per se currere non duxit indi
117 PR^EFATIO1N SERMONESS. LEONIS MAGNI. 118
gnum, ut captivitatem corngeret corporalem. Et A doctor ex scrmone saiiclaeEpipbaniae ila nos do>
infra p. 457. Vcra rectae lidei confessio tradiia cuit, etc.
nobis a papa Leone, inter sancios coiistiiuto. NicolausI papa in epist. ad Michaelemimperatorem.
Cassiodoriutin E.rpositionepsalmi LXV. lu Ephesino lairocinio cunclis prxsulibus et ipsis
Leo papa ad Flavianum sci ibens, Doctor aposlo- qunque patriarchis pro.abemibii*, nisi MagniisLeo,
licus, dicit, etc. imitaior scilicet Leonis illitts de quo scriptum esl,
Facuudus Hermianeiisis,lib. xn c. 2. Vicil Leo de iribu Juda, divinitus excilatus, os ape-
Qnis bujns Komani aniistilis (Ltonis) gravilaiem riens, lotum orbem et Auguslos ipsos concuteret,
nou praedicel?Quis tantnli constaiiti.ini non hnno- et ad pietatem commoveret; religio Chrisliana pe-
rel? Movere bunc possel uilo nmdo sirctilaris po- nitus coirnisset.
leslas a senteutia non retraciandi quie divinitus Photius CP. in episl. ad Michaelem Bulgarimp«'n»
fuerant coustituta (in concilio Chalcedonensi) quera cipem.
corpora.iier loco movere non potuii? Leonis sanctissimi papae Romanf gloria ntagna
Vigilius papa in Constilufodiei vn kal. Martiarum magnusque pielalis ac religionis xelus fuit et stu-
anni 554, tom. VI Coneit. Ven. edil. pag. 305 dium.
n. 22. B MenologiumGrmcorumBasilii imperatorit justu di-
Tam praeclari pontificis atque doctoris, id est gestum.
beati Leonis, episiolam aperte pia dogmaia couti- Leo admirabili viriute animi, sapientia et san-
nentem, etc. Ctiiate praedilus, RnmanseEcclesiis pontifex, prse-
S. Gregoriuspapa in epitt. 52 tibri ix. clarissiinis monuiiieutis viriniem suam, praecipua
Sanctissimu: Oriemis Ecclesiaa uno sensu, una autem rectam fidem testatam
reliquit.
docinna, fldem ejusdem sanclse memoriaBLeouis
tenent. Ado episcopus Viennensisin Chronico.
S. Maximut Grmcorum theologusin ipiritali ac do- Leo urbis Romae beatissimus episcopuadoctrina
gmaticotomoconlra Heraclii imperatoris Ecthesin. fidei clarus habetur.
MagnaeRomanae Eccle-iaeanlistes, vir fortissimi LibellusSynodicusc. 94.
pectoris saiielissimusqueLeo. Leo Romaepapa, apostolis aequandus.
Hadrianui I ad epitcopot per univertam Spaniam, Alia anliqua testimoniapartim in epistolisad Leo-
epist. 97 codicisCarolini. nem scriptis , pariim in admonitionibus, prattrlitt'.
Sed et beatus Leo egregius papa alque praecipuus ad epist. 28, inserta inveniuntur.

SANCTI

LEONIS MAGNI

ROMANI PONTIFICIS

OPERUM GENUINORUM

PARS PRIMA,
CONTINENS

S. PATRIS SERMONES.

PRiEFATIO.
De mss. fontibus ex quibus prodierunt ac potissimutn emendandi sunt sermones S. Leonis.

1. Duouuiversim sunt manuscripli fonles ex quibus sanctorum Patrum sermones attingere seu emendaie
licei, nirairum Ecclesiarum Leciionaiia ex variorum sanctorum sermonibus compacta, et peculiares sermo-
iiuin arlicuju»sancti collectiones.
It9 PRiEFATIO IN SERMONESS. LEONIS MAGNI. 120
CAPUT PRIMUM.
De Leclionariismtt., primo fonte termonum S. Leonit.
$ I. De Lectionariorumantiquitateel pnestantia.Quantasollicitndinehos codicesqus»sierimus.
1. Leclionaria antiquioris originis esse solenl. Paucis enim sanctis contigit quod SS. Zennni, Gaudentio,
et Petro Chrysologo, ut sermoniini collectiones auctoribus aequalesvel quasi aequales ad nos usque perve-
ncrint; idque iis forte accidil quorum sermones in Lectionaria haudquaquam traducii, si peculiaribus colle-
ctionibus non fuissenl custoditi, pcriisscnt. At cum non multo post aucioris morteoi sermones lant.e aucto-
ritatis ac celebriiatis fuere, ul apud universas fere Ecclesias in Leciinnaria relati, inter officia publica
lcgerenlur; tiinc vel nullx collectioncs faclac,vel si quaefaciaefuerunt, sensim periere: cum enim nmnes.aut
fcre omnes serraones in Ecclcsiariim libris servarentur, liorum colleclionem separatim describere super-
fliiumvidebalur. tta Augusiini sermones, seu.uli vocabantur, tractatus, in bibliotbeca llipponensis Ecclesiae
aliqua fortassis seric dispositos exstitisse Possidius subindicat. In Angustini enim Vita c 18 perinde loquens
dc tractalibus ac dc cactcris S. doctoris opcribus, quae sane in distinctis codicibus coniinebantni, omnium
indiculiim se subjecisse ariirmat, ul sibi quhtjue voluerit ad legendumel cognoscendumeligat, et id ad descri-
bendumlel de btbliotheca lltpponensis Ecctesim peiat, ubiemendatiora forte exemplaria peterunt inveniri, vel
unde toluerU, inqutrat, el tmenia descnbat. Veluslissima tamen ejusmodi exemplaria desideranlur. Tres
•rnimantiquiores quae siipersunl colleciiones scrraonum S. Auguslini de Verbit Domini,de Verbis Apostoli,
et homiliarum qumquagtnta, ut observarunt doctissinii Patres Maurini in praefat. ad lomum V, licet in mss.
octingentorum aniiormn et ainplius repenantur, non lamen Augusiinoaequalescredi quennt, nnn solum
quia carum Possidius non mcminil, sed praeserlimquia supposilitiis non carent. In Lectionaria niniirum ejus
scrmones sparsuu traducti, collectioiium describendaruin laborera susiuleie. Ex Lcctionariis autem tres
memoraiae collectioi.es postcnus ffleiunt digestae, ac deinceps alii sermoues ex aliis Lectionariis descripti
Auguslinianis adjecli fueriiiit in cdiiioniliusqiKCsuhinde apparuerunt; nec deeruut qui aliosejusdem doctoris
sormoncs ex iisdein foiitibus denvare qucant, siculi nos viginli et ampliusgenuinos in Anecdoclis Miscella-
neisaliquando cdifiri sumus.
3. Similc qmdpiam S. Leonis scrmonibus accidisse arbitramur. Hunc sanctum pontificem multo studio
sermones lucubrasse, et accurata eoriiui exempla apud sc retinuisse illud indicio est, qtiod in suis dogmaticis
epistolis, quse ob siiblimem dilficileiiiqucexplicalioncm dogmalum de quibus disseruii, maximam nnn tam
sentcnliariim qiiam verboriiin cautionein et delectimi flagilabant, quaedain ex sermnnibus non exigua fra-
gnienta inscriierit. Ilaecauiem scrinoiiuni autographa cxcniplaria in archivo apostolico diutius fuisse custo-
diia, dubitarc non licct. Cum vcro pro auctoritaie ac celebrilate aucloris el cura peculiari in sermonibus
liicubraiidis hi, paulo posl l.eonis obituin, in Leciionariis Itonianannn Ecclesiarum inter aliorum sanctorum
sermones luisscnt iranscripii, et cxinde transissenl in similes codices aliarum Ecclesiarum totius Occi-
dcniis; hiuc faclum luit ui corumdem seriiionuiiiin aliquo separato voluminecollgendorum cura anliquitus
defuerit. Quare nilul inirura si Geiinadius, qui memorat sermones S. Maximi Taurinensis, in Leone, c. 70,
nullam cjusdcm sennonum nieiiiioiieinfacit: aliquam enim Maximisermonum vetusiissimam collectionera,
niillain aiiiein Leonis invenit, nec ad Lcctionaria in quse hujus sermones traducti fuerant oculos ac menlem
iniendit.
4. Fontes igilur vetustiores ex quibus Leonis sermones ad nos pervenerunt, sunt antiqua Lectionaria. Ex
bis sane eos allegarunt noni sa:culi scriptores, llincinarus Reraensis, Remigius Lugdunensis, Prudentius
Tricassinus, ac praeseriim Florus. Is iiimiriini, qui in mss. colleclaneis ad Pauli episiolas. in Canhusia
Majori custoditis, integnim diiarum et sexaginta ingenlium columnarum librum, compendiariis nntis scri-
pluin, ex Leonis tcslimoniis digcssit, sernioiiinn fragmenla ex Lectionariis manifestissime excerpsit, ulitur
eniin iisdein ordine ac titulis quos in Lectionariis basilicaeS. Pelri invenimus. Anle hos omnes iisdem Le-
ctionariis usus esl Paulus Diaconus in llomiliario, in quo plures Leonis sermones pro festorum ratione de-
scrp^it.
5. Plures id genus et prsesiantissimos codices, qui diversam originem praeferunt, videre et consulere
licuil in bibliothccis Romanis Vaticana, basilicaeS. Petri, VaHicellana,et Ch.igiana,in Venelis S. Marci, et
S. Grcgorii Mijoris, in Palavinis nionachorum S. Juslinae, convenlualiura S. Antonii, et eremitanortim
SS. Pbiiippi et Jacobi, in Vcrcellcnsi Eusehiana capituli cathedralis, in Regia Taurinensi, in Paililironen-i
Casinensiuin S. llenedicti, in Bcrgomensi S. Alexandri in columna, ac landem in nosira capilulari Vero-
ncnsi. Ex his mss. utpote antiquioribus sermonum fontibus lectiones, seu lectionum correcliones poiissimum
sumendae erunl. Quesnellus, qui horum codicum praesiantiam et antiquiorem originem supra mss. colle-
ctiones deprehendil (ut patet ex ejus praefaiionegenerali, anle medium), in recolendis sermonibus Lectiona-
riis plurimum deferendum agnovit; ac prxcipuae eorum emendaticnes, quas in texlum induxii, his mss.
debentur. At id incommodi in ejusmodi libris expertus, quod non omnescontineantsermones,et hi quidem
aliquos.illi aliospro diverso Ecclesiarum more, quarum usui descripli sunt; adeo ul immensaet innumeraple-
rutnque ttolvtnda tibi tint volumina,u( paueos aliquet termonetad illos codicesrecenteas: id, inquam, incom-
121 PRJEFATIO IN SERMONES S. LEONIS MAGNI. 12*
jmodi expertus, non multa Lectiouaria recoluit, nec in iis quae adhibuit omnes Leonis sermnnes nactus, non
'
paucos, hoc suhsidio desertus, cum pnsierioribus tantummodo colleciionibus, quae inimis emendaiae suni,
conferre coactus ftiit. Nos autem cum Leclionariis ponssimum deferendum intellexerimus; nulli labnri par-
centes. quotquot potuimus diligcnler exquisiviinus, quoad felici successu omiies sermnnes in Lect>onariis
reperire et conferre uliliter licuit, qir.ituor tanlum exceplis niemorandis nuiii. 9, quos in tam mnltiplici
Lectionariorom copia fruslra qu.Tsivimus. llic vero profitcndum est, nec pntuisse nos, nec necessarium pu»
tasse singulos sermones relegere cum omnibus ejusmodi mss», cum in permiiliis eos ilescripios invcninius.
Satis enim duximns, si confcrreniiir cum Lectionariis pra?sianiioribus, cauerivero hujusmodi codices ex-
penderenlur, ubi quaedamloca varias hinc inde lecliones alTerenlia majorcm difficullatem facesserent.
§ II. De mss. Lectionariiscerle Romanis.
6. Sed nt de ejusmndi Leclionariis peculiaria qnaedam dicantur, non lam eorum muliiiiidinem quam
nonnullorum praeslantiam plurimi facimns. Quesnellus nuilos Romanos ejusmodi cndices vidit, qui tamen
semper in Romana Ecclesia diligenter cusioditi, el ad povtcros iransmissi, cum ex originariis etauiographis
Leonis scripiis originem ducant, maximaesunl anctorilaiis. Nos aiiieni qualuor mss. lihros inveiiimns, quos
certe Romanos possumus aflirmare, eo quod in publicis Romaiiariim Eeclesiarum olficiis olim adbibiii
fuerint. Tales antem sunt primo duo codices Vaticani pcrgnineni in-folio 383*>ct 3^36, qui «omanis, scu,
ut aiunt, uncialibus litteris octavo circiter sanculoscripti nd hasilieain SS. Pliilippi ei Jarohi reitineliant, uli
docet haec anliquarii notatio in fine cod. 3835. Qui legit, obsecro. ut ores pro scfpiore, ut per apostolorum
principum (Leg. principem)solvanlur vincttla Agimundipresbyteri peccatoris sicut inulilis scriptoris. Deo cmli
grates. Basilica apostolorum Philippi el Jacobi. Mirnmauleiu anliqiiiiaiem primi exscripioris confirmnnl bapc
verba sermonibus de Ascensinne subjecia, quibus Leo nnndiim inter saucios rclains domni tilulo donntur.
Expliciunt sermonesdomni Leonis pape de AscensioneDomininosiri Jesn C.hrislinttmero duo. Dco gratias. In
hoc ms. 3835, qui a P. Josepho Blanchinio accuraic describitur eiim charartcris spcciminc tom. II Evangcl.
quadrupl. pag. 602, exstant Leonis de Passione primi decem scrmoncs, diio de A^censionc, ircs de
Pentecosle, et duo de S. Petro. Vaticanus 5856 exhibet tres scrmoncsile jcjimio dei imi mcnsis , iu edilis
primum, septimum, et octavum, Ires ilem de naiali ipsius, id est dc assninpiione. I.coni-; ad poiiiilicalum,
in editis primum, cui secundus annectitur, tertius, ct quarttis, novem de jcjunio septimi mensis, et
sermonem de S. Laurentio.
7. Alii porro duo sunt Lectionarii libri basilicae S. Pctri. Primus signaius num. 107, licet characlere
posieriori exaratu=, pluris tamen habendus esl. Non solum cnim dcscriplus fuit cx aniiquiori Leciinnario
ejusdem ba«i1iee, longo usu deiriio, aul fere consumplo, originem duccuic ex iis aiiiographis qu.T Leo
RomanaeEcclesiaereliqueral; verum etiam emcndatior esi miilto quam ca?teri : unde permultas ct insignes
ex hoc emendationes excerpsimus, quas nuliis vel paucis aliis in libris ivperitnus. Ilunc anlein ad usum
speciasse ipsius basilicae, dubitnre non sinit accurata quaa in fine lcgitur desi ripiio redituum qui cx loto
christiano orbe eidem basilicac solvebanlur. Conlincl auiem sermones ab Adventu nd Passioncm Domini, et
ciim omnes sermones Leonis nomine inscriptos sinceros, niillos aiiicm supposiiiiios exhibei : lum vcro nnlli
ejus temporis sermones Leonis in lioccodice desideranliir, qiiatuor lanliim cxcepiis : 20, de jejunio decimi
mensis; 51, de Quadragesima, et 56 ac 60, de Passione: dum alii libri Lcctionarii aliariun Ecclesiarum non
paucos sermones praetereunt, et nonnullos plerumque Leoni tribuiini qui alios habcnt auctores. Iluic
codici similis plane estalier ejusdem basilicae 105, nisi quod librrius iu postrcmis aliqiiarum solemniiaium
sermonibus descrihendis nonnnmqiiam defecit. Es eodem lamen exemplo prodit, cum sermnnes quns
exhibet eodem nrdine ac iisdem fere lectionibus praeferat. Si superessenl in eadem basilica excnipla alierius
partis, quaea Paschate ad Adventum excurrit, nihil dubltamus quin caeleros omnes, aut fere omnes Leonis
sermones pariter descriptos invenissemus, adeo ut ex bac unn biblioibeca emendaliones tutius peti
potuissenl. Sed cum haec pars ibidem desiderelur, quae exaciissima omnium fuisset raagno ac potiori
subsidio orbati fuimus.
§ III. DealiarumEeclesiarum mss. Lectionariis,quantnmquecoululerini. Tres S. Leonis sermonesex unicoNicolai
Fabri codice editivindicantur.DcLeclioiiariorumincommodis,et de ipsorumutililate.
8. Cum vero Lectionaria aliarum Ecclesinrum jam memornia cxpenderimus, licet nulla ila universim sint
accurala uti laudati basilicaeVatic.inae codices, lamen non paucas lectiones optimas vel confirniarunt, vel
prnbuere,et sermnnibus quiinillisdeerant prsesidium nonmodicumallulerunt.Quorumdam eiiam sermonum
exempla nemini inventa, multiplicitale codicum quos iindequaque cxquisivimns, reperire nobis feliciter
contigii. Quatuor sermones de collectis, et unum de octavis npostolorum, quos ob causam pecnliarem
Leonis caeteris Lectionariis inserios desperabamus, invenimus in ms. Lectionario Vallicellano A. 6.
Sermones ejusdem proprios de naiali sui, quos nullis in Leciionariis Quesnellus naucisci potuii, in Vat.
S5836,nec non in Vallicellano A. 7, inventi fuere, quintoexceplo, qui ex singulari Fabri codice editus fuit.
9. Reliqui sunt sermones quatuor, quos in nullo Leciionario nancisci potuimus, nimiruin sermo quinlus
de natali papas, sexlus dc colleclis, nonus de jejunio dccimi inensis, ct nonagesiraussexlus, inscriptus:
183 PfUEFATJO JN SERMONESS. LEO.MS MAGNI. 134
Tractatus contra Eulychianos, habitusin temploS. Anastatite. Hic sermocontra Eutychianos cura conservatus
fuerit in mss. collectionibus S. Lconis, quae, ut vidcbimus, e Lectionariis dimanant, haud dubitamus quin
in aliquo Leetionario libro conlinealur, quem hactenus reperire nobis non coniigit.
10. Id ipsum autem dici non posse credimus qnoad alios tres sermones, videlicet quinium de natali
papae, sextura de colleetis, et nonum de jejunio decimi mensis, qui ex ms. Nicolai Fabri editi sunt. Sicut
enim desunt in collectionibus sermonum S< Leonis, quaee Lectionariis manarunt; ita in nulli- Leriiouariis
inventos aul inveniendos censeiniis. In uno igitur codice Nicolai Fabri hos tres sermones comineri pulamus,
nisi fortassis alius similis aliquando prodeat. Hic autem Fabri codex, qui in bibliotheram Tbuanaeam
Qiiesnell| setate transjerat, unde Thuanaeus ab eodem appellatur, postea vero in Colbeninam, postremo
auiem in Regiam Parisiensem migravil, varia Pairum opuscula continet. De hoc fuse agit Joseph AntelmiuS
diss. 6, De veris operibus SS. LeotAs tl Prosperi n. 4 et seqq., eumque ante annos nongentos exnraium
Mftblllonlij Bakizli, aliornmqiie peritorum judlcio tostatur. Inler diversorum Patrum opnscula ires laudati
Leonis sermones describuniur, quorum primus omnino errotiee Prospero tribuilur hoc litulo : Imipit
termo Prosperi dt mtaie papm; alii autem duo sermones sic inecribuntnr i liicipit de collectarumdie, et:
Ineipit de mensis decimijejunio. Omnes hos sermones Leonis esse, styli ratio ae argumenti sententiarumqut
consonantia cum aliis eorumdem liuilorum sermonibus plane Leoninis omnino evincuni. Nicolaus Faber,
qui ipsnm codicem possidebat, In epistola ad Vostium prseposilum Tungrensem opuscnlis inseria hoc idem
pervidit. De primo enim sermone, qui Prosptrum praefert, inquil : Qui Protpero atcribilur, ejusdem eue
tmeloris cum reliquit, argumento tunt mihi timitiludo, et quOd auetor ipsiut de tt velut pontifice Romano
toquitur. Quamvit enim opera Prbtperi usiim fvistt B. Leonem dicant, nenw lamen mihi persuadeat diterlit-
timum ponlificemaliena verba emendieatte, et pro mit ad populumpronuntiasiei Idem Antelmiiis, qui in lau-
riata dissertaiione non tam hos tres quam omnes Leonis sermones Prospero aliqua ratione assere.re visus
fuerat, liujusque codicis inscripiionero lngesserai, mepiem suam apmius explicens in cpistola secunda Gal-
lice scripta die 4 Novembris an. 1689, num. 35 et 40, communi senieaijae qun Leoni iribunntur, suum
quoque calculum addidlt. Uhde vero trss lii Loonis sermones boc uno in codice, qui nihil praeterea Leoni-
num habet, roperiantur, et our primus salttm Prosperl nomen exhibeat, quis divinel: Num Prosper, qiii
Leoni intirous fuit, «t ib Adone notarhis ejus disitur, hos separatim sua manu descripserat, ac in Gallia»
miserat, ubi conservali nobis fuerunt; primus autem amanuensis qui eos oodici inseruit, ex characiere
sibi noto exscriptorem fecit auctorem? Simile qnidpiam epistolis accidit. Quinque enim Leonis epistolae
inter alias aliorum conservataenobis fuerunl in solis exemplaribus mss. oollectionia Avellanae,de qua fusius
agetur in prae.fationead epistolas Leonis; et solse quidem illae quinque epistol» ex omnibus Leoniuis in
eadem collectione inveniuntur. Sicut autem ignotum est quatenus hee epistolte, quaa in omnibus aliis colle-
ctionibus desunt, separatim migrarint in esm collectionem; ita qua ratione tres illi sermones in Fabri
codicem venerint, latet.
11. Ut autem ad Lectionarios codices revertnmur, horum incommoda Quesnellus in praefitione recensens,
peregrina additamenta potissimum urget. Cum, inqult, ildem variis propriitque loeorum tolemnitatibutat-
commodatitint, tmpe tmpiut peregrinit quibusdam adaitamentis, tt ab auctorit mente prortut alienit, auctioret
habenlur, quibus nonnumquam diieernendis vix suffieias. Insigne hujusnwdi exemplum habet in ttrmone 41
(nobis 42) qui quartutetl de Quadragetimu. Aliqna additamenla in quibusdam Lectionariis, sicnt etiam qui-
dam saltus, alque mulilaliones nonnumquam contingunt At tmpesapiut id eveniresaltem in Leone, plures
licet contiilerimusidgenus Ibros, falsissimum est. Immo ejnsmodi defectus, qtios in posterioribuscolleclio-
nibus frequentius deprehendimus, ex Lectionariis feliciter deteximus et emendavimus; ricut idem Ques-
nellus ex quinque Leclionariis sustulit additamentum sermonis 4 de Quadragesinm, quod ex posierioribus
collectionibus Leoninis in editiones irrepserat. Quod porro idem Quesnellus queriiur de frequentibus maeu-
lis et mendis quibus librariorum sive incuria sive ignorantia ejusmodi libri vitiantur, comraune est omnibus
mss. codicibut : sed alii aliis corriguntur, nobisque nonnulll codices optimae notee ac praetertim mss. ba-
silicse S. Petri maximo adjurnento fuere, quibus quingenta circiter loca saniori lectioni resliluere aut emen-
dare licuit.
12. Antequam a LeCtionariis ad collecliones transeamus, notandum est praecipuum inter Lectionariot
libros discrimen. Non solum enim alii plures, alii pauciores Leonis sermones ad eamdem soleranitatem
pertinentes praeferunt; alii unius, alii allerius festivitalis sermones praeiermittunt: sed ordo eiiam eorum-
dem sermonum in diversis Lectionarlis diversus est. Exemplo sinl insigniora Lectionaria Romana basilica-
rum S. Pelri ac SS. Philippi et Jacobi. In Lectionariis S. Petri sermones, ex gr., de Passione diversum
ordinem habent ac in Valicano 3835 basilicaeSS. Philippi ct Jacobi: ex quo cum alter liber ab altero non
prodierit, verisimillimum est hos perantiquos Lectionarios codices Romanos ejc autographis S. Leonis ser-
monibus diverso ordine primum descriptis profectos fuisse. Varius vero ordo qui in aliis Leciionariis alia-
rum Ecclesiarum deprehenditur, ex librariorum arbitrio dimanare potuit. De kupposiiiiiis sermonibus qui
in Lectionariis (non lamen Romanis paulo ante laudatis) passim Leoni tributiritur, in piiefalioiie ad appen-
dicem dieemus non panca.
«5 PKiSSFATIOIN SERMONESS. LEONIS MAGNI. 1M
CAPUT II.
De mss. collectionibus,allero fonle sermonum S. Leonis, ac de torum dislinctioni el usu.
i I. ManuscripUe sermonuinS. Leonis collecliouesnonexceduntsaecutumxi. Dislinguendi» invicem,et cautioin enrurt»
codicibusadbibenda.
15. Nunc ad collectiones sermonum S. Leonis «ccedamus. Priina quae nobis occurrit harum collectionum
aptid scriptores menlio, non est anterior saeeuloxi. Micrologus,de Ecclesiasticis Observationibus, c. 25, non
soJumLeunis sermones collectos innuit in codice, quem ftfcrumSermonum appellal, sed probaturus quarti
menm jejunium nonnisi hebdomada Penteeostet celebratum fuitse, lectores ad eunideni librum evolvendum
remittit haec addens : Neque hoc tantum in uno sermone, sed in pluribus, quos de Pentecotte in divertis annis
fecisse legitur : quod illum subterfugere non poterit, quicumque eumdem tibrvm diligenter perlegerit. lnler
codices quos Desiderius abbas montis Casini, postea Romanus pontifex Vjctor III, ljibliothecseejus monasle--
rii addidil, unus cum lilulo Sermonts Leonis papm memoralur a Leone Hosiiensi in Cbronico Casiiiensi lib.
ui c. 63. Primus inter scriptores de viris illustribus seu de scriptoi ibus ecclesiasiicis, qui sermonum Leonis
meminerunt, est anonymus Mellicensisauetor XIsseculi, quem prius edidit P. Pei, dein Alberius Fabrlcius.
Sic auiem ille, c. 7 : Leo Magnus apostolicusdeclamator egregius fuit, qui verboet exemplochristianmreligioni
plurimumprofuit. Porro sermonumillius incertusest numerus, quorvm lamende Adventu Domini, de Nativitate,
de Apparitione,de Jejunio, de Passione, de tancto Pentecotte plurimi habenivr. ln tanctorum quoquenalalitiis
nonnulli habiti inveniuntur: Dum eam ferme sermonum seriem, quae in collectionibus exslat, recenset, colle-
ctiones indicare videtur. Dum autem incertum affirmat mimerum , in Lectionaria potius, quue dlverso nu-
mero sermones continent, intendisse credi potest. Haecantiquiora sunt tesiimouia, qua: pro collecllonibus
sermonum Leoris afferri queunt, quod indicio est ejusmodi coliectinnes antiquiores multo non fuisse.
14. Enim vero inler quamplures mss. libros sermonum Leonis, quos in variis bibliolhecis vidimus, nul-
lum reperire licuit qui xi saeculumexccdat, cum non pauca Leclionaria Leonis sermones exhibentia vetu-
stioris ajiatis deprehenderimus. Id autem evenisse credimus, eo quod circa saeculumxi S. pontilicis scrmo
nes colligicoeperunt. Sane qninque colleciiones diversaeoriginis nacti sumus, quarum vetustiores ad idem
saecnlumreferuntur. E Lectionariis autem tumplae fuerunt, non solum quod antiquior collectio nulla inve-
nitur ex qua exscribi potuerini, verum etiam quia sermonum numero, ordine, vel saltem titulis, ac praeterea
variis lectiooibus differunt, prout ex Leclionariis simili ralione diversis originem ducunt.
15. Plurimura vero iuierest singularum discrimen notare quam diligentissime; hinc enim non modo
patebit diversa earumdem origo, sed caulio etiam in usu ejusmodi manuscriptorum adbibenda cogtioscetur.
Ubi nimirum plures ejusdem collectionis inveniantur codices, cum ab eodem primo exemplari proficiscantur,
eaedemfere lectiones occurrent in omnibus, solis erroribus aut arbitrariis librariorum correctionibus exceptis;
adeo ut qui unum codicem unius collectionis contulerit, omnes plerumque contulerit. Ex quo illud maxime
animadvertendum sequllur, frusira ut plurimum allegari duodecim aut viginti codices, si unius ejusdemque
collectionisomnes sint: duo siquidem vel tria exemplaria diversarum collectionum ad aliquam lectionem
statuendam plus probare solent quam centum unius.
S II. De prima eollectione.
16. Primam collectioncm illam credimus qu» reperilur in codice membranaceo saeculi xt, nunc signato
num. 126 bibliothecaeCasinensis, cum titulo : Leonis primi papm pars prima, sermones. Hic ille idem codex
videtur quem, Desiderio abbaie proecipiente, steculo xi compactum innuimiis testimonio Leonis Hostiensis,
qui sane , cum allerum quoque librum epislolarum seu, uii vocat, Registrum Leonis, ab eodem abbaie in
eadem bibliotbeca posilum tradat, quid contineret secunda pars, quse nunc desideratur, satis indigitat. In
hnc codice XCI sermones leguntur, inter quos unns bis describitur, alter dubius esl, decem vero supposititii
sunt, ac propierea reslant sinceri et certi sermones LXXIX. Ipsam sermonum seriera appendere juveril, ut
cseterarum collectionum discrlmen facllius innotescat.
DEJEJUNIO MENSIS l>ECIMI. A 9. Festivitatishodiernm.Serm. XXVII.
1. S« fideliler. In nosira editione sermo XII. 10. Smpe ut nostis. Serm. XXX.
2. Prmtidia. Serm. XVIII. 11. Excedit. Serm. XXIX.
3. Cunide adventu. Sermo XIX. 12. Dttm semper.Serm. XXVIII.
4. Suifimiios. Sermo XVI. 15. Qitamvis, dlleciissimi.Serm. XXV.
5. Evangelicis.Sermo XVII. 14. Semper qnidem. Serm. XXIV.
6. Qnod temporis. Sermo XIII. 15. Omnibusquidem. Serm. XXVI.
7. ln Dominicoagro. Sermo XIV; cui eodem con- 17. 16. Salvator noster. Senn. XXI.
textu in ms. anneciitur sermo editioms nostrae Nota quidem. Serm. XXIII. Idem ordo est in
laudato codice 107 basilicaeS. Petri.
XV, qui inscribi debnisset in hac serie sermo 18. Justissime,
octavns, et incipit Confidenter.Hunc eumdem or- fratres, festivitatisprmsentisdiei, etc.
dinem cum eadem unione duorum sermonum de- Sermo Leoni perperam affictus, est S. Maximi
Taurinensis hom. 2 de Nalivitate.
preliendimus in ms. Lectionario basilicae S. Pe-
tri 107. DE EPIPHANU D0MINI.
»E HATALE DOM1NI NOSTRI JESDCHRlSTl. 19. Celebrato. Serm. XXXI.
8. Exsultemui in Domino. Serm. XXII. 20. Gaudetein Domino.Serm. XXXII.
127 PRiEFATIO 1N SERMONESS. LEONIS MAGNI. 1S8
21. Quamvtttciam. Serm. XXXIII. A 62. Item de Resurreclione.Licet omnes solemnitatet.
22. Justum et rationabile. Serm. XXXIV. Inter dubios termones in appendice edetur.
23. Causam. dileclissimi.Serm. XXXVIII. DEASCEN-IONE.
24. Hodiernamfettivitatem. Serm. XXXV. 63. Pott beatam et gloriotam Returreetionem.Serm.
25. Memoriarerum. Serin. XXXVII. LXXIll.
26. Dies, dilectistimi. Serm. XXXVI. 64. Sacramentum,ditectittimi, salutit nottrce. Serm.
DEJEJUNIO QUADRAGESIM.C. LXXIV.
65. Pimcta siibjiciuntur loco tituli, quae sequens ad-
£7. Semperqnidem, dilectissimi,sapienier. Serm.XLI. diiamentiiin extra ordinem ipsi librario cognitum
28. Hebrmorumqnondam popu'us. Serm. XXXIX. indicaut. Addilamenlum autem inei|.it : Et quan-
29. Apostolica,dileetistimi, doclrina. Serm. XLIll. do de cruce nostra proeessit oralio, forat civilatem
30. Licet nobis. Serm. XL. solemnitatemeelebravimus.Reperilur iu antiquis
31. Prmdicaturus. Serm. XLII. ediiionibusLatinis S. Joannis Chrysostomi.
32. Semperquidem, dilectistimi, mitericordia. Serm.
XLIV. IN DIE PENTECOSTF.S, et in margine : DE SANCTA PEN-
33. Appropinqiwnte.Serm. L. TECOSTE S. LBONIS PAPjE.
34. Virtus, dileaissimi. Serm. XLV. 66. Hodiernam tolemnitatem.Serm. LXVV.
35. Devotionis.Serm. XLVI. 67. Hodiernam, dileclistimi, festivitaiem descentione
36. /n omnibus,dilectittimi. Serm. XLVIl. taneii Spiritus consecrwam.Serm. LXXVHl.
37. Inter omnes. Serm. XLVIU. ,R 68. Plenittime. Serm. LXXVI.
38. /n omnibusquidem Serm. XLIX. 69. Dubitandum.S<TIII.LXXIX.
39. Jejunii lemporatecundum Seripturat. Est sermo 70. Sanclorum toUmnitate dierum. Serm. LXXX.
siipposiiilius, excerplus ex libro de Ecclesiasticis 71. Inter omnia, diteetistimi,apottoticmintlituta do-
OflioiisS. Isidori Ifispalensiscap. 37-40. ctrinm. Serm. LXXXI.
40. Dilectittimi, nobit, fides nostra nos admonet. Est ITEMUNDESUPRA.In margine aulem : DE ORDINA-
pariier Leoni perperam aflicius, et cum antece- TlONEsUA.
deuti sine Leonis nouiine genuinis hujus sermnni-
bus subjeclus in Lectionariis codd. 105 et 107 72. Honorabilemmihi, dilectittimi. Serm. II.
basilic* S. Petri, de quo in praef.tlionead appen- 73. Quotiei nobis. Serm. 111.
dicem plura, ubi hic postremus sermo dabitur. 74. Gaudeo,dilectissimi.Serm. IV.
75. Laudem Domini.Serm. 1. Hic idem horum qun-
DEPASSIONE DOMINI. luor sermouuin ordo, ei ante S. Petri feslum cer-
nitur in Leclionario Vallicellanocod. A. 7.
41. /n omnibusquidem. Est inepla repetiiin antece-
dentis sermnnis 38 de jejunio Quadragesimae. SERMO EJUSDEH. Ad marginemvero: INFESTOSANCTO-
42. Omnia quidem lempora. Seriu. LXIV. RUHPETRlET PAULl.
43. Evangelicaleetio,dilectistimi,qum lacratissimam. 76. Apostolicinatalit.
Serm. LXVI. 77. Beaiittimorumapostolorum Petri et Pauli.
44. Magnitudo. Serm. LXIX. 78. Beatittimorum apoitolorum patsio, fiaires. Tres
45. Scio quidem,dilectissimi,paschalefettum. Serm., isti sermoiies sunt hora. 2, 3 et 4 de eadem festi-
LVIII. '
G viiate inler S. Maximi Opera.
46. Sacramentum, dilectitsimi, DominicmPattionit. 79. Omniuni quidem sanclarum solemnitatum.Serra.
Serm. LXX. LXXII.
47. Creaioret Dominus.Serm. LVI. 80. Exiultemui in Domino. Serra. LXXXIII.
48. Inter omnia, dilectissimi, opera mitericordim. 81. Geminahodiernm fetliviiatis. In appeudice pro-
Scrni. LIV. dibii.
49. Spontionisnostrm. Serm. LVII. 1NNATALl 8. LAURENTII.
50. Sermone proximo,dilectissimi,hit qum compre- 82. Sanctum est,
hensionemDominiprmcessere,decurtit. Serm. LIX,' 83. Sicut fratres.
qui alia verborum collocationeexordilur Decunit, patrum nottrorum. Sunt hoin. 1 et 2 S. Ma-
\ ximi de S. Laurentio.
dilectissimi,sermoneproximo iis qucecomprehentio-
nem,clc. DE JEJONIO SEPTIMI UENSIS.
51. Cum muliis modis. Serm. LXI. 84. Obtervantiam quidem vettrum. Serm. LXXXVI.
52. Exspectalioninostree.Serm. LV. 85. Deut humani generit. Serm. LXXXVII.
53. Semper quidem, dileclissimi, fidelium mentes. 86. Apottolica inttitutio. Serm. XCII.
Senn. LXVII. b7. Omnit, deleclisstmi, divinorum eruditio. Serm.
DE RESURRECTIONE DOHINI. XCIII.
88. Scio quidem, dileciistimi, plurimos.Serm. XCIV.
54. Sermo proximus. Serm. LXVIII.
55. Sermone proximo, dilectissimi, non incongrue. ' D DEOCTO BEATITUDINIBUS.
Serm, LXXI. 89. Preedicante.Serm. XCV.
56. Sacram, dilectissimi, DominicmPassionis histo- DE PENTECOSTE-
, riam. Serm. LXX. Hodiernam tolemnitatem, dilectitsimi,tolo terra-
57. Sacramentum, dileclissimi, DominicmPatiionit* 90.rumorbe. Serm. LXXVII.
quam DominusJesm Dei Filiut. Serm. LII.
58. Sermonem, dilectissimi.Serm. LXV. DEASCENSIONE DOMINI.
»F>9.Gloria, dilectissimi.Serm. LXHL 91. Fratres charittimi, Ateentionit Dominicminclylum
G0. Desideratanobis. Serm. LXII. etregale mysterium. Est in appendice Augustini
01. Totum quidem. Serm. LXXII. serm. 179.
Hancsermonum seriem. aliasque exeodem codice notitiaset collationes a Casinensi abbate procuravit
eminentissimus cardinalis Tamburinus, qui cum omnibut sacrorum prtssertim stiidiorum, inquibus maxiine
eminet, cultoribus fivorcm prxsiat, ttim vero mihi, dum Romaeessem, et huic ediiioni a summu poniifice
impositae materias pararem, omnem opem, quibuscumque rebus postet, conferre non deslitit. Cum vero in
pairiam reversus, in editione curanda alia plura ex eodem codice Casinensi desiderarera, quaemajorem la-
borem ac diligeniiam postulabaut, idem cardinalis he quemquam monachorum Casinensium gravaret, codi-
129 PR&FATIO 1N SERMONESS. LEONIS MAGNI. 130
cem Romam transmittendum curavit, et ipse per se eumdem conferre ac varianles notare et describere vo-
luit: quod in lamas dignilatis viro tot gravissimis curis distento plane mirificum, insignem ejus in baec
Studia nropensionem, in nos autem singularem humanitatem declarat.
17. Hanc collectionem e Lectionariis compactam indicant non modo suppositilii sermones, qui in Lectio-
nariis fiequenter occurrnni, sed eliam ipsa serie< nonuullnrum sermonuni quain in iisdem libris observare»
licuit, ut superius iiinuiiniis. N que mirum accidat, si cum aliquot supposititii inserti fuerinl, plures sinc.eri<
desilerentur. Id ex hbris Lectiouariis, qui colleclori usui fuere, originem ducit; in his enira idemidem alieui
sennones uni auctnri vindicantur, nec sinceri omnes contiiieninr. Idipsum Angustino conligit, cujns ser-
mnnes ex Lectionariis olim collecii, plures perperam ascriptos praeferunt, multos autem sinceros prseier-
nittunt.
5III. Desecundacollectione.
18. Secnndam collectionem dicimns quam nacti sumns in iribus mss. libris Casanatensi G. III 7, hasilica
S Pelri 210, el Barberino 88. Primi duo ad xu circiter saeculum pertinent. Casanatensis aliquot loliis mti-
lilus est, et varianles ex collectionibus pnslerioribus a quopiam studioso ad inarginem appositas el lexiui
noiiuiimquain sopeiaddiias exhibet. H.ec collcciio centum sermones continet. Incipit a Leonis epi-lola ad
Fl.iviamun, qiiam in pluribus et auiiquis Lecliooariis insertam vidimus. .Seqiiuntur sermones septem de
jejmiio decimi mensis eodem ordine ac in prima collectione, conjunciis similiier in unum seriiionibns XIV
et XV. Subjiciiinlur decem sermones de Nativilate Domini, et oclo de Epiphauia, qui exstant in prima col-
leclione, sed ordu paululuni iinmuiatus aliam nriginem indical. Iuter sermones ociavum ei nouum de Nati.
viiale, nnm. 16inseriiursermo de Absalonperperam Leoui tribulus, et in iioiinullis mss. posteriorura quoquc
colleciionuiii in fiue adjectus, qui deestin prima collectione; et e conira non apparel sermo 18 primae col-
lectionis, qni S. Maximumhabet auciorem. SermonesdeQuadragesimae jejunio, et de Passione, qui legunlur
in prima collectione, ordine non parum divcrso exstant eiiain in bac secimda, iis duobus pariler compre-
bensis quos subditilios vidimus ; ac praeierea pro sennone 41 in pri ua coileclione iiianiter repetiio haecse-
cunda addit.uum. 56, nnuin Leonis sincermn.de Domini Passione Exigit fidet, in ediiione nostra serm. LIII,
qui in eollectione Casinensi desideraiur. Sequilur sermo dubius de Kesurrectione Licet omnet solemnilates,
qui in utraque collectione est num. 62; tum duo genuini de Ascensione, 63 et 64, ordineeodem. Omittitur
senno 65 priinaecollectionis plane supposiiitius. Adduntur sepiem sermones de Pentecostc, qui sunt in
priuia colleclione; sed in hac alio ordine simul ponunnir; dura in priraa hoc loco praeferuntur tauiuin scx,
unus autem separaiim in fine adjectus luit. Hucusque tribus sermonibus in secunda collectione insei tis, e»
tribus pneierinissis, sennonum nuinerus in utraque colleciioue tandem concurrit. Uirobique enim sunt ser-
mmies 71. Majus in sequentibus discrimen caialngum relii|iiorum apponendum suasii, cura praeserliro pecu-
liares liiuli occurrant, quos ex labula in fine ms. Casanalensis excerpsimus.
DEJEJUNIO SEPTIHIMENSIS. A sermones eodem ordine leguntur in ms. Leciiona-
rio Vallicell. A. 6, quinque autera ultirai in prima
72. Devotionem.In edilione nostra sermo XCI. Deest collectione non leguntur.
iu i>rii"a «'nllectione.
73. Obsenawiam. Serni. LXXXVI. DENATALITHS PETRIETPAULIAPOSTOLOBUM.
74. Apnstiilua. Serin. XCII. 90. Omniumquidem sanclarum solemititatum.Serm.
75 Deus humnn*generis. Serm. LXXXVII. LXXXII.
76. OmnU, dilecttssimi, divinorum erudilio. Serm.
Xi.lll. 1NNATALITIO B. PETRlAPOSTOLI.
77. Sciu quidem plurimos. Serm. XCIV. Hi quinque 91.
endeiii onliiie el suo loco in prima "ollectioue de- Gaudeo, dilectistimi. Serm. IV.
scribuntur. DEB. LAURENTIO HARTVRE.
1NDIEOREINATIONIS SU»<E. 92. Sanctum esl, fraires.
93. Skui patnim. Hi duo sunt saneti Maximi, ut in
78. Qnoiiesnobis. Serm. III. snperioti colieclioue notnuni fuii.
79. Laudem Domini.Serm. I. 94. Cum omnium. Serm. LXXXV. Deest in priraa
DESANCTIS PETRO ET PAULO. colleciione.
80. ApoHolicinalalis. 1NFE^TIVITATE OHNIUH SANCTORUM.
81. 6 aiissimorumaposlolorumPetri et Pauli. _ 95. Prmdicante. Serm. XCV.
82. Beatissimorumnposolorum passio. B
8i. Exs <lenius in Domino.Serni. LXXXIII. INJEJUNIO SABBATIMENSIS PRIMI.
ii. Geminahodiernmfestivitalis. Coufer annotata SU- 96. Evangelicalectio, i)timper aures. Serm. Ll.
perius in prima colleclione.
DE MACHAB/EIS.
DEDIECOLLECTARUM.
85. Miserirordia.Senn. IX. 97. Gratias. dileciissimi,agamus. Hunc in appendi-
86. Aoosiolicmtradiiionu. Serm. X. cem primi rcjeciinus.
87. Uultis divinamm Seim. VI. DEJEJUNIO SEPTIMI MENSIS.
88. Chrislianmpie.alis. Senn. VIII.
98. Ad exorandum.Serin. LXXXVIIi.
DENEGLECTA FESTIVITATE. 99. Prmdicationem.Serm. LXXXIX.
89. Rtitgiosam. Serm. LXXXIV. Sex antecedentes 100- Safnmenivm, dileetittimi. Serm. XC. **
151 PR^FATIO IN SERMONESS. LEOMS MJJGN?. 158
Poslromi quinque seimoqes, qui desuntin prima collectiomj, ejjtr» pcopriam sadem positisunt; nam pri-
mus colloeandus erat inter serojones de Quadragesima, ut in Leotionarii» et posterioribus colleetionibus ha-
betur; secundus de Machabaeisanle sermunes de S. Laurentio sutuendus erat; ejpteri autem tres de jejunie
mensi» sept)mi adjicieadi eranf aliis sax ejusdem tituli sermonibus, a num. 72 tfsque ad 77, superius proprio
Ipcadescriptis, Ld atitetq palam fiicit hanc collectionem priina cura lucubiatam fuisse ex iis libiis Leetio-
nariis qui his sermonihus carebant; postea yero in collecioris manus venisse alios libros, qui cuni hos ser-
, mones prajferrent, eps ip fine adjiciepdas putavit.
I 19. (n hao collecttpne.inyoniuutur omnes genuioi Leonis sermones qui exsiant iu colleciione prima, ex-
cepto serm. %,dq na|a,li uapag,qui inoipit Honorabilem; at duodecim alios germanos complectitur, qui in
Casinensidesiderantur. Quamvis plures alieni sermones in his duabus collectionibus Leoni tribuantur, qui in
tribus sequentibus non inveniuntur, unde bor.nomiiueillis pottponendaesint; cum lamen lectiones plerumque
meliores praeseferant, mulium per se editoribus utiliores, ac pluris aesiimands, sunt. In ms. 210 basilicae
S. Petri, post cenlum sermones bacienus indicatos, exstant qusedam S. Cypriani opera : haec aqtem excipit
epislola S. Leonis ad Leonem Auguslum 165, qute in Lectionaria Vallicel|aaq 26 inseria est, e| dein qua-
tuordecim alii sermones subduntur sine ullo auctoris nomine, qui fere jn appendice Augusiiniana recen-
sentur. ]n codice autera Barberino 88 haecsermonum additio subneclitur centura sermouibus memoratis,
iia ut ejusdem Leonis vjderi possit. At deest omnino in ms. Casanatensi G. III 7, unde nec primi collectoris
opus esse, nec ad banc collectionem spectare cognoscitur. Petrus Mallius xu saeculi scripior, in Iiistoria
basilicjES.Petria Bollandistisedila tom. VI Act. SS. parl. u, cum cap. 5 num, 37, menliunem facit cujus-
dam collectionis sermpnum S- Leonis, quaepraeferebat etiam epistolam ad Flavjanum; ium vero c. 7 n. 131
allegat sermonem laudalafcappendicis, inquiens: Eit et casteltum, quod fuit memoriaHadriani imperatoris,
sicut kgitur in sermone S. Leonis papm de festiviiatoS. Petri; refert autem tostiinonium ex sermone 13 (au-
datag appendici insetttp,quem in appendice nostra edemus. Respicere videtur qolleciioiiis memorataeexem-
plum, quod iu archivo basilicaeS. Petri servatur.
8 IV. Dc tribus allls collectionibus.
20. Tertiam collectionem appellamus eam quse exstabat in ms. unde prima editio Romanaa Joanne An-
drea episcopo Aleriensi sttmpta fuit. Hanc nos invenimus in Valicano ms. 545, qui solos Leonis sermones
continet. Ad hanc eamdem collectionem pertinere credimus codicem Bononiensem, cujus variantes notatas
invenimus in ms. Barberino 3520, haeenim cum lectionibus primaeediiionis fere conveniunt. Continet autem
haeccolleciio Leonis sermones XCIII, otnues sinceros, nullos ascititios, si uuum deMachabaeisexcipias, quem
in appendice Augustino vipdicabimiis. Sermonibus de Natali Domini pramillit epistolara ad Flavianum, quje.
banc quoque collectionem ex Leclifmariis derivatam ipnuil. Pesunt ex sinceris tres soli sermones, qui ex
ms. Nicolai Fabri edili sunt. Ordo autem sermonum XCIII idem est ac in vulgatis communiorihus, qui his
tribus sermpnibu* ctreot, l»aeun» excepttone, quod sermo 51 in Evangeliuni Matlhaeic. xvn describitur
inter sermones de Quadrageslma, tni in omnibus Lectio.aarjis pqsitus est sabbato quatuor lemporum Qui-
dragesimae, editi autem in alium tocum transtiilennu.
21. Raee colleclio, pranter ordincm arbatrterioribus longe diversum, duo» sevaoBes in iisdem omissos
exbibet, unum de colleclis, cui initium Notumiobit, in nostra editjppeserru. VI|j alterum conlra liajr^siiii
Euiycbetis, qui incipit Sicut peritorum, nobissepin. XCVI. Titulosaulem swmonura paculiareshabet, qtibus
tam ab editis quam a cseteris cotleetionibas maxime discrepans, sictit el in lectipnibus saepe valde dissimi-
libus, alium omnino fontem apertissimo piodit. Tiltuos diversos Indicasse sufuclat. Duodeoim sermones de
Quadragesimahanc peculiarem divisi.pnemet hos titulos prWeruht: Qiialubr primi inscribuiitur d« jjuadra-
gesima; quintus, de jejunio QuadragesimalisertnpV; sextus, septimus e,t acta.vus»de<Pasmne et Resurrec-
liqpe pqminisermo l, \I $t III; nonu», decimu» et undecimus, de Festo pasckali.t.ermoI, II et III; duode-
cimus auiem, de PojsioreeDomini sermo qttartus. Dein subjecto sermone in Evangelimu Malthaeic. xvu, scr-
mones 19 vufgaii di Pfosidne et duo sequentcs de Resurrectione,continuata numerorum serie sic efferuntur:
Primus In ParascevemDomini de Passwne sermo primus; quinque sequehtes, de Passione Domini II, III,
IV, V et VI; septimus, de Pasclia Domini sermo septimus; alii qualuor de Passione VIII, IX, X et XI.
Caeleri edili oclo de Passione et prfmus de Restirrectjone hac inscriptiono prtenolantur : De Passiofreef
ResurreclioneDominiXII, XIII, XIV, XV, XVI, XVII, XV1II\ XlX' et XX. Tandem postremus sermo,
de ResurreclioneDormmstrmo XXI.
22. Cum vero quoqd banc coHeciionemusi simus frequeniissime exemplo primae Romanaeeditionis, quas
rarissima est, et Quesnello ignota fuit, de hac non nihil dicendum videtOf. Hle'q7ifdemiii praefalione ge-
nef-Sti, n. 2, velull primaui traduxit sermonum ed|iionem Venefara an. 1485, quSeJoanncm Andream epi-
scopum Aleriensem auctorem praefert, eamdemque alicubi, sed rarissime in varianiibus atlbibuit. Sed praj-
turqnam quod exstat alia editio Veneta LucaeVeneli an. 1482, ulracque mt edltiones recusae fuerunt ex
Romana, qnam lau^sft^episcopbs ex Vaticitiiq.^odfjjeRomae vulgaveral, el Paulo JI Romano pontilici in-
scripserai. Qui lypagraphicos Annales edidere, banc cdiHWicm Uomanam »i»ignant an. 1470, el in ftjiu
133 PRvEFATlO 1N SliRiiONES S. LEOMS MAGNI. 134
calee legi testantur versus Aspkis illustres, etc», qui typograpborum in aedibus lamiliaeMaximaelaborantium
nomina referunt. Quo autem fuiidainento haec uadideriut, latet. Non solum enim omni temporis locique
noiaiione, ac memoratis versibus caren,t duo quae eraiiieulissimus cardinalis Quirinus vidit ejus edilionis
exeuiplaria, verum etiam ilia tria quae nobisjnetipsis videre coniigit, unum Romae apud eniineniissimum
Pissioneura, alterum Veronae in bibliotheca Muselliana, tertium in suburbio Veronensi apud canonicos La-
terauenses S. Leonardi eniplum i» Urbe a celeberrimo viro Celso Maffeioanno 1472, ut in manuscripta ejus-
dein Maffeiinotatioiie iraditur. ln catalogo quidem librorum qui a Conrado Sweynheim et Arnoldo Pan-
nartz Gennanis typographis in sedihus Maximorum fuerani impressi usque ad diem 20 Martii an. 1472, et a
snpradicio Aleriensi recensentur initio lomi V Operum Nicolai de Lyra; in hoc, inquam, catalogo referunlur
Divi Leonis papeeSermones, ei notantur edita exemplaria CCLXXV, quo facium est ut rarissima sit haec prima
editio, eum lam pauca exemplaria impressa fuerint. Anie annum vero 1472, typis subjectam fuisseliquei ex
Aleiiensis epistola ad Pauluni H, qui suprenmm diem obiit xu kal. Augusti an. 1471 («). '•
23. QuarU eolleetio frequentior in mss. occurrii. Eosdem autem omnino sermnnes eodem ordine praifert,
ut in anieriori vidimus : litulis autem, qui iidein sunt ac in vulgatis, ab illa diserepat, ac praeterea varianli-
bus nec medicis, nec infrequentibus, qain diversaeorigini, non librariorum- lapsui vel arbilrio tribui queunt.
Plerique codices annexam babenl epistolarum collectionem, el hac de causa omittunt inter sermones episto-
htm ad Fhtvianum, cum in epi-tolts suo loeo ponatur. Ejusmodi autem sunt tres mss. Vatt. 541, 546 et 547;
Vat. Urbinas 65 ; umis AiigelicioEremiiarum S. Augusiini; alius Venetut S. Marc>79; et Fesulanus cano-
nicoram Lateranensium. Hanc eamdem colleetionem cum epistola ad Flavianum, sed sine collectione episto-
larum, Invenimus in mss. Justinae Patavino Casinensium, uec non in alio Veneto monaehorum S. Georgii
majoris. Nullum exemplar saeculoxiv vetustius reperire licuit, unde collectionemvalda reeeniera eolligimus.
Omniura ccrte vitiosissima est : cumque ex,codiee iiujus collectiouis profeclae videantur vulgalae editiones
sermonum per eos qui Aleriensis editionem ignorarunt, nihil mirum si pluribus niendis et corruptis lectio-
nibus scateant.
24. Quintam collectionem sermonum ab epistolarum collectionein nullo codice separatam invenimus. Sicut
autem episiolaruin colleclio quae huic adjungilur diversa est a colleclione epistolarum quaeciim quaria col-
lectione sermnnum copulantur, ila etiam sermonum colleciio aliquot, etsi paucis at exploratis characteri-
bus, distinguitur, et diversara originem promit. Milto discrepanies lectiones, quibus etsi melior sit hscc quam
duaelectiones praecedentes, primse lamen et secundaecollcclionibus facile cedit. Prsecipuum discrimen est
in duobus sernionibu> Exsultemusde SS. Petro cl Pauto, et Graiias, dilectissimi,de Macliabaeis, qui in hac
collectione non leguutur : primus autem in quatuor antecetlentibus legilur, secundus yero exslal in secunda,
tertia etquarta. Ordo autem in caeteris sermonibus idem cst ac in collectionibus terlia et quarta, hoc uno
discrimine, quod post sermones de jejunio Pentecostes habeiur Ordine inverso primum In octavis apostoto.
rum, Religiosam,serm. LXXXIV; dein In natali apostolorumPelri et Pauli, Omniumquidem, serm. LXXXH,
qui ordo horum sermouum est in collectione 2. At rectitis iu tertia et qtiarta inserlo sermone Exsultemus,
efleruntur sic : In nutali S8. epostotorumPetri et Pauti serm. 1; Omnium quidem,settn. II, Exsullemuset In
octavisapottolorum Pelri et Pauli, Religiasan. Haeccolleclio, qnae est oinmmn purissima, cum iiiltil subdi-
tilium rontineat, inveaitur in VaU 5.14 sacculicirciter xn, in Vat. Regim» Suetiae 139 saeculi xm, vel xiv ,
et m nnii Caesenale Minorui» Conveniualiuin S. Francisci saeculi xv, nec non in Vietorino, queni Quesnel-
lusadbibuit.
| V. De aliams. Oxoniensicolleclionea Quesnellolaudata.
28. Ha3sunt collecliones quas vidimus. Porro Quesnellus codicem Oxoniensem saeculi xi, vel xn, laudat
dissert. 12, cap. 2, in quo colleciio quaedam sermoiium Leonis una cum ejusdem episiolis continetiir, adeo
ut primo intuitii credi possit alierulra ex duabus postremis coilectionibus quae sermones et epistolas poiui-
ficis juiignnl. Sed nliam omntno esse quam haclenus inVenire neqiiiviiiilis, hoc Qoesnellf indicium demott-
strat. Episiolis, tnquit, insertm sunt consiitutionesimperatorum Theodosii et Valeminiani adversmsManiclueas
et eonlra Hilarium Arelaiensem. Sermonibut subjiciuntur dumepistolm Prolerii Alexandrini, et Paschasini Ltfr
libmtaniad Leonem nostrum, et atia nonnulla ad vitam S. pomificisaltinentia. Sicut autem eyistnliirnm eol>
lectio cura memoraiis addilamentis nullibi a nobis invenia foit, iia eeflectio sermonum, ex indicatis addi-
tionibus, ab emmbusquas vidimus discrepal. Displicet Quesnellum exaciiQret» hujus»colleetionis nptitiam
(a) Mic, ih Erralis lomo suo II annexi«, Ballerinli addenda indicant sequeniia : cHis in prima edttione
pprsirl iiis; a P Montio bibliothecario S. MariaeGraliarum PP. Pnedicatorwin Mediolani monitt fiiimus,,in
bibiioiliecaejusdem ecclesiie inveniri exeinplum Roaiame editronis aniii 1470, in cujus calce leguntor pneior
anni notaliouem inilicati versu-, Aspitis iltusires, eic, uti in Annalibus typographicis edili siiut. Haecaulein
edilin iiiiioiiiiurari>siuia dilTertali ea pariter Komana cujus quinque exemplaiia receosuimus. Non solum
eirim isia posierior versos memoraios aiuiique Bolatinnem ignoral, veium eiiam in lioeis ei singuiis pagints
ili-crenat; ac pr.nerea pri«r illa carei iisquainor Leonis epimolis, qmbus secunda dilata fuit. Cum vrro haec
a ipr.i qiiam recoguovirause prima etlitioiu' onii|in,0fuprit expressa, cuinque co.dicemreferai quein Alenensis
in pnori edilioiie exhibuit; alleg.iiiunes primaeeditionis, quas in notis attutiraus, corrigendae non sunt. »
EblT.
435 PRJEFATIO IN SERMONESS. LEONIS MAGNI. 136
non dedisse; ex ordine enim et quanlitate sermonum speciale de eadem judicium ferre possemus. Ilunc tan-
tum peculiarem titulum ex eodeiu codice recitat in observalione ad primuni sermonem, quani prau.i-sae ad-
monilioni inseruiraus. In nomine Dei tummi. Incipiunt traetatut quos a die ordinationis tum per antinuum
quinquenniumbeatitsimus papa Leo dixit ad populum. £x his autein verbis colligi posse credidit Quesiiellus
hanc sermonura collectionem derivare ex exemplo collectionis Leonis aevoexaralae. Inquit enim : Totut ve-
tustatemspirat titulus iste, indicatquetermones, teu tractatut (qum vox Leonit mvofamiliaris), descripwsfuiste
ex codice poniificisitliui mlate exarato. Cumenim ex ipsit lermonibutnutUt indicia prodeantqutbus uppureat
quo quisqueanno dictut fuerit, oportet U( ttatim fere pott quinquenniumillud detcriptum tit primum cudicit
itlius exemplar. Vox quidem tractatut pro sermonibus usurpata antiqiiitatein redolet; at si codex ednos ser
mones continei, titulus qui hos primo quinqueunio pouiilicatus Leonis tribuit, id e^t inter auiium 440 et
445, manifestum errorera prodit. Eieuim seriiioues novera de jejuuio mensis decimi, decera de Naiivitate
Domini, octo de Epiphjiiia, unum et viginti, vel saltem decem el novem de Passione Doinini, ex ipsa ser-
monum, qui diversis annis reciiati fuerunl, coraputatione quinquennium excedunt; quemadmodum trans-
currunl eliam nonnullisermones de collectis, uti ex annorura characteribus in iisdein indicatis liquel. Ser-
mones octavus de Nativitaie, el sextus de jejuuiu septimi niensis, Euiycbem veluli bareticuui expresse no-
minant, quod lieri debuit citius auu. 449, vel potius aliquanlo post: hoc enim auno errorem quidein ejus
Leo condemiiavit; sed cum Eutychem correctuin iri speraret, persouae pepercisse videlur. Sermo de octa-
vis apostolorura, qui post direplionem Roinaiiaeurbis habitus fuii, posl an. 445 cullocari deliel. Tractatus
contra hjeresim Eutychetis (nobis sermo XCVl) recitatus fuilin basilica S. Anastasue post Proierii moriem,
quaeincidit in annum 457. Ex his igitur eonurinalur quod inilio statuimus, nullum superesse codicem qu;
collectionera Leonis aetateexaratara contineai.
§ VI. De HomiliarioPauliDiaconi.
26. Restat ut de Homiliario Doctorumnonnulla dicamus, hoc enim pariter veluii codice utendum erit.
Hujus Horailiarii auctor est Paulus Uiacoous, qui jussu Caroli Magni varias Pairum honulias pro festorum
ratioue collegit exeunte sieculo vm. Id liquet cx pratfaiione ejusdem Caroli praeflxararissimaeediiioni
Spirensi an. 1482, et a Mabillouiorecusa lom. 1 Aiialectorum pag. 25. Leonis sennones XX, ibidem inserti
leguutur. Ilaecaulera colleclio cum originem ducat ex mss. libris amiquioribus saecutoix qui Paulo Diacono
usui fuere, non iniiiiinifacieuda fuit. Cum vero plures ejusdem Homiliarii ediliones prodierint, Quesnellus
aliquaudo boc allegans adbibuit editioiiem valde posteriorem, in qua alii ex edilis Leouiuis non pauca
niutarmii. Nosveio utgermauas Pauli Diacoui lcctiones cognosceremus, contulimus editionem Basileensem
Nicolai Kes»ler anni 14J6, sumptam ex veiusiist-imocodice LcclesiaeBasileeusis; quaelicet non minus quam
Spireosis m.n ullos sermones aiiciorum posteriorum addililios preferat, genuinam tamen Pauli Diaconi
ediiioiiemquoad caeieroset Leouinus exhibet: qui sane siue addilitiis in duobus mss. Augiensibusinveniunlur,
eodeui Mabillonioteste lom. IV Analector. pag. 631 et 632.
§ VII Dems. Barberinocontinentevarias leclionessermonumS.Leonis.
27. Antequam ab bac praelaiione manum subinoveam, praeniouenduinest, ine, duin Romae versarer, in
bibliolheca Barberina invenisse recentiorem codicein 3520, qui non paucas variantes sermonum S. Leonis
edilioni p.iratas exbibel. Praeinitiitur ltalict epistola Laurentii Mari scripla die 30 Martii 1677. Cum
eminenlissiiui cardinalis Francisci Barberiui et Brancacii tum praelati numine ab eo quacsitum fuisset quid
Joannes Bapiista Marusfrater suus in edilioneiu Leonis reliquisset, respondit ante aliquol annos iu manus
ejusdem fratris venisse editionem sermonum Leouis, in cujus marginibus Gerardus Vossius, praepositut
Tungrensis, variantes lectiones noiaveiat : lias autera exinde excerpsisse Joannem Baplistam, aiiasque
variantes ex aliis codicibuset editiouibus addidisse eo consilio, ut novam seriiionuin editiouem vulgaret
cura titulu : Sermonet S. Leonit Magni rettituti ad fidem plurium codicum m*t., concludilque, ediiionem
prasdiciam cum varianiibus Vossii, ei sui fratris lucubraiioues se tradidisse Michaeli Angelo Riccio, postea
cardiuali, ex quo, quicumque velil, ea petere poterit. Sequitur prefatio Joanuis Bapusta. Mari eduioni
praemiltenda,quam hic subjicimus.
LECTORI JOAN. BAPTISTA MARUS.
« Prodit ilerum in lucem divus Leo rebus omnibus magnus, ultima manu et accuratiore quam ante
diligentia restilutus. Tanta est dignitas auctoris, eloquenliae majestas, sanctitas vitae, lanta deviciarum
haeresum, et frenati Atlilae,ac servataeRoraaeglnria, ut in ipsius scriptis ad germanam senteatiam revocandis
non possit sine uberrimo Ecclesiaefructu et sinesuramaerudilorura voluptate elaborari. Fuit isle labor pauci»
ante irnnis P. Tbeophili Rainaudi soc. Jesu theologi, de cujus multiplici eruditione praclara monumenta ab
eo typis edita abunde lesiantur. Al quoniam non tam ex ingenio et doctrina quam ex varietate codicura
typis editorura et lide amiquorum manuscriptorum opus susceptum pendebat; Iket non sine laude et utilitate
in eo desudarit, tamen cum plurima utriusque generis exempla eidefuerint, non potuit pro voto tanft
pontiflcit scripta nativo nitori restituere : quo factura est ut ct opcri deesset optala absolutio et in sacri
*57 PR.EFATIO 1N SERMONESS. LEONISMAGNI. 139
officii lectionibus, quas sancla Ecclesia in praecipuisanni solemnitatibusex magni Leonis divina eloquentia
mutuari solet, menda non pauca residerent, quod in typis renovandis ad ultimam editionem velut
emeodatioremsoleal recurri. Quarecum diversa exemplatypis edita, et flde digna manuscripia aniiqua non
pauca, quibns caruerat Thenphilus Rainaudus, nacli essemus; lucem, quae ex illis copiosaconfici poterat,
in honorem lanti poniilicis scriptorumque ejus oplatam restitulionem, et utilitatem Ecclesiae, atque
eruditorum voluptatera duximus conferendam. Vale, amice lector, et dum foverislabore nostro, fave, ac si
quid melius nosti, prome. >
HicJoan. BaptistaM.irus, qni hisce sludiisdelectabatnr, an. 1644, ex mss. Vaticanisel Barberinis quosdam
Augiistinisernioncs, el ex Vat. cod. 12U3dialogos Desiderii abbaiis Casinensis, postea Victoris III, ac
tandem anno 1655 e ms. Barberino Petrum Diaconumde Viris HlusiribusCasinensibus Romae ediderat.
Ob<>ervaiiiiisautem in laudata praelationenullam mentionemfleri variarum leciionuniVossii, quas Laurenlius
Marus menior.ivit.In codice aulem Barberino subdunlur plures variantes sermonum ordine nonnumqnam
perturbato. Pleracquesumptaesunl ex codicibus basilicacS. Peiri, aliae exVaticanis, nonnullaeex cod. Bon.
id est Bononiensi.Frequeniiores suul in iis scrmonibus qui continenlur in Lectionariis basilicae S. Pelri.
Ubiautem baecLeciionaria defuere, rarissimaeet quandoque nullsevariantes indicantur. Quaesint varianies
ex Vossiosumpiae,quaeauiem addilaea Maro, discerni nequit. Vossiumquidem, qui Romaealiquando studuit
Romanoscodices,quo nl Leonemcontulissecolligitur ex MiscellaneisSS. Patruin subjectiseditioni Moguntinaj
an. 1604 Operum S. GregoriiThaumalurgi, ubi aliqua Leonis ex Romanis mss. edidit. Plura lamen quain
quie iiniuuniur in episiola Laurenlii Mari, eunt parasse prubant quae idem Vossiustradit in calce Operum
S. Epbrera, in qua non solos !>eruiones,sed omnia S. pontilicis Opera recognita et illuslrata se edilurum
pollicetur: et in nolatioiie ad tr.ictatum S. Leonisin Eutychem vulgaium in laudata editione Moguntina
testatur : De pluribusper nos, inquit, in recognilionenostra Leonina observatis, ac ad marginemepislolarum
annotatis,ubi.praetersermones.epi-.tolaspariierase recognilas, et varianiesadmarginemedilionisepistolarum
annotatas oslendit. Unde eiiam NicolausFaber in epislola ad etimdemVossiuminter ejusdem Fabri Opuscula
pag. 113et 114 se audisse testaiur MichaelemSonnium Parisiensero typngraphum exspectare quam citiuu
ipsiusedilionemOperum S. Leonis. Quesnellusin fine praefaiionis generalis memorat codicemOperum S.
Leonis, quem collalum a doctissirao viro Francisco Pegna cum Romanarumbibliothecaruminss. codicibus,
olim post Pegnaemortem apud Marium Sancti Angeli canonicum viderat Emericus Bigotius. Cum Joannes
Baptisla Maruspaulo ante memoratus S. Angeli in foropisciumcanonicusiu edilis ejus Operibusappelletur,
nihil dubiumest qtiin Mariusa Quesnellolaudatus idem sit ac Joannes Baptista Marus. Quis autem fueril
codex quem Bigotiusapud ipsum invenit ex Barberinoins. innotescit; et errore forte Bigotii, qtiod Vossio
erat adjudicandum tribulum fuit Pegnse, eo quod Vessii codcx in hujus manus venisset anlcquam in Mari
bibliothecamtransiret. Nos ipsum codicemseu ediiionemLeonis a Vossiocum mss. collatamnon invenimus,
sed Marilucubrationemnacli sumus in codice Barberino, quneVossii et Marii varianies coraplectitur. Htijus
vero Barberini manuscripti multa loca conlulimuscum Leciionariis basilicaeS. Petri; cumquc ea exacte
noiata deprehendimus, a fusiori collatione eorumdem levati fuimus; sicquealiis quampluribus tura ejusdem
basilic*, tum Vaticanis, tum aliarum Romanarumbibliothecarum mss. exemplaribus recognoscendisvacare
commodiuspotuimus.

S. LEONIS BIJLGNI

PONTIFICIS ROMANI

SERMONES

IN PR.ECIPUIS TOTIUS ANNI FESTIVITATIBUS

AD ROMANAM PLEBEM HABITI.

ADMONITIO 1N DUOS SEQUENTES SERMONE8,


Qoiin anteceoentibus editionibus, sicut el in non paucis mss. exemplaribus in unum perpe-
ram coaluerunt.
In anterioribuseditionibusunus erat sermoqui nunca nobis in ducs divisusprofcrtur. Hujus facti rationem
ut, lector,inlelligat, nonnulla prmmonendasunt. In vutgatis ante Quesnellumenitionibusprimo sermoni ex
duobut tequentibutcompaclohic titulus prmfigebatitr: In annivcrsario de die assumptionisejus ad suiumi
PATKOL.LIV. 5
159 S. LEONIS MAGNISERMONES. UO
At Quesnellus,qiii in pritna ediiidneevmdemtitutum reeeperat, in secunda
pontificis Romani culmen et :onus.octava
muiandum censuit hoc rnodo ln consecrationis ejus. 14 longa obtervationeprobare tfaduit, qutimHic
inteqrarn subjicinlus.
Primum hunc S. Leonis sermonem, velut in anhiversario die assnmptionis dictum, sub eodem quo
pridem gaudebat titulo veteres editiones omnes secutus in prima mea edilione reliqui, tametsi scrupulus
nonnullus remorderet. Ut rem iteralo examini subjicerem, in causa fuere eruditorum e societate virOriim
Joannis Garnerii et Danielis Papelirokii nova iu eumdem sermonera cogitata. Illc pagina 33 Libri Dinrni
Romanorum pontiflcum, haec scrrbit : S. Leo in ipso sucti dsdiniptionis die sernwnem huic concioni (quam
secundae professioni fldei Gregorii PP. II insertam dicit) timilem fecit, nisi quod fidem sermoni non perinde j
subjiiiixit. Forlasse lunc nondum usu receptum erat alleram professionemedere, quam qumad corpus S. Pelri
fiebat. Forlasse, quod magis reor, fides omissa fuit a collectort sermonum Leonis, propterea quod forma
communis eral, et a symbolo aposioHco Romuno noit diversa. Ei in appemjice pag. 172, scribit vocem
anniversario in litulum irrepsisse, qnod sermo, inquit, ipse docet, seque habitumin ipso assumptionts die
evidenter ostendii Enimvero si, inquit pag. 174, anniversarius dies ttgMficari debeat, et nonipsemel
ridtatis, quorsum didtur : Obsequium consecrati pontificis inchoari? Quortum mentio reditus a longa
peregrinatione ? Quoirsumactio grtttiarutn pro eteclione? Quorsum prmsentis lemporis verbum provebit,
si jam unum saltem annum, totum in ponlificati sede trnnsegisset? Oictiis igiiur sermo, ul piitaf, recurrente
electionis die, u( scilicet qui ekclus fuerai feria t>, qum dies 29 Martii, Ordinaretur eadeni feria, qum dies
AOMdtl.
Socii sui opinionem Daniel Papebtokius in suo conatu ad chronologiam summorum pontificumanipiexus
est quoad eam jiartem qnae sermonem ipsi consecrationis diei assiguat; ad alteram verb quae consecra-
tionein ipsara teria 6 celebraiam indical, vidit vir doetissimils quam imm.inis liallucinatio; Ctim ex
3p0slolorum docirina et insiitutione veram asserat Leo ipse auctoritalein consueiudinis, qua semper
-observatum, nt his qui conseciandi sunt sacerilotali vel levitica ordinatione,. numquam benedictio uisi iu
die DominicaeResurrectionis, hoc est die Dominica, iribualuf.
Certum est mibi pariter diei anniversario assignari non posse primom isiutn sermonem; seil nec ipsi
cbhSecratiOhisdiei ascribi debere, manifesium faciunt vel haecsola Leonis verba : Recurrente igiiur per
tttum ordtnem die, into ine Dominus episcopalisofficiivoluil habere principium,etc Prinripiura enim episco-
palis officii ordinationem esse nemo noo videt; recurreniem vero per siiuiii ordinem liojus principii seu
ordioalionis diem, esse alteram Dominicam qu.c ordinationein proxime secuta est, seu octavam ab drdina-
tione diem, necesse est asserere, ut Leo cum Lepne concordet. ln ipsa igitur ordinaiionis solemnitate,
Seu in difcoetaVa, quae pars et clausula illius erat, dictum puto primum hunc S. Leonis sermonem, recur-
rente consecrationis die per ordindm suum, hoc est posl elapsos septem hebdomadie dies, primo seu
Dorainico die per ordinem dierum redeunte. Quod profecto in aWilmsenslrm trahi non potest, si seitiel
constet de anniversario die expiicari nnn posse, ut revera consiat ex tota serrtiouis ipsius serie.
- Nuvam hanC opinioneiii cnnurmat vetus codex bibliothecaeBodleian*, in apademia Oxoniensi, ad quem
Leonis noslri sermones et epistCIas pfiires conttilet-at vir doctissiinus Edmundus Beinardns in eadem
academia Savilianus aslronomiae professor, collecEasque ex illo codice varias ledtiones ad fne olim
miseral. Codicis anliquiiatem comnrendat liaec inscriptio iii fronte conspicna : In nomine Dei summi
indpiunt tractatus, quos a die ordinaiionis sux per continmm quinquenniutn beatissimus papa Leo dixit ad
fopulum. Totus velusiatem spirat ticulos 'iste, indicatque sennones seu 'tractatus (quae vox Leonis aevo
familiaris) descriptos fuisse ex co.liee pontilicis istius netate exarato. Cum enim ex ipsis sermonibus nulla
indicia prodeani quibus appareat quo quisque anno dictns fuerit, oportetiut statira fere post quinquennmm
illiid descriptuiti sif primum codicis istius exeraplar. in eo auiem codice primi sermonis litulus est, non
ht anniversario, ut in consequentium capite habetui', sed Sermo I de ordinatione sua; qui solus in die
ordinationis, ut prior titulus iudicat, haberi potuit, nimirum iii die recurrehie, queinaiJniodnmdixit Leo
ipse, seu in octava die.
Porro recie post explelam soiemnitatem ordinatiqnis oosequiumconsecrati ponlificisinchoari dicit : nam
ipse quidem ordinatic-nis dies principium episcopatis officii fuit, nt disertis verbis habet Leo; at non '
inchoatio obsequii, seu exercitium suscopii tnoneris, quod lam solemnis diet, diuturnis prCcibus ac pro-
lixis caeremoniisoccupataespatia non sinebant.
Caeterum hoc semel constituto, consueludo celebratae octava die consecraforum poniificum solemnitatis
innotescit, quam aliunde notam baberi non inemini. Sed ita lieri sotitiim facife persuacTenlet^arinua con-
secraiionis festa religiose celebrata, et similis consuetudo celebratae diei octavae consecrationis baptismalis
fidelium, immo et dedicationis sacrarum basilicarnm, quaeposfrema eftam " Hooie
'" perseverat, etsi ordina-
tione poiitificia longe inferior sit tonipteium ^eoicatio.
Hactenus Quesnellus.ltaque diem anniversarium primo sermoni, ut edilus erat, ascribi non potse vidit, to
quod, observanteGarnerio, in prima sermonis parle dicatur, bUseqhitim consecrati ponlificis inchoari, et
mentio fiat reditus a longa peregrinatione, qum diei anniversarionequaquamcongruunl. Hinc ipse ordinalionit
diet admitlendut videbatur. Cum autem verba, Recurreute igitur per siram ordttnem die, etc, diei ordina-
tionit proprio non conveniant, diem OttaVs*huic termoni prcefigendarnQdeitteHiSs^utavit.Verum diei octavm
tolemnitai, in qua episcoptfrumOotidHgaiiohaberetUr, ut sermotHsirerbifisHgurit,loti anliquitati ignota est.
Ipso aulem non tam ordinationis die quam anniversario episcoporum conventus fieri consuevisse, patet ex
Paulini epts/. 1C, ad Detphinum,Xysti 111 epist. ad Cyrillum, et Hilari pnpoe, aU%Leoni sltccessit, epist. ad
Aicanium.aiititihefrtoniiitt in notaliunculd'ad artic. Leonisiom. XV, pag. 417, de duvlici termone perpe-
ram juncto suspicalusest.
Hunc vero nodum solverttnt tex COdices.In triinh tcilieet InSs. eolleitionit tteiihdm, id est Barber. 88,
basilicmS. Pelri 210, et Casanalenti G, m, 7, nec non in leclionario Vallicetlano 26 prmfertur sermo inci-
vient, Laudera Domini, qui concludilur verbis, tesliniOniUmpraestitistis, et cum finali quidemclausuta : Per
Christum Dorainum nostrum. Codexautem Catinensis 126 collectionisprimm, qui num. 75 exhibel eumdem
termonem cum eodem fine, num. 72, prwmitetal Uti dittinctum tefmonehx.itfcipienldm: Honorabilem mihi,
dilectissimi, hodiemum dieih fecit ilivina dignatio, eic, qui alibi perperairt, inkerta post yocemHonor.ibilem
particuta igitur, astulus fuerat primo sermetii, efficiebatquecapdt secundwn ac\ iWtiittH.Inihs. mdih Ikifitt-
narib VhlticellanoA, 7, eadem utriusque sermonit dislinctio deprehenditur, et eodem pariter ordine : priut
enim oceurrit termo Honorabilem pag. 185, dein sermo Laudem Doiniui, pag. 189.
Ex hit optime concilianlur omnia. Nam primus sermo Laiidem D.mvni, gui [fbrmulas exhibet diei ordiua-
tionit proprias, habitus fuit ipso natalit teu ordinalionis die; et yrotixiW fortdssis ejns d\ei tolemnilas loit-
lil: SERMOII. 142
gigremtermonem non paliebatur. Secundus vero sermo Honorabilem recitatus fuit in die annivertario, recur-
reftte, utl te6 dit, per slnnn ordiriem die, quo me"Domirius episcopalis officii voluit nabere principinm.
DiffitulliisqutintGarntriui oblrudit ex voce sermonis apud nos secundi provehit, si S. Leo unum saliem
annum tn ponlificali sede trausegisset, levis est, qum eum unius litterm emendatione faeile tolialiir scribendb
provexit, e librariorumoscilanlia potuil proficisci. Fbrle etiani provexit in rionnntliSetirendatioriblttCtidicibus
legebatur; sed ciimliic sermo jkhctus fuit clim flHofe, tquidleni ipsum ordinatibhis respicit, in tempus prmsens
tratilietd fuit leclio, iit cohmrentla cum anlecedentibutservtireiur. Eadem ratione scriptum fuisse videlur, ipse
mihi liel, quod ponlificalus inilio convenil, pro ipse est, quodin nonnuilis mss. exemptaribus ciisioditum, uti
anniversariodiei magis conveniens,reslituimus. Unibnemvero duorum Sermoliiimin ununi nemo tuirelur : nam
in ipsis Leoniscodicibusalia ejusdein geheris exdmpia reperimus. Sic iH mss. tibrit collectionum primm et
secdndm, duo sermOnetde jejuhio decimi mensrs; tertius et quartus in unum coeunt. Forle cum primus
sermo vitut estet brevior quam usitdtmlectionesdivini officiipostularenl, duos simul conjungere in aliquibus
lectionariitetiam antiquioribusplacuit, ex quibus eadem conjunclio in pleidsqitecbileclianeslivanavil.
7 SERMO PRIMUS. A Domii.i, juvate volis quem desideriis expelislis, uc
* De Natali ipsius S. Leonis 1; habitut in die ordi- et Spiritus gratiae maneat in me, el judicia vestra
nalionit sum. non fluctuent. 8 Praestet in commune nobis omni-
SVSOPSIS.—S* Leo absenselectus gratias pro benefieio> bus pacis boimra, h qui vobis unanimilatis sludia
rependil, et Eeclesimsum preces sollicite posiulat. infudit: ut omnibus diebus vilae inese, in onmipo-
Laudem Domini toquatur os meum (Ps. CXLIV, 21),, lenlis Dei servilium, el ad veslra paraius obsequia,
et nomen sanclum ejus anima mea ac spirilus, caro> cmn fiducia posslm Dominum deprecari: Paler san-
et lingua benedicat. Quia non verecundae, sed in- cte, consena eos in nomine tuo, quos dedisli milti
gratae nieniis >>indicium est, beneficia tacere di-- (Joan. XVII,11) : semperque proficientibus vobis ad
vina; et salis dignum est a sacriOciis Dominicae 3 salulem, magnificet anima inea Dominum, el iu
laudis obsequium c cOnsecraii ponlificis inchoare.. futuri retribulione judicii ita mihi apud juslum Ju-
Quia in humilitale nostra memor fuit nosiri (Ps. dicem sacerdolii mei ralio subsistai (I Thess.n, 19),
crxxv, 24) Dominus, et benedixit nobis : quia fecitt ut vos mihi per bona opera veslra sitis gaudium,
mihi mirabilia magna solus (lbid., 4), ut prasseritem i vos corona, qui bona voluntaie sinceruni praesentis
me J crederet vestrae sanctitatis affectio, quem fe-- -n vitae tesliinonium praeslitistis. > Per Clirisluni Do-
cerat necessilas Iongae peregrinationis absentem. minum nostrum.
Ago igilur Deo nostro gratias, et semper acturusi o SEHMO II.
sum pro omnibus qu% e retribuit mibi. Vestri qtio- De Natali ejusdem 11; habitus in anniversario ordi-
qae favoris arbitrium debita gratiarum actione con- nationit sttm.
celebro, evidenter intelligens, f quantutn inibi pos- StNOPSis.— I. Nemini vei
sint reverenliae, amoris et fidei studia vestrae dile- dejttsiiiia sua prmsumen-
dum, vel de misericordiaDei diffidendum.—II.Con«
ctioi.is impendere, animarum vestrarum salutem\ ventus episcoporumin anniversario die consecratio-
pastorali solliciludine cupienti, qui tam sanctum de. nis Romani pOnlificis,quem Peirt h&redemEcclesia
rae, nullis admodum praecedentibus meritis, judi- iUmquamPetluM Stiicipit.
cium protulistis. Obsecro igitur s per misericordiasi i CAP.I. — Honorabileni mihi, dilectissimi, ho-
a Ita inscribitur in aliquot praestantioribus codici- stituimus crederet ex aliis
mss., ac praecipueex Vat.
bus, ac praesertiin in antiquissirho Vaticano 3836,, Longobard., nec non ex antiqiiissimo Vat. 3836,
nCc non inl alio perantiquo Vat. Longobardicis, rtt< cum hoec lectio congruenlior visa sit. Mox quidam
vocant, litteris exarato. Concinit etiara haec inscri- codd. pro fecerat habent fecit.
ptio cura amiqua appellatione diei ordinationis, « Sic plerique et vetiisiissimi Romani
codices.
natalitium vocat ipse S. Leo serm. 4, c. 4, et; Editi, tribuit.
3uem
iem ndlalem nominant similiter Xystus III, epist., C I ' Prima Cditio: Quantuiit ntihi el reverentim
profuit
s.i Cyrillum nuin. 5, ac epist. 2, ad Joannem An- amoris et fidei studia veslrm dileciioni impendere.
tiocbenuin, Pauliiius Nolanus epist. 20, ad Dclphi- Iderii habetur in Vai. Longobard., ubi solum ioco
irjen num. 2, nec non Hilarus papa episi. 2, adI verbi profuit legitur possiiit.
Ascanium, cap. 1. In antiquis etiam sacrameiitariis, t Alias, per rhisiricordiam.
ac praesertim in vetustissimo ms. Veronensi 80, h Erat in ediiis : Qui nobis unanimilatis studia in*
quod Romanu n fuit, et Leonis aevuiiiredolel, Missai fddil. At Vat. 3836, unanimitatis voccm postponit
diei annive.rsarii consecrationis pontificiim hunc ti- voci studia, symaxi plarte Leonina. Vcbis aulem
tii.Iumpraefert: /n Natali episcoporuni.In postetio- emendavimus 1 non tam cx prima editione, qiiani ex
ribus autem codd. huic et sequenlibus sermonibus codice Longobardico ac tribhs aliis Vaiicanis, eo
inscripiio est : De ordinaiione sua, vel De assum- quod eligeutiuni iiiianiniiialem Leo indicare videa- ;,
ptione sua; in vulgatis ':i3ro, In anniversario die tur. In his lamen codd. habelur etiani vobisin an-
astumplionis ejus. Tituljs peculiaris lcgitur iil mss. tetiori membro : Prmsiet in tommnne tobis omnibus
terliae eollectioois, ex quihus priraa editio profecta pacis bonum; ubi pacem tum sibi lum auditoribus
est, nimirum : In astumpiione sua ad pontificalum communem Leonem prsecari arbitrafeiur. lidem mss.
gratiarum actionissermo 1. In tabula ms. Casanaten- cttm prlitia editione hUmdnitatis pro unanimiiaiis
sis collectionis secundae , sermb B. Leonis papm in praeferiint. Lectionem nostram confirmat cod. Val-
dk qrdinationit tum faclut. Tandem in cod. Valli- licel.26.
cell. A, 7, De laudibiis apostolorum; sequens vero j) ] i Hanc Clausulam ex illis COdicibus
sermo, De Natali S. Petri apostoli. adjecimus,
qui sermonem hoc loco finiunt, Ut iri praemissa ad-
>Codex Vaticanus Longnbard., vitium.
« Alias consecrationis.Post pauca duo codd. Val- moniiione diximus.
} Jurigebafur hic sermo, iriserta hoc loco particula
licell. omiltunt mihi ante vocem mirabilia. cum sermone anlecedentf. Chr separaviinus,
d Editi cum aliquot codd. habebant cerneret. Sub- tottur,
in adinonitiorie, quam antecedenfi sennoni prsefi-
143 S. LEONIS MAGNIjSERMONES. 144
diernum diem fecit divina dignatio : quae dum hu- Adeseruit, cujus < vos reverentia congregavit. De
muitatem meam ip summum gradum a provexit, vestro itaqueet ipse gaudet affectu, et in consortibns
. quod neminem suorum sperneret, deraonstravit. bonoris sui observantiamDominicaeinstitutionisam-
Undeeisi necessarium est trepidare de merito, reli- pleclitur, probans ordinatissimam lotios Ecclesise
giosumest taraen gaudere de dono : quoniam 9 qui charitatem quae in 10 Petri sede Petrum suscipit,
mihi b oneris est auclor, ipse est administralionis et a tanti amore pastoris nec in persona tam imparis
adjutor; et ne sub magnitudine gratiae succumbat tepescit haercdis. Ut ergo haecpietas, dilectissimi,
infirmus, dabit virtutem, qui contulit dignitatem. quamerga hmnilitatemmeam unanimiter exhibetis,
Recurrente igilur per suum ordinem die quo me fructumsui studii consequalur, h misericordissimam
Dominus e episcopalis officii voluit habere princi- Dei nostri clementiam snpplices obsecraie, utindie-
pium, vera raihi in gloriara Dei causa est laetandi: bus nostris expugnetimpugnantesnos, muniat fidem
qui mihi, ut mullum a me diligeretur, multa dimi- 1nostram, augeal dilectionem, augeat pacem, meque
sit; et ui mirabilem faceret gratiam suam, in eum servulumsuum, quem ad ostendendas divitias gratiae
munera sua conlulit, in quo meritorum suffragia suaegubernaculis Ecclesisevoluit praesidere,suffi-
non invenit. Quo opere suo Doiniinis, quid cordibus R cientem tanlo operi, et utilem vestrae i aedificationi
nostris insinuat, quidvecommendat,nisi ut de jusiitia dignetur efficere,et ad hoc temporanostraeservitutis
sua nemo praesumat,et de ipsius misericordianemo exlendere, ut proficiat devotioni, quod fuerit largi-
diffidat, quae tunc d evidentius praeeminet, quando tus aelaii,per CbrislumDominumnostrum. Amen.
peccator sanctificatur, et abjectus erigitur. Neque 0 SERMOIII [Al. II].
enim de qualitate noslrorum operum pendet ccele-
stium mensura donorum : aut in isto sseculo, in quo De Natali ipsius III; habilusin anniversariodie at-
hoc sumptionis ejusdem ad summi ponlificiimunut.
teta vita tentatioest (Job. vu, 1), unicuique re-
StNOPSis. — I. Ad Deumreferendushonorsacerdotii.
iribuitur, quod meretur : ubi si iniquitates Dominus in Melchisedech
* Hujus figura prmcessit;utrinsquedit-
observarel, nullus judicium ipsius sustinerel. crimen.—II. Quem impar tanto oneri humanain.
CAP.II. — Magnificateergo, dilectissimi, Domi- firmitas. ChristusEcclesiamsemperregil. Solidilat
num mecum,et exaltemusnomenejus ininvicem (Ps. fideiPetri permanet.— III. Pelri elogia,qui Eccle-
tut curam eliam nunc nondeserit. Quosensu petra
XXXIII, 4), ut tota ratio celebritatis hodiernaead lau- et fundamentum.— IV. Petrus in successoribut
dem sui referatur auctoris. Nam quod proprie ad honorandus: Primas "omniumepiscoporum. Profe-
affectumanimi mei pertinet, confiteor me plurimum ctusgregis, laus pastoris.
de omnium vestrum devolione' gaudere. Cumque Ctr. I. —Quoties nobismisericordiaDeidonorum
hanc venerabiliumconsacerdotum meorum splendi- suorura diesrenovaredignaturjusta, dilectissimi, et
dissimam{ frequenliam video, angelicum nobis in rationabilis causa est laelandi,si officiiorigo suscepti
tot sanciis sentio inieresse conVentum.Nec dubito ad laudem sui referalur auctoris. Hanc enim obser-
nos abundantiore hodie divinaepraesenliaegralia vi - vantiam omnibusquidem sacerdotibuscongruam, sed
sitari, quando simul adsunt, et uno lumine micant mihi necessariam maxime esse cognosco,k qui re-
tol speciosissima tabernacula Dei, tot membra ex- spiciens ad exiguiiaiis \\ meaetenuitatem, et ad
cellentissima corporis Christi. Nec abest, ut confido, suscepti muneris magnitudmem,eliara ego illud pro-
ab liOCccetu eliam beatissimi apostoli Petri pia di- pheticumdebeo proclamare: Domine,audiviauditum
gnatio et fida dilectio; nec vestram devotionemille (uum, ei timui; cortsidtraviopera tu<t,el cxpuvi.Quid
ximus, diclum est. Mox pro fecit prima editio habet nellus et in synopsi hujus capitis, et in posiilla ad
{acit. marginem editionis secundaenotaverat, episeoporum
LegebattiTprovehit.Emendationemunius litterae conventusin octava consecrationisRomani pontificit
mutatione necessariam, ut in admonitione osten- propterea quod sermonem hunc in eadem ociava ha-
dimus , nulli licet codices suffragentur, facere vel bitum crederet. Sed et hunc sermonem, et conven-
inviti debuimus. tmn episcoporura in anniversario consecraiionisdie
b Sic antiquissimus Vat. 3836 , et unus Vat. col- D habitos, in admonitione ostendimus.Mox etse pro
lect. 5. LectionariumVallicell.A 7, ras. Casin., ho- interessein cod. Vallicell.
noris auctor, ipse est. Quesnellus, onerisest auclor, s Ra correximus ex mss. antiquissimoVatic, Val-
ipse mihi fiet; in raargine aulem pro lectione onerit licell. et duobus aliis Vat., cum antea minus con-
laudat cod. Reg., et Vicior. notat vero in codice grue in plerisque ediitis legeretur nos. Paulo post
Regio legi, ipseest, pro ipse mihi fiet. Caeteri editi cod. Longobard., in ionsoriiis, pro in consortibut.
eamdem Quesnelli lectionem, exhibent, excepto ho- h Prima edilio, mitericordem.Cod. Vallicell., Do-
noris loco onerit. mini nostri. Mox exofate, pro obseeratein tribus Va-
c Cod. Vat. Longobard., episcopatus.Dein Masso- ticanis.
nus in Leonis Vita legit principatumpro principium, 1 Ita praestanliorescodd. Vat. 3836, et Longobar-
quod in nullis non solum edilionibus, sed noslris dicus, cum legerelur in editis : Muniatfidemvestram,
etiam codicibusreperimus. multiplicetdevotionemac dilectionem,augeat pacem.
d Vat. 3836, evidenterprominet. Post pauca, meri- Codd. Vallicell. et Casin.acVat. 541, collect. 4,
lorumnostrorum,pro nostrorum operum in cod. Val- nostram lectionem praeferunt, hac una exceptione,
licell. dileclionem.
e Sic ex Lectionario Vallicell. et ex ms. Longo- multiplicet
i lia omnes nostri novera codices et duo Ques-
bard. alioque Va't. Al., suum. nelli fiegius et Gaudiivall. Editi, defensioni.
* Codd. Reg. et Vict. Quesnelli, atque unus ex k Al., quoniam. QUESN. — lta etiara tres nostr)
nostris Vat., Jrt.guenlattonero.Hoc porro loco Ques- codices Vaticani.
145 SERMO 111. 14«
enim * tam insolilum, tam pavendum, quam laborT A laudata, * perpelua est; et sicut permanet quod in
fragili, sublimitas huraili, dignitas non merenti? Ett Cbristo Petrus credidit, ita permanet quodin Petro
tamen non desperamus neque deficimus, quia nonl Christus insiituit. Cum enim, sicut evangelica Iectio-
de nobis, sed de illo praesumimus, qui operatur inI ne reseralum est, interrogasset Dominus discipulos,
nobis. Unde et Davidicum psalmum, dilectissimi,, quem ipsum, multis diversa opinanlibus, crederent,
non ad nestram elationem, sed ad Cbristi Domini i respondisselque beatus s Petrus, dicens: Tu es Chri-
gloriam consona voce canlavimus. Ipse est enim dei stus filius Dei vivi: Dominus ait: Beatut et, Simon
quo prophetice b scriplum est: Tu es sacerdosin a- Bar-Jona, quia caro el tanguit non revelavittibi, sed
ternumsecundumordinemMelchisedech(Hebr. vn, 11):: Paler meus qui in cmlisesl. El ego dico tibi quia tu
hoc est, non secundumordinem Aaron, cujus sacer- es Petrus, et super hanc petram mdificabo Eccletiam
dotium per propaginemsui seminis currens, lempo- meam, et portm inferi non prmvalebuntadversus eam.
ralis ministerii fuit, et cum veteris Testamenti legei Et tibi dabo claves regni cmlorum.Et h quodcumque
cessavit; sed secundumordinemMelckisedech,inquoi ligaveris tuper terram, erit ligalum et in ccelis: et
aelerniPontificisforma praecessit. Et dumquibus pa- quodcumquesolverissuper terram, erit solutum et in
renlibus sit editus non refertur, in eo ille intelligitur• g cmlis (Malth. xvi, 16-19).
ostendi, cujusgeneratio non potesl enarrari. Denique> CAP.III. — Manet ergo dispositio veriiatis, ,et
cum hujus divini sacerdotii sacramentum eliaui ad1 beaius Petrus in accepta fortitudine * petrae perse-
humanas perveuit functiones, non per generationumi verans, suscepta Ecclesiaegubernacula non reliquit.
tramitem e curritur, nec quod caro et sanguis crea- Sic enim prae caeieris est ordinatus, t]l dum Petra
vit, eligilur; sed cessante privilegio pairum, et fa- dicitur, dum fundamentum pioliuniiatur, dura regni
miliarumordine praetermisso, eos reciores Ecclesia coelorumjanilor eonstituitur, dum ligandorum sol-
accipit, quos Spiritus sanctus preparavit;ut in po- vendorumque arbiter, raansura etiam in coslis I ju-
pulo adopiionis Dei, cujus universitas sacerdotalis diciorum suorum definitione, praeficilur, qualis ipsi
atque regalis est, non praerogaliva terrenae originis cum Christo esset societas, per ipsa appellalionum
d oblineat unctionem, sed dignatio ccele.stisgratise ejus mysteria nosceremus. Qui nunc plenius el po-
gignat antistitem. tentius ea quae sibi coinmissasunt peragit, et omnes
CAP.II. —Quamvis ergo, dileciissimi, nos ad ex- partes officiorumatque curarum in ipso et cum ipso,
plendara nostri officiiservitutem, et infirmi invenia- per quem est glorificutus,exsequilur. Si quid itaque
mur et segnes, dum si quid devote el strenue agere a nobis recte agitur, recieque k discernitur, si quid
'
cupimus, ipsius nostrae condilionis fragililate larda- a misericordia Dei quotidianis supplicationibus obii-
niur; habentes tamen incessabilem propitiationem netur, illius est operum atque meritorum, cnjus in
omnipotentis et perpetui Sacerdolis, qui similis no- sede sua vivit pote-Uas,et excellit auctoritas. Hoc
stri, aequalisPatri, diviniiatem usque ad liumana enim obtinuit, dilectissirai, illa confessio, quae a 13
submisit, humanitatem usque ad divina provexit, di- Deo Patre apostolicoinspirata cordi, omnia buma-
gneet pie de ipsius coustitutione gaudemus: quoniara narum opinionum incerta transcendit, et firmitatem
etsi multis pastoribus curam suarum ovium delegavit, petrac, quaenullis impulsionibusqualerelur, accepit.
12 'Pse taraen dilecti gregis cuslodiara non reliquit. Iu universa uamque Ecclesia, Tu es Christus Filiut
De cujusprincipali aeternoquepraesidio, etiani e apo- Deivivi, quotidie Petrus dicit, et omnis lingua, quae
stolicaeopismunimenaccepimus,quodulique ab opere confiteltir Doininum, magistcrio hujus vocis imbui-
suo non vacat : et Grmilas fundamenli, cui lutius lur. Haecfides diabolum vincit, et captivorum ejus
Ecclesiae superstruitur altitudo, nulla incumbentis vincula dissolvii. Haecemtos mundo inserit ccelo, et
sibi templi mole lacessit [F. leg. lassescit]. Soliditas portaeinferi adversus eam praevalere non possunt.
enim illius fidei, quae in apostolorum principe est Taula enim divinilus solidiiale muniia est, ut eam
•Codd. Bodleian.et Gaudiival.admarginem, solli- D ] ctionis unguento, etc. QUESNELLUS.

ettum.QDESK. Ita quoque antiquissimus Vat. 3836. e Edili anie Quesnellum, apostolici operis. Hle
i>Duo mss. Vait., dictum est. praetulit lectionem codd. Vict. ei Gaudiival. Quibus
* Alias, currit. QUESN. noslri Vait. suffragantur. Porro accipimuspro
d Manifesiumesi, oi fallor, ex hoc loco materia- quatuoraccepimusest in aniiquissiiuo Vaticano.
lem episcoporum unctionem jam tum in usu fuisse f Idem cod. Vat., perpelual. Quesnelli annotalio-
in ordinatione episcopali, apud Rnmanam saltem nem buic loco subjectam, in observalioues quaepost
Ecclesiara. Siquidem apud Leonem idera est obtinere Sermonesedentur, rejecimus; ibique Leonis sentcn-
unctionemac lieri episcopura; quod de sola spiritali tiam explicabimus.
unctione si intelligeretur, valde ambiguuin es>et. Est 8 Duo mss. Vati. addunt, apostolus.
et in sermone sequenti, cap. 1, non absimilis men- h Ms. Vatt. 5836, qumcumqueligaveris erunt
tio, magis lamen obscura, materialis unctionis.Vide lignta. Et quwcumquesolveris erunt soluta. Si-
etiam serm. 8 dePassione Dom. cap. 7: Nunc, in- milis leclio occurrit eliam in serraone sequenli c. 5.
quit, et ordo clarior levitarum, et dignitat amplior te- 1 In eodem cod. et in alio Vai. vox peira; deest. .
niorum, el tacratior etl unctio tacerdotum. Ad exte- Post pauca iidem mss», non relinquil.
riorem etiam sacerdotum unctionem manifesteallu- i Vetuslissimus cod. Vat., judiciorum definitiont^
dit iu sobsequentisermoue, cura de spirilali omnium prmfinitur; aliusVat., perficilur.
baptixatorum seu fidelium unctione sermonem facit k Ideni antiquissitnus codex, decernilur, et forle
c. 1: Omnesin Christoregeneratossancti Spiritus un- nielius.
ctio contecrat sacerdoles. Et infra ; Effuso benedt-
fh S. LEONIS MAGNlSERMONES. -148
» neci A
j cipiie inter coeieros populos decet meritis pielatis
heque bajretica umquam corrumpere ' pravitas,
paga^a potuerit superare perfidia. excellere, quos in ipsa apostolicae petrae arce funda-
CAP.Iy. —^FKs* ttaque modis, uifcWfissfmi", ralio- los, et Dominus noster Jesus Ghristus cum omnibus
iiabil/ obsequio celebratiir nodierna festivitas, ut in redemit, et beatus apostolus Petrus prae omnibus
periona humilitatis meacille intelltgatur, ille hono- erudivil. Per eumdem Cbristum Dominura nosirura.
refur, lii quo el omriium pastorum solliciludo cum Ameri.
comipendatartim sibi ovium custodia perseverat, et ° SERMO IV [Al. III].
« cujus djignitasetiam in indigno haerede non defieit. h De Natali ipsius IV; in anniversario die ejusdem
UridevenerabiTiumquoque fratrum et consacerdotum astumplionis.
ineorum desideWa mihi et bonoranda prifisenlia SYNOPSIS. —I. Festivkatem hane omnibus ette com-
Jiinc sacratiqr est atque devotior, si pieiatem hujus munem Christianis, qui et reget tupt et sacerdqtet.
:—,H. Qvonto P,etr(>\prmcmterii smi collqta: Ec-
officii in quo adesse dignati suht, ei principaliter cletiam in Pelrp,, et m ejus fide fundalam. — III.
d defermii, quem non solum hnjus sedis praesulem, Transivit in dlios apostolos potestas clavium, quas
sed et omnium episcoporum noveruiit esse prima- Peints accepil. SperAale privilegium Petri, cujus
tem.Cum ergo cohortatiories nostras auribus vesirae spefiqlii cura a Dominosuscipitur, pt pro fide cujus
« fun- . provrie Christus oravit,ul firmitasqumper Chrutum
sanctiiaiis adhibemus, ipsum vobls, crijus yice •a Petro iribuitur, per retrum opottoUtconferaiur.—
gimur, loqui credite : quia et ilHus vos afleciii rao- IV. Petri precibus et sollicitudini deberi quidouid
boni a successoribusejus agimr.
riemjis, et non alTud yobis, quam quod docuit, prae-
dicamus : obsecranles, ut succiricti lumbos merilis Cip. I. — Gaudeo, dilectissimi, de religioso ve-
vesirae casiam et sobriam vitam in timore Dei du- strae devotionis affectu, et Deo gralias ago, quod iii
catis, hec concupTscentiis carnis nieris principatus Vobis pielatem Cbristianae unitalis agnosco. Sicut
sui oblita, eonseriliat. Brevia et caduca sunt terre- enim ipsa frequentia vestra tesiatur, inlelligitishu-
narum gaudia voluptatum, quaead aeternitatem vo- jns diel recursum ad communem laetitiam perlinere,
caios, f a semilis
<<;': vita» conaniur averlere. Fidelis et honorem celebrari loiius gregis per annua fesia
ergo et religiosus animus, ea quae surit ccelestia, pastoris. Nam licet universa Ecclesia Dei dislinclis
concupiscat, et divinaruni proriiissiohum avidus, in ordinata sit gradibus, ut 15 cx diversis membris
amorein se incorruptibilis oorii, et in spem verse sacrali corporis subsistat iritegritas; bmnes tariien,
lucfs altollat. Cerli autem estoie, dilectissimi, quod 1 siciit ait Apostolus, in Christo unum sumus ( I Cor.
labor vester, quo vitiis resistiiis, et carnallbus desi- xn, 13); nec qiiisquam ab allerius ila est divistis
deriis repiignatis, pTaceiisin coiispectu Dei est atqoe officiq, ut nOnad coiinlexionempertineat capiliscu-
14 pretiosiis, riec soliim vobis, sed etiarii milii apnd ^* juslibet liuiiiiliias pbrtionis. I Iri unitate igitur fidei
Dei niisericordiain profuturns : qiiia de profectu atque baptisriiatiif^mdliscreia liobis societas, dile-
s Domiriici gregis glbriatur cura pastoris. Cororia ctissimi, et generalis est dignitas, secimdiim iliiid
enim mea, sictit Apostolus ait, et giiudium vos estit beaiissimi Petrl aposloii k sacratissima voce diceri-
(1 Thess. ii, 19); si ndes veslra, qiiaeab iriilio Evan- tis : Et ipsi tamqudmiapides vivi supermdificamhti
gelii in universo mundo prxdicata est (Rom. i, 8), in domos spiriialei, taterdotium sanctum, offerintes
in dilectione et sanctitaie permanserit. Narii licet spirilales noslias accepiabileSDebper Jesum Chrisliun;
omnem Ecclesiam, quae in toto est orbe terrarurn, et infra : Vos autem ginus elecium, fegate sucerdo-
cuiictis oporteat florere virtutibtis, vos tamen prae- tiurii, gens sdncta, popiliit acquisitionis(I Petr. n,
» Perrumpere, edidR Quesnellus, Igmetyi iiQtarit f Vat. 383fi, a
edilos codices et Gaqdjival. habere carrumpere. Nos %Vict. cod. delet cceles-tft^taconanlur averiere.
b Dprninici.QUESN.
editorum leciiouem resiiiiiimus, quippe quani anli- In ms. 39 Casiuerisi,qui post alia aliorum l'.i-
quiores mss. apprnbanl. trum OpCra,iluos tanliim sermunes S. feeonis conti-
i>Duo Vatt., igitur pro itaque.
e Iia restiiuimus ex vetiisttssimo Vaticano, cum nel, pag. 588, liic sermo profertur cum titulo: Incipit
lexwt) de Vtuhedra S. PieiHaposleli, qum cejebratur
alias editura esset, cujus eliam dignitas inindigno. In vttt kal. ^«r/iBj-ujtijSane tertii ftocturoi. I^iiftues,
prima editione et iu aliquot codd. deest etiam. ,, D I hac die in Koinano fceviario vef li.idie legunlur,
d Vat. 544, refcrunl, et forie melius, cum signifi- quae ex hoc sermone sumpiacstnit. iii labuja auiem, Casa-
cetur honorem ponliftcibus delatum ad Petrum re- natensig ms. inscwbilw; /n nai(iliUO<B.'Peiriapo-
ferri.
» Vicemalicujus gerece, et vicariiantiqua locutione Stoli. ..<: .,!•'.....
* Venba,sicut ait Aposfolwt,a QuesneHoi>mi>sa,ex
dicuntur etiara succssores, qui non minori. quapi omntbiis no<-triscodicibjiset anierioribns cdaiionjbus
pracessor dignitate etpoiestate fungunlur.utpluribus revocavimus. Tres. (cqdd..XaMfet «iliti, au,te,^Qiies-
antiquis testibuB demonstrare possemus. Romani nellum habent: Ni>ftat%eniwn*t,siculait Aponolus,
autem poiitifices speciali modo dicii sunt fungi vice, in ChrisioJesn umni smnus.
autvicarii Petri.utintelligantur nonsuimei propriam I Vat. 3856, ln<wi(ate>.%,,...,.. ..,.,,
obtinuisse, sed eamdem accepisse, in omnes succes- 1 ka,oinj\«s etJitifttiesj,ftt,fiodJices,vqst.r,i,
iijte? quos
sores transfusam, dignitatem ac auctoritatein Peiri, antiqjiissimus i\(a.yc8n(u#» ,eAJa,i|<iatus
.Cajiijensisy,qui
cujus, ut ait Leo hoc ipso in sermone c, 3, in sua se- doo ssluni.Djfti^atiMfun»;*^
tle, id est, in successoribus, vivit potettas,et exceilil gelium. Quesnellus vero exrpuiictisvocibus tacraHs-
auctoritas; et cap. t. cujut digniras etiam in indigno sima voeedicentii, uniiis c^odkis,quem non desigoat,
hetrtde non deficii. Uaec noiare libuit ob postiHani ajictoruaie alia subsiituens, bunc locum sic expres-
quam hoc loco Quesnellus posuerat :Primatui Petri, sit : Secundum illud beatissitniPetri aposloli, cui itte
fHjus Romanipontificetviearii tunt. tenno debetfamulari; Et ipsi tamquam lapides. etc,
«49 SERMO IV. 150
5, 9). Omnes enim in Christo regeneratos, crucis A quamvis in populo Rei multi sacerdotes sint L multi-
signum efficit reges, sancti » vero Spiriius unctio que pastores, omnes tamen proprie regat Pejtrus,
consecrat sacerdotes : ut praeter istnm specialem quos priocipaliier regit et Christus, Magoumet ml-
nostri ministerii servitutem, universi spirital«s. b et rabile, dilectissimi, buic yiro eonsorliuiii poLentiae
ralionabiles Cbristiaui agnoscani se regii generis, et suae tribuit divina dignaiio; et si quid cum eo com-
sacerdolalis officii esse consorles. Quid enim tara mtuie caeterisvoluit esse principibiu»,numquam nigi
regium quam subditum Deoanimum corporis sui per ipsum dedit quidquid aliis non negavit. Omnes
esse rectorem? Et quid lam sacerdolale quam vo- deoique aposiolo.sDoininusquid de' se bomines opi-
vere Domino conscienliam puram, et immacutetas neniur imerrogat; et tamdiu sermo respondenlium
pietatis hostias de altari eordis offerre? Quod cum comnniiiis est, qtiaradiu ' humana,:ignorantiaeambi-
omnibus per Dei gratiam commune sit factnui, reli- guitas explicatur. At ufii quid babeat seusns disci-
-giosumtanten c vobis atque laudabile est, de die pulorum exigilur, primusest \n Doraini confessiooe,
provectionis noslr.e quasi de proprio honore gau- qui primus I est 17 ln aposiolica dignitate. Qui
dere; d ut unura celebretur in loio Ecclesiaecorpore cum dixissei: Tu es Chrislus Filius Dii vivi, respon-
pontificii sacramentum, quod, effuso benedictionis r> dit ei Jesus : Bealus es, Simon Bar-Jona, quia caro
ririguento,copiosius quidein in superiora profluxit, et tanguis non revetaviftibi, sed Pat$r weus qui in
Sednon parce eliam in inferiora deseendit. cmlisest (Matth. xvi, 16,17); id est, idep bealus es,
CAP.II. — Cum itaque, dilectissimi, de conseriio v quia le Pater meus docuit, necterrena opinio te
istiiis muneris magna sit nobis materia coiniii.kvuium fefellit, sed ip.spiraiiocoelestisiiislruxii : et npn caro
\Q gaudiorum, verior lamen nobis et exeellentior nec sanguis, sed ille me tibi, cujus sum unigenitus
erit cansa taetandi, si non in nostrae humilitatis «on- Filius, indicavil. Et ego, inquit, dico tibi : hoc est,
sideraiione remnremini; cum niullo ulilius multoque sicntPatermeus tibi manifestavitdivinitaiem meam,
«t dignius ad beatissimi Petri apdstoii gloriam con- ila et ego libi notam facio excetleniiam tuam ; Quia
teriiplaiidaiiiaciem riieutis attotlere, et luiiic iliomin tu es Petrus: id est, cura ego sira inviolabilis petra,
illius poiissimum veneratione ceiebrare, qui ab ipso ego lapis arigularis, qui facio utraque unum, ego fun-
•omniumcliarismatum fonte tam copiosis est irriga- damentum prseter quod nemo potest aliud ponere
-tfdriitriisinundatus, Ut cum multa solus acceperit, (Ephes. ii, 14 et 20); lamen tu quoque peira es, quia
riihil in quemqtiamsine • ipsius participatione trans- mea virtute solidaris, ut quaj rajlii pojte.stat.esont
ierit. ' Verbum caro factum jam habitabat in nqbis propria, sjnt tibi mecum par.ticiyaAwue. eommunia.
^
(Joan. i, 14), et reparando humano generi totum se Et super hanc pelram mdificaboEcclesiam meam, et
Christus inpenderat. Nihil imlispositum sapientiae, porlminferinon prmvalebunladversuseam (Matth. xvi,
nihil erat ardtium potestati. Fgmnlabantur ebjroeB- 18). Super hanc, inquit, foriitudinem aeternuin ex-
ta, s ministrabant spirilns, arigeli serviebant, nec struam lemplum, el Ecc.lesi.»meae coelo inferenda
ullo modo poterat inefficaxesse sacramenlum, qtiod sublimiiasinhtijus fidei firmitate consurget.
simul ipsius Deitatis.unitas operabatur et Triuitas. CAP. III. —Hanc confessionem portse inferi non
Et tamen de loto muiido unus Petrus eligitur, qui et tenebuni, mjflrtisvincula non ligabunt: voxenim ista,
universarum geniium vocationi, et omnibus aposto- vox vitae est. Et sicut confessores suos in ccelestia
lis, cunctisque Ecclesiae Patribus praeponatur : ut provehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter
« Particula tierodee«t in aniiqiii-simo Vaiicano, et qui pro ministrabant habet adorabqnt. Qucsnellus
in Casinensi, qui poslremus pro consecrat babet effi- notavit sic legi non solum in editis, sed etiam in
cit. Post pauca in Vat. laudalb deesl nosiri. mss. Gaudiival. A.tquo fnltus codice bauc lectionem
> Sic tres praeslantiores nostri codices et prima excluserji, et in textu ediderit: Famulabantur ele-.
edilio. Reliqui vulgati ante Quesnelliim, et alii mss. menta,
h spirilus angeliciserviebant,non docuit.
ipgincod. Gaudiival., el rationabiles : quas voces O Quesnellus expunxit voces, muliique pastores,
Quesneilu-i expunxit, el margioi apposuit. quae legebantur in editis, qiialuor mss. allegans, qui
e Ita ires tnss. Vaticauiet iiims Bonmiiensiscum bis verbis carent. Nos vero non tam editorum orii-
prima editione; et sane melius, cum S. Leo audito- njum quam Riuiianorumei pnestantioruni Italia?co-
res laudet, qui de provectione seu ordinatione sua dicuin '
auctoritale e.nsvoces revocavimus.
tamquam de proprio honore. gaiidebam. ln caeteris Ita Vaticanus anliqii^issimii.ct Casinensis. Alii
editis et in nouniilliscodd., nobis; in aliquibusmss. Vaticani cum e,dilis intelligenlimpro ignorantim; sed
deest tamen. explicatur conslanter exlnheni. Qnesnellus ex qna-
&VetusiissimnsViitjcanns omittit sequentia usque tuor mss. edi.dit, humanm intelligeniim ambiguitat
ad fineiri capitis. Paulo posl de effuto in ms. Casi- perstitit;ei notavit in Gaudiival. a>que ac in cditis
nensi. ief;i, expticatur. Si ignorantimpro inlelligentimrepe-
« Praetulimus lectionem praestantiorem codicum rissel iu anliquis codicibus, lectionemnosiram facile
Valt. et Cas. Aliqui mss. collectionis quarlue cura antiUilisset. ;
edilis pro iptius habent, illiut; alii, ejus. i Q;ie,siielliiscura mss. collectionis quintae, eral.
f Eratin edilis: Verbumenim cdrofaciumfuerat, el Ex c;i-leris pluribus etpracstaniioribiis mss. libris ett t
habiiabatjam in nobis, ul reparando humano gerieri resiituimus , qnod retinetur eliam in sermone 83 ,
totumse Christut impenderet.Magisplacuit lectio ve- cap. 1, cui hic locus ab ipso Leone insertus fuit.
k Scculi SUII1U5
tustissinii Vaticani et Casinensis, quam etiam con- praestantissimos codices Vat. et
firmant mss. collectionum quartae et quinlaequoad Casin. Vulgati cuin aliquol mss. habebanl, quia Pa-
postremam partem et reparando,.... impenderat. ter meus te docuit sed inspirqtio cmlestiste in-
%Ita oranes editi et codices, excepto Casinensi, struxit; et non caro et sanguis, ctc.
151 S. LEONISMAGNISERMONES. 15»
quod dicitur beatissimoPetro: Tibidabo clavesregnii A ordinatur auxilium, ut firmitas, quae per Christum
eestorum.Et qumcumqueligaverissuper terram, eruntt Petro tribuitur, per Petrura apostolis conferatur.
ligata et in ccelis; et qumcumque18 tolverit tuper<" CAP.IV. —Cum itaque, dilectissimi, tantum no-
terram, erunt toluta et in catlit (Matth. xvi 19). Trans- bis 19 videamus praesidium divinitus institulum,
ivit quidem eliamin alios apostolos jus polestatisi rationabiliter et juste in ducis nostri meritis et di-
istius, et ad omnes Ecclesiaeprincipes decreli hujusi gnitale ltetamur, gratias agentes sempiterno Regi
constituiio commeavit; sed non fruslra uni b com-- Redemptori nostro Domino Jesu Christo, h quod
meudatur, quod omnibusinlimetur. Petro enim ideo> tantam potenliam dedit ei quem tolius Ecclesiaeprin-
1 hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiaere-- cipem fecit, > ut si
quid etiam noslris temporibus
ctoribus Petri forraa e praeponiiur. d Manet ergoi recte per nos agitur, recteque disponitur, illius ope-
Pelri privilegium, ubicumque ex ipsius fertur acqui- ribus, illius sit gubernaculis deputandum, cui di-
tate judicium. Nec nimia est vel severitas, vel re- ctum est: Et tu eonvertut confirma fratret tuot; et
missio, ubi nihil erit ligatum, nihil solutum, nisit cui posl resurrcclionem suam Dominus i ad trinam
quod beatus Petrus aut solverit aut ligaverit. In- aeterni amoris professionem , mystica insinuatione
statite aulem passionesua, Dominus, quaediscipulo- ter dixit: Pasceovesmeas (Joan. xxi, 17). Quodnuuc'
rura erat lurbatura consiantiam , e Simon, inquit, , Bquoqueproculdubiofacit, el mandatum Donini pius
Simon , ecce Satanas expostulavitvot, ut f cerneret pastor exsequitur, conflrmans nos cohortalionibus
sicut triticum. Ejo autem rogavi pro te, ne deficiat! suis, et pro nobis orare non cessans, ut nulla ten-
fidet tua. Et tu aliquando conversusconfirma fralres tatione superemur. Si autein hanc pietatis suaecu-
luos, s ul non intretis in tentationem(Luc. xxn, 31, ram omni populo Dei, sicut credendum est, ubique
34). Commune erat omnibus apostolis periculum de praelendit, quanto niagis nobis alumnis suis opem
k
tematione formidinis, et divinae protectionis auxilio suam dignabilur impendere, apud quos in sacro
beatae dormilionis loro eadem qua praesedit carne
pariter indigebant, quoniam diabolus omnes exagi-
reqoiescit? Illi ergo liuricservilutis noslraenaialitium
lare, omnes cupiebat elidere; et tamen specialis a
diem, illi ascribamus hoc festum, cujus patrocinio
DorainoPetri cura siiscipiiur, et pro fide Peiri pro- sedis
ipsius L meruimui esse consortes, auxiliante
prie supplieatur, tamquam aliorum status certior sit nobis per omnia gralia Domini nostri Jesu Christi,
futurus, si mens principis victa non fuerit. In Petro qui vivit et regnat cum Deo Patre, et Spiritu sancto,
ergo omniumfortiludo munitur, et divinaegratiae ila in saeculasaeculorum. [Amen.

• < Ita mss. codd. Hincmarus Remensis opusc. 55, G < leguntur v. 40. Olinfcverolecta fuisse uno coniextu
adversus llincmaruin Laudun. c. 20, et in ep. Caroli etiarav. 32, nnn lanuiin liquet ex boc Leonis loco,
Calvi nomine ad Adrianum PP. opusc. 43. El in ep. nec iion eliain ex alio simili serraone 83, verum
ad Joannem VIII PP. nomine Caroli II imp. et car- eiiam ex anclore librorura de Vocalione oninium
din. Jacobatius in tract. de Concilio. Iri editis legi- geniiuni lih. i, c. 24. el lib. n, c. 28, et ex Prospero
tur tits. » Hacteniis Quesnellus. Jus babent eliam in epist. ad Rufiniinic, 10, qui tamen duo scripto-
Romani codices et Casinensis, quos conlulinius. Fa- res ante verba neinlretii, pr;e itiunt, et rogate, vel,
ciTeamem fuit legere vis pro jus. ln serm. 83, c. 2, et roga. Enimvero in quatuor antiquissimis mss.
quod binc siimptum fuit, jus pariter legitur.
b Val. 544, Evangelinrum libris Vercellensi, Veronensi, Cor-
commendavit. beiensi, et Vindehonensi a noslro P. Josepbo illan-
o Cnd. Casinensis, proponitur. chinio ediiis, qni priscam lectionem re-
d Prolixam annoiaiioiiein Quesnelli liuic loco sub- ferunt. nuperrime
haccadditio pariter legitur : Et rogale ne in-
nexam, in observaiionibus post Sermones subjicien- tretis in lentaticnem.Hinc in Leonis lexiu adjicienda
dis dabimus; eamquead calculos revocantes, genui- videntur haecverba, et rogaie, quae lanien sine ullius
nam S. poniificissenteniiam ex contexiu exponemus. Lemiinae editionis aut codicis auctoritate noluimus
Post pauca pro ferlur in antiquissimo Vat. legitur iuserere. Immo eum non uno lanium in sermone,
refertur. sed in duohus haecverba constanter absint in om-
e Sic prima editio, et codd. Casinenses 39 et 126, nibus editionibus omnibusque codicibus quos contu-
Concioit leciio serm. 83, c. 3. Quesnelli et Rainaudi limus, ac praserlim in duobusanliquissimis Vaiica-
editiones : Simoni inquit: Simon, ecce, etc. _T nis ac eerto Romanis unciali characiere exaratis,
f Ita cum mss. codd. legit Hincmnrus opnsc. 53, "L quorum unus hunc, aliqs allerum seruionem exhibei,
bunc locura referens. In editis, cribraret. QUESN. — Leonem siue iis verbis liunc evangelicum locum in
Prima tamen editio babet, cerneret, et similiier tres suis libris legisse probabilissimumcrediraus.
mss. Vaticani ac duo Casinenses, qui solum habent Ita Vat. et Casinens. mss. Similiter babetnr
velut pro stcul. Codices collectionis 4 habent cribra- serm. 83, c. 4, in quem S. Leo haec traduxit. Al.,
ret, el iia etiam legitur in serm. 83, c. 3. Paulo post qui.1 Ita omnes editi et codices quos vjdimus. Nesci-
iu editiset aliquol inferioris notae codd., ut non de-
ficiat. Praetulimus praestantiores mss. Vat. 3836, et mus autem qua auctoriiate Quesnelluspost verbura
duos Casinenses, cum quibus congruit lectio serm. fecii,posito puncto et omissa particula ut, scripserit:
83, cap. 3, in alio velustissimo Vaticano 3855, et in Si quid etiamnoslris lemporibut... iliiut est operibut
Casinensi. Tres priores mss. moxomitlunt aliquando; depulandum; nisi quia forte aliqui codices babent
non tamen delevimus, quia in alio sermone 83 hoc estprosii, licet habeant, uttiquid.
adverbium ex optimis codicibus retinetur. i Al., trini. Mss. duo Quesnelli.
e In sermone 83, c. 3, ne intretis in tenlationem. * Quatuor codices et editi ante Quesnelluro, di.
Haecautem verba apud Lucam xxii, 52, iu Graocoet gnatur.
Latino vulgato textu desunt; et solum post aliquaulo i Ms, Casin. 39, meruimufhabtre centortem.
155 SERMO V. 1S4
SERMO V [Al. IV]. }V vitutis, nisi non dormilaret, neque obdormiret qui
» DeNatali iptius V, in anniversarioassumptionissuee custodit Israel, et qui discipulis suis ait: Ecce ego
ad ponlificalum. vobiscumsum omnibus diebus usquead consummatio-
SVNOFSIS. — I. Omnia in Deum esse referenda. — II. nem smculi
altiore.m in Ecclesia tenet locum eo (Malih. xxvm ,20): nisi dignaretur 21
Quo quisque , non solum custos ovium, sed ipsorum etiam pastor
esse. — III. Christum verum
magit illi timendum
esse Sacerdolem secundum ordinem Melchisedech, esse pasiorum; qui corporeo quidem inluilu non
et sum semper adesse Ecclesim. — IV. Pelrum Bo- videtur, sed spirilali corde sentitur; absens carne,
maneesedis semper curam gerere. — V. llli potis- qua potuit esse
timum honorem esse impendendum, cujus sedi conspicuus; praesens deitate, qua
tuccessores ejus serutunt. ubique semper est totus. Quia enira juslus ex fide
CAP.I. — Sicut honor est filiorum, dilectissimi, vivit (Habac. n, 4), et haecest justilia credentis, ut
digniias patrum, ila laetiliaest plebis, 20 gaudium recipiat animo quod non cernit aspeciu; ascendent
sacerdotis. Quod quia ex divino venit raunere: omne Dominus in altum captivam duxit captivilatem, dedit
enim, sicul scriplum est, datwn optimum, et omne dona hominibus (Ps. LXVII , 19), fidem scilicet, et
donum perfectum desursum est, descendensa Patre spem, et charitatem, quae inde magna sunt, inde
luminum (Jac. i, 17): gralias agere bonorum om- forlia, inde prciiosa, quia quod carnis oculis non
nium debemus auctori, quoniam sive in naturalibus R 1 atlingitur, id miro mentis affectuet creditur, et spe
incrementis, sive in moralibus institutis, ipse fecit ralur, el amatur.
nos,etnon ipsi nos (Pial. xcix,3);cumquehoc pie et CAP.III. — Adest igitur, dilectissimi, quod non
fideliter confitemur, neque in nobis, sed in Domino temere, sed fideliier confitemur, in medio creden-
gloriamur, fructuose in nobis renovanlur vota cum tiura Dominus Jesus Christus : et quamvis ad dexte-
tempore, el religiosa festa justa suntgaudia, in qui- ram Dei Patris sedeat, donec ponat inimicossuos tca-
bus nec ingrati sumus tacendo de donis, nec superbi bellum pedum tuorum (Pt. cix, 3), non deest tamen
praesumendode meritis. Omnera igitur, dileclissimi, Poutifex surumusa suorum congrcgatione ponlificum,
causamet rationem solemniiatis hodiernaead origi- meritoque illi tolius Ecclesiaeet oninium sacerdotum
nem suam caputque feramus; et illum debita gratia- ore cantatur : Juravit Dominus, et non pmnilebiteum:
rum aciione laudemus, in cujus manu et gradus Tu es SacerdosinmlernumsecundumordinemMelchise-
officiorum, et raomenta sunt temporura. Nain si ad dech (Ibid. 6). Ipse enim verus et aeternus est Anti-
nos et ad nostra respiciraus, vix aliquid reperimus stes, cujus administratio nec commutationem polest
unde merito gaudeamus. Morlali elenim carne cir- habere, nec finem. Ipse est cujus formam Melcbise-
cumdati, et fragilitati corrupticnis obnoxii, num- < d<decb pontifex praeferebat, non Judaicas hostias offe-
quara ita liberi sumus, ut non aliqua impugnatione rens Deo, sed illius sacramenli immolans sacrificium,
puisemur; nec tam felix capitur in hoc agone vi- quod Rederaptor nosier in suo corpore et sanguine
cloria, ut non eliam post triumphos surgant rediviva consecravit. Ipse est cujus sacerdotium Pater non
certamina. Unde nemo tam perfectus est pontifex, secundumordinem Aaron cum legis tempore trans-
tara immaculatus anlistes, qui placationis hostias iturum, sed secundumordinem Melchisedechperenni-
pro populi tantum delictis, non etiam pro suis debeat ter celebrandura cura firmaraento insolubilis jura-
offerre peccatis. tionis instituit. Nam qiiiajiisjuranduiii interhomines
CAP.U. — Quce conditio si omnes sacerdotes ge- iis definitionibus adhibetur, quae perpetuis pactioni-
neraliter tenet, quanto magis nos et onerat et ob- bus sanciuntur, divini quoque juramenti testificatio
stringit; quibus ipsa suscepti operis magnitudo cre- in bis invenilur promissis , qu» incommutabilibus
berrima est offensionis occasio. Quamvis enim sin- sunt fixa decretis: et quia poenitentia mutationem
guli quique pastores speciali solliciludine gregibus indicat volunlatis, in eo Deus non poenitet, in quo
suis praesint,sciantque se pro commissis sibi ovibus secundum aeternum placitura non potest aliud velle
reddituros esse rationem, nobis tamen cum omnibus iy. quam voluit.
cnra communis est; neque cujusquam administraiio, CAP.IV. — Non est itaque nobis, dileclissimi,
non noslri laboris est porlio: ut dum ad beati apo- praesumptuosafestivitas, qua suscepli sacerdotii diem
stoli Petri sedem ex toto orbe concurritur, et illa divini muneris memores honoramus; 22 quando-
universalis Ecclesiaea Domino eidcm commendaia quidem pie et veraciter confitemur, quod opus raini-
dilectio etiaui ex nostra dispensalione deposcitur} sterii nostri in omnibus qnse recte agimus, Chrislus
tanto amplius nobis instare oneris sentiamus, quanto exsequitur; et non in nobis, qui sine illo nihit pos-
cunctis majora debemus. ln hac ergo maieria trepi- sumus, sed in ipso, qui possibilitas nostra est, glo-
dationis, quae nobis esset dependendae fiducia ser- riamur. Subjungit autem se ad rationem solemnitatis
Hic sermo ante annos aliquot editus ex ms. co- nae inscriptum fuisse Leonis nomen. Cum vero ser-
dice Nicolai Fabri, qui postea D. Tliuani fuit, nnnc monis contextus auciorem praeferat Romanum pon-
in Colbertina biblioibeca servatur. Sic Quesnellus. tificem, stylus autem cum caeterorumLeonis sermo-
Antelmius vero diss. 6, de veris Operibus SS. Leonis, num siylo plane conveniat, multumque. discrepet a
et Protperi, num. 4, pag. 348, monuil huic sermoni stylo Prosperi, de genuino Leonis fetu dubitandum
iu eo codice priraa manu Prosperi nomen fuisse prae- tioii est. De inscripio autem Prosperi nomine confer
lixura hoc tilulo : lncipil termo Prosperi de Natali quae conjecimus iu prasfatione nura. 10.
papee: recentiori auteqa charactere abrasaa membra-
;«58 S. LEONIS MAGNISERMONES. 156
nostrae, non sohim apostolica, sed etiam episcopalisAexierruerunt; et lnsuperabilis jgdes, quaebellando
beatissimi digriiias Pelri, qiii sedi Siweprseesse non rion cessit, vinoendo rion tepujt.
desinlt, et iudeflciensobtiriet curit ajterno' Sacerdote CAP.V. — Cum ergo in diebus nosiris moestiludi-
consortium. Solidiias enim illa quam de Petra Chrl- nes in laetitiara, iabores iri requiem, liscotdiae v«r
sld etiam ipse Petra faclus accepit, rn suos quoque tuntur in pacem, agnoscimus nos praesutis nostri
se iransfudit haeredes, et ubicumque aliquid ostendi- meritis et precibus adjuvari, et documeijiisfrequen-
tiir firinitatis, IIOIIdubie apparet fortitudo pastoris. tibus experimur Ipsum salubribus consiliis, ipsum
Nam si oninibus fere ubique martyribiis pro susce- cequisprnesiderejudiciis; ut manenle apud nos jurc
ptarum toterantia passionum, hoc ad merila ipsorum ligandi atque sulvendi, per moderamen bealissiiiii
manifestanda donatum est, ut opem pericjitantibus Petri et condemnatus ad pcenitentiara,et reconcilia-
ferre, morbos abigere, immiindosspiritus pellere, tus perducatur ad venjam. Et ideo quidquid in nobis
Ctinnumeros possint curare languores; quis gloriae hodie sive • dignalione fratrum, sive pietaje,filiorum
beali Petri tam imperitus erit aut tam invidus sesti- detulistis officii, illi vos mecum religiosius et verius
mator, qui ullas Ecclesiaepartes non ipsius sollicitu- iinpendissecognoscite, cujus sedi non tam praesidere
dine regi, non ipsius ope credat atigeri? Viget pior- quam servire gaudemus, speranles orationibus ipsius
stis el vivit in apostoloruin principe illa Dei honii- ° esse proestandum, ul Reus misericordiarum ministe-
numque dilectio , quam non claustra carceris, uon rii nostri tempora beqignus aspiciat, pastoremque
catenae, non populairesimpetus, nbn rainae regiae ovium suarum cuslodire semper dignetur, et pascere.
Qfficiumquo fratrcs sibi aliquid ex dignalione ad quasnulla lex, praeceptum nullum cogeret, sicut
detulissc S. Leo tradit, eos tantum respic.it episco-> pfetatefiliorurri,ita dignatione fratrum peodebautu?.
pbrtim cOrivenlus,ad quos isti oh celebrandumanni- Nihil ergo erat cur Qqesnellus huic laeo generaleni
veisaritim diem ordinatiouis ejus invilati concurre- proposiiionem iii po$Jlla anDonerei: Episcopi ex
rajit. Lcgc senn. 2, c. 2, ILcc et his simi.lia oliicU, dignationeoffidadeferuntRomahoponlifici.

ADMONITIO IN SEQUENTES SERMONES DE CQS.LECTIS.


Celeberrimisuni S. Leonissermonesde Collectis; quippe peeulidresquasdameollectas indicant, qum etti «x
Leonememorenlura pluribus, eas tamen a quopiamexplieatasreperire non lieuit. Quesneliusin nota,tio)\ead
primumde Cottectisterntonemhoc unum tubjecit: be eolleciarum usu et anU(iuiiate multa hic congerere
. essci aetqiii agerc Consulat qui volet em. card. Baroniumad an. Ch. 44, n. pfl, 31, etad ah. 58, nurii'.35.
Ula_snoii,in sola Dominica fieri solitas Lconis tein,pore, patet ex sermone 2 et 3. ubi gecundae et tertiae
ferire fit mentio. Non tomende commuhibuscollectis,qvmin omnibntEcclesiisolimfiebani,sed 4e extraprdinaria
'dc prmcipuaeleemosynarumcolleetioneS. Leonemhis in senmonibutloqu»credipius: qumcerto anni tempore,
ac m cerlumprtmumdiem indicta et incmpifl,aliis consequenlibusdiebus per&itbatur.
„,Ji;Fafel.indicliq.iucertumiliem ex unoquoquesrermqne: nam termone prinmkriBominicam, ttcundo in secun-
' dam feriajn, aclertioin feriam lert,iam,quarlo in quariamferiam, vel potius qmttam , quinto iterum in primam
tf&AiiritCiim, sextoin diem sabbdticblleclmindicuniur, Cumai tennxmesdiitersisannis habili (uerirft, in hac
dierum varieiate eerlus praeul dubio aldcujwsmensisdies innftityr,qui unjoanno in Dominicam,Olioin feriam
Secwdfftn,<Uioin leriiam, eic.„ incideret,et qnnor.utncursu iierum cdderei in Dominicam. Dies autm tri hit
sermoifibnsmtmoratus, non unicussed primus coliectarumdies appellalUrsermOtiei, el term. 5, c. i dicilur:
Die DbmTiiieaprihia iestfutura collectio. Igittir aliis diebusalim colleclionetfiebant; ac perinde hm colleclm
in aliquot diet produeebantur. ,,
His autent«tieftm#omaai per EcclesiQtiuqrum.rjegionum ctebebantconveritreitd edm eleemomndrumlargiiio-
nem, qtuim.tl fqeultas et pietas sitadebat,uti iraditur serm. 3 et 4, c. 3, et serm. 6, e. 2. Erani veroLeonis
temporeseptemregionesecciesiasticm in Urbe, quarumsmguke luam diaconiamkabebanl,uln noiocomiftet,pau-
perum diversoriaerant, tn quibusvidumaliiqueegentesecclesia$l'wa idpe atebqnlUT.Vijie•Mabillon,umComment.
in Ordin. Roman. lom. II JtfitneiItalici, pag.lt. Ad has ergo diacffnwsde/erendaierant eleemosynm,quse per
praesideQiiumcpram nece^sa,riiji, serviebant expensis: quia ad Ecclesiammaxime ab unoquoqueopem quae-
rente decurritur, ut ail Leo serm. 6, c. 2. '
Nunc statuenda, ti fieri polerit, haruin coliectaruminttitutio, nec non in quew rnentei»incider-fint,ff.qno m-
choarentmensisdie, qu,otquediebusperagerenlur. Institutionemsubindicat S, pptttife.tc serm. 5_,4 et 5, ujMcol-
tes.lqt.ej,usmodioibfi a Patribus vuluclas prodil, ut eo die quopagani superstttioriibussuis diaboloserviebant,
Chrittiqniiuas oblationesDeoiacrtitius offerrent. Sic enimserm. 2 : Ad desiruendas antiqui bostis iusidias in
die quo impii snb idolorum siiorum nomine diabolo serviebant, providentissime in sancta Ecclesia prima
est instituta polloctio. Et apertius term. 4, cap.Zc, Diijspos 9pp&tpli^aB,inst<itf)fil9pis invitat, in qup sancia-
runj colla,iionuniprima collecii.oe^t orqUeutcra Patribus et utiliter ordiriaia. ut quia fn boc tempbre gemilis
quondam popirlussupersiitibsius dxhibnibus serviebat, coritra profariasKostiaS iriipiorum sacralissiuaa no-
strarum eleeinosynarumcelebraictur oblatio. Quod qula incremeniisEcclesiae frnctuosissimurofitjf.,placuit
esse perpetuum."£i term. 5, c, i,tetlatur hmc intlitutionemtmiiquisprofuiste<ii destrncti^nen) vanUatum.
Dm ex bit coUig<ep4a., Primum ab antiqvis Ecclesia,Patribus, qui plures alios d.ies superstitionibuspbllutos in
pios cultut traditxerunl, cetebremaliquampagdnoriimsupcrstitionem,qua profaltaebostiae,se» m>faiiones aliquce
conferebantttfcelebriquodpn diein, impiumidolorumcultum, inpiat ejutmodicollectasfuitse conversam.Secun-
dum,adeo spjemnm h.ancdLin#tituti>inem ftiisse, et Eccleslmutilem, ut iidem Patres voluerint esse perpetuam ;
et ideifco,sublqtplicet ea ygierimperttiuohe, Leonisadhuc mtate vigebai.
Qumpofro hmc superslilio fuerii, uride,ejusmodicoltecim'originemsumpserinl, et qum m nuntem ac diem
inciderint,unde Cfillectarumnwtsis ac dici<§taluatttr, eurn8*.Leo nihil proddl, atiunde colligendumett. In id
quiey juvtflhoruritsermonumordo quem iri aliqubtmst. reperimus. I'i Ltctiohkrio VallkeUanoA, $,sermoncm quaiuot
ex hti sermonibuscontinentur. Detcribuhtur autem post scrmonestiiei SS. Pelri el Pauli, et ante
Leonis 84, qui iri nist. collectionibustertia, quarla, et quinla oclavmeorumdeinapostolorumaffigitur; vt&nqut
ordo deprehenditurin codicibutcoliectionissecundm.lgtlur in initium Julii et superiiiiionesjam memetalet,ei
157 SERMOVI. 158
colleclmejusmodiincurrissevidentur. Initio autem Julii superstuiosutfuerat diet pridie nonas, quo pagani prce-
eipua tolemiiitateApollinaresludos peragebant,in quos eliatn celebrandosconferebantnummos.Posl Cannense.m
fliwirumelademinstituti fuerunt ex Mattii clarivvtiacarmitie, cvjus in libris hmcinvenlalAvitftrecitat tib.%%v,
e.12. HosteSjRpmani, si expeljere yiiltis.,,., Apojlini vovemloscenseo ludos, qni quoiannis pomiter Apol-
lini fiant, ciim poputus dederii ex publiCopartcni, privati uii conferant pro se suisque; iis ludis faciendis
pncerit praetbr. Hoc carmineinventoet ad senalumdelato censueruntPatres Apollini ludot vovendot, facien-
dosquea prmtore Urbis. Hic aulem in circo maximocum faciurus essei, edixil ut populusper eos ludos stipem
ApQllini,quantum commqdumessel, conferret. lnitio itutta slaluia die hi ludi edebaniur. At A. U. C. 546,
P. Varut prtetor urbanut lege ad populumlala jussus esl cerlum ditm staluere. Itaque ipse primus, inquit
Livius l. XXVII, ita vovit, lecilque anie diein ui nouas Qiiintiles. Is deinde solemnis servatus. Ex duobusautem
antiquit calendariit Maffeianoei Btanchinianocorrigendus Livii texius. el pro III «o|ias legendum<tttII nonas
Quintiles ; quqd pariter confirmaltertium calendariummtfrmoriinsculptumel Antiterni repertum, q Murqiorio
editumtom. I Thesauri Inscript. pag. 101. Solum cdlendarium,non lamen ex marmore, sed ex manuscripto
Cmsareovulgatuma Lambecio,quod mlate eliam posterius, tribustaudalis prmferendumnon est,m nonas ponit.
Id autemlibrariorum lapsu facile conlingerepolvit. Bollandistmtom. VI Junii parie n, huic calendario, quod
JLambeciufprimusediderat, e regior\eapposuervutaliud a$tcg ineditum calendarium a Poletvio Silvin Leonis
"nostrimialeconscriplum,in quqmqueac in culendariismarmoreisn non. memoratiludi assignantur..Una dies
iniliohis ludisconstiluta, dein eosdemrepetilos, siveCbntinualosiu plures dies, ex atiquol veterumlestimoniis,
qui alios et aliosdies memorant, collegi!Noritius in CeftotaphiisPisanis dinert. 2, cap. 6, el ante iptum Mtmu-
tiut de Legibus Rouianoriiin, et Comment.in ep. 1, lib. xvi, ad Atiicum. Ex calenffarioAVtem Rtynano, quqd
primo Ecclesite smculoinsculptum in museo Capitoimo servatur, et a Francisco Blanchinio edilum fuit tom. II
Anastasiipag. 303 lab. c, nec non ex Maffeianosapius recuso, discimus Apollinares ludot inchoasse n uon.
Julias, et continuatseusque ad iv idus, seu usque ad diem ejusdemmensisditodecimam.In calendario Latnbe-
cianoiidemludi ApoUinarcsnotantur etiam IIIidus ejusdemnietfsis,id esi die 13. 1d explicalur ex <Cicer0ne ep.
/.
4, xvi, ad Anicum, ubi venalionemmemorat postridie ludos Apollinares, qum velul appendix l%dt>rum Ap»t-
linariumhabebatur.llinc calendariumBtanchinianumIII id. habet In Circo, et Maffeianum cum Amiternino
eodemdie, Ludi in Circo.
Hacerga siiperstitioneab anliquis Patribus in pium usjtm conversa, primus colledqrum dies fuim videtur u
nonas Julii, qui eti dies qctavceSS. Peiri et Panli,; isque ant,e aliquqnto erat itfdicendus,uf populut ad colle-
ctionem sese opporlvnepararet; ac proinde hos sermonesinter diem ndialemel octavamSS.aposloibrumhabitot
fuisse verisimilliriiumesl. Quod si tres ex his sermonibusin divinorumofficiorumusum assumpti, diebusDomi-
nicis 2, 3 e( i post naiale aposinlorum assignatiinveniuniur in laudato Lectionario Vatlicellano,id posteriori
teniporeaccid.it, ut Dominicusdiessingulis assijjyar.elur; quemadmotlumetiam sermo 84, qui ad oclavamApo*
siolarurh,perlinet,in eodemLeciionarwDominica6 post eorumdemnatale legendusdescribitur.
Ex his porro, qua:liaclenusconstiluimus,facileesl annum singulorumindicare. CumenimS. pbntifex Romanx
Ecctesiccprmfuerilttb an. 440 usque ad an. 461, priinus et quinlus sermo annis distinctis recilaii, in quibus in-
dicilur prima coUect,adie Dominico,assignandisunt an. 441, vel 447, vel 452, vel 458; hit entmannis dies sexta
Jvlii ex lillera Dominkali E incidit in Dominicam.Secundus sermo, qui denuntiat primam cotlectam feria
seciuida, ttscribgndusest an. 442, vel 455, vel 459, in quibusdtes n nonas Jttlias fuit firia secunda: similique
rqtionelertiut sermo, qui designat terliam feriam adjudicandusest an. 443, vel 448, vel 454, iri quibusidemdies
fiiil feiia lertia; ac sermo sextus, qui prmferl diem sabbati, habitus fuit en. 446, vel 457, cum diet lextus Jutii
in sabbalumincidit.
Unusdiesferiaequartae, qui sermonequarto designatur, cum alio charactere ejusdem serritoriisnon videfur
congruere.Nam hic sermomanifestehabilus fuil curixsub initium detectierroris llomm agerelur adversusMarii-
cluxot, unde ad Imsdeferendosapud presbyierosS. pontifexauditoresexcilat cap. 4. ld outemmemeJulw con-
venit soti finno 444, nam antto 443 Mantchmieo mensenond.umdelecti fuerant; serius vero hunt; termtfnem
producereusque adannum 449, vel 455, vel 460, in quibus dies sextus Julii concurritcum feria ijuaria hoc ser-
monedesignata, ManichmismiRomm detecli inilia nequaquamsinunt. Hmc difficultasde indicata a Leone alia
superttjtiota solemnitate, cujus prima dies, eidemquealligafa prima colleclioanno 444, inciderit in feriam
tuspicioneminjererat. At curn nulla aliapaganorum solemniias,qumperindecongruerej.,inv,entanobis
uerit,nulli autemelhnicmsupersiitionimagis convenianteateri omnes horum sermonumcltaracteres,tjuamludis
?[uartam,
Apollindribus,qui die sexta Julii inchoabanlur; mendum in feriie quartae notationemsermonequarlo irreptisse
urbilramur. Perfacile autem (uil amanuensiumatlucinationeferiam quartam legere,aut scriberepro feria quinta;
qum sane an. 444 concurritcum die secundononasJtflii.
27 SERMO VI [Al. V]. A enim te abundare volult, ut per te alius rion egeret,
De Coliectis1. et per ministerium operis tui pauperem abegestatis
SXHOPSIS. — Eleemosynmcommendalioneprmmista, Iabore, leque a peccatorum multiludine liberaret. 0
Dominicamcolleclarumadetse monet.; mira providenlia etbonitas Crealoris, ut uno facto
Mullis divinarum Scripturaruin testimoniis edo- duobus vellet esse succursum! Ventura igitur Do-
cemur quantum eleemosynarum meritum et quanta minica dies, collectarum futura est. Hortor et moneo
sit vhnus. Certum esl enim unumquemque nostrum sanctitatem vestram, ut singuli quique et pauperum
animaesuaebenefacere, quoties misericordia sua inn- memineritis et vestri, et pro possihilitale virium ve-
piaesuccurrii alienae. Prompta ergo, dilectissimi, et girarum inlelligaits 28 >n eg«niibt|SChri,stum, qui
facilis apud nos largilas esse debet, si credimus id tantura nobis pauperes commendavit, ut se in ipsis
sibi unumquemque praeslare quod indigentibus tri- vestiri ac suscipi b lestareiur, et pasci Chrislus Do-
buit. Tbesaurumenim suum condit in cceloqui Chri- minusnoster (Matth. xxv, 40), qui cum Patre, et
slum pascit in paupere. Renignitatem itaque in hoc sancto Spiritu vivit el regnat in saeculasaeculorum.
et dispensalionera divinae pietatis agnosce. ldcirco Amen.

' Voceset bonitasdesunt in prima editione. tunlur voces, cum Palre et Spiritu tancto.
b Ms. Vallic, teitetur. Moxin eodem codice omit-
1S9 S. LEONIS MAGNISERMONES. 160
SERMO VII [Al. VII. o i destruendas antiqni hostis insidias in die quo impii
A
DeColleclisII. Bub idolorum suorum nomine diabolo serviebant,
STNOPSIS. — Eleemosynamalierumesse lavacruma providentissime in saricta Ecclesia prima est insti-
peccatis, et opus maximmcharitatis. tuta collectio : volumus dileclionem vestram tertia
Notum vobis, dilectissimi, et familiare mandatum feria per omnes regicnum vestrarum Ecclesias cum
pastorali pradicamus borialu, ut in opere misericor- volunlariis oblationibus eleemosynarum convenire.
diaesludeatis esse devoti. Quod etiam si numquam a In quo opere et si non est omnium aequalisfacultas,
vestra sanctitate negligilur, nunc tamen promptius debet esse par pielas : quoniam fideliumlargitas non
est et impensius exsequendum : quia primus colle-%% de muneris pensatur pondere, sed de benevolentiae
ciarum dies saluberrirae a sanctis Palribus institulus quantilate. 30 Habeant' ergo in hoc misericordiae
boc exigit ut unusquisque, prout voiivum atque pos- commercio etiam pauperes lucrura, et ad suslenla-
sibile est, in usus atque alimoniam pauperum de tionem egentium de quantacumque subslantia aliquid
veslris facultatibus conferatis; scientes praeter illud quod eos non contristet excerpant. Sil dives inunere
regenerationis lavacrum, in quo universorumablutae copiosior, dum pauper animo non sit inferior. Quam
sunt maculis peccatorum, hoc remedium infirmitati g] vis enim major speretur redditus de raajore semente,
humanaedivinitus esse donalum, ut si quid culparum potest tamen c eiiam de exigua satione niultus fru-
in liac lerrena habitatione contrahitur, eleemosynis clus provenire justitiae. Justus enim esl judex noster
29 deleatur.Eleemosynaeenimoperacharitatissunt, et verax, qui neminem fraudat mercede uieritorum.
ct scimus quod charitat operitmultitudinempeccatorum Et ideo nos curam pauperum vult habere, ut in fu-
(1 Peir. iv, 8; Prov. x, 12).Proinde, dileciissimi, in lurae retribulionis examine, misericordibus, quam
secundam feriam spontaneas b collectas vestras sol- promisit, miserioordiam largiatur Cbristus Deus no-
licile praeparate, ut quidquid vobis de temporalibus ster, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit el regnat
substanliis desumpseritis, id multiplicatum in aeterna in saeculasaeculorum.Amen.
retributione sumatis. SERMG IX [Al. VIII]. »
SERMOVIII [Al. VII]. De Colltctis IV.
De ColleclitIII. STNOPSIS. — I. Evangelica luce gentilitimsuperstitio-
— nit lenebrastepelli, a quibut omnia manant flagitia.
STNOPSIS. Collectasoccatione paganarum supersti- — II. Ideo f&turumjudicium a Chritto prmdicitur,
tionumeste intlitutat, a quibusne pauperquidetnex- ut misericordimlargitale peccalaredimantur. — III.
eluditw; eleemosynacruciari dmmoues; pauperet a Collectasinstilulionisesseapottolicm: occationepa-
collectarum fruciu non ette alienot. ganicm tnperttitionit etse ordinalas; verecundotma-

xime pauperes esse sublevandos. IV. Hmreticot
Christianae pietatis est, dilectissimi, ut quaeapo-' r
prodere Deo imprimit gratum. Manichmorumdog-
stolicis sunt tradiiionibu» instituta, perseveranti de- mata. >.
votione serventur. Nam illi beaiissimi discipuli veri- CAP.I. — Misericordia, dilectissimi, et justitia
talis, hoc divinilusinspiralacommendaveredoctrina, Dei formara retributionura suarura a mundi consti-
ut quoties caccitas pagauorum « superslitionibus suis tutionedispositam, per doctrinam Doraininostri Jesu
esset intentior, tunc praecipuepopulus Dei orationi- Christi benignissimanobis expositionereseravit, ulac-
bus et operibus pietatis instaret. Quoniam immundi ceplisrerum signilicalionibus,quaefulura credimus,
spiritus, quanlum gentilium errore laetantur, tantum h ja.m quasi gesta nosceremus. Sciebat eniraRedem-
veraereligionisobservantia, d atteruntur et augmenta ptor noster atque Servator quantos fallacia diaboli
justiiisc urunt impietatis auclorem. Cujus impia et per totum mundum sparsisset errores, et quam mul-
profana commenta, ne sacratis Deo vero cordibusi tis superstitionibus maximam sibi partem humani
aliquid pollutionis inferrent, beatus magister gen- generis subdidisset. Sed ne ultra per ignorauliain
tium praecavebat, cura voce apostolica diceret: No- veritatis creatura ad imaginem Dei condita in prae-
lite jugum cum infidelibut ducere. Qum enimpartici- cipilia perpetuaemortis ageretur, evangelicispaginis
patio juttilim cum iniquitate? aut qumsocietas luci ad D I judicii sui inseruit * qualitatem, quaeomnem liomi-
tenebras (II Cor. vi, 14)? Et deinde vocem propheiicii nera a callidissiraibostis revocaret insidiis: cum jam
spiritus • addidil, dicens: Exite, exite de medioeo- nulli esset incognitumquae bonis speranda praemia,
rum, el teparamini, dicit Dominus, el immundumne; etqtucmalisessent i timenda31 supplicia.Incentor
tetiyerilit (Ibid., 17; ltai.iM, 11). Undequoniam adI namque ille auctorque peccati primura superbus ut
Prima ediiio, eleemosynam. f Addidiraus ergo, quod desiderabatur, ex duobus
b AL, eollectionet.Ita etiam ms. Gaudiival. apud1 rass. Vatic. el Lectionario Vallicellano.
Quesnellum, et tres nostri Vaticani, pro quo perpe- 8 Ex iisdem mss. nec non ex editione Antuerp.
rara abus Vat„ collationes. an. 1583, adjecimus ttiam.
c Vulgati addunt praepositionemin, quam meliusi h Unus Vat. et prima editio, iamquamgetla.
delevimus ex ms. Vallicell.Nonnullicodd. el vulgaiii ' Latinus Latinius, inRibtinlhecasacra et profana,
ad marginem, super inttitutionibussuis. Prima editio,, p. 74, corrigendum censuil mquilatem,vel mqualila-
in supentitionibuieorum. tem. In cod. Bon., mqualiiatemhabeiur.
* Vat. collect. quinlae, observantiam reverenlur. i Vnlgati cum plerisque mss., inferenda. Melior
Cod. Vallicell. pro atteruntur habet conteruntur. visa est leclio codicis Vallicellani, cum vox innenda
" Ila cum potioribus et plerisque nostris codd. voci tperanda Leonino more opponatur.
editiones anteriores Quesnello, apud quem adderet.
161 SERMO IX. Iflf
caderet, deinde invidus ut noceret, quia tn veritate A i ut misericordia quaereretur, in diebus praesentibus
non stetit (Joan. vm, 44), totam vim suam in men- cum misericordiae est largitate vivendum, ut homini
d.icio collocavit, omniaque deceptionum genera de post periculosam negligentiam, ad pietatis opera re-
hoc venenatissimo anis suaefonte produxit : ut ab vertenti, possibiU sit ab hac senleniia liberari. Hoc
illo bono, quod ipse propria elatione perdiderat, enira agit potentia judicis, hoc gratia d Servatoris,
spem bumanaedevotionis excluderet, eosque in con- ut relinquai impius vias suas, et ab iniquitatis suae
sortium damnationis suae traheret, ad quorum ipse consueiudine peccator abscedat. Misereantur paupe-
reconciliationem pertinere non posset. Quisquis rum, qui sibi volunt parcere Chrislum. Faciles sint
igitur hominum quibuslibet impietalibus Deum laesit, in alimenta miserorum, qui cupiunt ad societatem
hujus fraude traduclus, hujus est nequitia deprava- pervenire e felicium. Non sit vilis homini homo, nec
lus. Facile enim in omnia fiagitia impulit, quos b re- inquoquam despiciatur illa natura, quam rerumcon-
ligione decepit. Sciens autem Deum non solum ver- dilor suam fe.cit.Cui cniin laboranlium licet negare
bis, sed eiiam factis negari, multis quibus auferre quod Chrislus sibi profitetur impendi? Juvatur con-
non potuit fidem, suslulit charitatem; el agro cordis servus, et graliam refert Dominus. Cibus egeni,
ipsorura avaritiae radicibus occupalo, spoliavit fru- .n regni ccelestis est preiium; et largiior temporalium
ctu operum quns non privavit confessione labio- haeres eflicitur aeternorum. Unde autem exigua ista
rum. impendia tanta aestimari taxaiione meruerunt, nisi
CAP.II. — Propter has ergo, dilectissimi, versu- quia pondera operura charilatis lance pensautur, et
lias hostis anliqui, scire nos voluit ineffabilis beni- cum amaiur ab homine quod Deus diligit, merito in
gnitas Christi, quid in die retribulionis de universi- ejus ascenditur regnum, in cujus transitur affectum?
late bominum esset decernendum, ut dum in hoc CAP.III. — Ad horum ergo operum, dileclissimi,
tempore legilimorum remediorum medicina praebe- piam curam dies nos apostolicaeinsiitulionis invitat,
tur, dum elisis reparatio non negatur, et qui diu in quo sanctarum f collationum prima collectio est
fuerunt steriles, possunt tandem esse fecundi, prae- prudenter a Patribns et utiliter ordinaia: ut quia in
vcniatur disposita censura justitiae, et numquam a boc tempore gentilig quondam populus superstitio-
cordis oculis divinae « discretionis imago discedat. sius daemonibusserviebat, conira profanas hostias
Veniet enim in majestatis suaegloria Dominus, sicut impiorum, s sacratissima nostrarum eleemosynarum
ipse praedixit (Malih. xxv, 31), aderitque cum eo celebraretur oblatio. Quod quia incrementis Eccle-
radians in splendoribus suis innumerabilis angelica- siae frucluosissimum fuit, placuit esse perpeluum.
rum multiiudo legionum. Congregabuntur ante thro- ' Unde horlamur sanctitatem veslram ut per Ecclesias
num potentiaeejus omnium gentiura populi; elquid- regionum vestrarum h quarta feria de facultatibus
quid bominum universis saeculis toto orbe terrarum vestris, quantum suadet possibilitas et volunlas,' ad
progenitum est, in conspeclu judicantis aslabit. Se- expensas misericordiae conferalis, ut possitis illam
parabuniut ab iniustis justi, a nocentibus innocentes; beaiitudinem promereri. in qua sinf fine gaudebit
et cum praeparatum sibi regiiUm, rece.Ji8itisniisen-• qui iulelligit mper egenum et pauperetn (Ps. XL, 1).
cordiae operibus, filii pieiatis acceperint, exprobra- Ad quera intelligendum, dilectissimi, sollicita beni-
bitur duritia sterilitatis injuslis; et nihil habentes si- gnitaie vigilandum est, ut quem modestia tegit, et
nistri commune cura dextris, in iguein ad diaboli et verecundia i praepedil, invenire possimus. Sunt
angelorum ejus lormenla dispositum, omnipoientis enim 33 T 1' palam poscere ea quibus indigent eru-
judicis damnatione miitentur, cum illo habituri pce- besciint; et maluntl miseria tacitae egestatis affligi
nae communionem, cujus elegerunt facere volunta- quam publica petitione confundi. Intelligendi ergo
tem. Quis igitur istam 32 sortem aeternorum cru- isti sunt, et ab occulla necessitale J sublevandi, ut
ciatuum non pavescat ? Qttis mala numquam finienda hoc ipso amplius gaudeant, cum et paupertati eorum
non limeat? Sed cum ideo denuntiata sit severitas, D consultum fuerit, et pudori. Recte m aulem in egeno

* Emendavimusex ms. Vallic. In caeteiis nostris


displicet.
codd. etin omnibus editis legebatur : Quidquid igitur 8 Secuti sumus Ieciionem primaeeditionis, quam
hominumquibuslibetimpielalibus Deum Imsit, hujusi mss. collectionis3etLe<tionar. Vallicell. confirraant.
(raude traductum, hujusest nequilimdepravatum. Aliae editiones, sacratissimaa nobis nostrarum, etc.
b/nadduntduocodd.collect. i, elaliuscollect.5, Quesnellus, sacraiissime.
et edit. Antuerp. ms. Vallic, in religionesutcepit. b Legendum, quinta feria, ut in admonitione dixi-
' Cod. Bon. cum prima editione, dislriciionis, non iniis; sed nullo cndice opitulante, lextum immutare
male. noluimus.
d Vallicell., Salvatoris. 1Ex Vallicellanoet aliis duobuscodicibus, nec non
8 Felicium vocem oppositam voci miserorumsub- ex primaeditione inseruimus prappositionemad,quae
stiluiimis loco vocis fidelium, quatuor mss. et edit. commnde iudicat quod tradiiur senn. 11, c. 2 : San-
Anluerpiensis aiictoritate fulili. Pro pervenire legunt; cla collectio,qum per prmstdenliumeuram necestariit
aliqui codd., pertinere. serviret expensis.
' Kdili cum plerisque mss., collectionum. Melius i Prima ediiio, impedit.
in Vall cellano, cum vox collalionumoptime respon- k Cod. Vallic, moleslia.
deat, et referatur ad eleemotynarumoblationem, de 1 Mss. colleci.4et b,revelandi.
qua post pauca fit mentio. ln prima ediiione ha- m Sic Lectionar. Vallicell. et mss. collect. 5, cunjt
betur. lanctarum collectionum prima collatio; non Antuerpiensi editione. Alias, enim in egeno.
ifi* S. LEONIS MAGNISERMONES. 46*
et paupere ipsius Jesu Christi Domininostri persoria A J' in pauperet expenduril.— III. Sine misericordidin
sehiliuV, diit ciimeiiieidittt, sicut ait B. apostolus, pauperes, cmteras virtutes nbft jrotieSie. — IV.
Hdi sitd dvktet F;idem sine operibusimortnam este, per charita-
paU0 facfus esi, Ut pduptnM (II tiem vivtficari. ac temperantim bona
* "' Eleemosynm
" '- -"
Gor. viri, 9). Etne deessfinobis sua praesentla vl- qulmt
deretur, ita hiimiliiatis et glorlae suae temperavit CAP.I. — Apostolicaetraditionis, dilectissirrii, in-
raysterium, ut quem Regem et DOritibumiri maje- stituta sefvar.tes, pasiprali vos sollicitudine cohor-
siate Patris adriramus, eumdera Iii stiis paiiperibus tamrir, iit diein qriettt illi ab impiorum superstitinne
pastieremus, liberandl nb hoc in die mala a damlia- purgafuiii, misericordl* operlbtis colisecrariini, de-
tiorie pefpetua, et pro inlellecti pauperls ctira, rCghi voiiblie religidsaeconsuetudinis celebremus, oSien-
CceleSlisConsOrtllsiiiserendi. dentes apud nos aucloritalem Patrum vivere, eortim-
€AP. IV. — Ci auteilt in omnibus, dileclissimi, que doclrinam iri iiostrlaobedieniia perinanere. Quo-
placeat Domino veStra deVotio, etiam ad banc vOs niam ( sanCta tailtaeconstituiionis lililltas, non prae-
hortairirir industriam, ut Manlchaeosubieumque la- terito tantum tempori, sed etiam nosirae prospexit
temes vestris presbyteris publicetis. Magna est eniih aetati, ut quod illis ad dcstructionem proliiit vani-
pieWs prodere latebras iiriplorura, et ipstim in eis, D ] lalum, hoc nobis proficeretad incrClneniavirlutum.
CUiSefviurit, dlabolum debellare. Conlraislos Cnim, Quid auieiii tam aptum fidei, qtlid larii Conveniens
UilecliSS.ml, Ortiliem quidem orbem lerrarum, et pietati, qiiam egeriiiUnljuVarCk pauperiein, iiifirmo-
tolam ublque Ecclesiam decet fidei < arma arripere; rura curam recipere, fraternis necessitatibus subve-
SCdvestra in hoc opere devotio debet excellere, qui hire, et conditionis propriae in aliorum labore me-
iri prtigenitorlbiis vesiris Evangeliuiu crtlcis Christi ritinisse? In quoopere, quanium quis possit, hqiian-
ab ipso beatissimoruin apostolorum Petri et Pauli lumque non possit, solus veraciter ille tliscernit,
oredidicistis. Non sinantur latere homines, qui le- qui novit qtiid quibusque conttilerit. Non sOluriienim
geril per Mosen datam, in qua Deus universitatis spiriiales opes et dona ccelestiaDeo donante capiun-
conditor Ostenditur, recipiendam esse nori credunt; tttr, sed eliam terrenac et corporeae facultates ex
prophetis, et sanclo Spiritui coritradicurit, psalmos ipsius largitate pfovenlunt, ut tiierito rationetb eo-
DavltficOs,qui per universalem Ecclesiam ctim omni rum quaesilurus sit, > quac non magis possidenda
pietSle caritantur, damnabili impielate ausi sunt tradidit, quam dispensanda commisit. Muueribus igi-
refutare; Cbristi Domini nativitatem secundum car- lur Dei juste et sapienter utendura esl, ne materia
liein fiegant; passionem et resurreclionem ejus si- . boni operis fiat causa peccati. i Nam divitiae, quod
inulatam dicunt fuisse , non veram ; baplismum re- ^ ad ipsas species CarUni aique substantias periiriet,
generatibiiis totius graitisBvirtute dispoliant. Nihil boiiae suni, et humanaesocielali plurimiira prosunt,
Cst apnd eos sancturil, nibil integrum, nihil verum. cuni a benevolis habentur et largis, nec illas aut lu-
Cavendi SUnt, ne cuiqiiam noceant; prodendi sunt, xui iosus 35 prodigit, aut avarus k abstrudit, ut tam
ne d tn aliqua civitatis nosirae parte consistant. Vo- pereani riiale conditae, quam insipienter expensae.
bts, dileciissiini, aute tribunal Domini proderit, quod CAP.II.—Quamvisautem laudabile sitintemperau-
indicimus, quod rogamus. Dignum est enim, ut elee- liam fugere, et lurpiurii voluplatum damna vitare,
mosynarrim sacriucib « etiam hujus operis palma multique magnifici facultate* suas dedignentur occu-
'
jungator, auxiliante vobis per omnia Domino Jesu lere, et in copia affluentes vilem atque sordentem
Chrreto, qtti vivit el regnat in saecula saeculorura. horreant paixitalem, non est taraen taliura aut felix
Ameri. abundantia, aut m probanda frugalitas , si ipsis tan-
tum propriae opes serviunt; si eoruin bonis nulli ju-
34 SERMOX [Al. IX].
De Collectis V. vantur pauperes, nulli fovenlur infirrai; si de ma-
SVNOPSIS. — I. CoUectarumconsuetudineab apostolis gnarum abundantia facultatum non captivus redem-
j ptionem, non peregriuus solatium, non exsul sentit
D
tradilajuvari fideles. Opes non lam possidendm quam
drsperisandmaDeotraditccstint.—ti. Quam miseri auxilium. Hujusmodidivites cgeniiores omnibus sunt
qui opes suas in proprium tantummodo usttm, non egeuis. Perdunt enim illos redditus quos n possent
: »Ita Valliceil. etcodd. collect. 4 el S.AIias, sicut collect. 5.
dicit Apostolus,inetpifaetus est. 1 Cod. Vallic, qui eas non magis
porrigendat tra-
I > Al., tui prmsemia. didit, quam dispensandas commisit. Sed in banc le-
» Editio Auiuerp. in margine, scutum. Vallic., Ctiofiempaulo ante scribendum fuerat, earum, uti
corripere. praeferl editio Antuerp., quae taiueri in caeieris vuf-
* praepositionem in, a Rainaudo et Quesnello oinis- gatam lectionem sequitur.
sam, ex caeteris editionibus et omnibus nostris codi- i Sic cum Quesnello nostri codices. Anteriores
cibus resiitoimtis. editiones : Nam divilite quidem, quaritum ad ipsas
» Editi, et hujus, ac dein nobit prO vobis.Prastuli- eic.
Specici,
k Cod. Vallic., obttriiil. Paulo
m«s lectioitein codicis Valliceli., curii qrio in vOce
wtit concinum mss. Collect.5. post idera cod.
{ Unus codex Yat., tanla tanctm devolioriit uli- quani ditsipenrur expeiism.
1 Ms. Vallicell.el unus Vat., cum prima ediiione,
litas. inter copias. !
s Ita Vallic. cod. Alias, pattpeftatem. m Cod. Victoiiri.
h Verba, guanfuhtperion posiit, tfesfderantnr ni aputff^uesnellum et nostri cbllect.
b,blandafrUyatitas.
s Ita ex Vallic. Alias, pottunt, Paulo
«od. nis. Victorino Qtiesnerii, riec non in aliis liostris post pro incu^
165 SERMO XI. m
habere perpetuos, et dura brevi nec semper libero A ab earuni fructu fuerit vacuus, erit ab indulgeritia
incubarit usui, nullo justitiae cibo, nulla misericor- retribuentis alienus, dicente SalomOite : Qtti obinrttt
diae suaviiate pascuntur; foris splendidi, inltis Ob- aures ne audidt imbecHltiin, et ipse ' votabit Domi-
scuri; b abundantes temporalium , inopes seterno- num, et non erit qui exaudial eum. Unde et TObias
ruin : quia ipsi animas suas fame afficionl et nudi- filhim siium praeceptispielatis instimens:£* subsian-
tate debonestant, c qui de iis quse lerrenis horreis tia, inquit, luafac eleemosynam,etnoli averttre fafdem
commeiidaruiit, nihil ihesauris Ccelestibus inlule- tuam ab illo paupere : ita fiet ul nec a te dvertatm
runt. facies Dei (Tob. iv, 7). Haecvirtus omnesfacitutiles
Sed forte sunt aliqui divitum qui, licet nullis lar- esse virtutes, qnae ipsam qunque frdem, ex qua ju-
gitionibus pauperes Ecclesiae soleanl adjiivare , alia siusvivit (Habac. u, 4; fiom. i, 17; Galat. nt, li),et
tamen Dei mandata cusiodiunt, et inter diversa fidei quae sine operibus mortua nominaiur (Jac. n, 26), sui
etprobitalis merita, veniabititer sibi sestimantunam admixtione vivific.it:quia sicul in lide estoperum ra-
deesse viriutem. Verum baec tanta estd, ut sine illa lio, iia inopcribusfidei foriiiudo. Dum ergotempusha-
caeterae, etsi sunt, prodesse non possint. Quamvis bemus,sicut ait Apostolus, operemurquodbonumestad
eriim quis fidelis sit, et e caslus, ct sobrius, et aliis omnes,maximeaulemaddomeslicosfide(Galat.\i, 10).
majoribus Ornatus insiguibus; si niiscricors lamen R Bonum aulem facientes non deficiamus, tempore enim
non est, misericordiam ' nofi merelur : ait enirii suo metemus(Ibid., 9). Praesens itaqtie vila tempus
Doininus : Beati misericordes, quoniamipsorum mise- est salionis, et i dies retributionis tempuS estmessis,
rebilur Deus (Matth. v, 7). Cum autem vcnerit Fi- quando unusquisque seininum fructus secundunt
lius bominis in inajestaie sua , et sedcrit in ihroiio saiionis su:e percipiet qnanlitatein. De proventu
gloriae suae, ct congregatis omiifbus gentibus, bono- autem istius segetis nemo falleiUr, quia animorum
rum et malorum fuerit lacia discretio (Malth. xxv, ibi magis quam impendiorum merrsura taxabitur; et
33), in quo laudabuntur qui ad dexleram stabunt, tanium reddent evigua de exiguis, quantum magna
nisi in operibus benevolenliae et cbaritatis officiis, de inagnis. Et ideo, dileclissimi, salisliat apostolicis
k
quae Jesus Cbristus sibi impensa reputabil? Quoniam instilutis. Et quia die Dominica prima est futura
quinaturam honiinissuam fecii, innullosesabhuinana collectio, omnes vos 37 devotioiii voluntariae prae-
humilitale discrevil. 36 Sinistris vero quid objicie- parate, ut unusquisque secundum sufficienliam suam
tur, nisi neglectus dileclionis, durilia inhumaniu.tis, habeat in sacratissima oblatione consortium. Exora-
et pauperibus misericordia denegata ? quasi nec alias bunt, pro vobis et ipsae eleemosynae, et ii qui vestris
virtutes dextri,nec alias olTensioneshabeantsinislri. muneribus juvahuntur; ut ad onine opus bonum
Sed illo magno summoque judicio tanli acsiimabiiur C idonei semper esse possitis, in Ctiristo Jesu Domino
vellargrtatisbenigiiitas, veltenacitatisimpietas, ulpro nostro, qui vivit et regnat per infraita saecula saecu-
plenitudine omnium virtutum, et pro summa omnium lorum. Amen.
commisSOrum,et perunum bouumistiintroducaniur 0 SERMO XI [Af. X].
in regnuni, et per unum malura illi in iguem miltan- 1 De Collectit VI.
tur setermtin. SVNOPSIS. — I. Quanlum ultima sententia fudicis no-
Nemo igitur, dilectissitrii, de ullis sibi bonse vitae stri, misericordimcommendelopera. — II. Unde
meritis blandiatur, Si illi defuerint opera charitalis; colleclarumconsueludooriginemtraxerit in Ecclesia.
nec de sui corporis h puritaie securus sit, qui nulla CAP.I.—Etdivinis praeceplis, dilectissimi, etapo-
eleemrisynaruinpurificatione mundatur. Eleemosynse stolicis didicimus institutis, omni homiiii inter vitae
eriihl peccaTa delent (Eccti. m, 33), morlem peri- hujus discrimina constituto, misericordiam Dei rai-
munt, et pcenamperpetui ignis exstinguunt. Sed qui serendo esse quaereudam. Nam quae lapsos spes eri-
bant editiones post primara , el ante Quesnellum, I Ex eodem codice adjecinnis substantivum dies:
incumbunl. ]D qund desiderari videtur.
ln ms. Vallic, ntillius misericordice. k Codex Viciorious QuesBelliet nostri collect. 5,
b Idem cod., abundantes temporalibus, inopes cum ms. Vallic, die ilto, pro die Dominica. Id autem
mtetnis. in formulis fre<iuensdiem indic.it, in quam pridie
= Qui ntnif omnino mlernis horreis commendarunl, nonas Julias primus colleciarmn dies pro annorum
nihil theiariris, etc, ineodem cod. Vallicell. varielate deuunliaiidus incideret. Retinuimus aulem,
d LaUdatusVall., post verbuni est, addit secunda die dominica, ul reliqui habent codices el oranes
nianu, virlus misericordim. Est additamentura cujos- ediiioues, quia haec dies a Leone indicta praesu-
piain studiosi, quod a cafiterismss. abest. Mox pro mitur, cum bunc sermonem cerio anno pronun-
etsi irt eoderii cod. etiamsi. tiarit.
e Alias iu mss. colleCt.5, cautus. Moxaliis moribus 1 Ediius primnm fuit Parisiis an. 1614, ex veleri
pro aliis majoribus in cod. Vallic. nec non in edit. Nicolai Fabri codice, quiposlea Thuaneus, dein Col-
prima et Rainatidi. hertinus, uunc vero in Regia bibliotbeca servalur.
^'ColI.Vallicell., non merebilur; ait enim Dominus: Inscribiiur autem in eo codice: De Colleciarumdie.
Bedti miseficordes,quoniam ipsi misericordiam cohse-^ Pdrro notavit Antelmius diss. 6, de veris Qper. SS.
quentur. Leonis et Pro»peri num. 4, pag. 350, huic sermoni
s Idem ms., ab humanitate discrevil. in eodem ms. Leonis nomeii posteriori manu fuisse
*lta ex tribuscodd. Vallic.,Vai.et Bon., acprima additum, qu>d prima inanu aberat. Leoni autem jure
editiooe. Alias, qualitate. tribuendum ostendiinus in praefalioiiead Sermones,
«Editio Autuerpiensis Ctim ms. Vall., invocabit. , niim. 10.
167 S. LEONISMAGNISERMONES. #,
geret, qus vulneratos medicina sanaret, nisi elee- A miseriam laborantis, evadit seternum suppViemm
mosyoaesolverent culpas, et necessitates pauperum peccatoris.
fierent remedia delictorum? Unde quia dixerat Do- CAP.II. —Providenter igitur, dilectissimi, a san-
minus : Beati misericordes, quia ipsorum miserebitur clis Patribus pieque disposilum cst, ut in diversis
Deut (Matth. v, 71) : omne iilud examen quo ma- temporibus quidam essent dies qui devolionem fide-
jestate prasenli universum judicaturus est mundum, lis populi ad collationem puhlicam prnvocarent; et
sub bac ostendit aequilate librandum, ut sola erga quia ad ecclesiam maxime ab unoquoqucopem quae-
inopes operuro qualilate discussa, et impiis ardere rente decurritur, fieret ex possibilitate multorum,
cum diabolo, el benignis paratum sit regnare cum voluntaria et sancta collectio, quaeper praesidenlium
Christo. Quae ibi in medium facta non venient? quae curam necessarlis serviret cxpens s. Ad cujus operis
occulta non detegentur? quae conscieuiiaenon pate- desideratum vobis, ut credimus, fructnm dies vos
bunl? ubi vere nemo gloriabitur castum se habere vicriiHSinviiat; accedentibus admnnitionibus nosiris,
cor, aut mundum se esse a peccato (Prov. xx, 9). ut c ad ecclesias regionum vesirarum sabbato proxi-
Sed quoniam exaltabitur super judicium misericor- me futuro misericordiae munera deleratis. Et quia
dia, et omnem retributionem justitiae iranscendent hilaremdatoremdiligit Detts (11Cor. ix, 7), nemo sibi
dona clementiae, omnis vila mortalium, et cuncta- B ampliusquam substanlia ejus pcriniltii indicat. Inter
rum diversitas actionumsub unius regulaecondiiione se et pauperem aequusquisque sit judex. d Removeat
taxabitur, ut nulia ibi commemoratio cujusquam diffidenliam laeia et secura miseraiio; et qui rgeno
facienda sit criminis, nbi confessioneCreatoris opera subvenit, Deo se impendere quod largitur intelligat.
fuerint inventa pietaiis. Non ergo solum quod eis De quibuslibet subsiantiis, quarum utique non una
exprobrabitur fecerunl sinistri, nec quia humaniiatis 39 mensura est, poiest esse par meritum, si inter
docebuntur 38 extranei, aliorum peccatorum inve- diversas conferentium quantilates non sit minor cu-
nienlur alieni; sed in multis rei ob hoc maxime jusquam pie.las quam facultas. Deus enim, apud
damnabunlur, quod crimina sua nullis eleemosynis quem non esl acceptio personarum, similiter recipit
redemerunt. Cum enim durissimi cordis sit quacum- el divilis rauniis et pauperis : quoniani novit quid
que laborantium miseria non moveri, el habens singulis dederit, quidve non dederit; et INDIEreiri-
auxiliandi copiam tam iniquns sit qui non juvit affli- butionis non modus judicabiiur censuum, sed qnali-
cium, quam qui oppressit infirmum, quaespes super- tas voluntatom. Per Cbrisium Dominumnostrum.
est peccatori, qui nec ideo miseretur, ut misericor- f> SERMO XII [Al. XI].
diam consequatur? Priiuitus itaque, dilectissirai, e De Jejunio decimimentit I.
— I. Homo ideo eondilut, ul tuum imitetur
sibi malus est, qui alteri bonus non est, et animaer4 STNOPSIS.
auctorem; et hoc Dei donum esl. — II. Charitatem
nocet suae, qui ut potest non succurrerit alieme. Una non Deum tolum, ted et proximumcomplecti,ipsos-
est divitum pauperumque nalura, * et inter caetera que inimicos; qum Chrislianmcharitalit lalitudo ett.
— III. Omnibus Dei judiciis subdilusquisquedebet
fragililatis humanae,nulla est sanitatis tuta felicitas, nec minus de inopia quam de abundantiagra-
non est de- esse,
quia quod aliqui possunt incidere, qui tiat agere. — IV. Jejunio, oratione et eleemoiyna
beat non timere. Agnoscat se in quibuscumque ho- omnet virtutet comprehendi.
minibus mutabilis et caduca mortalitas, et pro con- CAP.I. — Si fideliter, dilectissimi, atque sapienter
ditione communisocialemgeneri suo reddat affectum; creationis nostrae f intelligamus exordium, invenie-
fleal cum flenlibus, el cum dolentium gemiiibus in- nius hominem ideo ad imaginera Dei condilum, ut
geraiscat; communicet cum indigentibuscopias suas; imitator sui esset auctoris; et har.c esse naluralem
b bene valente corporis ministerio, ad male jacentem nostri generis dignitatem, si in nobis quasi in quo-
inclinet se aegrotum: inter cibos suos numeret esu- dam speculo divinae benignitatis forma resplendeat.
rientium portionem, et in pallenti irementium nudi- Ad quam utique nos quolidie reparat gratia Salvato-
tate se credat algere. Qci ENIHrelevat temporalem ris, * dum quod cecidit in Adam primo, erigitur in
' In editione Parisiensi an. 1671,quaeest repetitio D] parochialet, quibus litulares presbyteri, non autem
primae editionis hujus sermonis, sic legitur: Et inter diaconi praeerant.
cmterafragilitatis humanmmala, nulla esl sanilatit lula d In ediiione laudata, remaneal diffidentia.
felicitas: quia quod alicui poteslaccidere, non est qui e In prima edilione et in codd. colleci. 3 hicsermo
debeat non timere. Quamvis haec lectio sit melior, inscribitur, d<°Collectistermo ejusdem VI, et de Je-
relinuimus tamen lectionetn Quesnelli, quippe qut junio decimimensisI. Tilulus pariter de Colleclitad-
cuni ipsum codieem consulueril, leciionem ipsius ditur sermoni sequenti, et binc in caeteras edilione*
codicisdedisse videtur, et rejecisse in marginem va- maiiavit. Sed perperam : nuila enim in boc vel se -
rianles edilionum, quae alieno arbitrio ad sensum quenti sermone collectarum (it mentio, uti fit in sex
aptius eliciendum in textum videntur inductae. Ipse praecedemibiis,qui vere ad collectas peninent. Hoc
aiitem necodicis lectionem in textu mutarei, satius sane titulo de Coltectiscarent mss. ctnierarumomnium
duxil in margine annotare pro inter cmieralegendum colleclionum, quae cum codd. lectionariisoinnes hos
esse inter incerta, et pro tanitatit legendum forte sermones inscribnnl: de Jejunio mensisdecimi.
ditiitts. { Ms. Casin. colleci. 1, tnie/.taiiiius.
b Eadem cditioParisiensis, benevalenlis,ei melius. s Duomss. Leciionaria DasilicicS. Pelri, et Vat.
Imelliguntur ecclesiae diaconales , ut in admo- 541, collecl. 4, ut qwodceciditin Adam primo, eriga-
nitione sermoni 6 praemissaobservavimus.Hinc male tur in secundo.In antiquissimo Lection. Vat. 3836,
Quesnellus in postilla huic loco apposuit, ecclesim et pro dum.
469 SERMO XII. 170
secundo. Causa aulem reparationis nosirae non est A 1 bus el multis.fatigetur incommodis, bona cst h nii
nisi misericordia Dei : quein non diligereinus, " nisi causa lolerandi, qui se adversisvel corrigi inlelligit,
nos prior ipse dibgeret, et lenebras ignorantiaeno- vel probari. Charitatis vero istius pietas perfecta esse
strae, suaeveritatis luce discuterel. Quod per sanctum non poterit, nisi diligatur et proximus. Quo nomine
Isaiam Dominusb praenunliaiis, ail : Adducamcmcot non ii tantum intelligendi sunt qui nobis amiciiia
c iu viamquam ignorabant, et semilas quas nesciebant aut propinquitate junguntur, sed omnes
prorsus ho-
faciam illoscalcare. Faciam illis tenebras in lucem,et mines, cum quibus nobis ' natura communis est, sive
prava in directa. Hmcverba faciam illis, etd nonrelin- illi bostes sint, sive socii; sive liberi, sive servi. Unus
quam eos (Isai. XLII,16). 40 ^' iterura, lnventus enim nosCondiiorfinxit, unus nos Creator animavit;
sum, inquit, a non quoerenlibusme, et palam apparui eodem cuncti coeloet aere, iisdem i fruimur diebus
iis qui menon interroyabant (Isai. LXV,1). Quod quo- et41 noctibus; cumque alii sint boni, alii mali; alii
modo impletuin sit, Joannes apostolus e docet dicens: jusii.alii iujusti; Deustamen omnibus largitor,omni-
Scimus, quontamf Filius Dei venit, et dedit nobisten- bus est beiiignus, sicut Lycaoniis a Paulo el Barnaba
sum, ut eognoscamusverum, et simusin vero Filio ejus apostolis diciiur de providentia Dei: Qui in prmterilis
(I Joan. v, 2 ). Et iterum : Nos ergo diligamus Deum, generaiionibusdimisit omnes gente*ingredi vias suas.
quoniam ipse prior dilexit nos (I Joan. lv, 19). Dili- B ] k Et quidem non sine testimonio semetipsumreliquit
gendo ilaque uos Deus, ad imaginem suam nos re- benefacienseis, de cmlodans pluviamet tempera frucli-
parat, et ul in nobis formam suaeboniiatis inveniat, fera, et imptenscibo x et Imliliacorda noslra (Aet.xiv,
dat unde ipsi qucque quod operatur operemur, ac- 15,16). Dedil autem uobis majores diligendiproximi
ceiidens scilicet inenliuin nosirarum lucernas, et causas Christianae gratiae latitudo, quaese per omnes
igne nos suaecbaritatis s inflammans; ut non solum partestotius orbis extendens,m dum neminero despe-
ipsuin, sed eliam quidquid diligii diligamus. Nam si ctat, docet neminera negligendum. Et merito etiam
iuter bomiues ea demum firma amicitia est, qtiam inimicos diligi, et pro persecutoribus sibi praecipit
morum s>mililudosociarit, cum tam n parilitas vo- supplicari (Maith. v, 44), qui ex omnibus quotidie
luntatum saepe in reprobos lcudat aflecius, qiianium geniibus,n sacris olivaesuaeramis germen inserens
nobis optandum atque nitendum est ut in nullo ab oleastri (Rom. xi, 17), de inimicis reconciliatos, de
iis quaeDeo sunt placila , discrep>mus ! De quo dicit alienis adoptivos, de impiis facit ju>los; ul omnegenu
propbela : Quoniamira in indignalioneejus, el vita in flectatur, imleitium, terrettrium, et infernorum: eiom-
voluntaleejus (Ps. xxix, 6) : quia non aliter in nobis nii lingua confiteatur,quia Dominut Jetut Chrislus in
erit dignitas divinae majestatis, nisi imitatio fuerit gtoria est Dei Patris (Philip. u, 18).
volunialis. IC CAP.III. — Cnm ergo Deus bonns nos esse velit,
CAP.II. — Dicente iiaque Domino : Diliges Domi- quia bonusest, nibil nobis debet de ejus judiciis dis-
num Deum tuum ex toto corde tuo, el ex tnta mente plicere. Nam non per omnia illi gratias agere, quid
tua; el diliges proximum luum sicul leipsum (Matlh. est aliud qttam ex quadam eum parte reprehendere?
xxii, 57) : suscipiat fidelis aniina auctoris sui atque Audet ° eiiim plerumque humana insipientia adver-
rectoris immarcescibilem chariiatem, toiamque se sus Creatorem suuin, non solum de inopia, sed eiiam
etiam ejus subjiciat voluniati, in cujus operibus aique de copia mtirmurare; ut et cum aliquid uonsuppetit,
judiciis nibil vacat a veritale justitiae, nihil a mise- qnerula, et cum quacdam exuberanl, sit ingrata.
ratione clementiae.Quoniam etsi magnis quis labori- Muliaemessis domiuus, borreorura suorum pleuilu-

Plerique vulgati ante Quesnellura, nisi prius nos non ex mss. collect. 4. Alias, justitia. Et mox tres
ipse. noslri codd., corda vestra.
b Ita duo codd. S. Petri et veiustissimus Vat. nec- m yEi|uiorem credimus banc leclionem primae edi-
non Pauli Diaconi Homiliariumeditionis liasileensis tionis el m»s. collect. 3. In caeteris editis, neminem
an. 1496. In editis anle Quesnellum erat denuntians; despectat, dum docet. Codd. Vict., Corh , Thuan. ct
apud Quesn. vero cuni inss. coliecl. 4 et 5. pronun- Gaudiival. apud Quesnellumel noster Vat. 541, col-
tians. At illecorrectionem oplime conjiciens, notavit DI lect. 4, neminemdesperat, dnm docel. Alter Vat. F,46
in margine, forteprmnuntians. collect. 4, uiius Vat. 544 collect. 5, duo S» Petri et
c Prima editio cum mss. collect. 3, perviam. Ilomiliar. Pauli Diac.. neminemhominemdesperat,
d Vat. 3836. non dereiinquam. dum docet. Tandem Vat. 3836, neminemhominum
Sic nostri codices et editi ante Quesnellum, qui desperat, dum docet.
prodocei posuil commemorat,uti est etiain in Homi- n Legebatur fractis pro sacris non solum in editis,
liario Pauli Diaconi. verum etiam in plerisque codicibus; et videb^tur
f Apud Pauluiii Diaconum,jam Filius Dei. conveuire cum tesiimouio Pauli ad Rom. xi, 17 ct
s AotiqiiissimusValicanus, ei UIIIISS. Pctri, in- 19, ubi rami fracli meiiioraniur. Sed praetulimus tria
flammal. Romanae Ecclesiae Lectionaria Vat. 3836, et duo
h Prima edilio et ms. Bonon., illa causa tolerandi, hasilirae S. Petri; ciim pracserlim uou in ramis fra-
quai te adversit vel corrigi intelligat, vel probari. ctis et ahscisis, sed in ramis ex quibus isii abscisi
Duocodd. S. Petri, mentura alque natura. fuerunt iii.-ilio fiat; bi aiitem rami olivaesancti ap-
i Iia ex prima ediiiooe et duobus m»s. Vat. et pellantur ab Apostolo v. 16, uon minus quam radix.
S. Pelri. Alias, ulimur. Paulo post in Pauli tesiimonio piirna editio etduo
k Equidemin ttomiliar. Pauli Diac. mss. S. Peiri omittunt vocem Christus.
1 Hanc leciionem lexmi Graeco et Vulgalo con- 0 Supplevimus enimex omnibus nostris codicibus,
gruenlera praituliinus ex anliquUsimo VaiicanoLec- et ex Homil. Pauli Diaconi.
tiouario, ex pervetusto Pauli Diaconi exemplo, nec
PATEOL. LI\. G
m S. LEONIS MAGNIISERMONES. 172
dinem faslidivit (Luc. xu, 16), et ad copiam vindc-j,A noratur, si et in laudem ejus semper parati, et ad
miae affluentis ingemuit; nec de magnitudine fru- 43 purificalionem noslram sine cessatione solliciti,
ctuum gratulatus, sed de viliiatejconqueslus est. Si et ad sustentationem proximi indesinenter 1 simus
aulem parcior fuerit iri suscepiis terra serainibus, et intenti. Haec triplex observantia, dilectissimi, om-
castigatiore provenluvites oleaequedefluxerint, ac- nium virtutura comprehendit effeclus. Haecad ima-
cusanmr anni, arguuntur elementa, et nec aeri par- ginem et similitudinem Dei pervenit, et a Spiritu
citur, nec ccelo, cum fideles et h pios discipulos ve- sancto inseparabiles facit. Quia in orationibus per-
ritatis njbii wagis commendet et muniat, 42 1uam manet fides recta,l in jejuniis innocens vita, in
perseverans in Deum, et indefessa laudaiio, dicente eleemosynis mens benigna. Quarta igitur et sexta fe-
Apostolo ; Semper gaudete, sine intermissione orate; ria jejunemus; sabbato autem apud beatissimum
tn omnibusgratias agile. Hmcenim voluntas Dei estin apostolum Petrum vigilias celebremus; qui et ora-
ChristoJesu m omnitms c vobis(1 Thess. v, 16). Hujus liones, et jejunia, et eleemosynas nostras precibus
autem devetionis queraadmodurapoteriraus esse par- suis dignabitur adjuvare 1. Per Dominum nostrum
Ucipes, uiai rerum varietas constawiam mentisexer- Jesum Christum, qui cum Patre et sancto Spirilu vi-
eeat? ul amor dixectus in Deura nec iuter secunda vitet regnat in sascula saeculorum.Amen.
superbiat, nec imer adversa deficjat»Quod placet B ] o SERMOXill [A/. XII}.
Deo, placeat * et nobis. De otnni mensura munerum De Jejunio detitm menm 11.
ejus gaudearaus. Qui bene usus est magnis, bene SfcNOPHS. — Jtjunmrn mensis deeimi Cur inslilu-
UUtur «t modieis. Tam nobis eopia quam parcitale tum; ejusdem et Christianmerga pauperes misericor-
dimlaUs.
consulitur. Nec in spirilalibus lucris • angusiia gra-
vabimar fructmim, st feeuudUas non areseat anirao- Quod temporis ratio et devoiionismnostrse admo-
rum. Oriatur de cordis agro, quod terra ' non edidit. net consuetudo, pastorali vobis. dilectissimi, sollici-
SBMPBH ILU, quod krgialur, occtirrit, ctii bene velle tudiue pracdicamus,decimi mensis celebrandum esse
non deficiu Ad omnia igitur, ditectiseimi, opera pie- jejunium, quo pro consuromata perceptione omniura
n
tatis, omniam nobis qualitas prosit annorum , nec fructuum, dignissime largiiori eorum Deo conli-
henfivolentiam cbristlaanm difnealla» lemporalis im- nenliae Iibamen offerthr. Quid enim potest efficacius
pediat. Navit Dominu» vasa hospitalis vidtue s ln esse jejunio, cujus observaiitia appropinquaraus
opus pietatia mm vaeuaia complere (IV Reg. iv, 5); Deo, et resisientes diabolo, vitia blanda superamus?
novit aquas in vitm cenverlere (Jom, it, 9); novitde SEHPER ° enim virtuti cibusiiejuniura fuit. P De abs-
paucissirais panibua qtrinque millia esurienihira satu < tinentia prodeunt castae cogitationes, rationabiles
rare populerum (Jom. vi, %). El ille quib in paupe-1G voluntates, salubriora consilia. Et pcr voluntarias
ribus sui» paseUwr,qatx potuit augere dindo, potest afflictiones caro concupisceniiis moritur, virtulibus
nwlfiplutare sumtBdo. spirittts innovatur. Sed quia non i sok) jejunioani-
CAP.IV. — Tria ver» tunt quat maxime ad reli- marum uosiraruu salos aequirkur, jejunium nostrura
giosas. perlinent aciiones, oratio scilicei, jejuniuro, misericordiis pauperam suppleamus. Impendaraus
et eieeaoosyn»,quihusexerceadts owne quidem tem- virtuti, quod wbtrahimus voluptati. Fiat refectio
pus » acceptun, sed illud est sludiosios observan- pauperis, abstineati* jejunantis. Studeamus viduarum
dnm, quod apostolkia aeeepimus tradtiionibiK eon- defensioni, pupiltorum utilitali, lugcntiutn consola-
secratum; sicut eliam decimtis hic mensis morem tioni, dissidentium paci. Suscipiatur peregrinus,
refort veteris instituti, ut tria illa de quibus tocatas adjoveiur oppreesuo, vestialur 44 nndus, foveatur
sum diligentius exsequamur. Oratioire enim propi- aegrotus; ul quicumqiie noslrum de justis labortbus
tiatlo Dei quaerilur, jejunio concupiscenlia carnis auclori bonorura omnium Deo sacrificium hujus pie-
exstinguhur, eleemosynis peccata redimuntur (Dm. latis obiuterity »b eodem regni eoelestis praemium
iv, 24»);simwiqueper omnia Dei in nobis imago re- r perclpere mereatur. Quarta igilor et sexla ferbt

* Duo mss. Va*.et prima edtiio, areusatur annut. D ] > Homiliar. Pauli IMae., prompium.
* Velusiissireu» VaU*pacit diaeiputm. In duobos i Ita plerique codieeg et editi aote QueiHellom,
autera mss. S. Pelri: Cumquqfidetiset pacis dhcipu- apud quem, twnus intenti.
lut etveritatis,nihil magis commendetet moneat qmm k Sic nielius ex HoiiiUiarie Pauli Diaeoni plwali
ut perttverans sit in Deumet indefessa taudatio, di- numero, aeque ac omnes ediii et eodices eodem nu-
cent : Semptr gaudete, eic. mero mo* efferunt, »n eleemesgnit; uude paule post
c Iia ex nostris mss. ac prima editione ttec non ex jejunia S. pontifex repetit. Alias injejnnio.
Homiliaru» Pauli Diaeoni. Similiter eltam apud S. 1 Pnst vocem adjuvare unus Vaticanus addR, diti-
Paulum. Aliaeeditiwneset QuesnelJus, mbis. gemiut ut invigiletmt.,
d Sic nostri eodices. Editi, et omnibusnobit. m Codiceseoilect. 5, vestrw:
* Vatic. 383§-,angnsto gravabimur frutlu. n Variant hoe loe» Mbriediti etnsss. AJi*«mm,
' Sic tria LectioBatia Roraana bndala not. 47. quos Quesnellus secuMs eH, babent, dihtfentittime;
Alias, ttondedit. alii, dignissimo.Melior visa ett teetie editionis ftivtm
s Homiliar. Pauti Diac, «spitapietatis tuee vaxualw. et Rainaudi, quant afi*codiees eonfivmant.
Unus Vat. omittit tmm.in priNta>editione *esmn, in 0 .Addidimusenim et n#stris eod*.
opui pielalis sum. p Duo mss., De abttimntio deniqtte.
h Vocem pauperibus addidimus ex tribus memora- i Unus ms. S. Pewi, m solo fejmtio.
tU Leclionariis. ' Idem codex, rtdpere.
«73 SERMO XV. j71
jejuneraus; sabbalo autem apud beatum Petrum. A opiaede largitalis expensis, aliis sinjieiendo tristiiiam
apostolura pariter vigileraus, cujus suffragantibus de labore jejuiiii, quamplurimo» a consortio bujus
meritis, quae poscimus, impetrare possiraus, per derotionis abducant. Contra quas tentationes, dile-
Domiuuin nostrum Jesura Cbristura , qui cum Patre etissiaii, vigilet in nobis pii cordis inteniio, el a
et sancto Spiritu vivit et regnat in saeculasaeeulo- Cbristianis mentibus cogitaiiones diffideniiaerepel-
rum. Amen. Ianlur. Modicumest enim quod paoperih satis est.
Necvictus illius neevestitus onerosus est. Vile >enira
o SERMOXIV [Al. Xin].
a De Jejunio decimimentit 111. est quod esurit; vile est quod sitit, et nuditas i quaj
indiget operiri poscit, non ornari. Et tamen Domi-

SVNOPSIS. I. Ager cordit quibut modis colalur ac nus nosler lam pius
— operum nostrorum arbiter, tam
fecnndetur. II. Diabolum magis tune in fideles benignus est
smvire, eum bona opera vet inalcuntur vet exer- aestiraator, ut etiam pro caliceaqu»
tentur. frigidae sit praemiumredditurus. Et quia justus in-
CAP.I. — Iu Dominico agro, dilectissimi, cujus spector csl animorum, non impendium solum ope-
operarii suraus, oporlet nos prudenter alque vigilan- ris, sed etiam affectum est remuneraturus operantis,
ter spiritalem exercere cnlturam, ut perseveranti perChristum Dorainumnostrura,
industria, quselegllimis lemporibus sunt exsequenda, B SERMOXV [Al. XIV].
curantes, de sanctorum operura fruge laelemur. Quae k De Jejunio decimimensit IV.
si pigro otio et inerti desidia negliganiur, terra nos- SVNOPSIS. — I. Triplex oraiionis, jejnnii et
et
tra nihil generosi germinis pariel, spinis ac tribu- eleemosyna:
remediumadversus tentalionesdiaboli eivulnerapec-
lis b obsita, non producet quaa eondenda sint hor- eali. — II. Jejunii prmceptum, sicul et prmceptum
reis, sed qufc urenda sint flammis. Ager autem isle, dilectionis, non essenovm legit gratia abrogalum;
eidem misericordimopera essejungenda.
dilcctissimi, rorame desuper gratia Dei, fide muni-
tur, jejuniis « exercetur, eleemosynis seritur, ora- CAP.I. -—Confidenter vos, dilectissimi, ad opera
tionibus fecundatur, ut inter plantaliones rigaliones- pietaiis hortamur, quia experimentis didicimus, li-
que nostras nullius amaritudinis radix pulluiet, nec benier vos suscipere quod monemus. Scitis namque,
se inerementa cujusque noxiae stirpis attollant; sed etDeodocente cognoscitis.adseternum vebis gaudium
enecato d omnium semine vitiorum, coalescat seges profuturam 46 divinorum observantiam mandato-
laett virtutum. Ad quam diligentiam omni quidem rum. In quibus exsequendis quia humana fragilitas
nos lempore * pietas adhortatur, sed in his diebus plerumqiie lassescit, et in multis per lubricum suae
qui huicoperi sunl specialius praestiluli, major ani- infirmitatis offendil, misericors ot plus DomiBusJ re<
mosiias et cura est excilanda ferventlor, ne quod Q"mediai nobis et adjtitoria dedit, per quae veniam ob-
pium est agere non indictum, impium sit negligere tinere possimus. Quis enim tot illecebras mundi, tot
praedicatum. insidias diaboli, lot denique pericula suae mutabili-
CIP. II. — Decimi Itaque mcnsis jejmtium, ad tatis evaderet, nisi clementia acterniRegis mallet nos
quod charilatem vestram religioso proposito novi- reparare quam perdere? Nam et qui jam redempii,
m
mns45 praeparatam,tinanimiter, auxiliante Cbrislo, jam regenerati, filii lucis effeciisuni, quamdiu ta-
' celebrandum hortamur, monenles ut untisquisque men in boc mundo, qui lolus in maligno positus est
secundum mensuram possibililatis quam accepit a (I Joan. v, 19), n detinentiir; quamdiu infirmitati
Deo, in bonis operibus eniiescat. Quia et inimici nos- carnis corrupiibilia et temperalia blandiuntur, non
tri, qui nostra sanctifieatione torquenlur, in liis die- possunt islos dies sine tentalione transire. Necfacile
bus quos ad majorem observanliam nobis dispositos cuiquam provenit lam incruenta victoria, ut ° inter
esse noverunt, vehementius saeviunt, et subtiliore mnltos hostes frequentesque conflicius, etiamsi sit
insldiantur astulia ; ut aliis imraittendo melum in- liber a raorle, sit quoque immunis a vulnere. Curan-
• In editis ex codd. collect. 3 tiluius hujus et se* •>
Tj operiri, non poscit ornari.
v k In mss. colleci. 1 et 2, nec non in cod. Lectio-
quenlium sermonura hic est: De jejunio decitnimen-
tis, et eleemosynisejusdem. Additaraentumex caeteris nario basilicae S. Peiri bic sermo cura antecedenli
mss. sustulimns. conjungitur; sed perperam, cum ex conlextu dislin-
b Sic ex Lectionario S. Petri. Al., subdita. ctio satis eluceat, quaeex aliis codicibus comproba-
e ldem ras., exaraiur. tur. Forle cum anlecedens sermo brevior aliquanto
d ltaduo uiss. Vai.etS- Petri. Al., omni. Ex iisdem visus esset quam divinorura officiorum lectio olim
rass. et alio Bon., coalescat reposuimus pro conva- postularet, hic alius adjectus fuit : uli accidisse pa-
lescat. riler vidimus primo et secundu sermoni de Natali
' Alias, pietatis magister. QCESN. — El infra duo suo, qui eadem forte causa (repugnante licet con-
codd. et prima edilio, insiituti pro prmstituii. textu) in unum coaluerunt. Confer admonitionera
1 lla ms. Bonon. et priina edilio. Al., celebrantes. primo sermoni praemissam.
In ms. S. Petri, ut unanimiterauxiliattieChristocele- 1 Al., remedianobisctdvictoriqmdedit. Cod. Corl).
bremut, hortamur.Paulo post ms. S. Petri, in noetra Quesnelli.
tanetificatione. «" Tres codices, jjomfitii.
t Sic ex Leclionario S. Petri, et duobus aliis mss. n Ms. Bon. et prima editio, retinentur.Et infra duo
Vat. Al., immittendo. codd. cum prima edit», sine trepidatkne,pro, sine ten-
h Aliqui codd., tat ett, tatione.
' In codice S. Petri omittitur enim. 0 Ms. S. Petri, iuter multos frequcntfsque con*
i Sic melius ex ms. S. Petri. Alias, 711«indigct fliclus.
175 S. LEONIS MAGNISERMONES. ., ,
dis igitur laesionibusquas saepeincidunt qui cum in-. A est census. Haecitaque ut adjuvante Deo pit&&&,
visibili hoste confligunt, trium maxime remediorum tione cureniur, quarla et sexta feria jejunemus; ttHh
esi adbibenda medicina : in orationis instantia, in bato vero apud bealum Petrum apostolum vigittai
castigatione jejunii, in eleemosyuae largilate : quas celebremus, ut ejus oralionibus adjuti, in omnibus
cum pariter exercentur, Deus propitiatur, culpadele- misericordiam Dei mereamur.
tur, lentator eliditur. Et iis quidem praesidiissemper o SERMO XVI [Al. XV].
fidelis anima debetaccingi, sed lunc studiosius prae- De Jejunio decimi mensis V.

parari, cum ii adsunt dies qui proprie sunt ad haec STHOPSIS.et1. Divites et Deogratias agani, qui opeseis
hat cum pauperibut communicent.—
officia praestituti. largitur,
pietatis II. Cur inslilutum decimi memit jejunium. Efficax
— De » numero est etiam decimi
CAP. II. quorum oratio, cui eteemosynasuffragatur. — III. Hmreticos
hujns mensis solemnejejuniuro, quod non ideo negli- diabolo ad corrumpendosfidelesfamulari sub Chri-
de observantia veteris legis as- stiano nomine.— IV. Manichmorumhmresis om-
gendum est, quia nium sordium tentina. Quid in eot Leo gessitRomm.
sumptum est, tamquam hoc de illis sit quae inter dis- — V. Eosdem esse et fugiendos, et prodendos.—
cretiones ciborum, inter baptismatum differentias VI. Zeloadversushmreticosgratioresfieriapud Deum
et avium pecudumque hoslias b esse desliterunt. Illis orationet,jejunia, et eleemotynat.
enira quaererum futurarum figuras gerebant, imple- B 1 CAP.I. — Sublimitas quidem, dilectissimi, graliae
tis, quaesignificaverunt finita sunt. Jejuniorum vero Dei hoc quotidie operatur iu cordibus 48 Christianis,
utilitatem novi Testamenti graiia non removil; et ut omne desiderium nostrum a terrems ad ccelesiia
conlinentiam corpori atque animae semper profutu- Iransferalur. Sed eliam praesens vita per Creatoris
ram pia observatione suscepil. Quoniam sicut per- opem ducitur, et per ipsius providentiam susiinetur:
manet apud intelligentiam Chnsii.mam : Dominum quia idem est largitor temporalium, qui promissor
Deum tuum adorabis, et illi toli servies(Matth.iv, 10); est aeternorum. Sicut s ergo spe futnrae feliciialis,
et, e Diliges DominumDeum tuum ex loto corde tuo ad quam per fidem currimus, gralias Deo agere de-
(Matth. xxii, 37); et, Ditiges proximum luum sicut bemus quod ad perceptionem tanlae praeparationis
(iipsum(J6id.,39),eicselera taliuin47mal|daiorum: evehimur, ita pro iis quoque commodis qtiae singu-
iia quod in eisdera libris de jejuniornm sanctilicatione lorum annorum revolutione consequimur, Deus a
et cmatione praeceptum est, nulla inierpretatioue nobis h bonorandus atque laudandus est, qui sic ler-
vacuatur. In orani enim lempure, d omnibusque vitae rae fecunditatcm ab iniio dedit, sic pariendorura
islius saeculidiebus, jejunia nos conlra peccata faciunt fruciuum leges inquibusquegerminibuset seminibus
forliores, jejunia concupiscentias vincunt, tematioues nrdinavit, ut nnmquara sua insiitula desereret, sed
repellunt, superbiam iiiclinant, iram mitigant, et' C Jn rehus condiiis benigna Conditoris administratio
omnesbonaevoluntalis afiectusad maturiialem totius permaneret. Quidquid ergo ad usus hominum sege-
virtulis enulriunt; si tamen in societatem " sibi be- tes, vineae, nleaeque' pepererint, totum hoc divinae
nevolentiam cbaritatis assumant, et in operibus mi- bonitaiis largitaie profluxii: quae, eiementorum qua-
sericordiae se prudenler exerceant. Jejuniura euim liiale variata. dubios agricolarum labores clementer
sineeleemosyna non lam purgatio animaequam carnis adjuvit, ululilililibiis noslris venli et imbres, frigora
alflictioest; magisque ad avariiiam qiiam ad conti- el aestus, dies noctesque servircnt. Noneniin sibi ad
nentiam referendum est, quando aliquis sic a cibo eff<ctus operum suorum humana raiio sufficeret, nisi
abstinet, utetiam f a pietatejejiinel. Nostra ergo je- planiationibusetrigationibus soliiisDeus incrementa
junia, dilectissimi, abundent fructibus largiiatis, et praeberet. Unde plenura pieiatis aique jusiitiaeest, ut
in pauperes Cliristi benignis siut fccundamuneribus. de his quae nobis coelestisPaier misericorditer con-
Nec tardentur in boc opere mediocres, quia parum tulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enim plu-
sit quod possinl de sua facultate decerpere. Novit rimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam
Dominus omnium vires, et scit jusius inspector de habenl in oleis portionem, quorum inopiaedeeaquam
qua mcnsura quisqueqnid tribuat. Dissimilesquidem Dominus deditcnpia consulendum est; ut et ipsi no-
siibslantiae, similes erogaliones habere non possunl: "' biscum Deo pro lerrae fecunditate benedicant, et
sed aequalurplerumque merito, quod distat impen- gaudeant possidentibus fuisse donala, quae etiam
dio: quia potest esse par animus, eiiam ubi impar pauperibus ac peregrinis fuerint facla communia.

a Ita mss. duo Vat. et S. Petri, ac prima editio. tmculi. Caeter.t;editiones, omniquevita hujus smculi»
Alias, ordine. Similiter libri collect. 4 et 5, qui solum pro hujut
b Verbum esse a Quesnello sicnt et in ms. Padili- habenl istius.
ron. expunctum ex caeterisomnibus edius nostrisque 8 Al., suam. QOGSNEL.
codicibus revocavimus. Et post pauca ms. Bon., cor- " Sic rass. S. Pelri el Padiliron. Quesnellus,a pie-
porum animique. tate sesubducai Alii editi cuin codd.collect. 4 et 5, a
• Resliluimus, DiligetDominumDeumtuumextoto pietate abstmeat.
corde luo ex inss. collect. 5, ex cod. Padiliron. et s Enim pro ergo erat iu ediiis ante Quesnellum.
libro Leclionario S.Petri, qui posiremus infra habet, h Cod. S. Peiri, honorificandus.
aliorum mandatorum pro talium mandatorum; et eva- 1 Idem ms., peperermi; et infra idem cndexS.Pe
euatur pro vacuatur. tri ei alms B mou. ac prima editio. nubesprn imbres;
d Ita ex codd. S. Petri et Padiliron., a quibus pa- et post panca,Deoelaiionitm» pro rigationibusdwomss.
rum abest ^uesnelius, omnibusquediebusvitm hujtts Vatic. et prima editio.
«7 SERMO XVI. 178
Felix est illud faorrenm, et omnium frucluum multi- A VII, 15): quia non possent veras et simplices oves
pUcationedignissimum, de quo egentium et debilium fallere, nisi Christi nomine tegerent rabiem bestia-
saturatur esuries, * de quo relevatur peregrini ne- lem. In iis autem omnibus operatur c ille qui, cum
cessitas, de quo desiderium fovetur infirmi. Quos sit vene illuminationis inimicus, in lucis se angelum
ideo sub diversis molestijs justitia Dei laborare per- transfigurat. Hujus arte Basilides, hujus Marcion
misit, ut et miseros pro palientia, et misericordes callet ingenio, hoc duceagiiur Sabellius, hoc pracci-
pro benevolentiacoronaret. pitatur rectore Photinus, hujus potestati famulatur
CAP.II. — Huic auiera operi, dilectissimi. cum Arius, Imjus spiritui servit Eunomius; lota denique
omiiia opportuna sint lempora, hoc nunc prancipue d besliarum lalium cohors hoc praeside ab Ecclesise
apium est atque eonveuiens, in quo sancii patres uniiate discessit, hoc magistro a veritaie descivit.
nosiri divinitus inspirati decimi mensis sanxere je- CAP.IV.—Sed cum in cunctis perversitaiibus
juniuin, ui omniuin fructuum collectione conclusa, multiformem teneat principaium, arcem tamen sibi
raiionabilis Deu abslinentia, dicaretur, el meminisset in Manichxorum struxit insania, et latissimam in eis
quisque ita iitt abundauiia, ut et circa se abstinen- aulam, in qua se exsultautiiisjactaret, invenit; ubi
tior, et circa pauperes esset effusior. Efficacissima non uriius pravitatis 50 speciem, sed omnium simul
enim pro peccatis deprei atio est in eleemosynis at- B errorum impieialumquemixiurain generaliter possi-
que jejuniis, el velociler ad divinas conscendil aures deret. Quod enim in paganis profanum, quod in Ju-
lalibus 49 oratio elevata suffragiis. Qiioniam, sicut daeiscarnalibus caecum,quod in secrelis magicaear-
scriplum est, animmsumbenefacitvirmisericors(Prov. tis illiciium, quod denique in omnibus haeresibussa-
xu, 17), et uihil est uniuscujusque lam proprium crilegum atque hlasplieiuum est, hoc in istos, quasi
quamquod inipendit in proximum. Pars eoim corpo- in scniiiiaiii quamdam cum omnium sordium concre-
ralium facultatum, quae indigentibus ministratur, in tione conQuxit. Unde universas eorura impietaies
divitias transit aelernas, et illae opes de hac largitate ac turpitudines enarrare perlongum est; superat
pariuntur, quse nullo usu minui, nulla poterunt cnr- enim verborum copiam criminum multitudo. * Et
ruptione violari. Beatib namque misericordes, quo- quibus ad indicandum pauca sufficiunt, ut de iis quaa
niam iptorum miserebiturDeus (Mailh. v, 7); etipse audieriiis, eliam illa quae verecunde prtetermittimus
erit illis surama praemii,qui est fomia praecepti. aestimetis. De sacris tamen eorum, quae apud illos
CAP. 111.—Inier baec autem, dilectissimi, opera tam obscena sunt quam nefanda, quod inquisitioni
pieiatis, quaenos Deo magis magisque commendant, nostrae Dominusmanifesiare voluit, non lacemus, ne
dubiura non est quin hoslis noster, nocendi cupidus quisquam putet nos de hac re dubiaefaniaeet incer-
et periius, acrioribus invidiaeslimulis incitetur : ut Q tis opinionibus credidisse. Residentibus itaque me-
quos apertis et cruentis persecuiionibus impugnare cum episcopis ac presbyteris. ac in eumdem ' con-
non sinilur, sub falsa Chrisiiani norainis professione sessuin Chrislianis viris ac nobilibus congregatis ,
corrumpal, habens haereticos huic operi servientes, Electos et Electas eorum jussimus praesentari. Qui
quos a calbolica fide devios sibique subjecios mili- cum de perversitate dogmalis sui, et de festivilalum
tare in castris suis sub diversis erroribus fecit. Et suarum consuetudine multa * reserassent, illud quo-
sicut decipiendis primis homiuibus mmisieriurasibi que scelus, quod eloqui verecunduni est, prodide-
serpentis assumpsit (Genes. ui, 1), ita borum lin- runt, quod tanta diligentia investigalum est, ut
guas ad seducendos rectorum animos, veneno suae nibil h niinus credulis, niliilobtrectatnribus relinque-
falsilatis armavit. Sed iis insidiis, dileciissimi, pa- retur ambiguum. Aderant enim omnes personae,per
slorali sollicitudine, in quantum Dominus auxiliaitir, quas * infandum facinus fuerat perpeiratum, puella
occurrimus. Et ne quid de sanclo grege pereat, prae- scilicet ut multum decennis, et duae mulieres, quae
sceleri praepararant. Praesio
caventes, palernis vos denunliationibus adiuoiieraiis, ipsam nutrierant.ethuic
ut labia iniqua et linguam dolosam, a quibus animam erat etiam adolescentulus vitiator puellae,et episco-
deiestandi ciiminis ordinator. 1 Horum
suam propbeta liberari postulat ( Ps. cxix, 2), de- pus ipsorum
omniura par fuit et una confessio, et patefactum est
clinetis : quoniam sermo eorum, sicul ait beatus p
exsecramentura quod aures nostrae vix ferre potue-
Apostolus,serpit ul cancer (II Tim. u, 17). Humiliter runl. De quo ne apertius loquentes castos offenda-
irrepunt, blande capiuni, molliter ligant, Ialenter mus auditus, gestorum documenta sufficiunt, quibus
occidunt. Veniunt enim, sicul Salvator praedixit, sub plenissime docetur nullam in hac secta pudicitiam,
vettitu ovium, intut autemtunt lupi rapacet (Matth. nullara honestatem, nullam penilus reperiri caslila*

• Ita omnes nostri codices et editi ante Quesnellum ( Ms. S. Petri, conventum. De hoc consessu ac
habet, de quo relcvaiur necestitai peregrinorum, judieio vide S. pontificisepistolas 7 et 15.
3ui
e quo desideriumfoveturiufirmorum. 8 Ex eodem ras. S. Petri correximus pro, reie-
b Erat in editis ante Que->ii.,autem pro namque. rarent. ,
• Addidimusvocem ille ex ms. S. Petri. h ldem ms., incredulis.
1 Ms. S. 1'eiri, tulium pestium cohors. > Prima editio, nefandum.
• Et prn Ex lcgebatur in editionibus Rainaudi et i lta ex ms. S. Petri syntaxi Leonina. Alias, Om-
Quesnelli.Correximusex uostris codicibus etcaeteris nium par fuit horum, et una eonfessiq,et patefactum
editis. Paulo post pro manifettare, alias manifestari, est exsecratum,quod, etc.
m S. LEONIS m<ffl JgRMONES. «M
«••» errore xil lioera. Per C&rieiuaiDaainmy no»
tem;- in qua let est mendacium, diabotas refigio, k.
sacrificium turpitudo. •Wrum.Amea.
CAP.V.—Hos Itaque " homines, dilectisSitni, per 52 SERMO XVII [Ai. XVI].
omnia cxsecrablles atque pestiferos, quos * aTiarum De Jejunio dedmi meiuie VI.
nobis intulit SBIOPSIS. — I. Jtjumum a tege veteriin novam trans-
regionum perlurbatlo crebriores,abami- latum et Deo ex gratt animi sensu deberi, el oralio-
citia vesira penitus abdlcate; vosque prsecipue, mu- nem efficadorem efficere.— II. JPium [enus cum
lieres, a talium notitia et colloquiis abstinete : ne Deo exercendum; fenus vero qmtm injnste et impie
dum fabulosis narrationibus incautus deleciatur au- hb hominibus exigattlr.—III. Quilibettequatur ex
in diaboli incidaiis. sciens fenar<eeventus, lempkr mala esl ratio feneranlis.—
ditus, laqueos Qui quod IV. Aliquorum abundanliam et aliorum inopiam ad
c
primum virura mulieris ore 51 seduxerit, perque hoc esseordinaiam, ut dives Dei bonitatemimitelur.
femineam credulitatem omnes bomines a par&disi CAP.I.—Evangelicis sanctionibus, dilectissimi,
felicitate dejecerit, d vestro nunc quoque sexui se- multum i auctorhatis praebet doclrina legalis, cum
curiore insidiatur astutia, ut eas quas sibi poluerit quaedamde mandato vetftri ad novam observantiam
per minislros suae falsitatis illicere, et lide spoliet transferuntur, et ex ipSa ecclesiastica devoiione de-
et pudorc, lllud quoque vos, dilectissimi, obsecrans _ monstralur, quod Dominus Jesus Chrislus non tientt
moneo, ut si cui vestrum innotuerit • ubi habitent, legemsolvere, sed adimplere (Matth. v, 17). Cessan-
ubt doceant, quos frequentent, et in quorum socie- tibus enim significationibus quibus Salvaloris nostri
tale requiescant, nostrae sollicitudini fideliter indi- nuntiabatur advenlus, et peractis figuris quas abstulit
cetis: quia parum prodest unicuique quod, protegente ipsa praesentia veritatis, ea quaevel ad regulas mo-
f Spirilu sa.ncto,ab istis ipse non capitur, si cum alios rum vel ad simplicem Dei cultum ratio pietatis insti-
capi iutelligit non movetur. Contra communes ho- tuit, in eadem apud nos forraa in qua sunt condita
stes pro salute communi una omnium debet esse vi- perseverant; et quae utrique Teslamento erant con-
gilantia, ne * de alicujus membri vulnere etiam alia grua, nulla sunt commutatione variata. Ex iis autem
possirit membra corrurapi, et qui tales non proden- est etiam decimi mensis solemne jejunium, quod a
do* putant, in judicio Cbristi iuveniantur rei de siJen- nobis nunc annua est consuetudine celebrandum :
tio, eiiara si non contaminantur assensu. k quia plenum justilise est atque pietalis, gratias di-
CAP.VI. —Assumite igitur religioss solliciludinis vinae agere largitati pro fruciibus quos in usus ho-
pium zelum, et coqtra saevissimos animarmn bostes minum secundum summae providenliae temperamen-
omnium fideliuu) cura consurgat. h Ideo enim mise- tum lerra produxit. Quod ut prompto animo nos
ricors De«s quarodam nobis partem prodidit bomi- .,-facere l monstremus, hon solum continenliam jeju-
nura aoxiorum, ut, manifestato periculp, excitareiur nii, sed etiam eleemosynarum curam oportel assumi,
diligentia «autioni». Noo sufficiat quod nctum est, ut de terra quoque cordis nostri germen justitiae et
sed eadem inquisitio perseveret; quaenoc, auxiliante fructus charitatis oriatur, et misericordiam Dei pau-
Deo,' consequetur.ut oon solum qui recii sunt inco- perum ipsius miserendo mereamur. Efficacissima
lumes persaverent, sed etiam multi qui diabolica enim est ad exorandum Deum postulatio, cui pieia-
seductione decepti sunt, ab errore revocentur. Ve- lis opera suffragantur,. quoniara qui suura ab inope
strae autem oraliones et eleemosynaa atque jejunia non avertit animum, cito ad se Doraini convertit au-
misericordi Deo per htmc ipsam devotiouem sacra- ditum, dicente Domino : Eslote misericordes, sicut
tlus offerentur, cum etiam hoc opus iidei ad orania et Pater vester misericbrs esl; 53 dimillite, et dimit-
offlcia pietatfs aceesserit. Quarta igilur et sexta feria tetur vobis (Luc. vi, 36, 37). Quid hac jusiitia beni-
jrijunemus; sabbato outem apud praesentem beatis- gnius? Quid bac retributione clemenlius, ubi senten-
simum apostolura Petrum vigilias celebremus; qui, tia judicaturi in poiestate ponitur judicandi ? Date,
sicut experlmur et credimus, pro commendatis sibi inquit, et dabilur vobis (lbid., 38). Quam cito diffi-
a Domino ovibus indesinenter pastorales praetendit dentiaesollicitudo et avaritiaeest ampuiata cunclatio,
excubias : exoratunis depreeationibus suis ut Eccle- n ut quod reddituram se promittit veritas, secura ex-
"sia
Dei, quae ipsius est praedicationibus inatiluta, ab pendat m humanitas.
* Romines deest in ms. Bon. et prima editione, post prima edilio cum eodem ms., Contraomneshottes.
quae etiam pro itaque habet ideo. e Praepositio de omiltitur in mss. S. Petri et Bon.,
>>MariichacosRomaejamdiu antea delituisse liquet nee rion in prima editione. Post pauea inilio eap.
' ex Augustioi Confess. 1. v, c. 10, sed aliarum regio- 6, Uaquepro igii-urin ms. S. Petri.
num, ac praeserlim Africseperlurbationes sub Gen- h Editi, ideoqUe.Delevimus que ex nostns codict
serico, qui anno 439 occupavit Cartbaginem, cre- bus. Paulo posi, manifesto pro manifestato in mss.
LrEoremeorum numerum intulerunt. 8. Petri et Bon. ac pritria editione.
« Ms. Ron. et prima editio, et quod ptr femineam. < Ita ex noslris codieibus et prima editioue. Al»,
\ * ln ttis. S. Petri, vcstro nostroque texui tecuriore consequilur. }
ittsidialur astutia, ul eos quibus potuerit per minislrot i AL, utililatit. Ila Gaudiival. Quesnelli, et duo
sum falsitatis illudere, et fidetpoliel et pudore. Sed ut nostri ccdd. Vat.
k Duo codd. Vat. et unus S. Pelri cura prinia edi-
" ad mulieres bsec potissimtrm referaniur, anteceden-
tia, DOjijaeprmcipueiriutieres, videntur requirere. tionev qvare plenum.
/" Ms. Bon. et prima edttio, «6i Itabitent, vel nbi i Ms. S. Petri, demonstremus.
frtquentent, omissis, ubi deceant. m Idem codex, humilitas.
' Id. cod.,Sj/in'<Hjy#i; etinfra, nonmoveatur.Pmlo
I8i # SERMO XVIII. 182
CAP.tt. — Constans esto, Christiane largitor : da Ade hujusmodi horainibus sentiat Deus, sacratissi-
quod accipias, sere quod metas, sparge quod colli- mus propheta David manifestat: qui cum diceret,
gas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspi- Domine,quis habitabit in tabernaculotuo, aut quis re-
rare proventu. Substantia tua cum bene erogatur, quiescel in monte tancto tuo (Pt. xiv, 1)? responso
augetur. * Concupiscejustura misericordiaeIucrum, divinsevocis instruitur, et eum ad aeternam requiera
et aelerni quaeslus seclare commerciura. Munerator pertinere cognoscit, qui inter alias piaeconversatio-
tuus VUltte esse munificum, et qui dat ut habeas, nis regulas, pecuniamtuam non dedit ad usuram; et
mandat ut tribuas, dicens : Date, el dabiiur vobit. a tabernaculo Dei ostenditur alienus, et a sancto
Amplectendaest libi proraissionis istius gratulanda monte ejus exlraneus, qui dolosuro qutestum de pe-
conditio. Quamvis enim non habeas nisi quod acce- cuniae suae captat usuris; et dum per aliena cupit
peris, non potes tamen non habere quod dederis. damna ditari, aeterna dignus est egestate ptrairi.
Qui ergo pecunias amat, et multiplicare opes suas CAP.IV, — Vos itaque, dileclissimi, qui ex toto
iminodicis optat augmentis, boc potius sanclum fe- corde proinissionibus Domini credidistis, fugienles
nus exerceat, ef hac usurarum arie ditescat, ut non immutidissimam avaritise lepram, donis Dei pie et
bominum laboranlium caplel necessilates,b ne per sapienler utimini. Et quoniam ? juste de ipsius lar-
dolosa beneficia Iaqueos injiciat insolubiliumdebito- B gitate gaudetis, date operam ut possilis gaudiorum
rum, sed illius sit credilor, illius fenerator, qui di- vestrorum habere consones. Multis enim, quaevo-
cit: Date, el dabitur vobis; et qua mensura mensifue- bis suppetunt, desunt, et in quorumdam indigentia,
ritis, eadem remetietur vobis. Infidelis autem et ini- raateria vobis data est divinaebonilalis imilandae: ut
quus est eliam sibi, qui quod aestimat diligendum per vos eliam in alios beneficia divina transirent, et
non vult habere perpetuum. « Quantalibet adjiciat, bene dispensanles temporalia, acquireretis aelerua.
quantalibel condat et congerat, inops de hoc mundo Quarta igilur et sexta feria jejunemus; sabbato au-
et egenus abscedet, dicente David propheta : Quo- tem h apud beatissimum Petrum apostolum vigile-
niam cum interierit d non accipiet omnia, neque de- mus, cujus orationibus nobis per omnia oblineatur
tcendet cum eo gloria ejus (Ps. XLVHI,18). Qiii si divina protectfo, per Christum Dominom nostrum.
benignus esset animae suae, illi bona sua crederet, Araen.
qui et idoneus fidejussor est pauperum, et largissi- SERMO XVIII [Al, XVII].
mus reddilor usurarum. Sed injusta et impudens De Jejunio decimi mensit VII,
avaritia, quae beneflcium se dicit pra?slare cum de- SWOPSIS. — I. Animamlicet reqeneralam, e( ex se in
cipit, non credit Deo veraciter promiltenli, et cre- deieriora declivem, et ex Det benignitatepluribus
dit bomini • trepide paciscenti; dumque certiora exi- n" munilam esse prtgsidiis.—II. Communemtoti Ec-
clesiceabstmentiamindici, ut eta parte et a solidi-
Stimat praesentia quara futura, merito in hoc fre- tale diabolus superelur. — III. Sterilem arborem
quenter incurrit, ut ei cupiditas injusti lucri non in- Chrisius damnavit, ut ntisericordiceopera commen-
daret. Ut homo Christianus impugnetvr astidve,
justicausa sit damni.
CAP.III. —Unde quilibet sequalur evenlus,' mala qumque sint piorum arma contra invifibileshoslet,
semper est ratio feneranlis, coi pecuniam et mi- 55 CAP.I. — Praesidia,' dilectissimi, sanctlfi-
nuisse et auxisse peccatum esl: ut aut miser sit candis mentibus nostris atque corporibus dlvinitus
amittendo quod dedit, aut miserior accipiendo quod instituta, ideo cum dierum temporuraqua curriculis
non dedit. Fugienda prorsus est iniquiias fenoris: sine cessatione reparantur, nt inflrmitatum nostra-
et lucrum quod omni carethumanitate vitandum est. rum ipsa nos medicina connnoneat, Natura quippe
54 Multiplicaturquidem facultas injusiis et tristi- mutabilis, et de peccati labe raortalis, j licet jam red-
bus incremeniis, sed mentis substantia conlabescit: empta, et sacro baptismate jam renata, in quantum
quoniam FENUS pecuniaefunus estanima,. Quid cnim est passibilis, in tantum est ad deteriora proclivis.
• Secuti sumus lectionem optimam codicis S. Pe- D Regiis tribus, Corb. et Vict., quod ideo moneo. no
tri. Al., Et concupiscerejustum mitericorditelucrum, quis illorum omissionem typographis ascribat. QIIES-
mterniqumsiuseslseclari commercium. MELLUS. — Similiter ea verba desiderantur in anli-
Mla eraendavimusex iribus mss. Vaticauis. Al., qnissimo Leciionario Vat. 3836, in alio veteri VaU
ne per dolosa officialaqueos incidat. 1267, :n duobus Vallicellanis, in Paiavino eremita-
« Quanlalibeladjiciat deerat in edit. Quesn. Resli- rum S. Augustini, in Veroneusi, in Veneto S. Marci
luimusex aliis editionibus et ex omnibus uostris co- aliisque Lectionariis, nec non in Homiiiar. Pauli
dicibus. Diac. Desunt quoque in mss. collect. 1, 2 et 5. At
d Codex S. Petri, non sumet. Inferius, gloria do- leguntiir in codd. collect 3 et4, atque in colleCla
mus ejus,pro gloria ejus in Vai. 544 collecl. 5, Dcin, pervetusti Sacraraenlarii Veronensis a P, Rlanchinio
proe Qui si, in prima editione, Quia si. editi, ubi Leonina, uli videlur, furoutla habetur:
Al., ttpide. Quesnellus in margine. Prmsidia miliiimChrislianmsanctis inchoarejtjuniit.
1 Prolixam Quesnelli notationem buio loeo subje- i Ita melius ex vetustissimo Vat. 5836, Paiavino
ctam inter observaiiones quas post Senuoues profe- ercmitarura 117, Veronensi 74, iliisque optimaeno-
renttir descriptara invenies. tae Lectionariis. nec non in ms. Casinensi collext. 1.
« Adjecimus adverbium juile ex Lectionario S. Erat in editis ex codd. collect. 3, 4 et 5, licet etiatn
Petri. jam redempta et sacro baptismaUsil rtnala, i« qu«n-
h Ms. S. Petri et Val. collect. 5, ad beatissimum. tum est passibilis,in tantum ett ad dtleriora proclipis,
1 Addutilediti codices omnes et nws. aliqui, mili- corrumpereturquecarnali detiderio, etc. In uno Val-
timChristianm,qnte verba desiderantur in mss. codd. licell., Corrunweretw enim carnali. etc.
1^3 S. LEONISMAGNISERMONES , 184
Corrumperelur carnali desiderio, nisi spiritali mu- A benignitas exstinguit invidiam. Commutante * (enim
uiretur auxilio : quia sicut illi numquam deesl unde dextera Excelsi corda multorum, rediit in novitatem
corruat, ita semper praesto est unde subsistat, di- vetustas, et de famulis iniquitatis ministri prodiere
cente Apostolo : Fidelis enim H Deus,qui vos non pa- justiliae. Subegii luxuriam cnntinentia , humilitas
tietur tentari tupra id quod potestis, ted faciet proven- arrogantiam propulsavit; el qui impudicitia sordue-
tum, ut possitis tuttinere (I Cor. x, 13). Quamvis rant, castitate nitueruni. His aulera conversionihus,
ergo Dominus protegat b bellatores, et milites suos dilectissimi, J per prnvidentiam gratiae Dei 57 ad-
ille, qui potens est in praelio(Ps. xxm, 8), cohorte- dita sunt sancta jejunia, quse in quibusdamdiebus ab
tur, et dicat : Nulite timere, quia ego vici mundum universa Ecclesia devotionem observamiaegeneralis
(Joan. xvi, 33): sciendum tamen est, dilectissimi, exigerent. Quamvis enim pulcbrum sit atque lauda-
c hoc incitamento formidinera sublatam esse, non bile ut singula
quaeque inembra corporis Christi
pugnam; et d retuso aculeo timoris, causam manere propriis ornenlur officiis, excelleniioris tamen est
certaminis, quod ab boste versuto, terribililer qui- actionis sacraliorisque virtutis, cum in iinura propo-
dera furore perseculionis 56 movetur, sed * nocen- silum piae plebis corda concurrunt : ulm ille cui
lius specie pacis inlertur. Ubi enim in aperto sunt sanctificaiin nosira supplicium est, non solum a
pugnae, in manifesio sunl et coronae. Et hoc ipsum 6 parle, sed etiam a soliditate supcrelur. Cui uuuc
alit aique accendit pitientiae fortiiudinem, quod operi, dilectissimi, deciraus mensis offeitur, admo-
sicut proxima est Iribul.nio, ila est el vicina pro- nens quodammodo pro qualitate temporis sui ne
missio. Cessantibus vero publicis impugnatioiiihus qnisquam frigore iufideliiatis obtorpeat, sed potius
impiorum, et a caedibus r se ac suppliciis fidelium charitatis spiritu n convalescat. Qnoniam et per ipsa
diabolo continente, ne peninacia crudelilatiim, mul- elemenia mundi, tamquam per publicas paginas, si-
tiplicalio nostrorum fieret triumphorum, s fremens gnilieaiioneui divinaevoluniatis accipimus; nec ura-
adversarius cruenlas inimicilias ad quietas converlit quam cessat supern» eruditio, quando etiam de iis
insidias : ut quos vincere fame et gelu,h flamrais quae nobis famulantur imbuimur.
ferroque non poterat, otio tepefaceret, cupiditaiibus GAP.III. — Praeter illam namque apostolicam
irreiiret, ambitione inflaret, voluptate corrumperet. senleniiam qua homines fruciu pietatis carentes
CAP.II. — Sed his * atque aliis omnibus desiruen- vacuis arboribus comparantur, eiiam illa ficus nobis
dis habet acies Chrisliana polentes muniliones et cavenda est de suae iiifecundiiatis exemplo, quam
arma victricia, ) dum instrnenle milites suos Spi- Dominus Jesus, sicut ° Evangelium refert, niliil ha-
rilu verltatis, mansuetudo iram, largitas avaritiam, bentem quod esuriens sumeret, perpetua sterilitale
• Codd. S. Pelri et Veron., Dominut. Paulo post C gual invidiam. Sed antiquissimus Valicanus, duo S.
idem ms. Veronensiscum editione Rainaudi, faciet Peiri, unus Veron. et exemular Pauli Diaconi, ut in
cum lenialione proventum. textu.
b Codd. Victor. et Corb. Quesnelli cura noslro k Ita ex omnibus nostris mss. et editis ante Ques-
Vat. 544, beltaturos. Moxduo mss. S. Petri, et ille, nellum, qui cum Homiliar. Pauli Diac. proenim prae-
qui• potens est. tulit ergo.
1 Editi ante Quesnellum cum mss. irium c<>lle-
Codex Veronensis, per hmc incitamenta.
d Codices Gaudiival., Vict. et Regii duo apud clionum pnsteriorum, providente gratia Dei. Quod
Quesnellum, ires nostri Val. et Veion., retunso : porro de aliquibus jejuniis addiiur, qnm in qmbtit-
Corb. Qiiesn., reconso. dam diebus ab univena Ecclesia devotionemobserv n-
• In editis et plerisque mss., innocenlibut. Qui- tim generalisexigerent, a uonnullis perinde sumilur
dam codices errorem in hac voce indicantes, mo- ac si jejunia qu.ituor iempi>roni,ad quae pertinet je-
nentibut. Legendum crediraus cum ms. Ver., nocen- junium decimi mensis, ab universa Ecclesia, hoc
tiut, quod adverbium comrapositum anleriori adver- tempore servaretnr. Sedhoc loco, sicul eiiam in alio
bio lerribiliter, indicat pacis lempore certamen esse simili serm. 89 seu quarti de jVjunioseptimi mensis
perniciosius, lket nou ita terribile sit, uli furenle cap. 4 (quod pariter tesliiiioniumpro eadem senten-
persecutione. tia allegaiur). S. Leo generalem tantura doctrinam
1 Pronomen se, quod supplevitQuesnellus, inveni- statuit, jejunia et alia pia opera publica, quae a tota
mus in plerisque et praeslanlioribusnostriscodiciluis. Ecclesia, seu ab omnibus fiiiiit, efficacioraesse quam
s Iia Quesnellus cum iiosiris praestantioribus co- _ privata : quod veruin est, etiamsi a parliculari lan-
dicibus et Homiliario Pauli Diaconi. Caeteri ediii " tum Ecclesia aliqui di?s jejuiiio aul aliis piis operi-
cum mss. collect. 3, 4 et 5, fnmit adversarius, et bus generali observanliaaddicantur. Jejunium decimi
cruentas. aut septimi inensis, quotl hoc tempore Romana pro-
k Vocem flammisa Quesnello omissam revocavi- fecto Ecclesia servabai, non a'qne ab omnibus aliis
inus ex caeieris editis omnibusque nostris mss. So- Ecclesiis cuslodittim fuiSse, late prohai Ludovicus
Jtim Homiliar. Pauli Diaconicum duohus Vat., ferro Muratorius in disquisiliohe de Quwuor Temporumje-
flammisque. Paulo post verbum tepefacereta Ques- juniis, tom. II Auecdot. Lat., pag. 248 et seqq. Con-
nello recepinm apprnbant mss. Lectionar. duo S. fer annot. 4 in serm. 79*.
Pelri,' et vetusiissimum Vaticanum cura Homiliar. m Perperam in editionihus post primam i'/i. Cor-
Pauli Diaconi. Caeieriediti et nonnulli codices pra?- reximus ex auliquissimo Vaticano et duobus S. Petri
sertim collectionum posieriorum habent, tabefaceret. ac Homil. P.udi Diaconi.
Utrumque in ms. Quesnelli Gaudiival. » Magisarrisit haeclectio auclorilale duoruin mss.
' Editiones ante Quesnellum addunt malit, uli in- S- Petri et Lectionarii Veroneusis, nec nun primae
venimus in codd. inferinris noiaecollect. 3 et 4. ediiionis et Homiliar. Pauli Diac. Al., concaleseat.
i Editioiies Quesnello anteriores et mss. Vat. col- Post pauca,accepimusprb accipimuilegiiur induobus
lecl. 3, 4 et 5, Deotcilicei instruente militet tuot, ut mss. S. Petri, in uno Bonon. et prima ediiione.
Spirituverilatii mansuetudoiram... benignitat exttin- 0 Cod. Veron., Eoangc/isla. Et infra post voces,
185 SERMO XIX. 186
damnavit: ut inlelligeremus quoniam qui esurien- A , Cavete, inquit, ne forte graventur cordavestra in cra-
tem non refovet, illi denegat cibum qui » quod pau- pula, et ebrietate, et cogitationibussmcularibut (Luc.
peri est datum, sibi dixit impensum. Et hujus roale- xxi, 43). Quod utique praeceptum, dilecii-simi, ad
diciionis arbores eruut, quibus a judicante dicetur : nos specialius pertinere cognoscimus, quibus de-
Diseedite a me, maledicli, in ignem miemum, quem nuniialus dies, etiam si est occultus, non dobta-
prmparavit Pater meus diabolo et angelis ejus. Esurivi lur esse vicinus. Ad cujus advenium omneiu homi-
enim, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non nem convenil praeparari : l ne quera aut ventri
dedistis mihi bibere, etc. (Malth. xxv, 41, 42). Quas dedilura aul curis saerularibus inveniat implicalum.
ideo singula recoluntur, ut advcrtamus non fuiurum Quutidiano enim, dilectissimi, experimento proba-
extra misericordiam , qui vel partem horum operum tur i satietaie carnis aciem mentis oblundi, et
fuerit exsecutus. Anima autem neminem juvans erit ciborum nimietate vigorem cordis bebetari, ita ut
arbor non babens poma, cura toiius b pietatis inve- delectatioedendi eiiam corporum contrwriasil saluti,
nietur aliena. Decimi ergo mensis jejuiiium, quod nisi ralio temperaniiae ohsislat illecebrae, et quod
hiemalis est temporis, ad agricultiiram nos mysticam futurum esi 59 oneri, subirabat voluptati. Quaravis
vocat, qua segelum et palmitum atque arborura enim sine aiiima niliil caro desiderel, et inde acci-
vires, quibus humana suslentatur iiifirmitas, spiri- R piai sensus unde sumit et mnius; ejusdem lamen
talibus studiis excolantur : ut Dominicus ager suis eslk auimae, quaedamsubdiiaesibi ucgare substaiitise,
ditetur c impendiis, el quem numquam expedit 58 et interiori judicio, ab inconvenieiitibus exteriora
esse sine fructu, de propria fiat ubertate fecundior. frenare , ut a corporeis cupiditatibus saepius libera,
Quod utique intelligit sanctiias vestra, ad lotius in aula mcmis possit divinaevacare sapientiae, ubi
Ecclesiaed profectus esse referendum, quorum in oinni strepitu terrenarum silenle curarum, in niedi-
fide germen est, iu spe incremeniuin , in cbaritate lationibus sanctis, et in deliciis laelelur aeternis.
maturitas :quia castigalio corporis et instaulia ora- Quod x eisi in hac vita difficile est continuari, potest
tionis lunc veram obtinenl puritatem, cum eleemo- tamcn frequenter assurai, ul siepius ac diuiius spi-
synarum sanctificaiione • nituntur, dicente Domino: ritalibus potius quam carnalibus occupemur; et ciiin
Date eteemosynam, et ecce omnia munda sunl vobis melioribus curis majores irapendimus moras, m ad
(Lue. xi, 41). Quarta igitur et f sexta feria jejune- incorruptibiles divitias, etiara leraporales transeant
mus; sabbato autem apud beatissimum Petrum actiones.
apostoluravigilias celebreraus, t? ipso praestante et CAP.II. —Huj*usobservantiae utilitas, dilectissimi,
adjuvante qui cum Patre et sancto Spirilu vivit et ifi ecclesiasticis praecipueest constituta jejuniis, quae
regnat per omnia saeculasaeculorum. Amen. i ex doctrina sancti Spiritus ita per tolitis anni circu-
C
lum distributa sunt, ut lex abstinenliae omnibus sit
o SERMO XIX [Al. XVIII].
De Jejunio decimi meusis VIII. ascripta temporibus. Siquidem jejunium vernum in
STNOPSIS. — I. AbslinentiaDominoviam parat, et Quadragesima , aestivum in Pentecosie , autumnale
menlemerigitad ccelestia.— II. Cur Quatuor Tem- in mense septimo, hiemale autem in hoc qui est de-
porum jejunia insiituta , quibus et subjungendum cimus celebrainus, intelligentes divinis nihil vacuum
jcjunium a vitiis. — III. De cullu Dei, ac de usu esse praeceptis, et verbo Dei ad erndiiionem nostram
bonorumtemporalium.De duplici jejunio.
omnia eleuienia servire; dum per ipsitis niundi car-
CAP.I. — Cum de adventu regni Dei, h et de fine dines, quasi per quatuor Evangelia, * incessabiliter
temporum mundi discipulos suos Salvator insirue- discimus quod et pr.etiicemus et againus. Dicente
ret, loiamque Ecclesiam suam in aposlolis erudiret: enim prophela : Cotlienarrant gloriam Dei, el opera

non refovet, aliquot mss. et editi ante Quesnellum ria Vat. 3856, duo hasilicae S. Petri, et Veronense
addunt, egenum. 74. Alias, et demundi fine ac lemporum.
» Ms. Veronensis, quidquid pauperi; et paulo post; » Aliquot codd. V.ii., ms. Veron. cum HomiL
ajudice, pro ajudicante. Pauli Diac-, nec non prima edil», ne quemquam.
* Vulgali ante Quesiiellmn cum ras. Gaudiival, i Sic Lectionaria veiusiissimnm Vaticanum , S..
aliisque nostris recentiorum collectioniim codd. in- Pelri, et Veronen., nec non Homii. Pauli Diac, AI.,
seruut vocem fruciu, quam a nosiris praestantissimis D I potus tatietate. Paulo post ms. Veronen., pro cor-
Lectionariis et ab exemplari Pauli Diaconi abesse porum. babet, corporis.
deprebendimus. Solum quidam ex bis babent, inve- k In aliquibus mss. Val. deest, animm. Et infra,
nitur, pro inveuietur. • pro nb iuconvenientibus,duo mss. S. Petri et duo
c Exemplar Pauli Diaconi, divitiis. Vat., ab imroeuntibus, et pro/ienare, in oodd. S.
d Ita exuosirisLeciionariis VaL, S. Petri et Veron., Petri. refrenare.
et melius quara in Vulg., profectum, ut liquet ex se- 1 Melius etti pro si, quod eratin edilis, scripsimus
quenti relativo, quorum. ex antiqiiissimo Valic. duobiis S. Pelri, et Honiil.
9 Sic ex iisdem Lectionariis. Al., nileseunt. Pauli Diac. Post pauca in ms. Veron. el in tiomil.
1 Mss. duo S. Petri, duo Vat. collect. 4 et 5, et Pauli Oiac. omitiilur adverbinm poiiu*.
exemplar Pauli Diaconi, sexta sabbali. m Unns codex Vat. et alius Veron., in incorrupit-
. s In Vat. 3836 desunt sequemia usque ad firiem. bites. Mox transeunt in duobus Vaticauis el prima
In duobus vero S. Pelri, post vocem celebremus,le- ediiione.
gitur, Per DominumnostrumJesum Christum, qui cum n Coilex Veron., Homil. Pauli Diac. et priina edi
Patre, etc. lio, incessabilitubu.
k Prxtulimus velustiora elnraestaniioraLectiona-
187 S. LEONIS MAGNI SERMONES. 188
manuutnejut animnliat /tfmtimeHfum: diet diet eru* A.a perturbatione iracundiae, t cupiditaie vindiota,
ctat vetbnm, et nox nmit inditat tcieiiHtim(Ps. xvtu, purifieabitur verinnetificationejejunii,et inoorrupti-
1,3); quid est per qtiod verius nobis * non loquitur? bilium deliciarum voltptate pascetur, ut per usura
Ipsius voces in die, Ipsius audiuntur in nocte, et pul* spirilalem etiam terrenas oopias tn eoelesteranoverit
clirllutlo rerum unins Dei opiflcio cohdltartim, non transferre substantiam, non «ibi condendo quie ac-
desinit cordis anrlbus magistram insinuare rationem, cepertt, sed magis magisque mulliplicando quod de*
Ut tavisibilia Dei per ea quaftlacta sunt b liilellecta derii. Unde paternaecharitatis affectu dilectionem
conspiciantur (Rom. 1, 20), et non ereaturis, sed vestram £], nlonemuS, ut jejunium decimi mensig
Crealori omniofn serviatur. Com ergo universa vitia fructuoSum vobis Cleemosynarumlargilale faciaiis,
per continenliatn desiruantuf, et quidquid avaritia gaudentes qtlod per vos Oominus pauperes suos
sitit, quidquid snperbia amblt, quidquid luxuria pascit et vestit; quibiis utique posset eas quas vobis
ConCupiscit,hujus virtutis soliditate £0 superetur; contulil tribuere facullates, nisi pro ineffabili mise-
quis non intelligat quanttim nObiS« praesidti per ricordia sua et illos *justificare vellet de patienlia
jejunia conferalur? in quibus indicitur, ul non Solum laboriS, et vos de opere chariiatis. Quarta igitur et
a cibis, sed etiaui ab omnibus carnalibus desideriis 1 sexta feria jejuneflius; sabbatoaiitem apud be.ilissi-
temperetur. Alioqui superfluum est sttscipere esu- I? mUm aposiolum Petrum vlgiliascelebfemu», qui
riem, et iniquam non deponere volunlatem; recisO et oratioues, et jejunia, et eleemosynas noslras pre-
affligicibo, et a concepio d non resilire peccato. cibus suis digtiabitur adjuvare, praestante Domlno
Carnale esl, non spirilale jejunium, ubi Soli corpori riostro Jesu Ctirlsto, qni cum Patre et sancio Spirliu
non parcilur, et in iis quacomnibus deliciis noceri- Vivitet reguat in sseculaSaeculoruui.Amen.
liora sunt, permanetur. Quid prodest animae foris
• SERMOXX [Al. XIX].
agere quasi dominam, et inlut servire Caplivam,
membris propriis imperare, et jus propriae libertatis De dttimi metttis Jejunio IX.
amitlere? f Et merito plerunique patitur famulam SYNOPSIS. — 1.Allu hitegt pro tmpore iniittuta, aliu
etiftntin nova lege permansura.Qtiale jejunium, et
rebellaniem, quaenon reddit Domino debitam strvi- omnia prmeepta moralitt. — II. Jejunium decimi
tutem. s Jejunanle ergo corpore ab escis, iriehSje- mensisecclesiatticit regulis prmscripiumpro agen-
junet a viiiis, et curas cupiditatesque terretias regis dis Deo de perceplit ttrrtB fructlbusgraiiis. terrte
sui lege dijudicet. feiitndilatem tfretlas tmimorum mmuletur, ut Dei
hamosit imilator. — III. Omnia prmcepia continet
CAP. IlJt- — Meminerit primam dilectioneiri Deo, charitas, qua homo q bestiisdiscernilur. Sic diligen-
h
secundam deberi proximo, omneSque affectus suos dus proximtisa nobii, quomOdonos a Deo. A mise-
hac regula dirigendos, ut nec a culiu recedal Do- C ricordite operibUsHe•phuperquidemexctuditut.
mini, necabutilitateconservi. Quomodoautem Deus CAP.I. — Dispensatidnes fnisericdroiaeDei, quas
colitur, nisi ut qubd ipsi placet, place&tet nobis; Salvator nrister pre humarii generis reparatione sus-
nec ab ejusimperio nosier uraquam fesu.tetaffectus? oepit, ita sunt, dileetissiini, diviniius ordinat», trt
Qiioniamsi hoc quod ille vult volumus, abillo sumet EvangeliUfllgrattse velamen legis tolleret, nott in-
infirmitas nostra virtutem, a qu6 ipsam accepimus sliluta deStrueret. Undecustodienda nobis est Domi-
voluntatem : Deus est enim, sicut ait Apostolus, qui nica illa senienlia, quft dixit se non venire legem
operalur in nobis el velle et perficere » pro bona vo- solvere, sed implere, ut nos quoque huic regulae,
luntate (Philip. n, 13). Nec superbia i itaque homo quantum donante Deo possumus, serviainus : Scien-
inflabitur, nec desperatione frangelur, si bonis divi- tes nihil esse de veteris Tesia-menli conStitutioni-
nitus datis in gloriafn dantis utatur, et ab iis deside- bus negligendum, si vigilanter studeamus agnoscere
ria sua revocet quassibi nocitura cognoscit. Abstinens quid ibi transitura obumbratione velatum, quid per-
enim ab invidun ntalignitate, i luxuriae dissolutioue, mansura actione sit conuitum. Nam * discretio cibo-

» Unus ms. S. Petri, alius Vat. ac prima editio, D codex Veron., Jejunant ergo corpore ab eicis; Sed In
non loquatur. hanc leciiohem'iubjicTendiimerat mewe, notl mens.
b Homil. Pauli Diac, inleltectu eonspiciantur. » Codex Veron», deberese.
e Vocem prmsidiisupplevimus ex quatuor Lectio- t Codd. Vatic colleCt»4 et 5, per bonam voluntn-
nariis, nimirum antiquissimo Vat. duobus S. Petri tent.
et Veron Mox idem Vat. et Veron., alque Homil. I Itaque pro dettiqueIlbentluSscripsimtis ob atictn-
Pauli. Diac, ditcitur, perperam pro indicitur. ritatem plurium et praestnniiornm iiostrdriim Codl-
d Secuti sumus primam edilionera et Homil. Pauli cum nec non HOniiliariifauli Diaconi.
Diaeoni. Caeteraeeditiones, non detinere, quod nullis k Vetustissimus Cod- Vat. et duo alii, juslificarct
nostris codicibus probatur : hnbent enun omnes de palientia.
corruple, no» tilere; tilere autera faeile quidem ex 1 Idem antiquissimus ms, Vat. et Tcron., sexta
'
retilire amanuensium lapsu irrepere poluit, non vero sabbati.
ex detinere. m In Qemiliario Pauli Diaconi, aubriiam et oratio-
• In Herail. Pauli Diaeoni desunt quati, et infra, net;e\ post ad/uuare subjicilur, Per Domlnttiit )to-
propriit. strum Jesum Chritlum, etc.
' Cod. Veronensis, Ut tnerito plerumque\paliatur. n Editus ex ms. biuUs sermohis unicb Nicolai
* Prima editio, Jejunet ergo corput ab etcit. Se- Fabri, de quo vide quaediximus in praefat. ad Ser-
quenles editiones, Jejunans ergocorpusab escis.Ques- mones, n. 10.
uelli emeudatiouem nostri codices couiirmant. Solu» p Eaili anta Quesnellum ex eodem codice, dittri*
133 9ERM0 XXI. m
rum et bosiiarum, cifctimcisio carriis, differentia A hulto srint erudita mandato, nec aceeperofit legem,
baptismatutri, etubservatio baptismofum, nonadhuc B3 qoaenon accepere rationem; ubi autetn m il-
'sub figttratis signincationibus sunt agenda, quse ltrmlnaiio ralionls, ibi fett et disciplina pletatis, quae
etiam sunt rebus ipsis quse sigflificabantur impleta ; uileetlbnem et Deo debet et proximo. Non enim
mandata vero el prscepta tnoralia sicut sunt edita aliter probatur homo amator esse sui, nisi appareat
perseverant, quia non aliud insinuant quara loquun- eum Ct supra se OaturaesUaeSuctOrem, et secundum
tur, et apud 62 Chrisiianam devotionem augmento Se nalilfaesuae amare consortem. MerilOin hisduo-
crescunt, non cessaiione deficiont. Diligere ftaque bus mahdatis tola lex pendel et prophetsc ; merito
Deum el proximum, bonorare patrem et matfem, diSputalionum oiflnium lalitudo sub pauCorUmbrevi-
non adorare deos alienos, et caetera, quae aut terri- lale verborum plenissimo eSt explicaia compendio.
bililer sunt probibita, aut salubriter imperata, non Diligalur Deus, diligalur et proximus, ita ut formara
aliter ex iegalibus institutis quam ex evangelicisve- ditigendiproximiabea qua nosDeus dillgit dilectione
neramur edictis, m quaravis multa accesserint ex no- sumamus, qui etiam raalls bonus est, et benignita-
vitate gratiae, nihil tamen imminutum sit de antiqul- tis suaedonis non solum cultores suos confovet, sed
tate justiiiav Unde merito disposuerunt apostolic* etiara negatores. Amentur propinqui, amenlur ex-
sancliones ut vetetum jejaniorum utiliias permane- B tranei; et quod debetur amicis, supererogetur ini-
ret, ct licet Eeclesiae consuetudo prolixioribus se micis. Quamvis enim quorumdam malignitas nulla
casligationibusexercere didicisset, araplecteretur ta- humanitate mitescat, non sunt tamen infrtictuosa
men conlinentiaesanctificaiionem ex lege venientem: opera pielatis, nec umquam perdit benevolentia
quibus enim donatum eral posse qubd majus est, quodpraestat ingrato. Nemose, dileclissimi, ab opere
indecens fuit non celebrare quod minuS est. bono faciat alienum, nemo de sua tenuitate causetur,
CAP.II.— Hac ergo ratione, dilectissimi, evi- tamquam qui sibi vix Sufficit, et aliuin juvare non
denter insiructi, ecclesiasticis regulis jejunium de- possit. Magnum est quod proferat ex parvo, et in di-
cimi mensis adjungimus, idque devoiioni vestrae, vinaelance jusliiiae non quantilate munftfum, sed
sicut est moris, indicimus: qnoiiiam plenum pietatis pondere pensatur animorttm. Evangelica vidua duos
plenumquejustitiae est ut terrenorum fructuum per- nummos in gazopbylacium misit (Marc. xii, it), et
ceptioue condusa agantur Deo gratiae, el sacrificium onmiuradivituni dona transcendit. NOLLA apudDeum
ei misericordiaecum jejunii imniolalione solvatur. vilis est pielas, nuila infructuosa nriseratio. Diver-
Gaudeat quisque de copia sua, et niulta se horreis sos quidera borainibus dedit eensus, sed non diver-
suis intulisse laetetur, sed ita ut de abundaritia ejus sos quaerit affeclus. iEstinient onines substamias
etiara a pauperibus gaudeatur. Fecunditatem sege- C suas, et qui plus accepere, pluS tribuant. Fiat absii-
tum, fluenta vitium, partus arborum, ubertas hnite- nentia iidelium, cibus pauperum, el quod qui&que
tur aniraorum : quod dedit terra, dent corda; ut subtrahit sibi, prollciat indigenti: quia licet multura
possimus dicere cum propheta : Terru noitra dedit el animis et corporibus conferant remedia parcita-
fructum tuum (Pt. m, 6). Deus namque verus et tis, parum tamen utilia suntipsajejunia, nisi misefi-
summus agricola non solum corporalium, sed etiara cordiac sanctificentur effectu. In eleemosynis cnira
spiritualium auclor est fructuum, el utraque sernina, virtus quaedamest insliluta baptismatis, quia sicut
utraque planiaria duplici novit exercere cultura: aqua exstinguit ignem, sic eleemosyna peccatum ;
daos agris profectus germinura, dans anirais incre- etper euradem b Christum dicitur, Lavamml, tnundi
uienta virtutum, quae sicut ab una providentia sum- etlott (Isai. i, 16), per quem dicitur, Date eleemoty-
psere principium, ita ad unius operis vocant effe- namelomniamundu tunt vobis(Luc.it, 41); Utnemo
ctura. Homo enint, ad imaginem et similitudinem ambigat, nemo diflidat regenerationis sibi nitorera
Dei factos, nihil habet in naturae suae honore tam eliam post multa peccala restitui, qui elecmosyna-
proprium quam ut bonitalem sut imitetur auctoris, rum sluduerit parificatione mundari.
qui donorum suorum, sicut misericors largitor est, 64 SERMO XXI [Al. XX},
iu est et jusiut eiactor, volens nos operum suo- D
In Nalivitate Domininotlri Jesu Cltristi1.
rum esse consorles: ut quamvis nullara nos valea- — I. Neminemextraneum esse a ImtiliaNa-
mus creare naturam, possimus tamen acceptain per STMOPSIS. tivtiatts Domini, quat tola tine sorde peccali est. —
Deigratiam exercere maieriam: quia uon ita usui II. Miram ette hujus mysterii ditpentafionem. —
nostro bona terrena collata sunt, ut carnalium lan- III. Qui novumhominem vuU induere, ei veierem
tnm sensuum voluptatl satietalique * servirent; alio- ette deponendum.
quio uibil a pecudibus, nihil distaremus a besliis, CAP.I. — Salvaior noster, dileetissimi, hodie na-
quaeaVienisnecessitatibus eonsulere nesciunt, et so- tus est, gaudeamus. Nequeenira locum fas estc ibi
hui sui ac suorum fetuum curam habere noverunt. esse tristiti», ubi natalis esl vilae; quae consurapto
CAP.UI. — Auimaiia igitur, carentia intellectu, lnortalitaii» limorfi, nobis ingerit de promissa aeter-
ctio. Hanc leclionem Quesnellns indicavit in nlar- •>Vox Chrislum videUir abundare, vel in ejus Io-
, gine; utrum vero ex codice au ex ingeoio eorrexerit cum substituenda vox tpiritum. QUEWIELLUS.
c ln aliquot msfi. etin editisahte Quesnelluui, nec
ignorauius.
• Alias, s«rW«iit. '" uon in exemplari Pauli Diacooi deest, ibi
i»1 S. LEONIS MAGNl SERMONES. 19«
nitaie laetiliam. Nemoao hujus alacritatis participa-. A manens quod erat, assumensque quod non erat, ve-
tlone secerniiur, una cunctis laetiliae communis est ram servi formam ei formae in qua Deo Patri est
ratio: quia Dominus nosler, peccati morlisque de- aequalisuniret (Philtp. u, 6), et tanto foederenatu-
structor, sicut uullum a reatu liberum reperit, ita raiu ulramque consereret, ut nec inferiorem cousu-
»liberandis omuibus venit. Exsullet sauctus, quia meret glorificatio, nec superiorera minueret assiim-
propinqual ad palmara. Gaudeat peccator, quia iiivi- piio. i Salva igilur proprieiate utriusque substan-
tatur ad veniam. Aniraetur gentilis, quia vocatur ad tiae, et in unam coeuhte personam, suscipitur a ma-
vilam. Dei namqtie Filius secundum plenitudinem jestate humiutas, a virtuie iufirniiias, ab aeiernitate
tenipoiis, quam divini consilii inscruiabilis altiiudo nionalitas : et k ad dependendum nostrae condi-
disposuit, reconciliandum auclori suo naluram ge- tionis debiium, natura inviolabilis naiurae estunita
neris assumpsit humani, ut inventor morlis diabo- passibili, Deusque verus et homo verus, in uuiiaiem
IUS,b per ipsam quam vicerat viuceretur. In quo Doraiiii lemperatur; ut quod nosiris remediis con-
conllictu pio nobis inilo, niagno el mirabili aqui- gruebai, unus atque iilem Dei homiiiunique media-
tatisjure cenatum est: dum omnipoiens Dominus lor(l Tim. n, b), et mori posset ex uno, el resur-
cuiu saevissiraohosie, non in sua majestate, sed in gere po^set ex altero. Merito igitur viigineaeintegri-
nostra congreditur humilitate,objicieiis c ei eamdem B lati niliil corrupiionis inlulil parlus salutis : quia
forinam eamdemque naturam, mortalilati.s quidem custodia fuit pudoris, edilio veritaiis. Talis igiiur,
hosiraepariicipem, sed peccali totius expertem. Alie- dileclissiini, naiivilas decuit Dei virtuiem ct Dei sa-
num quippe abhac nalivilate est, quod deomnibus pientiani Cbrisium, qua uobis etl liuinaniiaie cou-
legilur: d JVemomundus a sorde, nec infans, cujus est grueret, et diviniiate praecelleret. Nisi euira esset,
unius diei vita super lerram (Job. xiv, 4, sec. LXX). Deus verus non affeiret remediuin; nisi esset homo
Nihil crgo iti istara singularem iiativitatem de earnis verus, non proeberet exeinplum. Ab exsuliantibus
concupisceiiiia iransivit, nihildepeccaiilege manavii. ergo angelis nasceule Domiuo, Gloria in excehis Deo
Virgo regi D.ividicacstirpis eligitur, quaesacro gra- canitur, et pax in lerra bonce volunlaiis hominibus
vidauda fe u diviiiam humanamque proleui prius nuntiaiur (Luc. n, 14). Vident eniin ccelestem Jeru-
• conciperei inente quain corpore. Et ne superui salera ex omnibus niundi gentibus fabricari: de
quo
f
ignara consibi ad inusiiatos paveret effectus, 05 inenarrabili divinae pietatis opere, quantum hctari
quod in ea operandum eral s a Spiritu sancto, coilo- debet liumilitas homiuum, cum tantum gaudeat su-
quio discitangelico. Necdamnum credil pudoris, Dei blimitas angeloriim?
gcnitrix mox futura. Cur enim de concepiionis no- CAP.III.—60 Agamus ergo, dilectissimi, gratias
vilate desperet, h cui elficieiilia de Aliissimi virtuie C Deo Patri, per Fiiium ejus, iu Spirilu sam IO, qui
promitlitur? Confirmatur credentis fides etiam' prae- propier inuliam m nusericordiara suam, qua dilexit
euntis aiteslatioue miraculi, donalurque Elizabett k nos, raisertus esl noslri; el cum essemustnorlui pec-
inopinata fecunditas ; ut qui couceptiim dederat sleflB catis, convivificavitnos Christo (Eph. n, 5), ut esse-
rili, daturus non dubitarelur et virgini. IBtnius in ipso nova creatura, novuinque ligmentuin.
CAP.11.— Verbnm igitur Dei Deus, Filius Deffi>V||n^)(>namusergo veterem hoiniuem cum actibus suis
qui in principio erat apud Deum, per quem facta (Eph. iv, 22; Colos. ni, 9); el adepti parlicipalionem
siint omnia, et sine quo factum est nihil (Joan.i, generalionis Christi, carnis renuniiemus openbus.
1-3), propter liberandum ab aeterna morle hominem, Agnosce, o Cliristiane, dignitatem tuara, et divinae
factus est homp: ita se ad susceptionera humilitalis consors factus naiurae, noli in vcierem vilitatein de-
nostrae sine diminuiione suaemajestatis inclinans, ut generi conversatione n redire. Memento cujus capitis

» Cndex Vercellensis et Hbmiliar. Pauli Diac, nis Verbi effectu affecta fuisset. QCESNELLDS. — Le-
cum prima editione, pro liberdndis. ctiunem texlus conlii mant etiam cod. S. Petri, unus
b Unus cod. b. Petri, et alius Bon., cum prima Veron. et exemplar. Pauli Diaconi.
editione, per ipsam qua vicerat naturam vincerelur. KMs. Veron., de Spirilu sancto. Mox in cod.
Veron. cod. 74, per tptam qua vicerat vincerelur. S. Peiri, didicit, prOditeit.
« In ins. Bon. et prima editione omitiitur ei. » Codd. Vaiicanus, S. Petri, etBon. ac prima edi-
.. d CodexCorbeiensis liunc locum ita habet, Ques-.n tio, cujut. i
^riello tesie : Nemo mundus a sorde, nec infans unius "' * Quidain vulgati, librariorum errore, prm eunctis.
, diei, si tit vilaejus tuper terram. In ms. S. Petri, nec 1 Eadem habenlur epist. 28, cap. 3.
infdnt, eujus unius diei vita super lerram. ln prima * Editi anie Quesnellum, cum aliquot posierio-
editione, nec infans unius diei, eujui vita est super ter- rum colleciioiiura codicibus, ad rependendum.Caeteri
ram. Paiilo post omitiilur ergo in mss. Vercel. et praestantiores mss. ut iu texlu. P.mlo post, infuta est,
duobus Veron., nec non in Horail. Pauli Diaconi. pfo unitaest, in codice Veronensi.In cod. autem Pa-
e Codex S. Petri, et priraa editio, concepit. diliron. et in alio Veron., in unitate pro tn unilatem.
' lia codd. mss. tres et pleraeque editiones ad 1 >Itamss. septem Quesnelli et omnes nostri. Priuj
marginem; quibus facile adjungi possunt alii duo legebatur humititate etiam in exeraplart primae edi
Regii mss. codd., in quibus legitur affectus, errore tionis colleci. 3.
librarii. Sedet sensus cxigit ut, bac lectioneretenta, m Ita mss. codd. quiqque Quesnelli.Plerique tamen
alia rejiciatur, quae in prioribus edit. habebat, affa- nostri et Gaudiival. ejusdem Quesnelli cum anterio-
lui; non cnim loquitur hic de colloquio angelico, ribus editionibus, charitatm suam.
cujus pothis intervenlu, ut statiin post legilur, exem- n Duo mss. Vaticaui et unus S, Petri, recidere;
pta est Maria pavore illo quo ex inusitato coiiceptio- Vercel», relrocedere; Padiliron», recedere.
'
19* SERMO XXD. lu-t
et cnjus corporis sis membrum. Reminiscere quia A In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divi-
erutus de potesiaie tenebrarum, translalus es in Dei[ num adorare niysterium, ut quod magno Dei munere
lumen et rejjnunu Pcr bapiismatissacrameniiini Spi- agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebrelur.' Deus
rilus saucti lactus es templum : noli tantum habita- enim omuipotenset clemens, cujus natura boniias,
torem pravis de te actibus effugare, et diaboii te ite- cujus volunlas potentia, cujus opus misericordia est,
rum subjicere servituti: quia preiium tuum sanguisi staiim ul nos diabohca malignitas veneno suae mor-
estChnsti; quia in veriiale te judicabit,a qui in rai- tificavit invidiae, e praeparata renovandis monalibus
sericordia te redemil, qui cum Patre et Spiritu sao- suaepietatis remedia iuter ipsa raundi primordia prae-
clo regnat in saecula saeculorum.Amen. siguavit; denuntians serpenti fuiurum semeu mu-
lieris quod noxii capitis elationein sua virtute conte-
SERMOXXII [Al. XXI]. reret (Genes. m, 2); Christum scilicet in carne ven-
b ln Nalivitate Domini II. turum, Deum horaiuemque s signilicans, qui natus
STNOPSIS.—l./ncarnatione Verbi primam Dei erga ho- ex Virgine violaiorem huinanaeprupagiuis incorrupta
mtnesdisposiiionemcompleri. sed sacrameniooccul- nativitaie damnaret. « [Nam quia gloriabatur diabo-
liore.—II.Novn ordine, nova nativitate Filium Dei1 lus, hoiiiinein sua fraude
esse generaium.—III.Cur ex Virgine nasci Christus decepluin divinis caroisse
elegeril.—l\.lltuium estediabolum per incarnalio- B rjmuneiibus, et imraorialiiatis dote nud.ituin b du-
nemex Virgine.— V. Ideo nalum esse Christumin« rara raoriis subiisse senleniiam, seque iu malis suis
carne, ut renasceremurex Spiritu.—VI. Non Homi- -
nis Dei, sed novi soitsortum Manichwoscotere. quodd.ira de praevaricatoris consortio invenisse sola-
tiuin; £8 Reum quoque, >jusiie severitatis exigeute
CAP.I.— Exsultemus in Domino, dilectissitni, etit raiione, erga horainem, tjuem in tanto honore con-
spiritali jucundiiaie laetemur, quia illuxii 67 nobis s diderat, antiquain mutasse senieniiaui: opus fuit,
dies rederaptionis r novae, praeparationis antiquae,, dilectissimi, I secreti dispensatione consilii, ul in-
felicitatis xternae. Reparatur eiiini nobis saluiiss commuiabilis Deus, cujus volniitas 11011 puiest sua
nostrae aniiua revolulione sacrameutum, ab initio9 benignitaie privari, priiuam pielaiis s>uaedispositio-
promissuui, in fine redditum, sine fine mansurum. nem sacramento occultiore compleret, et homo dia-
* Al., qui misericorditer.Ms. Vercellensi<,1711« tieri-
i- medium cap. 5, obtineasper gratiam, quod non habe-
tale tejuritcabit, qui mitericordiale redemit. Uniis co- bas per naturam. T11111, pr.nenni*si» ieiqinscapitis5,
dex S. Petri, quia mhericordia le redemit ChrisiusDo- subilitur capiit (i: Hubemesergo tunlw spei, et c.ciera
minus nosler, qui vivit, etc. Padiliron. siiuililer prie- tisque ad fiiicui periodi hac lectioue, quam de noii,
fert; et solum claudii sic, qui cum Paire et Spiriiuu nt dicuni, solis oriu videlurhonorabilis; ei omi.isis 111-
tancto vivil el regnat Deus per infinilasmcula smculo- 1- terjeclis vocibu*, transilitur ail vt-rbu,qui elst miran-
rum. Amen. C dam habent pulchritudiiiein,adorandum <amennon ha
h In llomiliario Pauli Diaconi, nec non in Leciio- >- beni deiiaiem, cumreliquia usque ad linem senin.nis.
nario aiiliquo ms. fccclesiae Vercellensis, lnc sermo0 Haec 1.11,11 uiiius ejusiieinque senuoina varieias iu
alia exliibeiur forma ac in ednis et in aliis codaibus.3. diwlius tain. veiuslis exemplaribus a caeteris oiiiiiilius
Discrimeiihoc loco accurate iiidicaiiduin visuui est. l. mss. ei eiiiuouibus suspicioneiu injicii huuc sermo-
Capnt primum cum editis concord.it, et varietas iuci- i- n<iii lorie diversa forma a Leone editum fuisse; el
pit ab inilio capilis secuudi. ISam ouns-is verbis, 5, ex lorina qii.e ni bis duobus codicibu^ coiiliiielur in-
Advenientibusergo lemporibus, dilectissimi,qum re- 5- legruui lesiimoiiium continuata serie exscripium,
demplionihominumfueram prmsiuuta, capitis iniiium m fuisse inseitum cpistola28. Hoc uidicasse suific.at;
est: Ingredilur hmcmundi infirina Filius Dei, el cae- j. aliorum judiciuin esio.
tera usque ad verba, mortis legibus subjacere. Nova ia c Codex S Petri, el in margine edil. Colon. a.
aulem nativitate, deinde sequitur, generatus, quia in- 1- 1547, Petri Camsii, noslrm. At novm exiguut caeleri
violata virginitasconcupiscentiamnescivit,substanliam m codices, et oppositio vocis antiqum. Vox>reparaiiouis
ministravil. Assumplaestde malreDomini, namra,non m erai in ediiis anteQuesn., uti 111iioniiullis IIISS.repe-
cutpa cinn reliquis, quae leguntur in fine capnis 3 rimus. SenDenduin fuil, prmparattonis, non tum ex
usque ad illa, vitiumexcluderetvelustatis. llinc aulem m Quesnelii codd. quaui ex accuratiuribus nostris
in Homiliario Pauli Diaconi ei ms. Vercellensi ea- 1- Lectionariis et ex Hoiniliario Pauli Diacoui, cuin
dem lectio habetur, quaa cominua serie contineiur ir praeserum sensfifsid eltlagitet. Temporibus enim anie
in epistola 28 S. Leouis ad Flavianum a fine capitis is Cbristi adveiiium plures prophetiae ei tigiirae prmpa-
tertii ad medium caput quartum, id est, ab illis ver-, r- n ratio redemptioius seu reparaliuiiis, uon aulem repa-
bis, Nam quia gloriabatur diabolus, et caetera (quaein ratto dici potuerunt.
praesenti sermone legunlur sub finem capitis pnmi)i ) d Cod. S. Petri, Etenim Dei in not benignitas, cu-
usque ad ea, Assumpta est de malre Domini, natura, a, juse nalura, eic._
non culpa; quao eodem contextu iisdemque verbis in Edui ante Quesn. cura Gaudiival. et nosiris
episiola ad Flavianum recilantur Post verba autem, (i, duobus Vat. collecl. 4 et 5, prwdestinata. Codices
vilium exctuderet vetustatit, in praedictis Homiliariis is Lectiouarii cum lioiniliano Pauli Diaconi, praparaiu.
non siatira consequitur, ut in editis, caput 4 sermo- 0- ' Ita Qucsn. et nostri codd. Anteriores
edu.,
nis: Cum igitur misericors omnipotensqueSalvator; '; signans.
sed inlerseruntur tres periodi omissse capitis tertii. ii. e Uncinis inclusa eadera prorsus habentur in ep.
Nam post verba excluderet vetuttatit, haer.staiira le- ;- 28, ad blavian., c. 3 el 4.
gunlur: Verax namque misericordia Domini cum ad id h Mss. S. Pctn, diram.
reparandum humanumgenut, eic, usque ad ea, nisi i.si ' Erat in editis, juste, sine diphiongo et cum com»
de eo quodsubegeratvincerelur.Tum addiiur caput 4: 4: maie, ila ul hoc adverbium relerreiiir ad verbum
Cum igilur misericors onmipolensque, ciiin reliquis ris mutasse.Correximus ex uostns codd. emendaiionem-
usque ad ea :
verba Solvituritaque lethifermpaciionis us que cniifiriuai lecno epistolae28, c 3, juslitim exi-
malesuasa conscriptio. Deinde, oniissis nonnullis, 1», ralione.
statiin subjicilur : Fortis ille nectitur vinculis suis, et gente 1 Ms. Vercellensis, secreta dispentatione,
ligato mundi principeusque ad ea quaebabeutur circa ca
195 S. LEONt» MAG-WgjgRMONES. 19»
bolicaeiniquitatis versutia * actus in culpam, eonlra £A.manis corporibuf iofeiebat. Oportuit enin » «t pri-
Dei proposiium non periret.] mara genitricia vjrginHatem nascentis ineomiptio
CAP,II,—Advenientibus ergo Umporibus, dile- custodiret, et eumplacitum sibi daustrom pudoris,
ctissimi»quaeredempiioni horoinum fuerant praeiuV et sancUlatia hoipitium, dtvini SpiriM»virtus infosa
tuta, [ingreditur h haecmundi infima Jesus Chrisii» servaret, * qut sutl&erat dejecta erisjere, confractsj
Filius Dei, de ccelesii sede descendens, et a paterna solidare, et suoerandis carnis illecebris muliipllca*'
gloria pon recedens, novo ordine, nova nativitate tam pudicitiae doflare virtutam: ut virginhas, qtiae
generalus. Novoordine, quia invisibilis in suis, visi- in aliis nofl poterat salvt esye generando,l fieret et
bilis factu? esl in nostris; iocomprehensibili»voltiit in aliis imitabilia feoaacerido.
coinprehendi; ante tempora manens, esse cepit ex CAP.III. — Hoc ipsum sutera, dilectissimi, quod
terapore; universitatis Dominus serviiem formam, Cbristus nasci Cleglt 6» Virgine, nonne apparet al-
pbumbrata majestatis suaedignitate, suseepit; impas* tissimaefuisse failoiiis? trt scilicet natam » humano
sibilis Deus non dedignalus est homo esse passibilh», generi salatent diabotoS 70 ignornret, et spiriuli
Ct immortalis mortis legibu» subjacare]. Novaautea latente concepta, quetn itoti alium tideret qutm
nativitate < genitus est, eoneeptus a Virgine, natus alios, noii allter crederet natum esse quara caeteros.
ex Virgine, sine paternaeearnis concupiscentia, QQi P | Cujus enim simildmcum universisadvertit naturam,
Sine maternje integritaUsinjuria: quis futurum homi» parem habere arbitfatus esl ettm omnlbu* causam;
num Salvaiorem talis ortus decebat, qui et in se ba-> riCCintettexit a tfanSgresSionis vinculis liberum,
beret humsnaa substantisenaturam, et humanae caN querii ab infirmitatemorlalitatis non invenit alienum,
nis inquinamenta neseiret. Auetor enima Deo ini Verax namque «iserioordia Del, cum ad reparan-
oarna nascenti Deus est, testente archangelo adI ddm humanum genus ineHabiliierei mutta suppete-
beatam Virginera Mariam; Quia Spiritus iMtciustu-* rent, hane potlSBimumemiSnlendiviam elegit, qun
perveniet in te, et virtut Altissimi ebumbrabit tibif ad destroendum opfls dtabolt, non vlrtute nteretar
e
ideoquequod nascetur ex te saiiclwm,voeebiturFiiiusi potentte, eed rsrtionejustitlse. Nara superbla lioslis
Dei (Luc. i, 35). Origodissimllis, sed natura consi- antlqui nen Immerlto slbi in otnneshomlnes jus ty-
milis; humano usu et consuetudine * caret, sed di- rannicum vindieabat, nec indebiio dominatu prenie-
vina potegtate subnixuih est, quod virgo eoneeperit,, bat, quos n a mandato Dei sponiancos tn obsequium
quod virgopepererit, et virgo pef manserit. Non hic: suaevotuntatis ttlexerat. Non itaque juste araitteret
Cogitettirparientisconditio, sed nascentis afbitrium,, originalera ° bumani generis servitulem, niti de eo
qui sic homo e natus est, ut volebat el poterat. Sii quod subegerat vincereiur. Qtiod ut fieret, sine virili
veritatem quseris h naturae, humanam cognosee ma-1C semine F conceptus est Cbristus ex virgine, quam
teriam; si rstlonem sorutafis origiriis, vlrtuiem con- nort huroanus coitus, sed Spiritus sanctus fecunda-
fitere divinam. Venitenim Dominus Jesus Christusi vit. Et cum in omnibu» matribus non fiat sine pec-
contagia nostra auferre, non perpeti; nec succum- cati sorde conceptlo, haec inde purgationem traxit,
bere vitiis, sed niederi. Venit ut omnem languoreml unde concepil. Quo enim paterni seminis transfusio
corruptionls et uniVersa * rilcera sordentlum curarett non pervenit, peccati se illic origo non misctiit. In-
animaruui: propter quodoportuit ut novo nascereturr violata virginitas concupiscentiamnescivit, substan-
ordine, qui novam impollulaesinceritatis gratiam hu- tiam minislravit. [Assumptaest 4 de maire Domini,
a Prima editio et mss. S. Petri, atque Bon., eo- 1 Editl anleQuesn. cum aliquotmss. poslerioruni
actus in culpam, vnlnera.fres Vat. ei prima editio, vi-
b Editi, Itmcinfima. Inseruimus mundi auctorilatet colleciionum,
tia. Retinuimus ttfeertt auctnritate codd. S. Peiri.
codicum S. Petri, Vercellensis, Paiavini, S. Anlonii,, Pauln post, pro inferebat, Quesnetlus in codice Cor-
Veneti, et Ilomil. Pauli Diaconi. Iu ep. quidem 28,, beien. legit imertbai.
adFlavianum, cap. 4, in quam hic locus a LeonO i i fic emcndavlmus cx duobus mss, S. Peiri, et
traduCtus fuit, omnes codd. praeferifhlmundi. Non- duoblis Vat», lieC non ex priraa editione. Al., in
nulli codd. in hoc sermone, sicut et in eadera epi-* ,r» vulgmiS, ut primamgertiMcisiritegritatemnascentin-
stola, pro infima, habent infirnm. Mox ediil anlos corruptlo mstodiret.
Quesnellum cum quihusdam rass. babent, Dominus > k Ita duo codd. S. Petfi, onus Bon. et prima edi-
noster, vel, Deus noster, loco verborum, Filiut Dei. tio>AL, quec.
• Duo mSs. Vat. et Bon., cum priraa editione, g«- i Emeiidaiionem snppeditafitnt duo exemplaria
neratut, quiaconceptut a Virgine. DuoS. Petri, gene- - S. Petfi el duo Vai. aft prima editio. Al., fierel in
rtttus ett, quia eonceptusex Virgine. aliis iiriiiabitisel amfiiettaoet renatcendo.
Aln editis aute Quesnelluui et in codd. posterio-* m Recepiitms leciwnem nosirorum codicum, quas
rutn colteCtionuuiabust Deo. est etiam edliiontml ame Quesnellum. Apud buuc,
« Duo mss. S. Petri, de te. AimMtrf
{ Editi iuserunt, quod crtdimut, qttaeverba noni generl».
>»Cod.Vercett., imWatt.
nccessaria melius expunxiitiusope ineliorum codd-. 0 Iia mss. nuutuDf et atiquot noslri cum
0)iesn.
S. Petri et primae editionis. Dein unus nis. liber S.. Houiit. Pault DlaC.tedlHintefiores cum mss. Victo-
Petri et alius Venet., ui virgoconceperit, et virgope-- rino et OaudtttraLQriesnelliet Vat. collect. 5, dedi.
pererit, etc. In uno Vat. deest secundo loco, quod. IHii.AihisVat. cotlect. 4, detili, pro numanigenerit.
s Tres mss. Vat., unus S, Petri, ac prima edilio,<, i»Cotrextmus et msfc S. Peiri et Bon. AL, edi-
faetus ett. Gaeteriut in lexlu. ft(369f.
* Ita edidlt Quesnellus, cui suffragantur tn**..8.I. « Ita mss. Corb,, Uatidtival., Vict. et Reg., non
Petri. Erat in edilis el aliquot codd., humanm ncrtu-
:- vero, riefnatr», ntimlnfsriafitra, ut antea. QIIIESH. —
rm, coqnowemateriam. Prima tamen edtltohabet thinini, uli eliam pleriqus
197 SERMOXXII. 19»
natura, non culpa.] Creata cst forma servi sine con- A tuum reverlaris auctorem , recognoscas parentem,
ditioiieR servili, quia novus homo sic coniemperatus liber efficiaris ex servO, de extraned proveharis iit
estveleri, ut et veriiatem susciperet generis, et filium; ut qui ex corruptibili cflrne nafus eS, ex Det
vitium excluderet vetustaiis. Spiritu renascaris, et obtineas per graliam quod non
CAP.IV. — Cum igitur misericors omnipolensqbe babebas per naiuram; h ac si te Dei Filitim per spi-
Salvator ita susceptionis humanaomoderaretur exor- ritum adoptionis agnoveris, Deum Patrem audeas
dia, ut virtutero iiueparabilis a suo bomine Deiialis nuncupare. Malae conscieriliae reatu absolutds, ad
aer velamen nosliae iufirmitatis ahsconderet, illusa ccelestia regna suspires, voluntatem Deifaciasdivino
cslsecuri bostis aslutia, qui nalivilatem pueri in.sa- fultus auxilio, iraiteris angelos snper 72 tefram ,
lulem generis humani procreali, non aliter sibi 71 iramorlalis substantiae virtute pascafis, securus ad-
quam omniura nascenlium puiavit obnoxiara. Vidit versus inimicas teiitationes ' pro pietate confiigas,
enira vagieutem atque lacrymantem , vidit pannis et sl ccelestis militiae sacramenla servaveris, rioti
b involulum (Luc. n, 12), circumcisioni subditura, dubiles te in castris trium|halibus regls ceterni pro
et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit victoria cofonandutn, cum te resurreclio piis parala
deinceps solita pueritiae incrementa, et usque c in susceperit in regni Cceleslis consortium proveben-
virilesannos de naluralibus non dubitavitaugmentis. Bdum.
I
Inler haecintulit conturoalias, multiplicavit injurias, CAP.VI. — Haberiies ergo tanfae spei fiduciam,
adhibnit maledicla, opprobria, blasphemias, convi- dilectissimi, in fide qtia fundati estis, Stabiles per-
cia, omnem poslremo in ipsum vim furoris sui effu- roanete; ne idem ille tentator, cujusjam i a vobis
dit,dorania teniamentorura genera percurrit; et dominationem Christus exclusit, aliquibus vos ite-
sciens qoo humanam uaturam iufecisset veneno, ne- rum sedncat insidiis, et haec ipsa praeseniidici gaU-
quaquam credidit priraas (ransgressionig exsortem , dia sticefallaciaaarte corrumpat, illudens simplicio-
quem tot documentis didicit esse morlalem. Persli- ribus animis de quoruradamk persuasione peslifera,
tit ergo impTobuspraedo et avarus cxactor in eum quibus haec dies solemniiatis noslrae, non tam de
qui nihil ipiius habebat insurgere, et dum viliatse nativitate Chrisli, quamdenovi, ut dicunt, solis
originis praejudieium generale persequitur, cbiro- ortu honorabilis videatur. Quorum corda vasiis le-
grapbum quo « nitebatur excedit, ab ilio iniquilalis nebris obvofuta, l et ab omni incremento verse IticiS
exigens pcenam, in quo nullam reperit culpam. Sol- aliena sunt; irahunlur enim adbuc stultissimis gen-
vitur itaque leibiferae pactionis ' malesua»aconscri- tilitatis erroribus, et qtiia supra id quod cai-nall
pik), et per injuslitiam plus petcndi, totius debiti intuenlur aspectu, nequeunt aciem uieiitis erigere,
summa vaeuatur. Fortis ille nectilur suis vinculis, 1C ministra mundi luminaria divino honore venefanlur.
et omne commenlum maligni in caput ipsius retor- Absit ab animis Clirislianis impia supersiitio protli-
quetur. Ligato mundi principe, capiivitatis vasa ra- giosumquo mendacium. Ullra omnera raoduindistaiit
piumur. Redit in lionorem suum ab antiquis conta<< a sempiterno temporalia, ab incorporeo cofporea,
giis purgata nalura, mors raorte destruitur, nativiias s dominatore subjecta: m quia etsi mirandam habent
nativitate reparatur: quoniam simul el redemptio pulchritttdinem, adorandam tamen non habenl Dei-
auferi sefvitutem, et regeneratio mutat originem, et talem. Ula ergo virtus, illa sapientia, ilia est n co-
fides jusiificat peccatorem. lenda majestas, quae universilatera mtindi creavit
CAP.V. — Quisquis igitur Christiano nomine pie ex nihilo, et in quas vohiit formas atque mensuras
fideliter gloriaris, reconciliaiionis hujus graliam terrenara cojlestemque substantiam omnipolenti ra-
justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjceto, tione produxit. Sol, luna ct sidera sinl commoda
tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa exsi- utentibus, sint speeiosa cernentibus; sed ilii ul de
lia s morienti, tibi in pulverem etcinerem dissoluto, illis graticc referantur auctori, et adorelur Deus,
cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnatio- 0 qui condidit, nbn crealura, quaeservit. Laud.i(e igiltir
nera Yerbi potestas data est, ut de longinquo ad Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque

nostri codd., nec non exemplar Pauli Diaconi; et 1) 3 anle Quesnellum, sed etiam aliqni codices; alii vero
(qimd multo plnris faciendum est) idem legilur in nosiri, alque a Qnesncllo adbibiti, ut in textu.
omnibus m-s. e,isiol;e 28, ad Flavianum, e. i. Solus r Homil. Pauli Diaconiet prima edido, malesitada.
codex Vat. 544 collect. 5 hoc in sermone praefert, s Idem llomil. Pauli, moranii.
hominit; in epMola autem ad Flavianuro, Domini. h Sic ex duobusmss. cod. Bon. et prima
a Ita niss. quaiuor et Gaitdiival. in edilis, virili. editione. Al., vt si te. Vaticanis,
QCESN. — N«stri quoque codd., cum priina editione, ' Prima etiitio, propria libertate.
servili. Moxin Vercell., et novus, pro quia novus. i Codd. Vercell.Bonon., et jirima editio, d itobis;
b Tres mss. Vai. et S. Peiri, obvolutum. el dein, nos iterum. Quidam codd. Vat. colleciionum
c Homiliar. Pault Diaeoni, ad viriles. pro dominatiottem,habeut damnationem.
d idem Homil. Pauli, omniaque. Dein in tribus posteriorum,k Al,, prmsumptione,QueSN. iu margine.
codd. Val. S. Petri et Ronnn. ac primaedilione, per- 1 ln pnma editione deest el.
cncurrit, pro percurrit, quod tamen praeteritumsigni- m In cadem editione, qut£,pro quia.
ficatioflemaolecedenti cobiBreniein indigitat. Mox n llomiliar. Pauli Diaconi, adotanda sola majestas.
iidcm codd. cl prima editio, sciensquod. 0 In eodem Homiliario, <|ttihmccondldit. Et paulo
' Duo inss. Vat., tenebatur; pritua edilio, uleba-
post, Laudaie igilur Dotninum, in prima editione et
lur. Dein, excidil j!>roexcedil non tam habent edili codicc Bononiensi.
49$ S. LEONIS MAGNISERMONES. 300
judiciis. Sit in vobis indubitala credulitas virgineaeA ut non est violata partu, sic non fuerat temerata
iniegriiaiis et parlus. Reformationis humanse sacrum conceptu. Ut implereiur, sicut ait evangelista, quod
divinuinque tnysterium sancto alque sincero hono- dictumett a Domino per Itaiam prophetam : Ecce
rate servi.io. Amplectimini Cliristum in nostra carne virgo coneipietin ulero, et pariet filium, et « vocabunl
nasceniem",ut etimdem Deum gloriae videre merea- nomen ejut Emmanuel, quod interpretatur, Nobiscum
mini in sua n<aj'estaleregnaniein, qui cum Patre et Deut (Itai. vn, 14). Hic enim mirabilis sacraeVir-
Spiritu sancto manet iu unilate Deilatis in saecula ginis partus, vere humanam' vereque divinamunam
saeculorum. Amen. edidit prole personam, quia non ita proprietates suas
73 SERMOXXIII [Af. XXII]. lenuit utraquesubstanlia, utpersonarum in eis possit
ln NutivitateDomini111. esse discretio; nec sic s creatura in societatem sui
STNOPSIS. —1. Uirai que Christi generationemessein- Creatoris est assumpta, ut ille habilator, et illa essei
enarrabitem, el ulrumquenaturam ediiamessea Ma- habitaculum; sed ila ut naturae alteri aliera h misce-
ria. —II. Error Ariiunde? Incaritalionis explicatur
tacrainenlum. — III. Ntcessitas incarnaltonit, ut retur. Et quamvis alia sit qua» susripitur, alia vero
hominumerrores et peccala auferrentur. — IV. Fi- quae suscipit in lantam lamen unita.em convenit
dem el virtutemincarnationisuntimsemper et eam- utriusque diversitas, ut > unus idemque sii Filius,
dem fuisse, qum hodie. — V. Non curnali Imtiiia B
DominicamNativitatem, sed spiritali celebrandam. qui se, et secundum quod verus est homo, Patre dicit
Quod Christus caro nostra fit nascendo, noi caro minorem (Joan. xiv. 28), et secundum quod verus
ejus renascendo. est Deus, Patri profitetur aequalem(Joan. x, 30).
CAP.I. — Notaquidem sunl" vobis, dilectissimi, et CAP.II. — Hanc unitalem, dileciissimi, qua Crea-
trequenler audita, qu.e ad sacramenlum pertinent tori creatura conseritur, inielligentiae oculis ccrnere
solemniiaiis hodiernae; sed sicut illaesisnculis volu- csecitasAriana non poluit, quaeUnigenitumDei ejus-
ptateni affert lux ista visibilis, iia cordihus sanis dem cum Palre gloriae aique subsiantiae esse non
siernum dat gaudium naiiviias Salvaioris, quae a credens, minoiem i dixit Filii deiiatem, de iis argu-
nobis numquam est h tacenda, licet uon sit, ut dig- menia sumens quaead formam sunt referenda servi-
nuin est, explicanda. Nonenim ad illud lanlummodo lem, quam idem Filius Dei ut ostendat iu se non di-
sacramentum, quo Filius Dei consempiternus est cretac, neque alierius esse personae, siccum eadera
Patri, sed eliam ad bunc ortum, quo Verbumcaro dicii: k Pater major nieett (Joan. xiv, 28); quemad-
faclum eit (Joan. i, 14), credimus perlinere, quod rnodumdicit cum eadem : Ego et Paler unum sumus
dictum est: Generationemejus quii enarrabit (Isai. (Joan. x, 30). In forma enim servi, quam nostracre-
LIII, 8)? Deus itaque Dei Filius par atque eadem de parationis causa in (ine saeculorum suscepit, minor
Patre etcum Patre natura, universitatis Cieator et C est Patre; in forma autem Dei, in qua eratame sae-
Doininus, totus ubique praesens,et « omnia IOIUSex- cula, aequalisesi Patri. Iu bumiliiate bumana factus
cedeus, in ordine temporum, quaeipsius dispositione estex muliere, factus sub lege (Galat. iv, i); in ma-
decurriint, hunc sibi diem, quo iu salutem iniindi ex jestate divina l manens Dei Verbum, perquod facta
beata Viigine Maria nascereiur, elegit, integro per suni 75 omnia (Joan. i, 3). m Proinde qui in forma
comnia pudore geiieraniis. Cujus 74 virginitas dsi- Dei fecit horainem, in forma servi facttisest homo;
a Emendavimus ex plerisque nostris codicibus. narum discreiionem, seu doas distinctas personas
Al., nobis. Mox, ad tacramenium scripsimus ex qua- palam excludii), s<d eam personam quam agnoscit
luor Vaticauis. Al., ad sacramenta. unam, vere humanam vereque divinam significare
h Septem sequenies voces, qnaea subjecia Leonis voluii ratione diversa : veredivinamper se. quia vere
ratione exigi videntur, supplevimus ex nis. S Petri, divina est persona Verbi; vere autem humanam, si
ex quo etiam scripsimtis, lacenda, pro reticenda, iia loqui liceat, officio,quia illa divina personaVerbi
quod legebatur in editisei nnunuliis aliis codd. humanaenalurae unila, est vera ejusdem bypostasis,
e Aniplectendam credidimus laudati rodicis S. quatcnus huniana naiura Cbrisli in persooa Verbi
Pelri lectionem. Al., universaexcedens.Moxdiscur- iieresubsisiit, et uliiinum complemenluin habet, quod
runi pro decurrum in ms. Bon. el prima ediiione. verae personaeproprium est. Id conira Ne->toiiant>s,
Dein vox Maria «x mss. S. Peiri addiia. (|iii duas personas in Cbristo, seu duos Giiosadmit-
d lia melius ex mss. S. Peui, Bon. ac prima edi- .- tebant, dicium videtur.
tione. Al , tic non esl violala partu, ut non (uerat. ' " « lla ex nostris mss. ac prima editione. Simililer
« S<ccum Quesnelloplerique nostri codices. Al., capite sequeuli, Creatori creatura eonserilur. Al. in
vocabitur. ediiis, nalura in socielatem.
< Editi, vere divinam una edidit prole naturam. h CodexS. Petri, lintremr, forte insereretur,vel
Pr.clulimus Lectinnarium basilicae S. Petri, cuiii consereretur, ul infra c. 2 liabelur, conseritur. Ad
praeseriim hanc leciionemolim obtinuisse comprobet vocem autem misceretur prolixam Quesuelli annoia
S. Peirus D.iinlaims, qui opusc. i, c. 9, similiter in tionem in observationibus dabimus, ubi nascereiur
suo codice forte Romano legit, excepta voce prole, pro unirelur usurpaliiiii videliimus.
1 Ms. S. Peiri, tdem unusauesii Dei Filius.
pro qua habei, in prole. Adde quod leciiouem ejus-
iuodi exigere videtur coiilexlus. Katio enim qnara i Idem codex, sibi finxil, pro dixit.
S. Leo subjicii, cum ad duplicem personam exclu- k Iia siipplevimus «x ms. S. Peiri, et codice Ca-
dendam pertioeat, unam personam in propositione sinensi collect. 1, uli coutextus eiiam pnstulat, cum
assertnm pnesiimit. Qimad seiisum porro liujtisloci, in ediiis et aliis mss. librariorutu saltu ilees-enl
cnm S. ponlifex unam profitealur pertonam, uon ca verba .*Paier major me est, quemadmodumdicil cvm
menie hanc persunam vere humanamverequedivinam eadem. 1 lu eodem ms. S. Peiri, manensDtus.
appellavit, ut significaret personas duas, alteram n Eadem sunt ir. ep. 28, cap. 3.
tramanam. divinam alteram (nam paulo post perto-
SOl SERMO XXIII. 202
sed utrumque Deni * de potentia susr ipientis, utrum-. A generissncia, et nostraecontaminationisesselaliena:
que liomo de liumiliiate suscepti. Teuet enim sinei ul hoc propositum Dei, quo peccatum mundi in Jesu
defectu proprielatem suain utraque nalura : b etsicutt Christi placuit nalivitate ac passioue « deleri, ad
formain servi furma Dei non adimit, ita formam Deii oranium generationum saeculapertineret; nec lurba-
servi forma non minuil (Philip. n, 6). Sacramentumi rent nos, sed potius confirmarent raysleria, pro lem-
itaque uniiaecura iiifirniitate virtutis, « propter eam- porum raiione variata, cum fides, qua vivimus, nulla
dom hominis naturam, rainorem Patre dici Filiuml fuerit aelatediversa.
-uiii: Deitas auiem, qu;e una est in Trinitate Patris,, CAP.IV. — Cessent igiiur illorum querelae, qui
et Filii, et Spiritus sancti, omnem opiniouem in- impio murmuredivinis dispensationibus obloquentes,
;i qualiiatis excludit. Nihil enim ibi habet aeternitasi de Dominicie Naiivitatis tardilate causantur, tara-
teinpor.ile, mbil natura dissimile; una illic voluntasi quam praeteritistemporibus non sit impensum, quod
esi.eadeni substaniia, par poiestas, et non tres dii,, in ultima mundi setate h sit gesium. Verbi enim in-
sed unus est Deus; quia vera et inseparabilis estl carnatin hoc coutuiit faciendum, quod faclum; et
uuiias, ubi nulla polesl esse diversitas. d In integrai sacramemum salutis humanae milla umquara anti-
igiiur veri hominis perfeclaque natura verus natusi quitale cessavit. Quod praedicaverunt apostoli, lioc
e>t Deus, IOIUS in suis, lotus in nostris. Nosira autem R aiinuniiaveriint prophetae; nec sero est impletura,
dicimus, quae in nobis ab initio Cre.itor condidit, et quod seraper est rreditura. Sapienlia vero el beni-
quae rcparanda suscepit. Nam illa quaedeceptor in- gnitas l'ei hac salutiferi operis mora, capaciores nos
vexit, el homo deceptus admisit, nullum liabiieruni suaevncationis effecii; ut quod multis signis, mullis
in Salvatore vesiigiutn; necquia coinmiiiiioiioniliu vocibus, mu'iisque my»leiiis per tot fuerat saecula
manarum subiil inlirmiiaium, ideo nostrorum fuit praenuntiatum, in his diebus Evaugelii non esset
particeps drlictorum. Assumpsit formam servi sine ambiguum : et • naiivitas Salvatoris, quaeomnia mi-
sorde peccali; hiiinana provebens, divina non mi- racula omnemque huinauae iutelligentiaeerat exces-
nueus : exinanitio enim illa qua se invisibilis visi sura mensuram, tanio constaniiorem in nobis gigne-
bilem praebuit, iuclinalio fuit miseratioiiis, non de- ret fidem, quanto praedicatioejus et antiquior prae-
fectio poiestatis. cessisset et crebrior. Non itaque novo consilio Deus
CAP-III. — Ul ergo ad aeiernam beatitudinem, ab rebus bumanis, nec sera tuiseratione consuluit; sed
originalibus vinculis et a mundanis e revocaremur a constitulione mnndi unam eamdemque omnibus
erroribus, ipse ad nos descendii, ad quem nos non causam salutis instituit. Gralia i enim Dei, qua sem-
poteramus ascendere, quia elsi multis inerat amor per est universiias jusiificaia sanctorum, aucla est
veri, incertarumlamen opinionum varietas falleiitium C Christo nascente, non ccepia; et hoc magn.c pietatis
daemonuin decipiebalur astutia, et falsi uomiuis sacrauientum, quo lolus jam miindus impletus est,
scieniia in diversas compugoaniesque sentenlias hu- tam potens etiamin suis signifiootionibusfuit, ut non
maua ignor.intia tiahebaiur. Ad auferendiim auiem minus adej>iisint qui k iilud credidere promissum,
hoc ludibriura, quo captivaementes superbieiui dia- quam qui suscepere donatura.
bolo serviebant, non sufliciebaldocirina legalis, nec CAP.V. — Unde cum manifesta pietate, dilectis-
per solas cohorlationes proplielicas poterat nalura simi, l lantae in nos diviiiaedivinie bmiitaiis 77 ef-
nostra reparari; sed adjicienda eral 76 veritas re- fusaesint, quiliiisad aelernitaiem vocandis,nou solum
demptionis ' moralibus iustiiutis, et corruptam ab praecedeiiiium exemplorum ulilitas ministravit, sed
inilio originein novis renasci oportebat exordiis. Of- etiam ipsa verilas vbibilis et corpor.ilis apparuit,
ferenda erat pro reconciliandis hoslia, quaeet noslri non segni, neque carnali °>laetitiadiem Dominicae

• Cod. Bonnn. et prima editio, de majeslate. nem invenimus in mss. collect. 1 et 5. Magisplacuit
•>Duo mss. S. Petri, unus Vat. et alter Bnnonien- lectio codicum S. Pctri nec non collect. 2, a qua pa-
sis: Et ticttt forma servi formam Dei non adiinil, ila 0\ nnn discrepiol ires alii codiccs, in quibus amuiuen-
forma Deiservi formamnon minuil. Sed lexlus editus siiim lapsu scriptum luit: Verbienim incarnalio hoc
congruit ciiin lectione ep. 28. ad Flavianum, cap. 3. coniulit faciendam, quod factam. Moxe.v ii.^demm s.
Simili formula ep. 35, c. 2 : Quod Deitalis est, caro S. Petri ilelevimiis |ir.i posilioiiemin, qnaepraemitte-
non minuit; quodcarnis esi. Deitatnon peremii. baiin vocibus, nulla umquamanliquilale.
« Prima editio, propter eatndemhominit personam; 1 Sic melius ex pr.i-staniioribus S. Petri codd.
ms. S. Pelri el editin Veuela an. 1483, propier eam- Al. nalivilas, qumomnia miracula omnemqueintetli-
dem Dei hominisquepersonam. gentim,etc.
d Eadem leguniurin ep. ad Flavianum 28, cap. 3. i Editi ante Quesnellum, autem. Nostri codd.,
" Sic ex ms. S. Petri et alio Vai. Al., revoce- enim.
mur. k Delevimus in ante illud, auctoritale mss. S.
t Aliquicodd. et editi ante Quesnellum, mortalibus, Petri.
eormpte. 1 Erat in editis ante Quesnellum et in nonnullis
e Ita ex ms. S. Petri. Al., delere. codicibus, lantm in nobit dhinm bonitatit effutm sint
h Editi, est gestum. Praeiulimus mss. excuiplaria gratim, quibut ad mlernitatem vocandit non solum
S. Petri et duo Vat. Deineditiones ante Quesneilum, exemplumprmcedentiumutilitas, elc. Emendaiionem
ouiissa particula entm, babebant : Verbi incarnatio Qiie-oellianam reperimus in ms. S. Petri, ex quo
hmccontulit facienda, qum facla. Qucsnellus vero, supplevimus, divinm,quod Quesnellus omiserat.
nulla allata auctoritate, emeudavit: Verbi enim in- m Cod. S. Petri, gaudio.
earnaiiohoccontulit faciendtt,quodfacta. Hancleclio-
1'iTnoL. LIV. 7
•(,3 S. L,EON(SMAGNiSEKMONES. 204
Hhlifilaiis colebrare debemus. Quod digne ac » di- A ipsa ad peccatores mjsencordia, iptp ad errantes
ligenter fiet a singulis, si memincrit quisque cujus veritas, ipsa ad mortuos viia desccudit: ut Verbuni
eorporis membrum sit, et cui capiti coajitatum; (>e i|li|d co-jRlenmin el coaequale genitoii in unitatem
e
sacraejedificationidiscors compago non liaereai.Co»- De'ua,tissuae qaiurnii nostnc huniiliiatis assunie-
siderate, dilectissimi, et secunduui illuminaliiinem, rei, et Deus de bpo najus, idem etiaiq^iomo de ho-;
Spirilus sancli prudenter advertite, quis nos in se n^inenasceretur. Promissum quideui hoc a constitu- ,'
< significaiionibus rerum
susceperil, et quem susceperiiims in nobis : qunniain tioue mundi, et multis
t>sicutfaclusesi DominusJosuscaro nostranasce.ndo, alque verborum semper fuerat prophet.itiim; scd
ita el nos facti sumus corpus ipsius reuascendo.Mea quaniam lioniiiiuniponionem (igujaeill:e et my-teria
el membra Cliristi, et lempluni suums Spii ilus san- obuiiibraia s^ilvarent! uisi longa et occolta promiss.i
cti: et ob hoc B. Apostolus dicit, Glorificale,el por- advenlq suo Ctirislus iinplerei; Sel quod tunc pau-
tate Deumin corpore vestro(l Cor. vi, 20). Qui for- cis credentibus. piofml facicnduni, innunieiis jam
mam nobis .suae mansiieludinis et humiliiatis iiisi- fideliLuvs proilcsset effecluiii. Jain ergo nos non si-
nuans, ea nos viriute imbuit qua redemit, ipso l)o- gqis ueque iinaginibus ad fidem deducimur, sed
mino pollicente: Venitead w«, onines qui laboraliset evangelica bisloria coiilirmati.quod factumcredimiis,
onerati eitit, et ego reficiamvot. Toiliie jugum meum g] adoramus ; accedtiililius nd erudiiionem nostrum
tuper vos, et discite a me quia mitis sum et humilis prophelicis instriiiiventis,ut nnllo moJo habeamus
eorde, et invenieiis requiem animabut vettrit (Matth. ambigiiuiii,qwni l.antjs oraculis scimus essepraedi-
xi, 28, 29). Suscipiamus ergo regeniis nos vcriialis Ctum. Ilinc cnim est quqtl Dnininiis Abiab.e ail:
non grave nec asperum jugum, et simus ejirs hmni- In semine luo beiif^iceiilur omnes gmles (Gen. xxu,
litati sirailes, cujus gloriaevolumus esse cmiforines: l!s). Ilinc Divid proniissimieni Dei proplietico spiri-
h
ipso aiixilianle el perduceme nos ad prouiissinnes lu canij dicens : Juravit loininus David, et non
suas, qui secundum magnam uiiserieonJiam suam frustrabitnr eum : De f uctu ventris lui ponam super
poieus est c peccata nostra delere, et sua in noliis scdemluam (Ps. cxxxi, 11). Hiuc idem Dominus per
dona perflcere, Jesus Cliristus Dominus noster, qui Isiiani, Ecce virgo, inquit, in ulero ' accipiet,et pariet
vivilct regnai in saeculasaeculorum.A»en. filium, et vocubiturnomen ejus Emmanuel : quod in-
SliRMOXXIV | Af.XXlll]. terpretaiur, NobiscumOeus(Isui. vn, 14). Etiterura:
Exiet virga de radiceJts.se,e flos de radice ejut ascen
in Nuthitate bomini IV. def (l*ai. xi, I). lu qiia virga i noii dubie beala Vir-
STNOPSIS. — I. Per verhiincarnaiionemfigttrtts«i <pre go Maria praedicta es\. qu.c de Jesse ei David stirpe
missimiesessecompletai.—II.Nisi Deu-ifierel honio,C ( et Spiritu sancio fecuiidata, novum flo-
nUltuin homitiisvulneiibtts icmediumsuperessr. — progtnjta,
HI. ChriMnm verum />ew«esimet vrrwthlioWtfi-.em, rem carni- 79 huniaii-p, meioquidem materno, sed
neccatioriginalil experlem; enjus NalirittUiniinaqo pariu esl enixa vir^ineo.
iii baptismale.— IV. Ab hnc ttienof es?eMunicltmot CAP.II. — Exsulieui ergo k justi in Domino, «t in
Chrisium negttnlescorporaliler nalum. — V. AlioS laudeio Deici<rda
hcereticosnonnihil haberesani, MtmicttabsnihiYnoii credeiitium, et mirabilia eius con-
impinm.—VI. Ab illorum ficta pittate cavendum; fileaiiiur filii lioiiinum : qiiouiam in hoc prsecipue
unilali fidei, sine qua nihil verum, inhmrendum 1 l Dci opere htimilitiis nosira cognoscit, quauti eam
esse. suus condiior ivsiiiuaiit. Qai cum origini humans
78 CAF. I. —Semper quidem, dilectissimi, di- multi.ra dederil, quod uos ad iinagineiu suatn fecii,
versis niodis mnltisque mensuris huniano generii rep.iralioui nostr* longe ainplius iribuit, cum servik
6 bnnilas divina consiiluit, et plurima provideutiae formaeipse se Dominus coaptavii. Quamvis enim ex
suae muiiera oimiibusretro sieculis cleraenter imper- una eadetnqtie pietale sit, quidquid creatarae Crea-
tiit; sed in novissimis tempnribus omnem ahundan- tor iiiipendii, wiMs kiintm Wiiruiiiem •hohiinemad
tiam solitae benignitaiis exeessit, quando iri Christo, diVinaproficcfe, niftxiityeuiriad humana descwidere.

*Sic ex mss. S. Petri et prima editione. AL, in- D * Umis ms. S. Pettl et prima ediiio, ut quod.
telligenter. h SuppHeviraiisdjfois ex mss. et ecfiiioni-
•• Ita codd. S. Petri, quilius congruunt mss. toi- .iliqnot
bus. Dein primi» ciritio : Jutttvit Dontinus vetiatem
lecl. 1 el 2. SOHMII «nini <omilt>unlvocem nostra, Dvvid.'Cod. s. Ptii, Juravii bomtttus, et non pm-
qiiam praeferuntalii codires, et Leonino more exi- nitebiteum : De fructv viittris ttii psiiatn super sederit
gcre videiur siibsequensv«x ipsius. Autea legeb iiur meam.
in edilis el aliquol mss. : Sicut faclus est Domimis 1 * Ms. Bnn. et prfrtraefliiio, IWixin cod.
caro notira nascendo, iiaetnos <faciisumus ipxiusrS- cAnciptVt.
S. Pelri, vocabuntpro vocnbiiur; et iu duobus ejus-
nasccndo.Posi patica, Sjiiridis Dei, pro Spiritus «an- dem na-ilicae,quod est interpreiatum.
cti,<•esi tn nminitliis«-orficttms. i lo duolius Vat. et unu lion., noti dubium quod.
Cnd. o\ Petri, & nvtira peecat» dHlfre,ittttti in1 Priina editio, non dubie guod. Duo mss. S. Petri et
nos Moimiper/%Br«.^in1n«wqui1}uscodd.-,fer infi- unus Val., non dubium, iinfe quoit.
nita teeiutaittecttiortnn. kRetiuuimus leelimieni prlniir editionis, quae mss.
AU<9.S. Pelri ac «o%.,et prima editio, veritats Lectioniriis S. Peiri et •odd. collc t.3'C'inipiobatur.
divina. In eirteris edilis et mss. desiderautur verba, justi in
6 Aliqui codd. Vat. et Bon., ac prlma
ediiiO, mh- Domino, el.
teriam. 1 Quiiiiiie mss. el prima edii.io. diei
' DuoS. Petri et unus Vat., ' opere ; sed
signationO-us. antea scribeudiiin luer.u, in Imjns.
"
<m SERMO XXIV. 206
Hoc autem nisi facere digiwretur omnipotens «Deus, jA 12). In hac nativitateetiamIsaiaesermo compleius esl
nnlla queinquam species justiiiae, «iilla forma sa- dicentis: Prodttcat lerra,el germinetSalvalorem,eljus-
pienliie a captivitate diaboli et a prolundo aeternae titia oriatursimul (Isa. XLV,8). Terra enim carnis lm-
i mortis erueret. Coiidemnalioenim ex uno in omnes mana?,quaein priiuo fuerat praevaricatore maledicta,
•Jcum peccato transiens permaneret.ei leihali vulnere in lioc solo beatae virginis pariugerraen edidii beue-
; i>tabefacta natura milluin reiiiediiiin reperirel, quia diclum, etaviiiosuae siirpisalieiiuin.Cujusspiritaleiu
conditionemsuam suis viribus iniit;<reuon posset. oriijinem k in ngeneraiione quisqueconsequitur : et
Primus iiamqie boino ciruis subslauii.nn c accepit omni liomini renascenti aqua baptismaiis inslar e-t
e terra.et rationali spiritu per insiilfl.itionemcrean- uteri virgiualis, eodem Spiritu sanclo replente fon-
tis animatusest (Gen. n, 7) ut ad iniagineiiiet simi- lem, qui replevitet virginem ; ul peccaluni quod ibi
litudinem auctoris sni vivens, fmiitam " Dei bonitatis vacuavit sacraconcepiio, hic iny-lica tollat ablulio.
atque j"usliti;ein splendore imitaiiouis laiiiquam in CAP.IV. — Ab boc sacramenlo, dilectissimi, in-
speculi niiore servaret. Quain naliirtc suie speciosis- sanus Manicliaeorumerror alieims est, nec ullum
simam dignitatem si per observaniiam legis datac habeniin (Jirisii regeneraiione consoriium, qui eum
perseveranter excolerel, ipsam illam terreni ci.rpo- de MaiiaVi>ginenegant corporaliler iiatiim : utciijiis
ris qualitalem ad coelesteingbiriain meiis incorrupia R nou creduut veram nativiialem, nec veram recipiant
perducerel. Sed quia invitlo e dcceptori teinere pa-sioiiem; el quem n >11 conliien ur vere scpullum,
atque infeliciter credidit (Gen. m, 6), et sup; i iii.c abunaiii veraciter susc.ilaium.Ingressi eniiu praeru-
'coiisilii-acquiescens, repo-iium lionons augineiiiuiii piaiu exsecraiidi dogmaiisviam, in qua nilnl nou ie-
oecupare maluit quam uiereii, non soliiut ille homo, nebrosiiin, iiilnlquc non lubricum est, ruuni in pro-
sed eiiam universa in iilo posieriias ejus audivil : fuuda morlis per praecipitia falsitatis; nec aliijuid
Terra es, et in terramibis ( Gen. m, 19). Qualis ergo solidum, cui iiiniiautiir, inveiiiiint, qui l pra ler
terrenus, tales et lerreui (I Cor. xv, 49); et iieiuo omnia diabolici probra commenti, in ipso pnccipuo
immortalis, quia ncino coeleslis. observantiaesuae festo, sicut proxima eorum confes-
CAP.III. — ' Ad bocitaque peccati et morlis vin- sinne palefartum est, ul aniini, iia ct corporis pollu-
culura resolvenduin, omnipotens Filius Dei, omnia lione l;i'taniiir,mnec fidei inlegriialem, nec pudorera
implens, omnia cootinens, aequalis per omnia Patri, servautes; ut et in dogmalibus 81 suis impii, et in
st s in una cx ipso et cum ipso con-eiiipilerniis es- sacris inveiiianliirobsceni.
ientia, naiuram in se stiscepit humanain, ei Creator CAP.V. — Aliaericreses, dilectissimi, licetmerito
a« Doroinus omniuin reruro, dignatus est 80 uuus omnes n in sui diver^iiaie damnandae sint, habent
esse. inorialium; elecla sibi matre, quaui fccer.it: C taraen singulae in aliqua sui parte quod verum est.
quaesalva integritate virginea, corporeae essel tan- Arius Dei Filium minorem Palre et creaturam esse
tum ministra substantiae, ut buuiani h seminisces- definiens, el ab eodem imer oinnia crealum puians
sante coniagio, novo houiiiii et puriias inesset et Spirilum saiictnm, magnaimpietate se perdidit; sed
veritas. Non ergo inChrislo ex ulero virginis geniio, sempiiernam atque iiicommulabileinDeitaiem, quaro
quia naliviias esi mirabilis, ideo nostri esi natura in Tiiniiatis unitate non vidit, in Patris essentia non
dissimilis. Qui enim verus est Deus, idein verus ncgavii. Macedouiusa luminc verilatis alienus, divi-
est hoiuo; et nullum est in ulraque substantiaiiienda- nilatem sancti Spirius non recepil, sed in Patre et
cium. VerfcuMi carofactum esttprovectione caruis, non Filio unam polentiam, et eamdem confessusestesse
defeciiooeDeitalis : quacsic poteiiliara su un boiiila- naturam. Sabellius ° inexplicabili errore confusus,
lemquemoder.itaest, utet nostra suscipiendo prove- uniiatem substauliae in Palre, et Filio, el Spiritu
heret, et sua comniuiiicando i non perderet. in hac sancto inseparabilem seniiens, quod aequ.ili.ati tri-
nalivitsleChiisti secundum prophetiam David,renlas bttere debuit, singulariiati dedit. Et cum veram Tri-
deterraortaesl,etjuslilia de cmloprospexit(Ps. Lxxxiv, nitatem intelligere non .valeret, unam eamderaque

» Vox.Deui addita ex mss. S. Peiri, Vat. et Bon. D ] editio, gencris; et, Non enim, pro, Non ergo.
ac prima editioue. Mox specie pro species in ms. • Adilidiinus noitri ex duobus mss. S Petri, et
S. Petri. confniiialur ex episiola 28. ad Flavianum, cap. i.
b Duqmss. Vat., unus Bon., ac priina la- i ln duobus coild. S. Pelri ac tolidem Vat., uuo
editio,
befacta. Cod. S. Petri, labefactata. Ron. ac piima editione, nonproderet.
< Sic ex nostris mss. et editis anle k Duo mss. S. Petri, in regenerationeconseqttimur.
Quesnelluro,
apud quein, accipit. 1 lta Quesnellus cum prinia editione et tribus no-
d Dei abesl in prima editione. stris codicibus. Al., propter. Paulo post, et animi el
e Editi ac nounulli codd., et deceptori, vel alque COrporisin cotld. S. Pelri.
derepioti. Delevimusconjunciionem cx duobus mss. ">Ita emeiidaviniusex ms. S. Pelri, ei duobus Vat.
S. Pelri. atqut; uiio B'iii. Al., n quein fide inteyrilaiem, necin
' Aliquotcodd. el prima ed lio, Ad
s Duomss. S. Petri iguorant i»i. Deuihujus. pudore servantes.Iu prima ediiione et in alio ms.
cod. Bou. Kon., nec in pudore, nec in ftde integriiaiem ser-
et prima editio, in ipso sempiiemus, pro cum ipso vantes.
consempiiernus.Infra : Nuiuram suscepit nostram in u Editi, in sua perversitate.Correximus ex mss. S.
duobus rass. S. Pelri, pro, naturam in se suscepit Petri, cum discrimen cujusque S. pontifex ootel.
Ifjimanam. Paulo post iidem codd. S. Peiri, et Bon., i'erum ji:.
Quatuorcodd., in quibus_du«u S. Petri ac prima " Sic cx cod. S. Petri. Alias, inexplmabili.
»07 S. LEONISMAGNISBRMONES. Mf
credidlt sub triplici appellatione personam. Photinus A . tricutper Odemjustilia, ita etiam per fidem veram
menlis caecitatedecepius, in Cbristo verum et sub- vita obtinetur aeterna, dicente Domino Salvatore:
stantiae nnstraeconfessusest horainem, sed eumdem Hmc etl autem vita teterna, ut cognoscantte tolum
Deuin de Deo ante omnia saeculageniium esse non verum Deum,el quem mititti Jetum Chrittum (Joan.
credidit. Apollinaris, lidei solidilate privatus, Filium xvii, 3);' qui vos prolkere et perseverare facial usque
Dei ita veram humanae carnis credidit suscepisse in finem, qui vivil et regnat cum Patre et Spirilu
naturam, ut in illa came diceret aniinam non fuisse, sancio in saeculasaeculorum.Amen.
quia vicem ejus expleverit ipsa Divinitas.Hoc molo SERMO XXV [Al. XXIV].
si omnes quos calholica fides anathematizavit s In NaiivitateDomini V.
retractentur errores, in aliis atque aliis quiddam SYNOPSIS. — I. Rudibus Eccletim filiit debitorem te
invenilur quod a damnabilibus possit nbjungi. In falttur Leo. Non in tola mandatorumobtervantia ,
ted el in Iramile fidei angnslam ette viam — II.
Manichxorum aulem scelestissimodogmaie prorsus
Vtrbum Palri mqualeet contubfantiale, per incar-
nihil est quud ex ulla parte possit tolerabilejudicari. nationem Patre minorcm factum quoad humanam

CAP.VI. Se<lvos, dilectissimi, quos nullis di- naturam. — III. Profundmn incarnaiionit myste-
gniusquam beali Pelri aposioli alloqnor verbis, genus rium expenditur. — IV. Chrittum in veteri leqe
in nova mistum, nonnisi Spiritu Dei
eleclum,regate sacerdoiium,gens sancla, populus ac- B prawwniia/um,
eognosci potte, — V. Nisi Veroutncaro fierei,mort
quisitionis(I Petr. n, 9), aedificalisuper inviolabilem
regnaret ab Adam.Filiut Dei hoinofactut, —
ul homi-
petraro Chrislum, ipsique Domino Salvatori nostro nes fierenlfilii Dei. Virius baptismalit. VI. ln-
c.iniaiionemel mytteriumeise et exemplum.
per veram susceplionem nostraecarnis inserti, per-
maneie stabiles in ea fide quam confessiesli= roiam CAP.1. — Quamvis, dilectissimi, ineffibilissit nati-
multis testibus, et iu qua renati per aquaui et Spiri- vitas Doraini nosiri Jesu Christi, 83 Q"a se naturae
tum sanctum , accepistis b chrisma salntiset signa- noslraecarne vestivit: audeo tamen non de faruliatc
eulum vitaeaelernac.Si quis autero vobis aliud annuu- mea h fidcre, sed de ipsius inspiialionc praesumere,
tiaverit pr.eter id quod didicisiis, anathema sit. No- ut in diequi ' in sacramenium humanaerestitutionis
lite impias fabulas praeponere lucidissime veritaii, elecius est, aliquida nobis quod audientes po^sit aedi-
et quidquid contra regulara catholici et apostolici ficare pnnnatur. Non enim quia major pars Ecclesias
symboli aut legere, aut audire contigerit, id omnino Dei quod credit intelligit, ideo necessariuin non est
mortiferum et diabolicumjudicaie. Non vos sedu<ant etiam quaedicta sunt dicere, cum ulique iiiincinuliis
deceptoriis anibus ficta el simulaia jejunia, que non ad Gdemj>rimumvenientibusoris nostri ofliciumde-
ad purificationein, sed ad perditionem82 c profi- beamus, meliusquetitdoclosnnerirejamnntU, quam
ciunt aniuiarum. Speciera quidein sibi pietatis et ca- C ( rudes fraudare discendis. Quod ergo Filius Dei, qui
stiiaiis assumuni, sed hoc dolo actuum suorum ob- cuuiPalre et Spiritu sancto non unius per-onas, id
scena circuraiegunt, et d de profani cordis penetra- uniugessentiaaest, dignalus est i humilitatis nostrae
libus jacula quibus simplices vulnereutiir emittunl: particeps Geri, etuuis passibilium, unus volnitesse
ul, sicut ait propheta, sagitlent»inobscurorectoscorde mortaliura , tam sacratmn tamque mirabile est, ul
(Ps. x, 3). Magnumpraesidiumest lides inlegra, fides ratio divini consilii sapiemibus muiuli patere non
vera, in qua nec augeri ab ullo qiiidquam, nec minui possit, nisi humanae ignoranliae tonehras lux vera
potest: quia nisi un.i est, fides non est, dicente discusserit. Non enira in solo opere virtuiuin. aut in
Apostolo : Unus Dominus,una fides, unum baptisma; sola observaniia maiidalorum, sed eiiam in tramite
unus Deut et Pater omnium,qui super omnes, et per fideiangutta et ardua viaett qumducitad vitam(Matth.
omnia, et in omnibusnobis (Ephes. iv, 5). Huic uni- vu, 14); et magni laboris est magnique discriminis,
tati, dileciissimi, inconcussismemibus inlixretc, et inter dubias imperitorum opinioneset verisimilesfal-
', in bac omneni sectuminisattcliiaiem(Heb. xn, 14), siiales per unam k sanaedocirinaesemilani iuoffensis
in hac praeceptisDomini deservite, quia sine fide im- grcssibus ambulare; et cum undiqtie se laquei erro-
possibileett placere Deo (Hebr, xi, b), et nibil sine ris opponant, omne periciiluni deceptionis evadere.
illa sanclum, niliil castum est, nihil vivum: juslus 'v Quis autem ad baecidoneus, nisi qui spiritu Dei do-
«nim ex fide vivit (Habac. n, 4); quam qui diabolo ceiur et regitur? dicenle Apostolo : Not autetn non
decipieute perdiderit, vivens c moriuus est, quia spiritum hujus mundi aceepimus,sed spirilum qui exi
• lta mss. dno S. Pelri, quibtisconciuit codex Ca- Nativitate Domini conlra hcereticos; in alio, eontra
sinensis cnllect. 1, ubi anathemat, lorie pro anathe- Judmosel hmrelicos.
matitat. Vulgati et alii codd., dainnat. h In editis ante Quesnellum cl in al qu hus mss.
b Ed., charisma. Qcxs. — Nos vero hanc lectio- deest fidere, quam vocera prse->ertim in n..-s.s. Petri
nem in nulla editione, qua usi smnus, reperimus. et Casin. iuvenimus.
Po*t pauca, aliquid annuntiaverit,prn atiud annuntia- 1 Unus cod. S. Pelri, in sacramento humanm
verit, in inss. S. Petri et prima editione. restitutionis. Alius S. Peiri etquatuor Vat., tn tacra-
• Al., proficient,in uuo ms. Vai. menlohumanmrettaurationit.
a Mss. S. Petri, Ron. et priina edilio, de profa- i Ila duo codices S. Petri et sex Vaticani, uti
nit. pariter legitur cap. 3. Al., humanitatit. Proiuiscue
• Cod. Bon. etprima editio, mortuut erit. tamen voces humilitat el humanitat a Leone usur-
' In eodem Ron. el pritna editione, not. pantur.
t In nno ms. S. Petri bic sermo inscribilur: de k Ms.S. Petri, tanam.
10» SERMO XXV. 110
Dto est, tti sciamut qum a Deo donata tvnt nobit (I A l vit. In assumptione enim naturaenoslrx noots tactus est
Cor. n, 13); canente etiam David: Ueatut • homo gradus quo ad ipsum per ipsum possimus ascendere.
quem tu erudierit, Domine,et de lege tua docuerit eum Nam illa essentia quaeseraper ubique tOta esi, locali
(Pt. xciit, 12). descensione non eguit, et lam ei propriura fuit toiam
CAP.II. — Habenles itaque, dilectissimi, inter liomini inseri, quaro ei proprium esl loiam a P.itre
pericula erroris praesidia veritatis, et non humanae non dividi. Manet ergo, quod in principio erat Ver-
sapientix verbis, sed lioctrina Spiritus sancti eruditi, bum (Joan. i, 1), el non est ei accidens ut quod est
quod didicinras b credimus, quod credimus praedica- aliquando non fuerit. Senipiieme enim Filius, Filius
mus, Dei Filium anie saecula a Patre genitum, et est; et seinpiterne Pater, Paterest. Undecum ipse Fi•
Patri sempilerna et consubsiantiali .equalitate cose- liu- dical: Qui videt me, videlet Palrem (Joan. xiv, 9),
ternum, veuisse in hunc iiiundum per uteruiu Virgiuis excaecavit te, o haeretice, impietas lua, ut qui m»je-
« in lioc sacramenium pietatis electae, in qua et ex staiem Filii non vidisti, Patris gloriam non videres :
qua mdificavitsibi Sapientia domum (Prov. ix, 1), et dicendo enim geuiium esse qui non erat, Filium as<
formam sibi servi in similiiudiiiem carnis peccati, seris temporalein; et dura Filiuin asseris lempora-
incommutabilis Verbi Deitas coaptavit (Ront. viu, lem, h credis Patrem esse muiabilem. 85 Mutabiie
3): in nullo apud se et Patrem et Spiritmn sauctuiu 3I enim est, non solum quod minuiiur, sed etiam quid-
minor gloria sua : quia diiniuutioiiem et 84 varie- quid augetur; et si ideo Patri impar est Geniius,
iatem summaect .elernaeesseutiaenatura non recipit. quia, ui tibi videtur, generando eum qui non crat
Propter nosiram aulem inliruiilatem exlenuavit se geniiit, imperfecta erat etiam generantis essentia,
>
incapacibus sui, d et velamiue corporis splendorera quae ad habendum quod non habuit, generandu
raajestatis suae, quein visus homiiium non feiebat, profecit. Sed hanc impiam perversilatem tuam lidei
obtexit. Unde etiam exinanisse se dicitur (Philip. u, catholica exsecratur ei daranat; quae in Deitate vera
7), tamquam se prnpria virtute evacuaverit, dum in nihil lemporaliiaiis agnoscit, sed unius sempiternita-
ea humilitate qua nobis consuluit, non solum Patre, lis el Pairem confnetur, et Filium : quia splendorex
sed etiam seipso factus est iuferior. Nec aliquid illi luce ortus non est luce posierior, et lux vera num-
hac iuclinatione decessit, cui cum Paire et Spiritu quam esl sui sjilendoris indiga, sic substantiale scm-
sancto, hoc quod est es^e, comraune est: ut hoc per habens fulgere, sicut substantiale seniper habet
ipsum intelligamusad omnipoleniiam pertinere, quod existere. Hujusautem splendorismmifesiatio, missio
qui secunduin noslra minor est, scciinduin propria dicitur , qua Chrislus mundo apparuit. ) Qtii ciiiu
minor non est. Quia enim lux ad obeaecatos, virtus oiiinii invisibili majestate sua semper implerel, ta-
ad imbecilles, misericordia respexit ad miseros, de, C men quasi de remotissimo altissimoque secreto, iis
magna facium est ' potesiate, ut Dei Filius subsian- quibus erat ignotus advenit, cum cacciialemignoran-
tiam hiiinaiiaui causamque susceiierit, qui et nosirara, liae sustulil, et, sicul scripium cst, sedentibusin tene-
naiuram quain coudidit reformaret, et mortem quam, bris et in umbra mortis, lux orta est eis (Isai. ix, 2).
non fecit aholeret. CAP.IV. —Quamvis enim etiam prioribus sacculis
CAP.III. — Repudiatis igitur longeque rejeciis. ad illuminaiioiiem sanctornin pairiimelpropheiartira
omnibu&opiuionibusimpiorum, quibus aut stultilia, luiuen veritatis emissum sit, dicenie David: Emitle
est %Chrisius. ut scandalum, exsuliet rectarum men- lucemtuam et veritatemtuani (Psat. XLII,3); et di-
tium fides, et verum unumque Dei Filium, nou solumi versis modis multisque signis opera pr.cseotiae suae
secunduin Deitatem qua a Patre geniius, sed etiami Deitas Filii k declararit; omnes laiuen illae significa-
secundiini humaniiaieiu qua de matro Virgine estt linnes, cunctaque miraciila, lestimonia fuerunl istius
natus, intelligat. Ipse esl enim in humilitate nostra, missionis de qua dicit Apostolus: Cumergo venil ple-
qui est in m.ijestate divina , verus homo et verus3 nitudo temporis, misit DeusFilium suttm, ' factum ex
Deus: senipiternus in suis, temporalis in nostris ; muliere, faclum sub lege (Galat. iv, 4). Quid vero hoc
uiium cura Palre in substaniia, quae numquam fuitt est, nisi Verbum carnem fieri, Condilorem mundi
roinor Patre, unuin cura matre in corpore quod crea-- D per uterum Virginis nasci, Doniinum majestatis hu-
* In prima editione deest homo. nello retinuimus ex pluribus et potioribus nosiris
h Mss.S. Pelri et unus Vat,, credimut et
prmdica- codd. h lia melius ex codd. S.Petri. Editi cumaliismss.,
mus Dei Filium Deum ante smculaa Pntre genitum.
Prima etliiio addit Deum, et nmiuita Patre. credidisti.
c Codd. S. Peiri, in hoe sacramenlo. i Ediiiones posteriores prima et anleriores Ques-
d ln mss. S. Peiri, et uiio Vat. ac editione Venetaa nello, adhibendo quod non habuit, generando perfe-
an. 1485, el t»i velamine. Potiores codices lectionem lextuiinsertam appro-
* Ita codd. Quesn. et plerique nostri; sed in anteaa cii.
bant.
vulgatis ette aberat. i Ei cum omniain duohiis mss. Vai. et prima edi-
' Al. in uno Vat., pietate. Mox duo Vat., tubstan-;- tione. Dein abstulit pro sustulu in aliqitibus nostris
tiam, humanamque causam tusciperet. In coilice S.>. codd.. qui eiiam praeferunl conjunciionein et, in
Peiri similiier legitur tusciperel. Dein in iisdem Vat.
t. ediiisanteQnesn. <>inissam.
decstnoitram. * lia ex duobus mss. S. Petri et uno Vat. colleci.
* Edui anie Quesn. et plures no-tri codices, Crux x 5. Al., declaravit.
Chritti. At Chrittus est in ms. S. Petri. Aliquanto o l Ediii naium. Recepimus laudatorum codicum
post, in humUitate pro m humanilate, cura Ques- ,• lectionem, quaeVulgataecongruii.
Sll S. LEONISMAGNISERMONES. gtf
m»nis se coaptare primordiis,et licet conceptui spi- A diens usque ad crucem, fecit ut in ipso omnesvivifi»
ritali niilia sint terreni semims mixta Contagia,ad careulur. Ille cupidus houoris angelici, naiur* suaj
suscipieudam lamen veraecarnis substamianisolam perdidiulignitaiem; hic inliriiiiiaiisnoslraesusiipien*
a sumere de matre tiaturam? flae missione,qua Detis conditionem, propter quos ad inlerna, descendit,
unitus est bomini, Filius impar est Patri, non irted eo dem in ccelesiibus collmavii. Postremo illi per
quod ex Palie, sed in eo quod esi factuSex homine. elalinnem lapso dictuin esl: terra et, elinterratn
jEqualiiatem enim, qu;imiiiviol.ibilemhabet Deitas, ibis (Genes.m, 19); huic per siibjVciionemexaltato
non corrupit humanitas; et CieatoriSad creaturain dictume t: Sedea dextris meis,donecponaminimicqs
<descensio,credeuliumest ad aeiernai»proveciio.JVom tuot scabellumptdurri tuorum (Ps. cix, 1).
quia, sicul ail Apostolus,insapienita Dei nohcognovit CAP.VI.—H.CCDomininosiri opera , dileclissimi,
mundusper sapientiamDeum, placuit Deo per stul i- non so'um sacrameiiioh<>bisuiilia sunt, sed etiam
tiam prmdicationissulvoifacere credenies(lCor. 1,21). iiniiationis exemplo, si in disriplinamipsa reraedia
Mundoergo, id est prudentibus inundi, sapieutia sua traiislerantiir, quod>|iie impensumest d mysteriis,
caeciiasfaeia est.nee poiiieriini per illam cognoscere prosit et moribiis : 87 '" meininerimusnobis ia
Deuni, ad 86 cujus noiitiain non nisi in sapientia liumilitateet inansnenidiiieRedemptoris nosiri esse
ejus aceeditar. Et ideo qtiia mutidus de vanitate B vivendum:quoniani, sicutaii Apostolus.si compali-
suorum dogmaliiinsuperbiebat, in eo constituit Do- mur, el conregitabimun (Rom.viu, 17). FRCSTiueenim
minus salvandorum fidein, quod et indiguiimvidere- appellamur Cbristiani, si imu.iiores non simus Cbri-
tur et stulium,utc deficientibusonnirbiisnpinioniim sti, qui ideo se viam dixit essc [Jvan. xiv, 6), ut con*
prassumpiionibus, sola Dei graiia re>elaret quod versaiio magistrif s.lforma disciputis,et illarn bumi-
comprebcndere humana intelligemianori valeret. HlaleitieligntserVus. quam seciaius est Diiminus;
CAP.V.—-Agnoscatigilur caiholica fi eS in humi- qui vivil et regriat in siccula saculorum. Atnen.
litale Dominigloriam siiam, et de salutis suaesacra-
SKRMOXXVI [Al. XXV].
mentis gaudeal Ecclesia, quai corpus estChiisti:
8 /n Nathilate Dotnini VI.
quia nisi VeibumDeicaro fieret et babitarel in nobis,
nisi iu coniraunioiiemcreaturaeCrealor ipse descen- StNOPSIS. — I. iVaJ/iiffls/ts
ei infanlimChrislitnysleria
derel, et vetustaleni liuniaiiamad novumprlncipiura xmmquam non tsse rtcolenda.— II Eccleshm, ditrii
Chnsii ortum venerotur, iuum celebrare.—III Ques
sua nativiiate revocaret, regnaret mors ab Adam iil ptixquam Chrislut sine seminenatcens largilnr.
(Rom. v, 14) usque in finem, et super omnes boml- -*IV: Qiiifiliui Deiest. bevm imitelur, Dei gralice
nescondemiiaiio insolubilispermaneret, ciim desola volmiaiiqueserri<'t.-°-V.Kafal.s Domlri\,naidiiseit
conditione nascendi, uua cuuctis esset causa per- ft pacis. Pax mundiel electorumqualit.
eundi. Solus itaque inter filios hominum Dominus CAP.I. — Oinnlbtis qtiiderii diibiis, dilectissimi,
Jesus iiinncens nilus est, quia solus sine carnalis atque lemporibus, iinimig' fidelium divina meditau-
concupisceutiaepollulionecnneeptus.Factusest bomo lium Domini et Salvatoris nostri ex matre Virgine
nostri generis, ut nos divinae naiuraepossimusesse ortus occurrit, iit merisad confessionemstii auctoris
consortes. Oiiginemquam sump-it in ntero vbginis, erecta, sive in gemilu snpplicationis, sive h in exsul-
posuit in fonte baptismaiis; dedit aqua», quod dedit talinue lartdis, sive in sacrilirii oblalione versetur,
matri; virtus enim Allissimi ci obnmbratin Spiritus nihil crebrius, ' niliihjue fideniius siiritali ailingal
sancli (Luc. i, 33), quaefecil ut Maria pareret Salva- iniiiiin, qiiam quod Dcus f)ei Filius,geniius dePatre
torem, eadein facit ul regeneret unda rredentem. coaeieruo,iilemetiam partti est naiiis huroano. Sed
Quid aulem sanandis .rgris, illuminandiscccis, vivl- hanc adorandnmin cceloet in ierra nativilalemnul-
ficandis mortuis aplius fuil, quara ut superbfte vul- lus noliis dies mrtgis qilani hodiernus insinuat, et
nera bnrailitatis remediis curarenmr? Adani prse- novtt etiaftiin eletiteiitis liice r.idiaiite, J coram sen-
cepta Dei negligens, pecfculiinduxit dnmiiailonem; sibus imStriSmiiSbilissacfiiriiemiirigerit claritaiem.
Jesus faclus sub lege reddidil jiisiiiiselibertnlem.Ille Non solumenimintaemoriarii.sed iuci>nspecuimt]uo-
diaboloobteinperans usque ad pr.-evaricatiohem,me- D dammodofedit angeli Gabrielis curii Maria stti|ienle
ruit ut in ipso onines morerenlur; bic Patri obe- Colloquium,kel concejhio ilcSpiiiiu sanclo tam mire '
* Prima edilio, sumptit. tente et Spiritu sanctbin sttculn smculorum.Amen.In
h Sic ex mss. S. Petri ei prima editione. AI., snb- cndd. Vat. colteer. 4.: Qui vhit et regnat cum Deo
veclio. In nno cnd. Vat., tubveaio : quia, ticnl ail Potre in unilate Spiritui sancti ieus per oinniasmcula
Apostolus,non cognovit hic mundus per sapientiam smculorum.
Deum. KM».S. Peiri '.Sehno S. Leonispapmcon.rahmrt*
<-Coiijunclionemet, in ediiis Insertamanie vncem ticos d*'Natiri ate Dorhlni.
deficiewibus,tl<levimiis auclorilaie ms. S. Petri el h Idemcodex S. Petri, tn exdllaiibhe.
codd. Vai. collect. 4 ei 5. 1 lln ciimQuesii. hiss. S. Peiri. AnieriOreseditio-
d Codd. S. Petri, mysterium. nes. nihilqnemagit fidenler.
• Tres codil., autem pro enim; et dein, mtrius pro i fidlll, idlam. Magis jlactiit lectio mSS. S. Petri
timus. et nnius Vat.
' Ila ex mss. S. Petri. Itmn in ms. Vat. colleci. 5 * Im emend&viiQt.eshelln«,ritillumms. pignillcaqs.
habetur discipnlis. Krat in e.dilis, forma tsset disci- Emendalionem ei coneeiiitoioveniinus !n riiss. $.
puli, et illam humititatemeligeretservus.Deinin mss. Petri et alii» codd.; additio aritcm vocrim Bodie
8. Pelri: Qui vivitet rtynat cum DeoPatre omnipo- enimest in mis. collect. 5. Eratih edltis cnra quibtis-
«l.l SERMO XXVI. 214
— Nasciiur ergo, dilectissimi, non de
promissa quam crediia. Hodie enim auctor mrindi A CAP.III.
ediuis est niero virginali. ct qui omnes natnras ewn- carnis seiniue, seil de Spiritn sanclo Salvator, quem
didit, ejns est fseius Filius quam creavit. Hudie prinise transgresgionis eondemnaiio non lenerct.
Verbum Dei 88 carne apparuil vesiiium, et quod Unde ipsa collati muneris magniiudo dignam a nobis
niimquam full liiimanis orulis visibile, ccejiltetiam exigii sun splendnre revcreniiam. Ideo enim, sicut
niaiibnsesse tractabile. Hodie * geniium in nostrae besitus Apo-iolns ' docet, non spiritum hujus muntli
camis animae<inesuhstaiitia Snlvaioreoi angebcis v«- accepimus, sed tpiritum qui ex Deo est, ul sciamus qnm
cibus didieere pastores; et apnd Dmninicormn prue- a Deo donata sttnl nobis (I Cor. n, 12): Qui NOHaliter
suleS gregmn liodi<!evangelizandi forma prmcnndita pie coliiur, nisi id ei quod ipse tribuit olTeraiur.
est : ni nos quoque cnm cce^estis mil'tiae dieStmiS Quid « aulem in tbesaurn Dominicaelargilatis ad ho-
exercitu: Gloria in excelsis Deo, et in terra ptix ftomf- norem praesentis festi lam congruum poSsumus in-
nibus bonmvoluntatis(Lttc. n, i). venire, qiiain paceni, qun- in nativiiale Domini pri-
CAP.II. -Quatiivis igilur illa infatitia qusm Filii ma est angelicopnrdicala conceniu ? Ipsa enim cst.
Dei non esi dedignata majesins, iri Virum perfectoili quae parit (ilios Dei, nuirix dileciionis et genitrlx
aelatis arijeeiioit'-prove*ta sii, eiconsummato passio- unitatis; requies beaiorum, et oeierniiaiis habiiacu-
nis ei resiirreeiionis iriumpho, omnes sn^replae pro R Iimi; cujns hoc opus proprium et speciale beneficiuMi
nobis humiliiaiis traiisierini actlimes, rehovat tameri est, ut jungat Deo quos secernit de mundo. Uiide
nobis hodierna fesliviias naii Jesn ex Mnrta Vligihe Apostolus ad boc boiinni nos inciiat, dicens : Justi-
sacra primOrdia; et dum Salvatorls nosiri riduraftittS ficati ergo ex ftde, pttcem habeamut ad Deum (Ront.
ortiun, invenimnr nos nostrnm celcbrare princlpitim. v, 1). Cujus sentoniiae brcvitate omniuiu fere man-
Generatio eiiimChrisii origo est poimli ChriStiani, et datoniin coniiiiniur elTeclus: quia UBIFUERITveii-
naialis capitis natalis cst corporis. Ilabeanl licet sin- tas pacis, niliil ibi potcst deesse viriuts. Quid est,
guli quique vocaiorum ordinem suum , et omnes Ec- auiem, dileciissimi, paceni habere ad Deum , nisi
clesi.e lilii lenipornm sinl suocessione tlislincli, uni- velle quod jubet, ei nolle quod prohibet ? Si enini
versa lamen suriiroa fidelium, fome orta baptismatis, humanaeamiciliae pares»aiiimos ct similes expetunt
sicut cum Cliristo in passioue crueifixi. in resurre- voluntates, nec uun|uain diversitas morum ad fir-
ctione resiisciiaii, in ascensione nd dexteram Patris main poiestpervenire concordiam, qtiomodi divinae
collocati, iia Ctim ipso h sUnt in liaC nativitaie con- particepS erii pacis, coi ca placent quacDeodispli-
geniti. Quisquis enlm hominum in quacumqiie muudi cent, et iis appetit deleclari qiiibus illum novit of-
parle ciedenlium regeneialur in Christo, inlerciso fendi? Non esl Me animus flliorum Dei, nec talem
originalis tramite vetusiatis, iransit iu noviim Komi-'C sapientiain recipit adoptlva nnbiliias. Genus electtim
nem renascendo; necjam in propagine habeiurcar- etregium, regenerationis suae fespondeai dignitati,
nalis patris, sed ingermiue Salvator!s,qui ideofilius diligatqtiod diligit pater, el In nullo ab auctoresuo
hominis est faclus, ut no» filil Dei tssc possittius. dlssentiat, ne iterum dicat Doiiiinus: Filios genui
Nisi enim ille ad nos hac humiliintc descenderet, el exallavi, ipsi aulem spreverunlme. Agnovitbos pos-
nemo ad illum ullis suis meiiiis pervenirci. [Nilillliic sessoremsuum, et asinus prmsepe domini sui; lsrael
vocatorum cordilitiscaliginisinferaueiTennsapientla, autem me non cognovit, et populus mtus me non hi
nec se conira aliiindinem gratlic Dei. mox in ima tetlexit (Isai. i, 2).
rediturus, lerrenariiin cogitaiio»um ptilvis atioli.tt. CAP.IV. — Magntim esl, dllecllsslml, hnjiis mu-
Iiupleiuiii est in fine saeculorumqiiod erat aiiie tew- neris sacrameotuin, et omnia dona excedit hoc do-
pora aiterna disposiium ; et suh praesentia rerurii, num, ut Deushoniinem vocet filiiim, et homo DeuHi
signis cessantibus ligurarum,lex et prophetia veriias nominet pairctn : per bas enini lippellaiioues semi-
faela est: ui Abraham lieret ouiniiim gi-ntiumpaier, tur ct discitur quls ad laiitahi aliitndinein asccndat
et in semine ejus dareiur mundo promissa beuedi- afTeclus. Nam si in progenie caruali et siirpe lerre-
ctio; nec hi tamum essenl « Israelitae, quos sanguis na S0c'ar's pareniibus genitus vitia malacconver-
et caro genuisset, sed in possessionem haerediiatis 'D salionis obscuraut, ei ipso niajorum guorum lumine
fidei filiis praeparala?,universilas adoptionis intraret. soboles indignn confundiiur ; iii quem exittim ve
89 d Nec obstrepani ineplaruro calumniaequaestio- nient, qui propter amoreni niundi a generationc
ntim, nec effecius diviui operis raijocinatio humana Cbristi ron mciuiinl abdicari ? Si auicra ad liiiina-
, discutial; nos cum Abraliam crediiniis Deo, i>echae- nam. perlinet laudcin ut patriim decus in prole re-
. siiamus diflidentia (Rom. iv, 20), sed plenissime splendeat, (|iianto magis gloiiosuni est ex Deo h na-
scimus quoniam quod promisit « Doniinus, potens e=\ tis in autioris sui imagiiiem refulgere, et illum in se
ellacere. qui eos gtneravit osiendere, dkente Douiino : Sic
dam mss., et conceplione de Spiritu sancto tam mire e Mss. S. Pelri, Detis.
picnnissa quamcrediia, auctor inundi editus est. ' ln iisilem coild. S. Peiri, docuit.
a Vox geninnndesideraiur in m>. Vai. collect. 5. e Sopixisiiiiiius auiem pro enim ex mss. S. Petri
'' Edm, suntus. Aolepo endain credidiiuus lectio- et Vat.
qiiiliusdaiii
ncm du riiiii mss. S. P<lri e. uuiiis Vai. b Al., natos. Mox eos ex codd. S, Peiri et Vat.
* Vulyali. lsruel. Correximus ex mss. S. Pclri.
d Aliquicodd., Nonobstrepant. strijisimus. Al., illos.
»15 S. LEONIS MAGNlSERMONES. 21C
tuceat a lumen vetlrum eoram hominibut, ut videanl A g inquit, mundus amicitias suas, el mulios facit per-
operavestrabona, etmagnipcent Patrem vestrum qui verso amore concordes. Sunt eliam in viliis pares
ire cmlit esl (Mallh. v, 16). Scimiis quidem qtiod, animi, et simililtidodesider orum aequaliialem gignit
sicut Joannes apostolus dicil, lotusmundusin maligno aflectuum. h Et si quidam forsitan rcperinniur qui-
posilus est (Joan. v, 19) ; el insidianle diaholo et bus prava et inhonesta non placeant, quique illiciias
nngelis ejus, hoc innumeris tentationibus laboralur, consensiones a foederesuae cbariiatis excludant, ta-
ut hominem ad snperna nitentem, aut adversa ter- men etiam tnles, si vel Jndaei sint, vel ha-relici, vel
reant, aut secunda corrumpani; sed major est qui pagani, non de amicilia Dei, sed de pace sunt inundi.
in nobis est quam qui adver-um nos est, et pacem Pax autem spirilalium et catbolicorum, a supernis
cum Deo habentibus, ac semper Patri toto corde ' veniens, et ad superna perducens, cum amatoribus
dicentibus, Fiat voluntas tua (Matth. vt, 10), nulla mundi nulla nos vultconimunioiie misceri, sed omni-
praevalere certamiiia, nulli possuiilnoceieconflicius. bus obstacnlis resisiere, et ad vera gaudia a perni-
Accusantes enim nosnieiipsosconfessionibus nosiris, ciosisdeleciaiionibus evolare, dicente Domino : Ubi
et consensum aniini carni- concupiscentiis denegan- fuerit ihesaurut tuut, i ibierit et corluum (Matih. vi,
tes, inimicitias quidem adversum nos ejus, qui pec- 22) : hoc est, si deomum suut quaeamas, ad ima
citfi auclor esl, comtnovemus, sed inexpugnabilem B desceudes ; si sursum sunl quae diligis, ad summa
cuin Deo pacera gratiae ipsius serviendo lirnianuis, pertenies : quo nos unum volenies, unum sentien-
ul Regi nostro nou soliim «bedienlia subjiciainur, les, et in fide ac spe et in cbaritaie concordes, Spi-
sed etiam judicio copulemur. Quoniam si in eadem ritus pacis agat atque perducat : qnoniam quicumque
sententia sumus, si quod vult voluinus, et quod iui- Spiritu Dei aguntur, ii filii tunt Dei (Rom. vm, 14),
probat improbamiis, ipsejam pro nobis omnia bella qui regnat cnm Filio, et Spirilu sancto in saecula
conficiet, ipscqui dedit velle, donabit et posse : ut saeculorum. Amen.
siraus cooperalores operum ejus, el propheticom il- SERMO XXVII \Al. XXVI].
b
lud cum fidei exsultatioue dicamus : Dominusillu- k In Nalivitate Domini VII.
minatio mea el salus mea ; quem limebo? Dominus
SVNOPSIS. — I. jEqualii este periculi alterutram in
defensor viim mem a
; quo trepidabo(Ps. xxvi, 1) ? Chritto negare naiuram. — II. Verbum caro fa-
CAP.V. — Qui ergo non ex sanguinibus, nequeex cium est, quomodointettigendum? Quieffeciut? —
voluntate earnis, c neque ex voluntate viri, ted ex Deo III. Diabolumvarie hhminet tentare pro vuriis eo-
— IV. Quod soli orienti
con- ''' rum affctibus et tludiis.
nati tunt (Joan. i, 15), offeraiu Patri pacific<>ruin ex tnperttiiioneeste.
cordiam filiorum, d et in primogeniium novae crea- ' quidtimClirisiianiteinclinanl,
— V. CmteVicTGirpora hominumulitilaii servire.—
turae, qui venit non suam, sed miuenlis facere vo- C VI. Quis rectus creaturarum uius. Homo ad prm-
seniia natus, ad fulura renalus.
luntatem, universa adopiionis membra concurranl:
qnoniam graiia Pitris non discordes neque di-simi- CAP.I. — Festivilatis hodiernae dileciissimi, ve-
les, sed unum sentientes unumque amanies, adopta- rns veneraior est et pius cullor qui 92 nec de '<-
vit haeredes. Ad unam reformatos imaginera opor- carnatione Domini aliquid falsum, nec de Deitaie ali-
tet animam habere conformem. Natalis Dominina- quid seniit indignum : paris enim periculi malum
taliiest pacis : e sic enim aiiAposiolus : Ip.e est pax est, si illi aut naturae nosirae verilas, aul paiernae
nostra, qui fecit utraque unum (Ephet. n. 14) ; quo- gloriaenegatur srqnaliias. Cum ergn ad intelligen-
niam sive Judaeus, sivc geulilis, per iptum hubemut dum sacramentum Nativitaiis Christi, qua de matre
aecettum in uno Spiritu ad Patrem (lb., 18); 91 Virgine est ortus, accedimus, abigatur procul lerre-
qui ante passionis diem voluntaria dispositinne prae- narum caligo ratfonum,l et ab illiiniiuaue fideiocu-
lectum, discipulos suos bac praecipue docirina ' in- lis inundaiiae sapienli* fumus abscedai; divina est
formavit, ut diceret: Pacem meam do vobii, pacem enim aucioritas cui crediraus, divina est doctrina
meam relinquo vobit (Joan. xiv, 17). El ne sub no- quam sequimur. Quoniam sive legis lesiilicniioni,
mine generali pacis suae qualilas lateret, adjecit: sive oraculis propbetarum, sive evangelicaetubaein-
Non quemadmodummundus dat ego do vobis. Habet, D teriorem admoveamus auditum, verum est quod
a Quaedamaniiquae editiones, lux vetlra. Dein ex editi habeni, Habet autem sine non et voceni
inquit.
cod.S-Petri ei nno Vat., magnificentscri|>simus,pro tuas reperimus iu duobus codd. S. Pelri et in Casi-
glorificeni; simiiier euim legitur serm. 38, cap. 3, nensi. In auierioribiis eilitis, et mss. trium pnsterio-
el serm. 43, cap. i. rum colle<lioouni : iVonhabet, inquit, mundus ani-
i>lu ms. Vit. colleci. 5 deest fidei. citias veras, etmultos, etc. In uuo Valicano, quia mul-
*•Ms. S. Pelri, necex voluptate carnit, nee ex vo- tos, pro ei miiltos.
luptate viri. Sic etiam apud llilarium lib. l de Tri- h In mss. S. Peiri ct Val., At si; in prima editione,
niiate, n. 10,in vetustissimo codice ejusdem basilicae Acsi.
S. Petri. 1 In cod. S. Petri, est veniens.... qumcum ama-
d ln ms. B«non. et Vai., ac prima editione, etiam toribus.
in primogenitum. ) Addidimus et ex nostriscodd. Inprimaeditione,
e Ms. S. Petri etprima editio : Sicul enim. ibi est et cor tuum.
' Editi et aliquot codd. addunt tua, quod delcvi- k Uniis codex S. Pelri : Sermo S. Leonis papm
mns ex ms. S. Pctri el priuia edi ione. contra hmreiicosde Incarnatione Uonvni.
s Enim pro inquit suppouit Quesiiellus; qua au- 1 Sic ms. S. Peiri. Al., oculo. Prima editio, et i'-
ctorilate, ignoramus ; omues enim nostri mss, et luminantefidei oculo,
t<7 SERMO XXVII. 218
• beains Joannes plenus Spiriiu sanclo inionuit: In A lusias; in adoptionem veniunt alieni, et in baeredi-
prineipioerat Verbum,et Verbumeral apud Deum,el taiem iiigrediiinlur extranei. De impiis ju-ti, de
Deut erat Verbum. Hoc etat in principio apud Deum. avaris benigni, de iucontirieniibiis casti, de lerrenis
Omniaper ipium facta lunt, et sine ipso fuctum ett. incipiunt esse coelesies. Quaeantem esl ista inina-
nihil (Joan. i, 1 3). Et similiter veruitr est quod lio, nisi dcxterae Excclsi ? Quoniamvenil Filius Dei
idem pra-dicator adjecit: Verbum caro factum ett dissolvere opera diaboli (1Joan, 111,8), ei ita se 10-
et habilavitin nobit; et vidimut gloriam rjus, gloriam bis, nosque b inseruii sibi, ut Deiadliuinana descen<
quasi Unigtniti a Palre* {lbid., 14). In uiraque sio, fieiel boniinis ad diviin pro>ectio.
ergo natura idem est Dei Filius nosira suscipiens, CAP.III. — In bac aiiiein, dileciissimi, misericor-
et propria non amiitens; in homine liominemre- diaDei, CIIJIIS erg.i nos iiiagniiuiliuemcxplicare>non
novans, « in se incomuiutabilis perseverans. D<iias possumus, inulta solliciiudine praecavendum est
enim, quie illi cum Patre communis est, nullum de- Christianis ne diabolicis iterum capiantur insidiis, et
irimentiim omnipntentiie subiit, nec Dei foripam eisdem rursus, quibus i renunliavi runi. crrorihus
servi forma violavit, quia summa et sempiterna es- implicenlur. lSone iin desinit liosiisantiquiis.trnns-
sentia, quaese ad lium<nigeneri» inclinavitsalutem, figiirans se in angeliim lucis (II Cor. xi, 14), decep-
nos quidem in suam gloriam Iraustutii, sed quod R tionum laqueostihii|iiepraeiciidere,i-iulqunquo modd
erat esse non deslilit. Unde cum Unigenilus Dei lidemcredeniiuni corrumjiat. instare. Novitcui adbi-
minorem se Paire confiietur (Joan. xiv, 28), cui se beat aestuscupidiialis , cui illecebras gulaeingerat,
dicit aequalem(Joan. x, 30), veriiatem in se fnrinae cui appou.it 94 inciianienla lu.uiria'., cui infundat
utriusque demonstrat: ut et homanam probet iinpa- virus inviiiiae; novit quem inoeiore coiiturbet, quem
riliias, el divinam declaret apqualiias. gaudio fallat, quein metiiopprimai.quemadmiraiione
CAP.II. — M.ijestatiigitur Filii Dei corporea na- seducat; omiiium discutit cousuetudines, veniil.it
tivilas mhil abstulit, nihil coniulii, quia substantia curas, scrolaliir v affecins; et ibi causas quirril uo-
incommuiabilisnec minui potuit, nec augeri. Quod cendi. ulii quemq e viderii studiosius occnpari. lla-
enim Verbum caro facium est, non hoc significat, bet eteniui mulios ex eis quos lcnacius obligavil,
quod in carnem sit Dei natura mutata, sed quod a apios ariilms suis.'qiioniin ad aiios decipieutloset
Verboin unitatem personaesit caro snscepta ; in cu- ingeniis uiniur ei liuguis. Per istos reraedia aegriiu-
jus uiique nomine bomo toius accipitur, cum quo dinum, indicia futurorum, placationes daemonum,et
inlra Virginis viscera s<ncio Spiriiu fecundata, et depulsiones proiuiiiiiniiir iimbrarum. l Adduui se et
numquam virginiiate cariiura, tam inseparabiliier illi, qui lotam humana' vinc condiiionem de stella-
DeiFilius d est imitus, ut qui erat iniemporaliler de IC rum pemlere elTeciihusmentiunlur, et quod esl aut
essentia Patrisgenitus, ipse sil tempnraliter deute- divina»volunlatis, aut nostrae,indeclinabiliuindicunt
ro Virginis natus. Aliter enim ab aeternaemorlis esse fatorum. Quie lamen, ut cuinulaliu<noceanl,
vinculis non pos-emns absolvi, nisi iu nosiris fie- spondent posse mutari, si illis quae adversaniur
ret bumilis, qui omnipotens 93 e permanebat in sideribns supplici-tur. Ilnde couiineiitum impium
suis. Nascensitaque Oominns noster Jesus Chrisius m sua raiione destruiiur, quia si praedictaimn per-
homo verus, qui uuinquam destitil esse Deus verus, manent, 11011 siini fata metiienda; si permauenl, non
novaecrealuraein se fecit exordinm, et' in ortus sui soni astra venernnda.
forma dedil humano generi spiritale principinni, ut CAP.IV. — !>etalihns insliiutis eiiam illa gene-
ad carnalis generationis abolenda contagia, esset re- ratur impietas, ut sol n in imlio lione diurnae lucis
generandis origo sine semine criminis, de quibus exsurgens a quibusdam iusipieniioribus de locis
dicitur : Qui non ex sanguinibus,neque s ex volunlale emincntioiibus adorciur; quod nonnulli eiiain Chri-
carnis, nequeex volunlateviri, sed ex Deo nati tunt stiani aden se religiose fncere putanl, ut 1riii-quam
'Joan. i, 13). Quaehoc sacramentum mens compre- ad B. Petri apostoli basilicam, quoeuni Di-nvivo et
fendere, quaehanc gratiam valeat lingua narrare ? vero esl dedicata, perveniaut. supeiaiis gr dibus
Ridii in innocentiam iniquitas, el in novitalem ve-.D qtiibus ad suggestum ° areae superioris a.-ce<ditur,

•Wddidimusbeatus ex Lectionariis S. Peiri et ' Ita ex mss. S. Pelri et Veron. Al., non valemus
Vcnn. i Sic ex IIIS.Veron. et duubus Val. AI.,reniiHfiai>e-
b Irima edilio -addit, plenum
gratim et veritatis. ranf.
k Mss. S. Petri, Bonon., ac prima editio, effectns.
Dciu,/« utraque enim natura in duobus mss. S. Petri
et Vat ac piiiua ediiione. 1 Editi ante Qoesnelliiiii,et aliqui codd., Adduntut
c t-cld. S. Petri, ipse incommutabilit. Postea non etilli. Emeiidaiinncni coiifirmaiit mss. S. Pein, Vis
desiit, |ro non dettitit, in ms. Veronensi. ron. el Casin. Paulo effectibusreslitoinni- <x
d Sicex nosiris codicibus et prima editione. Cae- editis nnte Que-11.ei post melioribiisnosirW roiiicibos.
teri edii, unitur. ciuo mss colleci. 5, affeclibus; et iu
• Duo odd. S. Peiri addunt, et tublimit, Paulo Quesnellns
margine : Al., effeclibus.
anle, nonwteramus,pro non pottemut, in ms. Vero- m Al., hac. QUESNF.LL. in margiuc.
nensi. " Pramnsiiioiieiutn reposuimus ex mss. S. Pciri
' Pr.vpo*iioin abest a prima editione. et tribus Vai. ac prima ediiioue.
* Ms. S. ietri, ex voluptate, uli etiam in superiori 0 Quesnellus in secundaediliotie hauc nnnoiatio-
sermoue, ca^ 5. nem subjecii : « Antea legebnlur arm, eiiam in primq
> Cod. Boi. el prima edilio, interit. nowra edilione, Erroreui priraus depreliendil vi»
219 S. LEONIS MAGNlSERMONES. 220
eonvergo corpore * ad nascentem se solem refle- A est sol, vel quld est lnna, nisi» visibilis creaturas
^taKt, et eurvattScer^ictlHIS,Ih hdnorem se splendidi et coreores lucn elements ? quorum anum «u ma'-
brbis iriClint-nt.95 Quod fieri partim igrierantisevi- joris elaritniis, et aliud miiioris esl luniinis. fiiest
tiri, partim paganitaiis spiriln, muUrtnitabesciiiius entm alia diurna, alia nneiurna suni teni|tora, ita
et dolemus : qttia etsi quidam forte Creatorem po- * diversam in luiniuaribus qualiU|em Creater insti-
tibs pulchri luminis quam ipsum lumen, quod est tuit, cnm tamen priusquam ha:c ficrenl, etdiessine
irealura, Venerantur, abstinendum tamen est b ab solis offlcio, et noeies slne lunie miuisterio pratces-
tpsa specie bujus officii, quara cttm in nostris inve- slsseni. Sed ' eomlebantur ista ad faeicndi hominis
nit, qui deoritm Culium rellquit, nonne hano Secum utilitatem, ut rationale animnl nec in dUlinciione
partem opinionis vetuslae tamquam prubabilemre- mensium, nec in reeursti annorum, nec in dinumt»
terilabil, quam Chrislianiset impiis Vlderilesse eOm- ratione 96 temporum telleretnr : cum per ' inacqua-
munem? llum horarum ImpBfesmoras, et dissimiliumoriunm
CAP.V.—Abjiciaiur efgo a consuetudine fidelimri signa manlfesta, et annos sol eoncluderet, etmenses
darimanda perversitm, nec bonor uni Deo debilns, mba * rehrivaret. Qriarto namqtie, ut legimus, die,
eorum rltibtis qui erenturis deserviont, inisceatur. dixit Detis : Fiant tUminariahi /Intwmento emli, tt
Dielt enhn Scripiura divina : DominumDeum luum B lueearitsuptr terram, et dlvidaniinter diemet neetem,
adorabit, tt illi toti lervies (Matih. iv, 10). Et beattw et sintin tigna, et tetttpon, et diet, et annot, et tint fn
Job, homotine quereta, nt ait Dominus, el conttnent firmamente eeeli, ut iuceant super terrom (Gen. i,
te ab omnire mata (Job. i, 8), Numquidvidi, Inqul», 14, 15).
toiemcum fulgeret, ellunamincedentemclare,et Imta- CXP.VI. — Expergiscsre, « Immo, et dignttmem
lum esteor meumin abtcondito, et osculatussumma- tase fognoscc naturre. Reeorriarete ftclum ad im»gi-
nttm meam : qumest iniquilas maxima,et negatiocon- nem Dei (Gen.t, 1-i); qilaB,etsiin Adam corrupta, in
tra Deumallistimum(Job. xxxi, 26-28) ? Quidautem Chrislotamen «et refefnma.lJterequottiodo utendum

clarissimus Joannes Ciympinus Romanus, magisjer non erat ut qui illasubibant, ad orieutem solem cor-
Brevium gratiae, ac in uiraque signatura referenda- pus relTeclereni.Cum aulem basilica S. Petri,sicu(
rius, veramque lectionem vindicaVit scripto Roiuae et aliiBquftriatri aiitiqnac! Dfbis iiastlicae,solem occl-
excuso, anno 1603, sub hac epigraphe : De vocisear- dentem ab introim respicret, hine Christiani, qnf
rectione in sermone7 S. Leonis Magni de Nativilalt orientem versus orare «iditi erant, ne amiqga coiw
Domini, etc. Liiierulm munusculum, etc. Nihil ex suetudo a patribus accepta aique in ipso bapti-matc
doctissimi viri disseriatione hoc toco excerpimus,>3 nsurpaia periiiusobllflerartiur, linnc ritinii reiinue-
quia iniegram enm repraisenianiug ad calcem isio- ranl,et quidem in ejus basilicnennius iniroitu, in qna
rum sermonum. Hoc unuin moneo, correctum esse. olim fons baplismdis erat, quo ahluii fideles nomeo
bunc locnm auctorilate codicis Vaticani ntiiii. 1277, dare Cbrisio consueverant sub Romani pontilicis
a sexcenlis ciiciter annis exarati. > Hacienus ille. mariii. QUESN. — Cnnfef qiiae in liiinc i.iciimexpli-
Ciampiiii dissertaiionem in observ.tionibus nostrls candum optime digessiiCiampiimsloco allegaio no-
inseriam inveuies. In numerum autein codicis Vati- latioue prmcedeiui, ubi inler caeim jngressum MII
Cani 1277, quem cum opiima lectione Ciampinus; basiliqit-S.PoU-iad orienl>mspeciasse osten-
nactUs est, error irrepsit. Codex enim eo nuniero Saciem lit.unde orieptem Sbfeiuveneraturi in siiggeslpareae
signatus nihil hahet quod ad Lennem pertineat. Dili- superioris, corpore ri/lectete debebant. Id auiem
geniia autem inqnisiiionis adhihiu , reperimus eam pariim ignoraniim Mo, panim p/iotfntfafitspirilu
lectionem in perautiquo Vaticauo Lectionario 1267, iiebat a nonnullis Cltiisjiauis, qiiia hi arripienles
et hunc codicem a Ciampino all.gilum arbiiramur. veterem Clnisiianoruiti rituin oraudi facie ad orien-
Huic autem duos alios mss. librns basilic.-i:S. Peiri teni vers*,i|i;iiorantfesvCrbhnjns fittiSratlonem, qua
addiraus signatos num. lo5 et I07,etunum Vjllic. non sol, sed Detis atlorabalur, «mndemrilum nd so-
A 10, qui lectionem arem simililerpraeferuol. Iu alio lem nascent.ra veHeranduinpaganico fpiriiu tradu-
veio ejusdein basilicaecod. 105, qui tainen uon ita cebant. Hinc pravam ejusmodi lonsiieliidiiicijiin iis
antiquae origiiiis est, babelur arcis pro arem; sicut Cliristiariis S, pontifel nim e Manichaeisvei 1'iiscil-
eliain in ms. Veronensi.Forte albpils aniiquus libra lianistis ortam iodiciii, Bftdex ntniqiio rliu Clinstia-
riusscripinm invenit arcm, uii lejiitur in mss. Veneto [) uorum p ig-inicospirilu ad solem ignorsnjariradncto;
153, et Casin. collect. 1, ei arcis poiius scnbeiidiiiy nec reprehendit tamoii ipgumriiunj orandi ad Orien
putavit. In alio Vallicell. XXVI, aerem habetur pro tem, sed ejus abusiiin, qiio vel Sol coleiiaiur, vel >1
arem. non snl, sed Deils colefeluf, scandalHmex ciicun-
* Consueiudinemistam usurpatam essedicit aucior stantiis oriri po eral.
nosier parlim ignorantim vitio , panim paganitaiit b Sie ex mss. S. Patri et Veron. Al., ab ipia huut-
tpiritu; nalamque ex prava seu Manichaeurum,seu modi tpecieofficii.
Priscillianislarum erga sidera veneratione. Cum la- « Forle, iis6i/c«. QOESMI.LUS iirmargine.
roen asserai quosdam forte Creatorem potius pul- dCodex Veron., dii>fijmin tuminaribut queltatet.
chri Iuminisquam ipsum lumen esse veneratos, pro- Cod. Bou. et prima editio, in luminibut.
babile ndinodumest orlum esse ritum illum ex anli- • Prima editio el uuus Vat., coneedebanttr.Ali:
quo Chrisiianorum m<>re,qui ad orientein solem etiti ante Quesu., eonditatuni. Ques ellianaiicmeo-
versi orare cousueverant; praesemmque rum hapti- dationeui repcrimns in septem nostris ccld., ad
zandi erant, conversi ad occidenleo Satanannun- qnam accedit ms. Casin., cum debebaniurMuxes
linni remitiebani, conversi aulcm poslnnidiim ad codd. S. Petri, Vai., Valiicell. ei Casin.<c piima
orientem, Christiimsalutabaiit atque adorabnnl. Sed edilione, faciendireposuiiiiuspro facitndaw
cur hoc in ingressu basilicaeS. Peiri potius tiiinin ' lia mss. Corb., Gaudiival. et Vict.Quesiielli.
aliarum? Nimirumtunc lemporis mos eral ut Chri- Similiter nostri codd. et nonnullaeediiones. Al.,
stianoruin templasolemorienlemrespicerent, eumque mqualium.
ingredientes adversnm haberent; quamobrem opus t Al., dtterminaret in ms. Corb. Qu«elli.
521 SEKMO XXVIH. *2J
est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, X procul dubio ad spirilalem laolitiamcopiosius incita-
coelo, aere, fontibusaique fluminibus; * et quid|uid mtir, Nativitaiis boriuniCabsacraniento fiobis clafius
in eis pulchrum atque tnirabile est, refer ad laudem coruscanle : ut recilrfcnteS ao*Itlarii ulvfrisemisefi-
et gloriam Condiioris. Noli esse dedilus illi lumiiii cordiae inefT.ibilemincliiiallonerti,qua Cfeatdf homl-
h
quo volucres et serpenles, quo bcstiac et pecudes, num bomo fleri dignaiiis est, Iri Ipsius rids Ihvenia-
K
quo muscaedeleciantur et vermes. Lucem corpo- niur iiaiora, quem adoramus in hbstra. Deus enim
ream sensu tange corporeo, et toto mentis alTectu Dei Filius, de sempitefnd el fngenifo Palre unigeni-
illuil verum Iumen amplectere quod illuminat om- tus, sempilernus manens in forma Del, et inCommu-
nemheminemvenientemin hnnemunduni (Joun. i, 9), tabiliier atque intempor.iliter habens' non aliud esSe
et de qno dicil propbela : Acccditead eum, el illuhit- quam Pater esi, rormam servi siiie stiae detrimento
namini,\et vullusresfri non erubescent(Ps. xxxul, 6). roajestalis 9t3 accepit, ut in sui nos provclieret,
Si eniin teiiipliini Dei suriius, el Spiritus Dei habltat I non se in nostra dejiceret. IJnde utrique naiuree in
in uobis (I Cor. III, 16), PLUSEST quod fidelis quis- suis proprietntibus perriianenii, tanta est unititis
que c iu suo habet animo, quaiii quod niiralur ih facia comniunio, ut quidquid ibi esl Dei, non sit ab
ccelo.Non itaque vobis, dilectissimi, hoc aut indict- humanitaie disjuncium; quldquid auiem est hominls,
mus, aut suademus, ut despiciatis opera Dei, atit R non sit n Deitate divisum.
contrarium aliquid fidei vestrae, in iis quacDeus bo- CAP.II. — Celebrantes igltuf, dileciissimi, nata-
nus bona condidil, icsiiuietis; sed ut d omni creatii- lem dieni Domini Salvaioris, panum bcalacVirginis
rarum specie, 97 et universo hujus mUndiornalu integre cogitemris, ut carni animacquecdhcCpta!vir-
ralionabililer el temperanter utnmini : Qumenimvi- lutemVerbinullo tcmporls puncto dcfutsSCcredamuS,
dentur, sicutait Aposlolus, temporatia sunt; qudeau- nec prius formatum aique aniniatum lempldm cor-
lemnon videnlur mternasunl (11Cor. IV, 18). ' Unde poris Chrisii, quod Slbi superveniens vindicaret habi-
quia ADPR.£SENTIA suniiiSnati, ad fulura autem re- taior, sed per ipsum et in ipso, uovo homini datum
nati, non temporalibus bonis dediii, sed seternissl- esse principium : ut in uno Dei atque hominis filio,
mus intenti; et ut spcm nosiram possimus propius et sine matre Deitas, et sine patre esset humanitas.
inlueri, in ipso sacramento NatalisDomini cogitemuS Simul enim per Splriltint sanetutit fecundaia virgini-
'
quid nalurae nostrae gratia divina contnlerit. Audia- taS, sine cbrrnptloriis vestlgio e*diditet sui generis
mus Apostolumdicentem : Mortui enim etlis, et vit» sobolem, et suacStirpls auctorem. Unde et idem Do-
veslra absconditaesl cum Chtisto in Deo. Cum aulern minus, sicut evarigelista comtncrhiirat, quacsivit a
Chrittus apparuerit vita testra, tunc et vosapparebltii Judixis cujus flliumChrislum Scripturarum auctori-
eumipso in gloria (Colott. iu, 5, i); qui vivit et f6- C tate didicisSent; et eisdem respondeniibiis quod ex
gnat cum Patre et Splritu sancto per omnia saecula Davld venturuS seftilrietraderettlr: QUomtfdo, inquit,
sirculorum. Amen. iltttm Dominumsuum David in spiritu vocat, dicens:
SERMO XXVIII [Al. XXVII]. Dixit Dominus Doniino fneO: Sede ri deHlris meis,
' /n Nativitate Domini VIII. dohec ponam inimicos tuos scabetlum ptdum fuorum
SVNOPSIS. — I. Quanta Imittia mysteriumChristi na- (Mattlt. XXII,43, 44; Ps. cix, 1)? Nec poiuerunt Ju-
scentitsit excipiendum.— II. A carne animaquein daei propositam solvere qiiaestionem,quia rion intel-
Christohumananullo momentbVerbumabfuisse.—
III. ln delendopeccatoAdw volunlariojuttiliam esst ligebant in uno Christo et progenlem Davidicam, et
tervatam. — IV. Varii errores circa incttrnaiionem naiuram prophetatam esSedivinSm.
tiomini— V. Nestorii tl Eulychis impia dogmala. CAP.III. — MajestasniiiiimFilii Dei scqualisPatri,
— VI. Vrrifaiem ulriusque naturm in Chritio, in
ttnilatempersonceconvenire.— VII. Quomodopleni- vcstiens se humilitaie servill, nec riiettiebat minul,
tudo Dhinitatis corporaliter in Chrislo inhubitat, et nec indigebat augeri; ipsumque effeciutrimisericor-
in Ecclesia. dirc suafi,querorestilutioni inipentlebat humanae,sola
CAP.I. — Cum semper nos, dilectissimi, gnudere exsequi polerat virtute Deitatis; ut creaturam ad
iu Duminu,oiunia divina eloquia z exbortentiir, hodia U imaginem Dei condilam (Genes.i, 26) a jugo k diri

* Unus Vat., uf quidquid .... referas. mut renati, iu ms. Bon. et prima edit.
b Iia omnes nostri codd. et editi anie Quesnel- f ln uno ms. S.Petri, De Nativitate Domini contra
lum,qui lestatur iia etiam legi in rass.Gnudiival.; at htereticos.In alio ejusdem basilicaecod., Conlra Ne-
ipse edidit incorpoream,et posi incorporeo,necullam tlorium et aliot htereiicosde Incarnatione Domini.
ms. Iibruin sic praferenlem indicavit. Neque con- s Tres Vat. codd. el primn ediii», tohortentur.
textus Leonis id requirit. Lucein cuim corpoream t Cod. S. Peiri, et Vnt. 1267, hoim este.
laugi corporeo sensu non vetat, qui praemiseral : i Codd. S. Pelri, et Ron., nou alUer eite quam
Utere, quomodoutendum est, vitibilibut; dum snlo Pater eit. Untim verbum ett lectioni vulgatai.adje-
sensu tangantur, mentc autem veruin luraen ample- cimus lum ex bis codd., tum ex antiquo Lectionar.
ctanuir. Vat. 1267.
• Sic ex mss. S. Pelri et Casin. Al., habet m itm i Edili, non ipte in nottra defieeret.Meliusin cod.
Ontma.Mox,utique pro iiaque in prinia ediiione. S. Peiri. Paulo pogt iu hoccodice, et iu Vai. 1267,
d Cod. Bon. el prima editio, omnium; et dein non sit ab homine teparatum, et quidquid ttt hominit.
lemporaliter pro temperanter in uuo ms. S- Petri et k Edili, dirat dominaiionit. Quesn. iu mareinc,
alio Vat. diri dominaiorit; quod praelulimus auciorilaie duo-
' Quiaautemad prtettntia tumut nati,ad futura «u- rum codd. S. Petri, et Casiueu., etc In Vak 1267,
SS8 S. LEONISHAGItt SERMONES. tf*
dominatoris erueret. Sed quia non ita in primuin ho- A ranl' unitatem Deitatis intelligere nisi in uniiat*
minem diabolus vi»lentiis exstiterat, ut eum in parles personse, eumdem asserueriini esse Patrem quem
suas sine liberi arbitrii consensione transferret, sic Filinm; ut nasci ei nutriri, paii et mori. sepeliri et
destruendiim peccatum * fuerat voluntarium el ho- resurgere, ad eumdem pertinerci, qui per onnna el
stile consi'ium, ut dono graliae non nbessel norma homin>s personaui impleret et Verbi. Quidam puia
jusiitiae, In totius igitur huroaiii generis strage c«m- verunl Dominum Jesum Clirisnini non nosirae sub-
muni, uniiin solum k erat remedium sub divinaera- slauliae corpus habuisge, sed ah ileineinis superiori-
lionis occulto, quod posset subvenire prostmtis, si bus ac subiilioribus 100 smnpluiti. Quidam auiem
aliquis filinrumAdam originalis prsevaricationisalie- aestimaveruni in carne Christi liuinai.aiii aniinam
IIIISatque innocens nasceretur, qui caeteris etexem- * non fuisse, sed parles anima- ijisain V>-rhiimple-sc
plo 99 prodesset et inerito. Sed quia hoc natunlis Deitaiein. Quorum imprudentia in hoc iransiit, ut
generaiio non siuebnt, nec poieral vitiatae radicis animam quidem fuisse in Domino faieremur. scd
propago esse siue semine, de quo Scriplura dicil: eamdem dicerent inente carui-se, quia ^uflicerel ho-
Quit potett facere mundumde immundoconceptumte- mini sola Deitas ad omnia raii nis oflicia. Postremo
mine? Nomte tu, qui tolut ei (Job. xiv, 4)? Doiniuus iidem asserere pnB-uuipserunt, panem quamdaui
David factus esi filius Darid, et de promissi« germi- R Verbi in carnem fuisse conversani, ut in uniiis dog-
nis fruciu proles est orla sine vilio, in unamper-onam malis varietaie muliiplici, nnn camis t.intiim ani-
gemina conveniente natura : ut eoilem conceplu maequeh natura, sed etiam ipsius Verbi solveretur
eodemque pariu gigneri lur Dominus nosler Jesus esseulia.
Christns, cui d et vera incsset Deilas ad iniracula CAP.V. — Multa sunt et alia prodigia falsitalum,
operum, et vera humanitas ad lolerantiam pas- quibus enumt-randiscbaritatis vestracnonesl faiigan-
sionum. dus audilus. Sed posi diversas impietales, quaesibi
CAP.IV. — Fides igitur catholica, dilectissimi, invicem sunt inulliforinitim blaspheiniaruiii cogna-
oblatrantium haereticorumsperuat errores, qui mun- tione connexas, de his p»iissimumerroribus dcclinan-
danaesapientiaevanitate decepii,a veriiatisEvnngelio dis nbservantiamvesiraedevotionisadmoneo;quoruE
reces-erunt, et incarnaiionem Verbi inielligere non unus dudum Nestorio auciore consurgere non im-
valentes, de causa illuminalionis fecerunt sibi mate- pnne tentnvii, alius nuper pari ex«ecralionedamnan-
riam caecilitis. Nam omniura fere falsa credentium dus, Euiyche assenore prorupit. Mam ille beatam
opiniouibus, quaeetiam insancli Spiriius negationem Mariam Virginem hominis laniummodo aiisus est
proruunt, retractatis, neminem pene deviasse cognn- praedicare genitricem, ul in conceplu ejus et partu
scimus, nisi qui duarum in Christo naliirariim vcri- C nulla Verbi el caruis facta unitio credeieinr : quia
talem sub unius personae confessione non credidit. Dei Filius non ipse ' factus sii homiui* lllius, sed
Aliietenim Domino snlam humanitaiem, alii solmn crealo boiiiini sola se dignatione sociaverii. Quod
ascripsere Deitatem. Alii veram quidem in ipso Di- cailinlica?aures nequaquam lolerare poiuerunt, quaa
vinitatem, sed carnem dixerunl fuisse siraulalnm. sic Evangelio veritalU imbulae sunl, ut fiimissime
Alii professi sunt veram eum suscepisse carnem, sed noverinl nullam esse humano generi spem salntis,
Dei Pairis non habuisse naturam; et Deitaii ejns, nisi ipse essel filius Virginis, qui creator est mairis.
quaeeranl humanaesubstantiae,deputantes, majorem Hic autem rerenlioris sacrilegii profanus asserior,
sibi Deum minoremque finierunt, cum gradus in unitinnem quidem in Christo duarum Confessu'est
vcra Diivinitale esse * non possit: quouiam quidquid naturarum, sed ipsa ui.iiione id dixil effeciimi, ut ex
Deo ininus est, Deus non est. Alii cognosceuies Pi- duabus una remaneret, niillalenusalierius existeme
tris el Filii nullam esse distantiam, quia non pole- subslantia, quaeuliquei finiri, nisi autconsumpiione,

duri dominatorit.Moxexueretprn erueret in ms. Bon. eadem Sabellii haeresi lonnens S. pontifex, unitaiem
et prima ediiione, in quibus paulo ante factam pro Q tubttanlim nppellai. Paulo posl, uf nanci periine-
eonditam. ret, CIIIIIQiiesuello pr:eferiinl nostri c >dd.et prima
• Tres codd. Val. el iinus S. Petri, fuit. In Vat. editio. Alia-editiones, et nasci.... pertinere.
1267, tie dettruendum fuit voluntariumet Itostilecon- s Aliqimtc»dd e>editi ame Qiiesiiellum, non ha-
I tiliunt. bitatse, nec fuitte. Posi pauea prima ediiio, pro Quo-
b Ita ex dnohiis mss. S. Peiri el aniiquo Vai. lati- rum imprudenlia , liabet Quorumdam imprudenia;
dat». Al., fuil. Paulo post in illis, cmterttet exempto, et forie melins , cum aliqui <-xApullinarislis, in an-
nil.eciniiis parliciilam et Leouis stylo maxime con- tecedenti periodo indieatis, ad huuc errorem decli-
griiam ex eodem anliqiio Val. naverint.
c In edilis anle Quesnellum et aliquibus mss., ge- h Ita nnstri codd. et ediii antc Quesnellum, qni
neris. Lectio autem germinis, quam iu aHismss. Vat. nullo indicaio ms., et nnlla etiam indicatndiversa le-
ei S. Petri reperimus, magis eongruii cum lextuJere- r.tinne, sic vulgnvit: Naluram, ud etiam ip>int verbi
miabXXIII,5 : SuscitnboDuvidgermenjustum; et Isaiae tolverent ettenliam. ln unn Vallict-l. A 10, e«i«ui>
xi, { : Germende radiee ejus. discriiuine ab edua lectione sic halielur : Ul in hujut
d Pariiciilnn ef supplevimus ex quinqne mss. ac doqmalisvarieiate mullipUci, non carnis taiilum ani-
priina edilioue. nureue, ted eiiam ipsius verbisolveremresseuiia.Mi>r
• Ms. Casin. et duo Vat., cum prima editione, non inino capitis sequentisicod. Val. 1267 : Multa tun
pouint, alta.
c Quatuor mss. et priraa editio, veritatem.Retinui- > Al., factus etl, et posiea, loctavtt.
tuus unitatem, quia similiter serm. 24, c. 5, de hac I Ila Quesnellu»,et prima edilio cum mss. S. Petri
tt5 SERMOXXIX 226
ant separaiione non posset. Iliec vero tam inimica A univcr-os admonet dicens: Videtene quit vot r de-
Sttinsanaelidei, ul nequeanl recipi sine excidionomi- cipiat per phitosophiam et inanem fallaciam, secun-
nis f.hnsliani. Si eiiiin Verbi incarn ilio » unitio esl dum traditioiumhominum,ei non tecundumChrittum:
divin.p humaiiaequenatura», sed huc ipso concnrsu quia in ipso inhabilalomnit pleniludo Divinltatit cor-
101 'lu°d erat gemiuuin, facium est singulare; sola poraliter, el estit repleli in itio(Colos. n, 8, 10). Non
Divmiiasex utero Virginis nata est, et per ludifica- dixit 102 tpiritaliter, sed corporaliler, ul veram in-
loriaiu si eciem sola subiil nulrimeiila et incrementa telligaiuus suiistantiaro caruis, ubi est plenitudinis
corp irea; utque omiies niutabilitaies hiimanaccondi- Diviuilaiis inhabilalin corporalis (Ephes. i, 23): qua
lionis oinittam, sola Divinitas crucilixa, sola Divini- utique tota etiain repletur Ecclesia, quae inbaprens
tas iinirtiia, sola Divinitasest sepulia; ut jam secun- capiti, corpus est Christi (Colos. i, 24): qui vivit et
diim talia seiilienies sperandae resurrectionis nnlla regnat cum Palre et Spiritu sanctn Deus in saecula
sit rilio, nec sil primogenitut ex morluis Chrisliis saeculorom.Amen.
(Coloti. i, 18) : quia non fuit qui deberet resusci- SEBMO XXIX [Al. XXVIII].
tnri, si b ntui fuissel qui posset orcidi. « In NalivilateDomini IX.
CAP.VI. — Absiut a cordibus vestris, dilectis- SYNOPSIS. — I. Qua pax ab angelis nuntieiurnascenle
— II Mytteria qUoaddispensaitmemsolitm
simi, diabnlicarum inspiralionuiii c virulenia metida- B Christo. transute.
corporalem — DixiiDuiiiuris Domin» meo
cia, et scienies quod senipiierna Filii Deiias nullo expenditur. III. ln adopianlis mhericordia ylo-
apud Pairem crevit augincnto, prudenler adverlite riandum. lnfanliam Chritli etse htinoiandum.
qiiiid cui naiiiraein Adain dicluin est, Ttrra et, et in CAP.I. — Excedit qtiidem, dileclissimi, multum-
terra n ibii (Gen. m, 19), eidem in Christo dicitur, que sujiereminet luimani eloquii facultateni divini
Sede a dexlrit meit ( Pt. cix, 1). Seciindiini illarn operis magnitiido; et inde oritur diflicultas fandi,
naturam qua Christus •rqualis est Patri, numqiiara unde adest ratio non lacendi: quia in Christn Jesu
inlerior fuit Unigeuitus sublimiiate Geniloris, nec Filio Dei non solmn atl divinam essei.tiam , sed
temporalis esi ei cum P.itre gloria, d qui in ipsa eiiam ad humanam spectat naliiram, qund dictum
Patris est dextera, de qua in Exodo dicitur : Dextera e-t per prcpheiam : Generalionemejus quis enarrubt
tua, Domine,glorificata ett in virtute (Exod. xv, 6); (Isa. LIII,8)? Ulram.iue enim substaiitiain in unain
ei in Isaia : Domine, quit credidit audilni noslro? et convenisse persouam, nisi fides credat, serinn non
brachiumDomini cui revetatum est (Istti. LIII.1; explicat; el ideo nuinqtiam maierin deficil lai.dis,
Rom. x, 17)? Assumptusigitur homo in Filium Dei, quia niiiiiquaiiisuflicit copia laudatoris. Guideainus
sic in uniialem persoiiae Christi ab ipsis corpora- igiinr quoil ad eloqiieiidum h taiiium misencordiae
libus e-t receptus exordiis, ul nec sine Deilate con- C sacrameiitiim impares siimiis, el cuni salntis nostrae
cepms sii, nec sine Deitaie cditus, uec sine Deitate altiiudinem non valemus explican-, seutiamus nobis
nuiriius. Idem erat iu miraculis, idem in coiiiume- boimm esse quod vincimur. Nemo eniin ad cogni-
liis; per hiiui<iiaminfirinitalem crucilixus mortuus tionem vtriiatis magis propinquat, quam qui inlel-
et sepullus; perdivinara virunem dic teriia resusci- ligit inrebus divinis, elianisi mulluni proficiat, sem-
tatus, ascendit ad roelos, • consedit ad dexteram per sibi superesse quod quaerat. Nam ' qui se ad id
Dei Pairis, ei in naiura hominis accepit a Patre in quod tendit |iervenisse prasumii, nnn quaesiiare-
quod in natura Dcilaiis eliam ipse donavit. perit. sedininquisitione defecit. Ne autem inrirmilalis
CAP.VII. — H;ee,dilectissimi, piocorde meditan- nostrae periurbeumr angustiis, evangelic* 103 nos
les, aposiolici semper memores estote praecepli,qui et propheticaeadjuvant voces, quibus iiaaccenjiinur

et aliis Vat. Perpernm in aliis editis et nonnullis »iiExodo canilur.


posteriorura co.lt-ciiouumcodil., fieri. <>Sic mss. S. Petri, et antiqntis V.it. 1267. Al..
• F.ratin ed l>set ;ili.|Uolmss.. non unitio est; sed sedel. Moxinilio capitis sequentis : Hoc, dileclisiimi,
pnrticuia non |.erpt-ram ins •rtn fuii: nam Euiyches, prof llcec, dilectissimi,in ms B >n.ci prima etliiimie.
fujns eriorcm S. Leo impuifnnt. diiaruni naniiartiui ita nostri codices rum prnna editi.nie et Ques-
un noiii-mnon negavii, sed iia faiebatur ut post uni- nelliana. Concinil cum leciione sertn. 30, c. o. In
lioiieniex dualius uuam remausisse diceret. Deest D aliis etlitis, seducal. Posien scripsinus inhabitat, pro
jsane h.t-c parlii-ula in duobus mss. S. Peui, in Valli- 'ittbitat, ex ms. S. 1'elri ; cuui b*c leclio magis c»n-
icel . in Cnsiiii-nsi,eic. In priina ediliouo et in codice grnal seqiieinibns. Divinitatixinhabitatio coiporatit.
JBOOOII , oon solum d<-e«tnon, sed etiam untfio. sic: nec nnn leclio i laiitlali sernioiiis3U, c 3.
Si cnimVer6i incarnalio divinm humanmquena'.urm s Uiuiscodex S. Petri, De Naliviiale tlomini con-
est. fost ia.ica cuiii p.ninriliiis in-s. insiTiiimis prae- tra hmreticos.Alius ms. ejiisilem ba.silic«,Contra Ju-
posilio.iemex ante v.>ceinwero, quae in iioiinullis dmoseihmreiicos de Incnrnai ne Domini.
eilitiouiliiis,et a Quesnelloouti>ii>iir. b lm exduobus mss. S. P.lri. Bou. ei prima edi-
b Sic ev diiobus iuss. S. Peiriei uno Vallicel. Al., lio <e.AI , tanlte. Moxex iistl.-m S. Peiri coild et
non (uit. Cnd. Cnsin , non fuil qui postil. Padilron., nnn vulemusexplicare.pr* uliimi>lerlioni
e Qiialuorroild., truculenln. vulgatx. promere non vatetnn»..Iu Veronensi cnihce,
d lla i-iiieudnviiiiiisextluolins m*s. S. Pelri, Val- promere nonv.tlemus.Moxin lautl.uoms. Padiliron.,
lirel. et Casin., ciun a itea le»«relur, qum esl ipsa inagis appropiminal.
Patrts dexiera. Unus Vat. Colleei. 5, quiett ipta Pa- » lu in-s. S. Petri, Bon., et prima edilinne, ti te;
tris dexiera. Alius Val., quia ipte Patris est dextera. el paulo post, in iisdem et in cod. Veron., deficit,
Coogruit emeudatio cum illo psal. cix, 1: Sede a pro defecit.Quotendit, pro in quod lendit in Vat. coi-
dessttitmeii. Moxunus codex S. Petri, et Vallicel- lect. 5. Mox non qumtitum,in cod. Padiliron.
52? S. LEONISMAGNtSERMONES. 1*0
et docemnf, ut • nobfs Natlvttatem Domini, qua A jacentem, quam in throno paternaealtitudinis consi-
Verbumcaro faetnmett (Joan. i, 1-4),non tam prae- dentem. Iminulabilisenim Peitas, qiiamvisinira se-
leritam recolere, quam praesentemvideamur inspi- riietipsamet claritatem suam et poteniiam contine-
cere. Quod enim pasioribus pro gregum suorum rei, nOnideOtamennou erat i insefia nascenti, quia
custodia vigilantjbus nuntiavit angelus b J)pmini, humano aspeclui non patebat: tjt per veri liominis
etiam nostrum iraplevil audilum; et ideo Dominicia inusitata primordia ille aguosceretur geniius, qui re-
ovibus praesumus,qula verba divinitus edita cordls gls Davidet Dpminusesset el filius. Ipse enim pro-
«
j aure servamus, lamquaiti el in liodierna feslivhate phetico spirilucantat, dicens: DixitDominnsDomino
dicatur : Ecce ego evangetizovobisgaudiummagnum, meo: Sede a dexlris meis (Ps. cix,'!). Quo testimo-
quod erit omni populo,quia natut ett vobishodieSal- nio, sicul Kvangeliumrefert, confuiaia est impietas
vatot, qui est Chttstus Dominus, in ctvilaie David Judaeorum. Nam cum Jesu imerrogante Jud.cos,
(Luc. u, 10). Cujus praedicationissummilati exsul- cujus filiumdicerentCbiistum?respondisscni, David,
tatio innumerabiliumjungltur angelorum (ul excel- confesiimDoniinus caecitaieni illoruro aiguens ait:
lenlius fierettmimonium, ctii miliiiaeccelestis mul- Quomodorrgo David in spirilu vocaleum Dominum,
tiludo conciuerel) in honofemDeia uaabenediclione dicens: Uixit Dominus Dominomeo: Sede a uexlris
dicentium; Gloriaiv exceltit Deo, et in terra pax ho- B meis(Mallh. xxn, 43)? Intercltisistis vobis, o Juilaei,
mmbut bonmvoktnuut (Ltte. u, I4L fiei ergo gloria intelligentiaeviam, et dum solam naturam carrits
est ex matre Virgine Clirisfi hascentis infantia, ei k aspicitis, tota vos veritalis luce privastis. Exspe•
reparatio humatii generis merito in laudem sui re- clantes enim, secundumvestrsepersuasionisfabulosa
fertnr aoctoris: quia et* ij«e beaiaeMariaemissus a ftgmenla, David lilium dc sola stirpe corporea, diim
DeoGabriel an«elusdixerat : Spirilut tanetus tuper- speiii vestram in homioe laiilum consiiluisiis, Deura
venielin le, tt virtnt Altistimi obumbrabitlibi; ideo- Dei Filium repulislis: utquoil nobis ' proftteri glo-
que et quod natcetur tx te mnclum, vocabilurFilius riosum est, vobis jifodesse non posslt. Nam et nos
Dti (Lue. i, 55). tn lerra auteiti illa pax conceditur, inlerrogali cujus filiuS sil Chrisius, voce Apostoli
quae homioesefficit bonsevoluntatis. Qno euim Spi- confitemur quod fictus esl ex semineDavidsecundum
ritu de intemeratse matris visceribus nascitur Chrl- carnem(Rom. i, 2); et de ipso iniiio evangelicaeprac-
stes, hoc de sanctae Ecclesiaeutero renascitur Cbri- dicationis iustruimur, legentes: Liber generationis
stianus, (eui vera pax est, a Bei volontate non di- Jesu Christi,filii David (Matth. l, 1). Sed ideo a ve-
vidi, et in his solis qt«e Deus dtligil delectari. stra impielate discerhimur, quia quem ex progenie
CAP.II. —Natalem igitur, dHectissimi,diem Do- David hominem novimus hatura, m eumdem, secun-
mriii celebrantes, qui ex omnibus prsfcteiitorumtem- **dum quod Verbum caro fattum esl (Joan. i, 14),
porum dielms eleetus est, llcet dispensatio actionom Denm Deo Patri credimus coaeternum. Unde si te-
corporalium, sicut ccterno consilio fnerat praeordi- neres, olsrael, tui nominis dignitatem, et propheti-
nata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in cas demintiationes non obcsecatocorde pcrcurreres,
gloriam « paiernseinajestatis evecta slt, ut tn nomine Isaias libi evangelicam panderet veritaiem, et non
iesu omne geriu fiectarur ceelestium,teriettrium, el surdus nudires divina iiispiralione dicentem : Ecct
mfentornm, et omnit Hnguaconfiteatur,quid Dominus Virgo 105 n accipietin utero, et pariet filium, et «o-
iesut h in glorh 104 ett Dei Patris (Pltitipp.n, 10, cabunt nomenejui Emmanuel,quod est interprelatum,
11), imtesinenier tamcn ipsum parlttm saltuifer.c NobiscumDeus(lsai. vn, 14 ; Mallh. 1,23). Quem si
Virginls atforamus, et illamVerbi et carnis Indisso- in tanta proprietate sacri nominis nnn videbas, in
lubilem copulam nonminus * suspicimusin praesepe Davidica saltem voce didicisses, ne conira lestifica-

» Sic pleriqne nostri codd. el Quesh. Al. noj, s Tres codd. et prima ediiio,mieineemajesiatis.At
b Vocem Dominisupplevimusex duobtts codd. S. textus Scriptura, qui subjkitnr, tiabet in gloriu est
Petri, et Veron. ac Padiliron. Dei Patrit ; et paulo post scribitur patcrnm uliitH-
c Aliqui codd. et prima editio retetvamvt. Dein dinis.
Ecce egoadjecimusexdunbus mss. S. Petri, ex Ron. j) h Mss. Veron. et Padillron. addunt Chrtstus, ut
et prima edilione. ln alio codice S. Petri deest ego. apud S. Paulum.
Mox in tribus codd. et prima ediiione legiiur nntus > Ediii, susripimu*.Quesnctlus corruplfonem sn-
est nobis pro naius estvobit; quaepostrema lectio a spidaius annOtavit tn margine: Forte tutpicimnt.
nobis retenta, evangelic.otexlui congruit. EriiendatiotiemOpilmtm ais teXiuiinseiendam pro-
d Mss.S. Petri., Bon.et prima edilio, Kn« voce. bavere codliesCasinetisis bt Paditiron,
Dein iidem S. Petri codd. et Veron. ac Padiliron., I Sie pierique et pntlores codiees. Al.,etf«sert«.
glotia in altiisimis. •«Qualuor codd.,in«m:i!te.
• Irt vulgaiis, ipte. Eiricnthtvimuseum prima edi- i Sic duo mss. S. Petri, alins Padillron. et Gasi-
tione ex mss. S. Petri., Veron.et Bon. ac Padiliron. ncnsis. Al., corifiteri.
Post nonnulla, eoriditut pro cpnceditutest in mss. m EdilioniimQuesneHua«*efiormrisyntaxim qu*
Vat. posieriorilmcollect. * et 5. itera est nostrorura codicum, restituimus. Quesncl-
' In prima edilione post vocem Chrislianus pitn- lus delevit hoc loo eumdetk, et transtiilii ante vo-
cto apposito, sic legitur, Cuivera pax est a Dti volun- cem Deum. Alii|iianto fusl in ms. Padiliron., non
tate non dividi, non dttbiietet Hstolit qumDeus diii- surdis auribus aUttiteS.
gtt, deteclari. In tns. Padfttf., Cuivera pcutest in Dei "Cod. Veron., cancipiel;tlein inedilisanie Quesn.
xoluntate,it nondubHethis solit qum,etc. et irt qiirbusdammss., vtmbltur pro tjOcS/nwt
230
tass SEUMQXXX.
A nium tmctttorum fideiet salvare. GeneatogiaChristi
&>nemnoviet veterts Testaraenti Jesum Christum Matlhmumet Lucam, eur diversa.
apud
David filitimdenegares, qnem David Dominumnon CAP. I. —Ssepe, ut nostis, dileclissimi, e de excel-
• faleris.
leniia fesiivitalis hodiema?officium vobis sermuriis
CAP.III. — Quapropier, dilecllssimi, quoniamper salutaris nec ambigimus ila cordibu»
Ecclesia b fldelium impendimus;
ineffabileingratiam Dei gcnlium vestris divinae
resplendnisse virtuiem , ut
pietatis
consecutaesl, quod carnalium Jtidaeofum Synagflga vobis lide est insitum, id sit etiam inielligeiuia
Dominut quod
non riieruit, dicenie David : Notum (ecit Sed quia DominiSalvaiorisque no^iri
revelavit comprebensum.
salulare suum,in conspectugenlium justiliam
tsaia simililer : nativitas, non solum secundumdeitatem de Pnire,
mam ( Pt. xcit, 2); et prs-dicante
sed etiam secundum carnem de matre, iia faculta-
Populut qui sedebalin tenebrit viditlucem magnam;' tem huniani excedit eloquii, ut meriio ad uirumque
qui habilabantin regione umbrmmorlis, lux orta est referatur, quod diclum est : Gentralionem ejus quis
cis (fsoi. ix, 2); et iierum : Gentes qum te non no- enarrabit LIH, ? in eo quod digne non '
(Isai. 8) ipso
verunlintocabuntte, et populiqui te c nescieruntad te exuberal ratio dis»erendi:
poiest explicari, semper
confugienl(Isai. LV,5) : exsultemus in die salulis non quia liberiimsit diversa seutire, sed quia digni-
nostrae, et per novumTestamentum in consortium R tali materiaenulla potest lingua suflicero. Magniiudo
ejus assumpti, cui diciiur a Patre per propheiam : igitur saeramenti, in snluiem bumani geneiis ante
Filins meus es tu , egohodie genui te. Postula a me,' garculaaeterna dispositi, in saeculorumfine reserali,
et dabo tibi gemeshmrediiaiemtiiam, et possessionem " sua: nec auferri aliquid palitur, h uec in-
iniegrilaii
luam terminos terrm ( Ps. u, 7); in adoptanlis nos3 ferri; et sicut propria iion amittit, ita aliena non
niisfericoidiigloriemiir : qiiia , sicut Apostolus ait,'' recipit. Sed multi opiuionumsuarum sequaces, et
Non accepistisspirilum servitutis ilerum in timore, ' nonduin intellexernnt, paratiores docere quam
quod
sed accepistisspirifumadoptionisfiliorum, in quo cla- discere, sicut ait Apostolus, circa fidemnaufragave-
mamus, Abbu, Pater (Rom. vni, 15). Dignuro est runt Tim. i,
(l 19); quorumpravas compugnantesque
enim nique conveniens, ut lestamis Patris voluntas seiitenlias bravi significatione
d ab adnpiionis filiisimpleator; et dicente Apostolo, perstringara : ut erro-
'' rum icnebris a veritatis luce discretis, et religiose
Si eompalimur,et conglorificabimiir (lbid., 17), sint
'. lionorentur beneficia divina , et scienter caveanlur
hiimililaiis<:iirisli comparticipes, qui sunt • futiiri ri » buniann mendacia.
gloria?rohn-reiles(Rom. vin. 3). Honoreturin infan- '" CAP.II. — Quidam enim ex documentisnalivitalis
tia sua Dominus,nec ad Drilalis referautur injuriam
107 Domini1 no-lri Jesu Christi quas oum verum
exordia el iucf<meiiia corporea : quoniam naturae £ C hominis filium
denionstrabant, nihil ipsuin amplius
incommulabilinec addidit aliquid nosira nnturn, nec l hominis filiumcreitideriint,non putanies ipsi
f ;c qoain
miuuit; sed qui in simililudinecarnis peccaii di- '" ascribcndam esse deitatem,
est quem et primordia in-
gnatus liomiiiibiis
esse conlormis, in imilate Dei- '" faiiiia:, et incrementa corporea, el passionuin
latis Patri permanel aequaiis; cum quo et Spiritu usque
u ad crucem l monemque condilio, non dissiinilero
saiulo vivitet regnat in saeculasseciiloruin.Araen. caeleris mortalibus approbasseni. Alii vero virtuinm
admiralione permoti, et originis novitatcro, et dicio-
106 SERMOXXX [Al. XXXI].
rum faciorumquepoteniiam, ad divinaminlelligenies
In NativilateDominiX. perlinere naluram, niliil illi pulaveruntnosirasiuesse
illud quod corporeieluit aciio-
StSOfsrs. — 1. UlramqveChristi generalionemineffa- substantiae, totumque
bitement. — II. Diversierrores circa incarnationem m nis el formae, aul de sublimioris generis prodiisse
Verbi.— III. Divinitalis pleiiuudiiiemcorporaliler er materia, aut simulatam carnis speciem habuisse, ut

Chrisluminhubilusse. IV. ConceptionemChristi <ti et
inter omuesesse singiiluein. — V. Ulnusque in videnlium langeiitiunisensusludilicatoria iiusgim:
Christo naiurm proprielaiesexpenduntur. '." fallerenliir. Fuit auteoi in quibusdain erramibiis
VI.
ChristumPalri el mairi consubsianliulem, ue eiiam illa persuasio,qua conareutur asserere ex ijisa
ex utroque

not salvare. VII. UnamChritii fidemomnesom- ii- D Verbi subsiamia quiddam in earnem fuisse conver-
• Idera ms. Vcron., faiereris. nec augeri. Quesnelli leclionem approbanl duo mss.
b In prima ediiione omitiitiir fidelium.
e lia ex mss. S. Petri, etUon. ac priroa editione. S. Peiri.
e. > Sic emendavimus ex quinque codd. el prima
Al.. nesciimt. ediiioue. Al., mundana.
d Codd. S Peiri, ab adopiivis fitiis. Ms. Padi- li- i Addidimusiiosfriex quatunrcodd. etprima edi-
lir., ut lanli Palris voluntas adoplivis fititsimplea-a- lione.
tur. 1 Uniis ms. S. Petri, quam hominemcrediderunt.
' QuesnelliHcnm Rninando,fuiurm.Emendnvimus us Cod. Bon.et prima editio. credebant. Deiu ipsi pro
ex caiieris ediiis, nostrisque coilicibns,inier quos soli
Mi i//i reposiiimusex tribusnusiris codd. ct prima edi-
codd. posienoruin colteci. i ei 5 utrUiiiiiuepracte- 'e- lione. Porro noiavit Quesuelliisdiqnilaiempro Oei-
ruiii, fuiuri, futurt. taiem lcgi in ediis. Sed prinia ediiio cum nosiris
1 Sic ex ms. Padiliron. Vulg., in simililudlnettx. in-s. b;il.el Dtiictietn.
« In duobus mss. S. Petri nc in prima editio- quoqne
o- l Al., morfi tjue conditio. ijunsu. in margine. —
ne, de excellentissima festiviltttishodiernmsOlemni-
ii- Mox similem pro non dissimilem,et approbassetpro
tate.
k Editi ante Quesnel., cum aliquot uostris codd.. approbassenttnuuo S. Petri et alio Vat.
I..
S51 S. LEONIS MAGNl SERMONES. S52
sum, •natumque Jesumex Maria Virgine, nihil ma- A de limo lerrae formatio^aut Evaede viri came plas-
terme habuisse naturae; sed et quod erat Deus, et matio (Gen. n, 29), aut caeteroriim boniinum de
quod erai homo, ulrumqiie ad id pertinuisse, quod utriusque sexus permixtione conditio, Je»u Clnisti
Verbuin esl: ut scilicet in Clirislo et per diversita- potest ortui comparari. GenuitAbrabamsenexdivinae
tem stibslanliaefalsa fuerit humanilas, et per defe- promissionis baeredem, el iransgressa fecundilaiis
cium mutabilitatis non vera divinitas. annos sterilis Sara concepit (Gcn. xxt, 2). J.icob
CAP.111.— Has ergo, dileciissirai, aliasque impie- dileulus est a Deo, antequaui natus, el praeveuiente
tates diabolicainspiraiioueconcepias.etin multorum gratia voluutarias nctiones ab hispida congenili fra-
noxam per vasa perdilionis i-ffusas, oliin catholica tris asperitate discretus (Gen. ixv, 25 ; hfalach. i,
fides, k ctijus Deus el magister est el auxilmtoi, ob- 3; Rom. ix, 13). Jeremiaedkilur : Priutquam te for-
trivit, exhorianie el insiruente nos Spirilu sancto per marem in utero, novile; et antequamexiret de vulva,
tegis lesiihcaiionem, per vaticiiia proplietarum. et tatietificavi le (Jerem.t, 5). Aima diu fecundiiatit
per evangelicam tubaui aposiolicamque doclrinam, aliena, Samiielem propheiam, quem Deo offerret,
ut constanler iiuelbgeoterque credamus quia, sicut enixa est (I Reg.i, 20), ut ei par u clara esset et
ait beattis Joannes, Verotimcaro factumesi, el habi- voio. Zachnrias sacerdos de Elizabethsierili sanctara
tavii innobit (Joan.t, 14). In nobis uiique, quos B suscepil prolem (Luc. i, 24), et praecursor Christi
« sibi Verbi divinilas coaptavii, cujus caro de utero futurus J<>annes,spiritum prnpbeiicum intra visceri
h
Virginis sumpta nos sunius. Quaesi de nostra, id est malris accepii, etnondum editus puer, genitricem
vere liumana, non esset, Verbum caro factom non Domini.signoclaiisacexsiillalionis o-iendit (lbid.,H).
habilassel in nobis. In nobis auiein h bitavit, * quia Maguahaecownia, et divinorum operum sunt plena
naturam nosiri corporis suam fecit, nd>ficantesibi mir.iculis; sed liocipso > niodernlius stupenda, 109
Sipienlii domum (Prov. ,ix, 1), non de quacumque quu plura. NativiiasauiemDomiiiinostri Jesu Cbn.sti
materia, sed de substautia proprie 108 nostra,cujus oinnein intelligentiam superat, et cuncla exempla
assumptio est manifestata, cum dictuin est : Verbum trauscendit; hec poiest i ulli esse comparabilis, quae
earo factum est, et habitatii in nobit.Huic autein sa- est imer omnia singularis. k ElecUcVirgini,oliinque
cratis-ima- • praedicaiionieiiam beaii Pauli aposioli de semineAbrahaeac de radice Jesse per propheticas
doctrina concordal, tlicenlis : Videlenequit vot deci- voces et per mysiica signa promissae,denuntiatiir ab
piat per philotophiamet inanem fatlaciam tecundnm arcbangelo siue damno pudoris b<atn fecundilns,
traditionem hominum, tecundum elementa mundi, et sacram virginitntemnec conceptu violatura nec partu.
non tecundumChrittum : {quia in ipio inhabiialomnit Supervenieme quippe in eaui Spiriiu sancto, el M-
ptenitudodivinilatit corporaliter,et ettit repleti in il.o C tissimi obuinbrniiteviriute (Luc. i, 33), incommuia-
(Colvss. ti, 8-10). Tomm igiturcorpus implet tola b le Dei Verbum de incontamin.itocorpore habitum
diviuiias; et sicul nihil deest t ilius niaj»statis, sibi humame carnis assumpsit : quaeet nnllum con-
cujus liabiiationereplelurhabilaculum, sic nibil tleest lagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil
corporis, quod non suo hahitatore sit plenum. Quod eoriun quaead aniraaecorporisquenaturam periinent,
aulem dicluin est, El ettis repteiiin illo, nostra uiique non haberet.
esl signilicala natura, ad quus illa repletio nou per- CAP.V. — Recedantl itaque procul, atque in te-
lineret, nisi Dei Verbumnostri sibi generis et ani- nebras suas eant haereiicarum monstra opinionum,
mam ei corpus unisset. et insai annn i-acrilegiafalsiiatum; nos exsultans in
CAP.IV. — Agnoscendumsane, dileclissimi, et laudem Dei ccelestiummultitudo, et instrucii ab ar.-
tolo corde esl coufitendum,quod hsec generatio qua gelis docuerc pastores; ut cognitis naturae utriusque
et Verbum et caro, id est Deus et homo, iiniisDei documeiuis, et Verbum in Cbristo homine, et Chri-
Filius unusqne Chrislus efficitur, supra omnem ori- stum hominemadoremusin Verbo. Nam si, ul Apo-
ginem humanaecreationis excellit. Necenim autAdae stolus ait, qui adhmret Domino, unus spiritus eti
• Quaedamediliones anteQuesnelliim cuin ms.Val. 'f) h Accepitex qiiaiuor mss. et primn edilione revo-
collect. 5, natoqueJesu ex Maria Virginenihil mater- cavimus pro aeceperat, quod legebalur in caeieris
ii« fuisse naturm. Alii codd. et primu ediiio ut in edilis et niss. col ect. S , illud enim magis congruit
lexlu. concepit,enixa esl, suscepit. Eadera
b Sicemendavimusex duobusmss. S.Peiri, etnlio aniecedeniibus,
raii.ne ex duobos mss. S Petri et prinia editione
Bon., ac prima ediiione. Al., ei;i Deut Deiu ex iis- amox lestituimis ostenditpro osienderat.
dem codd. et a io Vai. ac prima editione addidimus 1 Edili ante Quesueil m, immoderaiius.
not post vorem instruente. i In Vai. inss. colleciionumposteriorum et in edi-
« Unus cod. S. Pelri, sibi deiias cooplavit, cujut lis ante Qoesn., ullis. Anieposuimusulli auctoriiaie
earo de ulero Virginit tumpla not fuimui. Coopavit diiorum codd. S. Petri; ex quibus nec non ex aliis
est etiam iu uno cod. Vai. Dein de nottro pro de no- duobus Vat. acprima ediiione dein scripsimus,inler
ttra in prima editione. omnia, id est exempla, pro tnfer omnes.
d Ita cum doobus mss. S. Peiri. Al., qui. k Edit., Etectmnamque Virginide temine, elc. Me-
* Prima ediiio, nMeniont. liorem cred.dimus lectionem rass S. Petri; ad
' Sic einendavimusex duobus mss. S. Petri, et viileiur accedere cod. Casin., KtectmVirgineoqtiam jam-
duobus Vai. colieet. 4 el5,el congruit lectioni serm. que de semine.
28, c. 7. Ediii, in Christo habitat. 1 Adverbiumtlaaue resiituimus ex aliquibus mss.
s Duocodd. S. Petri, iUimajestati, et postea, cor- et prima editione. Moxduo codd. S. Pein pru eant
ptri. rcpelnni recedant.
253 SERMOXXXl. 251
(I Cor. vi, 17), quanto magis Verbum caro factum A est unius subslantiae, idem homo verus et secun-
unus est Cbrislus? ubi nihil est alterius naturae, dum carnem malri consubslantialisexisteret; utro-
quod non sit utriusque. Non ergo infirmemur * in que gaudemus, quia non nisi utroque salvamur : in
consiliomisericordiaeDei, quaenos et innocentiaere- nullo dividenles visibilem ab invisibili, corporeum
format et vilae; nec quia in Salvalore nostro mani- ab incorporeo, passibilem ab impassihili, palpabi-
fesla cognoscimusgeminaesigna naturae, aut in glo- lem ab impalpabili, formam h servi a forma Dei;
ria Deide veritate carnis, aut in bumiliiate hominis quia etsi unum manet ab aeernitale, alind ccepit a
deDeitatis majestaie dubiteraus. b Ideniest in forma tempore; quaelamen in uniiatem conveneriiut, nec
Dei, qui formam suscepit servi. ldem est incorpo- separationcm possunt habere, nec (ioein; dum exal-
reus manens, et corpus assumens. Idem est in sua tans el exaltatus, glorilicans et glorificntus, ita si-
virtute inviolabilis, et in nostra infirmitate passibi- bimet ' inhaeserunt, ut sive in omnipotentia, sive in
lis. Idem est a paterno non divisus throno, et ab contumelin, nec divina in Christo careaut iiumauis,
impiis crucifixusin ligno. ldem est super ccelorum nec bumana divinis.
altitudiiies victor morlis ascendens, et usque ad 111 CAP.VII. — Hoc credentes , dilectissimi,
consummationemsaeculi universam Ecclesiam non I veii Cbristiani sumus, veri Israelitae, et in con-
relinquens. Idein postremo est, qui in eadem, qua B sortium filiorum Dei veraciter adoptati : quia et
ascendii, carne venturus, sicut judicium sustinuit omnes sancti qui Salvaloris nostri tempora praeces-
impiorum, ita judicaturus est de omnium aclione serunl, per hanc lidem juslificati, et per hoc sacra-
HO mortalium. Unde ne plurimis testimoniisim- roentum Christi sunt corpus effecti, exspectantes
moreuiur, unum sulficit ex Evangelio beati Joannis universalem credentium redemptionem in seraine
adbiberi, quo ipse Dorainus noster * dicit: Amen, Abrahae, de quo dicit Aposlolus : Abrahmdictmtunt
amendico vobis,quia venit hora, el nunc est, quando repromissiones,et seminiejus. Non dicit, Et semini-
mortui audienlvocemFilii Dei; et qui audierinl, vi- bus, quasi in multis, sed quasi in uno, El semini tuo,
vent. Sieut enim Pater habet vitam in semetipso,sic k qui est Christus(Galat. m, 16). Propter quod'Mat-
dedit et Filio vitam haberein temetipto; et potesta- thaeus evangelista, ut promissionem ad Abrahain
tem dedit ei judicium facere, quia filius hominisest factam ostenderet in Christo esse completam, gene-
(Joan. v, 25). Ergo sub una senteutia ostendit quia rationum ordinem percurrit, et in quo omnibus
d idein Filius Dei atque filius hominisest. Unde ap- gentibus disposita fuisset benediclio, demonstravit.
paret quemadmodum Cbrisium Dominumin unitale Lucas quoque evangelista ab ipso Doraini ortu se-
personaecredere debeamus, e qui cum sit Filius Dei, riem generis sui sursum versus retexuit (Luc. m,
per quem facti sumus, eiiam filius horainis per as- G 25), ut etiara illa saeculaquae diluvium l praevene-
sumptionem carnis est factus, ut moreretur, sicut rant, et huic sacramento doceret fuisse connexa,
ait Apostolus,propler delicta noslra, et resurgeret omnesque ab initio successionum gradus, ad eum in
propterjustificationemnostram (Rom. iv, 25). quo uno erat salus omnium, tetendisse. Non ergo
CAP.VI. — Haec confessio, dileclissimi, nullas dubilandum est quia praeter Cbristum non est aliud
' meluit contradiclioues, nullis cedit erroribus. nomensubcoelodatum hominibut,in quo not oporteat
Agnoscimusenira misericordiam Dei ab iniiio pro- talvot fieri (Act. IV, 5); qui cum Patre et Spiritu
raissam, et ante saeculapraeparatam, per quam « so- sancto acqualisin Triniiate vivit et regnat in saecula
lam resolvi captivitatis bumanaevincula poluerunt, saeculorum.Amen.
quibus primum hominemorauemque ejus posterita- SERMOXXXI [Al. XXXJ.
tem malesuaduspeccati auclor obstrinxerai, el pro- in solemnitateEpiphanimDomininostri Jeiu
paginemdediiitiam originali sibi pra-judiciovindica- ChristiI.
bal. Quia igitur justificandis hominibus boc princi- STOOPSIS. — I. Chrislus natus ab omnibusvult agno-
Dei etiam sci, datsignumslelliB,simulquedonuminteliigendiet
paliter opitulatur, quod Unigenitus filius requirendi. — II. Frustra Herodesin Chrislnmsm-
homraisesse dignalus est, ut opouaxorPatri Deus, id vit. Magi fidem suam muneribus protestanlur. —
« Sic noslri codd. et Qnesnellus.Alii editi, in con- D est, at nullas metuit.
tiliis. Paulo post pro manifeste, qnod erat in editis, u Quesnellus addidit vocem tolam ex mss. Corb.
Quesnellusscnpsit, manifesla, quod in uostris quo- et Gaudiival. Eamdem in quatuor nostris mss. re-
que mss. inventum reiiniiimus. perimus, nec non in prima editione. Dein malesua-
b Diiocodd. S. 1'etri, Idem homoest in forma Dei, dus, in quibusdam mss. et prima editione a nobis
qui (ormamrecepit servi. Recepitest etiam in duobus inventum Quesnellusrecepit. ln aliis editis et in ms.
Valicauis. S. Petri matesuatorlegiiur.
c Trescodd. addunt, hmc; priraa editio cum ms. h Ms.S. Petri, hominis.
Bon., hoc. » Duocodd. S. Petri, inhmrent.
d Quesnellusinseruii vocemidem, quamreperimus i Adjeclivum veri inseruimus ex mss. S. Pelri,
in priina editione et aliquibus mss. uno Bon. et prima editione.
* Qui pro quia revocaviinusex prima editione et 11Tres codd. et prima edilio, quod est. Paulo post
duobusmss.S. Petri, nec non ex uno Vat. ei Bon. percucurrit pro percurril est in duobus nostris inss.
' In quainor codd. et prima ediiione, inienif. Re- et in prima editione.
tinuiinus lectionem vulgatam, quam in aliis mss. 1 Sic duo mss. S. Petri. Al., prmvenerunt.Dein in
etiam antiquis deprehendimus, eo quod confetsiofi- duobus codd. et prima editioue, essetsalut.
dei de Christo plures quidem contradictionesnacta
PAIBOI. LIV. 9
•55 S. LEONIS MAGNISERMONES. - 156
III. Malitiam Herodit in infantium bonum Chrittut Aquaerendum. Sed qui servi Buscenerat formam, et
orditmt. Quat in Deo infante ^ttttm imitari dte- noh judicare venerat, ied judicari, Bethieem praee-
beanuit. legil riativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero
*
112 G*p- '•"~ Celebrato proxime die quo in- audiens Judaeorum principem natum, successorem
teinerata virginitas humani generis * edidil Salvatd- suspicatus expav.it; et molitus necem salutis au-
h'
reih, Epipnania nbbi&Vdilectfssiml,^tforanda «h§- ctori, falsum spoponiiit obsequium. Quam felix fo-
stivitas dat perseverantiam gaudibfum,' ut iiiler co- ret', si ma^oruVpltal^tar fidem, et H3 conver-
gnalarnra solemriitatum vtcina saCfamehta, exsiilti'- teret ad religionem quod disponebat ad fraudem!
tionis vigor etrervdr fideinon tepesCat.Ad bmniura 0 caecastuttce aimiilaliqnis impietas, t quae pertur-
enitn hominumd spectat salutem, fjtiod iiifariiiaMe- bandum putas divinura tuo furore consiliumI Dorai-
diatoris Dei et bominum jam uhiversb' dectafabatuf nus mundi temporale pon quserit regnum, qui prae-
munflo, cum adhuc exiguO detinefetuf bppiduib. siat acieriium. Quid incommuiabilem dispositarum
Quamvis enim Israeliticam geiitem, et ipsius genlis rerum ordinera yertere, et 1 aliorum facinus praeoc-
unam familiam delegisset, de qua naturam uhiversae cupare conaris ? Mors Christi non est temporis lui.
hufflanitatis assomeret, noluit tameh intra maternae Ahte bondendura est Evangelium, ante praedican-
habitationls an^tislias ortus su! latere firimordia; sed R' dum est Dei regnum, ante sanitates donandx, ante
rilox ab omnibns voluit agnosci, qut digriatus est suiit facienda miracula. Cur, quod alieni futurum
• pfo omnibus liasci. Tfibus igitur magis in regione est
operis, tui vis esse criminis I et non habiturus
Orientis stella novte clariraiis afiparuit, quae Illti- effeciura sceleris, in solum te reatum praecipitasvo-
stfibf caeterispuIcbHorquesideribus, facile in Se in- luntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis.
tuentium oculos anrinosque converteret : ut confe- Qui voiuntate nalus est, sui arbitrii potestate mo-
stftri adVerteretttf nott esse otiosum, quod tam ihso- rietur. Consummant ergo magi desiderium suum, et
liiutn''* videbatur. Dedit ergo aspicienlibus intelle- ad puerum Dominum Jesum Christum eadem stella
ctttiri, qiit prabstitit signum; et qttod fecit intelligi, praeeunte perveniunt. Adorant in carne Verbum, in
fecft Inqiiiri, el se invetiiendum obtutit inquisUus. inlantia sapienliani, in infirmitaie virtutem, et in
CiP. II. — Seqiiuntur s tres viri Superrii luminis hotninis veritate Dominummajestatis; >-aiqne ut sa-
ductum, et praevilfulgoris indicium iniehta conlem- craraenlum fidei suae intelligentiaeque manifestent,
plfttiohecomitantes, ad agnitionem veritalis, graiiae quod cordibus credunt, muneribus protestantur.
spleHdOrbducunlur, qrii humano sensit significatum Thug Deo, myrrham jiomini, aurura offerunt regi,
sibi regis ortum sestiiriaverunt in civitate regia esse 1 scienter divinam humanamque naturam in unitate

* Proximo est in editis, ut in aliquot rass. Proxime C quam Lectionaria S. Petri, Vercell. et antiquiores
in tTtibbusmss. S. Peiri, alque in codd. 1 el2col- collectiones praeferunl. '
leclioiratri; et liaficletftiOnSinprdcferendamduximus. 1 Mss. quatuor Vat. Bon. et priraa editio per inter-
Festivilaseniin Natatis Domiui, qurivab Epiphania rogationerit etferurii, quid. Velustiorum cbdd. etedi-
duodecim dipbus distat, proxiniequidem, non autem tiouum lectioneih retinuTmus.
pfbximo die celebrata dici potuisse videtur. §erino.ne i Prima edilio, alienum facinut.
1 Sic ex ms. S. Petri, cui eoncinit Homil. Pauli
seqUentiLeo cfiitit cafj. 1 : Brevi intervallotemporis
pott telemnitatemNtnivitatisGhristi feitibitdsHecmfU- DiacOni, et ui. AI., utquesacramentum.
1 QuntUor Lectionaffa,
tiqnif ejus illuxft- Eioendaiionem coiifirmlatjJomilia- duo S. Petri, unum Ver-
riuiri Parili Diaconianiiqnae edilionis Bsusileens|s,jn ce.ll.et aliud Veoetumt -nec non HoihiliariiimPauli
quo habetur, Proxime festivilalit die, seu ex ediiione Diaconi, ac prasie.rea exemplaria omnium quinqua
Surii, Proxime cetebtalodie. Ih bbc Homiliario mox cbliectTohiiuicontuljmus. Scilicetpro scienferexiiibet
praeterea legilur intemerata vitginitat Marim, ut in editio pfima cum riiss. coll. 3 el i. Scienleset vene-
canone missaeNatalis Ddmini babetur, de qua in an- randam hon mafe iii cod. Ven., in Hoiiiil. PauliDiac.
notatione sequenti. et in prima Quesn. edtt. Scienlit et t^neranfcs per-
b 1(1canone inissaeNativilatis Domini: Communi- perara in ins. Vercel. Retimtitnus saenter et vene-
tantes et diem sacratissimum celebtantes quo beatm ranteScnm c.eteris editionibus atque codd. Dein pro
Mafiminlemefala virginilas huic mundo edidit Salva- tnunifafeduo codd.S. Petri et mss. collect. 2 liabent,
torem. Eadem pene verba, el insuper vox sacralis- in homine. Aliorum codieum omniumque edilionura
timum Leoni perquam familiaris; qui c. i sermonis _ lectionem haud deserendara putaviraus, cum sensus
consequeiitis sacratissimusdies bic ipSCdicitur; iiniie " ftiox explicandns vocibusin unitafeoptime congruat.
probabileevadit, qniodetaliunde cooflrmatur, niulla Tandem editi cura solis rass. coll. 5 habebant, in
i.i eeclesiasticis oflieiis ac rilibus, ac praeseriirn in persona, pro in potetiate,quam lectionemex omnibus
praefationibus et cattone, esse a Leone nOstrovel - Leclionariis caeterisque collectionibus, et Homil.
vel in mtiliusmutata. ' ' Pauli Diac. inseruimus; id etiam appfobante sensu
• Cod. S. Peiri, solemnitati QUBSNELLUS.
composita, '' lotius cbntextus, qui esthiijusmodi. Magicum obta-
d Ms. Vercell., speciabal. Mox in prima editione, leiunt thut Deo, naturara divinam; cum tngrrham
infantia Salvatorisac MedialoriS. horiiirii,"natiiram humaham; cum vero aurmn regi,
0 Praepositionem pro tdjecimus ex mss. S. Petri utramque naturam sjinul tn unilale venerati snnt:
' '"• ''•
et Verceil. - > - qnia etsi suaesurit cuique naiurae proprielates, regia
f Al., videretur. Dein, inquisitus (qu» vox respon- tamen dignitas, seu poleilai Chrislo uli Deo et uti
riet verbo atttecedenti jn^uirt) praetulimuS ex iriss.' ' homini competebat :.unfie quod eratin subtiantUi (id
B. Petri ac prima editinne. Al., reqUitituS. est iiaturis) proprium, rion erat in polaiaie divertum.
s Cod. Vercell. addil, igitur. HanC' Leoius inentein exnlicanl alia ejusdem testt-
•>Quesnellus, cum codicibus duarum col- monja. Nam serm. 21, c. 2: Deusverus, inquit;<«C
spondet,
lect. 4 et 5. Reitmvinnislectionem ahteriorum edit. honiovpiu», w BMTATEM Douim tempeeaittr;et sertnV
iBf SERMfjXXXII. 258
,( . . : . .. --.
in
venerantes : quia quod eral substantiis proprium,, A j tas declarationis ejus illuxil; et quem in illo die virgo
non eral iri poieslaie diversura. peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro
CAP.llf. — Reversis autem magis in regionemi factum (Joan. i, 14) sic susceptionis nostrae tempera-
suam, translatoque Jesu in iEgypium ex admoninonej vitexordia, ut natusJesus, et credentibus nianife-
diviria, exardescit a fnisira in meditationibus suis\ stus, et persequeutibus esset occultiis. Jairi tunc ergo
Herodis insania. Necari omnes h in Rethleem par- cceli eriarraverunt gloriam Pei (Ps. XVIII,1), et iri
viiliisjtibet, ei quoniam quem meluat nescit infan- omnem terram sonus veriiatis exivit (Rom. x, 18),
teiti, geheralem c senlentiam in suspeciam sibi len- quando et pastoribus exercitus angeloriim Salvaloris
dif aetalem.Sed quod rex impius eximit mundo, editi annuntiator appaniit (Luc. ii, 15), et niagos ad
Cnristus inserit coelo; et quibus nondum sanguinisj eum adorandum praeviastella perduxit (Matih.u, 2):
srii imperiditredemplionem, jam raartyrii tribuit di- ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio
gniiatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos5 coruscaret, cura rerum fldem et regna Orientis per
114adcoruscantem gratiam luminis sempiterni, ett magos discerent, et Romanuriiimperium non late-
d impensa bumanae saluiis sacramenta
venerantes, ret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia su-
studium vestrum iis quacpro vobis gesla sunt sub-. specti sibi regis exstinguere, huic dispensationi ne-
dite. Diligite castimoniaepuritatem, quia Cliristusj B 1 sciens serviebat; ut dum alrocl intentus facinori,
* virginitatis est filius. Abslinetevos a carnalibus de- ignotum sibi puerum indiscreta infantium caedeper-
lideriit, qummilitant advertut animam (I Petr. n, 11), sequitur, annuntiaturo ccelitus Dominatbris ortum
quemadmodumnos praesens B. apostolussuis, utle-L insignior ubique fama loqueretur, quam promplio-
gimus, verbis hortafnr. Malitia parvuli estote (I Cor. rem ad narrandum diligentioremque faciebat et su-
xiv, 20), quia Dominus gloriae mortalium se con-. pernae f significationisnovitas, et cruentissimi per-
formavitiufantiae.Sectamini humilitatem, quara Dei{ secutoris impietas. Tunc atuem s ^Egypto Salvator
Eilius discipulossuos docere dignatus est (Matth.tt, illatus est, ut gens antiquis erroribus dediia, jani ad
29). Induite vos viriutem patientiae, in qua animaS j vicinam salutem per occultam gratiain h vocaretur;
vestras possitis acquirere : quoniam qui cunctorum} et quae nnndum ejecerat ab animo superstiiionem,
est redempiio, ipse est omnium fortitndo. Qumsur-. jam bospitio reciperet veritatem.
sum sunt sapile,non qumsuper terram (Colost.iti, 2). CAP.II. — Merito igilur, dilectissimi, dies iste
Per viain veritalis el vitae constanter incedite; pecc manifesiatione Dominiconsecratus specialem in toto
vos impedianl terrena, quibus sunt parata coelestia; niundo obtinuit dignitaiem, quae in cordibus noslris
per Dominum noslrum Jesura Christum, qui cura9 digno debet splendore clarescere, ut rerum gesiarum
Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saeculasae- . 'G ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo
culorum. Amen. veneremur. Quantam enim gratiarum actionem de-
SERMO XXXII[Al. XXXI]. beamus Domino pro illuminatione geniium, probat
In Epiphanimtolemnitate II. 1 obcaecatioJudaeorum. Quid enira tam caecum,quid
STROPSIS. — I. Herodes Chrislum natum mundonun- tam lucis alienum, quani illi sacerdotes ei scribae
liat, cum e muridotenlat auferre. Christusin /Egy- Israelitaruni fuerunt? qui perconiantibus mag s, et
ptum exsulans, saluti jEgyptum prmparal. — II.
QuantumdebeamusDeo, cmcitasJudmorumdeirion- Herodequaerenle.uoiC/irisfussecundumScripiurarum
Stral,quinonagnoverunt,ut crticifigerent.— III. Feli-i testimonium nasceretur (Matth. u, 4), hoc responde-
cior infantium ignoraniiuquam sacerdotumJudmo-- runt de prophetico eloquio, H6 quoj indicabat
rum tcierilia.Chrislut infantiamparvulorum de suaf
consecratinfantid. — 115 VI. Magorum vocatio, stella de ccelo. Quaeutique poterat magos Jerosoly-
vocationisnottrmprimordia. Eorurixmunera quisque \. mis prsetermissisusque ad cunabula pueri, sicut post-
debetmmulari, ut Chrifto salulem nostram operanti \i modum fecit, sua significationeperducere; nisi ad
cooperethur. confutandara 1 Judaeorum duritiam pertinuisset, ut
CAP.I. — Gaudete in Dqmino,dileptissimi, iterum u non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum profes-
djco,gaudete(Philip. iv, i); quoniam brevj jntervallo0 sione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad
temporispostsolemnitatem nativiiatis Christi, festivi- i-D eruditionem geutium propheticus sermo transibai,
46, c. 1: Filiui Dei idemque filiut hominisUNUS e Quesnellus notavitin margine : Al., Viryinis;ei
Dominus. ' '>f
'' est'
• Ediii cnm mss. posteriorura ita in cod. Veneto S. Marci.
collect., :.
frustrata. f Mss. S. Pelri et prima editio, signationis.
Melior visa est lectip codd. S. Petri, Vercell. et Ve- s Editi inserunt pariiculam etiam, quam dele-
neli. vimns ope mss. S. Petri, Ron., Veron. et primaeedi-
b Praepositionemin
adjecimos ex iisdem codd. S. tionis.
Petri, eiiiUoVat.' h lia mss. quinque Quesnelli et prsestanliores no-
« Sic ex duobiis rass.S. Petri. stri S. Petri, Casin., Veron.,Casanat. et Rarber. Al.
prima edilione atque3
codd. cbllect. 2, 3 et 4. Edni"cura mss. col)e«. in editis anteQuesn. et in nonnullis codd., tignaretur.
1 et 5, ab Lectionar. Vercell. et Yeoeto, smviiiam. Prima editio pro, jam ad vieinamtalulem, Uubet,jam
Moxeiemit prq e^iniifin cod. Ron. et priiriaediitone. viciria ad talutem; el similiter in cod. S. Petri, ubi
L»eih,rinnerfiritprb impendilin ^ercell. solum omittiiur jam. Paulo pqst, tutciperet pro re-
-d Editi, tmpenia saluti humanm
gratim sqcramenta. ciperet, in nis. S. Petri.
Codd. Vat. collect. i et S ciim Leciionar. Veheto > > Ms.S. Petri, excmcatio; et similiter cap. 4.
oimitimt jrrofio?.Seciiti sumus inss. S. Petri, Ver- i Iu eodem cod., eorumduritiain. Paulo arile, con-
•*ll.«Rohiii:Paulifiiac.' fundendam, pro confutandam, in ms. Veron.
«3« S. LEONIS MAGNlSERMONES. J40
et praenuntiatum antiqnis oraculis Christom alienige- A. A tumen snnm invexit. Honoretnr itaque a nobis sa-
narum corda discebant: cum Judaeorura infidelitas eralissimus dies, in quo salulis nostrae auctor appa-
veritatem ore proferret, et mendacium corde retine- ruit; el quem magi infanleni venerali sunt in cu-
ret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris nabulis, nos omnipotentem adoremus in ccelis. Ac
indicavcrant libris: ut quem non adorabant in in- sicut illi de thesauris suis mysticas Domino mune-
fantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent tn rum species obluterunt, ita et nos de cordibus no-
virlutum sublimitate fulgentem. stris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis
CAP.III.—Qtiaeista, Judsei, tam imperila m vobis enira omnium bonorum sit ipse largilor, etiam no-
scienlia est, et tam indocta doctrina ? Interrogati ubi strae tamen fructum quaerit indusiriae : non enim
Chrislus nasceretur (Matth. n, i), veraciter et memo- dormientibus provenil regnum ccelorum, sed in
riler dicitis quod legistis: ln BethleemJudm(lbid.,S). mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut
e
Sic enim scriptum est per prophetara : Et lu, Beih- si dona ipsius non irrila fecerimus, per ea quae
leem lerra Juda, non es minima b inter principes Juda. dedit mereamur accipere quod promisit. Dude co-
Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum horlamur dilectionem vestram ut abslinentes vos
Israel (Mich. v, 2). Hunc principem naium, et paslo- ab omni opere malo, quae sunt casia et justa secte-
ribus angeli (Luc. n, 13), et vobis nuntiavere pa- B J mini (Rom. xm, 22). Filii enim lucis abjicere debent
siores (Matih. n, 2). Ilunc principem natum longin- opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia
Orienlalium naiiones insolito novi si- abjiciie, superbiam humilitate destruite, f avaritiam
quae gentiura
deris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis projicite , largiiatem diligite : decet enim ut capili
ambigerentrJtreslra eruditio prodidit quod stella non suo merabra conveniant, ut promissarum beatitudi-
docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obslruitis? num mereainur esse consortes : per Dominum no-
Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex strum Jesum Christum, qui cum Patre et Spiritu
vestra fit responsione manifestum ? Locum nativitalis sancto vivit et regnat Deus in saecula saeculorum.
de Scriplurarum testimonio demonstratis, praesen- Amen.
tiam lemporis de cceli et terrae allestatione cogno- SERMOXXXIII [Al. XXXII].
scitis; et lamen ubi ad perseqiiendum animus He- In Epiphanim solemnitateIII
rodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus SYNOPSIS. — I. Tttnc Christus mundum liberaturus
obduruil. Felicior ergo ignorautia infantium quos venil, cum omnet conclusi erant sub peccato, ut
occidit vestra scien- nemo de suis meritis gtoriaretur. — II. Cur sub He-
persecutor (Matlh. u, 16), quara lodenaius, cur siella demonstratus? Graiia intus
lia, quam in sua perlurbatione consuluit. Vos nolui- operabatur, uf siqiium intelligeretur. et Christus in-
stis regnura ejus recipere, cujus oppidum potuistis C 4 quireretur.—118'"- Quanta Judmorum cmcilas
Christo nasceme. lniplet gentiumvocaiiopromissio-
ostendere. llli potuerunl pro eo mori, quem c non- nem Abrahm faciam. — IV. Cur magi, adorato
dum poterant confileri. Ita Christus, ne ullura ei1 Christo, per aliam vidmreiertunlur. Cur Christusin
terapus esset absque miraculo, ante usum lingusepo- JEgyptum transferri voluil.—V. Graliarum actione
testatem Verbi tacitus exerebat; etquasi jam diceret: celebrandahcec(esiititas, in qua vocationisgentium
venire ad tatium est enim primitim. Quomodostellam imitabimur
Sinite parvulos me, regnum
aetorum (Matlh. xix, 14) : nova gloria coronabat in- CAP. L—Quamvis sciam, dilectissimi, qnod san-
fanles, et de iniliis suis parvulorum primordia con- ctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non
secrabat: 117 ut disceretur nerainem hominumi lateat, eamque secundum consuetudinem evangeli-
divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illai cus vobis sermo reseraverit, tamen ut e nibil vobis
aelas gtorioeesset apta martyrii. nostri desit officii, loqui de eadem quod Dominus
CAP.IV.—Agnoscamusergo, dilectissirai, in magis> donaverit audebo : ut in communi gaudio lanto
* adoratoribus Chrisli, vocationis nostrae fideiquei religiosior sit omnium pietas, quanto magis h omni-
priraiiias, et exsullanlibus animis beatae spei initiai bus fuerit iniellecta solemnitas. Providenlia namque
celebremus. Exinde enira in aeternam haereditatemi misericordiaeDei dispqsitum habens pereunti mundo
ccepimus iutroire; exinde nobis Christum loquentiai L' in novissimis lempofibus subvenire , salvationem
Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quami omnium gentium praeflnivit in Christo; ut quia et
Judaeorumobcaecationon recipit, omnibus naiionibus• cunclas nationes a veri Dei cultu impius dudum

0 Sic ex mss. S. Petri, ad quos accedit cod. Vat. non fecetimus. Mox, qua ptomisit in ms. S. Petri,.
collect. 5, ubi legitur, indicaverunt. Al., indicabant. et uno Vat. j
b Prima editio et cod. Veron», in principibus. Mox: f Edili ante Quesnellum, avatitiam delete.'
latgitate
eadem editio ctim mss. S. Petri, Veron. et fion., exiet\ Ita eliam nostri codd. collect. 3, 4 et 5. At lectio- •
dux, pro exiel princeps. nera a Quesnello textui inscrtam invenimus in duo- \
<=Duo mss. et prima editio, non poterant. Mox ex: bus mss. S. Petri, in Lectionario Patavino PP. Ere-
decem nosiris codd. et prima editione, Ita Christusi mitanorutn, in Veron. nec non in codd. collect. 1
reposttimus, pro, Itaque Chrislus. Porro duo codd. et 2. Dein. benedictionumpro t>eaft(udiu*im in quatuor
Vat. el prima editio, ut nullum, loco ne ultum. Deini nostris codd. et prinia editione. In ms. S. Petri,
exercebat, pro exerebal, in mss. S. Petri, Bon., Ve- mereantur pro mereamdr.
ron. et prima editione. * Sic ex ms. S. Petri. Alias, nostri nihit detit.
d Cod. S. Petri, adorantibus Christum. h Addidimus omnibusex cunctis nostris codd. et
* lla septem nostri codd. In editis, illius irritai editis anle Qttesnellum.
241 SERMO XXXIII. S41
error averterai, et ipse peculiaris Dei populns Israel A se simul credidisse demonstrent : auro honorantes
ab institntis legalibus pene tolus exciderat, conclu- personam regiam, myrrha ' humanam, thure di-
sis omnibus sub peccato ( Rom. xi, 32), omnium vinam.
misererelur. Deficiente enim ubique justilia, et tolo CAP.III.—Ingrediuntur ilaque Judaici regni prae-
mundo iu vana et maligna prolapso, nisi judicium cipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi po-
suum divina potestas ditferret, universitas hominum stulant s quem ad regnandum didicerant procrea-
sententiam damnaiionis exciperet. Sed in iudulgen- tum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, me-
tiam ira iranslata est, et ut clarior fieret Bexerendae tuil poieslati, requirit a sacerdoiibus et docloribus
gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccalis legis quid de ortu Christi Scriplura praedixerit, in
bominum sacramenlum remissionis afferri, quando notitiam venit quod fuerat prophetatum ; veritas
nemo poierat de suis meritis gloriari. illuminat magos, infidelitas obcaecatmagistros; car-
CAP.II.—Hujus autem, b dileciissiroi, ineffabilis nalis Israel non inielligit quod legit, non videt quod
misericordiaemanifestalio facta est llerode apud Ju- ostendit; utitur paginis qttarum non credit eloquiis.
daeos jus regium tenente, ubi legilima regum suc- Ubi est, Judaee, gloriatio tua (Rom. m, 27)? Ubi de
cessione cessante, et pontificum poiesiaie destructa, Abraham palre ducta nobilitas? Nonne circumcisio
alienigena obtinuerat principatuin : ut veri Regis B I tua prmputium facta est ( Rom. n, 25 )? Ecce major
orius illius propheiiae probarelur voce , quaedixe- servis minori (Gen. xxv, 25), et alienigenis in sor-
rat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de tem haereditaiis luoe intrantibus, ejus testamenli,
femoribusejus, donecveniat cui reposiiumeti, el ipse quod in sola litlera lenes, reciiatione famularis.
erit exspectalio gentium ( Gen. XLIX,10 ). De quibus Inlret, iniret in pairiarcbarum familiam genlium
quondam bealissimo c patriarchae Abrabacinnume- plenitudo, et benediciionem in semine Abrahie, qua
rabilis fuerat promissa successio, non carnis seraine, se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis acci-
sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarura piant. Adorent in tribus magis onines populi uni-
muliitudini comparata, ut d ab omnium gentium versitatis auctorein; et non in Judaea tantum Deus,
patre, non terrena, sed cceleslis progenies sperare- sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israet sit
lur. Ad creandam ergo H9 proraissam poste- magnum nomen ejus (Ps. LXXV,2). Quoniam h banc
rilatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi elecli generis dignitalem sicut infidelitas in suis
sideris excitantur, ut in quo cceli adhibitum fuerat posteris convincit esse degenerera, ita fides omni-
testimonium, cceli famularelur obsequium. • Com- bus facit esse communem.
movet magos remolioris Orientis habitatores siellis CAP.IV. — Adorato autem Domino, magi, et omni
cxteris slella fulgentior, et de mirandi luminis cla- C devotione completa, secundum admonitionem so-
ritate viri ad haec speclanda non inscii, magnitudi- mnii non eodem quo venerant ilinere revertuntur.
nem significationis intelligunt : agente hoc sine du- Oporlebat enim ut jam in Chrislum credentes non
bio in eorum cordibus inspiratione divina, ttt eos per * anliquae conversaiionis semitas ambularent,
tanlaevisionis mysierium non lateret, et quod oculis sed novam ingressi viam a relictis erroribus absli-
ostendebatur insolitum, animis non essel obscurum. nerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae,
Denique officiumsuum cum religione disponunt, et qui in puerum Jesum impietatem doli per simulatio-
his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria nem disponebat officii. Unde quia spes islius erat
" Al., exercendm.Quesneltus, exerendm,cum ali- nomen veteres nonnuniqiiamaccepissepro tamquam,
quot nostris mss. Poslea, de suo merito in Lecliona- aliquot exemplis ostendimus nol. 71 in tract. 16,
riis S. Petri. ltb. i, S. Zeuonis, p. 133. Ita hoc loco, honorantes
b Vox dilectissimia Quesnello adjecta, nobis in- personam regiam, humanamet divinam, idem est ac
venta est in ras. S. Petri. auro bonorantes Christum
c Duo codd. S. Pelri, Petri Abrahm. Paulo ante tamquam hominem , thuretamquam regem, myrrha
tamquam Deum; et in
jam pro quondam in Leciionario Patavino S. An- D I hanc quidem sententiam sermone sequenii, c. 3 :
wnii. Cui, inquit, in auro regius honor, in thure divina
d Ita emendavimus ex omnibus nostris codd. et veneralio, in mgrrha mortalitatis confessiodeberetur.
nonnullis editis. Prima editio et Quesn., ab omni. Confer eiiam serm. 36, c. i. Porro in duplici na-
Paulo post in ms. Paiav., ut cui cmli. tura Chrisli unitatem pluribus in locis pa-
• Prima editio cum mss. S. Petri, Commonet. lam profuetur.pcrsonae
Laudatus cod. Patav., Commovit.. . el in mirandi s Nonnulli codd. posleriornin colleciionum ad-
luminis clarilate. Dein, magniludinemsanclificationis, dunt, puerum. Prima edilio, puerum quem ad regen-
in eadem editione el in mss. Bon. et tribtis Vat. dum sibi didiceranl procrealum. Aliquanlo post, Ubi
f Cave ne quid bis in verbis Nestoriano dogmati esl, Judme, glorificaiio tua? in mss. S. Peiri, Ron.
affine suspiceris, dum tam humanam quam divinam et prima ediiione.
in Christo agnoscit personam Leo noster. Quemad- h Duo codd. S. Petri, uniis Vallicell. et alius
modum eniin tertium in illo suppositum cogitari Paiavinus : Hanc elegit generisdigniiaiem, ul sicut
nemo dixerit, cum pcrsonam rcgiam ab utraque infidelitas in suis posteris fecit (Patav., convicit,
illa discretam appellare videtur, sic nec humanum Vallic, convincit) esse degenerem,ita fides omnibut
suppositum a Verbo distinctum in Christo somniasse fecit ( melius Patav. el Vallicell., faciat) esse com-
Leo est exisiimandus. Unicam ergo Christi perso- munem.
nam inielligii, qua. simul et digniiate regia, et na- 1 Prima edilio, antiquas. Aliquanto post, furiam
tura humana, et esseniia divina per incarnationera pro furorem in eadem editione et mss. S. Pelri ac
Yerbi procdiia invenitur. QUESN.—Personw quidem Bon.
m |S. LEONIS MAGNISERMONES. £4t
soluta commenti, in majorera turbrem iracuudia A ntaril quod proiriitit pitens ett et facere (Ibid., 21).
regis ardescit. Nam recdlem lempus quod indicave- Hunc diem David in psalmis cauebat, dicens: Omne<
rant magi, in omues Bethleera pueros rabiem crude- gentet, 9 quatcumque,'fecitti, venient et adorabunl co-
litatis effuiidit, * el eaedegfineralt uhiversaecivitalis rarii te, Domine, et glorificabunt nomen luum (Psal.
illius in aeternam glorlam transiturairi tfucidat ln- LXXiv,»); et illud : iVotumfecit Dominut talutare
faniiam; aestimarisfore ut, nullo illic parvulo non SWtrit, drite conspectum geniium revelavil jutliliam
occiso, occideretur et Cbristus. At ille, qui sangni- tuam (Psal. xcvri, 2). Quod utique exiud*!fieri no-
nem suuni pro mundl redemptione fuhdendumin vimus, ex quo tres magos, de longinq iitate suae re-
aliiim dilferret setaiem, iEgypto se parentum mlni- gionisf excilos, ad cognoscenduinet adorandnm Re-
slerio subvectus iniulerat, repelens scilicel Hebraae gem cceliet lerrae stella perduxit t. Cujus uiique fa-
genlis aniiqua cunabula, et principatom veri Joseph mulalus ad formam nos sui horlatur obsequii: ut
majoris providenliaepotesiate disponens, ut illam huic gratiae, h quaeomnes inviial ad Cbrisium, quan-
b diriofem omni inedia famem qua jfigyptiorum lum possumus, serviamus.
Quiciimque enim in Ec-
mentes veritaiis iuopia laborabanl, veniens de ccelo clesia pie vivit et caste, qui ea quaesursnm sunt sapit
panis vitae (Joan. vi, 59) et cibus rationis auferret; (Colosf. III, 1), non qurcsuper lerraro, ccelestisquo-
nec sine illa regione pararetur singularis hnstiae B dammodo instar est luminis; et dum ipse sanct.e vitac
sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, nilorem servat, multis viam ad Dominumquasi stella
salutiferum crucis Signum et pascha Dorainifuerat demonstrat. In quo studin, dileclissimi, omnes vobis
praeforinatura. invicem prodesse debetis, ul in regno 122 Rei, ad
CAP.V.— His igitur, dileciissimi, divinae gratit» quod recta fide et bonis uperibus pervenitur, sicut
mysteriis eruditi, diera primitiarum noslrarum et lucis filii splendealis: per Doniinumnostrum Jesum
inchoationem vocationis genlium, rationabili gaudio Christum, qui cuin DeoPalre et Spiriiu sancto vivit
celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui di- et regnat per omnia saeculasaeculorum.Ameu.
gnos not fecit, sicul ait Apostolus, in partem tortis SERMO XXXIV [Al. XXXIIIJ.
in
tanctorum (umine; qui eripuit riot c de potestate 1 In EpiphanimsolemnitateIV.
tenebrarum,et ttantlulil tn tegnum Filii ditectionistum STNOPSIS. — I. Magi a longinqua regione vocati, ut
(Cotoss.i, 12,13); quoniam, sicut prophetavitlsaias, Christianafidet roboraretur, qum Deum el hominem
Gentium populut, qui tedebat in tenebtis, vidit lucem Cbristuritcredit.—11. MuyiprophetiaBalaam edo-
magnam, et qui habitabant in tegione umbtm mortit, cfi, Judfxorum respomo confirmati. Isti spe ducit
temporalisdecepti; Herodestimoreeonsortislurba-
lux otta ett eis(Isai. tx, 2). De quibus idem dicit ad —
lut. III. Magorumiler munerumquedeleclusgra-
d
Dominum : Genfesqucete non noverunt, invocabunt C lim intus docentit opvs fuere. Eorum diligenliafidei
te; et populi qui te nescierunl,ad te confugient(Isai. nostrw serviebat.— IV. Manichmorumimpielasin-
carriationisfidem ac verilatemevertit.— V. Mani-
LV, 5). Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est ckmivitandi; eorum tacrilegia detecta. Pro iitdem
(Joan. vin, 66), cum benedicendos fidei suae filios aliisque hmreticis precesfuridere, Ecclesiminslitu-
in semine suo, quod est Christus, agnovii, et omnium tum.
sefuiurum gentium patrem credendo prospexit (Rom. CAP.I. — Justum et rationabile, dilectissimi, vera?
tv, 18), dans gloriam Deo, et plenitsimeteiens quo- pietatis obsequiura est, in diebus qui divinae miseri -
• Quesnellus hac lectione, quae erat anteriorum f In editis et aliqtiot codd., excitatot. Qiiesnellus
ediiionum, in rnplationem rejecta, ex iribus codd. in margiue. forte excivps;quam leciionem cimi nacti
id est duobns Thuan. et uno Corb-, quibus conci- siiii.usin duobus mss. S. petri, et duobus Vat., ac
nunt nostrt Patav., Venet. et Casin-, hanc aliam uno Patav., texlui inserere nnn dubilavintus.
inseruit : Et cmde generaii in beatamcivitatisitlius s P.ist yerbiimperditxit, haec alia adttita jeguninr
desmvilinfanlianu Nos vero antea ediiorum lectio- in Codd. excusis : Etrecle intuenlibus quotidieappa-
nem resiitnendam piitavimus, eo quod non solum rere non desinii, Et si potuit notttm(acere Christumin
reperiatur in mss. collectionum 3, 4 et 5, verura infanlia latentem, quanlo muais polesteumdemmani-
etiam in Lectionariis libris S. Petri, qui laudatis festare in majestateregnantem! Qux cum in omnibus
codicibns praeferendi visi sunt: cum praesertim ad qnos vidi melioris not« codd. rass. iksiilereinur, in
eamdem lectionem accedant mss. Casan. ei Barb. quqbus scilicet Tbuaneis et uno Corbeinsi, dubiuui
coliect. 2, iu quibus legilttr : Et. ctfde generatiinunj-. ' v' non est, ul mibi:qudem videlur, quio ex innotaiione
versam civitatisiltius in mternamgloriam transituram ro»Fgina!ialicujus astrol<>gi:eplps ;f>quodediti, in
desmvitinfantiam. Concinit eiiam Leciionariuin Val- lexUjmtandem irrepserint. Sed vel ipsa texius &ries
licel., in quo snlum pro frucidof, est Irucidavit. expungentla esse illa verba manifeste demons|r.ii.
Posl pauca : At ille, quia sanguinetn,in ms. Patav. QOESN. — Ista pariler verba absjiot a codd, collecl.
b Unus cod. S. Petri el alius Vaj,,. duriorem. 1 el 2, nec non a qnjbusdam nosljris Leclionariis
" Cod. S. Peiriade tenebritet de poteslaletenebra- Patav., Veneio, etc. Quod.Siiii,iiiss.$.Pelrj legiintur
rum. nibil moveal: nam post vocem xegnqntemhabent nim
A Ms. Casin., non cognoverunt.Mox, qui te nescie Palre et Spiritu sancta in tcecutfftfBcnlarum,Amen;
runt, ex eodem cod. scripsimus, cum idera legatur et mox subjiciiur : Cujus utiquefamutulus,eie. Ea
seriii. 29, cap. 3. Al», newiedanl.Ms. Patav., ne- autein clausula, cuni, Pdfrc, etc, ante finem sqr-
sciunt. monis inserta, eorum verborura intrusionem magis
o Cod. Casin., quas fecisti et honorificabunt magisque confirmat.
nomen.Patav. quoque ha.bet, et honorificabunt,loco 11Prima editio, qua omnesinvitanturad Christum.
et glorifieabunt;et dein, in conspectu, pro anle con- 1 Cod. S. Petri, De EpiphaniacontraManichwot.
tpectvm.
Ma SERMO XXXIV. 240
cordiaeoperaprotestantur, toto corde gaudere et ho- A , atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenun-
norifice ea quae ad salulem nostram gesta sunt cete- tiaverat Scriptura, didicerunt; utgemino testimonio
brare : vocantenos ad hanc devotinnem ipsa recur- confirmati, ardentiori fide expeierent quem et stellue
rcntium temporum lege, quaenobis post a diem in quo clariias et prophetiae manifestabatauctoritas. Prplalo
coaeternusPatri Filius Deiuatus ex Virgine est, brevi auiem divino oraculo per responsa pontificum, et
intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparilione declarata spiritus voce, quaedicit : Et lu, Bethleem,
Dominieonsecratum.In quo lideinostraemagnumprae- terra Jnda, s non et minima inter principet Juda: ex
sidium providenlia divina constituit, ttt dum solemni te enimexietdux qui tegal populummeumIstael (Mich.
veneratione b recolitur adorata in exordiis suis Sal- v, 2; Matth. n, 6): quam facile et quam ponsequeus
vatoris infantia, per ipsa originalia documema pro- fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 I 000
baretur c veri in ipso hominis orla nalura. 123 Hoc docebant. Sed apparet illos carnaiiter cqiii Herode
enim est quod justificat impios, hoc esl quod ex pec- sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus
eatoribus facit sanctos, si in uno eodemque Domino mundi potestatibus aestimasse : ul et isti lemporalem
nostro Jesu Christo et vera Deitas, et vera credatur sperarent ducem, et terrenum metueret itle consor-
bumanitas : Deitas, qua ante orania saeculain forraa tem. Superfluo, Herodes, limore turbaris, et frustra
Dei aequalisestPatri; humanitas, qua novissimis die-1B in suspectum libi puerum saevire moliris. Non capit
bus in forma servi unitus est bomini. Ad roborandam Christum h regio tua, nec roundi Dominus polestatis
ergo hanc lidem, quaeconira omnes d praemuniebatur tnae sceptri est conientus aiigustiis. Qqeni iti Judaea
errores, ex magna gestum esi divini pietate consilii, regnare non vis, ubique regnat; et felicjus ipse re-
ut gens in longinqua Orientalis plagae regione con- guares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero
sistens, quae spectandorum siderura arte poll.ebai, officio non facis quod subdola falsitate promittis?
signum nati pueri qui supra oranem Israel es.->elre- Perge cuin magis, et verum regem su.ppliciier ado-
gnaturus, acciperet. Nova etenim claritas apud ma- rando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis,
gos stellat illustrioris apparuit, et intuentium animos non imilaris gentium lidem, corque perversum ad
ita admirationesui spleudoris implevit, ut neqnaquam crudeles convertis insidias, nec illura occisurus quem
«ibi crederent negligendura, quod tauto nuntiabatur metuis, nec illis nociturus quos perimis.
e indicio.Praeerat autem, sicut res docuit, huic mi- CAP.III. — Deducti igitur, dilectissimi, in Beth -
raculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec leem magi stellae praecedentis obsequ.io, gavisi
ipsa adbuc Belhleem tota didicisset, jam illam credi- sunt gaudio magno valde, sicut evangelisla oarravjt;
turis gentibus inferebat: et quod noodum poterat ef inlrantet domum, invenetunt puetupt cum Maria
humano eloquio disseri, ccelo faciebat evangelizante G ( tnatte ejus; et procidentesadoraverunteum; ei aperlis
cognosci. thetauris suis, obtulerunt ei munera, amum, thut et
CAP.II. — Quamvis autem divinaedignatiojiis esset myrrham (Matih. n, 10, 11). 0 perfectae scientiaj
hoc munus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas mirabilem fi^em, quam non terrena sapientia erudi-
Salvaloris, ad intelligeodum tamen miraculum signi vit, sed Spiritus sanctus Uistiluil! Undeenim bi viri,
potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenmt- cum proficiscereulur de palria, qui nondum viderant
liationibus coramoneri, scientes olim CSSCpraedictum Jesum, ' nec aliquid conluiiu ejus, qupd tam ordi-
etcelebri raemoria diffamatum: Orietur stella ex Ja- naie venerarentur, adverter.ini, banc deferendonim
eob, el exsurgethomoex Israel, et dominabiturgentium njlliierum servavere rationem? nisi qtiia praeler il am
(Num. xxiv, 17). Tres itaque viri, fulgore insolili stellse specieni, quae cprporeum incitavit obluturo,
sideris divinilus incitati, praevium micantis luminis fulgentior veritalis radius eorura cqrda periJpcuU; ut
cursum sequuntur, cxistimantes se f significatum priusqiiain labores ilineris uicboareui, eum sibi si-
puernm Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed gnificari intelligerent, cui in auro t;egiu§ .lionor, in
cum eos haecopiniofefellisset, per Judaeorumscribas thure divina veneratio, in nijrrha mortalitatis con-

Quesnellus hoc loco addidit, islum, quod et ab D ] significaiumsibi puerum.


aliis editis, et a nostris mss. abest, et sensu ipso B Ila quatuor Vat. et Veron. uniis cum Quesnello,
postulante expungendum fuit. Melius cum ms. Ve- ei similiier serm. 32, c. 3. Alii editi, nequaqudmmi-
ron., illum legi posset. nima es. Duo codd. S. Petri, non eris tniniina.
b Sic restiiuimus ex nosiris codd. et edilis ante h Prima editio, regia lua, cuiu ms. Veron.
Quesnellum, apud quem, colitur. * Prinia edilio ciini ms. Veneto et codd. Vat. col-
e lia duo codd. S. Petri et duo Vat., ac Veron. Ieci. 3, i et 5, nec
aliqiiocontuitu ejus. quod eum tam
unus cum Quesnello.Alii editi, veri hominisin Christo ordinaie venertirentitr.Similiier coil. Veron., qni so-
orta natura. lum omittit eum. Edilio Rainaudi pro quod habet
d Editi anle Quesnellum, pronuntiabatur, ut in
quo. Cod. Casanat. collect. 2, nec aliquod contuiiu,
codd. collect. 3 et 4. Secuti sumus Quesnelli lectio- quo tam ordinate venerarentur. Quesnellus, licet nibil
nem, quam mss. S. Petri et duo