Vous êtes sur la page 1sur 511

Fulgence de Ruspe (saint ; 0467-0532).

Sancti Fulgentii, episcopi ruspensis, Felicis IV et Bonifacii II, summorum pontificum, sanctorum Eleutherii et Remigii tornacensis
rhemensisque episcoporum, necnon Prosperi, ex Manichaeo conversi, et Montani, episcopi tole.... 1847.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

CURSUS'COMPLETUS
SIVE- '
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, GOMMODA, OECONOMICA, .

OMNIUM SS, PATRUM, DOCTORM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICOMl


t
'QUI

AB JEYO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


FLOROERUNT
;'
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQVM EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICE TRADITIONISPER DUODECIMPRIOR^
ECCLESLE S^ECULA,
JUXTAEDITIONES ACCORATISSIMAS , 1NTERSE CDMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANCSCRIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ;
•DISSERTATIONIBOS,COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTERILLUSTRATA 5
OMNIBUS OPERIBCS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QU/ETRIBUS NOVISSIMIS S^ECCLIS DEBENTCR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA ;
INDICIBUSPARTICULARIBUS ANALVTICIS, SINGULOS SIVETOHOS,SIVEACCTORES ALICUJUS MOMENTI
SDBSEQUENTIBUS, DONATA ; v•
CAPITULIS
INTRA IPSUM TEXTUM RITEDISrOSlTlS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM
DISTINGUENTIBUS -SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;
OPERIBUS CUM DUBIISTUMAPOCRVPHIS, ALIQOA VERO AUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBCS LOCCPLETATA : ALTCRO SCILICET RERUM, QCOCONSCLTO, QOIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUM ]N QUODLIBET TnEMASCRIPSERIT UNOINTCITU CONSFICIATUR; ALTERO J
SCRIPTURM SACRiE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIROS OPERCM SOORUM LOCISSINGULOS SINGULOROM LIBRORUM
SCRIPTUR^! TEXTOS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA, CETERISQOE OMNIBUS EACILE ANTEPONENBA_, SI PERPENDANTUR : CHARACTERUM NITIDITAS
CHART.E QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PEREECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RCCCSORUM TOMVABIETAS
TDMNUMERUS , FORMA VOLOMINUM PERQOAM COMMODA SIBIQUE IN TQTOOPERIS DECORSO CONSTANTEB»: -^
PRETIIEXICDITAS,
SIMILIS, PRJESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA, METHODJCAETCHRONOLOGICA/^ lw\
SEXCENTORUM ERAGMENTOROM OPCSCOLORUMQUE HACTENOS IIIC ILLICSPARSORDM, / /TV^*\
PRIWUM AOTEM TNNOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBCS AD OMNES jETATES, / * fXP\S<y\ '
LOCOS,LINGUAS TORMASQUE PERTINENTIBOS, COADUNATORCM. / -1 <L \?P
'
SERIES PRIMA. C
\r\ \^~
1N tfUAFROBEUNTPATRES,DOCTORES SCRIPTORESQUE ECrXESLELATIN^E\ ^\ —\ \C3
A TERTUIXIANOAD GREGORIUM MAGNUM. \- ,\ -%- \5i
\>\ x^" =c
ACCURANTE J.-P. MIGNE, o
V^\ ^
ellnSirUM
COMPLETOnUM * SINGCLOS SCIENTIJSl
ECCLESIASTIfiiE
IUMOS CDITORE. \ \ f° /<"a

PATROLOGIJ3 TOMUS LXV.


FELIX IV, PROSPER EX MANICHJEOCONVERSUS , BONIFACIUS II, MONTANUS,
S. ELEUTHERIUS, S. FULGENTIUS, S. RHEMIGIUS RHEMEKSIS. ^^
TOMUS UNICUS
/Wf^Z

PARISIIS, VENIT APUD EDHOREM,


IN YIA DICTA D'AMBOISE,PRES LA BARRIERE D'ENFER,
OU FETIT-MONTROUGE.'
18V?
-
SANCTI

FULGENTII
,
- EPISCOPI RUSPENSIS,

FELICISIV ET BONIFACIIII

SUMMORUM PONTIEICUM,

SANCTORUM

ELEUTHERII ET REMIGII
TORNACENSISRHEMENSISQUEEPISCOPORUM,

NECNON '

RROSPERI EX MANICILEO CONYERSI


ET - . . , .
'
"••'
MONTANI-
TOLETAM.
CPISCOPI ,

OPERA OMNIA,

MAUG
EDITJONIBUSMANGEANTII,MANSI, GALLANDII.-
EX MEMORATISSIMIS ARINIDE LA HIGSS,
FUANCISClDE LORENZANA
ACCURATISSIME 'EXlPUliSSA.

TOMUS UNICUS.

PUIX;: 7 VRANCS.

VENIT APUD EDITOREM,


PARISIIS,
IN VIA DICTA D'AMCOISE,PRES LA BARRIERE D'ENFER,
ou PETIT-MONTROUGE.
/
i8W
ELENCHUS.OPERUM

QUJE IN HOC TOMO CONTINENTUR.

FELIX PAPA IV.


EpistoJse et decrela Col. 9
PROSPER EX MANICH-EO CONVERSUS.
tfidei calholicae Professio 23
BONIFACIUS PAEA II.
Epistolae. 29

MQNTANUS.
Epislolas » 51
S. ELEUTHERIUS.
Eleutherii Vita, auctore Guiberto 89
Sermones v 83
S. FULGENTIUS.
Vita Fulgentii a quodam ejus discipulo adornala ... 117
Libri tres ad Monimum 151
Libri tres ad Trasimundum T 223
Epistolae ..,../. 303
De Trinitate. .497
' 507
Contra sermonem Faslidiosi Ariani
De remissione peccalorum 527
De incarnalione Filii Dei. 573
De verilate prsedeslinalionis et gratiee Dci 603
De fule • ; . \ . 671
'
Pro fide catholica 707
Sermones genuini 719
Inslrumenta Gdei calliolicaj 749
Exeerptum ex Iibro III Hincmari necnon ex lihro III Ratrami. 833
Sermones duo inediti Ibid.
Liber de praedestinatione et gratia 843
Sermones LXXX, paucis exeeplis, supposifilii. 855
S. REMIGIUS REMENSIS.
Epistola? quatuor . 963
Teslamentum 969
MARCELLINUS COMES.
Chromcou { m noc tomo memoralum, editu->i aulem Palrologiee lom. LI, col. 913 ). 975

ERRATA.
Pag. i.';-l6, versus fiuein: apmdix; leReappendix.— Ibidem,postepisfofaII, adde, olimI.— Col.51,p-o Epislola
prima (olimXI), lese Epklola prima\Qlim 11). — Col. 41, itilir lineam 2 el lineam 5, supple: LlBELl.ua n.—
Pag. 89-60, anie Vitam Eleiuherii, ''ivpographorum • OBcitantiasequens omi>susest litulus : AKNODOSH»!DXXXI..
S JiLEUTHERlDR ,

Paris.—Imprimerie de VRAYET
PE SURCY,
rue de Sevres, 51.
ANNISD0MINIDXi.VJ-DXXX

FELIX PAPA IV.

NOTITIA.

(3ix libro ponlilirnh.)

aFelix natione Samnius (Samuiia), ex patre Ca- A.Saturnini, via Salaria, quam a solo refecit. Qui eliam
slorio, b sedil annos 4 menses 2 dies 15 (an. 5 m. 2 ordinalus est cum quiete, et vixit usque ad tempora
Q.15, a 24 Julii an. 527). Fuil aulem lemporibus Athalarici. Hic feeit ordinationes duas in urbeRonui
Theodorici regis et (o) JustinianiAugusli, aconsulalu - per mensem Februarium et Martium : presbyteros
Maburti (Mavorlii) usque ad eonsulatum Lampadii et 55, diaconos 4, episcopos per diversa loca 29. Q_ui
Orestis, a die iv iduum Juliarum usuue iu diem iv etiam sepullus esl in basilica beali Petri aposlohyiv
idus Octobris. Hic fecit basilicam sanclorum Cosmoe idus Octobris (obiit temporibus Alhalarici regis suli
et Damiam i.n urbe Roma, in loco qui appellaiur via die 5 Octobris, qui sepultus estapud beatumPetrum).
Sacra. juxla templum urbis Romaj. Hujus tempoii- Etc cessavit episcopatus dies 5.
bus consumpta est ince.idio basiliea sancli martyris
* Yariantes sive notas
quse ad ulramque paginas mavit. Derebus ecclesiasticis leges quas promulgavit,
«ram postLabbaiumMansi exscripserat, nosplerum- ipsius sallem nomine Conslantinopolitani episcopi
que inlra parentheses in lextu posuimus, aliquoties ediderunt, ut major earum essel observanlia : vel si
ad calcempaginarum asterisco prsalixo. EDIT. quas ille sancivit, fecit illud non quod sibi munus
a Felix] Theodoricus interfeclor Joannis, usurpalo episcopi assumeret: sed polius ut haerelicos eano-
sibi jurc lemere eligendi et nominandi sedis aposto- num contemptores auctoritate imperaloria coerceret.
lieseepiscopum : postquarn hac de re quinquaginta el B Cum ex hoc foedere Gothi arroganliores facli'jura
octo dieruin interregno disceptaluni esset, Felicem Ecclesiarum invaderent, et clerieos passim ad laica-
virum in Romano clero probatissimum nominavit: ne lia tribunalia traherent, Felixponlifex una cum Ro-
qua occasionesuaevoluntati resisti posseL Accidit ea mano clero de his apud ipsuin rcgem vehementer ex-
nominatio, nominatique a toto clero facla approba- postulavit : qui ubi eos beuigne audisset, humani-
tio, vigesimaquarla Julii, an. Domini 526. Juslini im- terque tractassel, ex ipsorum sententia sanctlonem
peratoris anno imperii nono, Theqdorici regis 54 edidil, qua adeo nefaria et inconcessa, temereque
anno regni Italiaj. Sed absque dilalione Deus auclo- prsesumpta, lieri onmino prohibuit. Ipsa conslitulio
rem lanti sceleris Theodoricum saevum, barbai um, exbtat apud Cassiod., lib. vm, cap. 24.
durumque tyrannum repentina vindicla ccolitus im- Dionysius Exiguus, qui primus a nativilate Chrisli
missa prostravit, et post acceleralum dirum exitium annos numerare coapit, canonesque Grsecorummale
ad inferos perpetuo relegavit. Accidit, inquit Proco- translalos elegantiori Lalinitate donavit, a secundo
pius de Bello Gothorum lib. l, cum coonanti illi mi- anno Felicis, qui est Christi 527, cyclum paschalem
nislri apposuissenl mirsc magnitudinispiscis caput de- exorsus, eum ad 95 annorum curricula perduxit.
coclum, Symmachi nuper oecisi eaput illi vjsum fue- Fragmenlum illius cyeli recitat Marianus Scolus in
ril praciixisel exsiantibus inferiore in labro dentibus •cbronicissub consulaiu Mavortii anno quarlo (Errai
el torve intuentibus oculis furibunde sibi et acerbe Binius) pontificalus Felicis, qui est Christi 529. Ju-
comminari; qua visione territus iu morbum inciderii, stinianus imperalor codicem denomine suo Justmia-
et non longe post morluus fuerit. Refert S. Grego- neum appellatum absolulum eonfirmavitetvulgavil.
rius lib. iv Dial., cap. 50, quod quidam solitarius vi- p^ Usus est hac in re opera imprimis Triboniani hominis
derit eum inler Joanneni papam et Symmachum pa- elhnicl aurique cupidissimi, apud quem justilia veiia-
tricium, quos occiderat, discinctum el discalceatum, lis erat. Ne mireris ergo si impios imperatores Zeno-
et vinctis manibus deductum in Yulcani ollam jactari. nem el Anastasium senienlia pontiflcis, concilii Con-
Successit illi in regno ltalise Athalarieus ex (ilia ne- slanlinopolilani et Jusiini e catalogo ioiperalorum
pos, qui exaelo a Romanis fldelilalis jnramento, pre- abrasos, penitusque damnalos, insigni pietalis tilulo
cibus episcoporum regnum suum stabiliri per littoras in codice nominatos reperias. SEV.BINIUS.
expetivil. flujus lempore S Ephrem AntiochenseEc-' b Sedit annos 4j Annis 4 mensibus 2 et diebus 18
clesisefaclus esl episcopus. Juslinus morbo senioque sedisse, colligitur ex principio et fme pontilicatus.'
gravalus, eum sunmia sequilate etreligioneinipefium SEV.BINICS.
usque ad nonum annum adminislrasset, consulens c Cessavitepiscopalusdies tres] Ab obilu Felicis
fuluris reipublicai commodis, cum consensu tolius usque ad electionem Bonifacii secundi tres dieg^nSS
senalus Justinianum ex sorore nepotem imperii suc- lercesserunl,"quod alicubi legilur sedes vacaiseiVih^
cessoreni delegit. Principio imperii Agapetus diaco- /nense et quindecim diebus; intelligen^um^slv-dii
nus S. R. Ecclesiie scripto eum admonuit, quomodo tempore illo, quando post schisma sublati|inl.Boml'aJo
se in administralione imperii gercre deberel. Inila cius cognilus est ab omnibus legilimus pmuvifex.,'Si.\.,'
cum Afhalarico aliisque nationibus pace et concor- BIMUS. '•' '" <„_'
Uia fidem catholicam edictis et sanctionibus ronlir- (a) Justiiii. Ms. Luc. 490. <- -<
PATROL.LXV.
'
*{ FELICIS PAPiE IV i2

CttfeE&ffiU
Bj^&tac
^KatiiiS
BKtTtSa BBfcTftegB
f Iliffnma?MIgff

EPISTOJLEET BECRETA.
EPISTOLAPRIMA (OLIMIII). A Ponlificali Ravennalensiumepiscoporumvulgutoa Cl,
PELIXPAPAIVADC/ESABIDM ARELATENSEff. Bacchinio,et wcuso ac ad ms. cod. recensitoa Mura-
De laicis ad sacerdotium anle probutionem non pro- torio Rer. Ital. tom. II, parl. 1, ad vitam S. Ecclesiw
movendis. Ravennatensisepiscopi Constitutum quoddam Felicis
Dilectissimofratri CsssarioFelix. papmservavil, dalum occasionedissidii cujusdam in
Legi quod inter fraternilatem vestram e=t consli- Erclesiam, et elericosdilionis sum.En illud :
tutum, non licere ex laica conversatione ad offlcium CONSTITUTUMFELICIS IV.
sacerdotale ante probationem lemere promoveri: DEECCLCSIA RAVENNATENSI.'
de qua re etiam ad nos pervenit opinio, aliquos post Felix (IV, MUR.)episcopus urbis Romse.
ordinationem ad vitse snscularismores fuisse trans- Laudanda est decessorum nostrorum sollicitudo
gressos. Et licet sit talis nefanda proesumplio, plus de pace et quiete ecclesiastica (conslitutum, MUR.),
tamen est-periculosa negleclio. Qui enim potest ve- quia pastorqui advigilans continere debet conlen
nienli malo resistere, et hoc dissimulans fieri per- • tiones, aut damnat, aut corrigit, Oporlet in hunc
mittit, ipse magis mali auctor operis approbalur. ipsum tramitem nobis ambulanlibus similis cum eis
Nemose ilaque pcr antiquam consuetudinem speret conspici; quia quorum per Dei misericordiamlocum
eruere ; quia quceillicile inchoata sunt, si damnentur B gerimus, ipsorum sequi nos decet exempla. Ex invi
in posterum, suos fruclus generare non possunt. dia sacerdotibus EcclesioaRavennatis lalia contige
Nam quod gradibus erudilur, si sine perfectione do- runl, quae(quod,MUR.)omniumcatholieorum animos
cirinai ad suum perveniat constilutum, errat per contristasse noscuntur, allercaliones, secfitiones,
examinationem, quia non recipit iirmilatem; nec ho- prautales, quse omnem disciplinam ecclesiasticam
norem quis per timorem polest servare, qui in ejus disffismpere niterentur. Ista "nos iterum yerum
gloriam semel labore pervenit. Et laus inanis cui Dei timorem ante oculos habentes, ut nec illioitis
tribuilur lsedit, ad elationem nutriens magis quam audaciam demus excessibus, et non abjiciamus...;.
provoeans ad operam verse virtutis. Yas electionis per constitutum nostrum ordinare, quoJ justum est
ad suum vernaculum Timotheum scribil dicens : Nc- secundum Salomonem dicentem : Non dures (dares,
mini cilo manus imposueris, nec communicaverispec- MUR.)transitum aqum. Ergo recensenles capilulis a
catis alienis (I Tim. v). Quid sibi vult: ne cilius fratre nostro (deest, MUR.)Ecclesio, et apreshjte-
imponas manus ? Quia dignitas quse datur, ideo da- ris, et diaconibus,et clericis (clero, MuR.),et nolariis
lur, ut durel immobilis.Bebet enim, anlequam con-, Ecclesise Ravennatis nohis oblatis, prsesenlibus fra-
cedatur, longa sub deliberatione tractari. Unde ma- tre et consacerdote nostro Ecclesio, et ejus clericis
gisler qui elementorum ignorat initia ? Unde guber- C inferius designalis, quod rationi vidimus convenire,
nator qui inter nautas sua servitia non monstravit ? censemus eos clericalus offlcium debere suseipere,
Ignorat qussnam ratio magistris debelur qui ad quorum vitam et conversationemsacrorum canonum
obedienliam sua corda non flexit, unde quemadmo- non possit impugnare auctoritas. Clericos vero se-
dum in domo Dei conversari debeat posleris sit cundum sanctorum Patrum regulas volentes dun-
exemplum. Sit in omnibus clericis, cl in his maxime laxat et denuntiatos; quantum ad preshyteros el dia-
qui sunt ad sacerdotia deligendi, apostolicsemoni- conos pertinet, statulis jubemus temporibus solem-
tionis eloquium, qui ait: Oporlet el iestimoniumlia- niter promoveri. De vero Ravennatum el Classicano-
bere bonum ab liis qui foris sunt (I Tim. m). Qua- rum Ecclesia, antiqua consuetudo servetur. Clerici
propter communi consensu, sub observatione vene- vero vel monachi ad indebilumobtinendum ordinem,
rabilium canonum, ordinandum eligite sacerdotem : vel locum, polenlium patrocinia non requirant, per
ut et de nostra simus salute sollicili, et illorum uli- quse, aut non faciendo ingratus, aut facicndo inju-
litatibus consulamus, qui fuerint ad hunc ordinem stus videatur episcopus. Quarla patrimoiiii Raven-
diligenter adsciti, Deus te incolumem custodiat, fra- natensis Ecelesisa, hoc est tria millia solidorum, so-
ter rarissime. Data m nonas Februarias " post litis erogationibusclericis omnibus,vel quibuserogari
consulatum Mavortii viri clarissimi (anno Christi 0 est solitum, complealur. Si quld tamen ex pensioni-
528) bus vel hsereditatibus crescere, Domino nostro vo-
AgnellusRavennatensis,noni sceculiscriptor, in suo lente contigerit, eodem Domino mediante, eliam
R Post consulalmn Mavorlii] Vulgati P. C. M. seu dice Arelatensi vera leclione, discussaesunt ambages,
BOETIIv. c. Quaefalsa subscriptio suspensos dudum et reddita auctori suo epistola, id est Felici IV, cu-
Jiabuit viros doctos, cum Felicis III lemporibus, cui jus annus secundus in eum ineidit, qui iuit post
LSBC epistola propter Boetii consulatum tribuebatur, consulatum Mavortii, id est in annum Christi 528,
Csesarii,qui episcppus nondum eratp eongruere no- quo Csesarius annum agehatann. in episcopatu suo 25
men non posse intelligerent, et conlra cum Felice IV, (imo 29, eum ad eum jain-ab 602 scripserit Svin-
cai congrueret Csasarii episcopalus, Boelii consula machus papa). JAC.SIRHONDUS.
tum minime convenire. Nunc vero, resiituta ex co-
'
13 EP1ST0L.E ET DECRETA. U
quarlse portiom adjicianlur (pronciat, MUR.); sic A / scnptione suscipiant, ut quoliens exegent cam=a,
lamen ut brevihus ordinatis, quod singulis distri- fldeliter proferanlur, contradant, atque recipiant.
buitur latere non possit secundum merita, se- Omnia tamen cum jussione et ordinalione episcopi
cuudum loca, quia omnia Deus secundum justitiam sui eosdem jubemus efflcere. Ideo enim universa
et mensuram eonsljtuit ita ut unusquisque extra describenda sunl ecclesiastica documenta, ne ullo
necessitatem infirmitatis aut causam idoneam allaris - modo, aut suscepla pereant, aul tempore quo sunt
omnia in suo ofiicio vigilanter observet. Redditus necegsaria utilitatibus ecclesiasticis exhiberi non
{excepia, MCR.)vcro prsediorum ^sive accessiones possint. Qui tamen notarii in officiosuo observan-
propterrei familiaris expensas, vel exenia, qusediver- tes, slrenui, conseqnantur sine imminulione com-
sisofferuntur, etconviviaquseeis exhibere,velpro loci moda sibi, ve) prioribus suis anliquitus deputata.
sui, vel merilo, vel pro advenientium susceplione, Ipsi etiam, sicut exigit ratio, et antiquitas ordinavk
necesse esl, episcopo consliluimus debere proficere. libellos, et securitales totius palrimonii ecclesiastici,
Nullam conjurationem, nullum conventiculum, quod quorum interest subscriplos episcopi manu, contra-
vel apud laicos esse non potesl impunitum in Eccle- dant. Quibus vero cum ssecularis .conversationisho
sia Dei, ullus facere tentet ex clero. Nam sicut nos minibus nullam necessitatem rei familiaris toleran-
optamus ne superna misericordia patiatur admitti, B 1 tibus ecclesiaslici juris prsedia, vel urbana,, ,velru-
sic, si quis lentaverit, senliat auctoritatem canonum, stica data sunt, episeopi sollicitudine per eos,_qui-
et ecclesiasticam disciplinanr secundum Apostolum bus jusserit clericos ad dominium revocet Ecclesiae,
dicenlem : Eacedentes in conspectu omiiium torrige, nec deinceps, prseter causam superius comprehen-
ut residui timorem habeant. Mereanlur boni laudem, sam, dare prsesumatr- Mastalo vero archidiaconus
qui in operibus Dei vigilant; eentiant affectum pro- Ecelesise Ravennatis commoda ejusdem (eidem,
prii sacerdotis, qui per obedientiam suam videntur MUR.)loco juxla antiquam consueludinem deputata
ornare propositum; glorientur de sui amore ponli- sine imminutione percipiat, sicuf eos qui anle eum
ficis, qui in suis officiis ab operibus Deo placilis fuerunt, claruerit ccnsecutos. Monasterja yero virO'
cum ejusobsequiisnojidesistunt; sicutdivinaloquun- rmn sive aucillarum Dei ab episcopo ordinentur, ut
tur eloquia: Digmis est operarius mercedesua, Ad pa- omnibus ratio, juslitia, pax et disciplina servetur.
trimonium vero Ecclesiseex eorum episcopi judicio... A nobis hosc loci nostri exigil ratio non lacere (ta-
ex clero personse eleclse cum solatiis quarpro no- ceri, MUR.),fratri nostro Ecclesio ea imminet custo-
lilia deputaverit episcopus sub idonea fidejussione dire, quia pacem generat cum canonibus servata
mittantur, quorum fldes fuerit, el industria conipro- justitia, De justitia caritas procedit, per quarn Deum
hata, ut et alimonia pauperum fraudem non patia- G I videmus, et per cujus gratiam haee possumus prse-
lur,- et quantitas palrimonii Ecclesise latere non cepla servare. In nullo ergo esse convenit negli-
possit, et unusquisque clericus suh timore Dei, et gentes, sed vigilantes ad omnia, ul lalenlum, .quod
proprii sacerdotis de his quse sibi commissa fuerint nobis est creditum, cum boni operis augumento
exponat'fide)iter rationes, IJlud vero quod omniho (augmento, MUR., ipsi omnium bonorum datori
' ac
religioso debet exsecrari proposilo, nos nec opor- reddamus. Recognovimus. Gcelius,
lebat loqui, aiee verbis exponere. Pervenit ad nos Fclix episcopus Ecclesise ^calholicse urbis Romsa
aliquos de cleto speclaeulo interesse, quse res ita "huic constitulo inter paries subscripsi..
crudelis est, ut animas catholicorum pro sui exs&- KOMINA PRESBMERORUM, DIACONORUH, VELCLERJCORUM
cratione conturhet, ut quos in domo Dei-divina elo- RAVENNATENSIS ECCLESIiE, QUIROMAM yENERUNT CUM
EPISCOPO.
quia recitantes audivit, eosdem contra mandata in Patritius Faustinus acolytus.
convenire. presbyter.
spectaculis aspiciat In his disciplina con- Stephanus presbyter. Romanus acolylus.
iimdiiur, divina prsecepla calcantur. Unde oportet Constantinus presbyter Severinus acolytus.
«piscopum et de hac parte sollicitudinem gerere, ul Servandus
si non faciunt, non faciant in futuro, et si faciunt, presbyter. (Andreas acolytus. Mcn.)
Q (Honorius presbyter, Pelrus lector.
juxla disciplinam ecclesiasticam corrigantur. Si qul
• vero de clero pr33diaurbana, vel rustica ad Eccle- MUR,) Marcus lector.
siam perlinentia delinet, eisdem libellis sub justa . Exuperantius presbyter. Asterius lector.
Clemens diaconus. Petrus alter lector.
pensionis sestimalione factis statuimus icollocanda, Ursus diaconus. Andreas lector.
hacratione (ut exinde, MUR.)quod in quo modis suis Felieissimus diaconus - Mariivus
defensor..
solent accipere ipsi reliueant, quod superest eccle- Yigilius diaconus.
Majqranus notarius de-
siasticis inferant compendiis profuturum. Circa prae- Neon diaconus.
ferisor,
dia urbana, vel rustica cseteraque mobilia pro anirnse Joannes
diaconus. Hermolaus primicerius
suse mercede a fldelibus nominalim diversis basilicis
Stephanus diaconus. defensor.
derelicta, vetus consuetudo servelur. Notarii vero Gerontius subdiaconus. Honorius canlor.
juxla ordinem matriculse, primicerii, secundicerii, Honorius subdiaconus. Tranquillus cantor.
lerlius, quartus, quintus, sexlus, septimus, suo pe- Petrus subdiaconus. Antonius canlor-
riculo in conspectu presbyterorum, efc diaconorum Yitalis subdiaconus, Melitusfan/oi"
.dacumenia ecclesiastica. sub fideJium hrevium de- jfuhanus aeolytus.
45 Al) EPISTOLAS FELICIS VKPJE IY 16
NOMJKA 1'Kr.iBYTERORUM,DIACO.NORTO QUlROMAM VE-A ex Manichseocirca usec tempora conversi, legendis
NERUNT CUMVICTORE PRESBYTERO ET MASTALONC apud Labheum lom. V, pag. 800 Vcn. edit. Deni-
'DIACONO. que Semipelagianormu dogma exagitat coneilium
-Laurentius presbyler. Florus lector. Arausicanum n anno eodem 529 habitum. His in
Rusticus presbyler. Reparatus lector. antecessum animadversis, modo epitome illa pro-
VicXorpresbyler. Luminosus leclor. menda, quam profero ut est in codice cum numera-
Thomas presbyter. -Calunnius lector. * libus notis singulis canonibus ascriplis; quse sane
Mastalus diaconus. Ysaac lector. notoe cum numerorum seriem minime quidem con-
Magnusdiaconus. Laurenlius horrearius. tinuatam, sed ordinem interruptum servent, aperto
Paulus diaconus. Petrus decanus. '-salis indicio demonstranl e majori aliquo excerpto
Agnellusdiaconusv Stephanus decanus. ea quseibi dantur decerpta fuisse.
Maurussubdiaeonu<.» Yindemiusacolylus. EXEPISTOLA
Slephanus acolytu^. Colos acolytus. FELICIS ADSICILIENSES J5PJSCOPOS.
Yincemalusacolytus. Cassianus acolytus. XVII. a Arianos in catholiea flde venienles per ma-
Thomas Iector. Laurentius acolytus. nos impositionisrecipianter [leg^permanuum imposi-
Laurentius leclor. Slephanus acolytus. B tionem recipianl].
AD SEQUENTEMEPISTOLAMADMONITIO. XYIII. b Omni dominico die eommunicare bonum
Antiquam illam canonum epitomen, quam in ve- est, si se abslinent a peccato.
tustissimo Lucensi codice nongentorum annorum XXIY. c Sine invitatione Dei uullus ad salutenj
nactus sum, evolventi, occurrit synopsis epistolae venit.
cujusdam Felicis ad Siculienses episcopos, quo suh XXVII.d Malum non esse a Deo faclum.
tilulo canones 8 collocantur. Cuni vero in iis cano- XXX.e Bonsesunt nuplije.
nibus qusedam-agnoverim quoe ad Arianorum resi- XXXI. Melior est conlinenlia.
piscentium receplionem in Ecclesiam perlinenl, alia NOT^JJ INEXCERPTA SUPERIORIS EPISTOLjE FELICIS.
a Arianos, etc Ita Siricius papa ad HeimeriemiE
-vero quoePelagianorum vel Semipelagianorum hse-
1.
resim jugulabant, ac tandem qusedam in Manicbseo- cap. h Omni Dominico die, etc. De communione diemis
rum dogma de malo a Deo producto invecta; hsc feslis quse pro consueto more accipi diebus illis
omnia nonnisi cum Feliee IV congruere posse censui. obtinuerat, vide eoncilrum Emeritense ornno 666,
Primo enim hseresis Pelagiana cum Felice II cohse- cap.14. c Sine invitalione Dei. Yide concmum Arausicanum
rere nequaquam potest,diu enim post decessum n. cap. 19.
Felicis II innotescere ac damnari ccepit. Eo igitur G &Malum non esse a Deo facium. Yide analhe-
malismos a Prospero ManicliKOsignatos. eap. 1.
pontifice remoto, FelixIII, et Felix IV succederent. el2.
A Felice III cur epitome lisec nostra removealur id e Bonm sunt nuptim, melior est conlinentia. Yide
suadet, quod ejus lempore Manichseos Ecclesiam Auguslinum toto lib. de Bono conjugali (a).
turbasse nullibi legimus. Vicissim autem cum Fe- EPISTOLAATHALARICIREGIS
lice IY omnia congruunt. Ariani qui Africam el lla-
liam infeslabanl, ul ex concilio Yasensi anno 529, DEELECTIONE FELICIS.
id esl suh Felice IV celebrato cap. 5 discimus. Do (Hanc epistolam vidcsis infra inter opp. Cassio
Manichseis planum est ex anathemalismis Prosperi dori, Yariarum lib. vm, epist. xv.)
(a) Hoc ipsum excerptum epislolse Felicis ad Si- quam eumdem de dogmatibus librum designari.
cilienses in Yeronensi codice 59 nacli Ballerini fra- Nomen vero Felicis ideo pia?fixuni censent (juod
tres animadverlunt sententias sub hoc tilulo allalas in codice, unde h3ec hreviator desumpsit, statim
conlulisse se cum librode EcalesiasticisDogmatibus )>ostFelicisTII epislolam ad Siciliensemsuccederent.
edito in append. tom. "VIIIS. Augustini, atque ex Yide Ballerin. Oper. S. Leonis tom. III, pag. 261.
iuuneris ac rebus ipsis comperisse nihil a'iud hisc BIANSI.

APENDIX

AB EFISTOLAS FELIGIS IV.


EPISTOLAII. D Magno muiiere (S. Leo, ep. 54) miserieordia Dei
FELIXPAPA IVADOMNES EPISCOPOS. tolius Ecclesise catholicse multiplicala sunt gaudia,
(Haecet sequens epistola voSsia?viliolaborant.) cum Ecclesiarnm slatus eo viget-ordine quo apor-to-
I. Quod missarumcelebratioalibi quam in Deo dica-
tis locis non debeatfieri nisi magua compulerit ne- lorum successores illum statuerunt. El cum anliqui
cessitas. hostis astutia eum lurbari agnoscimus, non modico
II. De ecclesiarumsacrationis aubilatione quid sit conlristamur moerore. Quam ob causam (fratres) hor-
agendum.
Dileclissimis fratribus omnibus episcopis per diver- tamur, monemus et flagilamus, ut a tramile aposto-
sas provincias constitutis Felix episcopus jjj Domiiio licseinslitutionis nequaquam reeedalis (Idem, ep. 84),
alulem nec a canile dissideatis, sed fidemet ordiueui quem
17 APPENDIX. IS
apostoli et apostolici viri staluerunt absque ulla A j lum sanguinem, quem effuderat, prohibitus est, el
hsesitationeleneatis. Nam si columnse alicujus ma- Ipse collegerat expensas, Saloinonque filius ejus idip -
gnsedomus ruerint, ipsa»poslea domus minime sta- sum, quod ipse facere oplaverat, jubenle et auxilianie
bit. Sic et vos, qui columnseEcclesisc estis, si labe- Deo, perfecit, et lemplum cum allari, et reliqua ad
factari coeperilis, sancta Ecclesia, quse per vos regi- divinum cultum paragendum, consecravil, in libro
lur, tabescit el labitur. Hsee (fralres) quaedico valde Regum inler csetera legitur ita : JEdificans (inquit
limenda sunt, el summo moderamine pensanda, at- Salomon Domino [III Reg. vm}) mdificaviin habi-
que ne fiant cavenda. Ipsa enim per se veritas ait : taculum tuum, forlissimum (firmissimum; ila et c.
Vos estis sul ierrm; quod si sal evanuerit, in quo sa- Just.j solium lunm in sempilernum.Convertitque rex
lietur (Mattk. v)? Ideo (carissimi) vos moneo, quia faciem suam, et 'benedixitomni ecclesimIsrael. Omnis
debitor sum vobis, et valde vos diligo. Et quando enim ecclesia'hrael stubat, et ait: BenedictusDomi-
hona audio de vobis, nimis sum gavisus : et econlra nus Deus Israel, qui loculus est ore suo ad David pa-
quando mala, nimis conlurbatus. Ego vero, quamvis irem meum, et in manibus ejus perfecil, dicens: A die
a vobis per longa terrarum alque maris intervalla qua eduxi populummeum Israel de dlgijplo, non elegi
disjunclus sim, sum tamen omnino vobis corde con- civilalem de universis tribubus Israel, ut asdificaretur
junclus. Idque de beatitudine vestra erga me modis Q l domus, et esset nomen mcum ibi; sed elegi IJavid, ut
omnibus confido, quia cum me vicissim diiigitis, a me essel super populum meumIsrael. VohdlqueDavid pa-
ionge non estis. Unde gratias referimus illi grano ter meus mdificaredomumnomini Domini Dei Israel,
sinapi (huc. xiv; Matth. xm), qui ex modici despica- et ait Dominusad David palrem meum: Quod cogitasli
bilisque seminis specie , ita ramis ex eadem radice in corde tuo mdificare domumnoinini meo, bcne feci-
surgentibus, atque se distendentibus, usquequaque sii, hocipsum menletractans. Verumtamentti non mdi-
diffusis, ut in eis volatilia cceli (cuncta) hidificent: ficabis domum,sed filius tttus, qui egredietur de reni-
graliaque sit fermento illi quod tribus farinse salis bus luis,'ipse mdificabitdomumnoininimeo. Confirmti-
tolius humani generis massam in unilate conspersit: vit Dominussermonemsuum. quem locutus est, sietil-
atque parvo Iapidi, qui abscissus est de monte sine que pro David patre meo, et sedi super ihronumIsrael,
manibus, et oecupavil universam faciem orhis terrse, sicut loculus esl Dominus. EtMdificavi domumnomini
qui adhoc seusquequaque distendit, ut omni humano Domini Dei Israel. Et constitui ibi locumarcm, in qtia
genere in unitalenv redacto, lotius corpus perficere- fcedusDominiest, quodpercussit cum patribus nostris,
tur Ecclesise,atqiie ita ad totius compagis pertineret quando egressi sunt de terra JEgypti. Stelit autmn
commodummembrorumparlialis ista distinctio. Unde Salomon ante altare Domini in conspeclu ecclesicc
nos quoque a vobis non longe sumus : quia in illo Qlsruel, et expandit manus suasin coztum, et ait: Do,-
qui ubique est unum sumus (Joan. xx). Agamus ergo mine Deus Israel, non est similis tui in ctelodesuper,
ei gratias, quia solulis iuimicitiis in carne sua fecit ut et super terram deorsum, qui cuslodis pactum et mise-
in onmi orbe terrarum unus esset grex, et unum ricordiam servis tuis, qui ambulant coram le in lolo
ovile suh se uno pastore, semper memores quid nos corde suo. Qui cuslodisti servo tuo David patri meo
egregius prsedicalor admoneat dicens : Sollicili ser- qam locutuses ei. Ore locutuses, et manibusperfecisli,
vare unitateni spiritus in vinculo pacis (Ephes. iv). ut kmc dies probat.Nunc igitur, DomineDeus Israel,
Sanctitatisveslrsescripta, quse ad sedem apostolicam conservaDavid famulo luo patri meo qum locutus cs
misistis super quibusdam consullis, quasi ad caput, ei, dicens : Non auferetur de le vir coram me, qui se-
ut inde acciperetis responsa, unde omnis Ecclesia deat super thronum Israel, ita tamen, si cuslodierini
totius religionis sumpsitexordium,gralantersuscepi, filii tui viam suam, ut ambulent coram me, sicul tu
et breviter vobis respondere curavi. ambulastiin conspeclumeo. El nunc, Deus Israel, fir-
I. De ecclesiarum enint eonsecratione, et de mis- mentur verba lua, qnm loculus es David servo tuo pa-
sarum celebralionibus, non alicubi quam in sacratis; tri meo. Ergone putandum esl quod vere Deus habitet
Dominolocis absque magna necessitate fieri debere, super terram ? Si enim cmlumet cmlicmlorumte capere
. Iiquet omnibus quibus sunt nola Novi et Yeteris Te-. j) non possunt, quanlo magis domus hmc, quam mdifica-
stamenti prsecepta.TabernaeulumveroMosen Domino vi? Sed respice ad orationem servi lui, et ad preces
praecipientefecisse, et sacrasse, cum mensa et altari cjus, Domine Deus meus. Audi, Domine, liymnumet
ejus, et cceleris vasis utensilibus ad divinum cultum oralionem, quam servus tuus orat coram te hodie : ut
explendum legimus (Num. vn): et non snlum divinisi sinl ocuii tui aperti super domum hanc nocte el die,
prseceplis ac precihus ca sacrasse, sed etiam sanctii super domumde qua dixisti: Erit nomen meum ibi, ut
olei unctione, Domino jubente, perlinisse novimus. exaudias oralioiiem, quam orat in loco isto ad te ser-
Qualiler aulem hscc facta sint, et qiiomodo ipsa sacra{ vus tuus; ut exaudiasdeprecationemservi lui, et populi
non alii quam sacerdoies. sacra unctione. delibuli, tui Israel, quodcunqueoraverintin
loco'isto, et exau
Dominoque cum vestibus sanctis sacrali, et levitse: dias in loco hubituculi tui in cmlo, et cum exaudieris,
tractabant, ferehant, erigebant, et deponebant, in ip-... propitius eris. Si peccuveritliomoin proximumsuum,
sis institutionibus, quse (Domino jubente) per Moseni et habueril aliquod
juramentum, quo tenealur astriclus,
conscriptsesunl, in lege Domini reperitur. Qualiter et venerit propter juramentum coram altari tuo in do-
ergo Davidregtimpiissiinus amplificaveritcultum Dei, nmm Inam, tu exaudies in cmlu, et facies, et judkabis
21 templum Dominiaedificarevoluii. sed propler mub- servosluos, condetnnans
itnpinm, et reddens iam suatn..
'
1§ AD EPISTOLAS FELICIS PAP^E IY 20
super caput ejvs, justificansque justum, et retrwuenset A i tern, ut sint oculi tui aperti ad deprecationem servi lui
secundumjttstiiiam suani. Sifugeril populus tuuslsrael et populi iui Israel et exaudies eos in universis, pro
inimicossuos (quiapeccaiurusesl tibi) el agentespceni- quibus invocaverintte. Tu enim separasti eos in luere-
tektiam, et confilentesnomini luo, venerint, et orave- dilatem de uuiversis populis terrm, sicnt locutus es per
rint, et deprecaii te fuerint in domohac, exaudiincmlo, Mosenservum tuum, quando eduxisti patres nostros de
cl dimitle peccatumpopidi lui Ismel, el reduces eos in terra JEgypti (JEgypto), Domine Deus. Faclum est, ir
terram quam dedisti palribus eorum. Si clausum autem, cum complesset Sulomon orans Dominum om-
fueiit cmliim el iion pluerit^ propler peccatum eo- nem orationemet deprecationemhanc, surrexit de con-
rum, et orantes in loco isto pmnitenliam egerint no- spectu altaris Domini. Dlrumque_enim genu in teria\
mini ttio, cl a peccalis suis conversi fuerint propter fixerat, et manus expanderat ad cmlum. Stelit ergo, et
afjlictionemsuam, exaudi 'eosin cmlo, et dimille pec- benedixit omni ecclesimIsrael, voce magna dicens : i
cata servorum tuorum, et populi lui Israel^ et oslende Benediclns Dominus, qui dedit requiem populo suo
cis viam bonam, per quam utnbulent,et da pluviam su Israel juxtu omnia qum loculns est; non cecidit ne i
per lerrutn, quam dedisti populo tuo in possessionem. unus quidemsermoi'n omnibus (ex omnibusbonis)qum\
Fames si oborta fueril in tefra, aut pestilentia, aut locutus est per Mosen senum suum. Sit DominusDeui'
rofruptus aer, aut mrugo, aut locusta, vel rubiyo, el B 1 noster nobiscum, sicut fuit cum patribus nostris, non I
afftixerit eum inimicus ejtts portas obsidens, omitispla- derelinquens, neque projiciens, sed inclinel corda no-
ga, nniversa htfirmilas, cunctaque devolatioet impre- stra ad se, ut ambulemusin universisviis ejus, et custo-,
vatio, qum acciderit omni liominMe populotuo Israel; diamusmandata ejus, et cmremonias,et judiciu, qum-

' quis agnoveril plagain cordis sui, et expanderit ma- cunque mundavitpalribus nostris, et sint sermonesmci |
nus sucis in domo hac, tu exaudies in cmlo, in loco isti, quibus deprecalus sum coram Domino, appropin-
iiabitationis tum, el repropitiaberis, el facies, ut des quanles DominoDeo nostro die ac nocle, ul faciat ju-
unicuique secundumomnes vias suus, sicul videris cor dicium servo suo, et populosuoIsrael per singulosdies,
ejus (quia tu nosli solus cor omnium filiorum Itomi- et sciant omnes populi lerrce, quia Dominus ipse est
num); iit tiiheant le cunclis dnbus quibus vivunt super Deus, el non est ultra absque eo. Sit quoque cor no- ,
faciem lerrm, cfuam dediiti palribus noslris. Insuper slrum perfectum cum Domino Deo nostrg, ul untbule-
el alienigena, qui non est de popttto tuo Israel, cum mus in decretis ejus, el custodiamusmandala ejus sicul
veneritde lerru louginqua propter nomen tuum (uudie- el hodie. Igitur rex cl omnis Isruel cumeo immolabanl I
iur enim nomeh luum magnum, et manus tua fortis, el viclimas coram Domino. MactavitqueSulomon Itostias
bmchium tuum extentum ubique), cum venerit ergo, et pacificas, quas immoluvit Domino, boum viginti duo
oraveritin loco hoc, tu exaudiesin cmlo, in firmamenio {C millia, et ovium centum viginti millia, et dedicaveruni
habitaculi lui, et facies omnia proquibus invocaverilte templumDomini rex et filii Israel. In die itla snncli-
atienigena, ut discahi universi populi terrarum nomen ficavit rex medium atrii, quod erat anle domum Do-
tuum limere, sicut populus Israel: et probent quia no- mini. Fecit autem ibi holocaustum,el sacrificium, et
men tmtm inkocatumesl super domumhanc', quam mdi- adipem pacificorum; quia allare mneumquod eral co-
ficavi. Si egressus fuerit populus tuus ad bellum con- ram Domino, minus erat, et capere non poierut Iwlo-
ira inimicos suos, per viam quocunquemiseris eos, ora- causium, et sacrificium, el adipem pacificorum. Fecit
built le conira viant civilalis quam elegisti, et contra ergo Salomon in tempore illo feslivitatem celebrem, et
domum quam mdtficavi nomini tuo, et exuudies in omnis Ismel cum eo, mullitudo magna ab introitu
ccelooralionem eorum et preces eorum, el facies judi- Emath usque ad rivumJHgypti coramDominoDeono-
tium ebrum. Quod si peccaverinl tibi (non est enim stro septem diebus et seplem diebus, id est qualuorde-
honio qui non peecet), el iralus tradideris eos inimicis cim diebus, el in die octava dimisit populos. Judasi
suis, et captivi ducti juerint in terram inimicorumlonge ergo loca in quibus Domino sacrificabant divinis
vel prope, ct egerinl pmniteniiam in corde sno in loco habebant supplicationibus consecrata (supplicationi-
captiviiatis, et conversi deprecati fuerint te in caplivi- hus consecrabant), nec in aliis quam in Deo dicatis
tate sua, dicentes : PecCavimus, inique egimus, impie: D locis munera Domino offerebant. Si enim Jada?i, qui
gSssimus,et reversi fueriht ud te in universo corde suo, umbrfe legis deserviehant, hsec faciebant, multo
el lola anima suurin ierra inimicorumsuorum, ad quamt magis quibus verilas pateiacta est (u) templa Do-
iaptivi ducli fuerant, e't oraverit le canlra viam terrm> mino sedificare, et (proul melius, possumus) ornare,
ium, cmam dedisti putribus eorum, et civiialis quami eaque divinis precibus, et sanclis unclionibus suis
elegisli, el templi quodmdificavinomini tuo; exaudiesi cum altaribus el vasis, vestibus quoque, et reliquis
in cmlo, in firiiiamento solii tui, oralionem eorum el[ ad divinum cultum explendum utensilibus, devote
preces eorum, el faciesjudicium eorum, et propitiaberisi et solemniter sacrare, et non in aliis locis quam in
popuio luo, qui peccuviltibi: et.omnibus iniquitalibuss Domino sacratis ab episcopis, et non a chorepisco-
eorum, quibus prmvaricati 'sunt in tej et dabis miseri-- pis, qui saepe prohibiti sunt, nisi (ut praedictum esl)
cordiumcorum eis, qui eos caplivoshabuerint, ul mise- summa exigente necessilale, rhissas celebrare, nec
reaniur eis. Pbpulus eniin tuus est, et hmredilus lua,, sacrificia offerre Domino debemus. Et hoc si summa
tjuoseduxisti -deterra JEyypli, de medio fornacis fer- necessilas agere compulerit, non in domibus, quia in
(«) Burcb. addit lib. ili, cap. 59. el aratia, el veritas per Jcsum dala est. MANSI.
21 ' APPENDIX. 22
tacris canonihus sacrificia in domihus offerri probi- A ; tres, ut Jicla apostolici replicemus, corripite iuquic-
bita sunt, sed in labernaculis, divinis precibus a tos, coiisolaminipusillanimes,suscipile infirmos, p«-
punlilicihusdicalis, et in mensis Dominosacralis, el tientes estote ad omnes. Videte ne quis malumpro
in sacraunctionea pontificihusdelibutis, pro summa malo alicui reddat; sed semper,quod bonum est se-
(ut proefixumest) necessitate, et non pro libitu cu- ctamini in invicem, et in omnes.' Semper gaudete-
jusquam.et pigritia agalur. (Slatutum) Satius ergo sine inlermissioneorale, in omnibusgratias agite. Hai
est, missamnon canlare (Concil. Paris. lib. i, cap. est enimvoluntasDei in ChristoJesuin omnibusvobis.
47 ; el Capilul. vn, 554), aul non audire (S. Gregor. Spiritum nolile exstinguere, prophetias noiite sper-
ep. 18, tib. m), quam in illis locisubi fieri non opor- nere; omnia autemprobale, quod bonumest tenete.
tet: nisi (ut soepedictum esl) pro summa contingat.. Ab omni specie mala abslineie vos. Ipse aulem Deus
necessitate, quoniam necessitas non habet legem. pacis sanctificet vos per omnia, ul integerspirilus-ve-
Unde scriptum est : Yide ne offeras liolocauslutuu ster, et anima, et corpustine quereiain adventuDo-
in omniloco quemvideris, sed in loco quem.elegerit mini nostri Jesu Chrisli servetur(II Thess. 5). Dala
DominusDeusluus (Deut. x). El in Exodo legitur : calendisMarlii, Lampadio et Oresle viris clarissimis
Vbsvidistis, quia de cmlo loculus sum vobis: Non consulibus (anno Christi 550).
facielisdeosargenleos,nec deos aureos facielisvobis; B ] EPISTOLAIII (OLIMII).
altare de terra facietis milii, el offerelissuper illud ADSABINAM.
liolocauslael pacifica veslra; ovesvestras et bovesin Laudat in ea sludium
cultumquein ecclesiam,quodque
omniloco in quo memoria fuerit nominis mei (Exod. stirpis honores vanamquepompamreligioni posl-
xx). Et sicut non alii quam sacrati Dominosacer- habeat,
'
dotes jiebent missas cantare, nec sacrificia super Singulare membrum Ecclesise, tuse feligioni*
altare offerre; sic-nec in aliis quam in prsefatisDo- ainplitudinem exislere, et a nobis reverentissime
minosacratis locis missas cantare aut sacrificiaof- coli, satis est omnibus manifestum. In ipsb enim
ferre licebit. Si-aulem,ul legitur in concilioLaodi- apice nobilitalis, multo nobilioremEcclesioedevolio-
censi (ex versioneDionysiiExigui) capite 26, quod(a) nem impendis, et magis IsetaChrisli agnitione prse-
hi qui non sunt ab episcopisordinali taro,in eccle- ceptis ejus obtemperas, et in fide potius exsullas,
siis quam in domibus exorcizare non possunt, quam tanti generis ilore jactaris. Summa virtus
multo magis(minus)majoris gradus ministeria, nisi (Summsevirtutis) est vicisse gloriam carnis , et
ab eis qui ad eos gradus simt sacrati quibus fungi magna est Christi gratia (magnoegratise) nobili-
debent officia agi vel sacrificia offerri licet. Quod tatem moribus superasse, domina filia merito illu-
autem (ut paulo superius proalibatumesl) oblationes Q _, stris. Certa igitur existens, dileclissima, vitse hujus,
in domibus-offerri non debent, in eodem concilio qusecunque suntr, spatia seternis divinisque offlciis
illusirare contende, ut qui insignemle prosslitit,red-
oapile 58 (b) prohibitum habetur, ita : Non oporlet. dat
itudomibusoblationescelebrari ab episcopiset presby-_ sibi per sseculaclariorem.
leris. Solemnitates vero dedicationum ecclesiarum Quapropter tuam hortamur dileclionem, ut bo-
et sacerdotum per singulos annos solemniter sunt num, quod coepisti,semper implere non differas; quia
non laudatur initium, sed linis. Sapienliamjenimlc
celebrandse,ipso Domino exempla dante, qui ad fe-
ttiim dedicationis templi, omnibus id faciendodans hortamur diligere et scrutari, ut rationabiliter et
formam,eum reliquispopulis eamdem feslivitatem sapienter disponas et judices ea quoe tibi jeommissa,
celebraturus venit, -sicut scriplum *st: Facla sunt sjinl, dicenteDominoperprophelam : Erudimini,qui
tncmniain Hierosolymis,et liiemserat; et ambulabat judicatis terram. Time ergo Dominum, el mandata
Jesusin iemplo,in porlicu Salomonis(Joan. x). Quod ejus serva, el diligeeumtotis visceribus, et proximum
autem octo Jierum sint encseniacelebranda,in libro tuumsicul teipsum.Deus altissimuscreavit sapientiam
in Spiritu suncto, et vidil, el dinumeravilea terram,
Regum (III Reg.vui), peracta dediealione templi,
el mensusesl, el ejfudit illam super omnia opera sua,
reperies (reperielis).
II. De ecclesiarum vero' consecratione ( S. Leo , JJ r. et super omnemcarnemsecundumdatum suumprmbuil
epist. 92, cnp.115)-quoties dubitatur, et nec certa illam diligentibusse. Timor Domini, gloria el gloria-
scriplura, nee certi lesles existunt, a quibus conse- lio, et coronaexsullalionis. Timor Domini delectabit
cratio scialur, absque ulla dubitalione scitofe eas cor, et dabit lcelitiamel gaudiumin longitudinemdie-
esse consecrandas, ne talis trepidatio faciat deterio- rum. TimentiDominumbeneerit in extremis, et in
rationem : quoniam non monslralur esse ileraium die defunctionissumbenedicelur.DilectioDei honora- ~
quod nescitur faclum. His, fralres, testimoniis Scri- bilis sapientia; quibusautem apparuerit in visu, dili-
pturarum apostolica auctoritate confirmatis, con- gunt eaiu in visione, el in agnilione magnaliumsuo-
sullisvestris breviler respondisse sufficiat.Yobista- rum. Iniiium sapienliaitimorDomini; el cum fidelibus
men prsevidendumest, et omnibus prsedicandum,ut in vulvaconcreatusesl, el cumelectisfeminisgradilur,
illicitajion agantur, et Domiui prsecepla conserven- et cum juslis et fidelibusagnoscitur. Timor Domini,
lur, et fideliterperagantur. Rqgamusautem vos, fru- scienlicereligiosilas.JReligiosilascustodiet, et justifi-
cabil cor, jucundilutematquegaudium dabit. Timenti
(a) Rurch. inseril si. Qusese.quunturdescripta sunl ex episl. 13 InHtK
(b) Cap. 5!'.. . cenlii quse est ad Julianam.Tom. III, p. 25.
2"" , PROSPERI EX MANICHiEOCONVERSl c 24
Dominumbene eril, el in diebtts consummationisiliius A Esl-enim confusioaddacens peccaium,et esl confusio
beneaicelur.Plenitudo supienliceest timereDominum, adducensgratiam el gloriam. Ne accipias faeiem ad-
et plenitudo a ructibus illius. Omnem domum illins versus faciem luam, nec adversusanimam iuam men-
implebit a generutionibus, et receptacula a thesuuris dacium. Non reverearis proximum tuum in casu tuo,
itiius. Corona sapienlice,timor Domini, replens pacem nec relineas•verbumin temporesalutis. Non abscondas
et saluiis fruclum; el vidit, el dinumeraviteain, nlra- sapientiam tuam in decore ejus. In lingua enim agno-
que autem sunl doua Dei. Scientiam et inlellectum scitur sapieniia, et sensus, et scientia, el doclrina in,
prudentice sapientia compartieiur, et gloriam tenen- verbis verilalis (verbosensali), et firmumentumin ope-'
thtm se exattat. Radix sapienlim est timere Domi- ribus juslilim. Non coniradieas veritali ullo modo, el
uttm, ct rami illius longmvi. In thesauris sapientim, de mendacio ineruditionis tum confundere. Non con
intellectuset scieniiw religiosiias : exsecratio autem fundaris confiteri peccaia tua; et ite subjiciaste omni
peccatoribus, sapientia. Timor Domini expellit pec- liomini pro peccuto. Noli resistere conlra faciem po-
catum;^ nam quKsinelimore esi. non polerit justifiea- tentis; nec coneris conlra iclum~fluminis.Pro justitia
ri. Iracundia enim animositatisillius, subversioillius agonizare pro anima tua, et usque ad morlem cerla
est. Usque in tempitssuslinebil puliens, et posteu red- pro justitia. et Deus expugnabilpro le inimicosluos.
ilitiojucunditalis. Bonus sensus usque ad lempus abs- B Noli citatus esse in lingua lua; el inutilis el remissus
condet verbaillius, et labia multorum enarrabunt sen- in operibustuis. Noli essesicul leo in domoluu, ever- ,
sum illius. In thesauris sapientim significatio disci- tens domesticostuos, et opprimens subjectostibi. Non
ptinm; exsecratio uutem peccalori cultura Dei. Fili, sit libi munusiua porrecta ad accipiendum,el ad dan-
concupiscenssapientiam, servajustitiam, et Deus prm- dum collecta. His fulta Scriplurarum auctoritatibus
bebil illam tibi. Sapienlia enim el disciplina, timor semper sta recta, et a via veritatis ne averiaris, ul
Domini; et hoc, quod beneplacitumest illi, fides et gratiam Dei acquiras, et bonorum hominum amicitia i
mansuetudo,el adimplebit thcsauros illius. Contumux fruaris : tantoqne tua voluntas (mens) facilius ah
non sis, et incredibilis timori Domini, el ne accesseris amore hujus sseculiexeat, quanlo et impellitur, dum
ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrila in con- vocalur. Nam nos et pi'sesenlesvos videre cupimus,
spectu hominum, el non scandalixerisiubiis tuis. At- et absentibus per epistolarn saltem colloqui deside-
tende inillis, ne forle cadas, el ponas scundidumani- ramus. Unde et opiamus, ut.vos beatus Petrus apo-
mw tum, el adducus inhonorationem tibi et revelet slolorum princeps ad sua limina feliciter perducat,
Deus absconsatua. Pro fide ei justitia, ac pro salute qualenus in omnipotentis •graliaperfrui veslra proc-
animmcerta semper, et pro adjiitorio fralrum virililer sentia mereamur. a Data xu calendas Novembris
age, ut a Domino recipias remunerationem.Scriptum C (ann. 550 exeinte Oclobri sedebat Romoe Boni-
est enim (Eccli. iv) : Fili, conservatempus, el-devita faeius, uon Felix), Lampadio et Oresle viris clariss. '
Kmalo. Pro anima lua non confundaris dicere vcrum. coss.
a Data<xn culend: Novembris.] lloecchronoh^jia hoc mense Bonifacius jam pontifex creatus erat, ut
Jienstrua mendosa esl (sed el loia cpibt. licla). Nam patet supra. SEV.BINIUS.

EODEMTEMPORE.

PROSPER EX MAMGELEO CONVERSUS.

PROSPERI ANATHEMATISMI
. ET FIDEI CATHOLIGiE PROFESSIO.
tAPITULA SANCTI AUGUSTINIQUXDEBEANT PUBLICA VOCE D III- Qui credit partem Dei ligalam et inquinatam
.RELEGERE ETMANU PROPRUSUBSCRJBERE IN QUIBUS teneri in docmonibus,et in omnibus animalibus, fru-
SUSPICIO ESTQUOD MANICHJEI
SINT.
ctuumque (fruticumque) generibus, et per escas Ma
I. Qui credil duas esse naturas ingenitas diversis nichajorum electorum solvi atque purgari; ut cre-
principiis existentes, unam bonam, quod est Deus, datur pars Dei pollula teneri in cucumeribus, in
alteram malam, quam non creavit Deus, sibi invicem melonibus, et radiculis, el porris, et quibuscun-
adversantes, anathema sit (In codice Gervasianoha- que vilissimis herbulis (herbis), et ei subveniri,
hentem principes suos, et mala sua quse non creavit cuin ab electis Manichoeorumisla edunlur, ana-
Deus, anatb. sit). thema sit.
II. Qui credit duas naturas bellum inter se ges- IY. Qui credit hominem primum (qui est appellatus
sisse : et partem nalurse Dei in eodem bello princi- Adam) non a Deo faclum, sed a principibus tene-
liibus lenebrarum,' et omnibus gentibus ad malam brarum genitum, ul pars Dei, quse in eorum niem-
uaturam perlinentibus fuisse permixtam et al>eis bris capliva lenebalur, copiosius et abundantius in eo
'tcneri colligalam, oppressam, inquinatam, per quod leneretur, anatbcma sit.
et credi.facit Dei naluram essc uiulabilcm el coin- V. Q:ii crcdit eo morto creatum hoiniiiein, quod
quir.abilem, anathcma sit. masculi ct feminscnrincines tenebrarum concubuis-
23 ; ANATHEMATISMI ET FIDEI PROFESSIO. • 26
sent, el KIUA'suos majori principi tenebrarum de- A t rendam, et-honorem eis, vel luci isti risibili aliquid
dissent, etille omnes comedisset, et cum sua conjuge divifiitatis ascribit, et non sicut reliquam crealuram
concubuisset, alque ita ex iila Atlantem queni blas- ad minislerium humahum a Domino coeli ac-terroe
phemant patrem Adoe generasset, ligans in illo ma- condilam, anathema sit.
gnam parlem Dei, quoeligala- fueral in omnibus fe- XIV. Qui credit omnem carnem quadrupedum,
tibus principum tenebrarum, quos ei manducandos serpentium, volalilium et natalilium, vel omnium
dederunt, analhema sit. . quoe in mundo sunt, non a Deo vero creataui, sed a
VI. Qui credit prineipes tenehrarum ligalos esse principibus lenebrarum, anathema sit.
in ccelovelul sphsera, habentes in se colligatain in XY. Qui symbolum vel oralionem Manichoeorum
angustiis atque angoribus vitalem substanliam, hoc non detestans, sed venerans, aut recordari, aul oro
est partem Dei, et modo liberari de memhris eorum, proferre voluerit, analhema sit.
cum beatus pater, qui lucidas naves habet diversoria - XVI. Qui credil animas humanas ex substantia Dei
et habitacula, id est solem et lunam , virtules suas esse, el corpora humana a principe tenebrarum vel
transfigurat in feminas pulchras, quas opponit con- facta vel fleri, anathema sit.
cupiscendas masculis principum tenebrarum; et in XVII. Qui credit diabolum non esse a Deo factum
masculos pulchros , quos opponit concupiscendos j} ] angelum bonum, et propria volunlale per su-
femfnis principum lenebrarum, ut per ipsam concu- perbiam lapsum factum esse diabolum, eumdem-
piscentiam solvatur ex eis vitalis subslantia, id est que asserit non esse inter reliquos angelos a Deo
pars Dei, et ex eorum membris liberata purgelur, crealum , sed ^emper cooeternum Deo fuisse, ana-
anathema sit." - thema sil.
YII. Qui credit parlem Dei, quse de admixtione XVHI. Qui credil Manem, sive Manichoeum,qui
(commixtione)gentis tenebrarum non potuerit libe- suprascripta omnia quse analhemate et damnaliona
rari atque purgari, damnari eam, et in oelernumaf- sunt digna prsedicavit, Spirilum sanctum habuisse
figi (affici) horribili globo, iu quo globo includifur Paracletum, cum ea omnia docere non poluit Spiritus
gens tenebrarum, anathema sil. •\eritatis, sed spiritus falsilatis, anathema sit.
YIII. Qui credit legera quse dala est per Moysem XIX. Anathema etiam ipsi Mani, vel Maniehseo,
non esse a bono et vero Deo dafam, et (nec) Spirilu qui omnes supradictas impietates, et alias sacrilegas
Dei boni et veri locutos prophetas qui fuerunt in et damnabiles fabulas docuit et conscripsit, et cre-
populo Israel, et in canone Scripturarum divina- dendas miseris persuadere conatus esl, intendens
rum habentur apud calholicam Ecclesiam, anathe- spirilibiis seducloribus, el doctrinis dsemoniorumet
ma sit. , ,. r( mendaciloquorum. '
LX. Qui credit non habuisse veram carnem Filium XX. Analhema Adimanio, et omnibus discipuiis
Dei Jesuni Christum, neque ex semine David natum ac sectatoribus ejus; et, sicut jam dictum est, qui
esse de virgine Maria,neque verum corpus habmsse, in euni Spiritum Paraclelum venisse credit, ana-
nec veram carne mortem fuisse perpessum, el a thcma sit.
mortuis resurrexisse, sed lanlummodo spiritum XXI. Omnibus etiam supradictoe perversitatis au-
fuisse (sine carne), sic autem in carne apparere vo- cloribus, el doclrinoe, vel legi eorum, vel omnibus
luisse, ut et caro pularetur quoenon erat; atque hoc secretis, et catholicoe fidei conlrariis, orationibus ac
modo conlradicit Evangelio, Domino ipso dicerile : sacrilegiis eorum, el cunclis scripluris eorum quoe
Videle mumismeuset pedes meos : palpule et videte, citra canonem habenlur Ecclesioe, quas fides recta
quia spiriius ossa el carnem non liabet, sicut me vide- non suscipit, anathema sit.
ds habere (Luc, xxiv). Qui ergo sic confitelur Chri- AUJURATIO ETPROPESSIO PROSPERI.
stum Deum verum, ut integrum etiam hominem ne- In Christi noinine, ego Prosper hanc charlulam
get, anathema sit. analhematis Maniclneorum relegi, et analhema di-
X. Quicunque advenlum Spiritus Paracleli, quem cens omnibus, suprascriptis erroribus, manu pro-
-Dominus in Evangelio promittit esse venturuni in D pria subscripsi, et repudialis omnibus eorum impie-
apostolos, post ascensionem Domini, in die Pcnle- tatibus, fide plenissiniadocliinis eorum et tradilio-
cosles, non stalim credit impletum ; sed posl multos nihus anathenia dixi et dico; et me quoecunque
annos in Mane vel in Adimanto discipuloejus venisse Ecclesia.catholica confitelur credere et se*quiin om-
credit anathema sil. nibus sub leslilicatione divina polliceor alque pro-
*
XI. Quicunque carnem hanc quam gestamus, id miito. Not. sub <iie xm calendas Decembris,
Oly-
est corpora humana, resurrecluram negat, ana- brio Juniorc viro clarissimo consule (anno Christi
thema sil 52<j).
XII. Qui animas humaiias transfundi ilerum in NOTAJAGOBI SIRHONDI, S. J.
aliis corporibus vel animalibus credit, anathema sit. In codice Ecclesise Lugdunensis, qui hoec capitula
XIII. Quicunque solem et lunam naves esse coc-' nobis suppeditavit, suhjiciuniur concilio Carpentora-
ctensi : sed consulum ordo exigit ut anlecedant.
lestes dicit, ad animas vel Dei substaniiani transfe- Olybrius eniiii. aimo Chrisli S^G^consulalum gessii,
*
Qui scquu.ilur arliculi non lpgunlur in c.Gerva- pendice.penultima ad ton;. X operum oiiiiiiimi l>.
siano, exceptis 18 ct 19, quemadmodum nec in ap- Augustini.
27 PROSPERI EX MANICILEOCONVERSIANATHEMATISMIET FIDEl PROFESSIO. 28
Jiavortius anno sequenti. His porro simillima sunt, A ,1 lum timuit. Quid tu gloriaris quia non limes ho-
jiisi quod pauciora quoe apud S. Augustinum tomo X minem, cum Deum talem tibi fingas qui tenebras
in appendice legnntur suh hoc titulo : Commonitorium timuit, ut commisceret bonum et malum. Noli autetii r
_B.Augustini ad Ecclesiam (universamEcclesiam desti-
nalum) sub quu cuuielu Manichcev,si conyersifuerint, extolli animo sicut scripsisti, quia vos magnos faci-
susctpi debeanl. MUSeo quod impedire volumus venena veslra, ne ad
OBSERVATIO PfflLIPPI LABBE, S. 1. liomines peslilentia serpat. Non enim apostolus quos
In veleri codice, qui est in bibliolheca collegii Ger- canes appellat, magnos facit cum dicit: Cavetecanes;
vasiani Parisiis , dicilurque fuisse liber prioralus aut illos magiios faciebat, quorum sermonem diee-
S. Salvii episcopi et martyris ad Valenlianas in bat
marchia Francise scriplus tcmpore Hugonis prioris, serpere ul cancer. Itaque denunlio tihi in nomine
post librum S. Augustini de Hoeresibusad Quodvult- Christi, .ut si paratus es solvere qusestionem, in qua
deum episcopum proxime sequuntur nonnulla, quoa defeeil prsecessor tuus Fortunatus, et ita hinc ierat,
lucem concilient prsecedeiili opusculo. ut non rediret nisi cum suis dispulatione-collata In-.
ITEMAUGUSTINUS EPISCOPUS ECCLESIjE CATHOLICiE. veniret quid contra respondere possel, dispules cum
Jam anathemavi Maniehseum, e t doctrinam ejus et fratribus. Si autem adhocnon es paratus, dis-
spiritum qui per eum tam exsecrabiles hlasphemias cede hinc et noli pervertere vias Domini et illaquea-
locutus est, quia spirilus seductor erat, non veiita- jj re, et venenis iuficere animas inflrmas, ne
analhemo adjuvante
lis, sed nefandi erroris, et nunc supra- dextera Domini nostri quomodo non putaveris eru-
dictum Manichoeum et spiritum erroris ipsius. Ego bescas. -
Felix qui Manichseocredideram nunc anathemo eum CGMMONITORIUM SANCTJAUGUSTJNI 'EPISCOPl ECCLESLE
et doctrinam ipsius et spiritum seductorem qui in CATHOLICJS, QUOMODO SIT AGENDUM CIIMMANICH^IS
illo fuit, qui dixit Deum Patrem suum geiiti lene- QUlCONVERTUNTUR, ETt}UOS POENITET HUJUS NEFAKDl
ERRORIS.
brarum miseuisse naturam, et eam turpiter liherare,
ut virtutes suas transfiguret in feminas eontra ma- Cum anathematizaverint eamdem haeresimMani-
sculina dsemonia, ita ut postea reliquias ipsius chseorum secundum formam infra scriptam ; iibel-
lumque dederit unusquisque eorum ,-confessioniset
partis suse .configat in selernum labe tenebrarum. *
poenitentisesuse, atque anathemalis eorum petens
llas omnes et cseteras blasphemias Manichseiana-
in ecclesia vel catecliumeni, vel poenitenlis locum, si
themo. "**
- Ego conversus unus ex Manichoeisscripsi,quia libellus ejus episcopo placuerit, eumque suscepe-, .
det ei epistolam cum die et consule, nt nullam de
si discessero antequam gesta subscribantur sic rit,
vel de publicis legibus,
suum haibendus ac si Manichseum non anathemati- superiore tempore molestiam, -
> - vel de disciplina ecclesiastica patiatur. Et post ip
zaverim. ,
G sum diem sl aliquibus indiciis.Manichoeusapparuerit,
Felix conversus ex Manichoeisdixi sub lesfifica-
senlial justitise severitatem, quse talibus rehus adhi-
lione Deime omnia vera confiteri,"de qiio scioesse
benda est, id est, ut ab ejus consorlio, vel amicitia,
Manichseosvel Manichoeasin partes CsesariensesMa-
vel quacunque societate christiani se ahstineant se-
riam et Lampadiam uxorem Mercurii argentarii,
cundum apostolicam disciplinam (auctoritatem).
cum quibus etiam apud eleclum Eucharisum pariter Commendenlur autem qui epistolas ah episcopo
oravimus, Coesariam et Lucillam filiam suam, Can- catholicis vicinis vel cohabita-
commoralur Hi- acceperint religiosis
didum qui Thipasa, Victorinam, toribus suis, sive clericis, sive, laicis, per quorum
spanam, Simplicianum Anlonini palrem, el Paulum
erga se curam frequentent audientiam sermonis Dei,
et sororem suam qui fuit Hippone, quas etiam per et
quorum teslimonio possint innotescere. Nec facile
Mariam et Lampadiam scivi esse Manichoeas. Hoe admittanlur ad haptismum si catechumeni sint, nee
lantum scio. Quod si aliud inventum fuerit me scire ad
reconciliationem, si poenitentise locum acce-
supra quam dixi, me reum ego ipse eonfiteor.
perint, nisi periculo mortis urgente,,vel si eos
COMSIONITORIUM SANCTI AUGUSTINI EPISCOPl ADPRESBY-
aliquanto tempore probatos esse cognoverint epi-
TERUM MANICHzEUM.
' seopi per eorum testimonium quihus fuerinl com-
Sine causa tergivej'saris, cum longe appareat qua- D mendali.'
lis sil. Qui teeum locuti sunt fratres. jndicaverunt Forma ergo, secundum quam debenl hanc lnere-
mihi. Bene quia non times mortem, sed eam mor-
simqui corriguntur, analhematizare, ista. esl.
tem debes timere quam tibi ipse facis lalia de Deo I. Qui credil cluas esse naturas, etc, qum paulo
blasphemando, etquod intelligis mortem istam visi- ante sunl excusa nonnullis omissis, ut in noia arli-
bilem quam omnes homines norunt separalionem culi xi striclim observavimus.
esse mentis a corpore non est rnagiium intelligere.[ ITEMFORMAEPISTOL^E DATEPISCOPUS
***,QUAM
Sed quod adjungis de veslro separationem esse boni ' CONVERSIS KTAEST.
a malo, si mens bonum est, et corpus malum, qui' Quoniam te Manichseorumauditorem poenitet fuis-
ea commiscuit non est bonus : dicitis quia Deus bo- se, sicut ipse oonfessus es anathema dicens blasphe-
mis isla commiscuit. Ergo aut malus esl, aul ma- miis «t impiissimseatque immundissimoehoeresieo-
' Mendose in editis
appeudicibus tom. X operumi • gala de quodcimepiscopoipsius sectm. Indidem quo-
S. **
Augustini legitur potens. que gravis.-ima suslulimus menila., ut ex coHsliona
*"H;jecvox, penitus necessaria, abest ab editis. colliges.
Menclose habei appe idi\ tom. X hactcmis vul-
'
58 60N1FACIUSPAPA II. NOTITIA. 50
rum, ei quo le non ,nisi fides catholica salvum fecit, A, monasterio, vel in xenodochio, donec appareant
Iiabebis hanc epistolam adversus eos qui tibi lem- penitus ipsa superstilione caruisse : ,et tunc vel ba-
poris prjeterili errorem., quanlum ad istam nefariam ptizentur, si non fuerint baptizati, vel reconcilieu-'
pertinet seclam, objiciendumputaverinl, qusescripta tur, si poenitenlise locum acceperint, ne acceplis
est die illo et consule illo. citolitteris loca, in quibus fuerant commendati, de-
Electis vero Manichseorumqui se converti dicunt serant. •
ad calhoUcamfldem, etiamsi et ipsi secundum supe- Explicit commonitorium beuti Augustini episcopi
riorem formam eamdem hseresim anathematizave- de hmresi Manichmorum sub exsecratione anathe
rint, non facile dandse sunt litterse; sed cum Dei tnatis.
servis esse debebunt, sive clericis '. sive laicis,- in

ATffllSDXXX-DXXXl.

BONIFACIUS PAPAII.

NOTITIA.
(Ex libro pontiticali.)
a Bonifaciusnaiione Romanus, ex patre SigisbulTB reclusit, quasi a damnans Dioscorum, et congregavit
do , b sedit annos 2 dies 26. Fuit autem temporibus clerum , cui tamen in episcopatu nullus subscripsit,
Athalarici regis hseretici, et (a) Justiniani AugustL dum plurima mullitudo fuisset cum Dioscoro. Hic
Hic cum Dioscoro ordinatur sub contentione. Qui presbyteris, et diaconibus",et subdiaconibus, el no-
Dioscorus ordinalur in basilica Constantiniana, Bo- tariis sculellas de adeptis hsereditatibus oblulit, et'~
nifacius vero in basilica Julii. Et fuit dissensio in alimoniis multis in periculo famis clero subvenit. c'
clero et senatu dies 29 (b). Eodem tempore defunc- Hic congregavit synodum in basilica beati Petri apo-
lus est Dioscorus pridie idus Octobris. c Ipsis diebus stoli, et lecit constitutum, (fc)utsibi suecessorem or-
Bonifaciuszelo et dolo ductus, cum grandi amaritu- dinaret. Quoconstiluto cum chirographis sacerdotum,
dine sub vinculo analhematis et chirographi recon- el jurejurando , ante confessionem heati apostoli
aliavit clerum, quemchirographum ecclesioearchivio Petri in diaconum Vigilium constituit. Eodem tcm-
* Yide not. * col. 9.
lum, non nisi uno anno et duobus diebus ponlificem
" Boni{acius\Post interregnum triduanum in ba- fuisse oportuit. SEV.BINIUS.
Mlica Julii aimo Domini 550 (829 melius), qui est C-Ipsisdiebus Bonifucius, elc.] Post obitum Dios-
quartus Justiniani, et secundusAihalarieiregis Italise, cori, Bonifaciusnimio zelo commotus eumdem Dios-
BonifaciusII genere Gothus, crealus est pontifex 15 L corum, tanquam simonisecrimiue pollutum, anathe-
die Oclohris. Conlra eum in schismale electus est in matis sententia condemnavit: et ad evitandumdein-
basilieaConstantinianaDioscorusille quem Hormisda ceps futuri schismatis periculum, convocata"synodo,
pontifex unacumGermano etJoanneepiscopis, aliisve Yigilium diaconum successorem sibi designavit. Quse
presbyteris et diaconis ad Justinianum imperatorem cum post semolos affectussacris canonibus adversari
Constantinopolimablegavit, quique de siraoniaelabe cognovisset, secundo congregato concilio, rcs a se
infamatus injusta sentenlia condemnatusfuit. Causam perperam gestasplane irritavit, factumque erroneum
schismatis dedisse videtur rex Athalaricus, qui dum peracta pcenilentia expiavit. Successores Boiiifacii,
fortasseexemploantecessorissui pontificemdcsignaret Agapetus et Silverius, res in hac synodo gestas con-
ac prsesenlaret, ev clero alios sibi suffragantes, alios firmarunt.
d
SEV.BINIUS.
adversantes habuit. Accidit autem singulari Dei be- Damnans Dioscorum] Ob causam pecuniariam,.
neficio, ut schismatico cila morte prseventoschisma Dioscorum velut simoniacuma Bonifacio condcmna-
exstinctum fuerit. tumfuisse, aperte scribitur in epislola Jusliniani im-
Inltio ponlilicalus BonifaciiBelisarius dnx militum peratoris ad Joannem papam scripla, et ad Yigiliuirt
imperialium cum exercitu suo a Persis in discrimen daia, qua sic ait: Dioscorus, cum nihil in fidem pec-
adductus est, cum quatuor annis feliciter conlra eos casset, tamen' solum propter ecclesiasticumordinem,
pugnassei. Gentes maritimas, quarum"subsidiumcon- post mortem ab eademEcclesia liomana anatltemali-
tra Persas implorarat, ex idololalris Chrislianasred- zatus est. Si igitur nihilin fidem peccantesepiscopi,
didit. Procopius de Bello Pers. libro i. Theodorico propter solumecclesiasticumordinem, el propler cau-
Francorum regi Theodobertus filius Theodorici, et sam pecuniariam analkemutiet post morlemsubjiciun-
Clodoveinepos successit. Ex Procop. et Gregor. Tu- jy ; tur, quuntomagis Theodorum,elc. Dioscorum, In-
ronensi. Baron anno 550 , n. 49. De Bonifacioscribit justa sententia condemnalum, Agapetus absolvit, ut
Adoin marlyrologio, quod ecclesiam S. Michaelisar- jsatet apud Anastasiumin Yita ejusdem Agapeli. SEV.
changeli nomine constructam in summitale circi dica- BINIUS.
verit. SEV.BINIUS. c-tiic congregavitsynodum] Cum Golhorimi reges
• b Sedit annos duos ates 26] Yerius anno (Erral hic
(a) Ms. cod. Luc. 490, Justini.
Biniusiuno etduobus diebus. Nam eum faleaturhic (b) Idem cod., xxviu. .
ipsum 17 Oclobrisannopost consulatuin Lampadii, (c) Idem cod., fecit consliiutumcum chyrograpith
qui est Chrisli 551, defunclum esse, constetque iis sacerdolum, et jusjitrandum ante confessionemapu-
qusesupra initio harum adnotationum dixi, et stoli Petrj in diacoitutn Vigilium conslituil Eoderu
15 Octobris, anno Domini550 . pontilicem esseipsum crea- tenwore.
'
31 , BONIFACIIPAP.E II 52
porCfacla ilerum synodo.hoc censuerunlsacerdotes A sacerdotuin et cleri et senatus incendio consumpsit.
omnes propter reverentiam sanctse sedis : et quia '' Eodeni lempore venit relatio ab Afris episcopis de
contra canones hoc fuerat faclum, et quia culciaeum' constitutione, et ut cum consilio sedis apostolicoe
respiciebat, ut successorem sibi constituerel, ipse omnia Carlhaginensis episcopus faceret. Qui Bonifa-
Bonifacius papa rcum se confessus est majestalis, cius sepultus est in basilica beati Petri aposloli, suh
quod diaconum Yigilium sua subscriplione cbirogra- die 17 mensis Octobris, (o)post consulalum Lampa-
phi ante confessionem beati aposloli Petri consti- dii. Et c ecssavit episcopatus menses 2 dies 15.
tuissel, ac ipsum constitutmn in prsesentia omuium
impie sibi usurpassent Romani ponlificiseleetionem, SEV.BINIUS.
ad ejusmodi prsesumplam et vi usurpalam hcentiam s Cessavk episcopatus menses 2 dies 15] Ex hoc
ex Gothorum manibus«xlorquendam BonifaciusEc- mensium et.dierum numero dicendum foret Joannem
clesiseconsullum esse judicavit, ut nullo reUclo sedis successorem Bonifacii creatumesse pontificem ipsls
vacantis loco, successorem sibi eligerel. Quod licet calendis Januarii, secundo anno post consulatum
speciem qualndam juslitioe proe se ferret, postea la- Lampadii el Orestis, quem primo anno post dictorum
men ab omnibus est reprobalum. SEV.BINIUS. Bonifacio subrogalum fuisse non tantum
a Eodem lempore facta iterum synodo] Secundam consulatum ipse sibi contrarius fatelur Anastasius, sedeliam in-
synodum Ronjaiiam intelligit, qua acta prioris conci- i» srnptio in litulo Eudoxise, quse est in ecclesia S.
lii resci/lit el irritavit. SEV.BINIUS. Petri ad Yincula, idem manifesteindicat..Yide Baron.
-b Eodem temporevenitrelatio] Proeeralhislempo- an. 551, n. 8. SEV.BINIUS.
ribus Carlhaginensi Ecclesise Reparatus episcopus. (a) Idem cod., consulatu.

BOMFACH PAPJE II

EPISTOLJi ET DECRETA.
EPISTOLA PRIMA (OLIMXI). nostri apostolicoesedis antistites. ita ratione proben
BONIFACIUS PAPAII ADCESARIUM ARELATENSEM. lur disseruisse latissima, ut nulli ulterius deberet esse
Ejus rogatu confirmal ea qum in synodo Arausicana ambiguum, fldem quoque nobis ipsam venire de gra-
fueranl definila. tia, supersedendum duximus responsione mulliplici;
Diieclissimo fr.ilri * CoasarioBonifacius. maxime cum secundum eas quas ex Apostoio dire-
Per fllium noftrum Armenium presbylerum et ah- xisli sententias, quibus dicit: Misericordiamconsecu.
balem litteras tuse fraternitatis accepimus s quas ad C tus sum, ul fidelis essem(I Cor. vn); et alibi: Vobis
nos ut apparet inscius adhuc sacerdotii mihi com- iatum esl pro Christo, non solum ut eum credalis, ve-
missi sub eaqua inDeo tenemur caritate direxeras : rum etiam ut pro eo paliamini (Pltilip. i); evidenter
quibus credideras poslulandum, ut id quod a heatoe appareat fidem , qua in Christo credimus , sieutet
recordationis decessore nostro papa Felice pro ca- omnia bona , singulis hominibus ex dono supernse
Iholicsefidei poposceras flrmitate mea explicaretur venire gratise , non ex humanse potestale naturoe:
instanlia. Sed quia id voluntas superna disposuil, ul quod eliam fralernitatem tuam, habila collalione
quod per nos ab illo speraveras, a iiobis potius im- cum quibusdam sacerdotibus Galliarum, juxla fidetn
petrares; petitioni tuse, quam laiidabilifieri sollicitu- gaudemus sensisse catholicam : in his scilicet in qui-
dine concepisti, calholicum non distulimus dare re- bus uno, sicut indicasli, consensu diflnierunt fldem,
sponsum. Indicas enim(quod aliqui episcopi Gallia- qua in Chrislo credimus, gratia Divinitalis prseve-
rum,cum coelerajam bona ex Dei acquieverinl gralia uienle conferri; abjicientes eliam nihil esse prorsus
provenire, fidem tantum, qua in Christo credimus, secundum Deum boni, quod sine Dei quis gratia aul
naturoeesse velint (dicant), non gratise; el hominibus velle, aul incipere, aut operari, aut perlicere possit,
cx Adam, quod dici nefas est, in libero arbitrio re- dicente ipso Salvatore nostro: Sine me nihil polesiis
mansisse non etiam nunc (abest bsecproepositioac. D ! facere. Certum est enim atque calholicum, quia in om-
Palatino et aliis) in singulis misericordisedivinoelar- nibusbonis,quorumcaputestfides,noleiitesnosadliuc
gilate conferri: postulans ut prq ambiguitate tollen- misericordia divina prseveniat,aut velimus; insit nobis
da confessionem vestram, qua vos e diverso fldem cum volumus; sequatur eliam ut in fide (fine,ea;c. Pal.)
.rectam in Christo, totiusque honoevoluntatis inilium, duremus,sicut Davidpropheta dicit :Deusmeus,miseri-
juxla catholicam veritalem, per proevenientemDei cordiaejusprmvenielme(Psal. LVIII): etiterum: JIJTise-
graliam singulorum deflnilis sensibus inspirare, au- ricordia meacumipso est (Psat. LXXXVIII); et alibi:
ctoritale sedis apostolicoe firmaremus. Atqueideo, Misericordia ejus subsequeturme (Psal. xxn). Simili-
ciim de hacre niulti Patres, et proecocterisbeatoere- ter el B. Paulus dicil: Ant quis prior dedit ei, et re-
cordalionis Auguslinus episcopus, sed et majores; tribuetur illi ? quoniamex ipso, el per ipsum, el in ipso
1 exemplaribus , ex quorum ve-
CmsarioBonifacius]Tertium epislolsebujus exem- vata erant in anliquis ui apparct,
plum vidimusin codice Toliano Engolisniensi; memi- sligiisluec erui videbantur: quas adnos,sub
nitque ejusdem Cyprianus diaconus in Vita sancli inltujtis adilu sacerdotd mihi commissi ea , etc.
Coesaiii, lih. suh fiiicin. JACSIIIMOJ>DUS. JAC.SIRMONDUS.
- 2 Quas ud i,itos, s-ib ca] Qusedamhoc Ioco depra-
55 EPISTOLJE ET DECRETA. , 51.
simt omnm (Rom. xi). Unde nimis eos qui conlra Js \ tinens, tdsi Deus dederit, et lioc ipsunVcrat sapientim,
sentiunl admiramur, usque eo velusli eiroris adhuc scire cujiis essethoc dunum (Sap. vm). Deus te iuco-
rehquiis prsegravari, ul ao Christum non credantDei luinein custodiat, frater carissime. Dala vm, calendas
*
beneficio, sed naturoe veniri; et ipsius naturse bo- Februarias, Lampadio et Oreste viris clarissimis
num, quod Adsepeccato noscitur depravatum, auclo- consulibus (anno-Clir.550).
rem noslrse fidei dicant magis esse quam Christum, • STEPHANI AD BONIFACIUMLIBELLI TRES.
nec intelligant se Dominicsereclamare sententise di- IilBELLTIS PRIMUS.
centi : Nemo venit ad me nisi dalum fuerit Uli a Palre Bomiuo meo sanclo ac per omnia bealissimo, el
meo (Joan. vi). Sed et B. Paulo simul obsislere cla- revera venerando patri patrum universali patriarchse
manti ad Hebrseos : Curramus'ad propositum nobis Bonifacio (Bonifacius edita habent ex mss.) Steplia-
certamen, aspicientesin auctorem fidei, et consumma- nus exiguus episcopus.
torem Jesum Chrislum (Hebr. xn). Quse cum sint, Non irrationabili usus fulucia adeo nec ignorans
invenire non possumus quid ad credendum in Chrislo, meam mediocritatenij sed cuni anima conlrila cl
sine Dei gralia, humanas depulent volunlati, cuui spirilu humili, el cum multis Iacrymis hanc' meam
Chrislus auctor consummatorque sit fidei. Quapro- vobis offero supplicationem, ideo acceplabilem esse
pter affectu congruo salutantes, supra scriptam con- R ] coram -te , beatissime pater, exislimo : quoniam el
fessionem vestram consentaneam calholicis Palrum aiitea et hi qui Deo cum lacrymis supplicabant, tan-
regulis approbamus. Illos autem qui prsecedenle fide quam cum holocautomatibus et arietibus atque tau-
csetera, sicut indicas, volunt (fide secundo loco coe- ris, sed cum decem millibus agnis pinguibus, confi-
tera, sicut indicas, hona"volunl) gralisedeputare, sua dentes orabant: Cor enim contrilum et hundliatum
professione constringimus, utmulto magis dono gratise Deus non spernet (Psal. i). Ergo nec tu ipse, sanctis-
etiam iidem coganlur ascribere, prseter quam nihil sime pater, me multis circumdalum inalis, et ad
est honi, quod secundum Deuni quilibet valeat ope- Deum solummodo atque vestram paterna consuetu-
rari, sicul beatus apostolus dicit: Omne quod ex fide dine pietatem respicientem habetis despectui. Quo-
non esi peccatum est (Rom. xiv). Quod cum ita sit, niam nullus ecclesiasticus ordo illam vestram, quae
aut nullum bonum gratise depulabunt, si ei fidem a Salvatore omnium et primo pastore vobis el col-
Bubtraberemoliuntur; aul si quodbonumessedicunt lala, potest prsecellere polestalem, exiguum est vel
de gratia, ipsa necessario fldes eritgratise deputanda. humile in quo providentia vestra respicit. Quant-im
Si enim nihil boni est sine fide, fides aulem ipsa ve- vos apud Deum oinnes proecellitis, tanlo vos necessc
nire negelur ex gratia, nullurn, quod absil, bonum esl cogitare, quia hoecest probaiio Deum amanlium,
erit gratise deputandum *.Ait enim Jacobus aposto- ^< ut post Deum pater el doctor sanctoeEcclesise Petrus
lus : Omne donumbonum, et omne donum perfectum vestrae et totiusmundi teslatur. Quia Dominodicente
desursum est descendens a Patre luminum (Jac. i). tertio : Amas mel pusce ovesmeas (Joan. xxi), tradit
Sed et ipsi fatentur, ut dicis, dona coetera donari per prius vobis mandata ostendens, et per vos deinde
gratiam; ipsa aulem bona per fidem subsistere non oimhibus per universum mundum sanclis Ecclesiis
ambigunt universa. Ipsa ergo necessario fides erit condonavit. Denique per hoc quia venerahiles effecti
gratioe deputanda, a qua bonum, .quod gralise li- anle vos, et quanli sanctam illam sedem habere me-
buunt, ^separare non possunt. His ilaque breviler as- ruerunl, corpore quidem iu Romana gloriosa degen-

signalis, contra reliquas Pelagiani erroris ineptias, les civitate , spiritu autem ea quoe rite agebantur
quas illa videtur epistola conlinere, quam a quodam omnia ornantes et transgressi, el plurimi ex corpore
tibi mandasti sacerdole transmissam, respondendum Ecclesioeab inimicorum calumnianlium violentia sunt
non duximus : quia speramus de misericordia divina, liberati a Deo et venerabili apostolica sede. TJiide
quod ita per ministerium tuaefraternitatis alque do- deprecor, judicate liumilem, elpauperem, sicut scri-
jctrinam, in omnium, quos dissenlire mandasti, digiia- ptum est(Psa/. LXXXI), juslificate.Mihi enim in saecu-
bitur cordibus operari, ut- ex hoc omnem bonam lari vita erat anlea provincialis ordo mililioe,medio-
volunlalem non ex se, sed ex divina credant gratia D criler sicut eral meam vitam humiiiter transiebam.
proficisci, cum se senserint id jam velle defendere, Sed quia Proclo heatse memorise quiescenle, qui fa-
quod nilebanlur pertinaciter impugnare. Scriptum ctus fueral LarissoeoeEcclesise episcopus, oportebal
£st enim : Prmparalur volunlas a Domino(Prov. xix, eidem prsesulemEcclesise ordinari, decretunr factum
juxta LXX), et alibi: Scio quia jton possum essecon- eSt communiter tamcleri quam popuii, metropolilani
* Addit coa. Pal. : Etemm omne bonum aonum
slenii dicitur data viu kalendas Februarias Lmnpadio
€onsiat esse divinum,'sicut scriptum esl: Omne, ete. " et Oreste V. V. C. C. coss., anno sc." 550; sed cum
1 Lampadio el Oreste consulibus] Non poluit liis Felix IV die 18 mensis
Seplembris illius anni morta-
consulibus Januario mense scribere Bonifacius, qui litatem expleverit, suspicatus est Sirmondus mendum
juxla Anaslasium mense tantum Octobrieodem anno in notam consularem irrepsisse. et legendum, post
creatus est pontifex. Quare mendum irrepsit, et le- consulatum Lampadii et Orestis, qua annus.531 in
forlasse, posl consulatum Lampadii et Ore- signitus fuil. At BonifaciusII in iis lilieris dicens, ca-
- gendum
siis, qui fuil annus Christi 551. JAC.SIRMONDUS. tholicumnon distulimusdare responsum, eam emen-
OBSERVATIO P. ANTOKII PAGIADANN.CTRISTI529, dationem evertil, et iis verbis indicat clausulam il-
NUM. 11. lam addililiam esse, floccique faciendam.
Ilivc epistola lam in editioneSirmondi, quam Hol-
55 BOMFACIIPAP^E U 56
atque eorum quorum assensus erat actui necessa- A , cuerunt, vel tempestatem quoenuncvitsemeoeimminet,
rius, etsecundum priscam consuetudinem tribusele- aut illa quoeminantur, quia ssevlora existunt, ne quls
clis, Alexandro Sciatensi preshytero, et... presby- me protervum aui audacem essejudicetaliquadicen-
tero, ac mc exiguo: meliori leslimonio sortito elc- lem de tanto ac lalis Ecclesiseprsesule. Si vero ista ta-
ctionis palmam promerui. Sed ego conscius mej, cuero ut mihi est (Lege vmmiiiiest, HARD.),uiide enim
indignum me tanto negotio esse judicavi; totum au- habeo auxilium? sed magni Dei et Salvatoris nostri
tem Dei gralise atque clemenlisc libenler assensi, ad Jesu Ghristi, etyeslrse beatitudinis, et pietalis sere-
latronemalquepublicanumet aliahujusmodiplurima nissimi imperatoris me committens judicfo, lacerenon
exempla respiciens; quos ab extremis malis et, ut polui. Cum ergo mea accusatio ad sanctissimum ar-
dicendum est, ab ipso fundo malorum subito Deus chiepiscopumEpiphanium pervenissei (rursus ac sae-
eripuit, animabar; et qusedammihi data est spes jpius veniam peio de his quaedicturus sum, isla non
boni proposili. Igitur ex pmnibus in nie electionem protervise vel audacise, sed necesshatis esse judicetis
contulerunt, in decrelo pariler subscribenies. El quia sanclissimi palres), commonitorium, sicut ipsi vo-
ordinationem secundum priscam consuetudinem non cant, faciens ad nomen Ahdreos viri religiosissimi,
alibi, sed in eadem civitatc fieri oportehat, convenit diaconis et notariis sanctae suoeEcclesise, ad Thes-
sancta provincisesynodus, et lotius civitalis posses- B; saleam direxit provinciam; proecipiensme a sacro
^ores, omneque corpus Ecclesiae, el commuhi om- reeedere minislerio, ut pote non secundum canones
""nium lestimonio nibil consueludini detrahente, in
ordinatum; nulla accusationum probalione, nec ca-
Ecclesia sum ordinatus episcopus. Tantam enim ala- nonicaevocationeusus, alios episcopos ejusdem pro-
criialem rei istius habebat, factumque amplectebatur vinciseet clerum sancloenostrse Ecclesisea mea com-
Probianus Dei amator, Demelriadoecivitatis episco- ntunione suspendit, et quod est novissimum, nec
pus, ut etiam provocaret in Ecclesia Dei laudem in cihos aut quoe"sunt necessaria de rebus ecclesiasticis
mese humilitatis exercere personam. Et ut nihil de me habere permisit : sed quoe in conviclis solent
me ipso dicenle, ex his qui me voluerunt atque ele- fieri, hsecin me antequam aliqua examinatio judicii
gerunt, dalur intelligi, secundum Deum ordinatio proveniret exercuisse dignoscitur. Etenim in his qui
isla provenit. Quapropter deprecor, beatissiine pater, revera delinquunt plurimsemisericordioesunt ab Ec-
ut mansuete hsec audire digneris, non enim laudem clesiis constilutse. Hoecergo Andreas vir religiosus,
labiorum meorum diligens, sicul scriptum est, hscc quem snggessi superius, in me jussus est exercere,
suggero : quoniam qui in se gloriatur, apud Deum Utque ejusjuJicio, qui me a communione suspendit,
probatits esse non potest : sed ut vobis isla cogno- responsurum meam praesentiam exhiberet, Eusta-
scenlibus calumnia quse adversus me excilata est Q ( tiiiusn Gomfiensis civilatis episcopum, atque Elpi-
evidenter appareat. Quanta vero deinde dixerint et dium Thebanum, sed et Stephanum Laminensem,
provinciales episcopi, et sancloe clerus Ecclesioe «piasimagis meoe illicitoeordinationis, pariter exhi-
oslendens se pro niea electione gaudere, superfluum bere jussus est. Demetrium aulem el Probianum "vi-
judicavi vestris auribus. Quiescenle igitur bonorum TOSreligiosos, qui antea magna pars meae fueranl
omnium inimico, et Deo mea non respicienle peccata, electionis atque ordinationis habens apud se is qui
ct nullam perturbalionem sustincbat Ecclesia, el erat me ad causam compellebat, in meam pernlciem om-
caritas omnium celans deliclum, sicut scriptum est. nino fovebat. M"eautem proedictusvir religiosus An-
Sed nescio unde incitali Anloniustimoratus presbyter dreas ibidem non invenit, quia ad Thessalonicensem
atque dispensator, et Probianus defamator Deme- magnam civitatcm fueram paulo ante profeelus: clero
triadoe civitalis episcopus : illum dico, beatissime, autem, et quantos alios potuit reperire congregatis,
Probianum, qui alios feslinantes meas laudes dicere commonitorium eis relegit, et epislolam ad eos di-
repellens, ipse in Ecclesia Deo titulos meoe laudis rectam. Erant autem ad clerum tales lilterselacloeab
exercuit, pariterDemetrium Dei amalorem Sciatensis eodem sanctissimo viro : geslaque confeeitapud de-
rivitalis episcopum; et-alios suse portionis suadentes fensorem civitalis, quorum exempla exiguis meis
«sse parlicipes, nec subscripliones quse in decreto r\ I libellis subdere non pmisi. Factus est autem brevis
conlineniur erubescentes; nec Probianus suam lau- de sacris vasis atque rebus ecclesiasticis*:et aliquiab
dem et tolius Ecclesise testimonium, sed nec illa quoe ecclesiasticorum sollicitudine ab Anlonio viro reli-
dixerunlvel egerunt, quomodo meam amplectentes gioso, qui connivebat ubique viro religioso "Andrese,,
ileri ordinationem, quomodo et ante ordinationem sunt remoti : qui prsedictus Andreas ad Thessaloni-
meam sibi fuisse censem magnam civilatemveniens, mihi,et Elpidio
gratam personam; quomodo et ce-
lebratam ordinalionem Iibenler lulisse; ad regiam atque Stephano prsediclis Dei amatoribus episcopis,
. urbem subilo profecti sunl, et quamdain componen- nec qusejussa atque interrninata sunt, ostendit. EgoYero
accusalorum nec aliquorum conatus Jneluens,
tes accusatioriem sanctissimo ejusdem civitatis archi-
. cpiscopo Epiphanio querelas deposuerunt; dicenles, sed ad Deum solummodo, el ad leges sanctoeEccle-
meam ordinationem sanctiscanonibus minime con- sise^et ad principatum sanctarum Ecclesiarum tradi-
tnm vobis respiciens, mox inter acta dixi ut si.opor-
v,enire; sperantes ut in meo loco alter subrogaretur leretme adaliquem accusantem
respondere, aut de
episcopus. Ergo ifla me incipiente dicere, anguslia mea ordinatione aliquid judicare' dignatur, causam
ate ulique detinet. Si enim dixero quse in me ever- me dicere necesse
est; sed aUbi, apud quem sacn>-
~
57 EPISTOLiE ET DECRETA. - 5St
ram canonumlex eustoditur, et usque hactenus con- A dire. Et alia manu. Stepnanus exiguus episcopus
tuetudo servatur, memoriam faciens vestri sancti sanclse Larisssese Ecclesise huic libello a me facto
-capitis, et apostolicse"sedis; dicens,-vos esse domi- manu propria subscripsi, et domino meo sanctissimo
nos hujus examinatiohis; supplicans nihil in me de- ac per omnia beatissimo, eliam venerandissimo patri
bere novi fieri, aut quod potest bene composita patrum et universali pairiarchse Bonifacio desti-
disturbare. Nam qui locusmihi remedii -remansisset • navi.
ad vos beatissimos judicii doihinos, si hsec non di- Abundantius Demetriadce civitalis episcopus sur-
xissem? Sednechoc solum dixi, sed aliqua causse gens e consessu dixit: Proelermitlere non potui au-
profutura documenta ostendi. Significant aulem ista diens nomen Probiani. Is de quo agitur Probianus
gesta quoe facta sunt, quse meis exiguis Iibellis ad- ipse est qui meam Ecclesiam invasit, et me veniente
junxi, et decretum in me faclum et titulos laudis. ad beatitudinem vestram cum litteris episcopi, cap-
Egoquidem arbitrabar hancfidem flagitationiscausoe tans absentiam meam per temerilatem locum meum
nieseesse potuisse,"si vobis, quibps a Deb datum e?t usurpavit, et secundum sauctos canones non debei
judicare, nominatis incompelens se persona subtra- episcopus nominari: adversus quem rogo heatitudi-
heret, Non est enim Deus periurbalionis, sed pucis nem vestram, ut sedis aposlolicaemihi dLciplina sub-
(I Cor. xiv, 55). Nec hsec quidem vel alia ad quie- B veniat. Bonifacius episcopus dixit : Et libelli oblati
tem meam sufiicerepotuerunt: sed invilus ad regiam recitatio, et prosecutio fratris et coepiscopi nostri
- urbem sum deductus. Elnisi quidam limentes Deum, Abundantii gestis indatuf ; et si qua sunt alia deside-
et repositam promissionem visitalione carcerum ramus agnoscere. Theodosius Echiuiensis civitalis
"
prospicientes alque exspeclanles, meam prsesentiam episcopus provincise„Thessalioe per intorpretemdixit.
adesse proniillerenl, vinclus ulique fueram homo Et alium libeUumidein sanclissimus Slephanus me-
nullum nocens, sicut arbitror, nisi cur eligenlibus tropoliianus episcopus ad beatitudinem vestram per
meconsensi, el spei Dei me committens ordinari meum direxit obsequium; quem peto ut vestri sensi-
promerui: et quia fiducialiter dixi quod si oporteret bus felegi censeatis. Bonifacius episcopus dixit: Li-
examinationem aliquam lieri, ab eo fieri deberet qui bellus quem offerl, susceptus a.notariis recitelur.
est hujus examinationis dominus conslitutus : et alia Cumque susceptus iuisset, Menas notarius recila-
^raseiu me facta sunt, alque exerceri non dubjto. vit.
Compelloraulem, et nec aliquod tempus respiratio- LIBELIiUS II.
nis-habeo; nec quis pro me cogitetin tantis clailibus, Domino meo sancto ac beatissimo et revera- ve-
potero reperire. Deteriora vero ab his qui minantur nerando patri patrum et archiepiscopo alque.pa-
me suslinere confiteor, damnationem, exsilium, et G triarchoe Bonifacio data supplicatio a Stephaho exi-
quantoe criminum sunt vicissitudines immerenter guo. - -
exspecto. Quapropter unicum nunc a vobis, et vestroe Quoeahtea in spe erant, et metuere ac tremere,
:
apostolicse sedi jconfldens, remedium postulo Spes et sanctam apostolicam vestram sedem invocare fa-
tnim, ut divinum dicit eloquium, non confundetur ciebant, hoeccum apprehendissent atque constringe-
(Rom. v). Quod si quis esset qui prsesideret, quem .rentmeam miseram vitam, amplius magis vestram
•sancticanones in hoc negotio judicem esse decerne- beatitudinem appellare compellunt. Ecce lempus uc-
rent, oportebat, sicut existimo, eum prius de accu- ceptabile, eccenunc dies sulularis (I Cor. vi). Libera
satorum vita judicare el cognoscere; quia accusato- me ab inimicis meis, et a persequentibus eripe me :
res esse non possunt lllius qui, quamvis humilis, etenim circumspersa est aquaniihiusqueadanimam,
episcopatus honorem promeruit. Sed quia propter venerabilis pater, et abyssus novissima circumdedil
fiduciamvestri, sicut dixi, offendi, hoecsunt pro meis me : ascendal ex corruptione vita mea, sicut scri-
parlibus praemissa" et in quibus malis superius no- plum est. Si enim miseraliones Dei non proevenerinl,
minavi, sum constitulus; ideoque supplico vobis, si ego quidem opus faclus sum, quale ipsi voluerunt,
qua est Dei misericordia, si qua pietas, si qua dile- inimicorum meorum. Ploro autem atque lugeo , quia
ctio transile, et hic ipsum in sanclo Spiritu, secun-.0 tum eliam ecclesjaslicus ordo periclitatur. Quoniam
dmnbealum apostolum, auxilium mihi ferentes, ve-. enim secundum multam misericordiarn Dei, qui ho-
stri et vestrorum decessorum illiusbeatse sedis recor- minibus peccata minime reputat,- in civitate Larissa,
dantes, quia nullum unquam ab aliquo injuste noeeii quoeest provincise Thessalise, electus sum atque or-
~passisuut. Siquidem cito ^uccurratis oppresso, con- dinatus episcopus; ex his quidam qui me elegerunt,
, fldo me a malis meis ea celeritatetsalvari : si autem, et ssepiusscriplissuis suam electionem firmaveruni,
quod absit, mea peccala veslram moraverint piela- ut dignus sacerdotio judicarer, videnles mei. studii
tem, saltem si aliquid ab insidianlibusvelociler Tuerit esse, antiquam consuetudinem in noslris sanctis Ec-
"actum, el sic sanctis canonibus "adessevos convenit, clesiis revocare, separantes me apud beatissimum
et exsequi in his quse prsetermissa sunt. Hoc enim proesulemsanctoeregioeurhis Ecclesiseaccusaverunt.
i?pusvestrum est, beatissime, die ac noctu sanctorum Ille autem accusationem suscipiens, nihil ante discu-
Patrum, et venerabilis atque apostolicsevestroesedis liens de his qu,e oportet requiri de episcopo aecn-
leges atque constitula in omnibus quidem Ecclesiis, satOj conlinuo me ab omni ecclesiastico ministerio
prsecipue autem in vestra Illyricana provincia cuslo- senaravit; aliquem de religiosis clcricis sanctse suoe
50 BOMFACII PAPiE II 40
Eeclesioecum lilteris,'quascommonitorium nominant, A i sus el m secundis^adem erunt acturi: et suspico''
ad provinciam Tliessaliam dirigens. Et cum isla nec quia non usque ad hoc acquiescant; sed etiam ciua
civilitati nec mundanis legibus conveniant, nec ordo corpus meoemiserioesuas exerant inimicitias; ut me
canonum hoc fieri evidenter admittat, ut anle exa- obeunte nullus possit accusator existere. Nam cum
uiinationem judicii vindicta procedat; olim quam relicla fuisset senlenlia, mox in custodiam Dei ama-

maxime divina proedieanteSeriplura : Audiluminunem loribus sacreeEcclesisedefensoribusdatus sum. Sed
ne admittas; sed tamen cum venisset in Thessaloni- aliqui Deuni timentes, ot ineam niiseranles miseriam,
eam vir religiosissimus, qui proeceptumdeferebat el quod essem undique destilulus, in sua fide suscepe-
me quantitatem pecunise.promit-
aliqua mecum per conlentionem exercere voluisset, runt, multam pro
conlinuo ei dixi : Apostolicam sedem, id est vestram lenles, quia non recederem, sed observalurum -esse
in regia civitale: hunc hahenles magnopere -tracta-
beatitudinem, causas noslroe provincioe et audire ut
eonvenit et flnire. Sed regioeurbis «anctissiinus ar- lum omnes qui adversum me ista eoncinnaverunt,
non meeoiilracanones non possim ad vesligia vestroe beatitudinis convo- .
chiepiscopus quiescens,eliam
lare, et pro Dei mandato aliquam niisericordiam a
exhiberiproecepit.Etcumvenisseniconvenlumfaciens vobis percipere. Deprecor igilur vos, tniseremini ho-
•episeoporumqui ibidem commorabantur, hoc denuo mini humili el externato animo, me pei
non sancli ac beati vestri se- j} adjuvate
allegare distuli, capitis
dem apostolicam implorans, el consuctudinem quse gratiam quoevobis a Domino est collala. Si enim ei
alia peccata dimittere poleslatem a verbo Deiperce- .
usque haclenus in nostra tenuit provincia, non de- divina dicente Scriptura, quia quod in terra
bere convelli: et supplicabam, ne auctoritas sedis pislis,
solveritis, hoc et in «celis esse solutum (Malih. xvi);
aposlolicse, quoe ut a Dominonostro Jesu Christo et
magis habebilis potestaleiu in his quoc ad-
a sacris canonibus dala est, ita et per antiquam con- quanto versum me acta atque decrela sunt? Tibi enim dere-
suetudinem servata est, in aliquo violaretur. Sed nec lictusest tu es adjulor (PsuL IX); quia,
inlentione recedere : sed au- pauper, pupillo
a sua voluil assumens
ego ab omni humana spe dereliclus essectignoscor.
dienliam unum siudium habuit, ut in sanctis Thes-a Ei alia manu.
Stephanus exiguus huic supplicationi
liie provlncioeEcclesiis dominus atque judex esse vi- meoe
subscripsi.
deatur. Ego igilur fluctuantem lempestatem i-espi-
ad sanctum tutissimum vestrum Bonifaciusepiscopusdixit:Quse lecta suntecclesia-
ciens, portum sticis indantur annalibus. Et
el hsec adjeeit : Quoniam diei
confugi, petilionem faciens, ipsa suggerens esl, fulura sessione, si .qua alia
ad vestram bealiludinem destinavi; supplicans, ut in pars major exempta intimarenon differas.
me pielatem Dei et sancloeEcclesise, quse periclilan- superesse credis,
tibus semper succurrit, oslendas. Senlientes aulem,' C SESSIOSECUNDA.
iit arbilror, mesevitoe insidiatores, quia non despi-
Post consuiatum Lampadii et Orestis vv. cc. suh
cilis quse acla sunl, sed exsequimini, sicut sanclitalis die
v iduum Decembrium in consistorio beati An-
vestroemos est, et ordinem sanclarum Ecclesiarum dreoe
omni conatu usi ut apostoli, prsesidenle venerabili viro papa Boni-
vindicalis, sunt, anlequam aliqua facio, una cum Sabino Canosia*.
ordinatio veslra proveniat, suam perliciant volunta- Demelriadoe civitatis, Abundantio
civiiatis, Caroso Centumcellensis civi-
lenl. Cum igitur nihil approbatum de me fuisset, nec' - Felice Numenlanoecivitalis episcopis; residew-
ulla culpa esset canonicse ultionis digna inventa, latis,
libus etiam Sanctulo, Mercurio,Yivulo, Petro, Even-
seiilentiam prolulerunt, el condemnanies me a sa- Servo
cerdotali offtcio suspenderunt : cum me constel non tio, Albino, Urso,Pelro, Epiphanio, Benedicto,
demissum luisse pro meis plenius partibus alleg.are; Dei, Gaudioso, Petro, Yalentino, Renato, Florenlio,
Hilario, Paulo, Bacauda,Tnnocenlio, Andrea, Gau-
sed et pelenti aliqua meoe causoe profutura osteri-
dioso, Philippo, Crescenlione, Liber.tino, Januario,
dere, hon esse permissum. Quapropler supplicabam,' Sebasliano, Joanne, Pul-
non ante sententia diceretur Cyriaco, Vivulo, Dulcilio,
ut quam quse aetasunt 1
ad vos bealissimos referatur, ut inde vestra causoe lione, Andrea, Bono, Laurenlio, Seleuro, Ruslico,
' Cceleslino,
Barbaro, Laurenlio, etRedempto presby-
discussio servarelur. Quod dictum magis eos adver- j>
teris, astantibus quoque Tribuno, ^Agapito, Donalo
sum me amplius incita.vil; putantes de sacrarum ec- etProbo
diaconibus; Tribunus archidiaconus dixit:
clesiarum regise urbis jure aliquid minui, quod ego' TheodosiusEchiniensis civitatis episcopus provincioe
apostolicam vestram sedem visus sum nominasse. Thessalioc,sicul proeterita sessione constituistis, ob-
• Etenim dixi, quia auctorilas sedis
apostolicoe, quse! servat : quid jubetis? Bonifacius episcopus Eccle-
a Deo et Salvatore nostro summo aposlolorum dala1 sioecatholicoe urbisRomoe dixil : Yeniat. Cum in-
est, omnibus •sanclarum Eeclesiarum privilegiis ante- gressus fuisset, Bonifaciusepiscopus dixit : Ingres-
cellit, in cujus confessione omnesmundi requieseunt1 sus quid desiderat prosequalur. TheodosiusEchinien-
Ecclesise.Senlenlia igitur lecta justam denuo veslrami sis civitalis episcopus provincuu Thessalioeper in-
audientiam imploravi, apud quam nulla cujuslibett terpretem dixit : Elpidius Stephanus et Timotneus
disceptatio vestram potest disturbare juslitiam : sed1 venerabiles episcopi fratres mei Thessalioeprovincioe,
timor Dei qui inest in vobis, ipse unicuique sua fa- per me offerendas sacroebeatiludini vestroepreces
cit per vos jura reslitui. Arbitrorautem, venerabiles,, destinasse noscunlur; eas quoque me offerente vobis
quia despicientes illiquje olim in me gcsserunt, rur- recitari prseeipile. Bonifacius episcopus dixil: Ikcc
«
4i AD.SCRIPTA BONtFACHPAP.E II APPENDIX,
etiam chaitulanotarii reeuatione pandatur. Cumquc A A Dominum nostrijm audire el adorare crcdimus: spe-
rantes ut miscrorum hominum pelitionem, jrpiam
Eusceptafuisset^ Menasnotarius recilavil. doloribus plcna por-
Domino nostro sanclo et bealissimo, et revera cum anima iribulalione alque is«a emcn-
et Bonifacio reximus, miniine uespicialis,; sed congrua
Venerandopatri patrum arehiepiscopo,
et Timolheus .dationecorrigenles,' rebus istis succurrenles, reme-
palriarcbse, EIpidius,.Slephanus exigui
- ' dium -dare dignemini, quia defecll sphitus noster
episcopi. dielum est ab eo qui
Necessitates quse nos constringebanl olira vestra (Psal. CXLII), sicui in Psalmis
in angustia animi supplicabat.: quatenus Dei amator-
cognovilbcatiludo; etparvum componenleslibellum, sodis aposlolicse jus custodiie contciniens
sanctissime pater, dudum mala quse pertulimus, et vir, qui auclo-
declarantes tanta visus est pericula sustiuere, apostolica
ssevioraquse.exspeelamus significanius; in ijilu-
et quia voluntaii alque niinis eorum qui adversus ritate suo restituatur officio, prospicicntcs
sancta-um Ecclesiarum «osirce
nos isla moliuntnr servientes unum habenl studium, rum ut consuetudo
Dei amator oflicio. provi ci.c nullatenus cpnvellatur. Quia si non Dei
utJ3lephanus episcopali privelur et vestra juvamina nos pravenerint,
eo aller nuntius deteriora misericordia
Sed adhuc loquenle signi-
tcrtius aul quartus mialius imilia deportans veniel,
licansyeniU Faclis^nim prioribus, audienlessanctis- i ad Steplianum Dei amalorem eorum
B
' quia non usque
simus regise urbis Ecclesioe prsesul, et quseeumeo
conquiescit intenlio, sed et aliis plurimis ista facient,"
fuerat sancta synodus, in pristina voluntale persi- etnon
a nobis ante-quiescent quam ut ad effectum desidcria
slenles, eripuerunt Slephanum.Du.amatorem - Et alia manu. Elpidius exiguus cpi-
-sua-perducant.
pastorem nostrorum (al. nostrum) etsanctscLarissoeoe scopus sanctseThebanseEcclesisesupplicans per Joan-
Ecclesise, quse est Inetropolitana civilas provincisc nem meum, quia, prae dolore manus
presbylerum
Thessalhe; condcmnalionis sententiam componenles isieai subscribere non potuj, nie jubonte subscripsil.
sicut eis compLicuit, adjecerunt non licere"eum ad Timotheus sanctoe DicaesarieiiMs
Thessaliam proficisci provinciam. Sed procdictusDei- Ecclesise exiguus episcopus, Patricius
amalor vir soepiusinter acta contestatus est sanctis- supplicans .subscripsi. exiguus.
presbyter sanctseDei Laminensis Ecclesioead regiam
et
simum regise urbis proesulem," synodum quoe.cum nrbem veniens
pro persona Stephani sancli episcopi
eo conveneral, quia hon licet eos istam audientiam
ntei-, ipso jubente supplicans subscripsi.
assumere, et quam maxime aliquid decernere, sed Bonifacius iepiscopusdixit.,: Quoe'lecta simt tran-:
apostolicaesedis id convenire bealitiidini. 111
i aulem scribantur. Et adjccit: Si quid est aliud, suggehUur.'
contemnenles ejus conieslatibnem, et quam inaxime Theodosius Echiniensis civilalis
episcopus Thessalise
inde amplius incitati, immisericordem sententiam (G
provihciseper interprelcm dixit :Ex relectiane libel-
protulerunt.. Ilhun quidem sic putaverunl a sahcta lorum veslra cognovit bealitudo qusc acta sunt contra
nostra Ecclesia removendum^ jus aulem in noslra sanctos canones et ordin lionero decessorumvestro-
provlneia sibi faccre proeparabant : ut exemplo isto1 rwn. Nain conslalvenerandossedis vesirse ponlifioes,
nemo audeat de sanclarum Ecclesiarum nostrhrum'
quamyis in toto mundo sedes apostolica Ecclesiarum
jure quidquam dicere, nec memoriam facere anti- sibi jurevindicet
principatum et solam ecclesiasticis
quilatis vel eorum quse usque hactenus tenuerunt. causis undique appellare necesse sit, speclaliter ta-
Quia sludii eorum est, ut sub ordiualionem et jus1 men gubernatioiii suoelllyrici Ecclesias vin dicisse.
. sanctseregioecivitatisEeclesiot!nos miseros effician;. Et nota sunt vohis omnium
proeccdentium scripta
Proquibus omnlbus lugentes die ac noctu omnium 1 pontificum; verumtamcii quarumdam- epistolaruin
Salvatpri JesuChristoDeo nostro lacrymas fundimus. exemplaria profero, quarum fidcm fieri ex vestro
et miseram nostram prsetendimiis canitiem, siippli- nunc scrinio
poslulo.'
canles ne nos in manibus eorum tradi paliamini. Pro>. Bonifacius e.piscopusdixit: Prolaloe epislolse reci-
his enim et veslram appellamus beatitudinem el apo- lcntur, et scriptorum fides in scdis'
apostolicoerequi-
stolicam sedem; et per eam ler heatmn Petrum1 ralur scrinio. Cumque
suscepta fuissent exemplaria
atque sanclseEcclesise primum" paslorem Clirjstumi D I.tUTAnm, Mems w tariusrecitivit.

APPEITOIX

AB'SGRIPTA'"BONIFAGII PAPJE :II.

OBSERYATiOPHILIPPI LABBE, S. J. tificum S. Leonis, Hormisrloeet Gregorii Magni.Non


Vi SEQLENTEM EPISTOLAM. est credibile, inquit Bellarm. lib. xi, cap. 25, do
Rom. pont. Gregorium a Bonifacio illa verha "sump-
-Hane falsam et adulterinam praedieanl Baroiiius , sisse i siquidem stylus omnino Gr gorianus esl; quo
Dell. aliique viri-eriiditi, nec diffitetur ipse Binius argumenloexsufflanlur omnes pseudo-Isidori merees.
tum hie, tuin in notis ad conc. Carlh. vi, ubi impos- Facessant IK*C,inquit Baronius ad 16 Octobris; non
lorem , veteratorem et mendaciorum concinnatorem innititur vel lulcilur palcis Dei Ecclesia, quaeest co-
- appeUalIsidorum MerCatorem, seu quem alium suli lumna et firmamentum veritatis , sed cletegamus
ejuslarva laleniein. Et vero id luce meridiana clarius technaia el a,periamus imposturam, etc. Euindem
eyiucuut cum alia phtra, tum verha Romanorum pon- vide ann, 419, h. 92 et seq.; 550, num. 5.
- -
PATROL. L>LV 3
43 AD ^CRIPTA BONIFACIIPAP.E It APPENDIX. £4
' *
EPISTOLAII (OUM l) A aequales sunt, sed Inpoteslate et ordine (s;cutnoi4is)>
BONIFACH PAPJEJI ADEULU.«UM ALIXANDKIMJH . differt alter ab altero. Si ergo inler.hos qui sine pee-
cnscorijM. catn sunt consletistam esse distinclionem-, quis ho-
De reconciliationcCarlhaginensis Ecclesice. minum abnuat, lilienlcr illorum se dispositioui sub-'
Bonifacius episcopus Eulaio coepiscopo salutcm. mittere? Hic (Hinc) enim pax et caritas mulua se
Olim ab initio lanlanvpercepimus a beato Peiro vice complectunlur, el manel flrma concordia, ac in
a oslolorum principe fiduciam, uthabeamus auctori- alterna el Deo placita dilectione sinceritas. Quia igi-
lalem universali Ecclesioe(auxiliante Domino) sub- luru.iumquodque salubriter lunc complelur officium,
venire, et quidquid nocivum est auctoritate apostoli- cum fuerit unus ad quem possit recurri, proeposilus:
ca corrigereet emendare; Ad hoc enim divinacdispo- vota nosira carilalem tuam lalere nolumus , ne qui
silionis (ilispensationis) provisio gradus diversos et parlicepsfuit solliciludinis,gaudiorum fruclus(fructu)
prdines conslituit esse dislinctos, ut dum revsren- reddatur exlorris. Et ideo Carthaginensem (Constan-
tiam minores polioribus exhiberent, et potiores mi- tinopolitanam leges apud Hormisdam) Ecclesiam ad
noribus dilectionem impenderenl, una concordiaefie- communionem nostram rcdisse (domino propitiantc)
ret ex diversilste conlextio.et recte officiorum gene- tradenlibus significamus alloquiis, el mandalorum,
raretur (gereretur) adminlstratio singulorum. Neque B quoe legalis nostris dedimu-, senem in wnnilms
enim universitas aiia polerit ralione subsistere, nisi Msse complelam. De qua parte , ut ad dilec-
hujusmodi maguus eam differentioe ordo servaret. lionrm tuani plenius perfecte gaudium perveni- ,
*
Quia vero queque creatura in una eademque oequa- ret, lihelli Eulalii fratris et consacerdot".snoslriCar-
litate gubernari vel vivere non potest, coelesliummi- Ibaginensis episcopi, et Justiniani clemenlissimi prin- .
liliarum exempla nosinstruunlj[exemplarnosinslruit): cipis Orientis sacrarum exemplaria credidimus resli-
guia dum sinl angeli, sint arcbangeli,,liquet quia non nanda, indicanles nihilominus per Orientis parles
a Epistoia] Hac epislola dicitur., a lemporibus Bo- Perseculione Yandalica, caput omnium Ecclesiarum
nifacii et Cceleslininonlilicum, Africanam Ecclesiam, publice profilelur. Quid? quod genliles el Ariani (ul
propter invisum ipsi modum prosequendse appella- videre est apud eumdem Yictorem lib. i de Persecu-
lionisad sedem aposlolicaminierposiloo, opera Au- UoneYandalica,etGregor.Turon. deGloria inarl., cap.
relii Carthagiuensis episcopi schismate divisam esse 25) Africanos calholicos , Romanos"appeIlarint, nou
ab Ecclesia Romana, nequeulterius illi communicasse "aliadecausa,quam-quodcuniRomanaEcclesia in fide
usque ad tempora Bonifacii papse secundi; cum Eu- el religione communicarent, ejusque pastorem Chri-
lalius Carlhaginensis episcopus, pro ineimda con- sti uearium, pari culti omnes in Iitleris suis colerent
cordia et recuperanda Romanoo Ecclesioe commu- et observarent.
nione , prsedicto Bonifacio libellum supplicem obtu- Cum itaque ex his maniiestum sit Africanam Ec-
lisset, et sic ad communionem rediisset. Quocomnia iQ clesiam non modo nunquam a Romante Ecclesioeuni-
commentitia sunt e'tnolorie falsa. tate el communione descivisse , verum potius eam-
Nam manifeslum est communionem AfricanaeEc- dem, etiam perseculiohis tempore, veiul matrenisuoe
clesise a Bonifacio I, Coeleslinoeorumque successori- aliarumque Ecclesiarum agnovisse, quis falsiialis noii
hus permultis usque ad Bonifacium II, ne quidem ad arguat hanc epislolam , qua Eulaliusaliquis Cartha-
unius diei spalium, aut horoeunius momentum inler- ginensis episcopus pro inlegranda unione libellum
«jsam fuisse. Aurelius et qui cum eo vivcbant Coeles- ohtulisse dicitur, quando omnes episcopi calholici,
tino communicarunt, ut patet exiine epistoloesyno- regnaiile Gilimere rege Ariano, exsulabanl? Quis '
dicoefjjius quam ex concilio Africano ad ipsum dede- mendacii non accusel eam quai, sedenle Aiexandriae
runt, uhi sic scrlbunl : Dominus noster sanctilatem Timolheo ejus nominis terlio episcopo hoerelico, fin-
veslram mvolongiore orantem pro nobis custodiut, do- gilur ad Eulalium Alexandriuum (nuUus hoc nomine
mine fratef. Qusc sane mutuoe pacis , concordise et Alexandrinus vixit episcopus, ut palet e.VNicephoro
communionis catholicoesymbola, in formalis usurpari aliisque) anlislitem lransmissa?Quisdeniqueiinposlura
solita, ad ponlilieem, velut schisnialicum non serip- et fraude plenissimam esse non dicat, qua scribitut
SHse.il,siaRomanscEccleMoeunioneseprsescidissenl,: AfricanamEcclesiamultra cenlum annos schismaiicam
inaxime-cum, leste Auguslino, epislola 162 et 165 fuisse, quoene quidcm unius horse spalio ab unilate
prxdicta vcrba ad calholicos dunlaxat, non ad schis- EeclesiocRomanoese unquamprseeidit?OportehatlalQ
malicos scribi consucverinl. De Anguslino Aurelii commenlum excogilare, ut Augustinos, Eugenios,
collega seribit Coelestinus epistola ad episcopos Gal- Fulgentios, viros sanclilale celeberrimos, cum Aurelio,
lise, capile 2 : Augustinumsaiictmrecordalionis virum, D quem ipsi schismatis auctorem , Prosper vero Aqui-
pro vitcesuoemeritis in noslra communionesemper ha- lanus, Patrem el dignte memorimnominundmnaniisii--
buimus, etc. Caprcolum Auguslini.siiccessorem , sa- - tem , ccelesiismilrim ciem appellal, cum agminibus •
crosanclo cecumenico concilio Ephesino, adedque- quibusdaih sanclorum martyrum ac confessorum, qui
universse Ecclesioe, per litleras et legalos, ibidem ho- iempore "pcrseculioiiisYandaliciei pro fide calhohca
norifice acceptos, communicasse, videre est ex nolis ohierant, emslricula etsacra sanctorum tabula ex-
possent. Nam si integro abhinc sseculo,
cjusdcm coiicilii siipra. Successores AfricanoeEccle- pungerea Boniraclo
bisBcpiseopos , per Llleras quscslionum diversarum nempe usque ad hoectcmpora , Africana
1
solutionem pelentes, Leo pontifex instruxit: Hilarius Ecclesia in schismate perseveravit, nihil est ul inlerea
cjsdem ad Romani coupilii decisiones recepit. Sym- aliquis legilima corona martyrii impertiri vel aliquo
inachus papa relegatos in Sardiniam a Trasamimdo confcssionis proemio munerari poluerit, cum unani-
rege Ariano pavit alque veslivit. Dum lempore per- mi onuiium Patium consensu certum sit, nullain
seculionis episcopis ac sacerdolibus, propter edictum posseesse scbismaticorum coronam,- utpole quoenon
regis de aliis episcopis in locum defunctorum non aliis quam in stailio calholicocEcclesioe legitime cer-
subrogandis, destituerentur, Romana Ecclesia iisdem lanllbus , concedatur. Yide Baron. in notis marXyr.
ministros baplismi alioruinque sacramentorum pro- die 16 Octohr. 6. Ileiu ea quoe nolavimus supra iti
curavit, ut conslat ex Yiclore libro primo de Perse- concilio -Carlhag vi, ^erbo Concilium."~SEV. BI-
-
cutionc Yandalica. Sanctus Eugenius Carthaginensis MUS. * .
cum Arianis acturus, CP. el Jusiini; habet Horm., ex quovel.
r-piseopus/in publico convenlu Episcopi
Ecclesiam Romanam, leste eodeni Yicto:c libro n de niaximc palel fraus inlerpolaloris ridiculi.
43 AD SCRIPTA BONIFACVI PAPJSTI APPENDIX W
yluriraos episeopos sie^fccisse. Superest ut a nobis .S. stiaua reetoriluis, qui CGmpressisprovida dispensa-
cotitendealihus pnecibus divinilas cxorala concedat, lione turbinibus diu peregrinalam pacem depulsa
quatemis de afiamm quoque Ecdlcsiarum wjdinle- tempeslate.reducerent, ul in fuiiira post saeculaad
gratione gratulemnr. Ea vero quoesignificare curavi- propositi sui cxempla lcndcnles, sibi ascribendum
mus, in eorum sacerdotum, qui-fralernilali tuocvi- indubilanter ostehderenl, quidquid Domino placilum
cini sunt, curabis perferre notiliam , ut el ipsi de posteiis pro sua imifalione fecisscnt. Benedicamus
affcctu tantse rei gratias nobiscum ccelestis miseri- Dominnm, fratres carissimi, nostris hocdjebusfuisse
cordisebeneficiis referre non cessent. Aurel us enim concessum, et lolis orationum el curarum viribus an-
proefalseCarlhaginensis Ecclesiseolim episcopus, cum nilamur, ut quoeDei opc bene coepta sunl, ipso adju-
(hmcfaisissima) collegis suis (instigante diabolo) su- vante per omnia compleaiitur. Sperandum enim est
perbire lemporibus prsedeeessoruin nostrorum Boni- ut ad compagem corporis sui rriliqua, qnse adhue di-
facii alque Coclestinicontra Romanam Ecclesiamcee- visa sunt, membra fesiineiit, cl a potioribus minora
pit: sed vidcus se modo (more) pcccatis (peeeanlis) non discrepent. Ad quod, cuin mc dileclio lua Chris-
Aurelii Eulalius a RomanoeEcclesicecommuaione se- tianoe sludio carilatis horlalur, debet quod invilat
gregatum, bumilians rccognovitse (peccasse), pacem sequi, cl quod amandum suadel amplecli. Similem
•et communionem RomanoeEcclesiocpetcns, subscri- g enim jain lidei curam gerenles^ per religlosam pa-
bendo una cum collegis suis, damnavit apostolica lienliaiii , par eliam prsemiunfde boni operis spera-
aucloritale omnes scripluras quse adversus Romanse mus affeelu, Neque enim difficullalibus est ceden-
Ecelesioe"privilcgia facloe quoquo ingeniq luerunt. dum. Kon_enim faligalur asperis fldes, nec ad ooelo-
*
EXEMPLAR PRECDMEJUS, ruin ardua per proclive tcnditur, nec remiineratio-
ET JUSTJNJASI PR.SDICTl MUXCiriS. nem citra laboris esercitium quis meretur. Unde ne
a Prima salus esl recloe fidei regulam custooire et facientes bona deficiamus, speciaiiler admonemut
a conslilulis Ratrum nullalciius devlare : elquia non eliam testante Psalmista : Beali qtii custodiitnljudi-
potest Domininoslri Jesu Chrisli prselermilli sen- cium, et facinnt justitiam in omnilempore(Psatm. cv)',
tentia , diceniis : Tu es Pelrus , et super hunc petrum quia noninitium Iabnris remuneralionemproemiicoii-
mtificabo Ecclesiam meam (Malth. xvi). El haes.quse suevit invenire, scd lerminus. Ergo sludium sollics-
dicta sunl rerum probanlur effeclibus , quia in sede „tudinis assumeiites, quibus cst una in comiuunione
apostolica cxlra maculani semper est cailiolica ser- socielas ct crcdulitas, quemadmodum de unitale se-
vata religio. De qua spe el fide minime separari cu- dis apostolicocei CojistanXinopolilanoe Ecelesiae pari-
pientes, et Palrum sequentes constiluta, anathemati- ler exsultamusin Doiiiino, iia dereliquorum quoque
zamus omnes qui conlra sanctam Romanam et apos- P (sicut affectione adinone«)redintegratione lsetemur,
iolicam Ecclesiam superbiendo suas erigunt cervices; etcuremusprociuiimu/or/e primum el ila legitur iu c.
sequentes in omnibus apostolicam sedem, et prsedi" Jfist.), ut iidcm iiitegiiialemrhie noslram immacula-
cantes cjus omnia consiilula, elper omnia spero, ut tam ab omni contagione servemus, Nosli enim, fra-
in una communione vobiscum . quam sed.es aposto- ter cai issime ac sanctissime, quia ecclesiaslica ser-
lica praedieal, esse merear, in qua esl integra et vera vant vincula concordiam , quu; nos ab hscreticoruin
Christianoereligionis elperfecfa solidilas, promiltens tueatur insidiis, per qiiam etiaifi canonum cuslodiuir
sequestralos a cominuaione Ecclesioecalholicoc,id est iniegrilas ^auetorilas). His in robore suo omni cir-
non consenlieates sedi apostolicse,eorum nomina in- cumspectioue servatis , remclia speranlur. Habet
ter sacra non recitanda esse mysteria. Quod si in cr.im ccclesiaslicarum erdo regularum, ct ipsius
aliquo a professione mea deviare tentavero, his quos forma justilioe, ut medicina rationabilis benigne «t
damnavi compliccm mea sententianie esse profileor. fnleliter sperantibus non negetur, nec quisqjiam cst
Hanc autem professionem meam manu mea sub- ita ab humanitate discretus, quem non a vigore dis-
scripsi, et Bonifacio .(Hormisdanf habet libellus) iriclionis inclinct caula simplicilns. Sed ut caule
sanclo et ver.erabili papoeurbis Romaj direxi, dani- hoc, cselerasque querclas aut errores alicujus aevi
nans el anleecssores et successores msos, et omnes (rei) valeas expedire, dilcclissime fialer, pcrsonam,
qui S. B.omanoeet aposlolicoeEcelesiieprivilegiacas- meain tein hocoporlel iuduere, scientem in hnjus-
sare niluniur. Hine enim supernoe misericordioedo- modi causis fsicut pi-oediclumesl) quid caveiVdum" sit,
cumeiitum perdocetur (Ilormlsdw ep. 80, act. 5, con- ex iia omnia proevidendum, ula le non ambigas ra-
icilii CP. "swftMenna), quanilo et mundaiii principes tsonem dispensalionis hujns Deo csse reddendam, ita'
causas fidei cum reipubliese ordinalione conjungunt, lamen nt eos qui vobss fuerinlcommunione sociali,
ct Ecclesiarum prsesules, quod ad dispensationcih vel pcr vos sedi aposlolic;» vestra nobis scripla de-'
suam perilnel, officiimemores exsequuntur. Talibus ciartint, quibus etiam et quam coniiiienUamTibello-
cnim indigcbai post discordiocprocellas rcligio Chri- rum obtulerinl (coulincnlia libelloium quos oblule-
a Prhita salus] Hsccprofessio fidei Juslini esse non quod data habeaiur suh consulatu Justiniani terlio,
petest, cum is quatuor annis anle lempus edilscac cum jam jion amplius Bonilaoius, sed Joannes Ro
daiaehnjiis profcssionis obieril. Justiniani esse ne- manoe Ecclcsioe pwsidorel. lloee prudens collcclor'
«uil, luin qu'>d cx epistnla Hormisdss ponlificis ad epistolarum ponlificiarum diligenter considcrans, su-
llispaiiiarum ephcopos, ct ex jnaunis Consianiino- spectam de obrcplionc fidci Ibrmulam explosit. Ba-
pohtaiii e.iis opi, "aliisve pluribus mixia sil, adeo ut ron.* anno 550, num. 5. SEV.Bixiui.
ceuto quidari)uiale consutus tsoevidealur; tum etiam H;c quoque a callido vetcraiore cohiiclprj
'
il MONTANUSEPISCOPUS TOLETANUS. 4b
ri;ii), inseralur. Sic quoque huiniliiatem debemus A animarum fruclu perducat. Deus te incolumeffleusto-
tenere in nienle, ut inde {lamen) ordiuis noslri digni- diat, reverendissime frater. Anien. Dalum vni kaleii-
Xafeiu servemus 111honore , qualenus in nobis , nec das Octobris (hoec falsa consulum nota) Jusliniano
humililas timida , nec ratio sit superba. Omnipolcns tertium et Oreste (Yalentino n el Oresle, viris claris-
Deus , carissime, sua te prolectione custodiat, atque simis consulihus (anno Christi 550 vel 555).
ad coeleslis remuneralionein patrio?(cum) ttraltiplicL

ANNODOMINIDXXVII.

EPISCOPUS TOLETANUS.
(Ex Collect.SS. Patrum Tolet.)

PKOLEGOMENA.
MONITUMAD LECTOREM B.ab em. Aguirrio iii.sua Colleclione conciliorum Hi-
: ad quamplures mss.
Auspicamur, lector optime, a Montano SS. PP. spanise poslremo a P. Florez
Toletanorum editionem, quoniani e tota retro anli-. codices golhicos, ut ipse asserit, collatoe,multo emen-
quilate is -printus est, non qui nioiiumenla litleraria datiores quam in prioribus editionibus exhibiloesunt-
ediderit, sed cujus scripta ad nos usque pervenerint. in appendice ad tom. Y Hispanise sacroe. Ejus nos
Quis enim dubitet Montano aliquos proecessissein editionem secutisumus, nullis exnoslro variantibus
sede Toletana doclos proesules, ac scribendi laude lectionibus adnolalis, quoniam ms! codieem, ad quem
praeclaros? DeAudencio, quem Toletanum anlistilem epistolas exigeremus, nullum habuimus. Yariantes
fuisse nemo ambigit, scitum est Gennadii elbgium, igitur descriptse sunt ex ipsa Florezii editioue: adno-
cap. li, his verbis : Audencius episcopus Hispanus lationes vero ad imam oram adhibitas ex em. card.
scripsil adversusManichwoSetSabellianos, etArianos, Aguirrio desumpsimus, quas tamen nostris animad-
qui nunc vocantur Bonosiaci, librutn qttemprcelitulavil versionibas ad calcem auximus, loeum obscurissi-
de Fide adversum omnesHmrelicos: in quo osleniil mum episloloesecundsequoquomodo illustraturi, qui
aniiquitalem Filii Dei cocelernalemPatri fuisse, nec nulli hactenus editori non negolium facessit. Quod
ihilium Deitatis tunc a Deo Pulre accepisse,-cum de p vitam Montani ejus epistolis prseligimus, non vanuiit
beata Maria Virgine liomo, Deo fabricdnte, conceptus nobis consilium visum est iniisse, ut de auctore ra-
£t uatus est. Yirum eumdemjn Scripturis exercitulum tionem prius fedderemus, quam ejus reproesentare-
habentemingenium vocat Trilhemius. Sed hoc Au- mus scripta. Itaque in cseteris Patribus edendis eam-
dencii opus, sicut et alia aliorum, periil. Monlanus dem ohservavimus mcthodum. In Monlano vero,
itaque primus occurril, cujus epistolse soeculosexlo quoniam elogium illius a S. Ildephonso conscriptum
conscriptoe,atque a S. Hdephonsolaudatse, temporis brevius est, nos vilse ejus historiam paulo longiorem
edacilatem superantes, itiwiis mss. reperlse sunt, contexuimus, colligentes ea' quoe ab aliis historicis
ex quibus erlitse primum a D. Garcia Loaysa, deinde scripta reperimus, Yale.

MONTANI VITA.

Montanus Ecclesise Toletanse post Celsumantistes Ildephonsi oetate oranium ore ferebatur, sanctissi-
florujt tempore Amalarici regis Gothorum, proefuit- jymum prsesulempulida calumnia ab hoiiiinibusinvidis
que illi ab anno 522 usque ad 551, secundum seriem appetitum, insigni miraculo suam innocentiam vindi-
prxsulum Toletanorum D. Joannis Baptistaj Perezii Casse, carbones accensos landiu ih propriis vesiibus
canonici Tolelani, et Clar. Loayssc, et Aguirrii, sustinendo quoad sacra mysteria ipse peragcret;
quam aucliorem ,el correcliorem dabimus ad.calcem quin tamen interea vestes vel levissimnm ceperini
lom. II. detrimentum, ignisve quidquam de vi sua rcmiserit.
Ex saiicto lldephonso intelligimus, quot quantis- Cujus simili purgatione posterioribus saeculisS. Au-
que virtutibus eluxerit. Fuit enim summa animi vir- selmuin aliosque sanctissimos yiros, Spirilu sancto
lute praeditus, in dicendo eloquentissimus, in guber- inspirante, usos legimus.
nando prudentissimus, omnibus summis honoribus Eloquenlia Monlani atque ejus doclrinoe splendor
dignus, alque vilas kinocentia commendatissimuset satis apparet ex duabus epistolis, quoead nos usque
bealjssimu6. pervenerunt. Prima fratribus filiisque dilectissiniis
" Et
quidem ejus sanclitatis eminenlia abunde com- territorii Palenliui, altera D. cximlo Thuribio scri-
prohatur antiquissima fidelique Iradilione, qua S. pla: necnon ex concilio Toletai<oII, cui prsefuit:
£9 PROLEGOMENA. , 50
cujus canones qui sedulo perlegerit, abs dubio.in A Arianoium grcgc tam insignia pielalis et in onho-
iilis animadvertet quamdam sermonis caslimoniam doxa religione-tuenda indefessi studii teslimouia proe-
aurea soeeula redolentem, el Gothorum temporibus bueril. Ex quo maximam in hanc sanctam melropo-
perraram. litanam Ecclesiam Toletanam gloriam redundare
nemo non videt: alque inde omnes inlelligent, quam
Insigne fuit abs dubio per omnem Hispaniam Mon- Eufemius a Montano"'
tani nomen; et ejus sapienfise fama adeo percrebuit, meritoeani caiholkam dixerit
in subscriptione m
ut synodus H-Toletana habita anno 527 hoc modo quartus hujus sedis episcopus
ha-
inscribatur : Synodus habita in civiiate Toletaha apud concilii Tolelani: nempe quia pastores semper
Monlanosimiles a recta atque orthodoxa
llontanum episcopum; ssepiusqueaPalribus postremo buisset, qui
tene-
in capite nohiinalur, asserendo, sequens concilium catholicsc EcclcsioeTidevel inler ipsas errorum
a Montano convocandum, et apud eurn debere cele- bras maximasque perseculionum procellas nunquam
brari. desciverint.
Obiit Monlanus anno ullimo Amalarici regis, epi-
Octoginta tribus annis post proefalam synodum scopatus sui nono, Incarnalionis dominicse551 : al«
iransaclis, in synodo Carihaginensi liabila sub rege que in hunc annum referenda sunt quse quamplurimi
Gundemaro anno 610 referunt Patres -acta concilii historici cum nostrates, tum exleri iradunl dedire-
Tolelani n sic indigitati : apud sanctum Montanum. g ptione Toletana' a Gallis faeta post victoriam de Ama-
Quseverba superioribus adjuncta perspicue compro- larico iinpio crudelique calholicse Clolildis vexalora
bant non.solum sapientiam, verum etiam^sanctita- reportatam. Qua ex re non lemere opinamur, san-
in
lem Montani Hispania fuisse percelebrem. ctissiiBum proesulem non lam senio quam doloro
Quamvis sanctorum Bolelanorum fastis non sit confectum, cum vidisset urbem lanta calamitate op-
ascriptus, fraudari non polest elogio sancii Ilde- pressam, Ecclesiam sponsam suam omni vita cario-
phonsi, qui eum iealissimum sacerdotem appellat, rem bonis suis exspoliatam, vasa. sacra usque ad
nechon Patrum.Carthaginensium conclamalione san- sexaginta abrepta, patinas quindecim, librorum Evan-
ttum Montanum denominanlium. geliorum thecas-viginti, omnia cx auro mundissiino
Licet virtutum oninium laude floruerit, maxime conflata atqiie preliosissimis gemmis orhata, oculos
vero zelo domus Domini ardere yisus esl, et pro fide tanta clade defatigalos clausisse; eamque rem om-
orthodoxa sarta teela tuenda atque sacroruin cano- nium luctuosissimam mortcm illi maluravisse. Pro
num discipliua instauranda, eohtra errorum monstra coronide damus verba S. Ildcphonsi, quibus lanti'
et pravos usus in Kispania grassantes assidue prse- viri elogium'expressit, Lib. de Yiris illustr. cap. 5.
- t Montanus
liari. Id epistolsejam laudatoe testautur, undique ze-, r post Celsum primoe sedis provincisa
Ium spiranles; sive presbyteros Palenlinos chrisma Carthaginis Toletanse urbis calhedram tenuit': homo
et eldquii opportunitali!
conficientes, atque aliense sortis episcopos ad conse- et virtute spiritus nilens,
crandas basilieas adsciscentes acriter coarguit; sive . decorus ,' regimen honoris reteniavit ac disposnit
simul el ordine. Scripsil
ipsorum levitatem atque vecordiam perstringit, qui condigno coelesliquejure,
abominandam Priscilliani haeresim abjicientes, ejus epistolas duas ecclesiasticoeulililatis disciplina con-
nomen bonorare pergerent; sive dum probatissimo " fertas; e quibus unam Palentioe habitatoribus, inqua
presbyleros chrisma. conficere, episcoposque alienai
presbylero TBuribio auctoritatem suam ad hsecmala
coercenda commiltit. Denique quanta veneralione dioecesisallerius lerritoriiLcclesias consecrare, ma-
Romanorumponlificum monita suspexerit, quantqque terarum gna perhibetur prohibere auctoritale, sacrarura Lit-
strfdio conciliorum sanctorum canones observarrcu- teslimoniis affirmans id ipsum (ieri peniius
non licere. Amatores quoque Priscillianoeseclse, licet
raverit, exemplo erit quod ex epistola secunda non
non operarcntur eadem, q'uia tamen meraoriam ejus
improbabililer conjicimus, alque latius in nolis ad '
eam exponemus. Cum enim quidam illegitime eleclus amore retinerent, abdicat et expfobrat, commemo-
ac ordinatus episcopus, Celso metropolitano Montani rans, quod in libris bealissimi Thurlbii episcopi_ad
Leonem papam missis, eadem Priscilhanorum bajre-
prscdecessore,compiwineialibusqiie episcopisinsciis, sis
Ecclesiam Palentinam invasissel, Montanus ad Tole- detecla, convjcta, atque decenler maneat abdicata.
tanam sedem eveclus, sonlem .diu impunitum esse Aliam vero epistolam ad Thuribium religiosum, in
non est passus, neque multorum precibus adduci po- qua coilaudans eura, quod culluram dcstruxerit ido-
- lorum, committit ei sacerdolalis auctorilatem vigoris
tuit, ut contra sancli concilii Nicsenidecrela quid-
de illorum per quam presbyleros cbrisma conficere, el episcopos
quam severilate remitteret.
alienoesorlis allerius dioecesisEcclesjas consecraro
Quse omnia eo magis Monlani virtulem comroen- magna compescal invectione. Hic vir aptiquissima
dant, quo mirabiliiis est, pastorem adeo inlegerri- fidelique relatione narralur, ad exprobrationem in-
mum, sanoequePatrum suorum doclrinse ita tenacem Tantisctandiu prunas tenuisse in veslimento ardentes
iis temporibus floruisse, cum Ariana boeresis lotam donec eoram sedis suoe sacro altari lolius missoece-
fere Hispaniam occupaverat, eum Gothis regibus in lebritatem-per semetipsum expleret. Peractis autem
tlirono jactabunda consedens. fpse vero non in aliquo solemnibus, nec prunse ignem, nec vestis inventa est
remolo angulo latueril, verum in media ipsa Hispa- amisisse decorem. Tunc Deo relalis graliarum actio-
nia coram principe hrcretico, toloque aulicorum nibus, per simplicem naluram ignis convicta est el
51 MOSTANlEPISCOPl TOLETANI S2
fallacia deieslabiHs accusanlis, et innocenlia bcalis- A Amalarici regis. Anms novcm ponlificatus lenuit
limi sacerclolte. Gloricus babltus luit temporibus dignilatem. i .

MONTA-NI EP1STOLJ2.

EPISTOLA PRIMA ', lantum, et non deteslabilis dici possit, quoeab initio
Dominis dileetissimisi fralribus flliisque territorii fidei caiholicoc nunquam prseler nunc subrepsisse
Palenlini "Montanus episcopus in Domino seternam probalur, ut id quod per manus summi pontificis
salulera. Trinse 'Divinilatis invocalio sanctificare consuevil,
* presbyler ignarus disciplinoe conficere sibi chrisma
I. Cunclarum Ecclesiarum Domini potissinios
Ezechielem prsesumeret. Hoc si ignavioeest, tam demens sacer-
proesules per propbelam (Cap. xxxln) dos esse non debuit; si prsesumptionis est, bunc
terribilis illa commonitorii dielio' sub speculatoris schismalicum esse
quis nesciat, qui inauditam rem
:
homifie cohculit, dicens Fifi Iwminis, spedrfatorem el
religioni contrariam, senescente jam mundo, lalis
dedi te dontui Isruel: audiens ergo ex ore meosermo-
B lemerator inducate.
nem, animntiubiseis ex me. Si dicente me ad impium: UL Revolvatur manibus vestris', o presbyteri, sa-
linpie, morte molieris: non annunliaveris ei, nequelo*. eratissimus Numeri liber (xi, 16), in quo vestri officii
iulus fiteris,- ut avertalur a via sua impia, et vivat; in seniorum personis auspicalus est bo-
septuaginta
ipseqtiidemin iniquitalesua morieiur, sanguinemaulem nor; et invenielis quorum negotiorum vobis prsero-
ejus de manu tua requiram, el coclero, quoehujus le- gativa concessa sit. Adjulores vos Deus d nostri la-
clionis ordo de admonealis admoiiilique aniuiis b cx- boris secundo
dignitatis gradu esse voluit., non
quhendum ostendit. temeratores sacrarum quarumdam rerum esse e per-
II. Hac ergo voce permotus, hujus oflicii necessi- misit. Sic Nadab et Abiud ignein offerentes alienum
itidinem me s-useepissenon neseiens, studere curavi, (Levit. x, 1,2), id est sui officiinon debilum, diyinus
ne' cujusquam perditi animam de ntanu mea Christus ignis absumpsit. Sic Chore, Dathan alque Abiron
inquirat; prcesertim cum Toletanoe urbi metropoli- Moysi f, Dei gratia, et divinis eloquiis perfruenti
lani privilegium velus- consuetudo tradidci'it; et ecr invidentibus, ac dicenlibus : - Non soli s tibilocutus
magis non solum parocliiarum, sed et urbium cura" est Dominus, qttia omnis congregatio sancta est (Num.
hujus urbis sollicilet sacerdotem. Ergo, ut Aposlolus xvi, 5), novis schismaticis interilus novseperditio-
dicit: Qnidltorum vnllisl in virga veniam ad vos? an G nis h adyenit, ut jejuno ore insaliabiliter terra absor-
in carilate el spiritu mansueludinis (I Cor. jv, 21)? beret, quos iudignatio divina damnasset. Quid me-
Nova namque proesumptiopraesidentium vobis pres- niorem O/.iam (II Paral. xxvi, 16 et seq.), qui non
byterorum nostros pulsavit auditus, si tamen nova contentus r. galibus fascibus, ne fungeretur et saeer-
In epistola hac MorilanusToletanoeEcclesioeme- . tibi locutus esl Dominus, citata fuisse ex translatione
tropolilanoe anlisles graviter reprehendit, quod qui- veteri, qnam sicuti Herculeo animo, efincredibili
dam presbyteri lerritorii Palenlini, inscii, aut lenie- lahore cocplt restiluere sseculoproeceQenliFlaminius
rafii,- conficerent sacrum chrisma, cum id solis epi- Nobilius, ulinam etiam perfecisset. Yi3e quaeprsemi-
scopis compelat; prseterea, quod ad consecrationem simus lom. I dissert. IV, num. 20et sequenlibus.
basillcarum episcopi extranei admiiterentur; denique Hanc ipsam Monlani epistolam commemorat, ^t
quod aliqui infamem,- et tolies fulguritam Priscillia- plures illius Iaudes prolert S. Ildephonsns lib. i.v de
nislarum seetam in honore haberent. Monet proeler- Yiris illuslribus, dicens;Jlfoftlfl)it(sposl Celsmnprimm
ea ,•ul libros Theoribii episcopi contra illam scriptos -sedis provincimCarXhagitdsToleianm urbis cathedram
legant.- Sed de' iis omnibus satis diximus supra in tenuit: homoel virtute spiritus, et eloquii opporluni-
notis ad conciiium CoesaraugustanunvToietanum i"et tate decorus, regimen honoris retemperavit ac dispo-
Hispanieum generale, atque in epistolam celebrem» suit, condignocmtesliquejure. simul et ordine. Scri-
sancti Leonis papoc ad Thuribium episcopum Aslu-- psil epistolas duas ecclesiasticw utililalis disciplina
ricensem. CAIID.' AGUIMUUS, ex lom. III Gollectionis-D confertas; e quibus unam Paleniim habituiribits, in
maximoeeonciliorum omnium Hispaiiioc presbyleroschrisma conficere, episcoposqueulienoi
* Non solum libi locutusest Dominus, quia oninis' qua dicecesisallerius terrilorii ecclesias consecrare, magna
congregutio sancta esi. Hoecveiba allegat Montanus perhibelur proldbere'awloritvle, sacrarum Scriptura-
ex cap. XVJNumeror.-juxla veterem translationem, rum teslimoniis affirmansidipsum fieri penilus non li-
qua Ecclesia usa fuit,- donec postea tempore' S.- Gre~- cere. Amaiores quoquePriseiltiunm secim, licei non
gorii Magni Yulgata prsevalere coepit ubique fere. eperarentur eadem, qida lumen memeriumejtts amore
Porro priora non habenlur apud Septuaginta,- ubi rethierenl, abdicat et exprobrat, commemoransquod
SOlumlegitur :' Ec^ifM h \>p.h>, ort TTKO-KVJGwx/.yuiy-ii.in libris beadssimi Theoribii, ipsis ad Leonem papam
navTCSKyioiy.cdEUctiroi; Kvpio; : Sufficiat vobis, quia missis; eadem Prisciltianorum limresis delecla, con-
omnis congregatio, omnes sunctif el in eis Dominus.- vicla, aiqne decentertnaneut cbdicata. Hoec ibi Ude-
Ncc prseterea exstant in HebraicoJexlu juxla transla- phonsus (ie epislola proejacta. Statim vero comme-
tionem Pagnini, nec in Paraphfasle Chaldaico. Ila- raorai aliam cjusdem Montani nunc a nobis exhiben-
que mihi dubium non esl priora illa verba, non soii dam. Ilucusque CABD. ACUHIMBS.
1 n Alius ms., peiilissimos. Loays., Domini piissimi. e Editio Loays. non ha'bet esse.
'• Gerundensis et Urgellensis mss., unima. f Urgellens. "etLoays., Mosco.
c Loays., judicut. " B Nttm soli
ALoays., adjutorcs suos Domintts. h Urgcll.,
Loavs., vrmdicaiiotds.
' ' S4
53 EPISTOLA PRIMA.
liolis ofllcnv conlra jns fasque poteslativo elatus « i^ in Christo counexi, lamen nec provincioe privilegiis,
cothurno, oblalionem expiationis solis sacerdotibus ncc rorum Domini noscuntur utilitalibus convcnire, ^
debitam offerre pararet, sic ullione coelesti lepra per- quia jam ad ipsum bujuscemodi fama perlata esl.
fundilur, utmunere sacerdolis et rcgni cx eo usque ldeoqne salubri ordinalione censuinms, ut si quando
ad obitum permaneretb ? Ozam pariter, quantum ad talis neccssilas incubucril, litteris nos informare dc-
ipsum erat, devoto officio, juvencis calcilranlibus, bcatis, et aut per nos, aut per eum qui nobis ex
ne arca Dei laberelm% sustinere parahlem divinitus fralribus et coepiscopis nostris visus fuerit, et con-
' secralio ecclesiarum, Deo
percussio illata consumpsit (II Reg. vi, 7) t osten- auspice, poterit cele-
dserescilicet volens, quia nullis omnino causis, ncc brari.
mb occasione humilitalis proesumentibus, divina ofli- - VII. Prselerea iierdilissirnam Priscillianistorum
oia cl sacramenta coelestia, ab eo cui non incumbit seclam lam aclis quam nomine a vobis proecipue
«ffieium, contingi aliqualenus debent. norimus honorari. Rogo, quse cst ista dementia in
1Y. Caveani ergo, caveant qui sibi pulanl esse li- rjus amore superflue labi, quem in opere non velis
citum quod alii? non ignorant c esse illicitum ; ne imilari? Nanvut pauca dc ejus spurcitiis in noti-
similis eos a horum quos memoravimus, pcena per- liam vcslri deducam, exccplis iis qusc in Divinitate
cellat. An forsilan sanclorum Palrum regulas et jj profanus erupil, et ore sacrilcgo blasphemavil, om-
constitutiones synodicas ignoratis, quibus proecipinn- • nium vit:orum in eodem congeries, veluti in sor-
<ur e parochenses presbyleri non per viliores perso- dium sentina confluxit, ut sectatricum pudorem im"-
nas, sed aut per semetipsos, aut per rectores sacra- pu.lcfaclus aduller eripcret l; et ut ad sceleris
riorum annuis vicibus chrisma a procsidenle sibi epi- ncfarii effectum facilius perveniret, maleficii usum
- Bcopo petant ? Credo quod qui petere jusserunt, gesta etiam ei assignant. Qnid tandem in hoc m reli-
poteslalem consecrandi penitus abstulerunt. Provi- gioni congruum fidelis cujusquam ani • a vcneralur,
•debit f ergo carilas vestra, ne post hujus humili- quinon^olum a sanctis sacerdotibus refulatus esl,
- latis nostrse interdictum, donec el consuetus vobis a - veruai etiam mundani
principes justitia legum sua-
Domino prseparatur anlistes, quisquam velita iterare r«m eum pro mempfati sceleris qualilate daiuna-
prsesumat, et incipiat graviorem ecclesiaslicoedislri- runt ?
ctionis sustinere censuram. Utalur qnisque honoris VIII. Hunc talem fuisse, plenius discel qui bealis-
K
sui concesso privilegio, quod proprium scit ordinis simi ac
' religibsissimi viri Thoribii * episcopi ad san-
^presbyterii; non quod summi nonlificatus est, im- ctumpapamurbisTlomoe Leonem libros
. probus minister assumat. Quisquis post hanc admo- in editosJegil,
- nilioneni in hujuscemodi rebus aliqualenus fuerit de- p quibus hanc sordidam hseresim cxplauavil, ape-
analhemaiis ruit, et occullam lenebris suis, perfldiseque nubo.
prehensus, sub insolubili vinculo se
velatamin propalulo misit. Ex ipsis etenim libris,
jioverit esse damnandum. Cui in boc ipsum non pa-
nunc eum transire qualiter cavere, quid respondere conlra sacrilegos
rum bumanilatis concedilur, quod
possit, pius lector inveniet. ° Uncle, quoeso, ut perfi-
patimur impunitum. -diam cum auctore clamnanles alque analhemalizan-
Y. Sane si Dominus voluerit, cum tempus pascha.- fidei regulam lenealis, et de omnibus su«
. lis festiviiatis adveuerit, si vobis ad petendum im- tcs,reclse
prascriptis cautiores exhibere vos procurelis, quo
possibile est, dalis litleris vestris indicare debetis h, facilius ncc mihi de laciturniliUe
cl nos sacri hujus liquoris ullro golerimus Irans- possit csse damna-
et vobis de obedienlia fruelum maximum coram
snillere graliam, dummodo J non.pnesnmatur i illi- tio,
Salvatore Deo noslro providere po.s.sith. Pax Dmnini
cila.
ciiHiomnibus vobis. Amen.
•YL Pari ralione cognovimus quod ad conseera- "
tionem basilicarum alienoo sortis a vobis episcopi EPISTOLA SECUNDA '.
invilenlur, et Iicet. sint unius iidei copula nobiscum Domino eximio , proecipuoque Chrislicolse, do-
1 Hauc commemorat S. Ildephonsus libro citat. de
conficere, el episcopos alienm sortis alleritts dioxesis
Yiris iUuslribus agens de Montano Tolctanee Eccie- ecclesias consecrare magna compescal inveclione. Sed
sioeprsesule. Poslquam enim de proecedentiillius epi- ci .slnlim insignein ejus laudem addil, hisce verbis :
stola locutus fuit, ut in notis ad eam vidimus, sub- llic vir ontiquissima fidelique rekilione narrutur, ad
jpngil: Aliam vero epistolam {scripsit Montanus) ad exprobrationem infumicetandiu prunas ieimisse in ve-
ihuribium religiosum, in qua collaudans eum, quod Siimenlis ardenles, donec coram sedis sum sacro altari
eulturam deslruxeril idolorum^ commitlil sacerdotalis iolius missa' celebrilatemper semetipsumexpleret. Pe-
auctoritutem vigoris, per qnam presbgteros chrisma ractis autem solemnibus, nec prnnm ignem, nec veilis
« Ita Ger. et Urgell.; alii veror Poteslaiis velatus. KIta Ger. et Urgell.; alii habent sit.
h Ila edidit P.-Florez ex ms.~;nos Iegendum puta- ^-Alii cod., debcbitis.
' mus : ad obilum 1 lta Gerund. et Urg.; alii dum.
" editio privaius maneret : quod conlirmal
Aguirriana :ut munere sacerdotis.eLregni care- s. Prmsumatur, non habel Loays. ediiio.
ret,c exosusque, etc. 1 Loays., prolata.
Ita Loays., Florez vero,.non ig/ioranla.. 1 Ita Loays. Florez ex Gerund. edidit,
h.tpudcru-
. a Florez ex Gerund. el Urgell. edidit reos- ,
e Florez ex eisdem-rass.. interseril ut; quod non tus— empcret.
'" Ila Loays. Florez vcro ex suis mss. edebat, Quid
probamus, nisi pro prcecipiunlur scribatur prmcipi- lamen in hunc : non absque mendo.
tur; quod nullus habel codcx. " Flor. ex mss. Loays.,. Theoiibii.
f Ita Ger^et Urgell.^ al.i., vrovidcrit. " Ita Urg. Loavs..ediilit>.wii'e«i/i/r,
% MONTANlEPJSCOPi TOLETANI 56
jiino et fllio Thuribio ' Montanus episcopus. A bilantium tibi animos ad salubreniregiilaiiietnormara
L Alumuum le fidei calholitoe, et sanctoereligionisi regularisdisciplimeperduceres.f Quoelamenex Palen-
Tiinicum,etiaminaclismundialibus conversanlem valde' " tino convenlu ad nos.pervenerintj celsiludini veslrse
El novimus et probavimus. Cum enim adhufefloreres< indicare curavi : quo facilius per vestram increpatio-
iu soeculo, ita clariludinis » tuocvita perpatuit, ut se- nem nefanJa praesumplioin poslerum conquiescat.
'iundum senlenliam Doinini et qu.c sunl Cesaris CJC- II. Quidam (ut ad nos perlatum esf) presbyleri
Barinbn negares, et Deo quoesuasnnl, deiola mente ausu temerario res sacras non tam co.isecrare quam
persolvercs. Jure etenim auctorem " tedivini cultus in * violare proesumunl : et cunctis ab initio fiiei calho-
hac proesertim provincia nominabo. Putasne quanta Iicoesseculis inusitatum sui ordinis hoininibus, nisi
tibi apudDeum maneal merces, cujus solertia \elc in- lantum summis pontificibus debitum; jus consecratio-
btautia d el idololairue error abscessil, et Priscillia- nis chrismoe, nescio quo typo, andeme ilia dicaih,
iiistarumdeleslabilis ac pudibuudasecta contabuit?Si i (Libilanter assumunl: quod quam sacrilegum rsit,
tandem adhuc et in nomine e honorare desistant, cu- piibSimamconscienliam tuam latere non credo ; el
jus per luam admonitionem collapsa esse opera non i.leo spero, ut pro enervanda bac ipsa superfluilate,
ignorant. Nam delerrenorum dommorura iide quidlo- sevcrissimi sacerdotis auctoritale- ularis, et tantoe rei
quar ? Guiila tuumimpendisli lab orem, ut feroceseoha- B temeratores districliori increpalione coerceas. Qui
inventa est amisisse decorem. Tunc Deo relatis gratia- An Idc Thuribins ille monachus fuerit cujus meminil
rum actionibits, per simplicem naturam ignis convicla lldcphonsus, de Viris illusliibus, in Vita Montani,an
'esl el futlucia detestabilis accusaniis, et ianocenlia alter nolarius scdis apostolicma B. Leone papa missus
beaiissiml saeerdoiis. Gloriosus habitus fuit lempore in parles Hispanim ad Priscillianam hmresim exsiir-
Amalarici recjis. Anids novemienuil dignilalein. AGUIR pandam, ut c6vi;al ex conciiio Bracarensi i in exor-
MIS. dio (vocaban:vr et ii nolarii regionarii), an vero epi-
1 Quisnam sit hic Tliurihius ad quem Montanus scvpus Palenlinus et Asluriceiisis, non satis constat.
Poslremm sen entim arquiesco, ut ex prima epistola
scribil, implicaia satis quseslio est. Quidam enimno-
luntfuisse, nisi uiiieum Theoribium, sive Thuribium, pulel: et scripshse libios doctissimosadversusPriscil-
cui conveniat, qui.lquid in hac epistola legitur, lam lianos; el in secunda epistola eum vocal sacerdolem,
lioc esl episcopum: ul severissimi(inquit) sacerdotis
de libris scriplis adveisus Priscillianistas lemporc' cmcloriiate
S. Leonis papoe,quam de gestis et proedicstione ad- utaris. Lapsus, inquara, fuit dominus
versus laudatores ejus secloe, liorlatu Montani proc- t:s Loaysa; cum ex teslimonio S. lldephonsi constet sa-
sulis Toletani. Sed eniin falsam esse banc opiniohem huic Theoribium fuisse cujus meminil ille in.vita
facilc evincitur ex ipso S. Ildephonso, qui eodem M.mtani, ulpole scribentis ad illum tanquam syn-
loco, de Viris illustrihu-; , palam distinguit inter clironon deioginta chciter annis, poslquam ille al-
ter ThuribiiH notarius, sive etiam episcopus, lem-
utrumque Thuriljium. Agens enim de epistolisMon- pu
lani pivcjactis ait: (Jotnmemorans(Montanus) quod in pore S. Lemis floruerat, et memoratos libros scrip-
libris beatissimi Tliuribii ad Leonem papam missis, teral,
eadem Priscitlianorum hmresisdelecta, comicia, aique Quin ef ejusdem verilalis ii !ei facit Montanus ipse
decenlcr maneal abdicaia. Aiiitm vero epistolam ad i,i utraque epislola procjacta. In priore enim ad fra-
Thuribium rcligiosum (scripsit) in qua collaudans eum, tres cl lilios-territorii Palentini, loquens de erroribus
quod culluram des ruxeril idolorum, committit ei sa- et viliis Priscilliani, ait: liunc lalem fuisse plenius
'erdolalis dignila'em vigoris, elc, ut paulo anle scri- discet, qui beatissimi el religiosissimi viri fhuribii
psimus. Ubi palam distinguit Udephonsus duos Thu- (nnn Theoribii) episcopi ad S. papum uriis Romm
ribios : allerum episcopum, et synchronon S. Leoni Leonem libros edilos legil: iu quibus hanc sordidam
pap,«, ad quem libros miserit contra Priscillianistas , hmresim exptanaiil, aperuit, el occultam ieuebiis suis
scriptos; alterum vero posieiiorem non episcipum, perfidimquenubevetataminpropalulomisit.Ubiloqnitur
Monlanus de iis libris tanquam olim scriptis a Thu,-
sed relhjiosutn el praedicatorem adversus idolola-
triam, ad quem vivenlem scripseiit epistolam ribio episcopo lempore S. Leonis papoE.A"lvero in
hanc posleiiorein Monlanus pr.esul Toletanus. lta- hac posleriori epistola epigraphcn adhibet : Domino
que palam est duos fuhse Thuribios, non unicum. exitnio pmcipuoque Christicolm,Dotnino el filio %hu-
Quod ip;um aparte demonstralur cx Chronogra- ribio Blonlnnus episcopits. Ubi et eum fiiium vocal,
phia, juxta qu.un Thuribius epLcopus, qui libros non fratrem, qualiter deberet si essel episcopus rel
scripsil coiilra PrLcillianislas, ct misit ad Leonem tanquam vivenlem aSloquitur eo tempore, octoglnla
papam, floruii ipsius tempore, ac proinde circa nie- et circiter annis poslquam florueral Thuribius scriptor
diuin qiiiiiti sseculi: nam Leo ab anno Christi 440 D episcopus Asluricei sis.
usque ad 441 s&ii apostolicoe proefuil. Ut omitlam, Nec juvat Loaysara quod Montanus i6iJem ait :
eumdera Thuribiuin jussu ipsius Leonis papoe con- Ut severissimisacerdolis auctorilaie uturis. Inde enim
cilium in llispania celebrasse anno Chrisli -447, ut futurum colligitur, Theoribium jam lunc inler sacer-
•;uique noium est. Thuribius autem, seu polius Theo- - dotes seu presbyteros nuineratum, cui prselerea
ribius, ad quem scripla esi haecepistola, longe poste- Montanus veluti metropolilauus delegat vices suas ad
rior fuit el iloruit snb initium socculise ;uentis. Cum ea delicta coercenda. Quin et ubi in hac epistola lo-
enim Montanus ad eum vivenlem scribens interfuerit quilur de episeopis, nou filios sed fratres appellat.
et subscripserit concilio Toletano n oera 565, id est Frulres noslrt, inquit, alienm sortis episcopi. Et in
anno Christi 527, Amalarici regis 5, el S. Ildepbon- alia epistola proecedenli episcopos non appellat sa-
sus asserat eum gloriosum habitum fuisse lempore cerdoles, sed summos ponlifices, et eorum dignitatem
Amalarici recjis; consequens plane cst ut bicTheo- siiintnnmpontificatum. Mitto pleraque alia, ex qui- %
ribius sit octoginta circitef annispostcrior, ac proin- bus id ipsum confirmari posset. Sed sive hic Tlieo-
de alius omnino a Thuribio illo prsecedenti. ribius fueril episcopus tunc, sjve non, distinctio illius
Hinc constal Loaysam, doctissimum licel, lapsum a Thonbio scriptore el cpLcopo Asturicensi esl ina-
fuisse in notis ad hanc ipsain episloIani,'dujii dixit: nifesta. Hmc Acumiuus.
-» Loaysa, claritalis. d lla Urg.; alii habenl insfmciu.'
' Deest auctorem in Loaysa. < Gcr, et Urg., acllmcejii$'homca%
c Loaysa, atque. f Ger."et Urg.
K7 EPISTOLA SECUNDA. 53
a
si post datam admoniiionein neias iterare proesum-A vesier coepiscopus fecit, iu Cxemplaribus charitati
ul scire possitis improba petitio
pserint, contumacia eorum sententia convenienli vestrae direximus;
damnabitur. qualem poluisset habere profeclum \h).
III. Simili ralionc cognovimus, eo quod necessi- IY. Et certe municipia, id est Segoviam, Briitablo,
- ludine consecrandarum basilicarum fralres nostri et Caucam eidem non quidem rationabiliter, sed pro
aliense sortis episcopi inlocis islis invilali conve- nominis dignilale concesshnus : ne collala benedi-
niant: el licet sit in tolo orbe sponsoeChristi thala- ctio, persona vagante, vilescerel. Quod ipsi tantum-
mus uhus, ejusque antistites una in eodem fibula modo, dum advivit, proestitumfuisse cognoscite. Hoc
charitatis et fideiunioneconnexi; quod tamen priyi- ergo providere volumus, ut consuetudinera antiquam
legium ' decessori noslro, necnon dominis et fra- nulla ralione proetermiltere debeatis. Quod si hsec
tribus noEtris Carpetanioe vel Celtiberise episcopis noslra admonilio in vobis nihil profecerit, necesse
Palentina eleclus quidam et ordinatus fue-
5 Super liujus periodi intelligenlia nihil omnino rat in illiusvacanle, Ecclesioe episcopum contra sacr. cano-
adnolavit-emin. card. Aguirrius. Quoetamenimplica- num disciplinam, quam Innocentius papa I in Hispa-
lissima atque densissimis lenebris circumscpta om- nia collapsam restaurare cupiens per epislolam e
nes iere harum epistolarum editores insigniler lorsit. g Palres concilii Toletani n admonuerat, ut sollicite
Conlexlus ca parle corruplissimus est. Qua vero ra- invigilarent ne quis eligeretur aut ordinarelur in epi-
lione illi medendum sit, hoc opus, hic labor. Padilloe scopum ab aliis quam ab episcopis ejusdem provin-
visurn fuit, ab iliis verhis fragmenlum legi alterius ciaecmn auctoritate nielropolitani, prout jam anlea
epistohe*", quod huic librariorum imperilia altexuisset. canon. 4 concilii Nicseni sancitum fueral. Is ergo
Sed nulla [ rohabili jalione id nobis suadet. claris. ' illegitime clectus ct ordinatus episcnpus, alque Pa-
P. Flnrez putat sententiam prsccedenlem facile re- lentinoe Ecclesioe invasor magnum CJISOmetropoli-
stitui pnsse, si post illa verba ei fidei unione conne.i tano el cseteris comproviucialibusprivilegium fecerat.
hoecalia addanlur ex superiori epislola, in qua simi- Ipsum vero Monlanussacrorum canonum zelator exi-
lem senlenlia.n ila xoncludil Monlanus : tanien ncc . mlus e sede injuste occupata expuiit juxta canon. 6
provincimprivilegiis, nec rerum domini noscunturvero uli- ejusdem concilii Niccni, quo caulum erat, eum qui
litu:ibusconveidre.PlaGCtnobis conjeclura. Quse prseter senlentiam metropolitani factus fuerit episco-
posthoecaddit, ut explicet cl. vir illius voeis privile- pu;, episcopum esse non debere. Tamen non ila
gium commodam in loco significalionem, non ita acriler in eum animadvert l, quin episcopalis ordina-
probare possumus. Aulumat enim Celsum coelerosque tionis acdignitatis ralionem hahens tria iili niunici-
Caipeianioe et Celtiberise' episcopos a Palenlino an- pia in eadem dioecesi designaverit, quorum cufam
listile teslamenti sui exsecutores fuisse forsitan con- gereret, simulque ex eis congruam caperet sustenta
slitulos, qui piam ejus, nescio quam, voluntalcm tionem.
ad effecltim perducerent; conlra quam aliquid a Hoeccum ila essent, P.ilenti.ii illius studiosi {nec
MontanoPalenlini p.istulaverint, quare ab eo fuerint enim sinemultorum suffiogio tanltmi facinus aggres-
repulsi. Neque enim apparel, inquit, qua alia ratione sus fuissel) preces Monlano adhibuerunt, eum oran-
episcopus inferlor et suifr.iganeusmetropolilano suo L tes, utproe.lictum coepiscopnm inPalentinam sedem
ct comprovincialibus privilegium fecisse dici possit, resliluere vellel; atque eam nos pulamus esse peli-'
ExposXio verbis quideai speciosa; cujus tameu vin: tionem, quam improbam vocat in hac epislola, ut
\erba sequenlia plane i fringunt: El certe, prosequi- pote qu;c- sacror. canon: severitali essel adversa :
lur Moiiianiis, municipia, id esi Segoviam, Britablo. quod ipsum abs dubio i 1exemplaribus, quoe dieit ad
ct Caucdm eidem non quidem rationabililer, sed prc eos direxisse, illis luculenter exposueral. .Atqucut
uominis dignitate concessimus; qui modus-loquendi simulintelligerel, qu-m benigne cmi illo acium esset,
aperte indicat proecedentia es^e ad hsec referenda : - addit Montanus, se iila municipia non rationabiliter,
non e.nimscriberet eidem concessimus,nisi anlea de id est, aliquo suo merilo permotum illi assignasse,
eodem coepiscopo locutus fujsset. Quibus omnibus sed.sola episcopalis dignilatis ralione adduclum. In-
attenle consideratis^ ad lioecexplananda aliam \iair super, ne Palentini animum inducerent illa munici-
aggressi sumusr pia ab Ecclesia Palentina in reliquuai rescissa man-
Itaque nos-privilegiiim non vulgata significatiom suva, neve minister iudulgenlia elalus propiium se
accipiendumpulamus, sedpolius pro injusta actione paslorem et non lanlum delegalumpularel, adjungil,
conlra a'terius jus intenlala; ila ut privilegium ideii id solum illi <lumviveret csse concessum.
sonel ac injuria damnumve alteri irrogatum. Qua si- Nec movet nos, ut ab hac -conjeclura recedamus,
gnilicaiione non semel illis temporibus fuisse ham quod legimus Segoviam anno 589 proprium jam ha-
vocem usurpalam noyimus ex Glossario Dufresneac buisse episcopum, qui concilio in Toletano subscri-
scriplorts mediae et infimie Lalinitatis, verbo PIUVI- pserit. Quanquam enim ea tunc fuerit Montani vo-
LCCICM, ubi h.£c habel: Privilegium idem quod siiprc jy luntas, ut illa tria mu.iicipia nullatenus ab Ecclesia
\ pravilegium(yideliret vox in malam partem usurpala, Palentina sejungerentur, poluit tamen fleri ut Sego^
ut sit quid contra legem) Yila S. Dunstaniloin. vienses coraniodam nacli occasionem, illo priino
IY Maii, pag. 556 Per spiritalem sacri baptismalii episcqpovila functo, pastorem proprium sibi postu-
ulerum (Ecclesia) a primi parentis privilegioregene- laverint, qui ei succederet, idque non mullo negotio
ravil. Et ex Carpentier in Glossario novo seu sup fueriit assecuti; maxime cum Palentina dioecesisila
plemenlo ad Dufresne. Privilegium idem quod ty amplissimisliinilibus contineretur, nt ab uno pastorc
rannis S. Eulogius lib. n Memorial. sanclor. commode gubernari non posset. Mullas enira hujus
cap. i : Tolamyene Iberium (Abdarragman) diro pri- modi dioecesumdivisiones faclas illo ssccufo simili
vilegiooccupavil.Eosensu, ciuu aliquis juspropriun causa legimus in Provincia Gatilmcim,ut conlractio-
alterius sibi arroganler assumit illudque loedit,privi ribus episcopatuum -lerininis uniiiscifjusjue gregis
legiiim illi facere dici polest. ralionibus melius conhulerelur. Atque hec salisdicta
His ita proejaelis,coiijecturain noslram producimu: sint, pt obscurissiino loco lucem aliquam,, quoad
eo probabiliorem, quo cum his omnibus mire con- fieri posset, adspergerenms. Interea nibil nobis arro-
' sentit quocde tolo isto negolio fusescribii idem clar gantcr assumimus, sed roeliora ab al is excogilari
auct. tom. YIII seeundoeedit. Hispanicesacroc,pag desideramus.
18. Qu.inlum ergo conjicimus,res ita se habuit: sedi
a Ila Loays. Florez ex Ger. et Urg. edidit, veste, b~Loays.,effeclum.
auoqtieepiscopus. . c Yi lesis tum. ill Collecf. coneilior. Card. A^uir
59 5. ELEUTIIERII YITA AUCTORE GUIBERTO. fJO
nobis erit Dohiini noslri cxinde auribus inlimarc, A tanta cteniin, tribuenle Domino, ejus est pietas, ut
.paritcr etfilio noslroErgani suggercre, et hujusihodl nibil de lioc quod jus antiquum custodisse probalur,
ausum prsecepla culminis ejus tel dislrictio judicis imniulari permillat. Divina vos custodiat Tiinitas.
non sine veslro dcirimento sevcrissime vindicabunt; Aiucn.

VLTA, S. ELEUTHElUt
A GDIBERTO OJW. MINORUM ORDINATA.
(Ex liiblioUi.PP. et ms.)"

PUOI.OGUS. — 1. Revcrendo palri ac domino a Joanni, nrihi scribere, durius lantse dignitalL imperio con-
Dci gralia vencrabili Tornacensi episcopo, Guiber- traire. Nant preces veslras cur impcrium .uoit
lus, origiueb Tornaceusis, prolessione Minor, merito pellem ? - ap-
minimus, spirilu consilii tam sapienler arinari,
cpjam viriliter aniniari. Ro.i quia nudalo surpllcul ense i oloiis ,
Pelistis , domine reverende, ul actus et prseconia Sed quia dudum inila familiarilas, conciviiitalis
gloriosi confessoris Chrisli Eleutherii vel ordinare indenlitas, patria, parentela, sangujnis el affinitatis
debeam, vel diligenliori lima, vel meliore stylo prse- propinquitas, et caeteraid genus, quocvel reverenliam
senlibus et posleris explanare. Pia pelitio, per quam conciliant vel conciliatam conlinuant, exigunt et
sctas posthuma tanti pastoris concelebrando perpe- requirunt, ut vestrse voluntatis affectum, vestri affe-
tuel sanctitatem, et generatio proesens,ejus inhoerendo ctus appelens beneplacitum censere debeam impe-
vesligiis, amplius inflammelur ad Dei ct proximi cari- rium et prseceptum. Hoc autera exsequendum utilius
lalem. Hi sunt eibi quos in novalibus Patrum esse peteretis a personis pluribus oetate grandoevis, fide
sacra pagina protestalur (Prov. xin, 25), dum san- claris, opere. vulgalis, ore pj-omplis, memoria lena-
ctorum exemplis posleritas informatur. Novi petitio- - cibus, omni denique sublimium meritorum dote po-
nisjstius originem ex gloria Christi, qua nririficatur lioribus, quos habelis ad manum tam de veslrorucn
in sanclis, ex gralia speciali qua veslroc civilatis canonicorum numero, quam de vestroe dkeceseos
antistitem et patronum sincerius in Chrislo diligitis, diversis collegiis mouachoruni. Exsilis enan eloquii
ex proviJentia paslorali qua clero vestro consulilis, J-Imei mediocritas tenues admodum fruges paril, et ad
ex benevolentia singulari quam lalis et tantus ad me lanli confessoris gloriam exprimendam, nullis secundf
homuncionem lanlillum et pene nullum ostendilis, cespilis fructibus ingravescit. Ego igitur et fraudatus
derivari. Quare me quasi compellitis aul garrire noe- lempore, et occupatus animo, cui magis est humililas
isiis , aut polius ineptire. Ego igilur dum in capite appetilui, quam verborum urbanitas voluptati, vel
'
memetipsum introrsum melior, per incertos afiectus lristorica narratio consuetudini, facio quod jubetis,
distrahor et dcducor. Nam inter sollicituilines conli- offerens seriem vitoc sancti pontificis, et officium cum
nuas leclionum el inter labyrinthos inegrcssibiles suis appendiciis, sicut ex parte vestra rogalus fue-
quaeslionum , sermonum paradigmata , consiliorum ram, mitlo vobis, et ul apertius tenor paginae videa-
axiomala, quibus immergor el alleror assidue, durum tur, sub certis, si placet, c titulis distin uatur.
«Wallero cpiscopo 26 No\emb- anni 1261 morluo saltclarum, cnm Roma rediisset Sanclus. .
'succcssil Joannes Buchiavus, vita functus 25Februa- Cap. xi. De conflictu quem habuil cum hmreiicis.
rii anni 126G. * Cap. xn. De insidiis et plagis Sanclo per hwreticos
> Sequentia desunl in cxcuso; cortimquc loco ha- illatis.
belur sal. Cap. xm. De verb'.s el exhortationibus ejus novis-
c Hos hic subjungimus, ac margini dein uuda ca- £mis. ,
pila ascribimus *, coelerummore noslro dislinguimus, D in Cap. xiv. DeSnlana, quem vidil dasiantem, posiltts
>lnhoec ergo capita auclor distinxerat: exlrcmis.
Cap. l. De origine civilatis Tornacensis. Cap. xv. De muliere cmca el muta per ipsuiii illu-
Cap. n. De adveivu et prmdicalione B. Piati apud minala xvi. et curala.
. Tornacum. Cap. De festitntione sedis episcopalis.
Cap. XVII.De revelatwne B. Eleulherii - et morle
Cap. in. De retiquiis el seinine B. Piali et orlu B. Theclm.
Eleullierii.
Cap. ,jv. De bona indole B. Eleullierii. Cap. XVIII.De resuscitalione filii vidum.
Cap. v. De proscriplionefidelittm ac B'. Eleulherii a in Cap. xix. De morle mulieris et suscilalione juvenis
Tornaco'. eadem solcmnitate.
Cap. vi. De promolione B. Eleulherli in episcopum Cap. xx, De aliis miraculis eodem die factis.
Tdrnacensem. Cap. xxi. De ligalione- S,. Ferioli visitanlis septt,-
Cap. vn. De Blctndu, qum solliciluvit episcopum, el crum Sanclir
ie morte et resuscitatione ipsius. Cap. xxn. De solulione efusdemper B.Eleutheriuni
- Cap. vm. I)e mocloconversionis populi Tornuccnsis et morte tribuni.
ad fidem per B. Eleuiherium. Cap. xxin. De suscitaiione tribunv
Cap. ix. De miracults fact'.s illo lempore pcr B. nacum. Cup. xxiv. De relutione corporis a Biandinio Tor-
Eleutlierium.
. Cd}>.x. De miraculis fuclis in os<ensionereliqtdarum * Kosin notarum fronle cum eiflris
superioribus.Emii-
Gl i>. ELEUTHERII VITA AUCTORE GUIBERTO. 02
CAPUT PRIMUM. A Iloslilis a forliludinc; lertio Nervius a ' Servio Ro-
Fabulosa origo urbis Tornacensis. Fides Christi a manorum rege : sed prima lillera mulabatur, ne for-1
S. Piato-illala. lasse servilutis elogio nolaretur.
12. Recensenles diligcnlius cosmographias etchro 5. Cuni autem proccdcnle spatio leinporis i Julius
iiica lemporum, genlium historias et annales, Torna Coesarad oblinendam Galliam mitlerelur, et in bcl-
cum GalliseBelgicaelegimus antiquissimam el nolis loruni exerciliis occupatusper deceimiiim morarelur,
simam civitatem, quse potentia , nobilitate, gloria
Qucmtenuit geminisbellantemGaillialustris
super alias sibi finilimas singularem vindicat digni tandem de Gallia triumphavit, qui barbaras nationes
latem : quoea mari eoiilermina, dulribus aquis b ir
et indomitas sublimavil. Nam
rigua, frugibus copiosa, divitiis ct deliciis est referta
Cujus ager diffusus in silvis, pictus in pratis, peculiri CappadoresCilicasqueferosTaurosquesubegit,
sus est in pastoribus, el in pascuis pecorosus. Cuju Queindomituscognout Arabs,el dedila»acns
Incerli JudseaDei.
fluvius, Scalda diclus, ipsam alluens et confluens Et ut egregius ille historiographus ait: Ejus-post
Galliam dividil et Germaniam , poteslatem videlice multam
<= sanguinis fusionem paruit Gallia ditioni:
iinperialem el regalem. Hanc sicpiidem civitalen
Priscus d Tarquinius, Romanorum rex quinlus a Ro R Nimiumquerebellis
Nervius, ct cossipollutussanguine coctie
mulo, decimo regni sui anno per Romanos oedificassi (Lucan.)
legilur, et sumptuosis consurgens aediflciisalteriu Sicut mamfestius legitur in secundo libro Julii Csesa-
Romoenomine censebatur. Anno siquidem e cente ris, qui inicribilur belli Gallici a se confecti. Iisdem
simo quadragesimo terlio ab'Urbe condita civitalii vero temporibus k Turnus rex Nerviorum populo
ejusdem sedificalasunt fundamenta, circa tempus illuc proefuit: a quo civitas Tornacus nomen accepit. Quia
quo sacrosanclum Domini templum a Chaltlscissuo sicut Turnus contra yEneam, sic isle conlra Julium
censum est, et Jerusalem civitas sancta per Nabu forliler dimicavit.
chodonosor est eversa. In diebus illis transmigravi a Post mortem Julii Coesarisregnanle Augusto Cav
Ezechiel, et rex Joachim legitur caplivatus, et Ro .sare, anno-imperii ejus quadiagesimo secundo, aiino
manorum rex Tarquinius inleremptus. Successi ab orbe condilo quinqu'es millesimo cenlesimo no-
eidem f Servius , qai minorem Romam , quoe num nagesimo nono, et ab Urbe condila seplingentesimo
Tornacum dicilur, super centum viginli quinque ci quinquagesimo secundo, et a prima conditione l Tor-<
vilales vel oppida sublimavit, ut ex iis census et tri- * naci quingentesimo nonagesimo fere terlio, Dominus
bula colligeret, quoe Romanis poslmodum destinaret Jesus Christus in Bethleem de Yirgine nascitur, el
Sed insolens facta prse mullitudine virium , anno 2i Q secundo n: Neronis anno ( videlicet circa annum ab
Servii regis desiil ab impendiis tributorum, et sii incarnalione Domini quinquagesimum) a Romanig
annis 40 ab ejus conslitutione dicta civitas quievit ii Tornacensis civilas n restauratur.
pace. Sed Roniani missislegionibus in rebelles prse i. Cucurrerunt apostoli, lam viloe prodigi quain
lium suscitant, et post plurimos hinc inde congressui lahoris, ad exteras naliones : Cbristum ubique terra-
anno Scivii trigesimo quarto sub onere tributorun Tum disseminant : disseminalus germinat viros ca-
pristino rcpendendo cum Romanis pacem siiii con- tholicos et fideles. Et dum secundum Prophetam
ciliant et reformant. Nec amplius dicta est secund; (Isai. xxvu, 6 ) implent faciem oibis senrine , pur-
Roma, sed Hoslilis civilas appellala est. Sed labenti gantur zizania vitiorum; fruges exuberant morum et
tempore cum regnaret e Artaxerxes, qui regnum de fidei disciplinse. Succcsserunt post apostolos marly-
Elruxit jEgypli, civitas Hoslilis destrucla est, et Elea
^ res, confessores temporibus opportunis niundi tene-
zaro principanle Judoeis, vicesimo sexlo Ptolemse bras illuminanles, radiis verilalis fulgcnlibus. Sic
rcgis anno reaedificata, Nervius appellata est. Priu enim ad illuminandam noctem viloe prsesenlis astra.
altera Roma pro glorioe dignilale; secundo civitai
quaJque suis viribus in cccli faciem veniunt, donec iit
1 Alias etiam cap. i.
1 Alias cap. n. olvmpiadis 101, U. C. 579.
a Finibus dioecesis ultra Brugas ad mare usqur. D "t PtolemoeoPhilomelore regnanle, ab Anliocho
Oiim protensis. Epipbane rege Syrise occisi sunt Elcazarus et septem
i> fralres Macbaboei, circa annuin U. C. .586, cl 16S
. Scaldis lluvii proecipue, qui urbein secat. Christum natum.
«=Hinc iniliumdalur fabulis de origine Tornacensi, anle 1 Sed annis 560, ct ainplius post obitum Servii.
quoeipsis Tornacensibus olim in deliciis erant, sed i Anno U; C. 096 Galliam provinciam oblinuit, ac
modo tani ab illis quam externis rejiciunlur. Eas fa- -sequenti domuit Nervios , quibus Guiberlus errore
bulas revelationi Henrici Canonici, til aliquam ver tum recepto annumeral Tornacenses.
speciem se
proe ferrent, appositas fuisse clhimus. L Et hoec anilis fabula Tornacensiura est, cujus
d An huic adeo latum imperium , ac postea Julic nullum
apud Julium Cxsarem vesligiuin.
Coesari, qui Romanorum primus in_Belgicam armr I Hanc seriem annorum , quorum ne vel unicus
inlulit? Anguslis adhuc terminis regnuin Romauun recte ordinatur, refulare nolumus, quod a plurimis
sub Tarquinio conclusum. eruditis factum.
c Anno Urbis condiloe I40coepit Tarquinius re- viris >"Q. Asinio Marcelloet M. Acilio Aviola coss. sive
gnare, ad annum usque 177 , cujus regnf temporc anno icrse Christianx 54, morluo Claudio impcratori
Judociin captivilalem abducli sunl. successil Nero.
. f Servius regnaut ab anno Ul C. 177 ad 221, sec II Acla S. Piali lum primo cojidilam Iradunl urbeiU-
nii
intra regni Tarquf liiniles.
f Arlaxcrxes bellum in .•Egyplum movit anno S Toriiaceiiscm.
05 S. ELEUTHERII VITA AUCTGRE GUIBERTO. . 64
n.atulino Luciferum honiines effulgere cernunt. No- A nomine Hirenoeus.Hic dum suos posteros infjnnavit
clurnum elenim spalium dum descendentium succe- ad fidem, sua sapientia libcravit a crinrine civitalem.
dentiumque slellaruni cursibus illustratur, magno Lte e--l Hirenoeus, qui confessus publice Christum,
cceli decore peragilur; sic cerlc donec in malutino susceplo b marlyrio migravil fcliciter ad triumphum.
glorioe Lucifer verus appareat, nox militanlis Eccle- 6. Hic c filium re ac nonrine Serenum genuit, qui
sise sibi succedenlibus erudita docloribus rulilat et diviliarum gloria , parcnlum polentia , veritalis sa-
coruscat. Pro palribus ergo nali sunl filii, viri seflicel pientia, pielatis affluentia plcnus fuit. Hujus uxor
aposlolici, qui sapientioe luce peifusi, et Udei fervore Blanda tam vcro quam proprio nomine vocabatur,
succensi, diversa mundi climata sunl sorlili. Nam ut pulares quia cordis serenitas et sermonis suavitas
sicut Tliomas sortilus esl Parthos, MalthoeusMlhio- quodam spiriluali conjugio difarenlur. Et quia arbnr
pes, Bartholomoeuscileriorcm Indiam, Andreas Scy- bona fructum bonum ex se producit, et quod patrem
thiam, Joannes Asiam, Pelrus Pontuin, Galaliam, et videril facientein , filius idem facit, declinantes ali-
coeteri coeteras illuslravere provincias; sic postmo- quantisper ad vesperam senectutis, dum ob cultuni
dum Parisiensem populnm " Dionysius cum sociis fidei propagandum vacant officio copuloeconjugalis,
adiil, Lucianus Belvaccnsem expeliit, Ambianensem :divino munere suscipiunt boeredem, lam bonorum
Quintinus, Suessionensem Crispinus et Crispinianus ; B suorum quam pietalis ac fidei_successorem. Filium
Piatus vero populnm Tornacensem. Qui cum esset autem jam in Christo renalum , et de sacro Tonle
nobilis genere, sed nobilior fide, Benevcntanus ori- subceptum, Eleulherium vocant, et quodcssel fuiu-
d
gine, prsedicator oflicio, dulcis eloquio, marlyr deri- rus oriiamenlum soeculi,quasi nominis inlerpreta-
deiio,sedapostolus zelo, gentes indomitas, etincnltas lione proesagiunl et designanl. Nonne jam renovata
posl niullam prsedicatiouis iiislantiam convertit ad videri polerat illa prsedicta per angelum fulura loe-
fidei disciplinam. Regnantibus aulem Diodetiano ct litia (Luc. i), cum Joannes nalus est de justis paren-
Max'miano, post multa genera tormentonm, tandcm libus et setate provectis Elisahelh et Zacharia? e Re-
praecisione capitis in codem territorio Tornacensi guanlibus ergo Yalentiniano et Marciano impefato-
meruit obtinere desideratum diutius bravium et co- ribus puer Eleutherius Tornaci nascituf, loco scilicet
ronam, relinquens post ejus marlyrium filios et ne- oppidano.
! 7. Pucr autem inagislris traditus litieris imbuen-
potes, quos per Evangelium in Christo genitos suoe
reddidit glorioe parlicipe-, et fidei catholicoeconfes- dr.s, adolesccbal in gratia, crescebal in sapienlia :
* Creatori caritalis
sores. ardorem, sibi castilatis decorem,
proximis huniilitalis honorcm sedulus pxhibebat :
CAPUT II.
G cor.le pius", ore sobrius, opere strenuus, vultu vere-
S. Eleutherii orlus, edncr.tio, exsilium, episcopatus. cundus, gesfu malnrus, affeclu devotn?, affatu bene-
1 5. Igitur posl Iiujns venerabilis beati
patris ex- vobis, vcstilu modestus, gratiosus in omnibus appa-
cessum . procedenle tenipore, sed vitio succedente, rebat. Taniam in se deinonslrans specieni boneslatis,
genle multiplicata, sed uon magnilicala Iselilia, ui in exieribris dispositione liominis legi posset in-
niagna pars populi Tornaeensis revertitur ut canis terioris habitus gratioe et virtutis. Sic enim in exte-
ad vomitum, et verilatis deficienle doclrina, recru- iioris domus veslibulo conjicitur facile bonitas inle-
descit infidelilas ctpeccalum. Et quoniam cum senio rior _quseiatet in donio. Inde est, quod" Medardus,
delicla nullalenus moriunlur, nec scelera lemporibus futurus poslmodum Noviomensis episcopus, spiritu
obruunlur, nec oblivionc facinus sepelitur; rautatus prophetioe proeventus, eumdem fore proedixitepisco-
est stalus optimus, periit in Tomaco"plurimorum pum Tornacensem , cum adhuc idem Eleutherius in
fides, el sicut seriptum est (Osem v, II), cccpit po- scholis positus oetalem agerel puerilem.
pulus abire post sordcs. Nam omnis arbor eradica- 8. Sed ethoc mullum ejus laudibus proficit, quod
bilur , quoe a Patre coelesli (qui solus incremeiftum inler malos puer bonoe indolis fuit. Sicut enim gra-
vegelabilibus mysticis tribuit)' non plantatur : ergo vioris culpse esl, inter bonos bonum non esse; sic
ramis succisis, foliis excussis, fructibusque dispersis B majoris esl proeconii inler malos etiam bonum esse.
succisa est arbor typicaDanielis (Dan. IV),intantum ut Inde Job magnis efferlur laudibus (Job xxx, 29), quia
fiigerenlvolucresinramorumcacuminibus babitanles. frater fuit draconum et socius strulhionum. Et de
Succisa est, non simpliciter exstirpata, quia germen Lolh dicitur (II Peir. n, 8), quoniam aspeclu et au-
radicum ipsius perseveravit, et pullulavit in terra. ditu justus erat, babitans apud eos qui de die in
Nam cum esset civitas idololatrioeIudibrio proslitula, diem animum jusli iniquis operibus crueiabanl. Sic
vitiorum spinis obsita, reperius csl in ea vir sapiens, sanclus isle, in nationis prava? et perversse medio,
fide conspicuus, doclrinoe Piati scclator prsecipuus, sicut luminare lucebat in mundo , sicul scriptum est

1 Alias m. censi,
a Alias cap. , - r Pronepolem appellat eo.demYita
cap._iv.
a Coluntur hi Galharum aposto.i, Dionysius 9 . d "EUMpw;, ingenuus, generosus, liberalis.
Oitob. , Lucinnus 8 'Januarii , ^Quinlinus 51 Oclob., c Mortui sunl Yalentiiiianus anno 451 , Marcianus
Ciispinus el Crispinianus25 Octoh. anno 457. Non sum apposita nomina imperatorum in
b Mariyrium silent Acta haftcnus data. I]lud in- ins. aut aliis Actis, uti neque Franci anliqui solebant.
nuiiur- iii Yila Eleulherii ex bferiario Ms. Torna- Nalus est S, Eleulheiius an, 456.
m S. ELEUTlIERH VITA AUCTORE GUIBERTG. 60
in amoris Cantico (Cunt. n, 2j : Sicut lilimn inter A videbantur rediisse tempora pfopbetarum (I Esdr.ni)
spinas, sie amica mea inter filias. Spina est inler cum subZorobabel resedificarelur lemplum.Quin imo,
spinas , inter inquiefos inquielus , liiium inler lilia, jucunda nos imaginatio prolralrit ad Machabseoriim
. inter disciplinalos pacificus ; spina inter lilia, Saul consideranda tempora , cum Macbabsei fralres suos
inler proplielas : sed cum iis qui oderunt pacera erat dispersos revocanl, leges lapsas erigunt, renovanl
pacificus, et sic lilium inter spinas. ceeremonias',mundanl sacra, damna longoedesolatio-
1 9. Factum est auteni in diebus
illis, ul tribunus nis exinrio virtulis compendio redimentes. Recola-
a-Seandinensis,quietTornacensiproeeratcivitati,con- mus Ecclesioenascentis infantiam, pauperum Christi
gregatis senioribus populi, cum effrenata mullitudine statum, videbimus corisimilemhumilitatis moduluro,
paganismi decerneret in communi, ut sine delectu a quo sumpsit ecclesia Tornacensis exordium et pro-
coudilionis aul sexus indifferenler omnes fidei Chri- gressum. Non de lateribus ejus arvina pendebat,
slianse cultores ab urbe Tornaco cum ignominia pel- quando nullus proprium aliquid asserebat. Sed ne
lerenlur, et suis oir.nino possessionibus privarenlur. plebs humilis velut acephala per licentioe campos
Propelluntur igilur ad injuriam Christi Serenus et vaga, vel c tetreper bocresesdyscola periculis sub5-
Bfanda et mricus eorum filius Eleulherius ab urbe deretuf, Theodorus in primum episcopum Tornacen-
Tornaci, propriis nudati possessionibus , destitutii B sera a paucis fidelibus confirmatur. Sed r interlit
proediisel gloria temporali. Sed virtutis exercitium, divino percussus spiculo, paucorum dierum lempore
quod latuerat in prosperitale , magis ac magis inno- evoluto. Sic per apostasiocvitium primus angelus cor-
luit in adversitale. Sic cnim unguenla redolere latius: ruit; sic Saul primus Hebrocorum rex propter pec-
nesciunt nisi coramota : sic aromata h fragrantiam catum inobedientisc reprobatus fuit (I Reg. xv) : sic
non expandunt, nisi fuerint igne succensa : sic grani primus episcopus Tornacensis ultione divina percel-
sinapis virtus nequaquam cognoscilur, nisi theca va- litur, ut secundum Sapientis eloquium peslilente mul-
lide conteratur ; non contritum leve est, contrilum ctato parvulus sapienlior habeatur (Prov. xix, 25)
amplius inardescit et acrimoniam latentis energisc: Nam cum exiguo coucedalur misericordia , potenles
vehementer ostendit. Sic in persecutione virtus airimii potenler supplicia paticntur. Sed qui sedes superbo-
declaratur : sic quod iatebat in parentibus' et filio, funa evertit, et humiles pro eisdem constiluit, Eleu-
luculentius aperitur. Unde alia liltera dicit (Psalm. therium.in episcopum eligi procuroivit, etejusele-
XLI,9) : In die mandavit Dominus misericordiami ctione confirmata per s summum ponlificem, gratuito
suam,c et in nocte declaravit. Donum enim Dei gra- consecratus -est in episcopum Tornacensem post
luitum, quod in tempore serenitatis infunditur, ini Theodorumh.
tribulationibus declaralur. Sed quid paleis ad trili-' G CAPUT III.
eum? dieit Dominus (Jerem. XXIII,28). Morlua a S. Eleutherio resuscitata; cmci, claudus, te-
10. Ut igitur disjungerentur et locis, qui disjunge- sanali; Tomucencesad fidem conversi; pec-
- prosus
catum Chlodoveoregi indicaium.
bantur et actibus, mota est perseculio quasi ventus.
Et sieut invalescente ventorum turbine ventilalis pa- a 12. Sublimatus Eleutherius infula
paslorali, bonis
leis, et adulterinis granis, et vacuis jamjam rejeclis,, operibus implevit pontificem , cujus offlcium mereri
post regyraliones multiplices grana solida congloban- magis sluduerat quam mercari, vivens ordinabilirer
tur ad invicem, ut unius raassse quamdam insepara- sibi, socialiter proximo , sed humiliter in proesenlia
bilem faciant portionem, d sic a civitale regia elimi- Creatoris : compositus ad- mores , fervidus in dile-
nati cbrislicolse et fldeles, non divisi sed uniti, nonl clione, mansuetus in societate , stabilis in promisso,
contriti sed exciti, vividius glomerantur ad Eleulhe-- •fortis ad patientiam , pronus ad concordiaih , rigi lus
rium et parenles, et in loco, qui Blandinium appel- ad censuram. Erat enim in judiciis reclus, in jubendo
latur, basilicam in honore B. Petri construunt eit discretus , in dispensalione industrius , in agendo
oedificant: ubi ad Serenum multi gentilium familia- strenuns , in auxiliando sollicitus , in consiliis fidus,'
ritatis antiquoegratia, necnon et pro meritorum eju;s in responsionibus circumspectus. Qui dum oralione
excellentia confluentes, reUcto gentililalis errore,, D sua reficcret, quadam > vice spiritum , ecce vesana
renati fonte baplismalis, idololalrisesordes abjiciunt, quaedamtribuni lilia Scandinensis,^quseTalenlcr eum
catbolicsefidei eultum suscipiunt, ritum mutant. dilexerat, ab antiquo vexata spirilu libidinis oppor-
2 11. Refulgentejam sole, qui prius erat in nubilo', tunitatem nacta solitudinis, verecundisetollens
signa-
serenitas aspiravit, ccetu fidelium in ecclesia con- culum, irruit in secretum Iocum , inlerrumpit illud
gregato. Gratulabatur ccelusfidelium orthodoxorumi, .divinum alloquium. Proh oudor ! Faletur affectum,

1 Alias eap. v. actibus, tnola est persecutio in Christianos. Desunt


* Alias cap. vj. iii ms.
3 Alias cap. vn. e Excusum, lerrm.
* Evcusum, Scaudiensis; alib: , Scaudiidensis ot f Passim fulnrine percussum, et ob superbiam, vo
Sccddiniensis, ad Scaldim fluvium. lunt. Aliqui laudanl, Catullius ait iradi etiam inarly
b Excusum, fraganlim non exlendunt. rem obiisse.
•c Edilio vulgaia, et in nocle canticum ejits. ' R In aliis Actis Romam profectus dicitnr.
d Repelunlur in excuso hsec vcrba anle posita : i' Anno -487.
Vl igilur uisjitngerentur el locis qui disjungebanlttr e;/ ' Excusum, luce.
67 S. ELEUTIIERII YITA AUCTORE CLTBERTO. 6'i
petit concnbitum , lurbat in ponlilice pecto is sabba- ,A^.u.dam fonte copiosissimo ubertim effundit. Quam
tismum. Sed eccc alter Josoph, qui reliclo pallio fu- >dum offerl sanctus pontifex in minislerium holo-
d xeniEin in sigiium muneris
git, el egressus esl foras, relinquens feminocvestem, causti statim refert
ne relinqueret caslitatem. At illa prolecta pallio, impelrali. Nam promissione mox ceriificatur ange-
postquam eam salubriler pontifex sanclus admonuit lica quod ejus oratio est exaudila.
et corripult, spiritum cxhalavit. 16. Ergo quia per omr.e flagelluin Jerusalem eru-
13. Audiens , tribunus filioe miserabilem obilum dilur, el per -vexationemintellectus acies aperilur ,
obstupescit. Sed si Chrisli fidem vero corde profiteri mox siiper paganos manus Domini pestem exagge-
volueril, B. Eleulhcrius de divina conlisus misericor- rans aggravatur. Prodire non possunt in pnblicum,
dia, suscilandam ejusTiliainrcpromitlit. Annuit pater, cogiintur doemonia negare responsum, finaliler de-
et celebratis ex more missarum solemniis , lerram cernunt genliles tribunum occidere, si non in omni-
sanctus baculo perculit pastorali: et dum patri fidem bus volueril Eleutherio consenlire. Qui venlentes ad
facere siiper promisso nililur, faclus est lerroe motus sanctuin, laerymis /usis, prosternunt se pedibus san-
iiorribilis. Quid plura ? Palris infidelitas certis indi- cli pontificis. Impletum est illud Isaisevaticinium :
ciis aperilur. Pernoclans igitur sanctus in oratione, Yenienl ad te curvi lilii eorum, qui bumiliayerunt le,
mane cceplum aggreditur. Sed ileralo terroe motupa- B j et qui delrahebant libi, adoraliunl vesligia pedum
tris infiJelitas confirmatur. Qu.icompunctus ad lem- tuorum (ISGL-TJZ, 14). Posl hoecindicto seplem die-
pus terlio redit, pcdibus ponlificis se proslravit, rea- rum solemni jejunio, die oclava tribunus et populus
tum aperif, fictionem oslendit, recipil filiam inChrisli iiiduti saccis, exeunt de Tornaco. Quos numero si-
nomine per B. Eleulherium suscilatam. Quoecateclii- gnatoruni ct elcctorum sanctus ascribil cbaractere
zata fidei ruilimcntis, sexque dierum purgata jejunio, baptismatis et fidei sacramento. Nam volentes de
regeneratur in Christo; quam Blanda venerabilis ma- tenebris prodire ad Iueeni, et amplecli suavissimam
ler episcopi de sacro fonte suscepit, Blanise nomen Qhrisli legem, susc cohversionis priuriiias baptismali
eidem imposuil. Qusctribuni fiiia postmodum Blan- lavacro necesse est consecrari, quatcnus in novam
dinio nomen dcdit. llanc paler ad iiifidelilaleni re- animoeinnocenliam et vitoe infanliam renascantur in"
diens, multis affecit molcsliis eo quod esset fidelis. aquis regenerationis deposila veluslate peccali. Ce-
Sed virgo Christum lucrifaciens, patris B abdicatione lebrala cst ergo cum gaudio dies illa solemnis quinlo
ereptum sibi palrimonium parvipendens, perseverans calendas Octobris, cum a gentilitatis errore per Eleu-
in fide, b quievit in pace. Sepulta in villa Blandinii therium conversus est ad fidem calholicam populus
pridie c calendas Junii ante B. Pelri sacrarium et Tornacensis. Hsec esl dies, quam nulla debet delere
altare. <
C oblivio, sed exubcrare vox laudis el gratiarum aclio; >-
4 14. Yolens autem Donrinus generare sibi popu- cum lam indignatione quo.m miseratione conversa
lum substantivum, corripuil Tornacenses pesle mortis est tanta populi mulliludo modo nrirabili etslupendo,
subitoe, qua percussit ibidem aliquos paganorum. La- sicut sciiptum est (Isai. LX,10) : In indignatione uiea
tebant vulnerum signa, nesciebatur effecluum causa : percussi le, el in rcconciiialione mea misertus sum
sentiebalur funcnim pcena, qiiocrebalur ineflicax me- lui. Sanclus ergo ponlifex post hoccingreditur cum
dicina. Nam qnodam noctis crepusculo cunr armis gloria civilatem, quem populus universus excepit cum
Blandinium pcrgunt, sanctum oranlem inveniunt, debita reverentia sicut palrise dcfcnsorem.
calenis vinciuiit, Censorino Csesari tribuno sistunt, 5 17, Lalucrat diu lucerna sub modio , quoejam
lcr virgis coesumincarceranl et reludunt. Sed eadem posita super candelabrum coepit amplius illustrare
nocle visitans eum angelus, eidem assistil,'forcs car- domum. Nam dum ex pii pasloris proesentia populus
ceris aperit, viam qua Blandinium pergat, ostcndit, gralulabatur, crescit amplius exsullaiionis maleria,
vincula disrumpil, vinctum educit. quia e coecusadductus ad pontificem illustralur : et
.. 15. Educlus gratias agil, et diem poslmodum mis- infusa sibi luce fidei f caecitas inlerior emundatur.
sarum vacat solernniis, faclus in exstasi, posilus in Coecumetiam alium, nonrine Manlilium, in die do-
excessn menlis, obsecrat pro tribuno, Deum preribus 1Dminici Nalalis illuminal, qui deslitutus temporali sti-
sollicital pro salute populi Tornacensis. Constitutus pendio, desolatus ductoris suffragio, petens eleemo-
cst in illa menlis affectione, et experta paucis oraiio- synam in ecclesia mendicabat. Increpatur ul taceat ,
nis dulcedine, quse sensum humanum omnino trans- a proolereuntibus :misero compatiens sanclus coeco,
cendit, quam nec sonus vocis, nec lingusemotus, nec ]iroposita coeciillius evangelici parabola (Luc. xvm),
enuniiatio veiborum ulla dislinguit. sed quam devota qui rogalus ut taceret, clamabat Smplius, signo cru-
iwens infusione coelestisilluslrata lunrinis , angcliris cis oculis ejus impresso, restituit ei visum : el die
iion bunianis designat eloquiis, sed conglobalis in quo lux vera venit in mundum ad illuminandum
ununi sensibus, et morlificalis affectibus, veiul de omnem homincm, sanctus, qui lestimonium perhibe-
1 Alias cap. VIII. d Ms., exeninm, donum bospitale, ut xeniitm, cni
* Alias cap, iv. , more Gailico e pioeponitur. De eo legendus Roswey-
B Ms-, abdicalionem et ereptttm. dus in Onomastico.
'' Post plcnnin-palrU conversionem, ab eo sepi.lta, * Evcusum , catliis. In aliis agitur eliam de coeco
ut ahi traduiil, illuurinalo.
c Ms.. pridie idus Junii. ' Idciu, rarilas
O) - S. ELEUTIIERII YITA AUCTORE GUIBERTO. . -7/,
bat de lumine, oculos coeciapcrnit, ut exlcrius per- A verbera sequebantur, ita ut multi catbolici per has-
deret coecitalem, et interius agnoscerct verilatem. relicorum violcnliam et insidias in Schalde lluvio
Qaudum etiam a nalivilale sanctus a virluti reslituit necarenlur. Decimo siquidem ordinationis suaeanno,
progressivoa. proesidente papa Anastasio , b Gelasio jam defuncto,
18. Peritius quidam nomine , lepra percussus, et dyscolos i'eduxit ad fidein, et incredulos ad ealholi-
velut abominabilis ab omnibus est contemptus. llic cara unionem : et quia frequenter erumpit in regu-
jacebat ad januaih ecclesise,quoe lunc temporis dice- lum quod occultius estconfotum, quartodecimo sui
batur Manliiia, praeslolans eleclum Dei poutificem, proesulatus anno videns vipercam sobolcm matris
ut ab eo sacramentum regenerationis acciperet, quein Ecclcsioc viscera dividentem , et conlra divinitalem
cxspeetaverat per dies circiter quadraginta. Quem imigemlLFilii Dei c toxicatis linguis invcrccundiiis
sanclus aspieiens, ct compaliens regeneravit unda oblatrantem , Romsejam proesidentem Symmacbum
baptismatis, et carni conlulit benelicium integroesa^ adiit, sermones calholicos eidem obtulit, et susce-
nilatis. Qui gralia sanclitalis eflulgens, a B. Medardo ptus ab eodem honorifice, reversus ad natalia con-
postmodum primus abbas inslitulus est civitatis. Dif- fudit hoerelicoset converlit.
fundebalur ergo niagis et magis odor boni nominis 21. In diebus aulem illis invaluit d Acepbalorum
ejus ad vilam geutium : lux clarilatis ipsius Ecclesise B haeresis : reverlitur pontifex Chrisli Romam, el anno
.replebat hemisphasrium. prsesulalus sui e vicesimo quinto, morluo jam Sym-
19. Cujus fama compulit Ludovicum regem, ut macbo rcperit f proesulantem Ilormisdam cum quo
inlraret proesuliscivitatem. Ipse etiam est Francorum super Ecclesise suoe negoliis benigne contulit, et a
rex Ludovicus primus a B. Remigio baptizatus. De- papa reliquias venerabiles, Marioesciliccl JSgypliacae,
lectabat eum mirabililer audire procdicanlemEleutbe- cum R. Slephani protomartyris humero, pius pastor
rium, el rnemoriter relinebat sermonem sapienlise impetrans, has ad natalia deportavit, et duin rever-
sale condilum. Hic peccaltim post lavacrum baptismi teretur, occurrenli sibi Tornaccnsi clero et populo
commiserat quod confiteri verecundia prohibebat. cum debila veneratione, montem S. Andreoc,qui lunc
Quod sanctus -videns in spiritu regi delulit. Rex dicebalur mons Thesauri ahsconditi, legitur ascen-
pudore suffusus el Iacrymis, illico reatum cognovil, disse; et cuin reverenter ostendcrel reliquiaspopulis
ct obsecrans rex ut inter missse solemnia sanctus qui aderant uiriversis, circumfulsit eas immensilas
ejus fieret advocatus, pro ipso veniam impelravit, claritatis : et laborantibus in turba dtiabus mulieribns
sicut rei probavit eventus. Nam mane consecraris et quatuor viris. oegritudine quoevulgo dicilur saeer
Dominici corporis et sanguinis sacramenlum, lucis in ignis, antewirosposuit prolomartyris humerum, anlo
ecclesia claritas fulsit per unius horoe spatium , ubi C mulieres vero caput /Egypliacae gloriosum.
per ministerium angelicum sanctus aecepit qualitalis Prooubuere omnes, in enlique ora lencbant
culpoe nolitiam , et quantutn adveniam , ceriitudiiris
mulliludinemad orandum,
argumenlum. Certificatus ergo rex per scriptuni ah ct excitans sanctus populi
teslatus cum fiducia,
angelo revelatum tam de culpa quam de venia, Deo sanclos obsecrat,u tsuccurranl ,pro
donec eu
gratias agcns et ad propria remeans , sancto Dei non cessaturam ab,oralione multitudinem,
contulit gratuito multa dona. Sic ergo lucerna super rali fuerint qui laboranl. O mira viri constanlia,
candelabrum posila fulsit miraculis, qui postmoduin procedens de cordc puro, cl conscientia bona, el fiiie
ssecularibus documenlis. nonficta! Yere omnia possibilia sunt credenli. Unde
diffulsifamplius
ad tanlse vocis efficaciam sunt omnes communiler
CAPUT IV. liberati. Ecce data est voci sux tanla virtutis elfica-
5. Eleutlierii ilinera Romana, synodus habita, op- cia , quod caro quam segfiludo corroserat, quam
pugnati hwretici, vulnera illi ab his in/licla. erysipelas consufnpserat, est eliam (dictu mirabile)
4 20. Quoniam, ut ait Apostolus (ICor. xi,
19), continuo reslituta.
hoereses esse oporlet, ut qui a Domino siinl probati 2 22. Jam tempus advenerat, jam meritorum digni-
fiant et hominibus manifesli, surrexerunt in diebus tas exigebat, ut post multiplicem pugnse victoriam,
illis bsereses , unitatem divinoeessentioc, mysterium vocaretur nriles emeritus ad coronam. Sic enim ex
incamalionis Filii, processionem Spiritus sancti de- legis civilis justilia ascripti milites sacramenlo, pro
slruenles. Post verborum autem jurgia, corporum republica fideliter militantes, olim expletis armorum

Alias cap. x. e Hoecin prioribns Actis referunlur ad Synmia-


Alias cap. xi. chum aut loco ^o legendiis c4 50 aliusve annus,
Iderii, progressui. aut certe. aliud iler instituil anno 25 ordinationis.
Gelasio 19 Novemb. anni 498 defuncto successit t Ita L«>i/rflHCHs,archiepiscopusCanluariensis,pim-
Anaslasius : sub hoccoiiverlilTornaccnses acposlea sulanlibus anlecessoribus sttis . possessioncsquasdam
iiscresis accessit, ut Acla alia babent. in sua tenuisse poss^ssiouedicilur in Yita Gundulfi
<=Ms., exiiiniibus. Roffcnsis episcopi apud Seldenmn , in notis ad Ead-
d Exorla est post concilimn Chalcedonense, conlra merum pag. 197, lin. 7. Hinc proesulatus, qua voce
qu od Eutycheli favebanl non admitlcntes duaruin in usi Euchcrius , Beda aliique, duela a Lalino pr.csul,
C.hristonaturarum distinclionem. Acephalis adjim- ,pii primus eral Saliorum. ln cxcuso positum proni-
ct us est Anastasius imper.itor, cujus lcmpore sede deniem.
ru nt Gelasius, Anaslasiiis, Svniiiiachus, Hormisda.'
71 S. -ELEUTHERil YITA AUCT.RE GlTBERTO. 72
exerciliis, legitimis stipendiis solvebantur, et proediis \ in iilis diobus, qnod qui audierit, limiianl aures ejus.
unde viverent assignalis eisdem, landem ad propria Exierunt in dolo viri sanguinum et dolosi, et unairi-
nritlebanUir. Certamen lamen forle dedil ei Deus, miter impetum fecerunt in ministrum altaris, san-
ut vinceret, et linis gloriosior appareret. Jam qua- ctum pontificem, Chrislum Domini, civem coeli. Csc-
draginta ferme laboraverat annis in offlcioregiminis lera quis prosequalur siccisoculis ? In manibus eorum
pastoralis. Novem siquidem annis Ecclesiam Blan- vasa morlis, latcbrosse menlis hominibus post anguli
ditriensem , triginta et uno rexerat Tornacensem. latebras occultalis. At pater Eleulherius Christi hostia
Resuscilavit ei Dominus adversarios pertinaces boe- roox futurus, annorum numeros meritorum litulo jam -
reticos, catholicl dogmatis et Chrisli nominis ininri- grandsevuspariter et prseclarus (agebat enim septua-
cos. Sed quoniam in animarum grassabantur perni- gesimum sexlum annum) cum a Athanasio diacono
ciem, pastor bonus eorum non ferens inquietudinem, el Andoeno fideli discipulo , B. MariseYirginis egre-
ex decreto summi ponlificis pepulit a scplis et mce- diebatur templum. Et ecce generatio prava atque
nibus clvilatis eos.duntaxat qui redire nolebanl ad pcrversa , semen Chanaan cl non Juda , v.perarum
ecclesiasticoegremium unitalis. Sed ne pcanampro- progenies, scelestse factionis salellites caput illud
prioe iniquitatis ascriberent soevilioepotestatis, ul angelicis reverendum aspeclibus non verentur pro-
Scripturarum auctorilas frontes obtereret impudicas, 1] fundis vulneribus arare, sulcare elb verrere, et faciem
diem ad disputandum de fidecatholica statuunt, sy- illatn ad cceleslis pulchriludiiris figuratam imaginem
nodum episcopus convocat, ut hsereticos superel et notis turpibus deformare. Quid pan icidocnefarii, quid
confundat, et confusis indicat silenlium et imponat. fraudulenli sicarii, viruin egregium de grege catholi-
Cpnvocalis igitur utrimque parlibus , exsurgens in corum eximitis, qui per incensam deprecationem al-
hiedium, et rnanu silentium indiccns, fidem conlilelur legans paulo ante ferventer obsecrabat in templo pro
calholicam et exponit publiee paslor bonus. vobis? Sed illi minulatim iclibus iteralis et plagis
25. Exponit cnim qua veneratione Deus Paler imposilis cultorem in vinea , pontificem anle eccle-
dicatur, quo sacramento Jcsus Chrjstus Dominus siam, patronum in fundo, pastorera in caulis, palrem-
noster ejus Filius habeatur, qua perfeclione sanctus faniilias in suo proediofelinquenles semineeem abie-
ejus Spiritus nominetur, quomodo beata Trinitas runt, et, ut conformarentur DominicoeDassioni,disci-
unum in subslanlia, sed et ipsa personaliter est dis- puli, relicto pastore, fugerunt.
-
lincta, quis partus Yirginis, quse Yeriri in carne 25. Audiens ergo quod factum est Censorinus, in
nativitas, quod sacramentura crucis, quse ulilitas maleficosvehementius excandescit, et eos sublatu-
divini ad inferos descensus, quoeresurreclionis gloria rus de mcdio truculentissimo crucis tormento pro-
el animarum de inferis caplivitas revocala, quis eliar; ponit. Publieoenamque juslitioe interesl ut crudeli
ascensus in coelum et exspeclalio Judicis affuturi, ^ supplicio deleanlur qui nec Deum liment, nec Ec-
quid Ecclesia., quse adversus eam conventicula va;vi- clesse deferunl, nec sanctos diligunt, nec censuram
titis, quoepeccalormn remisrio, quas carnis resuv- canonum reverentur. Sed o mira patris et inolita
reclio, quse vila oeterna, quis interitus sempiternus. pietas! Dei Filium imitans pro malefaclorum salule
Hsec autem omnia diffusius prosequilur sermo ejus. judicm deprecatur, qui tandem ejus precibus et re-
Quidplura? Fidem unanimiter catholici confilentur, verentia temperatur. 0 quantus luetus fiJelium !
lioereliciconfunduntur, confusi fugiunt, et ad argu- quanta proecipuelamer.ta el genritus egenorum ! Lu-
mcnta nequitioe se convertunt. Dedit ergo certanti gent promiscui sexus viri et fcminoc, plangentes
victoriam, qui certandi dederat audaciam, et vin- commune discrimen omnium , imo et propriuin sin-
cendi fiduciam. Sic ergo Goliam robustum terribili- gulorum.
bus armis et ingenli forma munilum pastor Davidnno CAPUT Y. ,
lapidis iclu prostravit, exlerorum caslra lurbavit, Extremus S. Eleulherii morbus, mors, miracula.
Allophylos effugavit. Jam enim septuagesimum pri- * 26. Flebat ergo Raehel filium uleri sui, nec po«
inum agebat annum, cum adeptus esl triumphum, lerat consolari.
1 2i. Yulpes Samsonis etsi facies legantur haberc
n Namqnis eam nisinienlis ino.s :n funerenali
diversas, habent lamen caudas"ad invicem colligatas Flere\eet>
(Jud. xv, 4). Yidentes autem filiidamnalionis seter*oe In illis proecipuecruenlis exsequiis, quibus debet et
quomodo procedente lemporis tractu catholicorun compassionem airimus , el irrigalionem oculus, et
Ecclesia Tornaeensis meritis et virlute floreret, et ullionem judiciaria manus. Defertur ponlifex insan-
eidem de die in diem prosperitas arrideret, college- guine suo manibus bajuloruin ad doniura propriam,
runl concilium adversus Eleuiherium; quomodo eum in locum, quem supra diximus , oppidanum. Jubet
dqlo tenerenl et occiderenl, etperiret. Dicebanl cnim : stralum sibi conslrui cilicinum, el quinque supervi-
Quid faeinius, quia lric homo multa signa facil? Si vens hebdomadibus, ut sanctitas ejus excellenter
dinritlimus eum sic, probro ducimur, contemnimur, emineat, in illo lemporis intersiitio coecumilluminat,
exsufflamur : venite, occidamus eum , et eo mqrtuo afflictoset affectos variis aegritudinibusplures sanat.
ddatabitur nomen nostrum. Faclum esl igitur verbum Et jam in spirilu proesc'us morlis suoe, cum vicinam

1 Alias cap. xn. f Excusuni, Anaslasio.


'=Alias cap. xui. . h Ms., x:csrc.
'
73 S. ELEUTHEitll YITA AUCTORE GLTBERTO. 74
corporis resolulionem attenderel, indicavit adslanti- A rum firnmm stat Jidei fundamentum. Inde est quod
bus suuin cxitum imminere, et eadem hebdomada se heatus pontifex Eleutherius in extremis agens et
de carcere eorporeo, de carnis ergaslulo migratufum, accersiens Andoenum , jubet utpost ipsius palris
skut experientia declarayil per evidens argumeiiluni; e.vcessumdileelus fiiius Romam acceleret, et muiri-
27. Yidens ergo quod lransirel de hoe munio ad menla fidei, quce sanclus confeeerat", summo ponli-
patrem . cum dilexisset suos , in finem dilexit eos, fici Bonifacio repr.esentet. Et iterum conversus ad
verba proniens in morlis articulo super mel et favum orationis dulccdinem, vidit a sinislris Satanam as-
pi-oedulcia.'Monet eos super unitate.sectanda, poeui- sistentem. Yolebat eniin interrumpere sermonpm
lentia facieuda, caslilaie diligenda, patienlia acqui- oranlis, vel lirrore suoe pra'sentioc conturbare spi-
renda, vaniiale saeeulicoiilemnenda, et posl morum ritum exeuntis; sed funestus ille furcifer apparebat
exhoriationem subneclil verhis prolixioribus utilem in irrilum ei duntaxat, in quo irihil reperturus erat
de Divhritalis et humanitalis--fjac seruioncm. Mox propriuni vel funesturn. Quein sanctus objurgans
inter dolores corporis et moerores mentis , velul in verbis, confusum expellit ostenso sanctse crucis
quodam meditullio constitulus , geinitus fudit et ilc- signaculo. Hinc monemur, fralres, ut, cum extrema
tus; et in se quidem corpore patieiis, Ecclesioevero debiti iiirisimminethora, exercere nos debeat oratio,
corde compatiens, conversus ad Dominum fiJem suam K conlmua. Si enim ad ignota vel longe posita loca nos
veibis ignitis reeilal, pro amicis et ininiicis Deum in-hoc mundo transire disponimusj modo nos proxi-
cbsecrat; Eeclesiam Tornacensera, el eos qui spe- morum orationibus commendamus, modo nos ipsos
cialiler el devote lenercnl eumdem in niemoria Do- in ipso profectionis ,articulo continuaTacrymarum
mino recomnfeiidat. Yidisti, inquit, Domine, agqnem inundatione perfundimus, obsecrantes Deum, ut pla-
meum, nosti desiderium mcuin: ego ehim jam deli- cidis itinefum congressibus properemus. Etsi nqslam
bor, et viam universoe carnis ingredior : tempus est studiose manentes adhuc in soeculo islud agimus,
ut terrsc commeudes, Domine, corpus meum. Sicut quanto studiosiusin fine talia facercnos debemus?
cervus desiderat aquam fontis, Tiator finem itineris, 50. Uiide et beatus prsesul incessanler orabat ad
seryus remuneralionem operis, ita sauclus perfrui Dominum ,"jecommendans in manus ejus spirltum
co.ispeclibus ^alvaloris. Nonne nobis dixisse videlur suum : et percepto corporis et sanguiiiis Dominici
hoc verbo cunr tenderetur prolixior e.us agonia, sacramenlo ,/Corona laufeaius immarcessibili, eum.
desiderio feror, corporea rnole retrahor ? Hajic sar- ihimenso lunrine, cunclis qui aderanl videntibus et '
cinam tempore prolixo porlavi, diu super populum gaudei.libus, transiitinvitatusad Cpulas paradisi. Sic' -
mihi creditum yigHavi : vellem ab hac obedictia pretiosa roargarita quon 'am ah hominibus concul-
liberari, gravi nimis indumcnto.,'quod geslo, evspo- i(_ cata, nunc thesaurizatuf in coolis, honoratur ab an- '
iiari , subtilioi e,vesliri: in te, Donrine , confido, te gelis , fruitur proesentia Trinitalis , digna thesauro
videre desidero, le requiro, le-semper in lerii- positus"' regio, digna palalio, digna ccelo : nee amplius erga-
colui, cui metota dilectionedevovi: liberame, Domine stulo clauditur, paupertale prenritur, exsilio relega-
Deus meus, qui es in sseculorum soeculabenedielus. tur, sed libere contemplatur. Hic esl enim B. Eleu-'
28. Et ecce mox certum exauditionis indiaum, per - therius , proprius apostolus Tornacensis evangelico
ispectum ^cilicel et audilum. Fulgor enim magnus ministerio, martyr sanguine proprio. Martyrem enim
apparuit: vox de ccelovelut alarum aquiloesonuit : ' causa facit et pcena: causa fuit in eo martyrii libertas
Eleulheri, tua est exaudita deprccalio^ dignus est fidei catholicoe, pcena fuil acerbitas passionis illalas.
enim operarius cibo suo ; Trinitalem catholice col- Confessofem eum nilrilominus reddidit rigor absli-'
laudasti, viriliter et sollicite decertasli : iiunc vero^' nenlise, vigor pcenilentioe: Virginem menlis puritas,
fmaliter exaudiiionis efflcaciam reportasti; quod et carnis integritas, qujbus eifiicuit graliose , nunc
coepisli, perfice serve meus , ne pbsl bonum flnem vero floret in patria gloriose.
ducatur in irrilum. Liber bonus evacuabitur , sed 31. tradidit gloriosns pon-
- tifex Hujus corpus sepulturse
reslaurabitur, in ignis incendium jacietur, sedvo-" Noviomensis et confessor Christi Medardus, ei-
lmiias -Dominiest, ut post hoec Ecclesioereveletur..' j/dem in Tornacensis populi regimen proxime succes'-;
llis dictis, vox audita cuni claritale visa disparuit. - surus, et solemnibus procuralis exsequiis, qusc magis
Sanctus autem in gratiarum actiones mirabiliter mox sunt vivorum solatia, quam subsidia mortuorum, illud
erupil. Quasqui videredesiderat; sermones ejus, quos venerabile sancti Spiritus-organum de communi con-
propriis loeis factos -causa vitandse prolixitatis omi- silio in B. Pelri Blandiniensis ecclesia est sepultum :
simus, diligenter legat. ut, qui fidem puer inler infideles tenuit, adolescens
1 29. Solliciludine non
pigros semper legimus , eamdem docuit, pro qua veleranus occubuit, in illius
exslilisse sanctos; et, quoniam haerelicorum sermo tumularetur ecclesia, cujus fldes perseverabit in soe-
- serpit ut cancer, libros et sermones
multiplices con- culum-illibala.
2 52. a Vere
slruxerunt, ne iidei valluni irrumperelur, vel perti- pretiosa est in eoilspectu Domini
naciter, vel lalenter, et Ideo per documenta sancto- mors sanctorum, sicut in die depositionls confesso-
1 Alias cap.' xiv. catuiii ab Heydilone epineopo, et post eievai;o-
1 Alias cap. xv. nem corporis ac miraeula tunc facta narratur, et
* Hqc miraculura in Yila Eleutherii ex mss.Cor- melius. Nam S. Eligius et Amandus soeculoseptiino
uelii biiunii et Tornacensi dicitur seriotori
" indi- floruerunt, ac mortui sunt. ille anno 065. hi'c anno
PATIIOL. LXV. , 3
75 ' S. "ELEUTHERn VITA
AUCTORE GUIBERTO. 7J-
lis Christi factuin est manifestum. Qusedam enim A j videnlia , quod dignilas cathedrae Tornacensis in
inulier coecaet inuta, dum ante altare ducilur, ducta B. Medardo perdita, per B. Medardi filium fuil Tor-
dimittitur, dimissa soporatur, soporala curatur. So- nacensibus restituta.
porata riquidem modicum,'visionemvidil, quoeaurem
exterius ei.lem aperuit, dum revelavit inlerius inlel- CAPUT YI
lecium. Quid ^plura ? Locutionis usum mulier recu- Eievttt',0 corporis S. Eleutlierii, mortuus resusciiatus,
peravit et visum. Apparuit enim mulieri gloriosus wyri sanuii.
E54. Igitur in illius fluentls
pontifex Eieulherius cum Chrisli martyribus Nicasio lemporis intercapedine,
etPiato, sanctisque confessoribus Eligio et Amando; quo duai diciae diceceses legunlur unitoe, prsesidcbat
qui signum crucis mulieris impressit oculis, et quasi Heiclilo, vir inulto proeditus prscconio, * vigesimus
baculum igneum ori ejus injiciens , curavit cegritu- sextus a B. Eleutherio, cujus tempore grassata *Je-
dines palientis. 0 Chrisli confessor et marlyr, nie- gitur Normannica rabies in d Tornaco. Temporibus
rito venerabilis Eleutberi, qui genrino gratioeprivi- aulem dicti pontiiieis, mirificavit amplius Doininus
legio nrililantem Ecclesiam illuslrasli, fragilitatis sanctum suum : revelavit Cbristi fidelibus confesso-
nostroe defectus oculo respice pietalis : et tui prsesi- reni Eleutherium, non sustinens amplius e Occultari
dio palronatus, nostros, pater, expone gemitus ante 'g tain venerabilis glebam corporis; lam pretiosum
divinseproesentiainmajestalis, ut exuti tunicoemor- oerarium , tam nobile margaritum , el cujus spiritus
talis onere, liberali concupiscentioc carnalis inquie- jain gloria coronatus fulgebat in coelis, ejus corpus
^tudine , lui simus participes hravii et coronsc , proe- sepultune tradilum, singulari gratia venustatum jam
stanle DonriuoJesu Chrislo, cui cum Palre et Spirilu spirabat in lerris. Faclum esl igiiur, ul quxdam
sanclo esl oranis honor et gloria sine fine. Amen. Tornacensis malrona, nomine Tbecla, nobilis genere,
' 55. Regimini Tornacensis Ecclesioe venerabilis morum nobilior dignitate, dum purgatis sensibus
Christi conlessor et ponlifex Eleutherius annis qua- cordis et roente quietceret, et oculis corporis obdor-
draginla quinque legitur proefuisse'qui naturae soluto niissel, abriperetur in spiritu, el fieret in excessu.
debito, coelo quoque reddilo spiritu, lidelem meruit Videbatur eiiim sibi videre quasi per somnium ho-
-habere suecessorem, bealum scilicet Medardum No- nnnem dealbatum, blandum, amabilem, alacrem et
'viomensem episcopum , quem , dura adhuc viveret, modestum : admonetur secielius ab eodem nt pergat
debilitate confractus et senio, ° pro consecrandis ec- Blandinium , reperlura B. Eleulherii reliquias inler
•clesiis et ordinibus celebrandis habuerat adjulorem : corpora sepulta sanctoruin. Admonetur nihilomiiius
-ct sic procedente postmodum prolixioris temporis ut eat ad episcopum Heidiloneim,et eidem sibi faclam
referat visionem. Quoedum differt exsequi quod ju-
rspalio , proefuit unicus lantum pontifex in Noviomo ^
pariter el Tornaco. Annis enim amplius quam sex- betur, succedenlibus noctibus, eadem sibi visio terlio
cenlis proprio viduata pastore legitur civitas Torna- proesenlalur :
•censis. Sed benedictus Dei Filius, qui dispendiis com- Thecla soror, quoele suspensam insomnia lerrenl?
Non est insomnium vel •Somniumphanlaslicum, qu<?4
patitur animarum, dispersos colligens, et lapsos eri-
gens secundum modum et ordinem opportunum. vidisti, sed magis describendum oraculo, vel verius
Auno siquidem incarnalionis Doniinicse millesimo limpidissimsevisioni.
centesimo quadragesimo sexto, prsesidente papa Eu- HiPrenlnifixi prelore vullus
genio, patrocinante B. Bernardo, restitutus est pro- Yerbuqup,nee plaedammeinbrisdatcura quietem.
prius episcopus in Tornaco. Tunc enim Anselmus, 55. Quod igitur vidil terlio repetitum, factuni est
ecclesiaeB. Medardi Suessionensis dudum monachus, ei certiludinis argumentum. Mane faclo Thecla con-
merito famoe et vilseconspicuus , cum jam pluribus surgensaggredilurprofeetionem, exsequiturvisionem,
annis abbatis gessisset officium in ecclesia B. Yin- revelat Heidiloni pontifici visionem, eonvocanlur
centii Laudunensis., Romse b est in cpiscopum ab proesules urbium vicinarum , celebrantur solemnia
Eugenio consecratus, qui post reslilutionem calhe- voliva missarum, et, oratione fusa fervenlius, onines
dj-alis.regiminisin Tornaco primus dignitalem habuit, -jj lam promiscui sexus quam differenlis stalus, cum
infulalus; et sic divina gestum crcdimus esse Pro- limore reverenlioc ad locum veniunt deslinatum.

' * Alias Viierbi IXcalendas Augusti indict. 9, incarnatioids


xvi.
5 Alias cap.
cap. xvn. . Dmninkm, an. 1146, ponlificalus vero domini papm
684, uti 6 Februarii ad hujus Yilam probavimus. In Eugenii anno 2.
° Consule Galliam Chrislianam Ciaudii B.oberli,-a
liluiis capitum post prsefationem posilis inlerponeba-
lur hic cap. xsi tilulus": De translalione corporis quo eliam xxvi statuitur Hedilo.
S. Eleulheriiad civilalem Tornacensem, quod caput 4 Chronicon de Northmannorum geslis ad an. 896
ultimo loco positum est, forsan ab alio erroremtSui- deduclum lomo 11Chesnei pag. 527 acl an. 880 haie
.berti eraendante. tradit :- Norlhmanni Tornacum civilatem ei omnia
a Hocceadem ex chronico ms. Tornacensi refert monasleria supra Sculdis fluvium ferro et igni deva-
Buzelinus : silent vetustiores scriplores. In excusa slant, interfectis acco'llsierrm atqne c .pttvalis , etc.' '
conservandis. '
iegilur, pro Cognatus pluribus calamitatem " Tomacensibus illatain
*>Domiuica die medioe Quadragesimse. At bulla prosequitur lib. u, cap. 70.
e Excusum, ocadium.
separalionis episcopaluum Noviomensis et Torna- i
•censis exstat apud Cogpalum lib. i\, cap. 415, data
77 . S. ELEUTHERll YITA AUCTORE GUIBERTO., • 78"
Episcopi vero sarculos habentes in manibus compe- jA Puer roortuus jacebai in leclulo ejus, et incubuit
lentes, quasi effodicntes thesaurum, gavisi sunt ve- Eliseus super puerum, posuitque os suum super cs
henienler, cum invenere sepulcrum : et, elevato ejus, el oculos suos snper oculos ejus, et manus suas
corpore de sarcophago, geminalur lrelitia lam in po- super nianus ejus, et incurvavit se super eum, et
pulo quam in clero. calefacta esl caro pueri. Os siquidem blandoe propi-
56. Thecla vero percipiens revelalionis suse sti- liationis et obsecrationis ad Deum oculos pioemise-"
pendium, orans eadem hora demigrans perrexil ad rationis ,el manus eflicacis operationis adhibuit, et
Dominum, postquam percepit a prsesule Dominici sic morluus resurrexit. Sic eliam sui ducis insignia
corporis sacramenlum. 0 felix matronoe Iransitus, renovabanlur in nriliie. qui .defunctum •>reddidit
non inleritus, de quo jocundatur imprimis sanctorum unicuin matri suse. Accepit ilaque mulier de resur-
exercitus laurea coronatus. A facie quidem maliiise rectione filium suum. Revirescil commune gaudium,,
justa collecta est et rapta , ne nialilia for^an intelle- commendatur sancli palrocinium, comprobatur ejus _
ctum ipsius immutaret. saactilas, pielas et potestas per indicium mullipliciter
1 o7. Dum sic jugis solemnilas tenderetur, ecce manifestum. 0 mira bonilas et
stupenda, dum in ea1
gaudii materia renovatur. Inlravit enim mulier vidua, dem solemnitate suscilalur juvenis, morilurque nia-
pro defuncto filio desolata. Quem cum misisset in _Btrona! Scriplum cst enim de Domino (Deut. xxxu,
agruin causa custodiendi pecoris, puerum doeinon 59) : Ego occidam, et ego yivere faciam : perculiam
impetiit, cujus erat simHiludo et species ut leonis, el sanabo. Sed ulrobiqne pielas, dum juvenis revo-
qui de saltu procedens el rugiens, impetens et otci- cabalur ad graliara, matrona vero nobilis et jam
dens, illico fugit, et in latebrosa nemora se recepit. Christo sponso nubilis vocabatur ad gloriam. .
Cognita maler misera trislis eventus serie, resoluta 59. Quid inler hocc, fratres, animadvertilis ? nisi
muhehri molliiie, gemitibus indulget el lacryrois, et quod de mortuis fiebat liquidurn arguraentum, quod
erebris suspiriis intabescit, ut, elsi matrein nescias, ad ejus transierat Sanclus consorlium qui vitoe et
matrem agnoscas : manifestat doloris affectum, el in mortis habet imperium ? Aut certe, quia fldes resur-
modo dolendi lacrymarum excessum, et sicut Jacob, rectionis propria est catbolicoereligionis, decebal ut
filium existimans a heslia devoratum, planctum age- fifles,quamSanctus docueral verbo, in ejus elevalione
bat contiiuumi, Puer unicus non comparebat, et ideo confirmaretur exempl.o, nam si suscitaius est raor-
niulier Solalimii non habebat. Yersa' esl solemniuis • luus, et nos similiter resurgemus. Suscltatio mortuo-
iri moerorem,iu compassionem kclitia. Clerus et p»- rum resurreclionis esl qualecunque vesligium, eo
pulus inlernum Iacrymis egerebat dolorem, et indultis quod ulrobique revocatur ad vilam quod fuerat viia
paulisper suspiriis, recuperata speia flducia, B. Eleu- Q privalum. Sed tamen suscitationis et resurrectipnis
therium deprccalur , ut ejus filius suscitelur. Com- est differentia , cum suscitatus revocatur ad te.mpus
patiens clerus et populus, idem flagitabat votis et ut ilerum migralurus e vita ; in resurreclione vero
precibus. Vere secundum sententiam Domini (Maitli. vita huraana perpetuabilur in octernuro, vel in gloria
xxi, 22): Impossibile est oratiohes plurium non exau- vel in paena. Sive hoc aliquis, sive aliud dixerit, certi
diri, Benediclus uempeDominus, quipost tempestatem sumus juvenem resuscilalum ad Dei gloriam et ad
tranquillum facit, el post luctum consolationem in- sancti pontificis efficaciam comprobandam. Uride et
ducit.: nubilo siquidem repulso trislitise, protinus in- de Lazaro resuscitando legilur (Joan. xi, 4) : Infir-
troduxit serenum Iselitise. Motus est terros locus in mitas hsee non est ad moriem, sed ut per eanfFilius
quo puer jacebat exanimis, et subilo circumfifsil hominis clarificetur. El si quid eorum quoeDominus
, eum clarilas immensa de cuelis. Resuscitatus est facere non disponit aliquis sanctorum rogaverit,
puer, iseiifieala est mulier, magiiiflcalus est in po- nullo modo fieri Dominusid permittil. Ex quo plane
pulo gloriosns Christi pontifex et minister, el post concluditur ut si quid a Domino sanclorum precibus
ejus resurreetionenvqui mortuus fuerat aperire ccepit; obtinetur, eoruin in ccelis efficacia declarelur.
beati ponlificis pielatem, et datam eidera a Doniinoi 3 40. Sed ecce , dum nriraculis quse dies sanclus
ccelilus potestalem. Quid enim illius potenlioe polest, pj elevationis attulil vacabamus, digressionem aliquan-
objiei, qui Omnipotentem concordem babet ejus per lulam passi sumus. Nam et fluvius dum per alveum
omnia volunlati? Quid enim mirum si sancti jam ini defluit, si valles concavas ex lalere conlingit, in eas
anima Christo conformes effecli pro dispensationej illico sui impelus cursum divertit, et in alveum post-
prsesenli circa res corporalcs nrira faciunl, ipsoi modum se refundit. Yenatoribns eliam solet contin-
proeslanle, cujus gratia jam parlicipes ejus "divini- gere ut desistant a hestia, quam sectantur, si forte
tatis existunt? viderinl aliam ex inopinato slatim emergere. Repetat
•*58. Yere prophela magnus Indie declarationis suae . igitur fluviusalvei eonsuetam viam, venalor sectatam
surgens apparuit, qui filiuni viduse tam solemniterr bestiam , stylus maleriam inchoatam. Nemus eliam
suscitavit. Nonne jam iinplebatur in Sancto spirilus• contra legera in templo Domini plantamus, si tanlum
Elisei, cum filius suscilalus redditus fuisse iegilurr verhornm foliis insistamus. Certum est enim quoties
Sunamilidi? sicut scriplum est (IV Reg. iv, 54) : in foliis segetis culrai proflciunt, niinori plenitudine
1 Alias cap. xvni. a Excusum, fidei.
c Alias cap. xix. b ln eodem hoec interponuutur, in civilate Naim
* Alias cap. xx.
filium vidum.
7« S. ELEUTHERH VITA ABCTOREGUIBERTO. 80
spicaruin grana turgescunt. Igiturin illa die solemni, .A"dicii,sicinnocentia destruitur, ubi tyrannizans soevitia
qu.am-sumushactenusproseculi, Dominus ad sancli debaccbatur.
pontiflcis declarationem duobus cxcis oculorum re- s 42. Non obliviscilur nrisereri Deus . sed justum
stituitvisionem rcontinuantur gaudia gaudiis, dum in tribulalione liberal, cum probatur pcr palientiant
succedunl ad invicem signa signis. Eadem enim die ejus virtus. Nec conlurhat juslum , quiilquid eidem
tres paralylici sunl curali, dum redditur ad inslru- acciderit, sed imnrinente lentalionis articulo se ad
menta sensuum transitus spiritui animali, et sic Dominum in oralione converlit. Unde Feriolus mor-
merabris stupidis et insensibilibus restituitur ple- tis cxspectans sentenliam , dum anle Blairdiniensem
narie sensus et molus. Claudus etiam in virtute de- transiret Ecclesiara , ubi congregalus erat clerus et
ficiens progressiva, consolidatis planlis et basibus, populus ad sancti confessoris Eleuiherii raemoriaro
statim exsiliens ambulabat. Mulier eliam iluxum cclcbrandam , ad oralionem converlitur, el Clirisli
sanguinis diu passa Jegitur ipso die sancti confe so- confessorem tolo cordis affeclu suscilans devolissime
ris precibus ab segriludiiie prislina hberata. Hoee deprecatur, et commemorans martyrii bravium, con-
igilur el bujusmodi, lam ardua, lam insolila, supra fessoris lilulum , virginitatis prseconium illibatum,
spem ,et facultatem admirantium existentia, mani- poslulal auxilium opportunum. 0 sancte, inquil, prae-
festant .expresse reverentiam, quse sanclo fiebat pon- g; sul Eieulheri, si vera sunt quoe de tuis' audivi me-
lifici, Domino placuisse, qui sic suum declaravit ritis, oppresso subveni; vinelum libera per tuoe pie-
sanctum , ut in necessilatibus exislentes portus sola- tatis mysterium. His diclis, de satellitum manibus
tium invenirenl, adcujus patrocinium fugerent. sicut liber evadit, el ad ecclesiam concilo gradu pergit :
ad auxilium opportunum. et dum staret ante sepulcrum beali confessoris in
CAPUT VII. ecclesia, vincula, quibus tenebatur adstrictus, repen-
tino molu soluta sunt, et calena divisa.
i.rpe S. F.leutlieriiFeriolusvinclus solvitur, Libertinus
a morie suscilatur. 45. Tune pestesErebi, sc leris conlasia,mousra
' '41. Crebrescebant' de die in diem Christi ma- Inferni, civesP u onis,mortisalumni,
Tartareumchaosegressi,fundunlurin orbem,
Conciliumdeforriiemovenl,glomeraiiturin iinuin
gnalia, fulgebant luce clarius miracula per Sancli
nierita, concurrebat ad Blandinium catervatim fre- Qui nec Deo gloriam, nec loco reverentiam, nec mi-
quentia populorum. Odor bonus occultari non pote- sero misericordiam, nec innocenti justiliam exhibeh-
rat, sed de gpnte m genlem pertransiens, de regno les, et qui in sordibus fueranl amplius sordescentes,
ad populum allerum exhalabat. In odorem enim un-' probnefas! catenani ilerato collo ejus injiciunt', ma-
guenlorum Sancti Tornacense territorium visitabant nus vinciunt, ut abscedal a septis ecclesise, flagellis
alienigenoeperegrini. Secundo igilur elevalionis ipsius G et nriirisconcitant ct propellunt.
anno, sacerdos quidam, nonrine Feriolus, a Yienna Oiiicltnle immanesunsjuim gessissereruntur
Tornacum venerat peregrinus. Qui cum esset inun- VelSinon Punicapinu \el rupe profiinda
Scyron,\el PlialaiUtauro, velcaicere SjIlaV
•clus oleo pietatis et profusus cxterius ad opera cari- Omnes sitiunt innocentem, omnes unani-
sanguinem
tatis erga misero niisericorditer se agebat, super miter pari voto configere crucis palibulo sanctum
quem periluri benediclio veniebal. Erat aulem in Doiminisacerdotem.
diebus illis Libertinus quidamlribunus populi Torna-
• censis. Hic hominem quemdam, poenoemortis addi- (.uis furor' o cives,quselanlalicenliaferri?
1ctum, stipatus populi multitudine, perlrahebat mise- Slans autem ante sepulcrum beati confessoris Ferio-
lus inter timoris el fiducise terminos conslilutus,
rabiliter ad tormenium. Intuens eum Feriolus, et sancti
proecoiriareplicat, replicans obsecrat, obse-
patienti •compassus, devote tribunum obsecral ul crans impetrat, impetrans liber exsultat, el ex inti-
damnalo nrisericorditer condescendat. Ille vero mo- nris Domino sabbatizat. Posilus
nilis acrior precibusque insolenlior est effectus, et cuneos timens et igitur inter hostinm
tremens, ad ccelum elevans oculos,
offensionem aiiimi loquebatur sine causa et titulo : confessorenfDomini
depiecalur , ut humililalis ejus
vultus irrationabiliter inflammatus; os enim turbi- _ oralio non
dnm , corpus trepidum , truces oculi, spuma cande- Christi spernalur. 0 gloriose , inquil, ponlifex
Eleulheri. lu Blandam tribuni filiam , divino
scens, facies fervescens, clamor immanis, nec parcejis beneplacito tuo nierito suscitasti;
satis indicare palrem virginis, et
©pprobriis., poteranl passionem cordis populum Tornacensem jugo fidei calhoiicoesubnri-
irati, et conversus ad sateltites: Ite, inquit, et arripile sisti. Per te mulieris viduoefilius legitur mirifice sus-
sacerdotem hunc sacrilegum , el vinclum calenis ad citalus: le
coeci, te iriutimirificant, tua miraculorum
patibuli .ducite crucialiim. Vere secundum judicem
el opera Deum laudarit. Tuam, pater, invoco pietatem,
populi nrinislcr ejus. Unde et dum superbiret im- ut luam ilerum manum mihi senliam adjutrieem.
pius, pauper injuste duris est compedibus obligalus. Mirum visu : repente catena solvitur, soluta frangitur,
Semper virtus est contraria vitiosis, sacrilegis exosa fracta prosilit, prosiliens tribunum in media faeie
sanctitas, corruplis inlegritas, luxuriosis frugalitas, percutit, el percussum occidit.
crudelibus dura misericordia; sed et impiis pietas Div.rso imerea miscenturiuoenialuctu.
non ferenda. Sic judicant impii sedentes in loco ju- 3 44. Sed uxor tribuni
, prsecipue fortuito cruciatur
1 Alias
cap. xxi. , - 3 Alias cap. XMII.
-5Alias cap. xxn.
v
81 S. ELEUTHERII VITA AUCTOREGUIBERTO, 82.
evenlu, cujus solerlia corpus exstincti deferlur A mullo tempore Sanclus in palria sua.
Blaiidinium : staluitur anle sepulcrum bealissimi . 47. Libertinus aulem tribunus tandem solulo na-
confcssoris, triste piaculum suis, turpe speclaculum turse debito in sancta confessione, in 'fide catholica,.
alienis. S. Eleutherium humiliter obsecrant, et pro in spe communi, in caritale non ficta, in manu Db-
• suscilalione niortui devolis oralionibus excitant el roini spirilum commendavitj et cum Censorino Cne>-
invitant. (Sed Sancti caritas nunquam excidil, quia sare iribuno Scandiniensi in B. M&riseYirginis eccle-
jam Deo conjunclus, etsi Tragilitalis a symptomaia, sia requiescil: el ut cesset omne figmentum, evane-
caritalis visceranon abjecit. Nam in quemdam divi- scat humanum commentum,' catena , de qua supra
num mulalus affectum, qui.dpossel sapere, quid elar- dictum est, Yiennam delata est in rei. mirabilis et
'
giri miseris , nisi[iuni? Nam si Deus carilas est, mernorabilis eliicax arguraenlum.
quanto quis Deo propius conjungitur, tanto caritale CAPUT VUI.
plenior comprobatur. Cum igilur una pro tribuno Translalio corporis S. Eleulherii in urbenf
fienles implorarent misericordiam confessoris, fulsit Tornucensem.
immensa clarilas ex supernis, et vox insuper est ' 48. Factum est in diebus illis miraculum nulla
audila de ccelis. Orate, inquit, presbyterum, ut oret temporis antiquitale delendum. Clarescebant magis eU
pro Liberlino DonrinumJesum Christum. Assistenles n magis merila confessoris, laudabantur in eo>magna-
. neminera quidem viderunt, vocem tamen nihilomiiius , lia Crealoris. Cives igilur Tornacenses, sancti corporis
audieVunt.Instanles igitur oralioni, crebrius reliquias absentiamamplius non ferenles, Blandinium prope-
confessoris Feriolus super defuncli corpus imposuit, rant, ecclesiam iniranl, reliquias sanctas inveniuut,
el post horam uiidecimara, qui mortuus fueral, re- inventas accipiunt, acceplas deferunt, ut in ecclesia
iurrexit. B. MarioeVirginis eas exponant magnificenlius et re-
43. Conlicui-reoninesiulentique oia tpnebant, condant. Sic enim de divina Justilia credimusordi-
cum ea quae mortuus viderat audiebant. Referebal natuin, ut qui persecutione grassante latuerat apud
eis occursus dsemonum, diversitatem pcenarum, quse Blandinium, ibidem acciperet quasi latenlent sepul-
non solum juxta verbum propbetcum, sedetjuxta turoelocum. Et qui postmodum pontiiicatus sollicitu-
versum poeticum sensum excedebant humanuiu. Unde dinem adminislraverat in propalulo , clarescenlibus
Mantuanus ille poelarum egregius ait (Mneid. vi): ejus meritis collocaretur clarius in Tor Cives
Nonmiriisilingua?centumsint, oraque centum, ergo proedicli, sancti corporis secum ferentes reli-
Ferrea vox, omuesscelerumlomprendiTelormas,- quias , revertebanlur ad urbem cum Isetilia, sicut
Omnia.oenaruuipereunere nomiuapossim. exsultare victores sunt soliti capta proeda.
Referebat frequenler idem tribunus animse suse tri- •49. Intuentes aulem habilatores illius terriloriis
r
stem exitum, et formidabilem , et- catervam doerao- Tornacenses reliquias cum violentia deferentes,
num allenlius exspectantem. Qui cum in occursum ipsiin certaininapuguse
properassent paventis animae, prohibiti sunt tam ab Succerluul,animasi|uqui aperta periculamitlunt.
Iutendunlacres arcus amenlaquetorquent.
archangelo Michaele, quam ah Eleutherio confessore. Sternilur ecce solurntelis, pugnaasperaMirgit.
Sie ergo dsemones sunl frustrali, quia missa est ani- Ergosagilla >olntprasiiuntiamorlis, ei liOilem
Impeluosapetit : qua;n tolis viribusactam,
nia corpus revisere proprium et reverti. Motu reflexo reversam in se cum vulnere cepil, qul
46. Solebat eliam idem Libertinus tribunus inler
confessoris notilia sagittam eniisil.
csetera recitare, quod gloriosi ConBxipropriistelis tur'.aniiir a_re»lps:
multorum spatiis lemporum velut oblitterata fieret P.gritat affixusvaginsemucro, nec extra
lle laciliprodillongolorpore quiesce is,
etdeleta; sed^in novissimis temporibus, cum mun- Dcnegat officiumvariodelirusiu iciu.
dus ad seneclam vergeret, in novam adolescentiam Mira res. Quidam insectantium vulnerati, quidarii
memoria refloreret. Quod jam.nostris pro parle tem- etiam csecitate percussi, quidam autem in via semia-
poribus implelum cernimus et dolemus. Quin imo, nimes sunt relicli. Et quia .nullus civiuin vulnus
si digna vox est beneficium capienlem obligatum ad
' excepit, Deo gratiarum acliones exsoivunl, et sicad
antidora se quoclibetprofiteri, etsi nihil dignum con- _
propria revertenles.
fessori Chrisli possimus retribuere, qui civitalem LaBiitiaque fieniuiit,animosquead siilera lullunl.
Tornacensem el ejus confiniasolidavit in fide, lamen 50. Et ita cum totins gaudio civitatis-in ecclesia
in copiosis actionibus graliarum debemus ejus me- Dei genitricis Marioccollocalum est cor,pus"glorio-
moriam in cordium nostrormn penelralibus sigillare. sissimi confessoris Occarrebant Sancli reliquiis.para-
Quod si non fecerimus, vereor ne vel indevotionis; lysi laborantes; vociferabantur in plalea sedenles,
staluam, vel ingralitudinis simulacrum adoremus. qui reliquiarum aUa&u.viginii tpjinque numero con
Infausta hoec prodigiorum soboles, quarum prima " secuti sunt plenariesaijilales. Porrigebantur miracula
jnformis, secunda infamis, utraque sine laude, neutra de die in diem Sancti meritis. Unde et illis diebus
est sine sorde. Indevolionis enim obscuritas, et in- coeciseptem consecuti sunt beneflcium visionis, prse-
gratiludinis obscenitas beneficia proeterila sepeliui.t, - stante Doniino Jesu Chrislo, qui cum Patre el Spi-
prsesenliacorrumpunl, fulura repellunl. Harum fa- rilu sanclo vivit et regnal in siccula soeculorum.'
ctum est incuria, ul non fuerit in henore debito Amen. ,
1 Alias cap. xnv. i " Iu excuso, stjntheomata. -,
63 S. ELEUTIIERII TORNACEXSISEPlSCOPI *f

SERMONES S. ELEUTHERII.

SERMO, SEU CONFESSIO1)ESS. TRINITATE. A rus Deus, cujus Trinitas in personis veneranda est,
Dileclissimi, Domiuuin oninium Cbrislum Jesum uiiilns in substantia adoranda est. Trinilas perfecta
confilentes, sanctanique Triiiltatem unitate vencran- gloria, regnum sempilernum, regnum perenne e«
tes, ipsi soli subjecli estote, Deum immorlalem li- inilividiium. Nunquam enim defuit filius Pairi ,
mete, cui est honor in soccula sempilerna. Trinitas aut filio Spiritus. S. Paler sequalis Fillo unige-
sancla Deus, unusDeussiquidcm Pater Verbi vivenlis, nito : Filius par Palri ingenito secundum poten-
perfeclus perfecli genitor est, qui neque ab aliquo tinii divinitalis : minor autem in susceplione nos-
inilium habuit, neque in aliquo finein continebit. Qui trx liumaiiiintis Spiritus quoque sanctus non minor
enim ratione Pater iiigenitus filii uiiigeniii ab alio Polre et Filio, sed coeelernus consolator mcerentium,
esse haberel, qui « et w erat, et est. Unicus aulem forlitudo fragilium, septiformis, sempiternus et gra-
Filius Dei ex unoPalre Deo nasci voluil, qui est sa- tioe largitor subtilliinus. Filius verus vera imago pa-
pienlia Patris, per quem omnia creata sunt quoe exi- ternse lucis, et verus splendor internoe clarilalis, vo-
stunt, quce Horcnt, qiioe floruerunt: quoenascentur, lens omnesiiomines ad agiiitionem sui nominis per-
quoeperibiint. Filius verus de Palre vero, oeternus de venire, propter salulem eorum et peecatorum ablu-
xterno, immorlalis ue immortali, incorruptibilis de tionem de coelestibus ad terrena descendit. lncarna-
incorruptibili, invisibilis de invisibili, el unus Spiri- jj tus est, homo faclus est, passus est, deinde factus
tus sanctus, in quo permanet perfecta vita creden- obediens usque ad morlem. De cujus obedientia Pan-
tium, in quo sanctitas et sanctitatis fons et niinistra- lus aposlolus allestalur, diccns : Ctim estet Fili>it
tor verococdificalionis:per qiiero Deus in omnescre- Dei didicit ex his qum pussus esl obedienliam: et con-
denles el*super oiniics, el Filius, qui per omnes. summalus factus est emnibtts obtemperanlibus sibi
.Liamvis vero Pater a nullo esse babeat, Filiusque causa salulis mternm, appeUalus pontifex a Deosecun-
fcb ipso oriri oblineat, et Spiritus sanctus ab utroque dtim ordinem Melchisedech.Uem eliam Christus die
procedat, non taincn lri Ires dii sunt, sed unus el ve- teriia'.-»mortuis resurrexit, deinde in roelos, undo
' - ' ' £5
"$5 SERMONES.- - N
descenderal, ascendil, et caplivilalem nostram adnri- A Scripluras carne' perpessus est, el eral ih crucifixo
rabili rirlule sua duxil caplivam.Omnes igitur calho- corpore proprise carnis impassibililer adse referens-
Lcse fidei servientes credant illura inde venturum, et passionem.Gralia autem Dei pro omnibus horiiinibus
mortuos et viyos judicaturum. Illos autcm qui Chri- inortem gustavit, tradens eliam proprium corpus,,
stum converlibilem vel commulabilem asserunt san- quamvis naturaliler ipse sil vita efresurreetio mor-
claet catholica anathematizare debetEccIesia. Igilur tuorum. Nam ul morlem ineffabili potentia, et admi-
homo factus, id est carnem de sancta Yirgine Maria rabili virtute sua, et inscstimabili magiiificenlia prb--
suseipiens, quamvis factus sit in assumplione carnis culcarel, et prius in carne sua primogeiiiliis ex mor-
ct sanguinis, tamen id quod eral, Deus natura scilicet tuis fierei, et primitise dormienlium, viamque facerel '
et veriiate persistens. Nec carnem dicile in deitalis na- humanoc nalnrse ad incorruplionis recursura, graiia
turam esse conversam; necin subslantiam carnis in- Dei pro omnibus, ut diclum est morlem guslavit, ei
separabilem Dei verbi essentiam eommutatam. Inse- tertia die resuigens ssevissimasfauces inferni exspo—
parabilis enim, et incommutabilis, et inconvertibilis liavit. Et ideo, licct dicalur quod per hominem facta /
cst, idemque secundum Scripturas perinaiiet Dominus est resurrectio mortuorura, tamen inlelligere debetis -
omnipotens, qui est benedictus in sseculorumsoecula. bominem factum, verbum quod ex Deo est, et per
Non polest esse major, non potest esse minor ; non B eum morlis imperium" esse destructum. Ul autem-
magnitudine terminari, non tempore comprehendi. Scriplura atteslatur, Veniet novissimis temporibm»
Quod enim cceleste est, vel divinum, est sine quanti- unus Filius el Dominus in gloria Patris, uljudicet or-
lale, et sine mole cognoscitur : neque ullis terminis bem in mquilale. Necessarium quoque est ut credatis^
pontinetur. YerbumDelsecundum subsistentiam con- incamalionem Domini nostri Jesu Christi, nativita- -
filemini, nnum adorate Filium et Dominum nostrum tera, circumcisionem, apparilionem , Evangelia, pas-
Jesum Christnm, non determinate , nec seorsum po- sionem, inortcm, resurrcctioneni, et in coelosascen- -
nite Deum et hominem, velut invicem sibi dignitatis sionem. Hoecestenim fldes reeta. Sed quoniam Deum
et auctoritalis unitate conjunctum; nec Cbristum carne unilum juxta subsistenliam virgo concepit,
s, ecialiter nominale Deum verbum, quod ex Deo est, virgo peperit, idcirco eam Christi genitricem profitea- -
-nec alium simifiter Chrislum specialiler qui de mu- rainl : non quod verbi natura existendi principium de"
liere natus est. Unum autem tantum Christum Dei carne sortita sit. Eratenim in principio Verbum, et'-
Patris verbum cura propria carne cognoscite, veue- Verbumerat apud Deum, et Deus erat Verbum:el ipse- .
renrini, adorale. Unus enim est Cbrislus Filius et estcondilor socculorum,Paler univeisilatis. Tresqui-
Deus, non velut quoclibet conjunctio habeatur in demsunlqui lestimonium dcmt in cmlorPaler, Ver—
cnitale dignilatis et aucloritatis hominis ac Dei. Nun- C bum el Spiritus sancius : hi ires vnum sunt. Igitur om-
quidnara potest nalura unire sola dignitatis sequali- nium crealorem unum in substanlia, Trinitatem in-
las ? absit. Pastor elenim dominici gregis Petrus, et personis confitemini, ut ad cceleslia gaudia pervenire
virgo electus Joannes evangelista et apostolus, ad al- mereanrini, ubi florent merita sanctorum',_quorum-.
terutrum oequalissunt dignitatis : propter quod Chri- gaudium"et exsultalio non desinel usque in s"empi.ler—
sli discipuli etverilatis testesidonei vocantur. Horum rium,regnan te Dominonostro Jesu Christo, .curaPatre
lamen ulerque non unus est. Yos ergo, fllioli mei cooelerno, cooperante gratia Spiritus sancti, cui sit"
cliarissinri, neque Deum aut Dominum, Chrisli ver- laus, imperium, per omnia soeculasxculorum. Amen..
mim, DeiPalris asserite; ne iterum aperlius in duos TRANSITCS S. ELEUTHERII EPISCOPI.
dividatis unum Christum el Dominum, et in sacrile- In illis lemporibus dum bealus Eleutherius Torna—-
gii crimen incidatis. Deum illi seipsum facicntes el censis Ecclesioeponlifex prseesset secundus, liligatio-
Dominum. Unitus quidem, sieuti diximus, Beus Ve:- magna inter Tornacenses clericos e^xorta est. Qui—
bum carni secundum subsislentiam. Deus quidem dam eniro haeretici quasdam proprioe hsereseos novi-
est omnium dominator, universitatis creator omnium, tates proferebant, et praadicationem' verilalis de-
et pretiosissimo sanguine suo redemptor hominum. < struere conabanlur, audentes mysteriiim divinocdis-
Evidenter autem denegat unitatem, qui dividil in D pensationis corrumpere, el negantes paranymphum
duos Chrislos eum qui unus est: ille aposiata est, et eceleslem partum virginis nuntiasse. Alii aulem hoe-
vere infelix, vere perpeluo cruciatui subjiciendus. relici confusionem inducenles, et unam carnis et dei-
Illi diabolus et angeli ejus in rapinam consurgunt, illi tatis naluram esse male componentes, divulgabant
mahgni spiritus in receptionem animse occurrunt: tali confusione divinam naturamunigeriilipassibilem.
lormenla illi innumerabilia proeparanlur, et hiala, et purum hominem esse qni de beatissima vii-gine
quae in vila sua egerat, oculis ejus proponuntur. Igi- Maria natus est, impudenter asserebant. Alii Yero
lur, ne in hoeeterribilia loca devenialis; confitemini Spiritui sancto adversabanlur. Alii aulemDeo devoli
quod nnus intelligatur Jesus Christus Filius Dei uiri- el servienles, ci-edebantyerilali, non obedientes fal-
genilus, una servitule cum propria carne venerandus. sltati.Tanta autem litigatio inter illos erat, utctiam
Confileminipura mente, laudale perfecto corde, glo- hseretici calholicos EcclesiseToriiacensis lilios ihva-
rificale benigno ore, qui exDeo Patre natus eslFi- - derent, etin fluvio qui dicilur Scalda multos obtrun-
iius unigenilus Deus. Quamvis jiixta naturam "suam calos submergerent. Eodem tempore bealus Torna-
expers passioirisexsliterit,pr.o nobis tamgn secundumi. ccnsis Ecclesioeantisles Romam ierat,.et secumca
4J7 - S. ELEUTHERIITORNACENSISEPISCOPI «8
put MarisejEgypliacseasporlaverat. Ipsum enim ab ,A_terno,per quem et cura quo omnia quoe continenlur
Ecclesia Tiomana beati Pelri aposloli occnlte acce- in ceelo, vel in lerra, aut in marifecit Tater. Hortor
pit, et in Ecclesia Cbristi genitricis Marioe detulit. ergo vos, dilectissimi, credite Dominumno.--trumJe-
Hoc modo Igitur \ir Dei a Roma regressus cuin ma- sum Christum propter salulem hominum et sseeuli
gna exsultatione universi populi suscipil-r. Exsultanl liherationem de coelis descendisse, incarnalum, et
clerici, et dalmalicis induti, bealo pastori suo obviam bominem esse passum sub Pilato prseside. Proelerea
procedunt, sed ex improviso gaudium omnium genri- die lertia a morluis resurrexisse, et iterum in coelos,
natur. Ipse enim ponlifex rcliquias bealoeMarioe,quoe unde descenderat, ascendisse. Hoecdecreta, iilii mei
lot et tanta mala sustinuit; aflerebat. i Cum autem charissinri, tenere et observare debetis. His yos de-
Rerviam portam intraret in eodem loco miraculum vote oporlet obtemperare, si gaudia vullis promereri
magnum a Deomanifestalum esl. Occurrentibus enim coelestia. His dogmalibus et decretis antiquorum Pa-
populis gaudentibus, similiter clericorum agminibus, trum obedite, consideiantes el lucidissime intuentes
palliatus, beatus anlistes conscendeiis montem, qui qmd sit incarnalum esse, et hominem faclum Dei
dicebalur Mons thesauri abscondili; nunc aulera di- verbum. Vos enim asserere non debelis, quo'd na-
cilur Mons S. Andrese, reliquias sancloe Marioe^Egy- tura Dei immutata sit, sed magis quod cnpulaverit
pliacse, et Humerum beali Stephani protomartyris iB sibi anima ralionabili carnem animalam, Christusque
onini populo ostendit. Subito autem circa reliquias Dei Filius irreprebensibililer, ineffabiliter, subslan-
capilis sanctoeMarisequeedamclaritas de cocloadve- tialiler homo factus sit, et filiushominis eliam sit ap-
niens apparuil : quae etiam ab omnibus visa est, do- pellatus. llaque Chrislus Jesus qui ante omnia soecula
nec inirarct eccle=iam.Chrisli geuitricis. Super Hu- ex oelerno Patre natus est, eliam ex nmliere, id est
merum autem beaii Stephani, lucidior claritas in beata Yirgine Maria carnaliler procrealus esl, non
niodum circuli quasi argentei visa est Cum vero ec- quod ccelestis ipsius natura de sancla Yirgine sum-
cles am toliiis populi vallatus caterva intrarel, qua- pserit exordium, nec propler seipsam necessehabuit
tuor viri, duoomulieres iriagna inlirmitale periclita- nasci secundo, post illam gloriosam nativitalein quam
banlur, quoevocatur ignis gehennm Tunc vir Dei pie- ' habuil ex Palre. Non enim est competens, sed magis
ti»e molus. caput anle mulieies, liumeruni auteni stultum affirmare quod Jesus Chrislus Dominus nos-
;.nle virosposuil, diceus : Oremtts omnes.Procum- ler, qui ante omnia ssecula esl cooelernus Patri,
bentibus autem ct orantibus illis ail : Sancle Ste- post generationem Patris alterius ind gueril, ut per
phane protomarlyr, succurre his hominibus: Sancla illam quam in virgine assumpsit,. esse inciperet.
Maria miserere liujus[eminei sexusi Non enim profe- Sancta aulem catholica universalis Eeclesia affirmet
clo surgemus ab oratione, donec sani efficienlur.Ad 'G et credal, quod propter salutem homiimm et pecca-
Iianc vocein oranes liberati sunt. Caro autero, quam lorum ablutionein sihinatiiram copulaveiit humanam;
in ipsa infiruritate perdiderant, restitula est in ipsa et processeril ex utero virginali, ntero impolluto, sed
hora. Mulus quoque assistens locutus est, dicens: ab angelis dignissime coeleslibus consenato. Ideo
Ecce reliquim beati Stephani el sancim Marim. Tunc asserunt illum catbolici Patres, et nos auctoritate
omnes obslupefacti admirabantur. Illis temporibus majorum carnaliter esse natum. Qui benignus etmi-
rel quioe sanctorum nec in auro vel argento pone- sericors omnes volens ad semilam deitalis conver-
banlur.Hoec acta suntnonis Octobris. Beatus siqui- tere, ex ipso virginali et incoiilaminato ulcro, ut
dem Eleulherius jam Tornacensem Ecclesiam triginta supra diclum est, secum conjunxit carnem, et gene-
annis el uno rexeral, Blandinensem vero novem. Qui rationem sustinuit earnalem, suoecarnis suamfaciens
audiens filios Ecclesiocperturbatos indoluit. Deinde nativitatem. Deinde credile ipsum crueifixum esse,
auctoritate Romani papee decrevil, quatenus omnes el tertia die a mortuis resurrexisse : non quia Deus
boereticiab ipsa civitate ejicerentur, ut Christum Dei Yerbum in sua natura sub Pilato praesidesil colaphis
Patris Filium unanimiter confiterentur. Igitur a proe- coesus,deinde patibulo crucis affixus, aut quia pro
sule coacti, diem competenlem elegerunt, injjua sy- " nobis transfixiones lancese alque clavorum, et tauta
nodum suam antistes Cbrisli Eleutherius convocaret. vulnera sustinuerit (Deus namque incorporalis et
Advenii dies in quo s^modusconvocata'erat, advene- exlrapassionem est), sed quia corpusillud, quod pro-
runt eliam filii calholici, hoereticorum sectam con- prium factum est ipsius hoecpro nobis suslinuit. Hsec
fundcntes, adfuerunt et nonnulli hoereticorum illis omnia idcirco dicilur pro omnibushominihus ajlpec-
conlradicenles. Exsurgens aulem sanctus vir Dei calorum redemptionem passus esse. In eo etenim
Eleulherius, et manu faciens silentiumait: OmnesDo- corpore quod patiebatur, inerat Deus, qni nullo modo
minum Pntrem el Ftlium ejus, cum Spiritu sancto con- pati polerat. Similiter morlem ipsius intelligere de-
filenles audite. hetis. Naturaliter enini incorruptibile est et iminorlale
SERMODE TRINTTATE. vivificans Dei verbum. Scd quoniam gralia Dei,
Credite in unum Deum, Patrcm omnipotentem, proprium corpus ipsius, juxta sententiam docloris
et in Filium ejus unicuin Dominum nostrum Jesum gentium Pauli, mortem gustavit, ideo dicitur Deus
Chrislum, qui ex Deo Pali e natus est Filius uirige- pro nobis mortem esse passus. non quia mortem ipse
nitus, immensusde immenso, immortalis de immor- expertus fuisset, qtiantum ad naturam ipsius pertmet
tali, invisibilis de invisibili, sempilernus de sempi- (idoneum siquidem non esset. sed ineplum asserere
89 SERMONES. 90
hoc), sed quod, ut superins diximus, vera caro ipsius A , Spiritus sanctus procedit. Spiritus enim sanctus mi-
inortem gustaverii. Ilacarne ipsius resurgente ilerum racula per manus sanctorum apostolorum faciens,
resurrectionein asserite, non 'quia in corruplionem Deum gloriflcabat Jesum Chrisiuni, postquam per
cecidlt, sed quod ejusdem corpus "surrexit. Itaque, gloriosam resurreclionem suam in ccelum (unde pro
dilectissiuii, deprecor fralernitatem vestram quale- ' liberatione anim_arumnostrarum descenderal) ascen-
nus Deum veruni, et Filium ejus Jesum Chrisium dil: ideo a nobis et nonnullis catholicis viris Christus
Dominumnostrum devoleveneremini, adorate beni- creditur Deus nalura existens, per Spiritum suum
gno corde, laudale pura mente, confitemini lacrymo- virlutes et gloriosa miracula genlibus per universum
sis suspiriis, non sicut hominem eum verbo glorifi- qrbem dispersis demonstrans. Inde dicebat Dominus
cantes, ne inducatis quamdam speciem divisionis, noster Jesus Christus, quia de meo dccipiet, et annun-
sed unum et eumdem honorate : quia non est corpus tiabit vobis. Sed nequaquam idem Spiritus sanclus
suum (cum quo etiam ipse -assidet Pafri) a Yerbo allerius participatione potens aut sapiens dicitur, "
alienum. Nec etiam debetis conlestari, quasi assiden- quia perfectus est per omnia et in omnibus, el nullo
tibus duobus filiis, sed uno cum carne per unitatem. penilus indigens bono. Nam paternse virlutis et sa-
Praeterea Ddes veslra credere dehet quod Chiistus pientise cceleslis, id est Filii, Spiritus sanctus credi-
Dominus nosler mediator Dei et honiinum factus est, B tur, el idcirco ipsa re et virtute subsistente virtus et
et reconciliator ad pacem Deo Patri pro nobis, offe- sapientia comprobatur. Dilectissimi fralres, bsec est
rens se in odorem suavitatis. Iileo enim dicujat per fldes recla, et omnibus calholicis viris tenenda, quam
~
prophetam Sacrificium et oblalionem noluisli; holo- nisi quisque firmiter et recte crediderit, -non poterit
causla pro peccato non tibi placuerunt, corpus autem a consortio diaboli liberari. Unum in substaiflia, tri-
perfecisli mihi. In capile scriplum est de me, ut face- num in personis confiteamini, ut ad cccleste regnuni
rem voluntatem iuatn, Deus. Proprium enim corpus pervenire et oelernis bonis perenniter gaudere me-
non pro se ipso obtulit, sed pro nobis in odorem sua- reanrini; ubi gaudcnt angeli, loelanlur apostoli, ex-
vitatis. Tralres mei, quis veslrum ultra dubitet» sultatmartyrum tuiha gloriosa, plaudil confessorum
agnum verum et immaculalum pro salute humaqi ge- et virginum calerva, quos Redemplor ihundi perenni
neris immolatum, et ah irapiis Judseis crucifixum? laurea coronat, qui vivit et regnat Deus, omnipotens,
Ipse est, qui nos per adrnirabilem virlulem et ineffa- invisibilis, .selernus, incorrupt bilis, cui est honor,'
bilem potentiam divinitatis suoeredemit, rebellesque laus, decus el imperium, potestas indeficiens, maje-
et superbos Judseos devicit, et elaustra gehennse ex- stas immarceseibilis, -gloria perpes et virtus ineffabi-
spoliavit, educens de vinculis captivatos, emittens de lis cum Patre et Spiritu sancto per infiiiita soecula
tenebrarum locis carceralos, clamantes et dicentes : C ( ssecuiorum.Amen.
0 triumphator bone sseculi, opie debellalor diabolieoe Si quis auteni his decretis conlradixerit a Patre,
fraudis, te noslra, clementissime Jesu,in his tormen- et Fiho, et Spiritu sancto, auathema sit. His diclis
torum poenis exspectabant lamenta, te, misericors beatuspontifexEleutherus sedit. Catholici autemviri
Christe, flebilium in caliginosis locis conclamabant qui ad sanctam synodum convocati erant, vocem
suspiria. Ecce advenisii quem ab antiquis temporibus cum gaudio levantes gloriflcabant'Deum, dicentes :
exspectavimus. Libera nos quem in terra posili olim Trinitalero in unitate veneramur et colimus, uriita-
devole eoluimus. Ipse est qui post destruclionem dia- lem in substanlia profllemur, et devole adoramus,
boli, et liberationem sanclorum de lenebris claman- econtra confundantur hoerelici, deiude a sacra sy-
tium die terlia resurrexil, et ascendens in reghum nodo recedunt confusi. Synodo aulem ad propria
coelestesedet ad dextram DeiPatris. Ipse est Filius reverlente, sanctus similiter Eleutherius , ad aulam
Marioe,quoevirgo de Spiritu sanclo eoncepit, quoein suam, quse in oppidano loco continebatur, cum ca-
virginitate illibata Deuni et hominem peperit, quoe tholicis viris jam sepluaginta et uno existens anno
etiam post partum Virgo el Mater Salvatoris perman- regressus esl. Interea per quinque annos Tornacen-
sit. Qui se, ut supra dictum est, hostiara immacula- sis Ecclesia, quibus sacerdos supervixil invictissimus,
tam, hostiam Deo Patri placenlera obtulit. Si quis D 1 a catholicis viris sublimatur. Inlerim auteni boereii-
autem dixerit, quia tam pro se ipso, quam pro nobis corum pars confunditur. Quid facerent? Consiliuiri"
sacrificium se Deo oblulerit, non exlremum effugiet inierunl, quid de illo fieret exquisierunt, et dicebant:
suppliciuin, sed poenas in inlerilu cum impiis dabit Si ita proevalueril apud nos, vita nostra eonteninetur;
seternas.De Spirilu quoque saneto, eum discipulis suis si aulem procvaluerimus, vicloriam laudis adepli eri-
diceret: Ille me clarificabil, hoc, filii, sentiemes unum mus. Sic illis in una dierum colloquentibus, eccebea-
Chrislum etFiliu.n, uon velut alterius gloria egeutem, tuspontifex, cum Alhai.asio diacono etAudoenofideli •
confllemini gloriam a Spiritu sancto conseeutum : discipulo ab ecclesiabealoe MarioeTornacensisegre-
quia ejusdem Spiritus me superior, me melior ipso est. chebatur; quem videiitesliaereliei posl angulum oc-
Licet vero in -substantia sua Spiritus ejus sit, et in- cullati (raultis enim modis iusidiabantur ei) dicehant:
teUigatur in persona proprietas, secundum id quod Ecce destruclor-Iegis nostroe, venile occidamus eum.
Spirilus ejus est, et.FiIius, tamen ab illo non esl alie- Igitur fustibus arj-ectis duriter ceciderunt eum, et"
nus. Appeilalus enim est Spiritus verilatis, et verilas relicto seurivivo anle
ecclesiam, plagis iiljposilis oe--
CJirislus est, Igilur a Filio sinrililer, sicut a Palre cuite, abierunl. Discipuli similiter, relicto paslore
91 S. ELEUTHERH TORNACENSISEPISCOPI 92
suo, fugerunt. Quod audiens Ceiisorinus Coesar, om- A buit, sapientiam ohtinuit, et virtutem non amisit.
nespalibulo crucis afiixisset, nisi oratio viri Dei prse- Yerbum perhibent Patres catholici Dei foftiludinem.
valuisset: fit per urbem tumultus populi, clamani Dei sapientiain, quam semper fuisse non dnbitamus,
juvenes, lugent matronoe, et virgines cinere asper- Ut aulem certius ab initio ipsam fuisse sapientiam
guntur, senes proesulemsemivivum vitlere certantes, credamus, quid dicat aperle, audiamus : Ego ex ore
ipse autem exanimis jacebat, et a sancto ejusdem Altissimi exivi. Cum enim Altissimus firmamenlum
capite, et ut ab ..ulroque latere sanguis emanabat. stabiliret, firmarel terram, et fons aqum de profundo
Tunc a civibus urbis parato, ut ipse rogaverat, stratu abyssi erumperet, ego in altissimis cum Patre eram,
cilicino, inlra domum suam delalus est: qui quinque cum ipso omnitt disponens. Et iterum dicitur : Omnis
postea vivens per hebdomadas, In ipsa inlirniilaie sapienliu a Domino Deo est, el cum ipso fuit semper,
cseeum illuminavit, el nomiullos infirmos curavil. el esi ante mvum. Ut etiam ipse Pater ostenderet ab
.Igitur finis dlerum bealissinri Eleutherii appropiavit, initio 'Verbum fujsse, apertius pronunliat dicens :
fratres suos et verse religionis eultores advocavit, et F.ruclavit cor meum Verbumbonum (Psal. XLIV,1).
palamcorpus el sanguinem Chrisli percepit, se eadem Credimus illum sic esse Deum, ut Paier semperper-
hebdomada e carcere corporeo transmigralurum proe- maneat : quoiriain Verbum, Sapientia.et Fortiludo
dixit. Quid facerent? Patrem suum coelestia deside- 13ejus est Filius. Siquidem de partu Marios Yirginis
i'are videbant, ipsumque jam deserere Christianos prophelse sunt prseconiati. De nativitate enim Christi
dellebant, quos blande alloculus ipse ait: FinemMui- I-ai.is piopheta perhibel, dicens : Ecce virgo in ulero
versmcarnis incjressurus,a Domino promissa mihi gau- "conctpiet, el pariet filium, el vocabitur cousiliuriusr
dia celerna perceplurus, liortor vos, charisshni, odia Deus fortis; cujus poteslas ei impeiium permanebit in
fugite, concordiam seminale, schismata dissipale, vir- sempiternum (lsai. ix, 7). Unigenitus itaque Patris
tutem exsequamini, mala lemporaneapro judice vestro ingenili Christus secuudum carneni ex sernine David
patiamini, quatenus dignumpmnitentim fructum Chri- nalus est, factus bomo visibilis, cujus Pater Deus est
sio exhibere mereamini. Omnis elenim Itomo fenum, invisibilis. Necessarium quidem erat humano generir
caro aulem ejts'ut siipula agri. In malulino virens ut quem Paler ab iniiio invisibilem genuerat, virgo
florescit, in vespere arida labiiur et vilescit.Palientes conciperet, virgo nobisvisibiiem produceret, etvirgo
estole, casti permanele, Dominum limele, in omnibus post partum permaneret, essetque in Deo (forle a
bonis perseverate. Audistisenim Daiid dicentem.: Ho- Deo) Christus anle omnia srecula genilus sine niulie-
mo vauitati similis faclus est. Itaque pulvis sumus, in hri concubitu ex ccelesti Patre : et perfeelus homo ex
'judicio resurgemns'unte tribunal Christi, tesle Scri- utero virginali nascerelur, absque carnali palre. In-
plura, oniiies aslabimus. H.s dictis, lanla claritas op- G grediens namque sanctus Spir.tus virgineam pu lici-
pidanuni locum, in quo natus erat, affulsit, ut om- lise aulam, talem Chrislum, hominem factum ex ea
n/ss qui ad exsequias tanti Patris venerant facti quasi fecit proce.lere, qui perdita restauraret, et omnium
in excessu menlis spirilum ejus ab angelo elevari in delicta relaxaret, quiinnocens innoeeulem sanguinera
nube viderent, et cum claritale nubis ccelos penetra- suum pro redemptione bumanoe fragililalis effuiide-
re, et clarilalem cuin ipso volantem, nullatenus ret, et per hominem visibilem Deus invisibilis unige-
apparere. Sic unda sacri sanguinis perfusa verus nitum suum visibilem bominibus prsesenlaret. Itaque
iiiarlyr el confessor in pace abiil. Pridie kalendas Jesus Chrislus secundum carnem natus et octava die
Julii. - "circumcisus est. In cujus circumcisione cainis, quem-
Hxc acta sunt ab hsereticis seplimo calendarum admodum circumcisio finem dedit, ita per baptismum
Junii etin ipso anno beatus Eleutberius obdornrivit Chribti consecratio baptismalis exordium bahuil.
in pace, regnante Domino nostro Jesu Christo, cui Ipsum enim aqua Jordanis ablueniionon sanclifieavit.
eil honor et polcstas per oninia ssecula soeculorum. se.l easdem aquas Filius Dei ingrediendo pttrifieavit.
Amen. Igitur ul Pater per propbelas suos proedixerat, virgo
SERMO DE INCARNATIONEDOMINI. coiicepit, et crealura creatorem suum lerris edidit.
tertia die post passionem resurrexisse, et in
Paterna auctorilas fraternam charitatem cohorta- [) Ipsum
coelosascendisse, videntibus apostolis, periiibens. De
lur ut credat, et ul a malis cesset cleroenter expo- Paulus aposlolus ad Plrilip-
stulat. Clamaraus, nemo mortalis obaudit. Chrisium cujus gloriosa passione
Christus ccelestis exaudit. Yerumtamen penses scribens ait: Qui cum in forma Dei essei, non
invoeamus, arbitralus est esse se mqualemDeo,sed seinet-
infideles fideliler audiant, iusipientes sapienler intel- rapinum
Deum Patrem visi- ipsum exinanivit formam servi accipiens, in similiiu-
ligant. Credimus omnipotentem,
dinem liominum factus, et habitu inventus ut homo:
bilium el invisibiliumcreatorem. Adoramus Christum
Yeiierainur Paraclitum ab hundliavil semetipsumobediensusque ad morlem, mor-
perfectura perlecli filium.
Pa- tem autemcrucis(Philip. i). Nos ergo de Deo Id-sentieii-
utroque procedentem S,riritum. Quemadmodum tes non diciniuspuruin hominem, qui de VirgineMaria
ler absque inilio est, sic eliain Filius, cujus Paler alterum filiurnborains, alte-
eum natusesl,necseparatim
Deus est, sine principio permanet. Unigenitus
ne aliam personam carnis,
ah ingeiiilo descendens, semper Deus fuit, qui sem- rum Filium Dei pi-oediearnus,
per filius, cujus Patrem Deum esse confiscmur, per- aliam Deilatis faciamus, sed in Yerbo Dei et in carne
luanrit. Anlcquain niundus fieret Yerbum Pater ha- unum Chrislum profitemur el credimus, elFilium uni-
95 SERMONLS • • 9i
genitum secundum naturam esse teslamur et colimus. A dixeral se similem Altissimo, per superbiam elapsus,
Id etiam palam aperimus, similiter Dei Yerbum carnis rugiens ut leo, quoeritquem devoret. Non quoeritho-
et sanguinls exordium habuisse, et noslruni corpus minem infidelem, non iracundum, non illos qui foiis
suum specialiterTecisse, et perfeclum hominem de sunt, sed quoerit humilem, modeslum, rationabilem,
virgine processisse, non tamen abjecla ccelesliDci- vel aliquem de Ecclesia Christi dejicere nititur. Iste
tate, ut illam generalionem amitleret quam babebat invidus hominem de paradiso Dei ejectum in hanc
ex seterno Patre. Hoc ulique ratio catholicae fidei nriseriam et convallem lacrymarum misil, et beatum
testatur. In hac religione sanetos Patres, et Dei ele- Job a Deo longe facere voluit, nec potuil. Ipsi enim
ctos milites verosque agonistas fuisse didicimus, qui immaculato et simplici viro ^dicitur: Virlus pjits in
veraciter matrem Domini noslri Jesu Christi virgi- lumbis ejus, el polestas in umbilico ejus. Igitur per
nem crediderunt: non quia Deitas naturaque Verbi primi hominis inobedientiain, in munduni intravit
in ipsa exordium acceperit, sed quod anima raliona- raors et miseria : per natalera vero secundi bominis
bili ex ejusdem virginis impolluta alvo illud sacra- iiagressa est salus et loelilia. Slella solem dedit: Yir-
tissimum corpus Chrisli animalum natum sit, cui Dei go Deum honrifiem absque hominc; virga fiorem
Yerbum adunatum substantialiter scimus esse natum parturivit. Si Maria virgo non permansissel, non uti-
carnaliter. Hinc de eo Paulus apostolus ad Thessa- .,j que Filium Dei genuisset. 0 quam laudanda virgini-
lonicenses scribens ait: Ipsi enim de vobisannun- tas! Ait beatissimus Isaias : Exiit virgo de rudice Jes-
liant, qualem introitum habuerimus apud vos, et quo- se, et fios de rudice ejus ascendet (Isai. xi, I). Virgo
inodo conversiestis ad Deum a simulacris, servireDeo materest Christi, simplex, humilis et immaculata,
vivoel vero, et exspectare Filium ejus de cmiis,quem nullo germine extrinsecus cohserente, et ad Dei ima-
suscilavit, Jesum, qui eripuitnds a ventura ira. Nos ginem feeunda unione. Necessarium Tevera erat ho-
ergo sanctse bujus fidei cultores, ac Chrislianee legis rainibus, ut virgo Dei jFilium conciperel, Satanoequi-
sectatores profitemur secundura substautiam Dei Yer- dem moleslum, nobis autem fructuosum, De illo flore
bumcarni unitum, unumque Christum Deum, eum- quem virga Jesse protulil,-scriptum est: Ego flos
demque bomiriem cum propria carne adorandum. campi et lilium convaliium. Si virginitas virgini non
Teslamur vero corde, perlribemus pura nienlc, Gonfi- prodesset, propheta Yirginem de Virgine nasciturum
^temur modeslo ore, Filium Dei crucifixum carne, non significasset, Optima tamen est continentia vi-
inortem pertulisse carne, factumque ex mortuis pri- dualis, melior aulem castitas virginalis. Aliter autem
mogenitum, seciindum quod in ipso pennanet per- lex Moysi dala erat. Seriptum est enim : Beatus qut
fecla vita credenlium, qui ut Deus, omnium vivifl- lui.belsemen ,in Sion. Et Maledicta sterilis qum non
calor eslfidelium. „, parturii. Et alibi: Non eral in tribubus eorum infir-
Iloec, dileetissimi, scribo, ut pax et concordia Ec- mus. ln lege vero Domininostri Jesu Cliristi dicitur':
clesiarum conservetur",et indissolubile charitalis vin- Lmtare sterilis : nec te ligniim arbitreris aridum.
culum permaneat, donaque' divinse largitalis non Habebis locum pro liliis el filiabus luis in seternum.
minuantur. Trinilatem in unitale veneramur et cre- Nunc etiam qui infernus est, fortior efficitur, testanle
dimus Palrem Filiumque sic inilio fuisse, ut proce- Apostolo, qui ait: Libenter gloriabor in infirmitatibus
dentem ab utroque Paracletum confilemur et coli- meis, ut inhabilet in me virlus Christi. lgilur quia
mus, non tres deos, sed unum tantummodo Deum : Christus ante omnia soecula, ex setcriio Patregenilus
cui fideliter persolvamus debita, ut nobis relaxare est, divinsevirlutis ineffabile sacramentum fuit. Quam
noslra non dedignetur crimina Dominus ac ReJem - vero ex virgine nobis visibilis, ul homo, apparuit,
ptor noster, qui tanla in servis suis miracula mira- hwnanse gralia salutis exstilil. Mors mundum in-
bilis operalur, etroajora horum videbiraus, adjuvante gressa est per Evam; vita vero perdita reslauratur,
illo cujus majestas et pulchritudo, immarcebCibilis per Mariam. Postquam eum Yirgo in ulero concepit,
gloria, virtus el honor ineestimabilis permanet in Yirgo lumen quod illunrinat onineni hominem venien-
sseculasseculorum. Ainen. tcm in hunc munduin parturivit : Cujus prinripatus
- super humerumejus, qui est Deus forlis, pater
SERMODE NATALI DOMINI. futuri
smculi (Isai. ix, 7). Malediclio adversus omne genus
Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies sa- liumanum solula fuil. Quis autem hoc divini
prolala
lntis. Ecce in his diebus impletum cernimus quod consilii
posset oestimare secretum, quod Yirgo in
voce Isaioepropheloe dicitur: Ecce virgo concipiet et ulero
acciperet, Yirgo Deiira ante omuia a Palre
pariel filium, et vocubitur nomen ejus Emmanuel. Ecce geniium sine nialre parturirel? Deusque invisibilis
virgo concepit absque virili semine, virgo parturivil per bominem vjsibilem appareret, et conditione bu-
absque aliqua carnis infestatione. Ejusdem eiiim filii manoe morlalitatis mortem snscipiens, nulla
naliviiate humanse plebis lsetitia augmenlalur : cujus reoe corpo-
generationis lege conceptu.s de originali utero
ortu inimicus nostrae substantiocnioerore coufunditur. /bumana sub
lege prodirel, ipsaque ejusdem Mater
Ille eteniin adversarius nosler, qui diluculo ut Lucifer
virgo incorrupta permaneret? Itaque Christus absque
oriebatur, qui in paradiso Dei deliciarum cibis dele- matre antesoccuia nalus de invisibili palre, nec
silri,
clahatur, cccidit de coelo'et auJire promeruit: Si ut sed hurnano generi hecessarimn, sine carnali
patre
aquiia exaltatus fueris, inde a Domino turpiter detra- secundo nascitur ex vlsibili inatre. Et quia
'leris. Iile-quidem i iurieus bumanoe subslantiaj, qui bamur periclita-
per priinoemulieris inobedient'am, oporlebat
95 S. LEUTHERIITORNACENSISEPISCOPI . 96
ul salvaremur per feminam. Gaudeat genus huma- A possil, pauperes nulriat, hospitalilatem seclelur, nu-
num, Christus enim nascitur, et vilibus pannis obsi- dum vel vili vestimenlo cooperiat. Cum autem
tus in procsepi animalium ponitur. Yilitas quidem Christus de terris ad coelosascendere, de inferno ad
pannorum magnum et inenarrabile esl sacramenlum. superiora transire vellet, ut discipulissuis longe ante
IHa enim vililas pannorum a magis adoratur, ipsique prsedixerat, morlem pertulit, ut mortuos peccato li-
puero in proesepiojacenti, et super angelicam crea- beraret. Proedicavit,ut viam salutis nobis ostenderet.
turam regnanli,aurum, llmsetmyrrha offertur.Aurum Resurrexil, ut viviflcatos vivere faceret. Cujus,
decet regem, Ihuris oblatio magnum sacerdotem, carissimi, nos sequentes vesligia non placeamus
myrrha vero mortuorum sepulluram. Aurum quidem nobismetipsis, sed Deo et proximo. Slc enim Jesus
significat Filium Dei ex Virgine natum, jam in terra cum pacem annunliaret populo , discipulis ait: Non
regnare. Thus vero summum sacerdotem sepro nobis veni facere voluntatem meam , sed illius qui misil
hostiam Patri ccelesti offerre. Myrrba vero eumdem me. Cum enim Filius hominis volunlatem Dei adirar
Virginis Filium pro salule humani generis sepeliri et pleret, Judoeidicebant illum peccare in Deum,.qui.
resurgere. Panni ergo quibusYirgomater infaiuemcir- potius Filium non recipiendo quem miseral, Patreiu
cumligat, noslra scimus esse peccamina.dicentepro- exprobraverunt, et ideo Filium Dei qui nil commi-
pheta : Vere infirmitates nostras iulit , el peccata B serat, crucis patibulo sine causa affixerunt. Peccata
nostra ipse porlavil. Per hos viles pannos manifestum ergo peccantium ceciderunt super Chrislum, qui in-
esl ipsum nostra suscepisse delicta. Quod autem po- nocens inventus quasi blasphemus occisus est. Dein-
nitur in medio duorum animalium, inoestimabileest de victorDominus Jesus exspolians loca tenebr.irum,
Dei mysterium. Ecce impletum esl quod voce Aba- tertia die resurrexit, et in ccelos unde descenderat
cuc prophetoedicitur : Domine, audivi auditum luum, feliciter ascendit. Quomodo autem humanitas ascen-
et timui; consideravi opera tua et expavi: in medio dit, nisi quia Deitas prius descendit in inferiores
duorum animalium. Bene autem Filius hominis inler partes lerrse, ut humanse uniretur naturoe?Descendit
vilia ponilur animalia. Ipse est enim vita hominum, enim coelestisDeitas, ut ascenderet Redemploris hu-
paslus angelorum, etpabulum jumentorum. Oporte- manitas. Ipse est una ead mque persona. Semper
bat ergo ut ille qui erat panis vivus, inler duo ani- enim iu Patre, semperapud Palrem, semperfuit cum
snalia in cunis vagiens mitteretur. Ipse est enim qui Patre. Post ascensionem quoque bumanitatis Spiri-
ail: Ego sum panis vivus, qui de coelodescendi. Ipse tum sanctum in igneis linguis apparentem discipulis
est Agnus niundus, cujus jllibatum corpus postquam misit. Spiritus quidem Filii virlus est, quse de illo
a sacerdole fuerit attrectatum, el ab oinni fideli po- exibal, et sanabat omnes. Dlcitur lamen a Patre pro-
pulo comestum, permanet illsesumet inconsuraptum. C cedere, el ad ipsum referri solet.: de quo et ipse esf,
Postquam ergo impletum est quod de parlu Yirginis et quod ipsius est. Ipse namque Cbrislus perhibet,
prophetsc prodiderunt, et patriarchoe procconatisunt, dicens : Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misil
/omniaque complelS quse per Gabrielem angelum de me. A Palre enim habetFilius ut siiDeus. Esl enim de
dhristo oportebat fleri, competens fuit ut novus Deo, Deus. Ab illo habet ut de ipso procedat Spirilus
homo procedens de bomine mundus, virgo exulus de sanclus. Igitur, fratres carissimi, debita veneraliono.
virgine, novam sibi acquireret familiam : ut qui in frequentemus adventum Domini nostri Jesu Chrisli.
coeloadorabatur ab angelis, angelos eliam sibi insti- Fjigiamus superbiam, ne in infernum obruamur, ut
lueret in terris. Deinde baplizari voluit a Joanne, mali angeli. Superbia eiiirn homo inflalur, avaritia
rex a milite, Dominus a servo. Non quod aliqua quatilur, ambitione delectatur. Nolite de divitiis
commisisset faeinora , sed ul nostra per ejus ba- ssecularibusgloriari; nolite aliis prseferri, ne cogila-
plismum delerenlur peccamina. Ipsum enim aqua non tio mala subrepat; et qui nunc auratas vesles con-
mundavit, sed eam ingressu suo, qui baptizabat in cupiscilis hactenus sedere in sordibus placeal, ul et
Spiritu et verilate, benedixil. Deindepopulo annun- vos Christo placeatis : cui est honor cum Patre invi-
lians verbu.n viloeet veritalis quosdam fert esse di- sibili per omnia soeculasoeculorum.Amen.
scipulos, alios aulem evangelislas. Geiniiri namque D SERMOIN ANNUNTIATIONIS FESTUM.
fratres, id est Jacobus et Joannes, reliclo palre suo De tripartila solemnitale bealissimseYirginis Ma-
Zebedoeoet navi, Salvalorem sequenles curara fami- rioc, fratres carissimi, in qua angelus annuntiat,
liae et affeetum sanguinis unanimiter postponentes Virgo concipit, unigenitusingeniti Filius carne vesti-
reliquerunt. Posl hoec multi alii discipuli, quibus a tur, pauca dicenda sunt, quamvis multimoda laude,
Doinino Jesu dictum est: St quis vull posl me venire dignus sit qui nuntial, dignior quocper aurem conci-
abnegetsemetipsum,el toilal cruceinmatn, et sequaiur pit: dignissimus autem qui nuntiat, dignior quocper
me. Sic enim Scriplura conliuel divina. Nemo nriles aurem concipil; dignissimus autem ille qui concipi-
cuin uxore pergit ad prselium. Si quis vult sequi ve- tur. Hsecesf dies salutifera, debita veneralione a no-
stigia Redemptoris , omnia relinqual, neque post bis celebranda, quoo terrena ccelestibus conciliat;
lergum, quemadmodura uxor Loth perspexil, respi- in qua ad nos Redemptoris divinitas descendit, ul ad
eiat: Nemo enimmiltens manum ad aralrum, et re- coelosnoslra conscenderet humanilas. Hoeeest illa
kpiciensretro, aptus esl regno Dei' Si quis vero ha- solemnis dies quoe ab angelo suinil cxordium, qua-
bet unde animam suairi a fraude iiiimici redimere liter Virginemde Yirgine nascilurum nunliavit, qua-
97 SERMONES. S8
liter Yirginemvirtus Altissimi obumbravit, qualiler A.'tris tui. 0 vocem angelicam plenam suavilatis et lse-
incontrectabilis Deus dignalus est contreclari, qui tiliee ! Cum enim dixil, Ave, Maria', salutationem
estaeternum lumen quod illuminal omnem hominem coelestemYirgini exhibuit. Cum aulem dixit, Gratia
venientem in hune mundum. Hsecest dies solemnis . plena, ostendit exclusam esse illam sententiam, per
quoe nos de terris ad superna exlollit et elevat, ac quam primi parenles longe a Deo facti sunt, et resti-
super coeloscoelorumbonorifice sublimat, ul vobis tulam supernoe benedictionis graliam, per' quam li-
prsesens sermo declarabit. Ejecto siquidem primo berali a servitule intra paradisum inlroducti sunt.
homine per lignum scientise a Domino velitum et Cum aulem prolulit: Benedicia iu in mulieribus, et
incongrue gustatum, fallacia doemonumhomines per benedicttts fructus ventris tui, non lantum fructum
illecebras vitiorum errantes decepit, decipiendo ca- ventris ejus benediclum expressit, sed oninium quse-
plivavit, el captivando in tenebras exteriores demer- cunque sequentes Mariam Yirginem in .virginilale'
sit. Ibi flelus et stridor dentium auditur, testante permanserint. 0 Virgo benedicta, o Virgo a iCondi-
Domino. Cum enim gloria diaboli excitasset ambi- tore mundi perelecta ! illum qui ante omnia soecula
tionem, ambitio provocasset invidiam, genus huma- genitus est, absque matre ab scterno Patre, concipies,
num de lerris ad coelostransferri dolebat. Nam quia mater effecta absque alicujus viri copulalione. Ibi
miserabiliter deciderat, solatium suoe miserise sibi B enim auricula uxor fuit,\angelieus autem sermo ma-
per hoc inferebat. Considerans igitur Pater perditio- ritus exslilit. Yirgo concipies, et post parlura virgo-
nem bumani generis per serpentis fallaciam, mundum permanebis , et Filius Dei in le descendet, ut qui
Uberare dignatus est per unigeniti Filii sui incarna- ascensurus erat cum sublimitatis potenlia et clarila-
tionem, ut quoniam feminaper exhortalionemdoenio- lis suce gloria ad Orienlem, convertal gratiam maje-
iris ejecta erat de sedibus paradisi, per salutationem statis susead Occidentem. Non te confundal auditus,
angeli gloriam mereretur excipere immortalilalis. non perturbet conceptus. Non est eirim istecoiiceptus
Decepit Evam exhortalio inimici, confortavit Mariam necessilas, sed Dei insestimabilis potestas. Yeslietur
salutatio Gabrielis. Nuntiat angelus ut fallacia dia- carne, et in tuo virginali ulero se recondet, et Filius
boli deslruatur : obumbratur Yirgo virtute Allissimi, , Dei filius hominis esse incipiet, permanens semper
nunlianle angelo-, ul lenrina reparetur jam dudum quod erat. Incommutabilem namque illum credimus,
decepla a Salanoe nunlio. Incorrnplibilis Deus carne sed misericorditer assumens quod non erat, ut in te
ves iiur et descendit, ut per hanc secundum homi- comprehendi possit, quem totus orbis bajulare noi»
nemJesumascenderetvetus bomo, qui, fruclu incon- potuit. Per hunc conceplum non nrinorabitur virgi-
grue gustato , ad hanc miseriam et convallem lacry- nalis caslitas, sed magis in te ampliabitur caslitalis
marum devenil. Legitur namque quod cum mulier C integritas. Mater Condiloris facta es, cum ipse esset
decepisset virum suum, diclum sit ei a Domino • In apud Patrem : et cum nasceretur ex te Malre mansit
dolore paries filios, ei ad virum conversiolua , et ipse apud 1'atrem. Semper eniin cum Patre, quia' absque
dominabiiur tui. Hoec tria incoramoda patiunlur, principio, non habet iiiiiinm temporale. Semper
qusecunqueMarioe-rirginitatein non imitantur : ac si enim cum Patre, qui permanet absque inilio et fine.
ei Dorainusdiceret: Quando ad virum conversio lua Facta es scala eocleslis, virga Aaron proe coeteris
eril, servituli illius suhjicieris; cum autem parturies, floruisti, id est*prse coeterisvirginitale digna spleit-
doloris et tristitioe detrimenta patieris. Hoec aulem duisli. Facla es scala in quam gloria coelestis de-
tria excluduntur a felicitale Yirginis Marioe, et non scendit ad inferiora, quatenus humililas ad coelisub-
tantum ab ipsa Yirgine, sed ab omnibus qusecunque veherelur alliora. 0 nova et inaudita conjunctio !
suam Christo devoverint virginitatem. Yenite igitur, O iueffabilis el miranda permistio ! Qui enim omnia
virgines, quoe Yirgini virginitalem vovetis , vovele ex nihilo creaverat, creatur ; qui capi non poterat,
Yirginicorporis integritatera , quoeDomino illibalam comprehenditur; qui omnes diviliis affluentes facil,
exhibuil castitatem. Quanli ergo meriti eadem Yirgo pauper efficitirr ; Christus , qui perfectus est, eva-
fuerit, audite. Non eiiini tantum meruit allocutione cuari dignatur. Dicitur enim se evacuasse a forma
angelica visitari, sed intra clauslra virginalis uleri D Deilatis in lempore , nt ditaremur ejusdem ccelesli
iUum comprebendere qui nullo modo poterat com- perfeclione. Ergo , fratres carissimi, Yirginem de-
prehendi. Mater noslra Eva tribus malis aggravatur, precemur ul hominibus Deum conciliel, el lerrena
beata vero Maria ab his excludilur, et tripartila fe- coeleslibusconcordei. Interveniat pro proeleritis, ex-
liciiate loclalur. Salutatione etenim angelica confor- orans Filium pro fuluris. 0 Yirgo, da non tanlum ci-
tatur , conforiata benedicilur , et plenitudine gralisc- buiri corporalem, sed angelorumpanem intra tui uteri
fecundaesse nuntiatur. Sic enim scriptum est: Mis- claustra descendenlem, fac ut timeamus Filium Dei.
sus est angelusadvirginem. Hanc esse virginem con- Inilium enim sapientim timor Domini. Si enim quis
fitemur, de qua in Isaia legilur : Exiel virga de radicti Umet.Dominum, mandala ipsius cuslodiet: deinde
Jesse (id est, Yirgo Maria), et flos de radice ejus carnalis purgatio sequetur, ut divini lurainis radios
ascendet,id est Christus, Ipse cnim in Canticis Can- considerare valeamus. Postquam enim carnalis pur-
licorum periribet dicens : F.go flos campi. El ingres- gatio nohis dabitur, illuminalio cordis nostri se-
sus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominustecum. quetur. Audi ilaque, et inclina' aurem ad preccs
B.nediaJ Ju in mulieribus, el benediclusfruclus ven- rioslras. 0 Virgo, quse merito a nobis laudavis , quoe
gg S. ELEUTHERU TORNACENSISEPISCOPI 100
posl partum virgo permanens a nobis veneraris, ora jA qui propter salutem humanse fragllitatis ad exinani-
pro nobis Deuin , ul proebealconstantiam , largialur tionem spontaneam se inelinavit, obtulit quidem pro-
palientiam : ut concordia firmetur, loleranlia augea- prium corpus , non pro se, sed pro nostra redem-
tur, ul cum venerit dolor raoeiorisel miserioe, cala- plione, oelerno Patri hostiam veram , bostiam Deo (
mitatis el tristitioc, nos Filio tuo unigenito digneris placentem in odorem suavilatis. Quo enim sacrificio
prsesentare . qui est unus Deus : queai in subslantia vel oblatione egeret, cum liber ab omni peccato, ut
unum, in personis trinum confitemur ; qui in omnes, Deus, exisleret. Quod si omnes peccaverunt, et egent
gl super omnes , et in omnibusnobis; qui ex parte grutia Dei, peccalis namque et malisTacinoribus hu-
exquiritur, ex parle autem cognoscilur; qui non vull mana oegrolavit natura : ipse vero non ila, licet
mortem peccatoris, sed ut-a ria sua mala converta- servi imaginem acceperit, et mortem spontanea vo-
lur. Ora, ut perfectum lumen efiiciamur ; ut collau- lunlale su-ceperit. De PatreD. N. Jesu ChrLti sen-
demus le in gloria Filii lui: cui est honor el po- tiebat David propheta cum dicebat: Redde mihi Iwii-
testas, per omnia socculasoeeulorum.Amen. lium salutaris tni, el spiritu principati confirma me
ORATIO BEATI ELEUTHERII (Psul. L). Pater enim principium omnium est, cum
ANIMVM AGENTIS ADDEUM PROTIDEET ECCLKSIA quo omnia Filius fecit, Rex regum, pater univerri-
TORKACENSI. 1 talis, el reforroalor soeculilabentis. Inter boccverba
B
Catholica fides non tres deos, sed unum Deum sancli \iri dolor ynlneruin atque animi ipsum duriter
oredit el confilctur, adoral et veneralur. Unitas coarctabat. QuiJ faceret ? Imminere obitus sui diem
permanet in Trinitate : periecta Trinitas consistit in videbat, et ecclesias quas intra muros corislruxerat
unitale. Deus verus, idem D. N. Jesus Chrislus, lapsuras esse sciebat. Itaque cum flelu conversus
de Patre vero secunduro dirinitatem natus est; pravit dicens :
vero de illibata clemenlissime in tribus '
juxta humanilaiem virgine genitus Omnipoleris, Deus, qui
est. Ab ulroque Spiritus sanctus, qui corda incredu- sanclis palriarchis tuis, Abraham videlicet, Isaac et
lorum ad agirilioiiemverilatisconvertifacial, procedit. Jacob, voluisli ttiiia invocatione gloriosura noroen
Filius par Palri ingenito,Spiritus sanctusoequalisFilio tuum invocari, ut per unigenitum Filium luum Jesum
eiusdem unigenilo ; Filius oeternum lumen de oeterno catholicoe lidei cuttores eximii agnoscerent, et per-
lumineprocessit.: lucerna indeficiensab illa invisibili " fecte crederenl, quod in Trinitale perfecla Deus sis
claritate effulsil, cum Yirgo Mariaselerni Judicis Ma- Pater ingenilus, eequalisFilio unigenitu, alque cmn-
ter praenuntiata de Spiritu sanclo concepit, et Yirgo par S. iritui sancto : Paler verus, qui Filium verum
in castilate permanens Dei Filium terris edidil, el ante mundi constitutionem et anle rerum slabilita-
post aJmirabilcm parlum Ih virgiuiUlc conshtens L tem genuisti, qui Spiritum sanclum ex te proceden-
Christum Jesum divino lacte nutrivit. 0 sanela illa lem de coelis ut corda dLcipulorum tuorum corro-
pronunlialio angelica'. Mittilur angelus Gabriel ad boraret, et noinen Christi honrinibu6 clarificaret,,
Virginein myslicocrei nesciam. Mater Redemptoris transmisisti: cujus vera Trinitas consislit in unilate,
ancilloeassimilatur, cum ab illa angelo respondelur ; una Deiias permanel in Triiritate, par Filio, oequalis
ail enim • Ecce uncilla Domini, fiat mihi secundum Spiritui sancto. Nibil enim majus tibi, nihil minus al-
verbum tuum. Igitur Filius Dei caro factus, ut sermo teri Es enim idem ubique Deus, ubique tua majestas,
angeli adimplereiur, de gloriosa Y.rgine nascilur tuum imperium, lua potentia, qui omnia ex nilrilo
divina inspiralione : in proesepejacitur, deinde pa- per Unigenitum luum formasli: qui descendens in ule-
sloribus ab angelo nuntiatur. Omnia regit regnans rum incontamiuaiocYirginisfoimam servitutisnostrse
in coelo, parvulusque Dei Filius jacet in proesepio. dignatus es aecipere, el peifeclus Deus perfeetuni
A roalre virgine nutrilur, et a magis cum munerihus bomiuein induere, ut bominibus subveniret faclus
adoralur. Qui ut humililalem potentioe, el magnifi- caro. el non credentes ad viam verilalis converleret,
centiam divinilalis sua; nobis ostenderet. omnia . ul: incarnatus bdino. Quiposl paitum Yirginispuer col-
homo absque crinrine, dignatus esl possidere. Pcc- locatus in cunabulis humiliialein condilionis sibimet
"
catuin non habuit, mortem pertulit, et nobis jnorie: exhibuil : qui pastoribus vigilantibus , magisque
sua vitam immortalis exhibuit. 0 mira unigeniti Deii jJCthiopioestella prjceunte ostensus est ab angelis gau-
nalivitas ! 0 miranda filii hominls prsedicalio ! 0 in- dentibus: qui tenlaliones diaboli el pro nobis oppro-
audita tanti juvenis sapienlia! Prodierat in synago- bria cseteraque tormenta su=linuit, ut nos a laqueis
gis Filius Dei, omnesque scribas et legis doctores; visibilium et invisibilium hoslium liberaret, noslro-
per Spiritum sanctum convincit: non tamen ei ali- rumque criminum maculas detergeret, crucis palibu-
• quam secundum quod Irilius Dei est, eodem Spiritui lum pertulil, ut nos ad gloriam cceleslis curise,quam
inferenle virtulem. Filius eiriin qui oeterno Patrii per Adam perdidimus. renovaret; et fiUushominis
coseternusest, nunquara alterius auxilio cguit,quia i incarnatus est, ut filioshoroinumfiliosDei ccelestium-
perfectus esl, el in ssecula sseculorum benedictus. que bonorum parlicipes facerel : Tibi supplico, qui
Sapientes sapienliam mundo inauditam admirantur. auctor noslrse resurrectionis exslitisli, ut nobis in-
Quam ob causam Filium^hominisJudoeia Juda irn- troitum coclestem aperires, efimperium diaboli cap-
pio et sceleralissimo traditore traditum flagellant,, tivares, et ascendens in coelumadmirabili virlute tua
et opprobriis insequuntur. Itaque Christus Jesus,, eaplivitatem noslram duceres eaptivam : qui morte
• -. * * 102
iOl SERMONES.
tua mortuis vitam, et captivalis reddidisti medelam. A mundavit leprosos, curavit paralyiicos, mortuos su-
Te clementer invoco, te "misericorditer appello, ut scitavit, Judoeisque dicebat incredulis : Si verbismeis
Tornacenses Ecclesias, quantum polui mea parvitale non credilis, saltem virtutibus et miraculis credere
sublimalas, et bmnia habilacula sanclorum ab omni debelis. Unus est in Chrislo Filius Dei, qui sicut in
Inquietalione doemonum conserves et defendas,^su- veritaleFilius Dei esl invisibilis, ila in verilate Chri-
blimes et extullas. Oves meas pauculas proesentes slris est visibilis. Induit etenim hominem perfecium
et subseeuturas, usque in ultimam generalionem cu- Deus periectus, ut exhiberet perfeclam salutem bo-
stodias : ut sciant quia milis es, Pater misericordioc minibus. JEt de Spiritu sancto audiamus prophetam
el pielatis; dator scientioeet veritatis. Illis aulem qui oranlem et dicentem : Spiritum sanctum tuum ne
me indignum famulum tuum usque ad jnorlem gladiis auferas ra me. Temeritatis quidem magnoe est sepa-
et fustibusinseculi sunt, benigne indulge, meque cum rare Fiiium a Palre, Patrem a Filio : Spiritum san-
sanctis tuis in horreuni tuum digneris congregare. ctum quasi non procedentem ab utroque. Insepara-
IUis etiam, piissime Deus, qui memoriam meam de- 'bilis eiiim Deus el inconvertibilis el impassibilis est.
vote coluerint, largire fidem, confer aniicitiam, cle- Filius, ut supra diclum est, sequalis Patri : Spirilus
menlissime Deus, qualiler pro fide calholica, pro re- sanctus nec superior, nec melior ipso est, sed par
ligione Christiana delectari, clemenlia tua non igno- B Patri, oequalisFilio, procedens ab utroque : Spiritum
rat. Omnia siquidem nuda- et aperta sunt oculis tuis. sanclum omnipotens Deus misit in nmndum, ut Fi-
Ecce nunc tempus resolutionis mese appropinqual. lium suum clarificaret ingenilus unigenitum. Quia
jElerne Deus, quid faciam ? Milte me ut sequar Da- vero Christus Filius Dei bumana miracula faciebat,
vid dicenlem : Sicut cervus desiderat ad fonles aqua- leprosos curabat, mortuos suscitabat, el csetera
rum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Et iterum mundo inaudita, el ad demonstrationera Deitatis,
ait~ Siiivit anima mea ad Deum vivum: quando ve-r virtute proprii Spiritus ulebalur, ab ipso glorificuri
niam, el apparebo ante faciem Dei ? Si potest fieri, dicebalur. Verumtamen non est idoueum affirraare,
permillejne assimilari B. Joh, dicenti: Comparalus quod D. N. Jesus Christus sit a Spirilu sanclo clarifi-
sum lulo et assimilatus sum favillm et tineri. In le catus, utpote qui per eura aliena virtute usus fuerit,
confido, Deus meus, le quoero, te yidere desidero, et per eumdem Spiritum virtutem' contra immundos
quem semper iii lerris posilus colui: cui metota di- spiritus assumpserit; sed polius debemus confileri
lectioue devovi, libera me, quiesbenedictus in ssccula ejusdem Spiritum per quem lam prseclara miracula
sosculorum. fecit. Affirmare eliam convcirit omni credenli, illnm
Et mox, iterum prorumpens in laudes Dei, ail: oblationem vel sacrificium non pro se, sedproTf-
Filium illum esse perhihet fides calholica, cui per Q demptione humani generis ohlulisse Patri, cum nulla
prophetam clamat Pater, et dicit: Filius meus es lu, oblalione eguerit, qui peccatuin incontaminatus ne-
ego hodie genui le. Et ilerum : Tecum principinm in scierit. Propterea credal el aflirmel fldes catholica
"dievirluiis lum in splendoribus sunclorum, ex utero vivifleatricem et propriara ipsius Yerbi carnem esse
ante luciferum genui le. Ipse est Jesus Christus Domi- faclam. Yita enim naturaliler, ut Deus exislens, quia /
nusnoster Patri tequalis invisibilis, procedens de in- proprie carni unitus est, vivificatricem eam professus
visibili, alterius de oelerno, immortalis de immortali: est. Quia vero dicit: Amen umen dico vobis, nisi mun-
qui naturam bumanilatis nostrse juxta subsistenliam ducaveritis curnem Filii hominis, et biberitis ejus san-
sibimet uniens ex ipsa corporea et virginali alvo su- guinem, nonJiabebitisvitam mternam : non lamen eam
slinuit nalivilalem. Non quod necessario gloriosa illa ut unius hominis debemus existimare. Juxla naturam
nativitate eguerit, sed ut ipsas nosfroe subslanlioc enim suam quomodo posset esse vivilicatrix' caro
sanclificaret primilias: qualenus etiam dum Christus unius hominis? Fugial infelix Judoeus: destruatur qui
carne nnitus a benedicta Yirgine Maria processisset; nativitalem Christi deriegal lwLreticus. Collaudant
illa Tam misera malediclio, quoe adversus omne ge- ' Deura in personis trinum, in subsislentia vero unuiu
nus humanum prolata fuerat, cessarel, nee ullerius Deum fideles: quem miseri in ira exspeclant poenis
animas et mortalia corpora morli destinaret, atque n infernalibus dali, quorum consorlio gaudentmali an-
nl verum esse monstraret, quod voce prophetoe proe- geli,jusli aulem exspectant pro remuneratione laho-
dixerat: Absorpla est mors in vicloria. Et alibi: Ab- rucn, quorum collegio Dei gratulanlur angeli, adju-
stulit Deus omnemlacrymam ab omni facie : ipse est vante illo cujusheneficia proestanlur iufirmis, per quenn
Chrislus fiUus Yirginis Marioe,qui, surdis audilum, , gaudium dalur afflictis : cui sit decus, imperium; po-
coeeis visum restituit; siccis pedibus maredeambula- tentia,- cmn Patreingenito etSpirilu sancto per inf>
vit, doemonia effugavit, ventos et maria placavit, nita ssecula sseculorum. Amen.' _t
103 S. FULGENTIUSRUSPENSIS. EPISTOLA DEDICATORIA. 101

i ANNODOMINlDXXX1H,

. SANCTU8 FULGENTIUS

RUSPENSIS EPISCOPUS.

Sptetote Jrdritatarur,

lUuslrissimo Ecclesiw principi D.D.CAROLOMAUBITIOLETELLIER,Remensium archiepiscopo


a-c duci, sanctce sedis apostolicw legato nato , Belgicce secundw primati, primo Franciw pari,
capellwregis.prwfecto, etc.
Ut ralio beneficiorum cesset, quorum nobilissimce luw genti debitor sum, ea sunt in te, illu-
stijssime archiprcesul, propter quce hanc operum sancti Fulgentii novam editionem libi dicari
oportuit. Natn cum doclrince sanctorum Patruin universw le fautorem eximium adhuc exhi-
buisli, lum prcesertim eorum scriptis indulgere studio tuo, patrocinioque visus es, inquibus
exstant disciplince veteris monumenta. Idque adeo non usurpas vel captandce oblectalionis, vel
inanis gloriolo? aucupandce studio, ut exeo maximce utililates in Chrisliariam rcmpublicam
redundarint. Na?n exemplo tuo et sacrarum Liltirarum amatores excitavisli ad ecclesiaslicce
antiquitalis memoriam vcsligandam allenlius, et paslores animarum induxisli ad priorum
Ecchsiai swculorum consuetudines curiosius observandas. Neque enim salis episcopali muneri
feeisse arbitratus es, nec provinciw tuoe vicis, pagis , urbibus, locis omnibus tolies perluslra-
tis, et pastoribus ovibusque ad exsequenda rite Christiance pietatis officm qua comrnonendo
suaviter, qua vehementer exhortando compulsis; nec instituto apudRcmos clericorum semina-
rio, quos aleres de tuo maximam pnrtem, et ad rei sacrce ministerium per viros idoneos cu-
rares informari; nec sacrarum wdium exornatione, refectione, struclura ; nec sublevata pas-
sim familiarum egentium calamitate; nec snbversis hwreticorum Sedanensium scholis, et
magislrorum in eis docentium regoli slipendio , de ipsius regis concessione, in dociorum
catholicorum alimenta converso; nec denique omnibus officiis archiepiscopalis cura plenissime
defungendis : nisi tuam pro commisso grege solliciludinem faceres quodammodo perpeluam,
et ad tuos successores imitandam Iransntitleres, descriptis et compaclis inxtnum corpus, qum
Remensium dicecesi ex insliluto apprime Christiano regendw necessaria judicasli. Nam cwlera,
quw in luce tolius regni quotidie suscipis apud regem Christittnissimum, per eam qua polles
usquequaque gralia; apud hominum eruditorum convenlus, quos swpissime convocas ; apud
cleri Gallicani comitia pro divinarum rerum tuenda majestate, pro asserendis Ecclesiw Galli-
canw juribus , pro doclrinw purioris defensione, quid atlinet commemorare, cum in oculis
omnium versentur ? Ilaque dum illuslrissimus Galliarum cancellarius parens tuus in mode-
randis per universum regnum judiciis, principi ac civlbus fidem approbat suam, quam variis
maximisque publicwrei minisleriis toto vitw decursu cxercitam relinet eliamnum plenus animi
roborisque in senectute summa; dum illuslrissimus marchio fraler tuus belli pacisque admi-
nistrandis rebuspalernum in principem obsequinm wmulalur , tu sacrorum conlinendis ratio-
nibus invigilas, ac polissimum institutisEcclesiw ad antiquw pielatis exempla revocandis. Hoc
agebas nuper in Gallicano episcoporum conventualter prwses conslitutus,cum poiiticw aucla-
ritalis jura ad ecclesiasticw poteslalis momenlaeo temperamenlo dirigebas aptabasque, ut, ad-
hibitis cautionibus, quas cum summa dicendi gravitale afferebas, neutra quidquam alteri offi-
cere, ambw mutuo possent adjuvare quamplurimum : in eoque et filii reverentis in sedem pon-
lificiam, etsubditi obsequenlis inregvm animum prwstilisti. Fave igitur, illustriss. archi-
prwsul, labori noslro, et hwc opera sancli Fulgentii emendata recens atque in lucem denuo
prodeuntia nominis tui patrocinio tuere, hoc est, assere lui suffragatione judicii, ejus doclri—
nam^episcopi, cujus apostolicum studkim religionis augendw, firmandw, excolendw, agendo,
senliendoqne imilari conteridis.
Tibi addiclissimus el obsequenlissimus,
GUILLELMUSDE-PREZ.
!0S S. FULGENTIUS RUSPENSIS. PROLEGOMENA.

PROLEGGMENA.

PRJEFATIO.
Omnibus quidem Patrum scriptis ea dos inest, ut A nos liber unus ad decem objectionesdecemresponsiones
*
nou solo nientes veritatis fulgore perstringant, sed continens. Ac objectionum quidem mira tum barba-
simul intimum quemdam pietatis sensum cordibus ries, tum obscuritas; responsiones nihilominus lucu-
Iegentium inserant. Haud scio tamen an ullius pro- lenlse, et ad Patrum superiorum doclrinam exactse.
pria roagis Iaus illa fuerit quam Fulgentii.cujus ex Hinc est quod illum Scripturoe locum, Dominus crea-
scriptis is caritatis spirat ardor, ea spiritus ubertas vit me inilium viarum suarum, non de oeterna, sed de
exundat, ut pectus Deo plenum non intelligas modo, temporali Christi generatione intelligendum, docet;
sedsentias. quem tamen non incommode posteriores ad oeternam
Augustini discipulum scias, non magis ex consen- Yerbi generationem refenmt,- creandi verbo non de-
sione dogmatum quam ex similitudine virtutum, va- territi, cum Hebrsea potius sonent quod habet editio
riisque ingenii ac morum ornamentis quibus ille to- Yulgata, Dominus possedit me initium viarum suarum.
tum Augustinum expressit. Huic libro subjungendi sunt tres ad Trasimundum,
Est quidem Augustini stylus aliquanto cultior, et quorum oceasionem ipse exponit in limine. Felix
a sseculi sui vitiis intaclior, cum Fulgentio nunquam quidam regis minister nescio quod scriptum ad Ful-
curse fuerit abstergere sseculisui situm, at idem in geotium a rege detulerat raptim ac festinanter legen-
utrisque mentis vigor, idem acumen, idem sententia- B dum, seu libandum potius, statimque' extorserat:
rum pondus, eadem ingenii.felicitas, eadem in trac- huic tamen ut quam primum a Fulgentio respondere-
tandis Scripturis diligentia, deiteritas, affluentia, ea- . tur rex nihilominus perurgebat. Nunquam certe ini-
dem morum sequitas, suavitas, mansueludo, idem _ quius comparata concertatio fuit. Quis enim unquam
caritatis ardor ex scriptis emicans, idein pro veri- libro respondere jussus est cujus lectione prohibere-
tate zelus. Nec dispares utrique bostes. Nam et Au- . tur? Pugnse tameu "conditionem accepit Fulgentius,
guslino frequens cum Arianis luctatio fuit, et Ful- ite, ut ipse Ioquilur, aut fastidio lumidus, aut tacitur-
gentium hoechseresis per lotam vitam exercuit; cum nitatis culpa obstrictus putaretur. Et quoecunqueex
Seraipelagianis orientibus confliclus Augustino fuit, subitaria illa lectione iu memoriam bseserant tribus
cum iisdem adultis Fulgenlio, pari utrobique succes- libris acerrime repulit.
su. Aneutro enim hiccrror intotumcompressusest, Hos. quidam Arianorum episcopus nomine Pinta
sic tamen -ab utroque revictus et depressus est, ut refellere agressus, a Fulgentio item egrcgie confuta-
ulrique tota se Latinornm tbeologorum cohors sem- lus est. Coeterumquominus illud scriptum esse cre-
per adjunxerit. dam quod hujus editionis p. 555 hunc titulum proe-
Eum igitur cum inter Ecclesioescriptores locum fert : Pro fide catlwlica adversus Pintam Arianum,
merito Fulgentius obtineat, multis ecclesiasticarum C multa me deducunt. Primum quod nulla hic Pintoe,
litterarum amantibus aegre erat ejus opera tam in- nec librorum ad Trasimundum, nec tolius hujus con-
curiose adhuc habita, ut alienorum potius scriptorum certationis mentio. -Deinde quod illa quam affert
accessip fuerint quam in proprium collecta volumen ofiouo-iouinterpretatio Fulgentio Groece non leviter
suo jure sleterint. Quod cum emendatum cuperet erudito non satis convenit. Itaque longe probabilius
vir clarissimus, de tota Gallia ac de litteris prseser- tum Sirmundus lum alii hoc opus Fulgentio abjudi-
tim bene meritus, novam Fulgentii editionem, pro ea cant, tametsi illud et in Africa et in persecutione
qua pollebat auctoritate, quamprimum adornari praa- Yandaliea scriptum constet.
cepit. HoeciUa estquse nune in lucem prodit: in quam Non multo post Arianorum invidia in Sardiniara
mihi eorum qui editioni prsefuorunt rogalu aliquid iterumpulsus, libros ad Monimum aggressus est.
prsefaturo nihil potius visum est, quam ut eorum quoe Erat is ex proecipuis ejus amicis, virtutis etiam ac
supersunt Fulgentii operumbrevem quamdam seriem eruditionis laude prsestans. At cuni iu sancti Augu-
insliiuerem, eorumque occasiones et argumenla slric- stini doctrina rudior esset, in eam venerat opinionem,
tim exponerem. nt ad bonum, sic ad malum horaines a Deo prsede-
Fulgentius igitur exregio procuratore monachus, stinari, in eamque sententiam qusedam Augustim
tum monasterii praspositus, deinde presbyter, mox D loca torquebat; sed Fulgentio plus quam sibi cre-
episcopus, ac continuo cum aliis Africoeepiscopis in dens, rem totam ejus judicio permiserat; enixe ro-
Sardiniam relegatus; atque inde a Trasimundo, nes- gans ut quid de ea re senliendum esset prsescribero
cio quem lilterarum amorem proe se ferente, ob sin- non gravaretur. IdFulgentius primo libro lnculenter
gularem ingenii et eruditionis famam revocatus in exsequitur. Negat exAugustino homines ad ma-
Africam : post primum illum e Sardinia reditum, pro - lum prsedestinari, cum! Deus hsee tantum proede»
Ecelesioe tum defensione, tum institutione varia stinel quse ipse facturus sit ;• ex quo fit ut sicut
scripsit. mala facere a Deo alienum est, sic item ad nialum
, Prima ejus lucubratio ea videtur esse cujus in hac prsedestinare; sed quia malorum pcena malum non
editione hic titulus est: Sancti Fulgentii conlra Aria- est, sed mali ootius medicina,' ad poenam reete JJQ-
PATROL. LXV. k
107 S. FULGENTIUS RUSPENSIS. 105
'
mines dici preedestinalosdocet, Iicet Deus ad culpam.A non teneris, et mundutn conlemnendo calcas, a quo
neininem prsedestinet.Atque hoc primi libri argumen- cum-diligerescalcabaris. QuamvisenimChristus mqua-
lum est, quem de Prsedestinalione UbrumFlorus ap- liter sit pro cunclis fidelibusmortuus, el wquulecunc-
pellat. Secundo proeter alia nonnulla, toti Trinitati tis beneficiumredemplionis impenderit, dicente Apo-
sacriflcium docet offerri, nec verum esse quod Ariani stolo, Quicunqueenimin Christo baptizali estis, Chri-
pertendebant soli Palri sacriflcari. Tertio varias eo- stnm induistis, non eslJudmus nequeGrmcus, non est
rumdem Arianorum rcfellil argutias. servus neque liber, non est piasculus neque femina;
De Remissione peccatorum libri duo, his ad Moni- omnesenim vos unum estis in Chrislo Jesu: lamen
"mumsubjungendi sunt, quos in exsilio scriplos claret conversiopotentiumsmculimultummilitat acquisilioni-
ex eius Yita. In his Fulgentius veniam peccatorum bus Christi. Sicul eniin multi fratres, amici, clienies,
neG extra Ecclesiam a Deo coneedi docet, nee extra ac subdili, noli pariter et ignoii, talium aucloritate ad
vitam; solum enim vitse spatium agendsecum fructu mundunm diteclionis exciluntur ardorem, et eo mugis
poenitentisca Deo prsestitutum. igne smcularis concupisceniimsuccenduntur, quo subli-
De ea ahtem venia loqui Fulgentium patet qua quis tnes smculi dileclionemundana libenter captivosleneri
ex injusto lit justus, ex impio pius. Coeterumutfum conspiciunt, ita quotiesUle quirespicit lerram, et facit
justis post hanc vitam poensequoedam temporarise B eam tremere, qui tangit montes, el fumigabunt, dutn
exsolvendsesupersint, quarum liberatio precibus et terreuis rebus intenta corda misericorditer respicit, el
bonis operibus impetretur, id Fulgentius neutram in consideralionejudicii sui tremere compellit in la-
partem attingit. lium tremore plurimi contremiscunt,et in talium con-
Ad idem secundi exsilii tempus referri debent va- versionemulti ad subsidiumniiseralionis divinmconfu-
rise epistolse, qusehoc ordine scriptoc videntur. giunt. Ita fil ut qui sunt in culmine constituti, autptu-
Primo loco collocanda est quam ad Probam Ro- rimos secum perdant, aut secum tnultos in via salutis
manam virginem dedit, et genere et virtulibus cla- acquirant. Magna tales vel pmna manet, si muliis prce-
ram. Erat illa ex AnicioruniTamilia,in qua tam Pro- beanl malm imilationis laqueum, aut gloria, si mullis
boe nomen frequens quam consulatus J spretisque ostendant sanctmconversationisexemplum.Nec minus
quibus innutrita fuerat deliciis, virginitatem Deo sa- notandum quodidem habet de duplici superbia. Dam-
crarat, Romanisque puellis non castilatis modo laude nabilis est, inquit, cordis humani superbia qua facit
prselucebat, sed etiam humilitatis exemplo, quarum homo quod Deusin hominibus damnat; sed illa dete-
virtutum studio, soepe cum Fulgentio egerat per stabilior qua sibi tribuil Iwmo quod Deus hominibus
quemdam Dei servum ut aliquid sibi tum de virgini- donai; damnubilis qui substunlia sceculi male utitur,
tate, tum de numilitate seribere dignarelur. Paruit G sed damnabilior qui spiritualibus donis superbus ef-
Fulgentius, Ohristo infratribus obsequi solilus, et de ferlur.
istdargumentotraclatumadProbam instituit, inepi- Reliquarum Fulgentii epistolarum tempus incer-
«tolarum quidem censum relalum, sed quem tamen tum, illiusque prsesertim quoeprima censelur. Cujus
ipse libellum appellat. argumentum, satis perplexum. Nupta cuidam viro
Ejusdem item hortatu duos de Jejunio et Oratione mulier accepta, inquit Fulgentius, in gravi morbo
iibros scripserat: quos quidam nibil aliudesse putant manus impositione, pcenitenliam secundmn morem
qnam quarlam epislolam, quse de Oralione et Com- quem habet Christiana religio peregeral, cui poeni-
punclione cordis ad Probam inscribilur. At illa cum tenliae annexum erat continenliee volum, a mariti
! in
explicanda Chrisli gralia, humilitate et compun- tanien volunlate suspensum. Id viro adhuc juveni
ctionecordis tola versetur, necdeoratione quidquam{ scrupulum injecerat, de quo ad Fulgenlium retulit.
separalim babeat, borum librorum titulo de Jejuniot Nodum ergo Fulgentius generali doclrina dissolvit;
sciUcet et Oratione non satis apte respondet. "Neca marito nec ab uxore citra mutuum consensum
Non minus illustre Galloenomen, quam ut a Ful- continentiam rite voveri posse. Cseterumsi quis vo
*
gentio litteris compellatam, sic a sancto Oregorio venli consenserit, ei mutandi proposili jus non esset
laudatam non improbabiliter Baronius existimat. D proestandunique-prorsuscuique esse quod Deo pro-
Hoec Symmacbi consulis fllia, et consuli nupta, mox miseril, aliqua licet necessitate eompulsus : nec aliud
intra aiinum vidua, mundi illecebras semel experiri tunc contra carnis tentationes reinedium, quam pre-
' satis
habuit, ac dissuadentibus licet medicis, el sij cum, et strenuse conlra concupiscenliam luclse. Nec
conlinentiam sequeretur, ob nimiuin calorem, bar- defuturum divinitus auxiliunmbi plena fuerit conti-
bam non frustra minantibus, statira a viri morte int jientioe-voluntas, et ab oratione atque operibus bonis
monasterium se abdidit : quo comperto Fulgentius; non desliterit vera cordis humilitas.
scriptis ad^cam litteris et de viri morte consolatus5 Subjicicnda huic videtur epistola ad Eugyppium
est, et de viduilatis statu et officiis erudiit. sive Egyppium abbalem simul et presbyterum non-
Simili caritatis ardore Tbeodorum Romanum se- nullis lucubrationihiis clarum. Ab hpc acceptambene-
natorem et eonsulem, qui saeculifastum Christo post- dictionem,hoc est, quemadmodum inlerpretor, mu-
ihabuerat, in sancto proposito mullis monilis confir- nusculum, multa Fulgentius grati animi teslificatione
mavit. Ex quibus istud merito commendat JBaronius:: remuneratur; et multo caritatis ardore suceensus in
J&ultumgaudeo quod iam smcularis dileclionisnexjbust eommendanda caritate totus est.
109 . , PROLEGOMENA. H«.
Episfola ad Yenantiam externam et ignotam Ful- ^Lcxagitata, tantunicjue non hsereseos dampala; post,.
gentio feminam cujusdam Junilii familiaris sui pteei- . sub Jpa_ine II pojijtjfice,jpsiusmet Joannis et iinpera-
bus concessa est. Hac peccata post baptismum conir , toris asse nsu, iptinsque Eccjesioeconspiratione prp-
missa^pcenitentia deleri posse doGet, ad spem veiriae, bata sit. Illud iajilum .obseryare nqsjri cst instituti,
sed poenitenticeconjunctam hortatur, variisque nos Spythas nionachqs omjria sjbj" Rpmoe infesta nactos,
modis ad poenitentiam vocari etallici, in quibus cor- episcpporum Ajrjcscin >Sarcliniacxsulaijrjum suffragjaj
poris infirmitates non postremo loco esse, ut qui, sibi cpjgqiliar.estuduisse,.
ffbutendo sanitate infinnilateni nobis peperimus,.per Itaque yejtente annp ,520 apt-521 reddita ,est.Pel,ri
infirmitatem sanitatis beneficia repaxemus. diaconi et soeiorum ejus nomine, JDatiano?FruUjenJio
EpisloUs accensetur tractatus ad Donatum deFide. , caeterisque cqnfessqribus hi• Sardiniji fix.ulapjjbusf
- quoedam expositio fidei ad
Cujus occasio fuit propositum illi ab Ariairis argu- epistolse iqodjum cpnein-
mentum quo Patrem majorein, filium minorem effi- nala, additis precibps,ut Afr.canLP^tres.quid,deitota
cere tendebant. In hoc priinuni laudat probatqueful- hac controversia sentirent rescribere .cUgnsrrenf.ur,.
gcntius quod, etsi ei non fuerit respondendi facuhas, Atque,ut qua de,re ageretur plenius nossent, suam
veritatis tamen firma creduiitas in corde ipsiusper- ipsj sententiam de Chrisji tum persona, (lu"m-gratia
manserit. Moxlidera catholieam de unaintribus-per- B ,accui,ate exnlo1nunt,fpJrinulam untis Ae Trinifa},e,passus
sonis natura, deindelncarnationisdoetrinamrejectis est a cabimnijs yjndicanf; ppstremo^lagium? Coele?
erroribus luculenter exponit. slium ,et Julianu.m simulque FausUUbros jmatj.enjata
1SiIcommodius his epistoiis subjici potest quam percellunt.
tractatus aFulgentioin causa Maxentiana elaborati-: iNonjdefugerunt Afrjcani Patr.es de fide interrogati
non illi quidem uno-temporenec continenter seripti, dejfide respondere, suumque d_e,prop"ositis._usestj\oni-
sed propter materiee conjunetionem minime sepa- bus sensum .exprojnere. ,Ac de IncarnaMojie qjjijleni
randi. Koruni argumenlum ex istius eonlroversise prseclare subtiliterque (dispjitarunt, tde illa -veijp-for-
bistoria petendura, e qua hic pauca libabimus. jaula, ums de T.riiiitate passu.s<js<,,minusaeuie,, cynj
Quis iste Maxentius et cnjas fuei-it apud eruditos ejus loco, quasi <ejusdemsensus, hanc Jocutionenj
non satis eonstat. Neque enim audiendus TJsserius, usurpent, una de Trinitate persona crucifixa esl; quani
qui illum eumdem esse voilt cum Antiocheno Joanne tamen ita sensu riiversam existimabarit .qui. luic ior-
eujus-Gennadius in<5atalogo memhiit, cumnec setas mulaemius p\e Tr,init(iie passus ,est iniquiores jCrant,
utriusque nec sententia eonveniat.Monachorum cerle ut »cum illam admitterent, fha,uc jfunditj.is repfldia-
.Scythioedux fuit sive defensor, iisdem quibus illi sen- rent.
sibus implicatus, non tamen Scylha : eam enim a se <3 Atque ut mojjachpi^um>sprip,tio, magna ex parte hj
opinionem ipsemet amoliri studuit. Abbatis sibi no- - explicando ,gratjsppra^de^tinatipirisquemys.terio ,v,er-
men et titulum sumpsit, at id adversariis suis non sabatur, sic Africanorum Palrum responsio in iisdeui
persuasit, qui tacitum ab ipso monaslerii sui nomen capi.tibus ;Cojflrmandissmuiiiendisque,njultaesl. Quod
itemque abbatis sub quo professionem emisisset in- utrique ea de.causaopp.orjtqnujn necessarjumque pu-
vidiose objectaverunt. In Occidente certe-natum aut taveruntj.Tu.ia,.d,gIatis,ppnstanlinopolini.Fausti ljbrj's_i
educatum stylus arguit non plane rudis, et genuinam magnseihinc inler jtnuj.p.sexpr-tseJjtescrant; dum alii
istius sevi Latinitatem referens. Augus.tinidoc.triiiaip-quasi -noy,am'inauditanjque re-
Induxerant autem sibi in animum illi monachi «puerent, alii, jn iquibus nionachi Scythse, strenjie)
Scylhoe eorumque fautor Maxentius, hseresirn"Nesto- illaro.defenderent, Faus,tqmque yehementerjoppugna-
rianam et Eutychianam non satis excludi posse,"nisi rent. J_a vero sdogmata ,qpp loco jh^bueiaut .ostendij;
nnus e Trinitate passus assereretur. Multos tamen totius res.po.nsionis cla.u.ula, in .qua §jc ;Ipquj.ntur
offendit bujus locutionis novitas, nec concilioruni, episcopi.: Hujus prmdestfngtionis ,v/.plqtem gguji )ip$
nec Leonis Magni, nee ecclesiastici usus aucloritate , ante mundi conslitulionem prmdeslhyqtfispi fi{\xfs,lp
nixse. Brevique totus Oriens in partes scissus, hanc teslatur Apostolus, si quis sdetrec.tatfiox4is£ije,dulifate
formulam probantibus aliis, aliis damnantibus. At, D recipere, vel oris cojifessioneprfifexre,tsi a^te{(dtimtim
nihilo segnius Scytbse monachi, nihil de vehementia diem vitmprmsentis impielatis sup fiojiluxpflcigfti,qup
remittere, instiganteMaxenlio, praefervidiingenii viro, Deo vivoet verorebellis fibsistit, non labje.ceyi}Jffignf-
et In quo rooderationem nonnulli desiderarunt, jure, feslum est.eum non pex.lineffiad &oxpm,^merp,r$,,q,uats
an injuria, nlhil deflnio. Deus in Christo.ante fnundi,co.ns}itutjon-em gr,atis,ete.
ac
Ilaque prhnum ad legatos subid tempus Constan- git prmdestinavit,ad mgwwm
tinopolim ab Hormisda_Romano pohtifice missos hsec; 'Nee satisfuit-Scytbis monacbis hanc-ab Africanis
causa delala, mox a monachis illos causoe suseini- episcopis «criptionem -elicuisse, sed cum nibilominus
quiores experfis Romam ad'ipsum"Hormisdam trans- Constantinopoli bse contentiones cffervescerent, -ipsos
lata est, missique ea de re Romam a monachis Ie- 'Fausti libros ad eos mittendos curaverunt. Quibus
gati, quorum Petrus diaconus unus fuit. Fulgentius egregiam respoiisionem opposuit' septem
Non esfhujus loci referre quem exitum Roniaj mo- libris comprehensara, in quibus profundam viri cal-
nacborum legalio habuerit, quove pacto illorum do- iiditatem detegebat, elinfestacatholicse-fidei dogrnata
ctrina el formula ab Hornrisda primum non leviter• pondere Scripturarum ac 'Patrum elidebat. At hujus
,«,' S. FULGENTIUSRUSPENSIS. ilS
. quid similis mihi data est auctoritas dignifatis ?
proestantissimioperis, et inter Fulgeritii libros longe A
prsecipui jacturam tandiu dolebunt ecclesiasticseeru- Aut vel ipsa saltem conversationisinnocenlia talis est
ditionis amantes, quandiu tarito et tam exoelendo mihi?
ihesauro lemporum injuria fraudabuntur. Superiores Fulgentii lucubrationes ut potuimus
Vix hoc labore defunctus erat Fulgentius, cum certis temporibus assignavimus. Sunt alise in quibus
Trasimundi'morte, quseanno 523,contigit, episcopo- idem proestare non licuil, in quibus primum occurrit
rum Africanorum mulata sors esl. Eos enim Hilde- egregius tractatus de Fide ad Petrum. Erat autem
ricus in catholicam fidempropensior ab exsilio revo- Petrus non diaconus, ut perperam in litulo hactenus
catos sedibus suis restituit, ac novorum ipsis episco- dictus est, nonmonachus, ut alllondello (DePrimatu
porum in demortuorum locum sufficiendorumfacul- p. M2)primuni, post incaute a Noricio creditus est,
latem concessil. sed vir militaris, qui Hierosolymam profecturus, et
' Hicreditus aliam
Fulgentio vitam, aliorum laborum ne quid sibi hsereticsepravitatis subreperet metuens,
occasiones attulit. fidei regulam a Fulgentio flagitarat. Hujus ergo pie-
' In his
primum obtinerit locum tres de Yeritale tali niorem gesturus Fulgentius, sed temporis exclu-
proedeslinationis et gratise libri ad Joannem, credo, sus angusliis, post uberiorem de Trinitate, Incarna-
Maxentium et Yenerium Constantinopolim missi, B '. tione, angelorum et bominum creatione lapsuque, ac
quorum terliumChifflelius Jesuita, vir de lilteris ac variis aliis capitibus disputalionem ;. ad extremum
de Fulgentio prsesertim bene meritus, primus publici fidei dogmata quadraginta artleulis aslringit, pibus
juris fecit. quisquis obloqui ausus fuerit, eum pro boerelico
1 Addiderunt episcopi ante exsules, tum vero in pa- habendum denuntiat. Heecilla est, opinor, fidei re-
triam reduces,"egregiam epistolam ad eosdem Joan- gula quam sibi a Fulgenlio mitti Fei-randus poslula-
nemet Yenerium, in qua praecipua Christiansegratise verat, et quam eodem nomine designat Isidorus. Diu
dogmata ad Augustini mentem et placila diligenter tamen ille tractatus Augustini operibus admixtus est;
exponunt; hos autem libros in concilio Parisiensi at postmodum variis argumentis, ac prseserlim styli
anni 823 et Aquisgranensi anni 856 laudatos re- colore Fulgentio eruditorum consensu restitutus,
peries. hno sub ejus nomine dudum a Bertramo laudatus
' Ex
prolixo in Fabianum opere duodecim libros est. In. Sardinia scriptum putat Noricius, propter
complexo nonnulla demum excerpta, sed longiuscula eam quam in operis calce habet persecutionum men-
Chiffletiusedidit. Erat aulem Fabianus non medio- tionem ; sed non satis lirma conjectura. Potuit enim
cris nominis Arianus, qui cum Fulgentio alicubi et proeteritarum meminisse, ,et futuras animo proe-
congressus, sparsis super eo colloquio falsis rumo- iC sagtre.
ribus,- eorum refellendorum ipsi necessitatem at- Ineerti temporis traclatibus accenseri debent tum
tulit. libellus de Trinitate ad Felicem nolarium, tum de
Ad idem tempus referri debet scriptus ad Victo- Incarnatione Filii Dei ad Scarilam.
rein liber adversus Fastidiosum. Hic quondam ca- Priori occasionem dedit Felicis postulatio, qui
tholicus, imo monachus, et in monasterio presbyterii hserelicorum conviclui ac sermonibus expositus, nec
dignitatem adeptus, carnis illecebris turpissime vi- satis ad illos refellendos instructus, a Fulgentio do-
ctus, professionem primum, mox fidem quoque pe- ceri voluit quo pacto illis resisli possit. Cui tam pio
nitus abjecerat, et ad Arianos defecerat. Hujus ergo desiderio obsecutus Fulgentius, non modo catholicam
sermonem sibi a Yictore missum refellens Fulgen- de Trinitate fidem adversus Arianorum argumenta-
tius neutiquam consequens esse docet ex essentiali egregie defendit, sed de aliis quoque fidei capitibus
Patris et Filii et Spiritus sancli conjunctione, ut si- proeclare disseruit. In boc opere cujusdam Patris loca
mul cum Filio Pater et Spiritus sanctus humansese tacito nomine laudata reperies, quorum pleraque
natunc copularint. saltem Augustini sunt.
Postremus Fulgentii Iabor ille est quo Regini co- Alterius operis argumentum sic narrat ipse Ful-
milis rogatu duo explicare slatuerat: primum quid D ] gentius, ipsiusmet Scarilse verbis : Dum ad mensum,
de controversia nuper inler Alexandrinos Eutychia- inquit, Christiani catholicmEcctesimfdii Eventi de Dei
nos exorla sentiendum esset, utrum Christi corpus Iricarnatione locutio nascerelur, unus ex convivishoc
stalim ab Incarnatione corruptionis expers •exsti- de lncarnalione assendt, quoniam non Deus Pater
tisset, an tale demum post resurrectionem factum carnem induit, sed solumDei Filius. Et alius dixil :
fuisset; deinde quid militari viro servandum ad re- Ipse Deus qui unus est in tribus dignatus est carnem
tinendam colendamque in eo vilse genere pielatem. assumere, ul noslram servitutem,qua per transgressio~
At necdum absoluta priori hujus operis parte ad coe- nem patris nostri Adceobligati detinebamur, ad liber-
lesle regnum evocatus est. tatem perduceret. Hujus concertationis arbitruni pla-
Post ejus morlem (ita flagitante Regino) Ferrandus cuit eligi Fulgentium, quem affluenlilumine donalum
diaconus inchoatum opus absolvit, multis prius in- noverant. Addita est alia de vilium et noxiorum ani-
dignuni se professus qui Fulgentii successor habere- malium, quaUa sunt muscse et scorpiones, procrea-
lur. Nunquid, inquit, sic repletus sum sapienlia sicut tione quseslio, quam convivarutn nonnulli Deo abju-
Ule? Nunguid eadem milu, facultos elfi.quii? Nun- dicabant, alii asserebant.
JIS . . PROLEGOMENA. 11*
, De utroque ergo eapite proeclare Fulgentius dispu-. d. tionis p. 572, clausula his verbis expressa, conversi
tat hoc tractatu cui titulus est de Incarnatione el adDominum, Augustiuum mire redolet: non indignus
viliumanimaliumAuctore ad Scarilam. - ille adeo F.ulgentiq; nec item qui de Latrone, p. 567,
Duoesupersunt ad Ferrandum diaconum epistolse et qui de Penteeoste inscribitur, p. 569.
eulibri; quorumjprimo Fulgentius respondet pro- De duobus ad calcem additis, p. 664, quid sehtien-
positis a Ferrando qusestionibus de servi .SSlhiopis dum peculiari nota lectorem monuere qui huic edi-
baptismo. Is omnibus catechumenorum officiis egre- tioni prsefueruut.
gie functus, mox lethali morbo correptus in extremo In appendicem conjecti sunt varii, quorum non-
pene baUtu ad, baptismi locum delatus est, ibiqu.e nulli Augustini sunt, quidam Chrysologi, abi antiqui
sine voce, sine motu, ministris quasi pro infante auctoris Africani, sed perperam onmes Fulgentio
respondentibus, mente absentissimus baptismuin ac- tributi.
ceperat, statimque sine eucbaristise participatione Miras porro pugnas edit Theopnylus Raynaudus ut
excesserat e vivis. Hinc duplex Ferrando scrupulus librum de Prsedestinatione et Gratia in appendicem
obortus est. Primum an adulto sufficefe ad salutem- pridem conjectum asserat Fulgentio, quasi in Sardi-
posset aliena confessio; deinde an qui accepto sa- nia scriptum. At potior multo Bellarmini, Possevini,
cramento baplismi mortis velocitate prsepediti car- B Lovaniensiumque doetorum auctoritas hoc-opus Ful-
nem Domini manducare non potuerunt, salutis com- geutio abjudicantium, imo suspecti auctoris essecon-
potes esse possent, cum nota fidelibus essent verba tendentium. Parum certe verisimile est ut post li-
Salvatoris, Nisi manducaveritis carnem Filii hominis brum hoc litulo seriplum, tribus aliis a se scriplis
et biberitis ejus sanguinem, non habebilis vitam in vo- eumdem pene titulum indidisset.
bis. Doceri ergo studebat Ferrandus super isto ca- Ex his colligijicet Fulgenlii, opera triiariam pro
pite, ulrum noceat, quanlum noceat, an omnino nihil trium temporum ralione dividi posse. -
npceal, si quis baplixatus in nomine Trinitatis sacro Primum temporis spatium illud est quod aprimo
cibo potuque fraudetur. in Africam ab exsilio rediluNad secundum exsilium
Duplicem hanc quoestionem separatim Fulgentius fluxit: huic assignanda sunt ex ante dictis opera se-
expendit: ac priori quidem respondet, sincerum quentia:
baptismi desiderium prius habitum sufflcere, dum- Contra Arianos liber unus , ad decem objectiones
niodo adhuc~vivo, tametsi nihil sentienti, baptismus decem responsiones continens, p. 51.
conferatur; alleri vero, nemini baplizatorum fraudi Ad Trasimundum libri tres, p. 69.
esse quod morle prseventus eucbaristioeparticeps esse Secuhdum spatium totum secundi exsilii tempus
nequiverit, cum per ipsum baptismum, si minus sa- C complectitur: cui ascribenda sunt opera quoa se-
crameuto, sallem re*sacramenti donatus sit. Eam quuntur :
enim vim esse baptismi, ut corpori nos cujus caput Ad Monimumlibri tres, p. 3.
est Christus inserat, ac verum ejus membrum effi- De Remissione peccatorum ad Euthymium libri
ciat: quse incorporatio ipso eucharistise sacramento duo, p. 360. ,
'
significetur. AdProbam"epistola3 duoe: quarum prima est de
Altero ad Ferrandum scripto, propositis ab ipso -Yirginitate et Humilitate, p. 165; altera de Oratione
quatuor de Trinitate qusestionibus respondet, et uni et Compunctione cordis, p. 177.
de duobus calicibus in ccena datis : quod propterea AdGallam consolatoria de mariti Morteetde
de Quinque Qumstionibusinscribitur. Statu viduitalis epislolauna, p. 151.
Atque bsec de Fulgentii scriptis quse librorum aut Ad Theodorum de Conversione a saeculo epistola
epislolarum nomine censentur. Addendum aliquid de una, p. 186.
sermonibus quos magno numero vel scriplos ab eo, De Conjugali Debito et Voto continentise una,
vel dictalos oportuit sive ab ipsomet, sive ab aliis p. 444.
pronunliandos. Ad Eugyppium abbatem de Caritate una, p. 182.
Ex eorum numero sunt qui has inscriptiones prse- D Ad Yenantiam de Recta Poenitentia una, p. 190.
ferunt: Tractalus deFideadDonatum, p. 197.
Ds Dispensatoribus Domini, p. 546. Fulgenlii et aliorum quorumdam episcoporum-
De Duplici Nalivitate Christi Domini, p. 551. Africanorum, ad Petrum diaconum et alios qui ex
De Sancto Slephano protomartyie. p. 555. Oriente in causa fidei Romam missi sunt, de Inear-
De Epiphania deque Innocentum cscde, p. 558. t natione et Gratia Domini nostri Jesu Christi liber seu
De Caritate Dei et proximi, p. 565. epistola!7, p. 286.
De sanclo Cypriano, p. 566. Tertium tempus, a secundo in Africam reditu post
Hi sancto Fulgentio plane digni. Trasimundi mortem ad vitse Fulgentii iinem extendi-
Sermo de sancto Yincentio, p. 570, by.oicmi-S>Toi;tur; huic assignanda sunt illa :
ita luxuriat, ul licet bsec flgura satis fuerit Fulgentio De Yeritate proedestinalionis et gratias ad Joannem)
familiaris, eum lamen alteri libentius quam Fulgeutio et Venerium libri ires, p., 454.
tribuerim.. Epistola episcoporum Africanorum de gratia Dei'
- Serinonis"de loco Micheae, quem habes hujusedi- et humanoarbitrioad JoannemetYeneriuin, pag.209.
iik S. FULGENTHJS RUSPENSIS. Ji6
Contra Fabiaiium libri duodeciifl quorum frag- Y petendisque niiniis crebrum. At hoc ipso sensus suos
meiita exslant, p. 577. altius aninris et clarius infigit.
Contra serriiondm Fastidiosi Ariani ad Yiclorem His prsenotatis, ea nunc breviter iridicanda quse
liber unus, p. 540. postremam hanc editionem commendanl.
• Epistola"ad Reginum, p.' 525 Primum non parvi icferre visum est omnia summi
Incerti sunt tempOris Opera sdquentia. uriscripta separatim jamhaberiposse, nec ut antoa
De Fide seu de Regula verse fidei ad Petrums vel in variis demum voluminibus dispersa reperiri,
pag. 500. vel in immensum postremse Patrum BibliothecsBpe-
De Trinitate ad F&liceninolarium, p. 528.- . Iagus immersa lalere.
De Incarnatione Filii Deiad Scarilam, p. 406: Deiride, quod majoris etiam niomenti est, cum in
Ad Ferrandum epislola ad quoestiones de saliile, cseleris edilionibus, dum errala priorum posteriofes
jiElhiopis inbribuhdi, p.- 216: inconsulte sequerenluf, mendarum numerus auctus
Ejusdeiii afl eum Ferrandum de quinque qusestio- potius esset quam iraminutus $ in hac cefte ih iis
nibiis; p. 229. • emendandis repurgahdisque multum labofis imperi-
sum multa sensu plane carenlia ih integrum re-
itqtie hoe quiderii e Fulgentii iaboribus reliquise stitutaest,
B : cujus curse fidem faciunl apposilse ad pagl-
adhucsupersuiit. Cseterumraulto plura ab illo scripta
non cbnjecturis modo, sed certis indiciisconstal.Nam learum calcem nbtnloe. Atque utinam in boc labore
mss. copia praeslo
prseter eximium illud contra Fausturii opus, quod aU- amplius progredi licuisset, eaque
ciibi fortasse ih bibliothecarum angulis delilescit, fuisset. quibus permulta quoe obscura inanseraiit
iUustrari potuissent! Est tamen aliquid csetefisin hac
sunt alia quorum inveniendorum vix ulla spes est.
emendandi diligentia prseivisse, eosque ad hancope-
Primiim mispiam exstat vera illa responsio adver- ram
sus Pintam, quairitainen ab ipso scriptam constat. majoribus adjumeritis prajstandam excitasse.
Capitum partiliones aliquoties immutatas leclor
Njjspiarii"exsiatlihef Altefcationis quo de fide cum ( offendet, sed mutationis causam facile deprehendet:
Trasimundo rege disputavit, a sancto Isidoro memo- tanta enim incuria sectiones illse olim factse
ratus. fueranl,
nt non raro eadem peribdo in duas partes scissaj
Nuspiara exstat lUjerde Spiritu sancto ad Abragi- prior prsecedentiscapitis clausulam, altera sequenlis
laiii, qrio hiultis Scrlpturarum locis Spiritum sanctum cxordium faceret, ac sic lota senlentia iucis prorsus
unum cum Patfe el Filio Deurn probabat. Ct iutellectus cxpers esset.
Nuspiam exstat prseeiara epistola ad Cartnaginen- Sicubi vero operum tituli nontiilril vel miitati, vel
ses, sublimi, ut liabet ipsius Yitoescriptor, exhorta- C aucli, tum vel ratio simul addita, ne temere factum
tioiie perspiciid, ubi pene cunclos dolos et fallacia . videri
possit; quod animadvertere esl in tractaih
blandimenta, quibus infelices animm seducebanlurad de Fide ad Petrum, ubi expunctum recte diaconi no-
morlem, gravissima conquestionedigessit. men novumque addilum titulum in nola probatum
Nuspiam exstant duo de Jejunio et Oratione libri est ex ipso Fulgenlio; vel si hoc quandoque proeter-
quos ad Probam ab eo scriptos constat. missum esl, ipsa se legenlibus ratio prodet, et quasi
Nuspiam exstant diisead Stepbaniam nobilem fe- in oculos incurret. Sic enim libro de lncarnatione
niinam et suo et episcoporum nomine in Sardinia Filii Dei additum est in lilulo et viliumaidmaliumau-
scriploe. Ex quibus locum Arianus auidam in suum ctore; tum quia istius operis pars fere dimidia in boc
germonera tfansiuierat. argumento versabatur, tum quia clarius hac acces-
Nuspiam exslat epistola ab lpso seripta ad quem- sione traclalus ille ab alio distinguebatur hune titu-
dam Joannem episcopum; qua luculentef probabat }um prseferente, de Incarnulione et Gralia.
criminum reum ssecularijudici non esse tradenduni. Erunt forte qui mirenlur ex mediocri volumine tot
Nuspiam exslant libri decem ad Fabianum, ex qui- opera in appendicem relegata. Sed id non sine justis
bus nonnisi fragmenta supersunt. evidentibusque causis factum in cujusque operisfronte
Hsecde operibus Fulgenlii procfarivisum. De qui- D demonstratum est; nec id privalo judicio tentatura,
bus quis fuerit antiquorum sensus ex Isidoro sciri sed eruditorum suffragiis diligenler expensis.
potest, a quo dicitur in Scripluris divinis copioseeru- De duobus sermonibus additis et quid viderelur
ditus, in loquendodulcis, iu disserendo subtilis. Eru- expositum, etres tota ad lectorum arbitrium remissa
ditis certe noni sseculi viris non leve studium fuit est.
magnas ex ipso Iacinias excerpendi; tota vero Ec- Additus est mss. impressorumque codicum ex qui-
clesia Lugdunensis hoc ipsum elogio dignatur : Bea- bus bsec editio emendata est iudex ad hujus volumi-
tus antisles et gloriosus confessor, qui ob admiranda jris calcem.
et veneranda scripta semper ab Ecclesia fideiiler re- Nec omiltendum lric est debitum ChiflletioJesuitoe
ceptus, et inter scriptores ecclesiaslicos luudubitiier eximiseerudilionis viro, grati animi testimonium, ob
numeratus esl. singulare ejusde Fulgentio et de hac prsesertim edi-
Est certe singularis in ipso vis ingenii, non vul- lione meritum. Quas enim ex variis olim codicibus
gari suavilale condita. Sunt tanieir qui ipsum astri- bibliolhecoeCarlusiaead Portas exscripserat variantes
ciiorem velleht el in iisdem senlenliis versandis re- jn omiiiafere Fulgenlii opera lectiones, eas ille be-
117 . PROLEGOMENA. 118
nignissime cum iis communicavit qui postremse isti A Haecsunt quse ad publieam utilitatem promoven-
editioni emendandse operam dabant : ex quibus illi dam vel teutata, vel effectasunt. Qusesi nrinus rerum
quosexcudenda restabant Fulgentii scripta correxe- ipsarum prelio, voluntatis cerle ac studii merito,
• runt, serius acceptas in variarum lectionum
syllabum sequis judicibus probatum iri non imme.rito sperare
aceurate retulerunt. nobis videmur.

S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS VITA,


• , A (a) quodam ejus discipulo conseripta
ADFELICIANUM EPISCOPDMSAKCTIFDLGENTIISDCCESSOREM.

PROLOGUS. DIIOdoctoribuscaiholicmEcclesim~-neces-B diu vivunt adhuc qui noverunt eum vel a certissimis
saria, vita bona et suna docirina. B. Fulgentius prm- 'testibus aliquid deejus virtutibus audierunt, potest
cessor Feliciani episcopi.
1. OmnisNovi Testamenti fidelissimusdispensator, ilii prsesens memoria verum testimouium perhibere.
in quo loquilur Christus, sancle Pater Feliciane, ut Quid aget ventura progenies? Quid in iransmarinis
sibi partibus longe eonsliluta fidelium turba ? Cuni per-
exemplo suo credendum facile persuadeat, ope- venerint ad notitiam
rum bonorum curam maximam gerit, et quidquid lectionis, in qua idem beatissi-
aliis faciendum dicil, ipse primitus facit. Sine causa mus pontifex absens loquitur, mortuus vivit, ad-
mirabuntur : unde cognoscent
quippe nitilur doeere sapienter, nisi vixerit innocen- innoeentiam?profecto sapienliam
ter. Duo igitur Ecclesioe catholicoedoctoribus neces- Sicut ergo clara est ejus doctrina, sie
saria judicanlur : vila bona et sana doctrina. Vita clarior flat etiam vila. Loqnamur et narremus fratri-
enim bona commendat sapienter docentem, doclrina bus nostris quomodo tanlus ponlifex vixerit.
saua ornat beneviventem. Yita bona facit amabilem, 5. Nec timendum est ne minore facundia sacerdo-
doctrina sana laudabilem. Yita bona continuo credi- lem, qui per universas orbis Ecclesias magnum no-
tur imilanda, doctrina sana nunquam judicatur.esse men obtinuit, ego faciam parvum. Cujuslibet enim
sit meriti oralio mea, nec augere poterit tarrti viri
repudianda. Vilabona lolht occasiones detrahentibus,
doctrina sana resistit contradicentibus. Propterea C merita, nec liilnuere : sed proflcere tantummodo ad
mihi diutissime beati Fulgentii pontificis (tui scUicet testimonium carilatis, in qua illi semper inhoerere
simul nutriti et nomen desiderans, salutiferis ejus monilis ad suscipiendam
prsecessoris, aquo sumus), in illo parvis-
et graliam cogitanti, dum frequenter ante oculos professioneni monachorum eonversus,
cordis mei magisler egregius versarelur, dolebam, simo monasterio quod sibi apud Sardiniairi pro Chrisli
tanti virisolatio earuissepopulosAfrieanos. Etquam- nomine relegatus effeeerat, ubi jam tu presbyler
vis ille gautiiis coeleslibus obleclandus ad meliora (fc)habitas, diebusac noetibus, ante"eum positus vixi,
me supermel et favumdulciora ecelesiisejus
migraverit, apud nos tamen modo similem deesse quando flumina Et nisi sle-
bene conscius eloquii frcquenter (c) irrigabant.
doctorem, sapienlioe ejus suspirabam. rilitas arentis
2. Dabatur sane flebili recordationi quaedamrespi- ingenii preepediret, centesimum fructum
nostri pectoris attuiisset. Sed indignus ego da
ratio, quotiens dulcissimos libros ejus, aut epistolas, gleba lanta plenitudinc vix exiguam capere valui portio-
aut quos dedit populo proesente sermones, vel ego
nem. Tuse tamen paternitatis orationibus frelus, li-
legebam, vel legentes alios audiebam. Verumtamen belli
in illis prseclarisopusculis ingenium viri sapientiam- proesenuYlaborem suscipere cogitavi : in quo
: omnia quoememoriler nobis audientibus ipse refere-
que posse agnosci tacilus considerabam cujus autem
el illa insuper quse oculis nostris aspeximus, aut
justitise,probilatis etmisericordioefuerit, etquomodo 0 bat, sint
laudabililer vitam suam (quod tu bene nosti) cum fa- ut jam posili in docirina illius quemadmodum
: notam fal-
iniliaribus suis transegerit, sicut docuitvivens, scire gesta non ignoramus, breviter explicabo
sitatis incurrere nullaienus timens, cuncta quippe
plerosque non dubitabam, latere tamen plurimos
- sentiebara. In ne oblivione senilem tuam paternitatera minirae latenl. Nec tibi
posterum vero, longa nunc
conversalionis ejus bona nescirentur, semper et ve- aliqua quasi nescienti dicuntur, "sed tuo polius
testimonio confirmanda simpliciler (d) digeruntur.
liementiusformidabam. Dixi ergo diu cogitans: Ecce
• GenusFulgentii. Mariana mater Ful-
fulget beati Fulgentii sana doctrina, quoniam legun- CAPUTPRIMUM.
tur ab omnibus libri ejus. Quasi ille Ioquitur, quando genlii. Fulgentii instilutio. Palernam domnm gu-
bernal. Procuralor ordinatur.
codex ejus titulatus noniine legitur: qui autem fiet
ut simililer nota sit omnibus vita ejus bona? Quan- 4. Beatus igitur et vere Fulgentius, nobili secun.
(a) P. Chiffletio aliisque videtur quod a Ferrando luerp. editione, habilas. Hinc Joannes Molanus in
EcclesioeCartbaginensis diacono, propter rationes ab sua ad eamdem editionem proefatione,"scriplamarbi-
ipso allatas in prsefationeadoperaFulgentiiFerrandi tralur hanc Yitam ad Felicianum S. Fulgentii suc-
Divioneedita anno 1649. AUostamen hoe non con- cessorem in monasterii regimine. non vero in epi-
vincunl, cum Yitseauctor videatur a lalere Fulgentii scopatu. ,
non discessisse , nec id de Ferrando possit afflrmari. (c) Ms., rigabant, addilque hoec,velut paradisi rivus
Y. Bolland. 1 Jan., p. 52, § 5. aqum abundantius effluebant verba ^exore ejus , et it»
(6) In ms. Colb. nec non in Yita a Chifll. edita modum lacrgmteoculorum ejus rigabanl. ('
iuter opera Ferrandi, ubi presbyter habitabas. In An- (dj In posterioribus editionibus, diriguntur,
7
419 y S. FULGENTIUS RUSPENSIS. i$Q
dum camjmgenere procreatus, parentes habuitexj A lur, hinc initium sumens imperandi,, et consulendi,
numero Carlhaginensium senatorum. Avus (o) enim ac gubernandi quamplurimos.^
ejus nomine Gordianus, dum rex (b) Geysericus me- CAPUTli. Felicilas tnonachorum.
moratara Carthaginem viclor invadens, senatores 6. Accepta tamen bac potestate dum clemeuter
plurimos, imocunctos, amissis omnibus bonis, ad utitnr, et neminem lasdere pro ingenita sibi pietale
Italiam navigare compellerel, inler cseteros eliam (al. bonitate) desiderat, atque in exigendis pensioni-
ipse impositam peregrinalionem libenti volunlate bus crudelitatem jubetur exercere, coepit soecularium
suscepit : volens saltem facultatibus perditis, non negotiorum gravis apparere sarcina, et displicere fe-
perdere libertatera (Vide lib. i B. Victoris de Perse- Ucitas vana; paulatimque laudabili patientia succe-
cutione Vandalorum). Post cujus obitum duo ex filiis dente, coepit vitse spirilalis amor exsurgere, deside-
ejus, spe recuperandae hoereditatis, Africanam pro- rium Iectionis insuper, et oralionis iudefessum cre'-
.vinciam repetentes, manere (c) lamen intra Cartha- scere studium. Monasteriorum proinde suavissimos
ginem minime potuerunt, domo propria donata sacer- greges frequentius visitans, servoruinDei morespro-'
dotibus Arianis. Sed possessionibus suis ex parte per positumque discebat. Inter abstinentes, nulla esse
aucloritatem regiam repetitis (d) ad Bizacium per- gaudia sseculi, sed nulla esse etiam tocdia sentiebat.
rexerunt. Ibique in Tellepte civitate unus eorum no- B ] ln summa abstinentia jviventes, videbat neminem
nrine Claudius, ex conjuge nonrine (e) Mariana, Chri- calumnialorem limere, sed se invicem diligere.' Con-
stiana scilicet et honesla femina, istum, cui lanta siderabat etiam multos adolescentes perpetuse con-
gloria debebatur,- feliciter genuit; eumque statim, tinentioe deditos, ab omni posse abslinere concubitu.
quasi (f) prsescius qualis esset futurus, Fulgentium Talibus apud semetipsum cogitationibus lluctuabat,
nonrinavit. Quem religiosa mater moriente celeriter atque in hsccverba prorumpens, Cur obsecro, aiebat,
patre Grsecis litteris imbuendum primitus tradidit: sine spe futurorum bonorum laboramus in sseculo?
et quandiu totum simul Homerum memoriter reddi- Quid.nobis aliquando prsestare poterit mundus?Si
disset, Menandri quoque multa percurreret; nibilde gaudere desideramus, licet sit melius bene flere,
Latinis permisit litteris edoceri : volens eum pere- qnammalegaudere : quanto melius tamen gaudent
grinse linguoe leneris adhuc annis percipere notio- quorum sic in Deum tranquilla est conscientia, quos
nera, quo facilius posset, victurus inter Afros, locu- minime terret exactoris improbi violentia, qui nihil
lionem Graecam, servatis aspirationibus, tanquam ibi timent nisi peccata, nihil agunt nisi unde possunt
nutritus exprimere. divina implere mandata! Non fatigantur publicis ex-
5. Nec fefellit matrem piam caula provisio. Sic cursibus, non damna rei familiaris coguntur aut fiere
enim quotiens ei Groece loqui placebat, post Ion- iG miserabiliter, aut timere defornriter. Operantes mani-
gam (g) desuetudinem loculionis ejus et leetionis, ijiis suis non adversantur utilitatibus alienis : vivunt
,non inconditis sonis verba proferebat, ul quasi quo- inter sese pacifici, sobrii, mites, humiles alque con-
tidie inter Grsecos habitare pularetur. Lilterarum cordes. Nulla illis cura libidinis : imo magna sollici-
proinde Greecarum percepta scientia, Latiuis litteris tudo et jugis custodia castitatis. Imitemur tam lauda-
(quas magistri ludi docere consueverunt) in domo biles viros, arripiamus hanc bene vivendi constan-
edoctus, artis etiam grammaticas traditur auditorio: tiam. Sit nobis utile quod revelante gratia meruimus
magnitudine ingenii cuneta sibi tradita memoriter meliora cognoscere. Abjiciamus pristinos mores, et
et veraciter retinens. Inde lamen domesticorum ne- mutemus labores. Nitebamurprius inter amicos no-
gotiorum urgente necessilale cito sublatus, paternse hiles apparere nobiliores, nitamur modo inter servos
domus gubernationem suscepit adolescens, ita se Dei
pauperes eflici pauperiores. Si coacti sumus
maternis imperiis subdens, ul ibi quoque Christi exi- exigere debitores, conemur modo convertere
pecca-
steret imitator, de quo sacra Evangelia contestantur, tores. Solet etiam de publicis exactoribus efficere
Et erat subditus illis (Luc. n, 51), id est parentibus. Chrislus Dominus noster magistros Ecclesise : de te-
Gaudebat venerabilis niater, et prseelara indole sa- lonio enim vocatus est Matthseus, ut apostolus fieret.
pientis fllii moerorem viri amissi consolabatur. Ccepe- D ] Neque nos (i) huic honori personam convenire credi-
rat in illa familia esse, qui amicis obsequium bene- xnus noslram : sed si ille, deposito offlcio exactionis,
volus redderet, inimicos (h) rationabiliter
repelleret, aecepit officium proedicalionis, milri non licebit, post
servos mansuetus et severus regeret et corrigeret, .
depositam procurationem, pcenitentis assuroere la-
patrimonium diligens coleret,sublimioribuspoteslati- jnentalionem? Refugium nostrum Deus est. Nulla de
bus carissimus fieret. Cujus rei gratia, creseente setatis imbecillitate nascatur excusalio : polcns est
per
singqlos dies fama ejus, repente procurator ordina- quippe Deus, qui dat continenliam tantis adolescen-

(«) Sic ms. In reliquis, denique. • (e) Ant., Marriana.


(b) Ms., Honoricus. Ant., Hunericus et Gensericus, (f) Ms. et Ant., prmscia. Chiffl., prmscius.
et in niargine, Geisericus.
(c) Ms. elChiffl., manere'jam. (g) Sic ms. AtChiffl. et Ant. in margine, coniueiu-
iMnem.
(d) Ms. et Ant., Byzantium.-Apud Cliiffl. vero, ad (li) Ms., rationabilis.
Bhacium. Idem babetur in margine apud Ant.
edit, (i) Sic ms. cum Cliiffl. In Art. vero, Nepue uos
additurque Bijlhyniam. fiujus exactoris Iionci,
421 -PROLEGOMENA. ^ lS2
tibus, quos videmusin (o) monasteriis vivere, mihi,A dere pollicenti, dicens ei, Quare, fili, mentiris, ut ser-
quoque peccatori similem gratiam donare. vos Dei fallere deleeteris? Tuue eris monachus . aut
tuarum consuetudinem sic re-
CAPUT m. ileditatur monasticam vilam. B. Augusti- antiquam deliciarum
num legens converlilur. penle mutabis, ut escarum vilium negligenlior ap- '
7. Post hsecverba diuliusin suo pectore ruminata, paratus, et vestium sordidarum (f) tuum animum
decrevit,Spiritusancto revelante, ssecularibusomnino non offendat abjectio ? Prius est, ut sis saltem laicus •
renimtiare deliciis, et illius vitoe socius fieri quam minus delieiosus, et tunc forsitan credibile piitabo,
laudabat. Prius lamen cogitans ne subita mutatio quod renuntiare soeeulo aut velis, aut valeas. Ad'
menlem simul corpusque perturbans, inter ipsa eon- hsecille juveuis magis ac magis inllammatus, repel-
versionis initia, gravissimum sibi vel impedimentum lentis manum suppliciter osculalus, sic oculis in ter-
vel scandalum gigneret, occulte arripuit rara exer- rairi deposilisprecabatur : Potens est, domine pater,
cere jejunia; dehinc paululum progrediens, antiquo- dare volenti facullatem, qui nolenli tribuit volunta-'
rum sodaUum tentabat vitare consortia. Segregatus tem. Permitte me tantum tuis inhoererevestigiis;
frequenter a turbis, in possessione propria, nescien- aperi mihi januani monasterii, prsebe sanctse sedifi-
tibus parentibus et clienlibus, quasi propler actionis calionis adjutorium, fac me unum de discipulis tuis :
laboremtristis sedebat, etihi orabat, legebat, jejuna- g] et Deus novit quomodo me liberet ab iniquitatibus
bat, epularumque immoderatam copiam rninuebat, meis. Hoecaudiens beatissimus seuex, gravissimum
ad balneas penitus non accedens; et sub ipsa adbuc putavit supplieantem diutius spernere; tandemque
professionelaica, plenus jam monachus conversaba- flexus ad consentiendum, Mane, inquit, nobiscum,
tur. Stupebant omnes qui noverant eum, (b) delicati flli, sicut vis : experiamur paucis diebus, utrum
viri mirabilem parcimoniam, causamque mutationis verbis facta concordent. Utinam superfluus sit timor
hujus interpretabantur ex angustia natam pusillani- meus, et professio tua inveniatiir stabilis!
mitatis. Apud Ulum vero per singulos dies amor san- 10. Postquairi igitur supplicanti consensum prse-
ctoe professionis et mortificationis impensior cura buit sanctus Faustus episGopus, sonuit illico per af-
crescebat. fines et notos, Fulgentium monachum factum. Gra-
8. AUquandoigitur ubi omnia quse sibi dura vide- tulabantur boni, confundebantur mali. Quosdam fa-
bantur expertus, adjutorio gratiae spiritalis voluntati ciebat vita ejus transacta in deliciis desperafe;
susesensit suppetere facultatem, beati Augustini ex- quosdam singularisingenii notissimascienlia magnum
ponentis tricesimum sextum psalmum disputatione aliquid suadebat de profeclu ejus velociter sperare.
commonituset compunctus, publicare suum statuit Quidam vero familiares ejus, quibus ab infantia ca-
votumj mulare gestiens habilum, ne vel amicabili- (p rissimus amicus et lidelissimus fuerat, eum imitari
ter ad se venientes pati cogeretur, cum quibus diu cupientes, ipsi quoque sseculum contempserunt, el
sseculariter(c) vixerat. Cogitabat autem vir pruden- se monasleriorum gregibus mortificata voluntate
tissimusconversionem sui cordis sibi soli utilem fu- junxerunt.
luram, si latere potuisset; pubUcatamvero, multis CAPUT v. Mater ejus propositoexcruciatur. Matri il-
aliis exemplum bonum dimittendi peecata pristina kim videndicopia negaiur. ConstantiaFulgenlii.
prsestituram. Quis enim mediocris aut pauper fieri 11. Audit hoc mater referentibus multis, ad eon-
monacbus erubesceret, dum Fulgenlium videret ge- sorlia monachorum fugisse Fulgenlium, totiusque
nuini fastus arrogantia recedente, duras abstinen- domus regendoeatque gubernandsecuram penitus di-
tise vias palientiaegressibus ambulantem? misisse, nec omnino jam posse de lali proposito re-
,CAPUTIV.-Ad Faustum episcopumse confert. Fit mo- vocari. Turbatur, expavescit, et amoris nimii desi*
nachus. Imilantur... alii exemplumejus. derio concitanle, quasi jam Fulgentius moreretur
9. Fuit .autem tunc temporis episcopus quidam (quamvis bene moreretur, qui sic moriebatur), coe-
iaudabiliter prsedicandus, nomine Faustus, qui pro lum nimiis lamentationibus pulsat, et sicut solent
fidecatholica non longe a cathedra sua jussus fuerat matres in funeribus filiorum, modum nescit habere
. relegari. De multis enim sacerdotibus hoc (d) Hune-10 lacrymarum. Rapitur inconsideratis cufsibus ad mo-
rici tyranni persecutoris astuta malignitas ordinave- nasterium furibunda, contuineliis el conviciis san- '
rat, ut juxta patriam propriam peregrinationis in- ctum Faustum nihil dubitans aggreditur. Redde, in-
. commodum sustinentes, ad negandum Deum facile quiens, filium matri, redde dominum servis. Sacer-
flecterentur. In eodem proinde loco ubi relegatus dotes semper multa beneficiaviduis praestant, quare
_ tenebatur, monasterium sibi construxerat, in quo nunc domus viduse per te perit ? Cui patienter (al.
spiritaUtervivens, apud omnes Chrislianos honora- sapienter) respondebat episcopus : Si tu mihi filium
biliter habebatur. Ad hunc ergo sanctus Fulgentius tulisses, ego te, mulier, deberem quantum dolor im-
(fuit quippe ei notissimus) alacriter venit, eique vo- ., peraret arguere; modo tu mihi juste contumeliam
tum sui cordis fideliterindicavit. (e) Ille autem sciens facis, quia ego tibi filium tuli. Quaudo enim tibi
saeeularem oihnino juvenem, verebatur talia cre- displicet quia serviturus est Christo, bene facis con-
(a) Ms., in monasterio. . (e) Ms., Illevero scienseum smculariteromnino.vi
(bS Ita ms. At et
reliqui, tam delicati viri, ete. ventem.
(c) Ms., Cum quibus nequiler dik vivrat, (f) In ms., lui animi propositunu
(d) Ms., Uonorki.
' •
125 S., FULGENTIUS RUSPENSIS. - 124
tumelias inferens Fausto. Sub his ctiam sermonibus A minis Mciens, velociter ei corporalem restituit sa-
•sequanimitertolerans, el !(a) affabiliter arridens, vi- nitalem.
ilendi saltem filium nullam prorsus dat licentiam. CAPUTvn. Porlionem substantimdonat matri.
llla sciens quanlum diligeretur a filio, magnis ante 44. Tunc animus viri sapienlis altiori pietate com-
lanuam monasterii clamoribus ejulabat; et Fulgentii mofus, cum tota mente mundum sibi crucifigeret, et
nomen frequentius inclamans, desolatiouem suam ipse mundo crueifixus,iterrecluma juvenlutesua (Eccli.
miserabiliter allegabat. H, -20), sieut scriptum est, ambularel; portionem
12. Hsecprima beatum Fulgentium tentalio multis substantise proprioe, quamvis haberet fratrem junio-
viribusimpulit, dum (b) suam genitricem, quam sem- rem nomine Claudium, per donalionem soli eontulit
per amaveral, cui maxima devotione servieral, au- matri, ut a matre postmodura, si bene servisset,
diret suis auribus flere. Sursum tamen corde positus, donaretur et fratri. Sic salubri consilio superbiam
audiebat, et non audiebat; nec illius preces adver- junioris fratris edomare desiderans, ut qui nolebat
tere dignum putabat, quia pielatem solilain religiosa esse humilis propter pietatem, discerel humilis esse
crudelitate vincebat. Ibi jam fulurocpalienlioe in la- propler hsereditatem ; maler quoque sanctisslma post
boribus multis exemplum fidelissimum proebebat, discessum dulcissimi fiUi, cujus jam non poterat ob-
et similis ebrio per spiritalem graliam faclus, utrum B sequio (al. preeseniia) loetificari, ejus meruisset be-
mater esset quodammodo ignorabat. Hic eum beatus neficio consolari. Quantas lunc ibinniversi laudes et
Faustus episcopus ex toto corde conversum primitus gratias Donnno relulerunt! cum viderent bealum
approbavit, et cum gaudio coeleris fratribus dixit: Fulgenlium, sseculari cupiditate calcala, rebus quas
Facile poterit hic juvenis lolerare quemcunque im- distrabere et donare pauperibus non poterat, ne of-
posuerimus laborem, qui potest malernum jam de- fenderet bonam matrem, renunliasse penitus, ut
spicere dolorem. IUamaler dum se plangere ssepius, Christum invenire mereretur doclorem.
nec ad se filium prodire cognosceret, in eodem loco CAPOTVIII.Propter persecutionemde priori monaste-
eumjam non esse credebat; quia si ibi esset, (c) non rio migrat. Coabbaseligilur.
ferre posse dolorem matris, adhuc virtutis ejus ne- 15. Finita jam erant cuncta quoeeum inconver-
seia putabat. Ssepeergo iens ae rediens, et episcopo sionis prhnordio vide.bantur affligere. Sed quia hoec
'
molestias, et filio plurimas afferebat insidias, donec vita nunquam potest sine suis tentationibus proete-
tsediovicta propriam reverleretur ad domum. riri, nascilur rursus talis perseculio fidei, quse sanctoe
CAPDTVI. Abslinentia ejus incredibilis. Proficiendi memorios Faustum episcopum cogeret per diversas
desiderium. latebras commigrare, nec in ipso monasterio jugiter
13. Bealus ergo Fulgentius supra credibilem mo- Q sineret requiescere. Tunc beatus Fulgentius timens
dum laboribus abstinentise se cruciabat, sine vino et aut in illo loco solus remanere, aut de loco in locum
qleo manducans et bibens, sic parce et lenuiter, ut "frequentius transmigrare, consullo prius episcopo
inedise magnitudo siccatam corporis culem fatiseere Fauslo, vicinum monasterium peliit, ubi paucis, Befl
diversis ulceribus cogeret, ac superducta quam di- simplicibus fratribus Felix nomine abbas preeerat,
cunt impetigine delieali corporis pulchritudo fceda- amicus ejus ab adolescentia, cum quo semper etiam
retur. Putabant plurimi tunc beatum Fulgentium, laicus familiariter vixerat. Tunc igitur eum Felix ab-
sub occasione ipsius infirmitatis, aut recessurum si- bas cum gaudio suscipiens, imparemque se ejus yir<
mul a proposito sanclitatis, aut reddendum deineepsi tutibus sciens, et nomen et poteslalem ei tradidit ab-
tepidum, ne vel reguloc communis parcimoniam cu- batis. Ille plenus studio bumilitalis, (d) excusat pri-
stodiret. Ille vero contra speni omiiium, misericor- vUegiumpotestatis: et posl multa cerlamina pietatis,
dioe,Dei prsevenienlis auxilio gubernatus, ex infir- ex conseiisu totius congregalionis, passus violentiam
mitate corporis ampliores animi vires capiebat, ei; caritatis, vix consentit esse collega boni consortis.
tanto abslinentior, quanto debilior, de salule per- Ita duo viri sanctissimi, diligentes oequaliter Deum
petua jugiter cogilabat, saiutem vero corporis ar- et proximum, amho moribus similes, ambo meliores
bitrio Domini commitlebat, boc plerisque dicens : jy proposito, conversatione oequales,unus scienlia su-
Scimus omnes ex epulis vitam solere servari, non perior, jugum bonum gubernandoc congregationis
sanitatem posse conferri. Nam ul sanelur Infirmitas, excipiunt.
. s.i explenda videtur guloecupiditas, quare infirmantui 16. 0 quam felix servorum Dei numerus fuit, qui-
•etiam iUi qui convmis laulioribus quotidie saginan- bus coeperat prseesseFulgentius! 0 quantum fulgebat
lur? Tolerabat ergo infirmitatem patienter, exerce- illud monasterium, cui dispensator permanserat Fe-
bat abslinenliam satis humiliter. Parvum namquci lix! Dabant sibi mutuis nominibus etiam ipsi non
putans omne quod faciehat, de die in diem melioi minoris Iaudis auspicium. Felix vocabatur Fulgentius
lieri gestiebat.. Hoc propositum cordis ejus mise- viam Domini currens, et fama (e) crescente Fulgen-
rator et misericors Deus adjutorio supemi juva- tii, capiebat fructum sui culminis Felix. Unus tamen

\a) Ms., affabiliter irridens. d) Ant. recusabal. At Chiffl.cum ms. et Ant. m


(b) Ms., sanctissimam. margine, excusat.
(c) In ms., non dolere, adhuc virtutis ejus nescia,, (e) Ant., crebrescente.
non putabal.
125 PROLEGOMENA. 126
eorurii, beatus videlicet Fulgentius, docendis fralri- A baturi" quid profecisseut, si flagellis membra oumia
bus peculiariter vacabat, alter in quotidiano ministe- dissipantibus a fide vera minime defecissent. Ne-
rio sollicitius laborabat. Superveniefifibus fratribus, scientes ergo eogitaliones maligni serpenlis, haben-
unus verbum Dei singtilariter prsedicabat, alfer ho-' tesque fiduciam conscientise, nihil limentes, ambo si-
spitalitatein diligenter prseparabat, et hilariler offe- mul gradiebantur secum loquentes.
febat. Nihil alter sine consensu alterius faciens, sed CAPUTx. Sistuntur Ariano
presbytero. Mira crudelitas
sic ambo c&teris erant imperantes, ul sub unius se Ariani. Vehemens caritas Feiicis abbalis. Cmditur
fegfila cfederent constitutos. Ita dum timebat Ful- Felix,
gentium bfiehdefe Felix, Felicemquc Fulgentius, Et ecce subito quasi violentia sfevissimaetempe-
morlificatis Voluntalibus propriis uterque vivebat, et- statis invadit incautos, dividit junclos, ligat divisos,
de ffatrum qjfibus eorisulebani utililate Iaudabiles, et feralibus vinculis oneratos perducit ad presbyle-
et de inutua quam sibi reddebant inricein subjectione rum vinclos. Efficiuntur subito sine crimine rei, sine
sublimes. Quis istius affectus explicare possit lo- belli sorte caplivi. Quibus enim fugientibus nibil no-
. qiiendo virtutem ? Quos quiela pax aduhaveral, nec cere poluerunt Mauri, pcenas ingerunt Ariani. Tunc
bellavaluefurit feralia separare. antequam tenerentur, Felix abbas paucos solidos,
CAPUT Tx. Cogilur fugam capessere cvtn Felice. ; u,nde fratrum sustentabatur inopia, simpliciter ubi
jj
"17.Sed cum subito (a) barbaricse genlis provincia jaelus suaseral (al. invaseral) projecil, et custodien-
lurbareluf ineursu, videntes salulem temporalera dos Dei servis, ipsi Deo committit. 0 divini singu-
fugoeprsesidioVifidicaiidam,labores illico perferendoe lafis potentia miraculi! Nerao valuit solidos illos
peregririationis excipiunt, limatoque consilio procul projectos aspicere, nullus permissus est victum pau-
abseedufft, ubi nulla belli nascentis opinio con- perum paupcribus tollere : sed illi soli qui sie pro-
itfuendi monaslerii proeberet inlegram facultatem. bandi fuerant lenentur, ligantur, ad presbytenmi
Promovent igitur castra spiritalia duce.e inclyti coe- perducUntur. Quibus ore terribili violentus presbytef
lestis exefcitus, et per ignotas Africeeregiones mo- jjjtonat, Cur ex vestris regionibus occulte venislis
nachorum suorum eaterva comitante pariter gra- Christianos reges evertere? Bene enim miser Cbri-
diuntur, ubique facientes gaudium bonis, invidiani stianos reges esse diccbal,' in quibus Chiistum Re-
malis. In territorio deniqiie Siccensi drim cogitant gem regum miserabililer exsufflaverat, et quos-Fi-
ceftas sedes statuere, fegionis fecunditate deleetati, lium Patri sequalem npgare similis Antichristo do-
"
viforum eliarh fideUutri (b) devotiorie suscepti, pres- cuerat. Hlis (/') ad hoec veracissiraoe responsionis
pytef quidarri secfse Afianse in fundo Gabardillaper- verba parantibus,- inferri prsecepit verbera pri-
fidiam pfaediearis, ciii nomen quidem fuit inter ho- {n mitus.
iriines Felix, sed voluntas adversus Deum semper 19. Igitur'Felix abbas vehementi carilate com-.,
infelix; natione bafbafus, mpribus ssevus, facultati- motus, Parcite, ait,1 fratri Fulgentio, qrii non potest
bus potens, eatholicorum persecutof acerrimus, tormenta perferre. Nolite isluiri coedere inter ve-
(c) beati Fulgenlii nomeri in 'illis regionibus clarum stras manus forsitan moriturura. Converlatur in me
fieri §enliens, reconciUandos multos quos occulte de- vestra crudelitas : ego scio quid confitear, in me est
- ceperat, suspiealur. Nee "virum dignuni sacerdolio, omnis causa. Tunc dilectionis admiratione stupefa-
vere adhuc esse monaclmm credidit, sed eum sub ctus, removeri paulisper bealum Fulgentium jubet,
habitu monacbi, sacerdotis officium implere putat. atque illum gfavius csedi ministris ssevissimis Impe-
Et revera sacerdotis officium laudabililer etiam tunc rat. Tunc bilari airimo Felix abbas verberibus suhdi-
implebat, (d) non aliquos reconciliando, sed onines tur. Dolorem quippe cum gaudio sustinebat, quia
quos attingere poterat, ad reconciliaiionem salu- beatum Fulgenlium niliil adhuc pali videbat. Ecce
taribus monitis inyitando. Cujus sermo dulcis et re- quaUs fuit bealus Fulgentius circa amicos, Ut usque
cius, quia dura quoque corda molliebat, hec imme- ad mortem diligi merOrelur. Ista quippe caritas
rito hunc presbyterum sic timere pro sua perfidia beati Felicis, vitse illius sanctse magnum perhibet te-
compellebat. ]{) sliroonium. Neque enim salutem suam pro illius sa-
18. Arripit igitur presbyter, Insani furoris stimulis lute despiceret, nisi sibi primitus, et multis utilem
concitatus, sefvos Dei crudeliter persequi, et per jocundumque sentiret. Imitentur utrosque qui pla-
omnesviascustodibns(e)distributisambulariliumsim- cere Deo desiderant. Alios doceat beatus Fulgentius
pliciter. obsidet itinera. Necessarium quippe fuerat sicvivere inter fralres, ut amentur, foveanlur, et
atbietas fortissimos "vohmlariis abslinentise laboribus insummis necessitatibus adjuvandi, etiamsi pericu-
ad omnem tolerantiam prseparalos persequenlium lum non defuerit, judicentuf. Sumant alii de bono
tradi paululum manibus, nt martyrialis agonis par- factoFelicis abbalis exemplum,.melioribus frati-ibus
licipes effecti, iUala discereht "suppliciatolerare; pro- el in Dei timore plus proficienlibus omnem gratiam
(a) Sic Ant. Ghiffl., barbaricce multitudinis; ms. (d) Sic ms., et quidem reclius, ut videtur, quam
vero, Maurorum. coeteri in quibus habetur, non lantum aliquos reconci*
(b) Ms. noster cum aliquot aliis a Chiffl. visis, fa- liando, sed, elc.
vore. Idemque proefert Ant. edilio in ora libri. (e) Ita ms. et codices in notis a Cliiffl. laudati.
(c)*Sic.ms. Coeteri sic dislinguunt, persecutor acer-
*riiaus. Editi vero, deputatis ;,in margine, distribulk,'
Hic, etc. (j) Mb.f adhuc.
427 . S, FULGENTIUS RUSPENSIS. 128
bonae voluntatis impendete. Quando enim talis ea- A. 22. Inter alios quoque Arianorum episcopus dolet
ritas inter fratres fuerit, qualis inter sanctissimos mactatum gravi csede beatum Fulgentium. Et quia
viros fuil, vis tolius"tenlationis facile superatur, ini- parentes ejus cognitos habebat idem episcopus, ip-
, micorum vero pertinacia conlinuo frangitur. Quam- sumque beatum Fulgenlium singulariter adhuc laicum
vis .tunc saevissimuspresbyter etiam de Felicis abba- dilexerat, adversus presbylerum suserehgionis elpa-
tis injuria minime satiatus, nec bealo Fulgentio par- roclrise, qui csedisauctor exstiterat, graviter commo-
, cendum putavit. vetur, vindicare bealum Fulgentium parans, si que-
CAPUTXI.' Verberalur etiam Fulgentius. Post verbera relam de memoralo presbytero deponere voluisset.
cum aliis ignominiosetdimiliitur. - Sed beatus Fulgentius, multis ut hoc faceret suaden-
20. Beatus vero Fulgentius, vir omnino deficali tibus, Non licel, ail, in Tioc saeculo vindictaui qu;e-
corporis, ut pote ex familia natus illustri, violentos rere Cliristiano. Novit Dominus quomodo servorum
impelus fustium- repenlini doloris acerbilate cre- suorum defendat injurias. Iste presbyter si gravissimi
scenie vix tolerans, sicut ipse nobis postea referebat, sceleris iuter homines me agenle receperit ultionem>
cogitavit presbyteri furentis insaniam vel mollire si; patientioe nos apud Deum perdidimus relribulionem;
maxime quia multos parvulos scandalizare poterit, si
posset, vel certe paululum donec recrudesceret avo-
care, quo facilius inter ipsas moras inveniret spa-, TJepiscopi Ariani judicium qualiscunque peecator, ta-
.tium respirandi, ne continuata posna omnino intole- men catholicus et monachus quseram. Nolens ergo
.rabilis fieret. Dico aliquid, si loquendi potestas, retribuere mala pro malis, et vitam suam sciens ne-
tribuituf, dum csederetur, exclamat. Tune presbyter, t cessariam bonis, ne quam forsan boereticorumvioleu-
.pulans eum confiteri velle, jubet quiescere csedentes, tiam denuo paterentur, ex illa provincia rursus egre-i
.et sic adhuc ad fiagella. suspensum loqui prsecipit diuntur, el ad vicina provincise suoeloca celeriler re-
quod volebat. Ubi dum beatus Fulgenlius eloquentise verluntur, magis eligentes vicinos habere Mauros
solilse sefmonibus blandis suoe peregrinationis est. quam pati molestissimos Arianos.
narrare aggressus historiam, presbyterum facit at- CAPUTXII. Fulgenlius S.meditalur iter in JHgyplum.
Appellit Syracusas. Eulalius Syracusanus episco-
tonilum, diuque nimia verborum suavitate delini- pus. Monasteriutn S. Eulalii. Ab itinere cmplore-
tum, pene totius crudelitatis reddit oblitum. Miratur vocalur propier AHgyptiorummonachorum schisma.
Hospes hospitalitalem exercet. '
presbyter beati Fulgentii facundiam, probat sapien-
tiam, magnumque aliquem virum conjiciens, erube- 25. Juxta civitatem proinde quse (d) Ididi nuncu-
scit inferre violentiam. Sed ne suis proderet suam patur, fundare monaslerium incipiunt, ubi parvo tem-
jsuperatam fuisse («) sscvitiam, Coedite, ait, iterum, pore Domino servientes insistebant operibus carita-
fortiter, et multiplicatis flagellis lacerate verbo-. Q tis, donec subito beatus Fulgentius iEgyptioruni mo-
sum. Etiam me, puto, seducere cogitat; longo- nacborum vitas admirabiles legens, inslitutionum
que inanis fabulse circuitu quid conficere moliatui simulalque coUationum spiritaUmedilatione succen-
ignoro. Recrudescit iterum manus (b) vesana tor- sus, memoratas terras navigio petere statuit: dua-
toris, ilagellisque innumeris beatus Fulgentius exa- bus videlicet ex causis, ut vel ibi deposito nomine
ratur. abbatis, sub regula viveret in humilitate, vel distric-
21. Tandem presbyter de illata csede confusus, tioris abstinentise legibus subderetur. Et quia deside-
virorum laudabilium merita sentit," nec apud se eos. rium suum impediri poterat publicatum, quseiit pri-
tenere diulius ausus est, sed deformiter decalvatos, mitus occasionem profieiscendi Carthaginem. Debinc
ablatis etiam omnibus vestimentis, ex domo sua nu- veniens ad ipsiusmoenia civitatis, uno tanlum fratre,
dos inanesque projecit. Sed nec illa decalvatio viris. cuinomen erat Redemptus, socio peregrinationis ele-
sanctissimis turpitudinem, nec nuditas attulit confu- cto, navim conscendit, Alexandriam petiturus : nul-
sionem : quia (al. quos) tolerata (c)propter amoremj los forle sumplus tantse peregrinationi necessarios
religionis injuria primsejam confessionis decoraverat secum ferens, sed in Deo qui dives est, spem suam
ornamento superna gratia fulciendos. Processerunt ; firmiter ponens, suaviter canebat cum David, Domi-
ilaque de domo presbyteri lanquam de loco gloriosi D nus pascil me, el nihil mihi deerit (Psal. xxn, 1). Yen-
certaminis, insignis victorise laureis coronati. Rever- tis ilaque ilatu prospero consequentibus, Syracusa-
sique per campum ubi fuerant capti, solidos quos ab- nu.n contigit feliciter portum, Deique summfprovi-
batem Felicem projecisse diximus, integro ibi nu- dentia gubernanle ductus est ad hanc civitatem, ubi
mero servatos inveniunt, et quasi ex divina manu tunc Ecclesiam catholicam beatus papa Eulalius gu-
restilutos hilariter aecipiunt, agenlesque ineffabiles bernabat, vir eximise sanetitatis, admirabilis hospita-
gratias Deo, qui consolatur bumiles in omni tribula- Utatis, perfectissimse caritatis, in cujus corde thesau-
lione eorum, revertuntur ad proximos fratres. Hujus rus sapientisc spiritalis absconditus, multos talerdo-
autem crudelissimifacti'detestabilis opinio cunctam rum dominicorum negotialione ditabat. Yirtute enim
simul moestilicat regionem ; nuntiatur etiam Cartha- discretionis super omnia deeoralus, monachorum
giiie fama. professionem singulariter diUgebat: habens etiam
(a) Ms. nequiliam. odium religionis, tamen propter ejusdem amorem to-
(bj In aliis, manus smva. lerala est injuria.
(c) Ms. et B.ollandus. et Ant. m margine, propter (d) Iu quiimsdam, Ydidi; in aliis, Indidi. Yide no-
odium. Utrumque bene: quia etsi illata .est propter tam Cliiffl. ad hunc locum in Ferrando.
150 • PROLEGOMENA. ,130
ipse monasterium propfium, cui semper adhserebat, A sancto Eulaiio proebente victum et hospitium con-
quoties ab ecclesiasticis actibus vacabat. gruum. Sed quia bonaementis (d) indoles nunquam
24. Adhunc ergo beatus Fulgentius veniens, inter vacat caritatis opera semper exercens, in ipso par-
alios peregrinos hospitaUtalis officiolibenter excipi- vissimi hospitii quod acceperat habitaculo, • ccepit
tur; neque tamen diu latere permittitur. Mox enim hospitalitatem multis supervenienlibus exhibere per-
(sicut moris est in convivio (a) sacerdotum), dum de egrinis, et alterius indigens solatio consolandos'sus-
divinisrebus ortus est sermo, virum singularis scien- cipere peregrinos. Miratur sanctus Eulalius affluen-
tise locutio sua continuo prodidit. Intellexit episco tem sanctianimi libertatem, magnoque gaudio sagi-,
pus ex ornatu sermonis, et responsionum modera- natur, dum per manum beati Fulgentii, cui victum
tione, sub monachico habitu magnum latere docto- quotidianum nihil habenti ministrabat, alimenta mi-
rem; distulit tamen eumdem vel quis esset, curve nislrari non habentibus videret; et si fas est dicere
advenisset, convivis prsesentibus inter epulas quoe- " comparatione minorum crescere solere majores,
rere. Post prandium vero cum meridianis horis ante. quamvis esset sanctus Eulalius in pauperibus guber-
vesperam in domo sua deambularet, episcopus per• nandis'omnino perfectus, opera tamen beati Fulgen-
fenestram respiciens, obversantem sibi sicut coeteros; tii considerans, de die in diem plus misericors effi-
bealum Fulgentium vidit. Quem continuo peculiari-. ]} ciebatur et largus
ter vocans, De institutionibus, ait, et collationibusi CAPUTXIH. Rufinianum episcopumadit. Bomatn pe-
loqui coeperas, dum pranderemus. Affer, obsecro, tit religionis causa. Mariyrum tnonumenlainvisit.
mihi codicem, si portas. Ille sine mora jussis obe- 26. Peracto itaque praesentis hiemis"lempore, cura
diens codicem delulit, in quo quid contineretur ver- vehemens beatum Fulgentium commovet, episco-
bis propriis jussus exponit. Admiratur sanctus Eula- pum quemdam Rufinianum nomine, qui persecutioriis
Kusscientiam juvenis, et tali hospite delectatus, cur violentiam fugiendo declinans ex Byzaceno concilio
ex Africa venerit, diligenter inquirit. llle metuens> mavigaral, ibique provincise Sicilioevicinus in qua-
arrogantise notam, si desiderium suum fateretur, in- dam brevissima commorabatur insula , vilam mona-
currere : Parentes, inquit, meos requiro, quos illiss chi laudabiliter gerens, videre indifferenter, ut ejus
in partibus viverc peregrinos audivi. Vere enim pa- admonitione secundo firmatus, quid facere deberet
rentes suos requirebat, quorum suavissimos mores> agaosceret. Hoc autem volebat, non quia Eulalio
imitari cupiebat. Intellexit episcopus responsum noni ponlifici minus credebat, sed in rebus dubiis nlilissi-
manifestum, totiusque itineris ejus per alterum fra- mum semper esse multorum consilium sentiebat.
treni (b) qui fuit simplex, investigat causas. Ibi tunc; Per (al. Post) multos ilaque pedeslris labores itiueris
beatus Fulgenllus salubriter proditus, veritatem sim- G ad illum Siciliseveniens locum cui plus propinquior
pliciter confitetur, itururaque se ad ultimam Thebai- illa insula fqerat ubi sanctus Rufinianus episcopus
dosregionis eremum dicit, ut Ulic, sicut lectio mone- habitabat, modica navicula deportatus, sacerdoli ve-
bat, mundo morluus viveret, ubi major abstinentium1 nerabili velociter proesentatur. A quo similiter ne in
numerus assumptioni suse nullum gigneret impedi- jEgyptum proficisci perseveraret admonitus, redire
mentum, sed forte potius prseberet exemplum. Recte2 protinus ad proprium monaslerium, neifue tamen
facis, respondit episcopus, cupiens meliora sectari:: apostolorum memoriam prseternrittere statuit.
sed scis quoniam Deo sine fideimpossibileesl placerte 27. Occasione igitur navigii felicioris inventa, Ro-
(Hebr. xi, 6). Terras ad quas pergere concupiscis, s3. macn venit, et auctorum soeculariumconsono semper
communione beati Petri perflda dissensio separavit, ore laudatam, caputque raundi veraciler appellatam,
Omiiesilli monachi, quorum prsedicatur mirabiUsabs:- feslinus ingreditur civitatem. Fuit autem lunc in
tinentia, non habebunt tecum altaris sacramentE a -Urbe maximum gaudium, (e) Theoderici regis prse-
communia. Quid ergo proderit affligere jejuniis cor- senlia Romani senatus et populi loetificanteconven-
pus, ubi solatiis spirilalibus indigebit anima, qusc e tum. Unde contigit ut beatus Fulgentius, cui mundus
multo melior est corpore? Revertere, fili, ne vitae olim fuerat crucifixus, postquam sacra martyrum
melioris intuitu periculum rectse fidei patiaris,. j) loca venerabiliter circuivit, omnesque servos Dei,
(c)Ecce et ego quondaniiuvenis,antequammeponti- quorum in brevi capere notitiam potuit, humili obse-
ficalishonoris gratia pracveniret indignum, diu cogi- quio salutavit, in loco qui Palma Aurea dicitur, me-
tavi sanclissimschujus professionis in ipsius provin-- - moralo Theoderico rege concionem faciente, Roma-
"cise monasteriis adimplere propositum : sed baai c noe cnrise nobilitatem, decus ordineinquedislinctis
causa me prohibuit assumpta perfieere. (f) decoratam gradibus aspectaret, et favores liberi
25. Consentit beatus Fulgentius monentis patrii;s
populi castis auribus audiens, qualis esset hujus soe-
consiUosalutari,suaeque intentionis fervore depositoi, culi gloriosa pompa cognosceret.
Neque-tamen in hoc
suadetur ibi apud Syracusam paucis mensibus degere}, spectaculo aliquid libenter intuetur,
(g) nec nugis il-
(«) Apud Chiffl. et nis., Saceraolis. (e) Ant., Theodorici.Emendamus ex ms. et Chiffl.
(b) Ms".paulo aUter, per alterum fratrem, fuit eninn propler rationem ab eodem in notis allatam.
simplex, etc". (/') Sic ms. referendo ad nobilitatem; cseteri, de-
(c) Sic apudChiffl. In Ant., Ego eliam. Ms., Eg,o - coratum.
enim. " - (g)-Apud Cliiffl., intuitus, nugis illis smculuri-
1 >d) Chffl., bonwindolismens.s
bus, etc.
s
t3i S. FULGENTIUS RUSPENSIS. 152
"
lis sa3cularibussuperflua illeclus oslectatione consen- A oneris abjicerel, et sub aliorum regunine constitulus
sit; sed inde potius ad illam (a) supernse civitatis ipse potius sub regula viveret quam vivendi regulam
Hierusalem desiderandam felicitatem vehemenler cseteristraderel,secundum prseceptum Domini magis
ntile judicansimperantibus obedire quam obedienti-
exarsit, salubri dispulatione prsesentes sic admonens:
Fratres, QUAM SPECIOSA potest esse Hierusalem ccele- bus imperare. Cogitanti vero ista diulius, talis su-
in
stis, si sicfulgctRomaterresiris! Etsi in hoc sseculo bito sententia nascilur. Est medio vadosi maris (f)
datur tanti honoris dignitas diligentibus vanitaiem, sinu monasterium Yivecensi liltori proximuin, (g)
Bennefensi autem maxima ex parte contiguum, ubi
qualishonor et gloria et paxprsestabitursanctis con-
templanlibus veiitatem? neque hortos colere parvissimi scopuli limes sir.it
CAPUTXIV.In Africumredit.Conslruil monusterium. angustus, neque ligni vel potabilis aquse consolatio
Clumaliud pelit 'cmnobium, posilo abbutis nomine. saltem ministralur exigua ; sed rei utriusqne per
Exercilia S. Fulgeniii. brevissimas naviculas quotidie sufficientia proepara-
28.'MuUahisshniliabealusFulgenlius illo die sa- tur. In hoc monasterio rigidi propositi disciplina an-
lubriter disputavit, et jam tolo corde monasterium liqua ^ervatur, ab infanfia sua plurimis usque ad de-
suum revisere cupiens, ad Africam velocjter per Sar- crepitam senectutem sanctissime ibi viventibus, san-
diniaiu navigavit, vix credentibus prse nimio gaudio g ctseqne professioni opera congrua iaudabililer exer-
nionachis suis bealum Fulgentium rediisse. Nesciebat centibus. Ubi tunc duo presbyteri pecuiiares et me-
plane sancta Iratenritas quid primitus ageret, uirjjm rilo mirabiles, et immaculatse senectutis bonore ve-
de absenlia Patris quereretur, an potius de pi sesen- nerabiles, abbatis officio fungebantur, nunquam de
lia loetarelur. Nullus tamen ausus est eum quia dis- coeiiobiorecedentes, sed ecclesiasticoedignitati mul-
cesserat culpare, sed cuncti potius satagebant pro tos viros idoneos nulrienles.
reditu ejus Deo gratias agere. Junguntur ser,vorum 50. Ad hoc ergo monasterium clam beatus Ful-
Dei gaudiis etiam laici; laUanlur omnes bonestj ac gentius proficiscitur, ibique in congregatione tam
nobiles viri quod beatus F.ulgenlius AfricanoeEcclc- maxima nomen deponit abbatis: et adunatus mulli-
siae doclor procdestinalus, non diu defuissef transma- tudini monachorum, fulget .quidem super coeteros
rinis regionibus occupatus. Certatim denique isingulj • mirabili scienlia eloquentiaque speciali; sed subjici-
properant ampliora prsebere-solalia pietatis (al. cari- lur omnibus 'laudabili humililate atque obedientia
latis), quibus foveretur animus revertenlis. Offertui singulari. Slemor quippeillius evangelicse senlentise,
denique a quodam nomine (b) Sylvestro, bene Chri- qua Dominus 'iioster dicit, Non veni jacerevoiunlatein
stiano et provincise(c) Byzacenoeprimarioa locus ap- meam,sedvoluniatemejus quimisitme(Joan. vi, 58);
tus monasterio fabricando, cujus gleba pinguis a< omnes suas morliticat ivoluntates, jejuniis insuper,
p
fertilis instituendis hortis optabili fecunditate con- orationibus. vigiliis ct abstinenlioe vacans, totumque
grueret, et quod plus eligendum videbatur, longe ad se cum vvitiis et concupiscentiis soecularibuscrucifi-
huc a furore bellico constitutus, quietissiraoe paci;1 gens, manibus suis eliam deleciabiUter operabatur.
securitatem plenissimam daret: bonestis pjurimis pe. Nam et sci-iploris arle laudabiliter utebatur, et ex
vicinas possessiones commanenlibus,,quorum ffe palmarum foliis -flabellos soepissimecontexebat (cui
quens oblalio transaclionem facillimam monachi operi, etiam cum fuissel abbas^ in suo monasterio
proroiltebat, ut regnum Dei quoerentibus nulla cur: ! vacabat), 'lectioni autem in cellula frequenter coram
ssecularis transactionis obstreperet. fratribus insistebat, apud omnes amabilis, honorabi-.
29. Libenter itaque bealus Fulgentius hominis re lis et jocundas.
ligiosi devotam suscipiens oblalionem, sine mora ii 1 CAPUTxv. Cogilur redire ad abbatis officium.Presby-
loco sibi concesso monasterium fundat, plurimosqu ' ter consecralur.
ad conversionem pjis monitisinvitando, mbnachoruni 51. Se'd quantaineodemmonasterioloelitia, tanta
numerum multiplicat, el magnae (d) congregationi in illius (/;) proprio exorta est repenle tristilia. Gau-
eflicitur pater. Qui quamvis spirilalia meditari jugite debantisti qui eum susceperant, dolebant illi qui ami-
concupisceret, ampliori lamen solliciludine (e) dis • _ seranl. Nascitur inter eos nova pugna caritatis. Isti
tendi compellitur, OTIUM SANCTUM quserens ex dilec novum sociiim tenaciler amplecturitur, jlli antiquum
tione veritatis, negotia mulla suscipiens ex necessila patrem reddi sibi suppliciter deprecantur. Isli se or-
te carilatis. Unde viclus aliquando conieniplation ' nari de prscsentia ejus, illi de absentia deficere con-
meliorum, lectioni et orationi tantum vacare desi fitentur. Bealus vero Fulgentius magis volens' discere
derans, cogitavil diu quomodo sarcinam proesenti> quam docere, consentit hic esse ubi fuit inferior; et
(a) Sic.iOhiffl.cum,ms., a quo abest vox civitaih lendi compellitur. Anl. autem, Quamvis sane, elc.
Ant., ad illatn. supernam Hierttsalem feliciier deside
randam. (f,) Hic variant codices. Nam Ant. in margine, si-
lum monasterium Vincensi, etc. Ms., Juncensi, ChiffL,
(b) Ms. cum nonnulhs a Cliiffl. laudalis, Sylves Ficensf.' Qiiidam codices (ex Chiffl.i), Vivecensi;
'irio. Vincensi.
(c) Ms. cum Ant. in lextu, Bymntinm. In mars plerique,
vero, Byzacenm, conformiter Cbiffl. (g) Sic ms. cum aliis a Chiffl. laudatis. hi Ant.,
(d) Ms., conversalionis. Vennefensi, conformiter nonnullis codd. ab, eodera
(e) Sic Chiffl., excepto quod pro discendi emen visis. ChiffJ.ipse, Benefeusi.
ilamus distendi ex ms. qui paulo aliler legil sic, ejft (h) Sic apud Clriffl.Ant., in illius dhcessu. Ms.vero
eilur pater : quamvis, etc. Ampliori solliciludine dit utraque voce caret.
153 PROLEGOMENA. 134
trepidat jllucredire.ubicunctis possit esse superior. A nem, donec inveniret beatum Fulgentium, cogitanat.
Tunc abbatis Felicis et omnium fratrum quos reli- Yerumlamen timens ne, dum diu beatus Fulgeritius
querat dolor ex necessitate consilium sumens, patro- quoeritur, fama bsec Carthaginem perveniret, atque
cinio sancti Fausti episcopi insulanos monachos pul- inde rursus regalis interdiclio nascerctur, ita com-
sat. IUe prolinus cpiscopali auctoritate suum esse pellente festinationis necessitate, suadentur sibi de
monacbum Fulgentium allegat, sibique reddi, ctubi ,suis clericis alterum quoerere.Sic per multa loca ubi
ipse jusserit vivere debere eonfirmat. Minatur ex- beatus Fulgentius aut primus, aut solus electus est,
communicationem contradicentUjus; jpsum vero Ful- postquam minime potuit inveniri, dedit aliis hono-
gentium, nisi consentiat, inobedieutibus similem pro- ris (d) summi licentiam.
nuntiat judicandum. Quidmrilta? Deponitur rursus 34. Repleta jam fuerat provincia Byzacena novis
beatus Ftdgentius ad monasterium proprium, subire •sacerdotibus, et pene vix paucarum plebium cathe-
- proecipitur abbatis officium.Et neiterum ,a desiderio droe reroanserant destitutoe. Regis quoque commota
spiritaU mutabiUs fieret, repente eum sacerdos con- ssevitia, cunctos jam decreverat exsilio mancipandos,
secrat presbyterum, ut abbatis et presbyteri decora- in ipsum primitus ordinatorem, id est primatein no-
tus officio, nec monasterium relinquere, nec in aUa mine Yjctorem, procedente sententia, qui jam a ser»
JHcclesiaposset ordinari. B vis regis exeuntibus eaptus, ad Carthaginem duce-
32. Yictus igitur et honoris compedibus vinctus, hatur. Et omnino succedente majore tristitia, versa
ccepit jam beatus Fulgentius sequanimiter monaste- fuit in publicos luctus ordinationis assumptse loetitia.
rium*suum regere, famaque crescente laudabili, su- Tunc occultis nuntiis edocentibus transisse terapus i
per omnes Africseprovincias innotescere, in ipso au- faciendse ordinationis,beatus Fulgenlius putans ca-
tem (a) Nuntorum territorio tanquam proprius epi- thedris quam maxime proximis episcopos haberi
scopus honorari, paralis omnibus, quandocunque proprios, ipse rursus monasterii sui congregalionem
facultas ordinandi episcopum concessisset, beato Ful- gubernare revertitur, nihil dubitans iieque formidans,
gentio primum (b) sacerdolium vocibus et menlibus' sed omnino se pontificalisdignitatis evasisse sarcinam
petere, nec alterum nisi beatum Fulgentium sibi gaudens.
consecrari permittere.Ttesiderium deinde populorum .CAPUT XVII.Felix diaconus Ruspensem sedem ambit.
Deus videbal.apsum quoque ieaturo Fnlgentium non Fulgentius cogitur episcopatum Ruspensem susci-
•latebat. petfi. Felix diaconus repulsus Fulgenlio varat in-
sidias.
CAPUTXVI. Interdicto regio cavetur ne ordineifur 35. Yeiumtamen altiori consilio Deus noster prse-
episcopi.Fugit episcopalum. Posl factam episcopo-
rum ordinalionem reverlitur. r>destinala perficiens, cui dederat docendi salubritei
Sed quia tunc regalis auctoritas episcopos ordi- facultatem, doctrinsesalutaris dare jam volebatauc-
nari prohibuerat, nec vjduatis plebibus providere torilatem, ne deesset fidei catholicoe contra Arianoa
pastores hcebat, seeurus interdictionis hujus tem- fidelissimusprsedicator. In tempore ergo tribulationis
pora transigebat, superfluum judicans honorem fugse abscondere noluit (al. voluit) vas electionis,per quem
prsesidio recusare, quem nec dare alicui fas erat, nec disposuerat implere officiumprsedicationis.Erat adhuc
accipere. Ruspe nobile oppidum, clarissimis hahitatoribus pror-
33. Postquam vero saera turba pontiiicum qui re- sus illuslre, cui nullus fuerat episcopus ordinatus,
manserant, communicato inter se consilio, definie- quia diaconus quidam FeliX nomine, qui ambire vo-
runt adversus prseceptum regis in omnibus locis or- lueral honorem ponliiicis, repudiatus, in illoloco nec
dinationes celebrare pontificum, cogitantes aut regis ipse merebatur, nec alterum recipere patiebatur. fjra-
iracundiam, si qua forsitan exisleret, mitigandam, ter quippe ejus geririanus amicus procuratoris, >per
quo faciUus ordinati in suis locis vel plebibus vive- potentiam soecularisactionis ministrabat vires ambi-
rent, aut si persecutionis violenlia nasceretur, eoro- tionis. Dolor honestorum civium mentes (e) vehe-
nandos etiam fidei confessione quos dignos invenie- mens exagitabat, cur soli remansissent sine patre
bantpromotione, ministeriumvero suum facilius im- :' r\ spiritali, qui videbantur super coeterosexcellere uobi-
pleturos, atque inter ipsas tribulationes propriis litate carnaii, (() cum repente fama verax ddlentibus
plebibus solatia proestituros; fit repente communis nuntiat beatum Fulgentium, quem lot loca primo
assumptio, presbyteros, diaconos, et si quos inveni- sacerdotio judicaverant dignum, nullatenus tempore
ret electio, rapere, benedicere, consecrare certa- ordinationis invenlum, remansisse presbyterum, glo-
tim (c) locis singulis properantibus; ne in tali studio ria majore vestitum, quod 'honoris superioris sic cal-
aliquis, aut tardus aut novissimus inveniretur. Tunc caverat appetitum. IUis qiribus displicebat superbus
beatus Fulgentius eligentium vota velociori praeve- ambitor, placet istelaudabilis excusator.Consentitur
niens luga,latebris incertis absconditur, nec quoesitus ab omnibus ipsum sibi esse servatum, proplerea mi-
ullatenus invenitur. Plebs ipsius loci ubi fuerat mo- nime tantis plebibus ambientibus ordinatum. 'Nesciente
nasterium constitutum, differre suam prorsus electio- igitur beato Fulgentio, Yictorprimas in itinere-peti-
. (tt) Ant. in rnarg., Vintorum. Videnotam Chiffl. (d) Chiffl., honoris sumendi.
(6) Ant., Beatum Futgenlium primum sacerdotem. (e) Ant., vehemenlerangebat.
(c) Ant., in locis. Ms. cum Chiffl. caret hac parti- (\) Sic ms. CaJteri, Tum revente. - '
crila iit.
153 S. FULGENTIUS RUSPENSIS. , 156
tur a Ruspensibus (a) ut vicinis episcopis ordinandi A accepta pontificis dignitate,' professionis prseteritoe
Fulgentium licenliam donaret. Tunc eo annuente, • servavit integritatem.Servata vero professionis (d) in-
aggregata violentsemultitudinis manu, repente beatus • tegritas plus ornavit pontificis dignitatem. Nunquam
Fulgenlius, dolens oculos, in cella propria reperitur, denique pretiosa veslimenla qusesivit, aut quotidiana
invaditur, tenetur, ducitur, et pontifex esse non ro- jejunia prsetermisit, aut conditos suaviter eibos, vel
gatur, sed cogitur. Inde ad episcopum, qui admonitus inter hospites manducavit, aut discumbendo saltem
luerat ordinationem celebrare, perduclus, ignoti po- requiescere, et resolvere rigidum propositum voluit;
puli constiluitur pater, ita ut in illo prophelicum sed una tantum vilissima tnnica, sive per sestatem,
illud compleri videretur braculum : Populus quemnon sive per hiemeni patienter indulus, orario quidem,
cognoviservivit mihi (Psal. xvn, 45). sicut omnes episcopi, nunquam utebatur, pelliceo cin-
36. Nirais autem (b) gralissimus viri sapientis gulo tanquam monachus utebalur (forle cingebatur).
aspectus, et favores populi suffragantis augebat; et a " Sic studio humilitatis ambitionem vestium fugiebat,
quocunque tunc videbatur incognitus, humilitate ve- ' ut nec ipsa calceamenta suscipiens clericorum, aut
Btiumblandus, modestoque incessu venerabilis habe- (e) ultimis. caligis in tempore hiemis, aut caligulis
batur. Cum vero loqui quidpiara cogente interdum in tempore eestatis uteretur. Intra monasterium sane
ratione voluisset, in ore ejus omnis turba pendebat, B interdum soleas aceipiebat, frequenter nudis pedibus
ex loeulione familiari considerans qualis esset spiri- '' ambulabat. Casulam pretiosam, vel superbi coloris,
talis magistri futura doctrina. Propter quod ex omni- nee ipse habuit, nee monachos suos habere permisit.
bus possessionibus ubicunque transibat, populus con- Subtus casulam nigello vel laclinio (f) pallio circum-
fluebat ad favendum, Ruspensi Ecclesise, quanto se- ' datus incessit. Quando temperies aeris invitabat, solo
riiiSjtantomelioremconfitentesprovenissepontificem. pallio intra monasterium est coopertus. Scapulis vero
Diaconus porro videns suse ambitionis conatus vanis- nudis nunquam a nobis visus est, nec deposito saltim
simos defecisse, quod solum remanere deluso pote- cingulo somnum petivit. Suoe autem (g) continentise,
rat, ssevit, (c) et traditoribus innumeris congregalis,- Deo teste, fiduciam gerens, in qua lunica dormiebal,
venienti filio pacis scandalum (sicut sacer loquitur in ipsa sacrificabat; et tempore sacrificii, mutanda
psalraus fcxxxix, 6j) juxta semilamponit. Yiam igitur esse corda potius quam vestimenta dicebat.
- per quam veniebat Dei servus electus obsedit ambi- 38. Huic beatissimo sacerdoti nuUus aliquando ex- .
lor infeslus. Sed ubique simplicibus subvenit Cbri- torsit cujuslibet generis carnes accipere, sed sola
, stus, nec impediri potest ab homine sacerdotis electio simpliciter olera, ptisanas etova, quandiu fuit juve-
quam noropraecedit ambitio. Nescio quo sancti Spiri- nis, sine oleo; postquam vero senuit, superfuso oleo
tus admonentis imperio per alteram viam populus qui Q manducavit; (li) deo oleum persuasus accipere, ne ca-
proecedebal ambulavit, et bealum Fulgentium, dum ligoprsevalens oculorumlectionisirapediretofficium. A
adhuc hostis' sederet in via, super suam cathedram vino autem sanus semper abstinuit. Si quando vero
, coUocavit. Celebrata sunt eodem die divina solem- compellente infirmitatis necessitate vino modico uti
niter sacramenta, et de manibus beati Fulgentii com- compulsus est, calicibus plenis aqua, superfundens
municans omnis populus Isetusabscessit. Quod postea quidpiam meri, nec saporis ejus, nec odoris jocundi-
diaconus audiens, divinsc voluntati, licet lardius, tate fruebatur. Antequam vigilioenuntiarentur a fra-
cessit. Hunc illico reverlentem B.Fulgentius benigne, ., tribus, ipse semper corde et corpore vigilans, aut
, affabiliter clementerque excepit, ita ut eum postea orabat, aut legebat, aut dictabat, aut cuicunque spi-
presbyterum ordinaret. Sed ultionem debitam divina; ritali meditationi solus vacabat, quia se per diem
justilia demonstravit omnino velociter. Etenim ipse filiorum Ecclesioenecessitatibus oecupari jugiter scie-
diaconus jam presbyter intra annum mortuus, et pro-.' bat. Ad agendas cum servis Dei vigilias interdum de-
curator lei consentiens ad penuriam est redactus. scendebat, sed privatas apud se rigilias, studiis quibus
Dederunt enira pcenas lemporalis audacise, quibus; dixi, multo laudabilius exercebat.
polens est Deus proeparare in fuluro gratiam ccelestisi CAPUTXIX.Nusquam degit sine monachis. -
iudulgentine. Nos istud propterea vel coramemoran-. D 39. In nullo autem loco visus est sine monachis
dum pulavimus, ut ostenderemus hinc beato Fulgentio, habitare: propter quod a civibus Ruspensibushocpri-
majorem crevisse cirea singulos auctoritatem, dumi mum beneficium ordinatus episcopus poslulavil. nt
cognoscerent in istis vigilasse divinam severitatem. fabricando monasterio locumcongruumdarent. Tunc
CAPDTXVIII.Honores Fulgentio non mulant mores. expluribuscivibusobedirefestinantibuSjOplimosacer-
Vestilus ejus. Carnibus perpetuo abstinet. doti quidam nomirie Posthumianus, Christianissimus,
37.SuscepitinterimbeatusFulgenliusepiscopatum, , etintersuos nobiUssimuscivis, agellum prpprium fide-
sine aliqua ambitione, cum maxima devotione, ma-- liter obtulit, non longe ab ecclesia constitutum: ubi pi-
nente in contradictoribus divina ultione. Nec ita factuss nis surgentibus in excelsum, speeiosi nemoris yirebal
. est episcopus, ut esse desisteret monachus; sedI amoenitas. Excepit beatus Fulgentius Iibenlissimelo-
(a) In Ant., etvicinis... licentia datur, desuntque,, (d) Ms., integrilale.
IIDBC, eo annuente. (e) Ita codices nostri. Alii quidam a Chiffl.laudati,
(b) Ms., Nimis autemgravissimusvir sapiensaspectu. vilissimis.
(c) In ms., smviletiardus. Innumeris denique con- (f) Ms., tactinio pallido. Forlenonmale.
'gregatis venienti filio pscfs,_etc.Ant., inmmerisdevih s (g) Ant., conscientim.
eatgreqalis. (k) Chiffl., ideo vlus suasusoietm accipere,
137 PROLEGOMENA. 438
cum, cujus etiam Ugna necessaria futurse fabricse A nec prsesumeret aliquid extorquere nolentibus. Post
conspiciebat, protinusque beatum abbatem Felicem deliberationis autem longissimas moras, quidquid de-
: venire velocius persuasit, cum maxima pene totius finitio communis invenerat, eloquenter allegandum
congregationis multitudine, nisi quod paucissiriios sensibus coeterorum , beato Fulgentio dimittebatur.
fratres in illo monasterio dereliquit, quibus unum e Huic etiam quandocunque iransmarinis lilteris de
fratribus nomine Yitalem proeposuit: tali (a) carita- lide, vel.de diversis quoestionibus interrogabanlur
tfs lege monasteria utraque prsecipiens vivere, ut episcopi, respondere pro omnibus ab omnibus impo-
quasi non fuissent locis divisa, sic essent unanimi- nebatur. Ita sicut sauetse memorisc Aurelius Cartha-
vel ginensis Ecclesiseantistes inler sua privilegia meruit
' tate conjuncta. Si quos autem novos monachos,
in isto, vel in illo monaslerio Chrislus acquireret, ut litteras ex Africano concilio dandas ipse solus
tempus inler se conversionis ordinemque servarent. scriberet; sic isle meruerat ut litteras ex illo concilio
Et si quando ad se videndos jubentibus duntaxat dirigendas solus ipse dictarel. Sexaginta quippe et
prioribus venirent, non ut bospites , sed quasi unius eo amplius episcopos tunc catena ligabat exsilii, quo-
congregationis homines susciperentur; beati vero rum lingua et ingenium beatus Fulgentius episcopus
Fulgentii episcopi provisionibus communiter guber- 'fuit. Propterea quandocunque rescribebant consulen-
nali, patrem spiritalem simplici venerarentur affe- B tibus, episcoporum cunctorum nomina dicebantur in
ctu: sic beato Fulgentio singula disponente, ne sus- titulo, sed solius beati Fulgentii sermo tenebatur in
cepta regendorum sarcina clericorum (b) consola- stylo. -
lionem perderet monachorum. 42. Prseter istas quoque publici traclalus epistolas,
CAPUTxx. Protruditur in exsilium. Ejus sentenliam si quis forte ex ipsis episcopis absenlem plebemsuam
quanti fecerint episcopi. Nomine omnium episcopo- corrigere vel monere voluisset, ad beatum Fulgen-
iiim reddil responsa litteris. Eflicacia scriptorum
Fulgentii. Monachiet clerici simul degunt. tium suppliciter accedebat, et per ministerium lin-
40. Interea -repente diriguntur ministri regalis fu- guss ejus officium suoedispensationis implebat. 0 mi-
roris, ut detentus etiam ipse cum caeteris in exsi- rabilem virum non sibi soli, sed.omnibus natum!
lium Sardiniam confessor Christi nobilis truderetur. Sola eum Ruspensis Ecclesia doetorem meruerat, et
Abductus ergo velociter, licet doleret Ecclesiam pars maxima concilii Byzaceni de ipsius sermone vi-
suam nuUisadhuc eloquiorum suorum monilis erudi- vebat. Quicunque in qualibet sacerdotum exsulan-
tam, remansuramque protinus destitutam, sapienter tium plebe tentabat inquietus existere, vel episcopi
tamen tristitiam gaudio majore vincebat, quod tam proprii jussa conlemnere, beato Fulgentio dictanta
gloriosse confessionis esse particeps inchoabat. Co- sic corripiebatur absens, ut salisfactionis remeclium
mitantibus ergo monachis simul et clericis, magister 'C quserens, enavigato mari continuo fieret proesens, et
egregius utriusque professionis exit flentibus omni- per ipsum beatum Fulgenlium, cujus eloquentiam
bus laicis de cathedra honoris ad locum beati certa- senserat excommunicatus, impetraret veniam salu- .
minis, paratus fldem catholicani mente libera, voce • briter humiliatus. Ipse namque beatus Fulgentius erat
forti, coramregibus et potestatibus confiteri. Susce- ultor, ipse inlercessor: cum collega ullor, pro mi-
pit eum Carlhago venienlem, fructumque notitise ejus nistro intercessor. Ab ipso procedebat gladius, unde
in paucis (c) diebus fideliter gustans, multa obtulit superborum cervix dura coederetur; et per ipsum
munera, quscbeatus Fulgenlius monasterio illi quod rursus benevolenlise medicina proebebatur, donec
fabricari delegaverat profutura mandavit. Ipse vero supplicum fratrum pusillanimitas sanaretur.
navim erucifixo corde et corpore nudus ascendit, 45. Inter ipsa plane primordia gloriosi exsilii, mo-
habens seeum plurimas divitias scientise singularis, nasterium eongregare, paucos secum ducens mona-
quibus orones, rihicunque veniebat, indeficiente largi- cbos minime potuit: sine fraterna tamen congrega-
tate pascebat. tione vitam ducere nesciens, coepiscopos suos, Ulus-
41. Inter alios sane episcopos cum quibus exsilium trem scilicet et Januarium, habitare secum persuasit
commune susceperat, tempore ordinationis eratin- volentes. Quibus unico serviens carilalis affectu, si-
ferior, sed patientise et caritatis virtute non inferior. D militudinem magni cujusdam monasterii monachis et
In rebus enim dubus, ubi quam maxime consilium clericis adunatis sapienter effecil. Erat quippe eis
petebatur, si quando inter se confessores beatissimi communis mensa, commune ceUarium, communis
de communi utilitate tractabant, ultimus quidem se- oratio, simul etlectio. Nullus se super alterum inso-
debal; verumtamen ipsius senlenliam primas vel Ienler efferebat, neque propriis fratribus amplius aut
omiies qui primatem sequebanlur audire et facere peculiarius consulebat, nisi quod magis illi monachi
cupiebant, quamvis ille, nihil per inanem gloriam ' qui beatum Fulgentium sequebantur, districtioris
sibi vindieans, deferret honorem congruum prioribus abstinentioe regulam custodientes, nihil omnino pro-
suis. (d) Sic enim cogebalur respondere consulenti- prium possidebant, (e) nec inter alios clericos cleri-
bus, ut paratus esset semper obedire jubenlibus, corum more vivebant. Talis erat beali Fulgentii eru-
. (a) Ant., Tali vero, in marg., prmcipiebat uniri. dire jubentibus, ne vrmsumeret, etc. Ant., Si enim...
(b) Apud Chiffl., curam vel consolationempostpone- eratparatus... nec prmsumebat.
ret monachorum. (e) Non legimus quse sequuntur in ms. nec apud
(c) Chiffl. cum ms., in paucis suis. Chiffl.
(d)Inrns., Si enim.... ita paratus erat semper obe-
PATROL. LXV. 5
m S. FULGENTTUSRUSPENSIS. M0
ditio, quoe spiritalibiis monitis ita subjeclorum sibi 1A dirigit, a qrio sihe mora ducliis atque perdiifcius,
corda transferret a lerrehis ivohiptatibus ad spiritales pervenit Carthaginem loetus. Ubi tanquarii fidelissi-
coelestesque delicias, ut boni propositi manente cen- mus dispfensatof, efogandi lalenla sibi credita fepe-
sura, non seducerentur infirmorum fratrum inertia, riens obcasionerii, ccepit ih bospiliolo propfio venieri-
nolentium imitari quscquolidie ante oculos eorum tes ad se eaiholicbs 'brtbodoxos diligetitef doeefej
geiebantuf exempla. Quis illius habitationis digne rationem reMens qiiomodo Paler ct Filius et Spiri-
explicet laudes ? Domus illa tunc Caralitansc civitatis tus sanctus, inaiiente trium persoiiarum differeritia,
oraculum ftiit. IIIuc enim veniebat afflictus percipere Deus niitis a fidelibus prsedicetur. Tanta aulem fuit
remedium consolationis, ibi gerebantur inter discor- beato Fulgentio facundi sermonis suavitas, tauta in
dantes pacis et concordise pacta fidelia,' divinam vo- vultu "ejusmicabat hilaritas, ut ceitalim fideles uni-
lentibus audire diligentius lectionem ministrabat ibi versos sancta carilas trabefet, TCI interrogare doe-
Dominus plenissimse expositionis aedifiealibnem. De- tissimum virum, vel audire, quoiies ad inleiTOgata
lectabat nobiles viros, si fieri posset, quolidie bea- reSpondebat. Ille vero verbum Dei sine invidia ta-
J tum Fulgentium cernere dispulantem : libebal indi- bescente communicans, occurrebat inlerrogalioni-
gentiam sustinentes inde petefe suppliciter eleemo- Bus omnium, neminem dbspiciens, nulluni judicans
synam eofporalem, uude doctrinam quoque sume- IB improbum, paratus etiam ipse, si cui forte Deus per
rent spiritaleni. Frequenter enim beatus Fulgenlius Spiritum sahctum melius i-evelasset, audirC vel dis-
quos multa largiendo de temporali fame' liberabat, cere, tenere, sequi, approbare, sub officio docloris
fenuntiare socculo, sapienter admonendo, faciebat; humililatem discipuli benignus et milis exercens.
et quamvis nihil habentes, habendi voluntatem con- Dnde coiitigit ul multo doctior et seipso "meliorfieret,
"temneresuadebat, ita cupidus semper acquirendse ad lucfa Christo majora perquirens. Alios enim jam re-
coenobium fraternitatis, ut quamvis omnia onmibus baptizatos errorem suum plangere docebat, el re-
nosset esse, monachorum tameu professioni sociare conciliabat; alios autem, ne suas animas pro terfenis
ciihctos et oplaret "etvellet. Hsce fama per dies sin- commodis perderent, admonebat. Et quos jam per-
gulos crescens, Caflhaginensis qnoque Ecclesioe po- dilioni proximos Senliebat, ita blandis sermonibus
pulos ad majora gaudia provpcabat, et certissimis leniebat, ut propter ejus benevolentiam verecunda-
testibiis ex illa provincia venienlibus beatum Fulgen- rentur cogitatam implere malitiam, reversique velo-
iiiirri commendabai absentibus. citer agerent poenitentiam. Confortati alri verbis ejus
CAPUTXXI.Persecutio regis Trasamundi. Trasamun- et doctrinsc ejus sale conditi, redarguebant Arianos
dus bccersil Fulgentium. Ffuctus doctrinm S. Ful- hsereticos cum omni fiducia. Sie mirabili gratia fa-
genlii. ( ctum fuit ut per unurh sacerdotem, cujus sapientiam
G
44. Interea Trasamundi regis adversus religionem rex voluerat
experiri, sapientum numerus apud Car-
catholicam mens implacabilis et ira terribilis, inter
tbaginem eresceret, et per ministerium persecutionis
asperas persecutiones subdolasque factiones, quibus . fides cathplica incrementum potius quam defectum
gsqualem Deo Patri negare Christum catholicos nunc aceiperet.
terroribus cogebat, nunc promissionibus invitabat, CAPUTXXII.Responsio B. Fulgenlii ad decem obje-
sub intentione plus decipiendoemullitudinis simulare ctiones Arianorum.
ccepit rationem se simpliciter inquirere catholicse 46. Hoccomnia rex per bccultos nunlids discens
religionis, reperiri nemhiem putans cujus posset in egregii sacerdotis ingenium, sapientiam, doctrinarii,
suis erroribus assertione convinci. Proponebat deni- fidem, pietatem, mansuetudinem , contineiiliam pfo-
que {a) multas ineptarum tendiculas qusestionum, nec bat, et convenienter famsesuoeproeeoniis, taiem esse
si quis ei respondere voluisset, aut despiciebat, aut qualis proedicabatur agrioscit. Dicta pfoinde quocdarri,
repellebat, imo quasi patienler audiens, satis fieri veneno perfidioeplena, legenda ei celeriier dirigit,
sibi non posse jactabat. Et revera quis homo tam ob- responsionem sibi flagitans reddi. Suscepit hoecdo-
aurato cordi valuissel liimen osiehdere veritatis? etissimus pontifex, et longissimoeriarfationis ineptias
Efflciebal tamen plurimos religiosos (b) audax iidei xfj per objectionumcapitula divideris, fespousiones sub-
suse constantia per occasiones a Domino prseparatas jecit breves, probabiles, necessarias, aucloritata
studiosi regis eonvincere blasphemias. Dicitur tamen testimoniorum graves, et totius rationis lumine ra-
requirenli diulius quis pleriissime posset testimbniis diantes. "Quascum miiltls sapleniibus viris diu mril-
evidenllbus vindicare veritaiem ealhoUci dogirialis,, tumque collatas, et ad populi fidelis uotiiiam perdu-
(c) esse inter episcopos exsiilantes beatiim Fulgen- ctas, regi quoque longa exspectalione suspensotfa-
tium, cui nUiil deesset iri "scienlia, plurimhm redun- didit ingerendas. Quas rex ille barbarus intentissime*
daret in gratia, qui sapienter et eloquenter roganti periegens, QUIANUNQUAM praedestinalus fuerat ad sa-
regi satisfaceret. lutem, laudat sapientiam, miralur eloquenliam, pros-
45. Protinus rex probare eupiens sacerdolem, eui <Iicatbumilitatem, neque tamen meretur intelligefa
generaliler testimonium bdnuni tota feligionis nos- veritaterii. Carlhagihensis autem populus triumphi
troe perhibebatEcclesia, servum slfenuum celeriter spirilalis inlefpfes, propositiones regis fuisse convi-

(a) Ms., mu.tts. ,„,.»„


- (c)Ms., Dicitur tandem requirere..... DMtur esse
(6) Ant., audacei.. "',, -1 inter.
* -
Ul PROLEGOMENA. 142
ctas Iseto murmure confitetur, et catholicam fldem ,A CAPUTxxv. Iterum relegatur Fulgentius. Prmdicit ce-
semper esse victricem, conjunctis beati Fulgentii lau- lerem reditum suum.
dibus, gloriatur. 49. Suggerentibus talia rex quasi magna necessi-
CAPUT xxm. Libelli tres ad Trasamundum regem. Li- tate constrictus assentit, et bealum Fulgenliurii rur-
ber B. Ftiigentii adversus Pintam episcopumAria- sum ad exsilium Sardinioerevocare
, num. compellit. Intem-
nocte (sic enim rex fieri delegaverat) ad
47. Adhuc tamen rex virum doctissimum probare pesta igitur
navimbealusFulgentius populo ignoranie perducitur.
desiderans, de aliis eutn qusestiohibus rursus inier- .Sed conlrario flatu resislentibus
ventis, super littus
fogat et interrogationem suam semel tantum beatb
Fiilgentio prsecepit Iegi, neque metlitandi, nequede- tantaspassusest nioras, ut per dies plurinios omnis
scribeiidi tfibuens facultatem.Timebat enim ne verba pene illuc civitas conveniret, et de manu ejus vale-
faciens communicaret. Ibi autem prophetica gratia
ejus convincenda sicut prius ?ermohibus ejiis inse-
per Spiritnm sanclum replelus, (e) Juliaieo viro re-
ferenlur, totiusque judieio civiiatis victus esse ite-
Tum probaretur. Beatus vero Fulgentius semel sibi ligioso nimis affiicto graviterque pro discessu beati
lecla vix recolere prsevalensj respbndere differebat; pontificis ingemiscenli, Diutius, ail, flere noli, cito
sed respondere eum rex magis ac magis iihperabat, • revertemur ad vos; catholicoeEcclesioe liberlate re-
B parata videbitis nos. Hoc aulem, quseso, secretum sit
responsionis argueiis moi'aS, *etcautelam viri sanctis-
simi diflidentiamjudicans. Unde idem ponlifexdiscre- apud te, quod nmiia caritas indicare me compulit.
Sic sollicite semper beatus Fulgentius. jactantiam
tionis virtute subnixus, ne qua forsiian per popiilum
nec in donis spirilalibus humanam gloriam
mendacia spargereniur, "quibus fingerelur aut non fugit,
quscsivit, testimonio conscientise suee contentus, et
potuisse, aut noluisse beatuni Fulgentium regalibus de sola misericordia Dei fretus. Lnde etiam mirabi-
quseslionibus obviare, Ires libellos mirabiles facit, lia
ubi memoratum regem simpliciter alloquens, totius facere nunquam delectatus, hanc gratiam dari sibs
nullatenus desiderayit. Sed si quando petebatur pfo
quoestionis(a) seriem quani tenui auditu perceperat,
late reventilabat, docens anhnam rationalem Cbristo infirmis et laboranlibus, vel necessitatem tempora-'
Domino in susceptione carnis minime defuisse. Tunc lium tribulalionum toleranlibus, Dominum depre-
rex admiratione maxima repletus, nihil est ampUus cari, preces suas sub hac devotiohe fundebat: Scis,
inlerrogare (b) ausus, nisi quod unus ex episcopis DOMIKE, quid animarum nostrarum saluti conveniat.
Poscentibus ergo nobis quod monet necessi.tas, hoc
ejus, Pinta nomine, quasi respondere conalus, tacere
miserieordia'tua concedat,-unde spiritalis non impe-
potius noluit quam respondere aUquid potuit. Cui
tamen iUicobealus Fulgentius, alterius operis, quod , diatur ulilitas. Oratio igitur nostroe humilitatis, si
adversus Pinlam titulavit disputatione veridica resti- G cxpedit, tunc ita a te exaudiatur, ut voluntas tua (f)
El frequenter quidem Deus
tit, et in prima defensione sua victos adversarios principaliter compleatur.
temere satis ostendit repeliisse cerlamen. omnipotens oranti sacerdoti suo multa concessit;
CAPUTxxrv. Liber seu commonitbrium de Spiritu sed ille nihil propriis tribuens meritis, eorum potius
sancto ad Abragilampresbylemm. fidei pro quibus exaudiebatur omnia deputabat, ne-
48. DeSpiritusancto interroganli presbytero Abra- que sibi, sed illis concessum hoc esse dicebat.
gilae per commonitorium parvissimum testimonia CAruTxxvi. Redit in Sardiniam cunclis Imtarftibus.
protulit plura, docens eum cum Patre et FiUo unum 50. Sed ne diu moras longissimas faeiamus, unam
Deum simpliciter confitendum. Gnjus. etiam commo- ejus sententiam de faciendis mirabiUbus inseramus.
nitorii sententias inter utrumque iUius temporis Mirabilia, aiebat, non conferunt homini justitiam,
opus ordinavit oportere describi; legentibus omni- sedhominum nptitiam. Quisquis ^autem hominibus
bus fidelibus cathobcis et mirantibus, erubescentibus fuerit notus, nisi fuerit justus, ad aeterna perveniet
Arianis et dolore (c) contra ipsum murmurantibus : supplieia condemnatus. IUe vero qui misericordise
donec maloesuggestionis occasione reperta, volenti coelestis opera justificatusi in conspectu Dei solius
eum regi intra Carlhaginem diulius retinere, dicere- vixerit juslus, etiamsi parum sit hominibus notus,
lur ab hnpiis et maUs hominibus : Sine causa, rexr ® beata sanctorum gaudia percipiet coronatus. Vir igi-
laboras; nihil tua diligentiaproficit.In tantumquippe tur mirabilis timuit babere laudem de mirabilibus,
jam doctrina Fulgentii episcopi praevaluit, ut de sa- quamvis (g) ampliori quotidie miraculo faceret ex-
cerdotibus tuis i'eeonciliet aliquantos : prbinde nisi hortatione sanctissima multos infldeles credere, mul-
cito subveneris, (d) religio nostra deficiet; et qui- tos hsereticos reconcUiari, multos pessimis moribus
cunque a nobis est baptizatus, homousion iterum deditos coiiliuentioe faciens leges excipere; dumper
pracdicabitpublice reconciUatus; nec si persecutio- ejus saluberriina monita sobrietatem discerent ebrio-
nem volueris concitare, timeri poterit regalis soevitia. si, castitalem seclarentur adultefi, distribuere om-
Multum quippe confortat stabilesque facit omnes nia pauperibus avari rapaCesque docerentur; et mu-
episcopos Fulgentii prsesentia. tato proposito, superbis humilitas, litigiosis pax,
(a) Ms., totius qumsiionis, quam tenui auditu perce- (e) Apud Chiffl. codd. alii, Julileo; alii, VUiateo,
perat, latera venlilabal. alter Villeo.
(b) Ms., nisus. (f) Anl., feliciter.
(c) Ms._sii ipso. (g) Sic ms. At Ant., ampliora quotidie miraculu fa*
(d) Ms., religioni twstrce, dejiciet. ceret exltortatione.
'
145 3, S. FULGENTIUS RUSPENSIS. 114
iRobedientibus obedientia fieret dulcis. Talibus plane A etiamsi mereretur accipere, dicens monachos debere
wvkabilibus beatus Fulgentius piam semper operam iis queeacceperint esse conlentos. Coclerumqui sibi (c)
dedit, quibus secum comitanlibus, in omni loco et antequam aecipiant pelunt, desideriis adhuc carnali-
tempore gloriosus, favente aliquando sereni aeris bus serviunt, et omnino non perfecte de ccelestibus
tranquillilate Sardiniam reporlalus, exsulantium coe- cogitant, quandiu quid sibi necessarium sit, ipsi sibi,
piscoporum lselos animos reddidit, ipsamque provin- quia non possunl negotiando, petendo saltem provi-
ciam, cui tantorum preesentia sacerdotum tribuebat dere feslinanl. IUos quoque veros esse monachos
ornatum, prsesentioesuse luce fecit splendidam; con- dicebat qui, mortificalis (d) voluntatibus suis, parati
currenlibus undique cum gaudio Christianis homini- essent nihil velle aut nolle; sed abbalis tantummqdo
bus videre athletam Christi fortissimum, qui certa- consilia vel prsecepla servare. Propterea sine suo
mine singulari soevientisimpetum regis fregerat, ad consilio nec eura fratrem qui prsepositi gerebat offi-
divina castra rediisse insignibus laureis adornalum, cium,. sinebat aliquid agere. Laborantes fratres et
et antiquis commilitonibus junctum, tanto amplius opera carnalia indefessis viribus exercentes, lectionis
singulis exhibuisse laudabiliter humiUtatem, quanto autem studium non habentes, minus diligebat, nec
sciebat suam plus eniluisse virtutem, memor sine bonore maximo dignos judicabat. In quo autem fuis-
dubio Scripturse monentis : Fili, quanto magnus es^ B set scientise spiritabs affectus, eliamsi virtute corporis
fmmilia te in omnibus, el coramDeo invenies graliam destitulus operari manibus nunquam posset, ab eo
(Eccli. III, 20). peculiariter habebatur dilectus et gralus.
CAPUT XXVII.Novum ibi construil monasterium. Veri 53. Amabat autem quando coram fralribus dispu-
monachi qui sint. tabat, si quis ei quseslionesproposuisset acerrimas,
51. Noluil plane jam beatus Fulgentius in priofe . in quibus excellenlissimo laboraret ingeaio, licebat-
domo multis fralribus comitantibus diutius habitare : que generaliter omnibus fratribus etiam natura"shn-
eed juxta basilicam sancti martyris Saturnini, procul plicibus, parumve intelligentibus, undevellent mtef-
a strepitu civilalis vacantem reperiens locum, (a) Bru- rogare; nec priusquam satisfactum sibi confiterentur
masio (b) Calaritansa civitatis antistite venerabili rationem reddere victus tsedio vel labore cessabat.
prius, sicut decuit, postulato, novum propriis sum- , Erat enim maxima ei et mirabilis gratia, corripere
ptibus monasterium fabricavit. In quo quadraginta inquielos corde tranquillo, ita ut lunc magis quando
et amplius ffatribus congregatis, disciplinoe eoeno-
putabalur ab aliis vehementer irasci, sunima in-eo
bialis ordinem cuslodivit illaesuni,nemini dans licen-
vigeret regnarelque placidilas, et sine periuibatione-
tiam professionis sanctse regulam.proeterire, sed prin-
perturbato similis multos male agenles salutari im-
cipaliter hoc observandum monaehis tradens, ul nul- C petu perturbabat. Odiens enim vitia, diUgenshomi-
lus eorum quidquam proprium sibi vindicaret, sed
nes, tandiu severus apparebat, quandiu disciplinoe
essent omnibus omnia communia. Dicebat cnim fre-
spiritalis ulilitas exigebat. Alias autem circa singulos
quenler, nec debere, nec posse monacbum judicari, ita mansuetus fuit, et communis cl facilis, ut nemi-
cui voluntas habere privalum peculium persuaserit. nem fratrum puro nomine elamitaret, neque cura
Ut enim monachus lautioribus forsilan cihis utatur, '
typho saacularis dominationis aliquibus quamvis par-
interdum cogit iniirmitas corporis; ut autem cupiat vulis
imperarel.
in quamlibet exiguis rebus juris proprii dominium CAPUTxxvni. Qum
scripserit Fulgenlius. Rildericut
vindicare, superboe voluntatis et avarse cupidilalis rex catlwlicus episcopos ab exsilio revocat.
evidens testimoniura est. Dislribuebat plane ipse cum 54. Scripsit eodem tempore (e) Carthaginensibus
summa discrelione servis Dei necessaria vitse subsi- epistolam sublimi exhortatione perspicuam, ubi pene
dia, singulorum vires infirmitatemque considerans. cunclosdolos et fallacia blandimenla, quibus infelices
Yerumlamen quibuscunque plus cseteris consulebat, seducebanlur animocad mortem, gravissima (f) con-
eos liumilitatem custodire amplius admonebat, dicens questione digessit. Tunc eliam de remissione pecca-
eis, DE SUBSTAKTIA coniniuni quisquis aliquid plus • torum consulenti Eutbymio viro l-eligiosoduobus li-
-
aecipit, omnium fit debitor, quorum est illa substan- 1) bellis sine mora respondit. Teslimonia quoque pise-
tia: porro debitorem sola juval humilitas. Sic efficie- ' destinalionis et gratise (g) diffcrentias cupientem
bat ne quis scandalum paterelur, quando uni pro- nosse salubriter disputans docuit. Jam familiares
pter infirmitatem plus dare videbatur. epistolas, in quibus tamen spiritalis oedificalioconti-
52. Erat quoque ei nimia sollicitudo proevenire netur, et ibi apud Sardiniam commanentibus, et in
cunctorum monachorum petitiones, anle tribuendo Africa degentibus, etRomanis, proeciptiesenatoribus,
quidquid tribuendum cuilibet vel necessitas, vel ratio viduisque ac virginibus, quarum fama laudabilis ha-
manifesta monstraret. Si quis autem prsesumpsisset bebatur, frequenter direxit. Ad Probam virginem
priusquam acciperet petere, negabat ei continuo, Christi, de Jejunio et Oratione duos libellos conscri-
i
(a) £x Chiffl. Brimasio ferunt noniiulli; alii, Vilia- (e) De hoe opere in Ant. editione in ora libri scri-
teo; alter, Villeo. bitur, Puto eam esse quam ad Donatum habemus.
(b) Chiffl., Caralilanm. Ms.,cum qumslione.
sibi (f)
(c) Ant., qui plus quam indigeant. (g) In ms., differentia.
(d) Ms.. voiuvlatibussuts.
145 PROLEGOMENA. . * ., 140
psit. (a) Ita namque nolior fuit pene omnibus genti- A et proecedens, confessorum beatorum triumpnum no-
bus ut etiam illi duo libri quos Faustus episcopus bilem celebrabat. Slultitudo autem maxima populi
GaUiarumcontra graliam subdolo sermone compo- beatum Fulgenlium, quem plus cseteris honorabat,
suit, favens occulte Pelagianis, sed eatholicus tamen concurrens alacriter comprimebat: donec sancta
volens videri, Conslanlinopoli offensis plurimis fra- quorumdam Christianorum provisio rotam in circuitu
tribus, ad beatum Fulgentium probandi dirigerentur. faciens sestuanti liberum praeberet iter in medio
Quibus, ne oecultum .serperet virus, septem libris transeunti. Probare tamen adhuc Dominus cupiens
ipse respondit, plus laborans exponere quam convin- virorum fldelium carilatem, copiosis imbribus ambu-
cere, quia dubios sermones ejus exponere, hoc erat lantes mirabiliter inundavit. Et quis opera pietatis
delirantis argumenta convincere. (al. carilatis) enarrare valeat absque dispendio ve-
55.Magnus plane hujus operis labor mercedem ritatis ? Iuimensa pluvia neminem terruit, aut obse-
debitam cito suscepit. Mox enim ut es£ dictatio ipsius quium (c) sacerdoli religioso prsebere prohibuit; imo
finita, protinus est longissimse captivitatis catena potius, velut benedictione ccelesti desuper de"scen-
disrupta. Mors enim Trasamundi regis, et mirabilis denle, tantum fides nobilium crevit, nt planetis suis
bonitas Hilderici regnare incipientis, Ecclesiaecatho- super beatum Fulgenlium gratanter expansis, repel-
licoe per Africam constitutae libertatem restituens, B lerenl imbres, et novum tabernaculi genus artificiosa
Cartbaginensi plebi proprium donavit antislilem, caritate componerent: imitatores eorum effecti qui,
cunctisque in locis ordinaliones ponlificum fieri cle- prioribus temporibus, Salvatori super pullum asinaa
mentissima auctoritate mandavit. considenti, et Hierosolymam venienti, vestimentasua
CAPUT XXIX.Fulgentius Iwnorificentissimesuscipilur (sicut Evangelium loquitur) in via sternebant (Maith.
et deducitur. Carthagine egredilur. Oblata gloria xxi, 8). Tale quippe aliquid et isti faciebant, qui pro-
reddit Fulgentium humiliorem. Monachosministe- priis indumentis beati Fulgentii nudum caput unani-
riis ecclesiaslicisadhibet. Insignis ejus humilitas. miter
Plurimas scripsit homilias ac hubuit sermones ad protegebant. Yix ergo appropinquanle vespere,
populum. Libri decem contra Fabianum. Libri tres , sanctsfememorise Bonifacib episcopo reproeseutati,
de Veritate prmdestinaliojus et gralim. Sub morlem beuedixerunt omnes et laudaverunt communiter
maxime se dat pozniientice. Precatio Fulgenlii in, Deum. Tunc healus Fulgentius per omnes vicos Car-
summiset acerrimis doloribus. Fulgenlius moritu-
rus dislribuit omnia pauperibus. Moritur S. episco- thaginensis civitatis uhicunque transibat manibus et
pus. Ejus honorificum monumenlum. Mauri Rus- oculis demonstrabatur, Iaudibusque innumeris prse-
vense territorium poputantur. dicabatnr.
Beatus itaque Fulgenlius, postquam sapienter ex- 57. Postquam vero domos omnium diligentium se
pugnasset Pelagianos , lsetificatosmeruit videre ca- (_ (d) concitus visilavit, benedixit, et gaudere dignatus
tholieos. Inde, secundum quod per eum Spiritus cum gaudentibus, qui prius fleverat cum flentibus,
sanctus proedixerat, reversus est Carthaginem cum cunctorum desideria satiavit, vale faciens fratribus^
omnibus consacerdotibus, unde solus exierat. Inve- egressus est de Carthagine: per <jmnesprolixi itine-
nit lsetos, quos reliquerat moeslos. Invenit nimia ex- ris vias gaudia majora reperiens, in occursumsuum
sullatione ferventes, quos reliquerat perseculionis populis undique tendentibus, cnm lucernis et lam-
violentiam sufferentes. Invenit habentes spiritalem padibus et arborum ffondibus, (e) reddenlibus gra-
palrem, quos reliquerat dolenles viduatam Ecclesiam tiam ineffabili Deo qui beatum Fulgentium mirabili-
matrem. Invenit exspectanles se cum gaudio , quos ter in conspectu omnium fecerat gratiosum. Per
rehquerat gementes in tsedio. omnes Ecclesias tanquam proprius episcopus susci-
- 56. Tanta aulemfuit devotio Carthaginensium ci- piebatur, et sic de reditu ejus omnis Byzacena pro-
vium , beatum Fulgentium revisere cupientium, sic vincia velut plebs una gaudebat. Quem obsecro glo-
universus populus exspectabat ardenter quem vide- rise hujus non atlolleret magnitudo ? Beatum tamen
rat m conspectu suo pugnasse viriliter, ut aliis episeo- Fulgentium ad majoris humililatis studimn provoca-
-
pis ante ipsum deseendentibus, silens multitudo su- vit. Yeniens namque cum gloria populari,' et digni-
per littus staret, oculis et mentibus inter omnes JJ tatem pontificis privilegio specialis veneralionis ac-
episcopos beatum Fulgentium (quem familiariter no- cumulans, poslquam cathedram sedit, inter monachos
verat) quserens, et eum a cunctis navibus expelens. _ adhuc habilare desideravit. Et ne yideretur abbatis
Ubi vero facies ejus apparuit, immensus nascitur Felicis adventu suo minuere polestatem, imperandi
clamor, altercantibus omnibus quis primo saluta- . monachis omnem sibi ademit volunlarie facultatem,
ret (b) agnoscendum, quis caput benedicenti suppo- non suam, sed alterius volens ipse quoque seqrii vo-
neret, quis extremis vel saltem digitis mererelur luntatem. Et qui adhuc monachus dispensationem
tangere gradientem, quis videre vel oculis procul susceperat fratrum , jam episcopus dominari noluit
stantem. Resonabat divina laus ex omnibus linguis. • in proprio monasterio : sic sollicite cavens ne Feli-
Ad Sancti quippe Agilei basilicam sequens populus cem contristarel abbatem, ut exhibens supervenien-

(a) Ita Chiffl. At vero Aut., Ita erat nolior omnibus . dicendum.
genlibus ut duo libri Gonstanlinopoli offensi a (c) Ms., sacerdotibus glonosis.
plurimfs fratribus ad beatum Fulgenlium probandum (d) Sic ms.; cocleri, pelilus.
dirigerentur. (e) Cliiffl., agenlibus Deo graiias ineffabiles.
(p) Ms., agnotcendo, auis cavut supponeretad bene-
U7 S. FULGENTIUS RUSPENSIS. 148
tihus hospitalitatem, si quando vel multiplicari pa- A §e fieri minorem guam sine caritate majorem, Su-
neui, vel aliquid amplius exliiberi necessitas expelis- phetani poslea concilii gloriosum respiciens adesse
set, abbatis prinio Felicis consilium requireret. In conventum, preceni supplicem coram omnibus fudit,
omni denique concilio Byzaceno, de rebus majoribus ul, sibi rursum se vplente, Quodvulldeus episcopus
ipse primus consulebalur ; in monaslerio proprip de prseferretyr, nt nomine suo ppsterius recitalo, Isetus
rebus minimis abbalem Felicem suppliciter consu- deinceps viyeret cpnsacerdolis auinio reeonpiliato.
lebat. Mirali sunt episcopi humilitateiu lalia poslulantis,
58. Parum fuit beatp Fulgenlio verbis et operjbus nec contrislare yoluerunf pfferentem Deo sacriflcium
hanc humUitalem sequi ac retinere, nisi per scriptu- humilitatis, ad custodiendam spiritus societatem in
ram quoque Crmaret nihil se in illo monasterio pro- vinculo caritatis. Ubi sunl nunc illi quibus eminendi
prium vindicare, nec pro potestate, sed pro carilale super cseteros doininalur affectus, qui se eliam suis
inter monachos habitare. Considerans enim vir pro- prioribus anteponunj,, indebita sibi privilegia vindi-
-vidus ne quod servi Dei simplices proejudiciumpo- cantes ? Ecce beatus Fulgentius, nec prhnatum quem
stea paterenlur, obicem contradiclionisinhacscriptu- meruit defendere voluit, quia sjne carilafe prior esse
ra successoribus suis apposuil, quia ulilitali mona- alicui minime concupivit.
chorum Deo senientium nihil praeposuit.Emittamen B 61. Calbolicse Ecclesioe shigularis magister et
juxla ecclesiam doroum, cui fabricandse curam ma- doctor, licet inter varias occupaliones hic in Africa
ximaro diligenter impendil ne futuro successori suo parum vacaret, plurimos |amen ecclesiasticos ser-
deesset hospilium. Clericorum vero si qua defuerunt -mones, quos in populis diceret, scribendos diclayit:
ministeria reparans , probalos sibi mullos ex fratri- et ubicuiique sermonem faciebat, omnium animos
bus monachis ad ecclesiaslicam militiam transtulit; demiilcebat, nec inanes et vanissimos plausus, sed
ibi quoque caritali consulens , ut dum pene omnes compunctionem generans cordis. Exspectavit eum
clericos ex illo monasterio ordinat, antiquse familia- sanclse memorise Bonifacius episcopus EcclesiseCar-
ritatis monente nolitia, nulla lis aliquando inler mo- tbaginensis apud Burnos (al. Furnos) Ecclesiam de-
nachos et clericos ventilaretur. dicans, duobus diebus se prsesente tractanlem, quo-
59. Summam quoque diligenliam prsebuit ne quis niam tanlum delectatus est audire verbum Domina
clericus ambitiosis veslibus ornaretur, ac negotiis de ore ejus, ut donec ille sermoneni finiret, ipse (b)
ssecularibus occupatus ab officio ecclesiastico diutius terram lacrymis irrigaret, gratias agens Deo , cujus
yagaretur : jubens omnes non longe ab ecclesia do- gratia seroper in Ecclesia catholica sumnios excitat
mos habere, manibus propriis hortum colere, psal- pracclarosque doctores. Multa jam reversus de exsi-
lendique suaviter aut pronuntiandi curam lnaxiniam Q lio corididit nova, decem libros Fabiaoi mentientis
gerere." Per singulas seplimanas omnes clericos ac falsa gesta convincens ; de verilate praedestinalionis
viduas, et quicunque potuisset ex laicis, quarta et et gratioe libellos tres confecit; aliaque multa diges-
sexta feria statuit jejunare, quolidianis vigiliis, jeju- sit, quoesi quis seire voluerit, in ejus monaslerio
niis, matulinis et vespertinis orationibus adesse veraciter scripta reperiet.
prsecipiens omues. Aliquantos inquietos verbis, ali-' 62. Nobis autem jam tempus est dicere quomodo
quantos verberibus coercebat, quos culpa manifesta post omnia bona opera sua requieverit, ad ccelire-
flagellari coegerat. Ita vitia cunctorum salubri dis- gna translatus. Anle annura ferme quam de islo sse-
putatione mordebat, ut nullius interserens nomen culo raperefur, profunda cordis compunctione per-
omnes cogeret metuere, et latenlia quoque peccala niotus, reliquit subito ecclesiasticas occupationes.
salubriter timendo deserere. Yerumlamen quomodo Et de ipso quoque monaslerio suo secrelo receilens,
inter proprios clericos minorem posset habere cau- ad insulam Circinam paucis comilantibus fratribus
lelam, qui diuturnas eliam finiiimarum plebium ri- navigavit, ubi in quodam brevi scopulo, cui nomen
xas el contentiosa cerlamina dirimebal ? Ipse deni- est Clrihni, ubi jam monaslcriura fabricari mandave-
•que Maximiahensis animosilalem plebis, ordinatum rat, leclioni et orationi et j'ejuniis vacans, veluti sci-
sibiepiscopumreciperenolentis, salubri admonitione f) rel appropinquare sibi novissimum diem, sic ex toto
sedavit, debitumque finem gravissimo scandalo sla- corde suo poenitentiaui gessjl. Et quamvis tola vila
tuens, cuncta inler eos modeste et salubriter pacili- ejus, ex quo liionacborum professionem conversus
cans ordinavit. ex toto corde suscepit, poenilentioefuerit lenipus,
60. In concilio quoque (a) Yincensi, jjudiciosacer- in hac tainen insula multo amplius ac multo diligen-
dotum omnium qui conveneranl, episcopo cuidam tius, incboanti similis , membra sua mortificavit, et
nomine Quodvultdeo , qui priorem se illius exislere in conspectu solius Dei flevit. Indejam plurimis da
cbnfirmabat, antepositus et preelaius, ipso die et absenlia sacerdolis murmurantibus, caritatis neces-
lempore tacuit, nec auctoritatem concilii excusando silate constrictus iterum descendit ad monasterium
minuere voluit. Sed ubi post concilium dolere sensit suum, consuela hominibus religiosis exhibere solatia,
ppiscopum, limens propter suum honorem generari laboresque durissimos pro utilitatibus proxiinorum
fratri scandalum, meUusquejudicans per caritatem longanimiter sustinere. e
i
(s) Ms., Juncensi. Anl., Vivecensi. (6) Apud Cbiffl., ipse lacrymis genas riqareL
149 PROLEGO.MENA. 150
63. Non multi autem fluxerant dies, et eece ser- A tum manibus ad ecclesiam civitatis, quee Secunda
vum ficMem bonus Dominus requirebat. Incidit enim dicitur, ubj eliam reliquias apostolorum constituerat,
monumentum.
repente in corporalis infirmitalis acerrimas passiones, deportatus, sortitus est -honorabile
nbi septuaginta prope diebus aegritudine fatigalus, Primusplane in eadembasilica pontifex ponimeruitE
'
boc solum frequenter dicebat: Domine, da mihi modb ubi nullum mortuum, neque sacerdotem, neque lai-
hic patientiam, postea indulgentiqm. Nec ab isto cum sepeliri consuetudo sinebat antiqpa. Sed magna
sermone aliquantulum (al. aliquando) cessavit, sive vis dilectionis removebat impedimentum cqnsueludi-
dolor affligeret, siye febris incenderet, sive lassiludo nis, ambientibus universis ciribus, et cpiu summa
dissolyeret. Eersuadentibus autem medicis utlayacris devolione quserentibus, nt ubi vir sanctus et Deo
balnearibus uteretur •.Nunquid balneoe, inquit, face- amabilis fueral consecralus, ibi orationibus singulo-
re pqterunt ne homo mortalis explelo vitae suoelem- ,rum semper etiam locaUter viderelur adjunclns. Pro-
pore moriatur ? (o) Si vero proximam mortem nec baveruut quippe ssepius quanta bona illis oratio
aquarum calidarum possunt fomenla repellere, cui beati Fulgentii prsestiterat, et quanta mala repuleral,
mihi, obsecro,persuadetisutrigoremdiu servatse pro- sicut postea manifestis indiciis evidenter apparuit,
fessionis in fine dissolvam ? Sic salutem suam super- quando non post plurimos dies accersilionis (al. de-
nocvoluntali fideliter credens, postquam se sensil B cessionis) ejus, inimica gens Maurorum Ruspense
sine aliqua dubitalione dissolvendum, vocans uni- territorium repente vexavit, rapinis, coedibus, incen-
versosclericossuosproesentlbus monachis, allocutus diis, multa devastans, atque inlra ipsos ecclesiae pa-
estcos dicens, Ego,fralres. animarum veslrarum rietes quos invenire potuit jugulans. Quis beati Ful-
saluti prospiciens, molestus apud vos forsitan et diffl- gentii gratiam non miretur? Quandiu vixit furorem
ciUs exsliti; ei ideo obsecro vos ut ignoscat mihi belli civitas illi commissa non sensit. Et cum tota
quisquis aliquid dolet. Et si forsitan severitas nostra pene provincia captivitatem sustineret horribilem,
modum transgressa est debitum , orate ne mihi hoc Ruspa fuit incolumis, proptef sacerdotem veuerabi-
Dominus imputet ad peccalum. Cumque taUa beato lem, cujus vita propriis civibus murus fuit.
Fulgentio lacrymosis singultibus exprimente, cuncti 66, Nec boc interim prsetereundum silentio judi-
simul super genua ejus caderent, semper bonum, cavi, quod dum ei successor idoneus qusererelur,
semper affabilem, pro omnium salute, sicut decuit, discordanlibus laicis et clericis , annum prope inte-
iuyigilasse clamantes, Provideat ergo vobis, ait, Do- grum prolixitas contentionis exegit; et iUo die san-
minus Deus meus pastorem dignum se. ctitas tua super cathedi^m ejus sedit, quo ipse de-
64. Tunc imperato silentio, paululum requievit. funetus est. Ornari quippe hoc privilegio meruit pri-
Et deinde pauperum curam gerens, requisita summa C ma solemnitas ejus deposilionis, ut multo amplius
pecuuioe, de qua fidelissimus dispensalor quotidh venerabUis fieret per gaudia tuoe ordinationis. Yis
egentibus ministrabat, lotum jussit expendi; pei autem nosse , quoroodo non fortuitis motibus ista
seipsum memoriter recolens viduarum, pupillorum provenerunl, sed illius oralionibus demonstrantur
peregrinorum, cunclorumque illic indigentium nomi- esse concessa ? Recole yisioriem fidelissimam beati
na, quibus quid singulatim daretur propria delibera- Pohtiani episcopi Tlienitani, quam sic ipse narravit:
tione conslituit; hseredes in hoc sseculo non babens Eunlimibi seeuhdum prseceplum-Datiani primalis, ul
haereditatem hujus benevolse solliciliidinis pauperi- Ruspensi Ecclesioeeligeretui\ antistes, idem beatissi-
bus derelinquens. Sed nec suos clericos debila bene mus Fulgentius per tempus quietis apparuit; el affa-
dietione fraudavit; ipsorum quoque pauperlati mise bili,sicut solebat, aspectu salutans amicabililer, Quo,
ricorditer consulens; ac secrete omnia preeordinans inquil, nunc sarictitas tua velociter ambulat? Cui
orans jugiter, etinlrantes singulos benedicens, usqui 1'espondi, Ut episcopus Ruspensi Ecclesioe eligatur.
ad exlremam horam sana mente permansit. Postre llle vero subridens, Jam, inquit, ordinatus est. Nonne.
mo die kalendarum Januariarum post peractam ve apparet illius orationibus fuisse perfectum quod est
speram, beatum spiritum feliciter in manus Domin visitante proedictum? Qui ergo conlirmationem nove-
tradidit, annum sui episcopatus agens vicesimun D rat necdum electi vel ordinati, diem quoque quo in
quintum, vitse autem totius sexagesimum quintum cathedra consedere poterat ordinatus jam orando
sicut multis ante fratribus morti proximus indi scire meruerat. Yotis ilaque continuis et fideli devo-
cavit. tione semper optamus ut glorise iUius factus parti-
65. Ipso autem die sanctum corpus ejus sepelii ceps in seternum, non indignus tanto prsecessore,
minime potuit; sed in oratorio monasterii conslitu feliciter. vivas," operisque bujus deperfectione no
lum, tota nocte iUa in psalmis, hymnis et cantici > biscum Domino gratias agas, et pro bis quse minus
spiritaUbus vigilare monachos simul et clericps invi forte dicta sunt eloquenter ab omnibus sapientibus
tavit. Mane vero postquam multitudo maxima popu lectoribus veniam petas.
lorum de locis finilimis ad exsequias venit, sacerdc

(a) Ms., si veroproximat mors, etc.


151 S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS. 152

PROLOGUS S. FULGENTH EPISGOPI RUSPENSIS


IN TRES LIBROS AD MONIMUM. • i

J Gratias ago Domino quod de bono thesauro cor- &_.possimus reddere quod debemus.Iile igilur auclor est
dis bona proferre (Matth. xn, 55) non desinis,Et debiti, qui auctor est doni. Nam et seipsum sua largi-
lingua Eucharis, aumin bonohomine abundat, purita- tate dignatus est facere debitorem, non quia indigeiis
tem tui cordis insinuat. Qum licet divinitus conces&is ab aliquo accepit, sed quoniam abundans largiter tri-
eloquentimfluentis exuberet, non lamen tantum credo buit. Seminecem quippe suo jumenloimpositum, siabu-
sermonibus exprimi, quantum scio cordis tui penetrali- ,, larioque curandum tradens, duobus denariis datis,ita
bus contineri. Divino etenim igne succensus, sicnobis se debitorem profitetur, ut diceret, Si quid superero-
jugiler compateris,-ul etiamillas tribulationes qum, li- gaveris,'b cum venero, reddam tibi (Luc. x, 55). Quid
cet acciderint nobis, Domino lamen adjuvante fuerint est aulem, si quid supererogaveris, nisi, si tmid a me
superatm, tu sic eas pro nobis pene semper pateris, magis acceperis? Nam et ipse qui supererogabat in eo
ut quolies eas corde revolveris, tolies eas pali quodam- quod non acceperat prmceplum, sed dabal ex caritate
modo competlaris. Ecce quanlum boni carilas habet, consilium, misericordiam se profitebafur ulique (al.
eccequantam laudem coram Deo el hominibus possidet, itaque) consecutum. Ait enim : De virginibus autem
ut dumdolet quod accidit Uliquemamat,frequenlius re- prseceptum Domini non habeo, sed eonsilium do,
cordando magis ipsa suslineat. Hoc ergo superest, ut tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim
quodipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter fa- ]B fidelis (J Cor. vn, 25.) Misericordiam est igitur conse-
ciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos cutus, non solum ut erogandumacciperet, verumetiam
jmre diligitisf ipsum semperpro nobis oretis? Semper ut amplius erogaret. Ecce qualis est Dominus noster, ul
enim caritas pro his quos diligit poscit, dum etiam donando debeat, et quanto magis donat, tanto magis '
illa qum tuta sunt tnetuit. Metuit autem non eo iimore eum debitorem esse non pigeal. In quantunvenim
gra-
quem ipsa foras expellit, nam perfecta caritas foras tis largitur, in tantum debilor invenilur. Nec enim po-
miltit timorem (I Joan. jv, 18), sed illo timorequem te&tatiquis debitorem habere, nisi in eo quod ipse di-
non ad timorem, sed ad amorem habere consuevit. Ti- gnalus fuerit gratuita largitate conferre. Ipsum igitur
met ergo non timido a timore (al. amore), sed casto. pro me jugiler posce, ut mihi targiatur reddendi debitt
Non enim timet formidine criminis, sed robore purita- facultalem, qut ionavit, ut in ipso caritalis tibi liberam
lis et firmitate virtutis. Exigis a me prmlerea debitum, debeam servitulem.
quod me celeriter, Domino adjuvante, spondeo reddi- Ut enim vere tuo cordi, quod cor meum est, totum
lurum. Non enim hoc debilum sic profiteor quemad- falear, quoniam, sicut cordi meo, ita cordi iuo aliquid
modum de quodam luus Maro memorat, quod ipse fa- celare non possum, reddendi debiti tarditatem illa mihi
tebatur, sed reddere possenegabat: sed illud (al. illo) ratio procuravit. Quoniam adversus cujusdam Itwretici
tne debere faleor, in quo me reddere posse non nego, < G vaniloquia respondere compulsussum, qui non solum
sed spondeo. Ipse enim mild donat unde reddam, qui meum nomen, sub Fotiniani (al. Fotiani) erroris nota,
donavit ut debeam.Nisi enim ab illo acciperemus, non non dubitavit lacessere; quin etiam sanctorum Augusli-
solum reddere, sed nec ipsum debere possemus. Quid ni el Hieronymi dicta, tanquam mem professioni con-
enim nobis invicem, nisi caritaiem debemus? Quod traria, in me voluit retorquere. Cujus nomen nunc lit-
ulique B. Paulus hmc loquensfideUbus,evidenterosten- teris insinuare disluli, sed potes ipse procul dubio re-
dil: Nemini quidquam, debeatis, _|>nisi ut invicem cordari. Nam ibi te nobiscum apud Carlliaginem
diUgatis (Rom. xm, 8). Quis autem fatealur debilum, posito, mild dicta ejus allaia sunl, et si benerecoio,
si negel acceptum? In eo igitur, quod nos debere di- etiamintuam notiiiam pervenerunl; nihil enim te ibi
cimushprofect»nos accepissemonslramus. Dicitquippe posilo legere possem, quod tibi recensendumofferre non
B. Apostolus: Quid enim habes quod non accepisti? possem. Eosdem igitur libellos , si Dominus voluerit,
Siautemaccepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis veslrw caritati celeriter deslinabo. Et non dubiio quod
(Rom. v; 5)? Nam et alio loco leslatur: Quia caritas meam larditatem in tuo debito digneris palienter ferre.
Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum san - Quoniam scio quanlum delecteris, vel quantum ms
ctum qui datus est nobis. Qui ergo nobis dedit quod semperipse compellas, ul nos, Domino adjuvante, tion
reddendo debeamus, ipse nobis donabit facultatem qua D pigeai hmreticisrespondere.

, a Cod. ms. Thuan., limore.


5>Haecverba, cum venero, reddam libi, absunt a cod.' ms, Thuan.
155 AD MONIMUMLIR. I. 154

S. FUIiGENTII

AD MGNIMUM LIBRI TRES.

LIBER
PRIMUS,
DE DUPLICE PR/EDESTINATIONE DEI, UNABONOBUM AD GLORIAM, ALTERA MALORUM
AD PCENAM.

GAPIJTPJUMUH. Deus ut eum qumramus inspirat et a A debitor qiiscstionum, duas ad prsesens epistolas potui
quwrenlibusinvenilur. reperire. Dnam continentem sancti Augustini verba,
3 Litterse tuse, fili carissime Monime, quantum de- quse in libro de Perfeclibne justitise hominis, de his
monstrant delectabilem tui animi sinceritatem, lau- qui udinterilum prmdeslinali sunt, inter alia posuisse
dabriemque studii spiritalis ardorem, tantum nostrse cognoscitur. Cui alteram sjtatim subjunctam qusestio'
- nem videor invenisse, hoc esl, de sacrificio, quodsoli
responsionis, querula benignitate, videnlur arguere
tarditatem. Tanquam in eo minus quam debeo te vi- Palri quidam existimant immolari. In altera vero epi-
dear dUigere, quod inquisitionibus tuis non curave- stola positam inquisitionem inveni: Quid est quod
rim celeriter respondere. Sed crede roihi sicut in Apostotus duobus denariis quos accepil, supereroyare
caritate Christi personam luam nequaquam in corde potueril? Cum ergo has lantummodo duas epistolas
meo conlemptam, sic responsionem ineam, non vo- invenirem, lertise quoque sum protinuS recordatus,
luntate, sed occupationum varietate dilatam. Yerum- quse mihi a notario non fuit oblata, iii qua memini
tamen inter ipsas bccupationes quas invitus tolerare unam contineri de sancto Spiritu quoestionem : Cttr
compellor tantum studio tuo congratulor, quantum scilicet a Palre mittendus ad consecrandumsacrificium
tua caritate delector. Eo magis amplectens sanctum corporis et sanguinis Domini .posluletur. Hoe sunt in-
aviditatis luse propositum, quod sicut vere spiritalis B terim qualuor qusestiones, quarum tres e"x duabus
negotiator, in lerioris hominislucra consectans, et cocle- epistolis tuis, unam vero memoria suggerente reco-
sliummerclumqusestus magis acniagisamplificarede- lui. b Quod si forle sunt alise (al. positsc), quas nobis
siderans,primumquod a me fiagitas debitum, subinde misisli solvendas, nec in hoc invenis' opere positas
cumulas fenore qusestionum, ut scilicet tuorum com- aut solutas, quseso ut non ad contemplum-vel fasti-
modorum mililet incrementis ipsa nostrse necessilas diumredigas, sed oblivioni palienter ignoscas; prse-
tarditatis. Proinde confido inmisericordia.Dei nostri. sertim, cum illam de Spiritusancto, quam ego, etiam
- quia si quid mihi hujus inquisitionis ac disputalionis epistola non invenia, recolui, silenlio jjrselerire ne-
mih: quivi. Sed quia tu cunctarum (si quse forsitan sunt)
opere pro meo merito non concedilur, pro luo
desiderio concedetur.Neque enim inquisitionem tuan sine dubio meministi, non le pigeat, ul le rescribenta
Deus inventionis effectu fraudari ullatenus sinet, qui commemorer. Et spero quia in quantum Dominus
te ad inquirendum spiritaliler inflammavit, cum ip- adjuverit nostra responsio subsequetur, si prsece-
sius fidele promissum nulla ratione cassetur dicen- , den.tis vestrse orationis adjutorio~fulciatur.
tis: Pelite, et accipieds; qumrite, et invenietis; pul- CAPUTm. Prima qumslio de prwdeslinatione. Verba
sate, et aperietur vobis (Luc. xi, 9). Internus igitui Monimi de gemina prmdeslinatione.
in illius
Magister, a qup subsidium doctrinsc coelestis accipi- (] Primse igitur quseslionis intelligentiam,
mus, non solum inquirentibus nobis suorum aperii nomine qusesilurus de quo scriptum est, quia DomU
areanasermonum, seduletiam quseramus, ipsegra- nus dat sapienliam, et a facie ejus scientia et inlelle*
tisinspirat affeclum.-Quia nec esurire panem illum, ctus (Prov. n, 6), hoe convenientius atque commo-
dius arbitralus sum, ut tam verba lua quam beati
quideccelo descendit (Joan. vi, 55), possmnus, nis
( ab ipso 4 fastidientibus esuries detur, qui se ad sa Augustini, quse in tua epislola posuisti, revolyerem :
tiandos esurientes donare dignatur. Ab ipso etian: ut his releclis, facilius agnoscatur tam intentio quam
nobis cst quod ad fontem sitientesjcurrimus, qui sc solutio qusestionis. Legenli me, inquis,' librum de
nobistrUjuit, utbibamus. Ipse igitur laudandus estir Perfeetione justitise bominis, testimouium prophetse
•utriusque a muneris gratia; sive cum nos ad se quse- in ordinem relegens, auditu cauto pedelentimpaulu.
rendum dormientes exsuscitat, seu cum se inve' lum retractavi, ubi ait: Non est qui facial bonum, non
niendum nobis quserentibus donat. Qui profecto est usque ad unum (Psal. xm, 5). Et sine aliqua ne-
nuUatenus invenitur, nisi ipse nos excitet, ut quse- bula, sine aliqua dubitatione expressil interpres ipse
ratur. verissimus, genus tale esse hominum, quod non iaciat
GAPUTII. De eodem argumento. bonum, illud prscdestinatum utique ad interitum."
Revolvens igitur scripta tua, tanquam cbirographa D Atque' utluus sermo prsefati sancti viri fulcirelur «lo -
mea, ut ex his inslruerer quot vel quarum tibi essem quio, eadem verba, quse a beato Auguslino (de Per-
a Cod. ms. Thuan., munemgralim. 5>Cod..ms, Thuan., forte.
1551 S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS. fS6
fect. justitim, cap. 13) sunt dicta, subnectens : Ait A j ""tenus intelligendi concessa, uihil aliud accipiendum
enim, inquis, idem gloriosissimus Augustinus: De existimo in illo sancti Augustini sermone, quo ad in-
ilto enim bono dielum hic debemusaccipere, guod ibi teritum quosdam prsedestinatos firmat, nisi ad interi-
ait: Deus de coelo prospexit super filios jiominum, tum supplicii, non delicli; neque ad malum, quod
ut videat 5 si est intelligens, aut requirens Deum injuste admittuut, sed ad cruciatum, quem justissime
(Psul. xm, 2). Hoc ergo bonum, quod est requirere patientur; nec ad peccatum, quo primse resurreclio-
Deum, non erat qui faceret, non eral usque ad unum, nis beneficium, aut non accipiunt, aut amitlunt, sed
sed in eo genere hominumguod prmdeslinatum est ad ad tormentum, Q quod illispropria iniquilas male
interilum. Hic dicta sancli Augustini determinans, et parit, et aequitas divina bene retribuit; nec ad mor-
ad me intentionem tuarum dirigens litterarum, dicis tem animse primam, in qua nascuntur parvuli, vel in
sentjreme jam cur iteriun hsecinculces, scilicet quod quam (sicut beatus Jacobus dicit) concupiscentiasua
ssepius reluctanti te niihi, prsedestinalionem nontan- abstracli et iltecti (Jacob. i, 14) recidunt crhuinosi,
tum in bono dici, sed etiani in malo, dum in maln sed ad mortem secundam, quam necesse est patian-
prsedeslinatiqnem te relegisse diperes, ipse docens tur, retribuente juslissimo judice, seu qm ante per-
aiebam ad poenam debitam, non ad malum facien- ceptam gratiam baptismi discedunt de soeculo, sive
dura, posse dici aliam prsedeslinationem. Quoa eliam B ] qui, in vucuum gratiam Dei recipientes (II Cor. vi, 1)
tu, sicut scripsisti, confirmas. Scire le tamen asseris post acceptum baptismum, usque"in finem praesentis
quid et lric respondeam, ut tuear sententiam meam, vitse maliint servi esse peccati, nec voluut, dum tem-
hoc est interitum non dici, nisi mortem. Et adjungis, pus est acceptabile, et dies satulis, converli a \ia sua
jnterim legisse le hoc, et asseverasse etiam prsedes- mala, ut vivant; et ignorantes, quoniam benignilas
tinatum populum ad interilum. Deinde admones ut Dei ad pmnitentiam eos udducii, ipsi secundum duri-
considerem ipsius loci sermonem, et ut doctor nieo- tiam sugm, et impmnitens cor, thesaurizunl sibi iram
rum discipulorum, non ut assertor mearum propo- in die irm et revelalionisjusti judicii Dei (Rom. n, k,
Bitionum, faciam vos sequenda cognoscere. 5). De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus
CAPDT IV. Invocatio aucloris modesla et llieologica. el verbis accersierunt, et sestimantes eam amicam
Ego quidem, carissime, quantum Domino gratui- defluxerunt, dicitur : Nolite zelare mortem in errdrem
tam graliam largiente modulum possum proprisepar- vilm vestrm, neque acquiratis perdidonem animarum
vitalis agnoscere, sub illo uuo Domino alque Magi- vestrarum, quoniam Deus nwrtem non fecit, neque im-
Btro, in ejus scbola positus, non fratrmu meorum tatur in perditione vivorum (Sap. i, 2). Et alio loco
vocari magister aut doctor affecto, quoruro in veri- de hac morte dicitur : Invidiu autem diaboti mors in-
tate condiscipulus semper esse desidero. Quapropter (G troivit in orbem terrarum. Imilantur autem eum qui
noe ab illo vero Domino ac Magistro nostro postulare sunt ex parte illius (Sap. n, 21). Quam mortem, ut ab
non desino, ut ea me, sive per eloquia Scripturarum opere ac prasdesthialione Dei agnosceremus alienam,
suarum, seu per sermocinationem fratrum condisci- Deus ipse sic loquitur per prophetam : Converlhnini,
pulorumque meorum, sive etiam per inspiralionis et averlile vos ab omnibus impielatibus vestris, et non
puseiuternam suavioremque doctrinam (ubi sine so- erunt vobis in pwnam iniquilatis. Projicile a vobisom-
his serraonum et sine elementis litterarum eo dul- nes iniquitalesvestras, quas impie fecistis adversus tne,
cius quo secretius veritas loquitur) ea me docere et facite vobis cor novumel sviritum novum.Et utquid
dignetur, qusc sic proponam, sic asseram, ut in pro- moriminidomuslsrael? Quoniam nolo mortem morien-
posilionibus atque asserlipnibus meis, veritali (quse tis, sed (al. quomodo)ut avertaturivse a via sua mala,
nec fallit, nec fallilur) semper inhseream, semper obe- et vivat anima ejus (Ezech. xvm, 50). Hsecest mors
diens consentiensque reperiar. Quoniam ut veritati impielalis, quum non fecit Deus, quse per diabolum
pbedire atque consenlire valeam, ipsa veritas illu- iniroivit in orbem lerrarum. In hac eum imitantur qui
liihiat, ipsa adjuvat, ipsa confirmat, ab ipsa poslulo sunt ex parte illius.
doceri multo plura quse nescio, a qua accepi pauca CAPUT VI. Deus Ituic morli duplam morlem retribuit.
vv Mors animm in gehenna.
quse scio. Ipsam rogo, ul, prseveniente ac subsequente \
Huic uni morti, quam peccator sibi per contemp-
misericordia, qusecunque salubriter seienda nescio
doceat me, in bis qusc vera novi custodiat me, in tum divinsejussionis injuste concupiscendo arcessi-
Deus mortem juste judicando relribuil;
quibus ut homo fallor corrigat me, in quibus veris vit, duplam
boc est; primam in ueparatione animse et corporis,
(vero) litubo confirmet me, et a falsis ac npxiis eri-
secundam in seterna crucialione animse et corporis.
piat me, ut in cogitationibus ac sermonibus meis
Ac per hoc primam, qua, discedenteanima, carosola
quod salubriter donat, invenial, et ea faciat de ore
meo procedere, quse sint coram ipsa principaliter moritur; secundam yero, quando rediensin carnem
grata, et sic iiant fidelibus cunctis accepla. anima, in eadem et eum eadem, ,in qua peccavit,
CAPUTy. Responsio ad primam qumstionemquomodo carne torquetur: utcum qua communicavit morlem
sint quidam ad interitum prmdeslinati. Peccaiorum peccati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum,
mors non est a Deo prmdeslinata. ipsa communicel mortem supplicii, quod paravil di-
Quautum igitur, ipsa veritate (quse verum lumen vina justitia peccatori. De hacmorte Salvator noster
esl) illuminante tenebras meas (Psal. xvn, 29), in diclt: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam
hujus qusestionis scrutatione, facultas mihi est hac- autem non possunt occidere.Magis autetn eum timetz
157 AD MONIMUMLIB. 1. 1^8
(
gui potest et animam et corpus perdere t« gehennam A lis postmodum ipsa voluntas sit, ut malam concupis-
(Matth. x, 28). <Juodergo ante gehennam mali pe- centiam habere non possit. Ac sic in prsesenti vita
reunt, non est diyini operis, sed humani.Quod autem gratiae adjutorio infirmitati non cedat, in futura au-
in gehenna perituri sunt, hoc facit Dei sequitas, cui tem, gratise beneficio, infirmitatem non habeal. Ei
pulla placet peccantis iniquitas. Qui enim diligil ini- nupc recreetur continuo juvamine medicaminis, tunc
quUatem,oditanimam suam (Psal.x,6).Et dicit Joan- vero fruatur ceterna plenitudine sanitatis. Hsecautera
nes : Quia omnis qui facit peccatum, et iniquitatem Deus, sieut in prsedestinatione semper habuit, sic per
facit; et peccalumestiniquitas (1 Joan. m, 4).EtDeus gratiam, sicut prsedestinaverat, facit. Prsedeslinatio-
per prophetam dicit: Quia anima qum peccaverit, nis itaque ipsius insinuatur agnitio, cum dicitScrip-
ipsa morietur (Ezech. xvm, 4). De Filio autem Dei tura : Et prmparatur voluntas a Domino (Prov. vm,
Joan. dieit: Scimus quia ille apparuit, ut peccglq tol- 35, juxta LXX). Non autem ob aliud prmparala dici-
leret, et peccatumin eo non est (I Joan. III, 5). Sicut tur, nisi quia danda prsedicitur. A quo enim prmpa-
ergo peccatum ineo non est, itapeccatum ex eo non ratur per bonitatem sempiternam, ab ipso datur per
est. Quod autem ex eo non est, opus ejus utique-non indebitam graliam. Qued ipse DominusEzechielis va-
est. 7 Quod autem nunquam est in opere ejus, nun- ticinatione testatur, dicens : Dabo vobis cor novum,
quam fuit in prsedestinalione ejus. B el spirilum novumdabo in vobis, et auferetur cor lapi-
CAEDTyn. Quomodosunt mali a Deo prmdestinati, deum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum, el
non ad culpam, sedadpmnam. Deus salvandosprm- spiriium meum dabo in vobis.Et faciam, ut injustifi-
venit, damnandos invenit. cationtbus meis ambulelis et judicia mea observelisel
Nqn ergo prsedestinati sunt mali ad hoc quod male
a sua abstracli et illecli, faciatis (Ezech. xxxvi,26). Dat ergo Deus cor novum,
operantur, concupiscenlia ut in justiiicationibus ejns ambulemus, quod pertiuet
sed ad hoc quod juste patiunlur invili. Prsedestina-
ad bonse voluntatis initium. Dat eliam ut judicia g
tionis enim nomine non aliqua volunlatis humanse tt
observemus et faciamus quod pertinet ad honae
coactilia necessilas exprimitur, sed misericors et ju- ejus
effectum.
sta futuri operis divini sempiterna dispositio prsedica- operationis
tur. Deo autem misericordiamel judicium (Psal. c, 1) CAPUTIX. A Deo esl et voluntas et boni operis facul-
cantat Ecclesia, cujus hoc opus est in homine, ut tas. In Deo faciemus virlutem, id est opus virtutis.
occulto voluntatis suse, non tamen iojusto, consilio, Qui facit verilaiem venit ad lucem. Deus omne oput
bonuni in nobis ipse facil.
aut graluitam misericordiam pi-seroget misero, ' Unde
aut debilam justitiam rependat injusto. Imo aut mi- cognoscimus Dei esse, et ut bonum facera
velimus, et ut bonum facere valeaffius. Cui sensui
sericordiler debitori donet quod si vellet juste pos- David omnino
C concordat, gratiam benevolendi sic
set exigere, aul juste cum usuris quod suum est exi-
ostehdens divinse largitalis directione donari: A Do-
gat (Matlh. xxv, 27), et iniquo debitorl quod debe- mino
tur iniquitatibus reddat. Ac sic, aut isturii prorsus gressus hominis dirigeittur, et viam ejus volet
laMgmmmisericordiaprmveniat, autillum ira dignum in (Psalm.xxxxt, 25).Opusq'uoquebonumnonnisi aDeo
inveniat. Ipse enim.donat gratis indigno gratiam, qua nobis, et in Deo a nobis fieri protestalur, dicens :
ConfirmaIwc, Deus, quodoperalus es in nobis (Psal.
justificalus impius illuminetur munere bonse volun- Et alio loco: Iii Deo faciemus virtutem
talis, et facultate bonse pperalionis, ut prseveniente LXVII,29).
misericordia bonum velle incipiat, et'subsequente (Psal. LIX, 14), id est opus yirtutis. §ic aulem bic
virlutis viriuiem dixit fieri, sicut Joannes
misericordia bonum quod vull facere valeat. Ulrum- pro opere
' pro operejustitise_/«sfiffmndixit fieri. Ait enim : Qui
que autem prsedeslinando Deus prseparavit in illa
incommulabilivoluntate, in qua sic fulurum effectum facit justitiam, juslus est, sicut iile justus est (I Joan.
Paulus optala nobis Dei fieri volunla-
hominis renoyandi disposuit,utejusyoluntasin opere m, 7).dicens : quoque
tem, Deus autem pacis qu\ eduxit demortuis
novo nova esse non possit. ovium,in sanguine testamenti mter-
CAPUTVIII.Gratia Dei hominis tneritum et inilial ad pastorem magniim
juslitiam et corisummatad gloriam. Quomodoprm- ut ni, Dominum noslrum Jesum, aplet vos in omni bgno,
paralur volunlas a Domino. D faciaiis votuntatem ejus (Hebr. xm, 20). Qpid est
Donat etiam graliam digno in retributione merce- aulem facere volunlatem ejus, nisi faeere opera quse
dis acternse,ut sciUcet sive cum impium pie juslificat , nobis inspirat et in nobis operatur yolun.as ejus?
justus, quia de ipso Aposlolus dicit, Ut sit ipse juslus, Tale aliquid et in ipsius Redemptoris nostri serraoni-
et juslificans eum qui ex fide est Jesu (Rom. n, 26); bus invenimus, dum veritgtem fieri dicit, pro opere
seu cum justum juste glorificat pius, quia quosjusli- "yerilatis. Sic enipj loquitur : Omnis qui nxale agit,
ficavit, illos et glorificavit (Rom. vui, 5), eadem sit odit tucenx,et non venit ad [ucem, ut ngn arguantur
operatio gratiai, quse meritum hominis bonum, et opera ejus. Qui autetn facil veritatem, venit ad tucem,
initiat ad justitiam, etconsummatadgloriam.Primo ut munifestentur ejus opera, qyia in Deo sunttfacia
inchoans in homine volunlatem bonam, deinde eam- (Joan. III, 20). Hoc autem in Deo facimus, quod Deo
demvoluntatem adjuvansinchoatam, uteademvolun- in nobis facienle dalur nobis ul faciamus. Quod evi-
"tas et divmo donobona sit.et divino adjutorio malam denter in Epistola ad Hebrseos ostenditur, ubi cura
superare concupiscenliam possil, etDeoperficiente ta- de Deo diclum esset: Aptet vos in omni bono, ut fa-
a Cod. ms. Thuan., coacttva.
159 S. FULGE-NTHEPISCOPI RUSPENSIS' IGO
cialis vo.untatem ejus, continuo sequitur : Faciens in .A bonse vitee, Ulam lamen fulursevitaegraliam omnibus
vobis quod placeat coram se (Hebr. xm, 21). Orone igi- prsesentis temporis passionibus anteponit, dicens t
tur opus, quod a nobis in Deo fit, Deus in nobisfacit. Non sunt condignmpassiones hujus lemporis ad futu-
Ex ipso enim, el per ipsum, et in ipso sunt omnia(Bom. ram gloriam qum revelabiiur in nobis (Rom. vm, 18).
xi, 56). | Ex ipsb ergo est, et voluntas boua et operatio Et alio loco : Id enim quod in prmsenti est momenta-
bona. Quod Doctorgentium his verbis affirmat: Deus neum et levetribulaiionis nostrm, supra modum in su-
est enim quioperatur in vobiset velleet perficerepro bona blimilate mternum glorim pondus operatur in nobis
voluntate (Philipp. n, 13). Propterea, sicut Salomon (IlCor. iv, 17).
dicit, quia prmparalur voluntas a Domino; sic etiam CAPUT XI. Gralia prmveniendoincipit et subsequendo
custodit opns bonum. In prmdestinaiione continetur
bona opera nostra Paulus a Domino asserit prsepa- omnis gratia vocalionis, justificalionis el 'glorifica-
rata, hoc est in prsedestinalione disposita. Dicit ita- lionis.
que : Gratia salvi facii estis per fidem, et hoc non ex Hanc gratiam non solum in prsesenlis vitse justifi-
vobis, sed Dei donum est. Non ex operibus, ul ne quis eatione, sed etiam in fuluri sseculi remuneralione,
gbrietur; ipsius enim sumus faciura, creati in Christo dicit gratiam permanere, et super nos, boc est super
lesu, in operibus bonis, qum prmparavit Deus, ut in il- omnia bona cujuslibel bominis meritain Deibonitate.
tis ambutemus (Epkes. n, 8). Sicul ergo prseparata B asserit abundare, dicens : Ut ostendat in saculis su-
est per prsedeslinationein voluntas a Domino, qua pervenientibusabundantes divitias gratim sum, in boni-
bonum velimus : sic eliam opera bona prseparavit tate super nos i» Christo Jesu (Ephes. n, 7). Gralia
Deus, ut in illis ambulemus. esl igitur relributio pia, qua Deus in prsesenti tem-
malis bona retribuit: iUis videlicet quos justiD-
CAPUTx. Prmparatur a Deo perprmdestinationem non pore
sotumvoluntas, sed el opus bonumet vita mterna. cat impios, ut deputetur fides ad juslitiam. De qua
Attcndamus etiam vitam seternam, regnumque cce- retributione David.dicit: Quid retribuam Dominopro
lorum divinitus a fide fidelibus prseparatum. Ipse omnibus qum reiribuil mihi (Psal. cxv, 12)? Gralia •
quippe Christns diclurura se dextris oslendil: Venite, est et illa justa retributio, qua bonis suis meliora re-
benediciiPatris mei, percipite regnum quod vobis para- tribueiis, Deus glorificaturus est justos. Et hoc enim'
tum est ab inilio mundi (Matlh. xxv, 34). Sed et hoc gratise opus erit.Quia ut boc mereantur, ipsa prse- -
misericorditer incipit; ipsa -subsequendo,
ipsum opus est gratise. Ex gratia enim datur non veniendo,
solum justificatis vila bona, sed etiam glorificatis custodit. Ista gratia in Scripluris etiam misericordia
vita seterna. Quod Pauli tenemus prsedicalione com- nominatur. De qua dicit David : Deus meus, miseri-
: enim vecculi mors. cordia ejus prmveniet me (Psal. LVIII,II). Et alio
pertum, dicentis Stipendium 'loco : Misericordia tua subsequiiur me per omnesdies
Grulia autem Dei, vita mterna in Christo Jesu Do-
vitm mew (Psal. xxu, 6). Prsevenit igilur impium, ut
mino nostro (Rom. vi, 23). Cur autem mors sti-
fiat justus; subsequitur juslum, ne fiat impius. Prse-
pendium, g. vila vero seterna gratia dicitur, nisi
venit cseeum, ut lumen quod uon invenit, donet;
quia illa redditur, hsec donatur ? Sed ubi illam
Deus reddit, opus malum peccatoris hominis punit, vet. subscquitur yidentem, ut lunten quod contulit, ser-
Praevenitelisum, utsurgat; subsequitur
quod nullatenus fecisset homo, nisi discessisset ne cadat. Prsevenit, donans homini bonamelevatum,
a Deo. Cum vero Deus vitam scternam donal, opus volunta-
tem; subsequilur benevolenteni, operaudo in illoboui
suum quod inchoavit justificans impium, perficil glo-
operis facultatem. Hoc igitur ista misericordia Dei in
rificans jusium. Hsec autem utraque gratia, id est et homine subsequitur, quod prsevenieus ipsa largitur.
vita bona et vita selerna, in Christo Jesu Domino no- Et ideo non solum errantem
juslificando ad viam re-
stro est. De plenhudine quippe ejus nos omnes accepi- vocat, sed etiam bene ambulantem custodit et
_£©'
mus, etgratiam pro gratia (Joan. i, 16), scilicet gra- adjuvat, ul ad donum glorificationis seternse
tiam glorificalionis seternse pro gratia justificationis cal. Hsec aulem omnia, id est et vocationis perdu- nostrse
ut
indebitse, gratia justificationis omne meritum ma- initia, et juslificationis augmenta, et glorificationis
lumdeleat indebito beneficio : et merilum bonum prseraia, in pracdeslinalione semper Deus habuit:
quia
jugi confirmet auxilio, cui gralia glorificalionisjustse D et in vocalione, et in justificalione, et in glorifieatione
reddatur in prsemio. Gratia autem eliam ipsa ideo sanctorurii, gratioc suse opera futura praescivit. Ob
non injuste dicitur, quia non solum donis suis Deus hoc totum Deo assignat Apostolus dicens : Nam quos
dona sua reddit: sed quia tantumeliam ibi gratia di- prmscivitet prwdestinavif conformesfieri imaginis Filii
vinse retributionis exuberat, ut incomparabiliter at- ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fralribus. Quos
que ineffabiliter omne meritum, quamvis bonse et ex aulem prmdestinavit, hoset vocavil: et quosvocavit,hos
Deo datse, humanse voluntatis atque operationis, ex- et justificavit: quosaulemjuslificavil,illosetglorificavil
cedat. Quamvis enim non solum credendi in Christum (Rom. VIII,29). Verumtamen cum simul justificatos
lumen, sed etlam pro illo patiendi virtulem a •Deo et glorificatos audimus, non simul et justificationis
nobis donari B. Paulus apostolus ostendat, dicens : el glorificationis opus prsesenti tempori deputemus.
Vobisenim donatum est pro Christo, non solum ut in Juslificaiioriis enim gratia in prsesentr datur, glorifi-
eumcredatis, sed ut etiuni pro illo patiamini (Philip. i, cationis autem futura servatur. Ista est iidei, illa spe-
29), quod utrumque pertinet ad gratiam prsesentis elei (al. spei). Dicit autem Paulus : Quia nunc per
a In codd. eiitis,'fide fidelibus, sed a c. ms. Thuan. fide abest.
ibl , _ADMONIMUMLlS: I. 162
fidem ambulamus, notl per speciem (II Cor. v, 7). A hibet. Fulura Dei ira condemnatio est ad poinam.
Quod enim nunc sancti credunt, tune videbunt. Pro- Quia ergo Deus nulla neeessitate compellitur nt ,
pter quod Ecclesise dicitur, Audi, filia, etvide; quia aliquid nolens promittat, nullius utique adyersitatis
fides ex auditu, unde justus ex fide vivens, iidueiali- impeditur obstaculo, quo id quod promisit, aut minus
terdicit: Credovidere bona Domini, in terra viventium quam vult, aut tardius, faciat. Proinde potuit, sicut
(Psal. xxvr, 13). Iste igitur est in homine ordo divinse voluit, prsedestinare quosdam ad gloriam, quosdam
redemptionis ac remunerationis, ut nuncjustificatus ad poenam. Sed quos prsedestinavit ad gloriam, prse-
credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod destinavit ad justiliam. Quos autem prsedestinavit ad
Paulusait : Non quodjam acceperim, aut jam perfec- poenam, non prsedestinavit ad culpam. Posset enim
tus sim (Plnlip. m, 12). peccatum aliquod ex prsedestinatione Dei esse, si
CAPUTXU.Deus fecisse dicitur quod faciendumprmde- posset aliquis hominum juste peccare. Nullus autem
slinavit. Promissa Dei certa sunt ex omnipotentia. hominumjuste peceat, quamvis eum justeDeus ,pec-
In hac ergojustificatione sancti euntes eunt et fient, care permittat. Juste enim deseritur a Deo, qui de-
mittenies semina ,sua; in illa vero glorificatione ve- serit Deum. Et quia homo deserens Deum peccat,
nienles venienl in exsultaiione, portantes manipulos deserens peccatorem Deus justitiam servat. Quid
suos. Inhac operarn patrisfamilias.in vinea Operan- T>autem magis justum quam «t ille qui desiderio pec-
tur; in illa autem denarii mercede sine dubio potien- candi jam peccat, pro eo quod desiderans peccare,
tur. Istam Deus nunc donat, ut initium meriti boni ipse sibi noxius efficitur, semeiipsum peccato suo
illamvero in futurum repo- lsedere permittatur ?
""gratis indignus accipiat;
silam servat, qua boni meriti prsemium aeeipere di- In sanctis igitur coronat Deus justiliam quam eis
gnns possit, qui boni meriti principium, cum esset gratis ipse tribuit, gra.tis servavit, gratisque perfecit.
indignus, accepit. Dieens igitur-Paulus : Quia quos Iniquos autem condemnabit pro impietate vel injusti-
Deus justijicavil, illos et glorificavit (Rom. VIII,50), tia, quam in eis ipse non fecit. In illis enim opera
non utrumque prsesenti vitse deputat, sed ea fide quod sua glorilicat, in islis autem operanon sua condem-
futurum est, velut factum firmat, qua fide propheta nat. Hoc itaque prsedestinavit Deus, quod erat ipse
de Deo dicit: Qui fecit quw futura sunt. In Ula quippe' facturus, aut quod fuerat largiturus. Illud vero nul-
immobiUtate consilii sui, secundum bonum placituni• Iatenus prsedestinavif, quod sive per gratiam, seu.
(al. beneplacituin) ejus, quod proposuit in eo, in dis- per juslitiam facturus ipse hon fuit. Proinde diligen-
pensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia[ tissime requirendum videtur, quid in his Deus ope-
in Christo, qumin cwlis, el qumin terra sunt (Eph. i,i
retur, quos gratis justificat; quid etiam in illis, quos
9,10); in ipso ex asternitate dispositionis suse, in1 juste condemnat. Dicit enim eximius gentium Boetor:
p
prsedestinationejam fecit, quaecunque effectu operis1 Si autem iniquitas n.ostra juslitiamyDei commendat,
sui, tempore congruo faeienda disposuit. Sicut emm1 quid dicemus? Nunquid iniquus Deus, iram ?
omne Creatoris opns sine initio non potuit, nec po- Secundum hominem dico? absit qui infert
test fieri : sic illa sempiterna voluntas ejus, nuuquam autem iram (Rom. m, 5). Hic
mutabilitati subjacet, quia initium existendi non ha- pro condemnatione posuit, sicut alibi
JoannesBaptisla dicit: Qui incredulus est Filio, non
bet. jQuod autem semper sic est, ut esse non cceperit, videbit vilam, sed ira Dei manet
estnon super eum (Joan. m,
proculdubio sieest,utidquod essenonpossit.
veravocatur 36). Ilanc iram Pharisseis el Sadducseis cum objurga-
Veraigitur immutabUitas,digne seternitas, tione denuntiat dicens : Genimina
viperarum, quis vo-
inqua selernitale ineommutabiUsvoluntatis suseCrea- Msostendit
tor ille jam fecisse dicitur, quod in creatura jnutabili, 1 fugerea futura ira (Muith.m, 7; Luc.m,7) ? ,
Ab hac ira nosDominus Chrislus eripuit, quodPauIus
prout opporlune facieudum disposuit, sic rite dispo- veridica prsedieationelirmavit, dicens Thessalonicen-
situmfacit. Etideoqusscunquepromisit,jam factadi-
sibus : Quomodoconversieslis ad Deum a simulacris,
cimus, quia.de faciendis dubitare non debemus. Abra- servire Deo vivo el
ham enim pater noster (sicut ait Apostolus) in repro- vero, et exspectare Filium ejus de
missioneDei non hmsitavit diffidentia, sed conforlatus' cmlis, quem suscilavit a mortuis Jesum, qui eripuit nos^
-p. ab ira ventura (I Thess. i, 9). Hanc iram, id est pu-
estfide, dansgloriamDeo, plenissimesciens quiaqum-
nitionem, quse parata est malis, alio loco interitum
cunque promisit, potens est et facere (Rom. iv, 20). vocat dicens : €um enim dixerint pax et securitas,
Ideo ergo In Dei promissis nulla est falsitas, quia ini
faciendis nulla omnipotenti est difficultasi Et prop- tunc repentinus ejs supervenietinteritus, sicut dotor in
terea ibi nunquam deest \\ voluntatis effectus, quia utero habenti, el non effugient(I Tliess. v, 3).
voluutas ipsa non aliud invenitiir esse quam virtus. CAPUTXIV.An opera domnandorumsint prmdeslinalti
sicut operajustorum. Inilium bonm voluntatis prce-
Quidquidautem vult, potest, qui quantum vult, tan- deslinalum a Deo. Deus facit ut faciamus bonum.
tum potest. Propterea de solo digne dieitur : Omnia1 12 Quseramus itaque utrum credendus sit Deus ,
qumcunque voluit,fecit (Psal. cxm, 11). Et iterum :: iniquorum opera prsedestinasse, pro quibus eos con-
Subest enim tibi; cum voles posse (Sap. xu, 18). Ideo> demnet, sieut in sanctis prsedeslinasse dicitur, quod
diximus tantam ibi esse virtutem voluntatls, quanta i coronet ? Cum vero causam condemnationis
iniquo-
cst voluntasipsavirtutis.Quiacui semper subest cumi rum, et glorificationis sanctorum quserimus, non
prse-
volet, posse non aliud est in illo velle quam posse. destiuatos negamus, vel iUos ad poenam, vel illos ad
CAPUT xm. Tusla Dei prmdestinatio ad pxnam pro, gloriaiu. Sed utrum, sicut creduntur prsedestinata
pecculis. Sanctis graliam, impiisjustitiam Deus ex- divinitus opera bona, pro quibus glorificabuntur ju-
165 S. FULGENTH EPISCOPI RUSPENSIS 164
sti', sic credenda sint praedestinata divinitus opera tA giatur, sie facere non possumus, nisi ipse nobis quse
mala, pro quibus in seternum punientur injusli? largilus es>toperetur,
Dicilur enim in libro Psalmorum : Injusti punien- CAPUTxv. Noh debemus tiobis aiiquid boni operis
tur, el semen impiorum peribit, salus autem justo- lanquam noslrum ascribeie. Iti Iiac vita nemo perfe-
rum a Domino (Psal. xxxvi, 28). De utrisque et ctus nisi spe fnturm glorim. Paidus perfectus et im-
Salvator noster dicil: Tunciili ibunt in combustioUem perfectus. nuliatenus
Propterea siniriiur, Imo salubriter pro-
mternam,justi auteni in vitain mternam (Matth. xxv; Bibeinur, tairi ih hoslra firle qiiam in noslro opere,
46). In ulrisque ergo, id est justis et injuslis, tria taiiquaril hbslruiii hbbis aliquid vindicare. Dicit enim
quaedahi cohsideranda exislimo, inilium volunlalis; Yas eleciiohis : Quid autem habes qilod non accepisli?
progressUnioperis, finem retributionis. Ut in his quse- si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis
cuhque juslai el bona videmus, justo et bono Deo (I Cor-. iv, 7) ? Et in sanctb Evangelio prsecursoris
demus; illa autem Deo iiidigna hoverimus, in quibus doiriiiiici vox est: Non polest homo 'acciperequid-
nefcbdnitateiii hec juslitiam ihvenimus. Et conside- gkam, hisi 'daltlni ei fueril de cwlo (Joan. ni, 27). Ja- "
rata operum qu&lilate, illa credamus a Deo prsedesti- cobus quoijue apostolus protestatrir : Quia omne da-
nataj quscmisericordisevel aequilati divinsecondigna tum opftmutit, el olnnedonum perfeclum, dbsursumesl
reperiuhtur et fcongrua: Misericors cnim et misera- " descendeiisa Paire iuridnum (Jac. 1,17). Qriod estau- -
tor bl juslus Dohihius (Psal. cxi, 4). Ac primo lolius tehiniagis donum perfecliihi, c-iiamglorificatio futura
bbnse vbhmtalis initiuhi ab illa sempiierna Trihilate, sahfctdrum ? Nuric fenimdivihorum munerum (ut ita
quseunus solus et verus est Deus, et prsedeslinatdm aibain) nbridiim bst peilecia perfectio, utpole ubi
cbnfitethur el diriiini. Hoc eriim homini graluita jus- bmnis perfecius perfectiohis est indigus. Namque ille
lificalione tribuit prseparatum, quod in 3eteriia prse- qui dixit: Quolquot (dl. quicunque) ergo perfecti
deslirtalibne prseparaverat tribuendum. Hdhc volun- siimus, koc senliamus (Philip. iri, 15),idein dicit: Non
tatis prseparationeni, superiiis sanctoe Scriplursc tes- quod jam dcceperim, aht jam perfeclus sim (Ibid. 12),
timoriio deihonstravi, quo dictum est:Prseparatur vo- Fuit ergo perfectus spe futurse glorificalionis ; fuit
iuhtas a Doiiiino. Ab ipso ergo volunlas prseparatur, autem imperfectus ohere cbrruplionis et hiortalitatis.
'
qui in nbbis et velle el perfieere misericorditer ope- Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, el
rStur. Dicit ertim Apbslolus : Deus est ehim,qui ope- deprimil terrena inhabilalio sensum tnulta cogitantem
Valur in nobis el velle el perficere pro bona voluntute (Sap. ix, 15). Fuit perfeclus exspectatioue muneris;
(Philip. n, 13). Loquens etiam Deus per prophelam, fuit imperfectus fatigatione certammis. Fuit perfectus,
se ipsum facere cohfirmat quod fldelibiis donat iit quod meiite serviebat legi Dei; -fuil Imperfectusj
faciant-, secunduih illud "oraculum,quo'd est a nobis ^1 qubd carne serviebat legi peccati.lFnit perfectus,
supra jain positum, quo dicit : Et faciam ut in jusli- desiderium habens dissolviet essecum Christo (PIMip.
ficalionibus tneis umbuletis, etjudicia mea observelis i,26);fuit autem imperfectus,quia quandiufuit in cor-
et faciatis (Ez-ech.xxxvi, 27). Quid est autem, faciam pore, peregrinabatur a Domino. Fuil perfectus, ple-
m faciatih, nisi, mei erit operis omhe bohum quod nissime sciens, quia Deus, qumcunquepromisit, potens
bperali fuerilis? Ipseergo facit iit faciamus, quo in eslet facere(Rom. iv,21); fuit autem imperfectus. quia
nobisoperahte, iit oiune bonum quodfacimus. De Deus in sanctis suis qusedain nondum fecil ex omni-
qiio dicitur ad Hebrseos : Aptet vosi)i omni bono, fa- bus qusepromisil. Propter quod fctiamomnes antiqui
tiens in vobis quod plaeeai coram se (Hebr. XIII,21). justi (sicut idem Apostolus dieit), Testimonio fidei
Demonslrata itaque Dei gralia in bona voluntale et cemprobati, non accepcrunl repromissionem, Deo pro
operalione hominis, fulurse quoquferetributionis glo- nobis melius providente, ne sine nobis perficerentur
riam, quse donabilur sanclis, quis divinse gralise non (Hcbr. xi, 39). Sicut ergo pracedentes sancli testi-
esse contendat ? cum sivfecredentes, sive operantes, mohio fideicomprobali, non suntsine subsequenliuiii
lieet nostra sit fides, et nostra sint. opera, sicut ipse perfectione perfecti: sic subsequenles sancli non pos-
Dominus dicil: Secundum fidem tuam fiat libi. Et sunt sine prsecedenlibus perlifci. Donum itaque per-
beatus Joannes prsedical : Hmc est victoria qumvin- feclum tunc omnibus dabitUr quando sanctis selerha
cit muridum, fides noslra (IJoan. v, 4). Paulus quo- glolificatio tribuetur. Tunc sicul Teritas dicit: Jusli
que ita scribil: Gralias ago Deo meo per Jesum Chri- fulgebunt sicut sol in regno Pati is sui (Mallh. XIII,
stum pro ommbus vobis, quia fides vestra annuntialur 45). Hlius est igitur etiam boc donum perfectum, a
in universomundo (Ephes. i, 4). Opera quoque nostra quo est dohi totius inilium. Quod uti^ue dbnum rion
Dominus ipse testatur dicehs : Sic luceatluxvestraco- diceretur, si non etiam hbc ex gralia donarelur.
mtn lwminibus,~utvidentesvestra bonaopera, glorificent CAPUTxvi. Gralis''op'erdhir Deus salutem noslram.
Palrem veslrum qui in cwlisest (Mallh.x, 16). Tameni Veta gwria a D"eoholobst.
quia ista cum habemus non habemus ex nobis nata,> Unus aritem Deii^ est, qui gratis et vobal prsedesti-
sed a Deo donata, sicul Apostolus dicit: Nos uuteini natos, et juslififcai vocatos, ct glbrificatjusiificatos.
non spiritum mundi accepimus-,sed spiriium quiex Deo» Sifcut auleifa iibn est aliiid justificare, riisi juslos fa-
r
est; ut sciamus J3 quw a Deo donala sunt nobis (I cere, sic rion est aliud glorifieare, riisi gloriosos fafcere.
Gor. ii, 12)j; et 5uia qusecunque nobis facienda do- Proinde, quia Deus suos el joslilicat et gloriflcat,sicUt
uat, sicut babere rion possumus, nisi iose nobis lar- gratiseipsiusbpusest,cuhifacit3ristos,sicgratise ipsius
165 AD MONIMUMLIB. I. 16fi
opus erit, cum faciet gloriosos. Quia sicrit nemo po- A rationalis si se Deo subjicit, sublimatur; si se effert,
test habere veram justitiam, nisi fueritjuslificatus, deprimitur. Deus humiles facit, non invenit.
sic nemo potest habere veram gloriam, nisi fuerit Bonus ergo Deusbonarum est conditor naturarum.
gloriiicatus. Unde autem sit vera j[4 gloria, Salvalor Vidit enim Deus (sicut scriptum est) omniaqum fecit,
noster cum JudaeosIncreparet ostendit; dicens: Quo- et ecce bona vatde (Gen. l, 51). Iu quibus omnibus '
modo poleslis vos credere, qui gloriam nb invicemac- qnse fecil, ralionalem creaturam meliorem cseleris fe-
cipitis : et gioriam qum a.solo Deo est, non qumriiis, cit. Sic tamen poliori creaturse majus voluit inesse
(Joan. v, 44) ? Hunc sensum habens Paulus et veraci- bonum, ut eliam infimsc crealurse nullum inesset'
ter dicens : Nos autem sensum Christi habemus (I substanlialiter raalum. Acper hoc, superius esset
Cor. n,16), sicut gloriam verain a Deo esse noverat, infiinobono melius crealum bonum, cui summum bo-
ita.justiliam veram ex Deo esse confirmat dicens: Ut num-(quod creatum non est, et-a quo omne mutabile
iaveniarinillo nonhabens meamjustitiam,qumex lege r bonumcreaiumest)justedominarelur.Gu]useliampar«
est, sed illanv, qum ex fide esi Christi, qum ex Deo est ticipalione !_| bealura essel, si summo bonobumili
justiiia in fide (Philip. ui, 9). Et' quamvis abundent dilectione serviret. Creaturse' quippc rationali alia
plurima documenla, quibus clareat non solum honse beatitudo nec potuit, nec potest esse, nec poterit,
volunlatis boncequeoperalioiris gratiam, sed eliam ip- JJ nisi ut agnoscens, a quo non solum facta, sed eliam
sam sanctorum glorificalionem, diviriitus el iiichoari a quo rationalis esl facla, majorem dilectionem exbi-<
prorsus et perfici, lamen arbilror eliam bsec quaca beat bono crealori quam sibi. Neque enim ei inesse
nobis ooslia suntulcunque sufficeie. posset ullatenus ratio, nisi ei posset creatoris inesse
CAPUT xvn. Initium omnis peccali superbia. Casits et dilectio, quia nec est alia quse vera sit sapientia vel
ptEiiaLuciferi, Cat,usprimi hominis. _ intelligentia creaturse rationalis, nisi dilectio creato-
";_ Elideojam, ut libelli series temperetur, malorum ris, in qua tanto magis minusve est dilectio sui,
quoque voluntatem, operationem ac retribulionem quanto magis minusve dilectionem suo exhibet crea-
• considerare debemus. Ut agnoscamus utrum malos tori. Yoluntas porro crealurse rationalis sine quali-
Deusjustusadhocprsedesiinaveritfaciendum, quod in cunque amore non potest esse : nec sic potest dili-
eis puniturus est factum. An idcirco iniquos ad sup- gere, ut amorem suum non velit ad aliquid religare,
piifciumjiiste prsedestinaverit,qriia eoriim iriala opera, quse inter suimnmn bonum, a quo creata est, etinfi-
licet fulura prsescirel, non tamen ipse prsedeslinavit mum bonum, cui prselala est^ medio "quodam loco
st fulura essent, quia non ipse feeil uffierent.Itaque posita, profecto aut in infimo bono necesse est uiise-
si initium peccati requiritur, nihil aliud nisi superbia rabililer jaceat, aut in summo bono veraciler felici-
invenitur. Dicit enim Scriptura: Inilium omnis pec- h terque requiescat. Quodam elenim amore rapitur,
caii superbia (Eccti. x, 15). Quse ulique tune ihitium seu cum obedienlia sublevatur, et creatori bono bena
sumpsit, eum angelus adversus Deum elalus; el ipsa ^uhjicitur : sive cum superbiadeprimitur, ut crea-
elatiorie prostratus, per concupiscentiam (quse radix ttirsebonse male dominetur. Sicut^eiiim iit elatione.
est omniummalorum)'volensusurpare quod illidatum humilis, sic fit humilitate sublimis. Dicit enim Donii-
a Deo non fuit, a Deo discessit et cecidit., in quo si rius el Magister nosler : Omnis gui ie exaltuverit, /w.
stetisset-, uon cecidisset. Sed per conciipiscentiam miiiabilur : et qui se humiliaverit, 'exaltabitur (Luc.
malam; quia concupivit plus extra se, mimis faclus XIVJ11). Propter quod ilem scriptum est : Deus su-
est in se. Quam concupiscentiam, licet explerfenequi- perbis resislit; humilibusdutem dal gratiam (Jacob.tv,
verit opere, taineri retinuit vbluntaie. Sic ipse sibi 6; I Petr. v, 5). Neque vero Deris humiles. quibus
jam factus est peeaa, ut supplicium semper fessel dat graliaih, anle dalam humiles invenit : sed dando
maio voiuntas ma;a , tanquam cseco ipsa csecitas gratiam, humiles facit. Hoc ipsum enim, Deus ° per
Sua. Et concupiscentia peccaridi lornieiitum fieret gratiam donat : ut quisquis eam iacceperit, humilis
peccatori, et rebellis, ac refuga, qui illam imper- liat. Propter quod ipse Unigenitus sanctse humilitatis
turbabilem requiem fugerat, deinceps perturba - doctor alque largitor dicit: Discite a me, quia mitis
tioni seniret, atque a bono domino relinquerelur j) sum et humilis corde : et invenietis requiem animabus
juste, quem ipse reliquit injuste. Ita factum e&t vestris (Matth. xi, 29). Hanc requiem perdiderunt,
ut perseverans inordinatus ex se, ordinaretur in se : qui bumilitate rejecta adversus vitam suam luraue-
etin eo qui in se ordinem -perderet, divini ordinis runt, et in mortem per superbiam reciderunt. De
ratio non periret. Hoc et In bomiiie eontigit, quem, lalibus enim diclum est : Dejecisti eos, cum extolle-
ipse diabolus serpentina calliditale dejecit. A domino rentur (Psal. LXXII,18). Talibus autem propterea
quippe bono dissentiens, el servo malo cohsenliens, Deus resislit-, quia in eisBuperbiam ipse non fecil :
malaevoluntatis effectumplenum adipisci non potuil: per quam injuste malunt in peccatum cadere,- et per
quia ipsa malitiavoluntatis aDeo non fuii. Haric enim, quamiuslenierentur in peccato b permanere.
si a Deo non discederet, non haberel. , CAPUTXIX.Inleriius nbh 'ex Deo, s'e'dex superbia esl.
LAPUTxvm. Rationalis creaiura beata noh 'potestess'e Deus peccaii ulioi' esl, npn auctor.
nisiCreatorem plus diligat quamse ipsam. VolUntas Proiridfe,ouia ihitium irialacvoluhtatis superbia estj
i
t
8 Abest a cod. rass. ver aratiam. b Al. remanere, ut habent msss
467 S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS 568
quse ex Deo non esl, perspicue claret, non ex Deo A / ii, 15, lb). Hicautemmundinominehominessigniucat
esse hominibus interitum malac operationis,' sed a mundi islius dilectores : qui non ideo pro dilectione
justo judice retribui malis interilum ullionis. Mala mundi puniendi sunt, quia aliquam subslantiam ma-
quippe voluntas nbnpertinetad optimum creatorem; lam diligunt, cum substanlia naturaliter liuUa sit
jusia vcro " injusti angeli hominisque damnatio perti- "mala, sed quia dilectionis ordiuem non tenentes, dum
net ad sequissimum cognitorem. Ad voluntatem igi- plus justo diligunt mundum, minus Deum diligunt
tur malam Deus hominem non prsedestinavit, quia quam diligere debuerunt.Non autem aliquid inordi- "
homini eam daturus ipse non fuit. Quomodo enim natum Deus fecit, nec aliquid inordinatum fieri prse-
P/eusTiominem, quem ad imaginem suam fecit, prse- destinavit, qui per apostolum suum imperat, ut om-
destinaret ad malam voluntatem, quam ipse non fecil? nia honesteel secundumordinemfiant (I Cor. xiv, 40).
Itaque peccare in boc homo ccepit, in quo a Deo Propter quod et in sanctis eloquus, ut peccatum vi-
discessit. Scriptum est enim : Quia initium superbim telur, caritas ordinari pracipitur. Scriptum est enim:
apostatare a Deo (Eccli. x,,14). Et alio loco : Ecce Ordinavit in me caritatem (Cant. n, 4). Huic brdini
omnes qui se elongunt a le, peribunt: perdidisii 6m- congratulatur Apostolus dicens : Nam etsi corpore
nes qui fornicantur abs te (Psal. LXXII,27). Isli ergo absens sum, sed spirilu vobiscumsum gaudens, et vi-
quise elongant etfornicantur aDeo, ulique peccando B \ dens ordinem yeslrum (Coloss. n, 5). Peccati vero
pereunt per suam malam voluntatem, qusenon est ex initium si attendatur, puto quod nihil est aUud
Deo. Perdelautem illos Deus juste judicando, quod quam ordinatarum aDeo rerum inordinata ratlonalis
16 eompelit Deo. Non enim eos Deus judicio perde- creaturse dilectio, quse sponte perdendo dilectionis
ret, nisi per suas iniquitates ipsi periisseiit. Scriptum ordinem, perdidit et salulem. Ad hoc non esi a Deo
est enim : Defecerunt, perierunt propter iniquilatem prsedestinata ralionalis creatura. Neque enim aliaest
suam (Ibidem). Defectus ergo a summo bono ad in- ejus prsedestinatio, nisi futurorum operum ejus aeterna.
fimum bonum, boc est peccatoris proprium el volun- prseparalio, in qua nullius causamalipoterit mveniri,
tarium malum, quo malo seipsum perdit injustus. Et quia ex voluntale Dei nunquam processit origo pec-,
quia huicmalo auctor non est Deus, sed homo per- cati.
versus, digne itaque honrini, qui se perdidit peccato, CAPUTXXI.Non prmdestinat Deus hmninemad pec-
redditur in tormentis seterna perditio : ut pereat qui- candum. Prmdeslinatio bonorumest ex gratuila Dei
dem, quiperire voluit, non tamen sic pereat, quem- misericordia.
-admodum voluit. Qui enim sie periit, deleclatione 17 Misericors etenimJDominuset justus, de quo alio
peccatorum illectus, ut si posset fieri, manerel in loco scriptum est: Misericordiam et verilatem diligit
opere peccali perpetuus , juste quidem est in perdi- C Dominus Deus (Psal. LXXXIII,12). In omnibus ergo
tione peccati dimissus, quo propria cecidit voluntate. operibus ejus, aut jusla veritas custodilur, aut pia
Sed non ibi fuit impune dimittendus, ne Deus fidelis, misericordia prserogatur. Porro autem, eum negare
in quo non est iniquitas, qui est justus et sanclus, si non possimus a Deo bono factum hominem bonum,
peccatorem semperin peccato relinqueretimpunitum, si dixerimus eum a Deo prsedestinatum ad opus ali-
putaretur illi placere peccatum. Quam sententiam in quod malum, nos Deo misericordi et justo tale opus
quibusdam Deus arguit per Malachiam prophetam, (quod absit) ascribimus, ubi nec misericors possit
qiri diciint: Omnis qui facit malum, bonus est coram invcniri, nec justus. Si enim cum a Deo iieret homo,
Domino, el ipse in eo ptacuit, et ubi est Deus juslitimi sic erat in prsesenti opere Dei bonus, ut in praedesti-
(Malach. n, 17). Jusle igitur est subsecula severitas; nalione ejus esset malus, procul dubio Dei opere ma-
judicis, ubi prsecessit iniquitas peccatoris, quia ilUus lus futurus erat, a quo ad peccandum praedestinatus
rei Deus ultor est, cujus auctor non est, id est ini- liebat. Ubi statim illa consequetur absurditas, ut di-
quitalis, quam potest Deus punire, non facere. Scri- catur, quia Deus, de quo propheta dicit: Qui fecit
ptum est enim : Omnisqui facit peccalum, etiniquita- qum futura sunt (Isai. ix), in se habuerit (quod
tem facit, et peccalumest iniquilas. Et scilis, quia ille! absit) inlquitatis originem, si hominem a se faetum
apparuil ul peccata tolleret, el peccalum in eo non est., j) ipse praedeslinaverat peccatorem; prsedestinatio enim
tOmnis quiin eo manet, non peccat (IJoan. m, 4-6). E\; ejus, prseparatio est operum ejus. Et sicut competit
iterum : Deus fidelis, in quo non esl iniquitas , justus, Deo bonb ut causa sit tolius operisboni, sicincon-
el sanctus Dominus (Deut. xxxn, 4). Iniquitas igitur, gruum est ut imputetur ei causa cujuslibet operis
quia in Deo non est, ulique ex Deonon est. mali. Deinde attendamus quia nulla ratio redditur
CAPUT xx. Iniquitas ex inordinato amore mundi. Pec- quahomo ad peccatum prsedestinatusaDeo credatur.
cali initium inordinala ditectio. Si enim in his quos DeuselPalerDomininostriJesti
Quse est autem iniquilas, nisi mala concupiscentia? Chrisli benedixitin omiiibenedictionespiritali in cmle-
quam ex Deo non esse Joannes apostolusmanifestat, stibus in Chrislo Jesu, sicul elegit eos iu ipso ante
dicens : Si quis diligit mundum, twn est carilas Patris mundi constitutionem, ut essent sancli et immaculati
in eo, quia omne quod est in mundo, concupiscenlia in conspectuejus in caritate, qui prmdeslinavileos in
carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia adoplionem filiorum per Jesum Chrislum in ipsum
viim, qum non est ex JPalre, sed ex mundoest (1 Joan. (Ephes. i, 4, 5); si ergo iu bis causa prsedestinalionis
* Bcec verba, injusti
angeli hominisque, absunt^ cod. Thuan. etYictorino; legunlurincod. Gorbeiensi.
iC9 ADMONIMUMLIB. I. ' 170
quseratur, uon Hlique alia, sed sola graluita Deimi- _. A luntateni malam, quse est lotius origo peccati, quam
sericordia reperilur. Ipse est enim de quo dicit psal- utique aut relribuisseDeumnondum peccanti homini,
inus : Misericorsel miseralor Dominus, longunimis et aut relribuisse credendum est peccaiori. Hane ilaque
muttmmisericordim:non in finem irascelur, neque in si nondum peccanti bomini tribuit, ipse (quod absit)
mternum indignabilur: non secundum peccala nestra , auctor iniquitatis exstitit, qui malam voluntateiu de-
fecil nobis, uequesecunduminiquitates nostras reiribuil dit homini bono, per quam peccans scterno niere-
nobis. Quia secundumaltitudinem cmlia terra elonga- tur puniri sujpplicio. Et ubi est, quia Deus morlem
vit iniquilates twslras a nobis. Sicut miseretur pater non fecil (Sap. i, 13)? Et quia non est iniquilas apud
fitiis, ita misertus est Dominus limentibuseum (Psal. J)eum? Et quia juslus Dominus, et justiliam dilexit,
cn, 8). In bis omnibus tot ae talibus bonis, quse Do- asquilatem vidit vullus ejus (Psal. x, 8)? Si autem
minus retribuit malis, quid aliud quam indebita mi- malse voluntatis initium peccatori homininon tribuit,
sericordia canilur?quidve aliud qiiam gratuita pietas sed retribuit Deus, ut ab homine credatur coopisse
prsedicatur? Nam et in eo, quod non secundumpec- • peccatum, a Deo autem reddilum malse volunlatis
cata noslra fecit nobis, neque secundum iniquitates no- inilium dicalur, quod peccalum homo facere potuit,
^tlras relribuil nobis, graluita manifestatur justificatio in quo voluntas mala non fuil? cum nullus fructus ini>
impiorum. Et in eo, quod sicut miseretur pater filiis, B \ quitalis exoriri possit, nisi quem radix voluntatis
ita miserlus esl Dominus limentibuseum, graluita cla- malsc prolulerit. De corde enim (sicut Veritas ait)
ret per eamdem fidei juslifiealioneni adoptio filio- exeunt cogitationes malm, Iwmicidia, adulteria, forni-
rum. Neque enim sicut pater filiis misereretur, nisi cationes, furta, falsa leslimonia, blasphemim. Hac
hobis gratia pater factus, nos sibi filiosfacere digna- sunt qum coinquinant hominem (Maltli. xv, 19). Pro-
retur. Quotquolenim receperunt eum, dediteis pole- pter quod Deus ipse per Jeremiam sic humanse mali-
slatem filios Dei fieri (Joan. i, 12). tiam voluntatis objurgat, ut eam a se alienam esso
CAPUT XXII.Nemo prmdestinatur ad perpetranda pec- perdoceat. Dicit enim : Ego te plantavi vineam fructu
caia. feram, quomodo conversa es in amaritudinem vilit
Hsec est in sanclis causa praedeslinationis divinse, alienm (Jer. n, 21)? Alienam utique a se vilem tliclt
praeparaiio scilicetjustificalionis et adoptionis inde- non vitio tiivinoeconditionis, sed aversione proprise
biUB,quam quia non merebatur volunlas hominis voluntalis, qusejuste culpatur, pro eoquod amaritu»
tnala, non est ejus causa, nisi sola Dei volunlas dinem prolulit, quam in ea Deus ipse non fecit. Quo-
bona. In his autem qui putaulur prsedeslinati, non ad niam ipsam amaritudinem, nec ex Dei' praedestina-
luenda supplicia, sed ad perpelranda-peccala, cum tione, nec ex Dei opere, sed ex malitia suse volun-
.eausa prsedestinationis quseritur, non invenio quid Q talis habuit. Pro qua amariludine sic eam Deus per
18 respondere posset, quisquis hanc asserere me- supra memoratum prophelam denuo increpat: Scito
ditalur. Nuuquid enim, sicut recte dicimus, ad hoc quam malum est tibi el amarum reliquisse Dominum
prsedestinalossanctos, ut Deo in eis misericorditer Deum tuum; el non esse timoremmeum\apudte (Ibid.,
operante, ex malfs fierent boni, et ex impiis justi, 19). Cum ergo hoc sit homini malum et amarum re-
quod cum dieimus, ad Dei gloriam dicimus, nunquid Iiquisse Dominum, et limorem Dei apud eum non
sicrectedicere polerimus, ad hoe prsedestinatos ini- esse, quis ita sit contrarius veritati, ut putet a bono
quos, ut Deo in eis, etsi non misericorditer, sallem ac suavi Deo (de quo scriptum est:) Quam bonusDeus
juste operante, ex bonis fierent mali, aut ex_.justis Israel reclis corde (Psak LXXII,1) ? Et quia nemobo-
fierent inroii? Absit hoc a nobis atque ab omnibus nus nisi solus \Q Deus (Marc.n, 18), et dequo Apo-
ostendat in smculis supervenientibus
Cbristianis, ut causam cujuslibet peccati quisquam stolus dicit: Ut
abundantes divitias gralim suce in bonitate super no$
depulare divinse audeat sequitati: cum nec malitise,
nec impietatis cujusquam causa esse possit, nisi in (Ephes. n, 7). Et de cujus suavilate canitur : Gustate
eo qui malus atqueimpius fuerit. Ut ergo ex malis et videte quam suavisest Dominus (Psut. xxxm, 9). Et
fiant bomines boni, et ex impiis jusli, laudanda esth de cujus eloquiis denuo prsedicalur : Quam dulcia
Dei misericordia : ut autem ex bonis fiant homines. j» faucibus meis eloquia tua, super melet favum ori meo
mali, aut ex justis iniqui, si divinseprsedestinationis (Psal. CXVIII, 105). Et rursus: Judicia Dei vera, justi-
asseritur causa, erit (quod absit) vituperanda justitia. ficala in semelipsis, desiderabilia super aurum et lapi-
nec dem preliosum multum, et dulciora super mel el favum
Quinimo justitia jusla dicelur, si puniendum
reum non invenisse, sed fecisse dicatur. Major vero (Psal. xvin, 11). Quis ergo puteta bono ac suavi Deo
aut ad nialitiam voluntatis,
erit injustitia, silapso Deus retribuit pocnam, quem prsedestinalum hominem
stantem preedestinassedicitur ad ruinam. qua bonum Deum relinqueret, aut ad amariludinem
-
contumacise, qua suavem Dominum non timeret?
CAPBT XXIII.Mala hominis voluntas non est Dei plan- Proinde fidelibus congruit credere el fateri Deum bo-
talio. Suavis el bonusDominusnoncreavit amarhudi-
nem et tnaliliam volunlalisperversm. PrmscivitDeus5 num et justum prsescisse quidem peccaturos homi-
homines peccaturos, sed eos ad peccandum noni nes, quia nihil eum latere potuit futurorum (neque
prosdestinavit. enim vel futura essent, si in ejus praescientia non
Qiiseroautem cur primum hominem, quem (sicutt fuissent), non tamen prsedestinassequemlibet homi -
scriptum esl) fecit Dominus rectum (Eccles. vn, 50),, nem ad peccalum, quia si ad peccatum aUquod Uomi-
prsed«tinare potuerit ad peccandum, id est ad vo- -nenrDeus prsedestinaret, pro peecatis liomiuem aoft
PATROL. LXV. 6
471 S. FULGENTH EPISCOPI RUSPENSIS 172
puniret. Dei enini pradestinatione aut peccatorum A vero severilas aliquando contristet. Quod prophela
prseparata est pia remissio, aut peccatorum justa meluens hujuscemodi ad Deum orationem effundit:
punitio. Nunquam jgiturDeus ad hoc hominem potuit Ne intres in judicio cumservo iuo, quia nonjustifica-
prsedestinare, quod ipse disposuerat et prseceplopro- bitur in conspectu tuo omnis vivens (Psal. CXLII,2).
hibere, et misericordia diluere, et justitia punire. Sciebat enim cunctos pari retinendbs punitionis vin-
Iniquos itaque, quos prsoscivit Deus hanc vitam in culo, nisi Deus, iu quibus vellet miserrcordiam fe-
peccato lerminaturos, praedeslinavit supplicio inter- cisse, superexaltarel judicium (Jacob. n, 13). Juslifi-
minabili puniendos, in quo sicut culpanda non est catio (al. judicio) igitur et glorificatio quse non est
prsescientia humanse iniquitalis, ila prasdestinalio hoihini ex homine, sed es Deo, quia mriltumsanctis
justissimse laudanda est ullionis, ut agnosceret non fueratprofutura, ideo praadicta esl et promissa. Pu-
.ab eo prsedeslinaiuin hominem ad qualecunque pee- nitio vero, quse in aeternumMt impiis obfutura, prse-
calum, quem prsedestinavilpeccatimeritopuriiendum. dieta est tantummodo, non promissa. Quod etiam
CAPUTXXIV.Deus prmdeslinavit bonos misericorditer divinis testimoniis facilius ostenditur. In illo quippe
ad gloriam, malosjuste ad supplicium. Deus non prophetse loco utrumque pariter invenitur expres-
omnia promisit qum prmdixit, nec omnia prmdesti- sum, ubi Deus
navit qum prmscivit. per Isaiam eos qui sibi noiiserviimt,
Deus itaque omnia hominum opera, sive bona, sen B his argnit verbis : Ecce qui serviunt mihi, manduca-
mala praeseivit, quia eum latei'e nihil potuil, sed sola bunt, vos vero•esurieiis. Ecce aui serviurit milii, bi-
vosvero sitielis. Ecce qui serviunt mihi, Imtabuh-
jjona praedeslinavil, quse se in filiis gratiae facturum beni, vos vero
esse proescivit; mala vero futura opera Ulorum quos tur, confundemini. Ecce qui serviunt mihi,
non prsedeslhiavit ad regnum, sed ad interitum prse- exsuilabunt in Iwtitia, vos aulem clamabitis propter
scivit potenlissima deitate, et ordinavit provida bo- dotorem (ai. prse dolore) cordis vestri, et a contritione
ululabilis (Isaim LXV, 13). In liis omnibus,
nitate; et quia prsescius fuit quod eadem mala, non spiritus
ad iniquoram personam pertinenl prse-
solum ipse facturus non esset, sed nec homo in quan- jjusecunque
tum ei humililei' adhsesisset, in eo nobis insuperabi- dicta sunt tantummodo, hori promissa. Neque enim
lem potentiam prsescientise suse magis ostendit, quia dicendum est bonitatis Iafgitate promissrim, quort
nec in malis prsedestinationem justitise suse vacare intentat (al. intendat) iniquitatis merito severitas iil-
reddendum fercndum. Siqua vero ad personam servlentium Deo
permisit. Ostensurus itaque Deus, quid
et quid donandum, prsedestinavit illos perlinent, el prajdieta sunt et promissa. Tale aliquid
prsesciverit, est eliam in illo Salvatoris nostri sermorie, quo ail:
ad suppjicium, quos a se prsescivit voluntalis malse
Tuncilli iburit in combusliohemaslernam, $usti autem
vitio discessuros. Et prsedestjnavit ad regnum, quos
in vitam mternam (Matth. xxv, 46). Praedixit et pro-
ad se prsescivit misericordise praevenieiilis auxilio ra- C
-misit prsemium quo fruentur Jusli, non autem pro-
djturos et in se miserjcprdise subsequentis auxilip sed praedixit supplicium quo punieritur injusti.
csse mansuros. In istis miserjcordiam cnstodiens, in misit,
sicut sanetos ad justitiam
jllis jusliliam tenens; istis quod promisit pie tj-i- Neque yero, sic prsedestinavit
^ccipiendam, praedestiiiavit iniquos ad eamdem
buens, illis nihilominus quod prsedixit juste retri-
buens. Sic autem Deus non omnia promisit quse prse- |ustitiam amittendam, quia misericors Dominus et
dixit, quamvis prsedixerit omnia quse promisit. Sicut justus, potuit gratis a pravitate liberare quem vohiit;
autem operator nuhquam fuit, quia.pra\Tis
non omnia prsedestinavitquse prscscivit, quamvis om- pravitatis
nisi in quantum a Deo discessit.
aia prsedeslinata prsesciyeril. Prsescivit enim volun- riunquam aliquis fuit,
Nec discessurum Deus praedestinavit, quamvis dis-
tates hominum bonas et malas, pvsedeslinavit autem
non malas, sed solas bonas. Et ljcet in ejus prsede- .cessurum cognilio divina prseseiverit.
stinatione non fuerit, ut malitiam voluntati humanse -CAPUT XXVI.Deus de
* bonum. Aliter Deusmalis impiorumoperibus operatur
dedisset, fuit tamen in ejus prsedeslinatione, quid hu. bonos, aliter malos prmdeslinu-
pit. Mali dicuntur vusa irm, boni vasa misericordim.
manuj voluntatis malitise reddidisset. Propter hoc, Cur potius misericordim quam justitim vasa bonos
quia sicut Psalmista lestatur, ,__|©J\iisericors est Do- " vocat Apostdlus.
minus et justus (Psal. cxiv, 5), prsedestjnavit justos Deus itaque, Ucet auetor npn sit malarum cogita-
ad gloriam, jniquos ad pcejiam. Justificandis ergo at- tionum, ordinalor tamen est malarum vpluntatum,
que glorificandis prsedestinatum misericoi_dioesuse et de malo opere eujiislibet niali nondesinit ipse bo-
opus prsedixit pariter et promisit. Iniquis autem pi-ae- num bperari. Nec in ipsis injustie volrintatis operi-
destinatum juslitise suse opus prsedixit tantummodo, bus deserlt operum suorum justum prdinem, quia et
aon promisit. liocin ipso ordinehabet, quod21 "malam justede-
- CAPUTxxv. De eodem argumenlo. serit volunlalem. Quam tamen sic in suis malis ope-
,. Quod isi quis quserat pur Deus omnia quidem prse- ribus a se discedentem deserit, ut ibi permitteritis
destinata prsedixerit, non tamen omnia praedeslinata Dei operatio bona non desit, dum etin peccantis vo-
promiserit , resporidemus promissjonem dici non luntate injusta implet ipse justitiam, et demalo, -quo
posse, Jiisi cum aliquid ad hoc prsedicitur faciendum, peccantem judieat, quibus ipse vult benelicium prse-
ut possit ei cui promittitur prodesse jam factum. Et rogat. In sanclis igitur perfeeturus est Dbminus,"quod
promissum semper esse doni, non semper esse judi- ut essent boni, gratis dedit. Quod autem daturum se
#ii, cum promissi largilas semper Isetificet, judicij praescivit, in oeterna bonitatis dispositionelpiadesti-
175 AD MONIMUMLIB. I. 174
navit. Ipsa est enim procdestinalio Dei, sempiterna .A mercedem eis Dominus pro operibus suis redderet,
scilicet dispositio fuluri operis Dei. Porro autem in non misencordiam prserogaret: sicut idem Apostolus
iriiquis'puniturus est, quod ut essent mali, non de- alio loco dicit: Ei autem qui operalur, merces non
dit. riec.eos ad iniquilatem aliquam prsedestinavit, imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum
"quia uTinique vellent, hoc eis daturus ipse non fuit. (Rom. iv, 4). Vasa itaque misericordise ad indebitam
Et quia maleeToluntatis perseverans iniquitas inulta sunt gloriam prseparata, quia gratis sunt misericor-
remanere non debuit, tales ad interitum prsedestina- diam consecuta. De quibus eliam ipse beatus Apo-
Vit,quia lalibus justscpunitionis supplicium prsepa- stolus se esse lestatur, dicens : Qui prius fui blasphe-
ravit. Quod utique manifesto Dominus ipse sermone thus et persecutor et contumeliosus,sed misericordiam
perdocuit, in eo quod a se ostendil' paratum, nori consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate
Bdlumregnum, nbi loetentur boni, sed et igiiem seter- (I Tim. i, 13). Hoc est opus Dei in vasis miserieor-
num, ubi crucienlur mali. Bonls elenim dicturus est: dise, ut blaspbemis et persecutoribus et contumelio-
Venile, venedicli Patris mei, percipite regnum quod sis, non debitus redderetur interilus, sed misericor-
vobis paratum est a constitutionemundi (Matth. xxv, disedonaretur gratuitum munus. "Vasisvero irse nim-
54); malis autem diclurus est: Ite, maledicli, in ignem quam Deus redderet interitum, si non spontaneum
wternum,qui paralus est diabolo etangelis ejus (Ifiitf., B inveniretur homo habere peccatum, quia nec Deus
46). Ecce ad quod Dominus iniquos et impios pi'3C- peccanti homini juste inferret iram, si homo ex proe-
destinavit, id est ad supplicium justum, nonadali- deslinatione Dei cecidisset in culpam. Sed quia cau-
quod opus injustum; ad poenam, non ad culpam; ad sam iniquitatis suse ex propria homo habuit volun-
punitionem, non ad transgressionem; ad interitum, tate, propterea R. Paulus sustinuisse asserit Deum
quem ira justi judicis peccantibus reddidit, non ad in multa patienlia vasa irm, aplata in interitum. Hsec
interitum,'quo in se iram Dei peccantium iniquitas igitur ira, ideo talibus vasis interilum reddidit, quia
prbvocavit. Quod beati Apostoli praedicatio mani- in.eis meritum voluntarioeiniquitatis invenit. Quando
feslat, qui malos, quos in scternum damnaturus est autem peccanti servo iram justus Dominus intulisset,
Deus,'vasa vocat irse, non culpse. Ait enim : Quod si si servus ex Domini prsedestinatione peccassel? In
volensDeus ostendereiram, et notam facere polentiam hoc itaque ista vasa Deus aptavit, in qriod prsedesti-
suam, suslimdt in tnulta palienlia vasa irm aptala in navit, hoc est in interitum, illum utique interitum,
interitum, ul ostenderetdivilias glorim sumin vasa mi- quem Paulus malis repente superventurum denuntiat,
tericordim, qumprmparavit in gloriam (Rom. ix, 22). dicens : Cumenim dixerint pax et securitas, tunc re-
Quaeso,Monime carissime, ut hunc Apostoli loeum pentinus eis superveniet interitus (IThess. v, 3). Quod
diligenler attendas.- Nolum namque est, iram Dei G si Deus tales .in peccatum- prsedestinaret, non eos
' dici non nisi ubi creditur bominis '
posse iniquitas Apostolusvasa irae mallet nominare, sed culpse, nec
prsecessisse. Neque enim Deus aut ignarus esse po- ih interitum talia vasa, sed in pgccatum dicerentur
tuit, aut injustus, qui posset aut peccantis hominis aptata. Nunc autem ideo vasa irse dicuntur, ut osten-
culpam non agnoscere, aut non peccanti judicium datur, in talibus exDei praedestinationenon hoc esse,
punilionis inferre. Nam ct ipse beatus Paulus in ini- quod est male ab eis admissum, sed quod est talibus
quitate hominis jusliliam Dei proedicat commendari, bene redditum.
nt ostendat, non injusle iram orimipoteritis inferri. CAPUTxxvn. Quam juste Deus deseritmalos et interi-
Ait namque : Si autem iniquitas nostra iusliliam Dei lum eis reddit. Iniqui prmdeslinati sunt ad stagnum
. commendat, quid dicemus? nunquidiniquus Deus, qui ignis et sulphuris. Priiiia thors animm in peccatb,
iram? honihiem secunda in siagno ignis. Vias impiorum non novii
inferi (secundum dico) absit, alioquin Dominus, quia eas non fecit. Prima nwrs animm ab
quomodojudicabit Deus mnndum (Rqm. JII, 5)?Non Iwmine^secuhda a Deo inferlur. Peccata prmdesti-
itaquefrustratalisestabeo factainter puniendosglori- navit Deusnoii facienda, sed juste punienda.
ficandosque discrelio, ut illos vocaret vasa irse, istos Bene quippe malis mleritus a Deo redditur, quam-
autem vasa misericordise, nisi ut ostenderet, lam in vis sit malus interitus eis qui nunc juste deseruntur,
vasis irse quain in vasis misericordise iniquitatem •pet poslmodum-juste tofquebuntur. In lalibus enim
propriam prseeessisse.Talisesl enim Dominus verus, Deus judicium s,uum desertione inchoat, cruciatione
cujus (al. cui) et graluila sit misericoi'dia,'et ira non consummat. Nam et hoc tempofe quo discedentes
sit injusta ; ac per hoc, et illos indignos procveniat malos deserit Deus, non operatur in eis quod ei dis-
bonitate quos justificat, et illos dignos inveniat pu- plicet, sed operatur per eos quod ei placel, posl- .
nitione quos' damnat: ac sic appareat, et in vasis modum eis redditurus quod ab ejiis justitia meren-
misericordise, non ex ipsis, sed ex Deo esse, quod "tur. Recipient enim non pro eo quod Deus bene
boni sunt, et in vasis irse, non ex Deo, sed ex ipsis usus est ebrum operibus malis, sed pro eo quod ipsi
esse quod niali sunt. Posset enim Apostolusquos di- male abusi sunfr Dei operibus bonis. Tales itaqut'
xit vasa misericordim,poliusDflsaji«fifi(Enuncupare; Deus aptavit in mterituni punitiqriis, quem peccalon
sed si vasa juslitioevocarentur, forsitan ex seipsls justus judex prsedeslinationejusta decrevit. Non iri
habere justitiam putarentur. Nunc autem cum vasa peccatum quod homo non ex prsedestinatione di-
misericordimdicit, procul dubio, quid ipsi fuerint, vina, sed ex voluntate sua, male concupiscendo coe•
non tacuil,' gg quia qriid eis a Deo collatitni sil, pit, etmale operando peffecif: concupiscentia enim
evidenler ostendit, Si enim pef seinsos essent justi, concipiens peperit peccatum, peccatum vero con>
175 g. FULGENTH EPISCOPI RUSPENSIS 476 -
suramatum genuu mortem (Jac. i, 15). Non ergo , _.a Deo habet donum et messis et seminis. Quod Pau-
iniqui prsedeslinati sunt ad mortem animse primam, Io teste cognovimus, sic enim ait: Qui autem Sat se-
sed prcedeslinati sunt ad secundam, id est ad sta- men seminanti, et panem ad manducandum prmstabit,
gnuin ignis el sulphuris. De quo beatus Joannes di- et muliiplicabit semen.veslrum, el uugebit incrementa -
cit : Et diabotus qui seducebateos, missus est in sla- frugumjustiiim veslrm (II Cor. ix, 10). Qui vero se-
gnum ignis et sulplturis (Apoc. xx, 9). El alio Ioco : minat in carne, et de carne metet corruplionem;
Et mors et infernus missi sunt in slagnum ignis. Hmc ideo non loelabitur in messe, quia non Deum, sed
esl mors secunda. El qui g3 non est inventus in libro seipsum habuit auctorem in semine. Peccata itaque
vitm scriplus, missus est in stagnum ignis (Ibid., 14). hominum cuncla quidem Deus in peccatoribus proe-
Rursus dicit: Dubiis aulem, et infidelibus, et conla- scivit fulura; et quia ipse non ea prajdestinavit fa-
minalis, et homicidis, elimpudicis, et veneficis,et ido- cienda, jusle prsedestinavit judicio punienda. Quod
lis senientibus, et omnibus menducibus, pars eorum eliam in ipsis dictis sancti Augustini, quse tuoe inse-
in stagno ardenle, et sulphure, quod est mors secunda ruisti episloloe, si consideres, profeclo cognosces,
(Apoc. xxi, 8). Illam secundam nuncupat mortem qui postquam dixit: c Hoc ergo bonum, quod est re-
qusesequitur ex senlentia justi judicis, non illam quoe quirere Deum, non erat qui faceret, tion erat usque
praecessit in roala concupiscenlia peccatoris. Qua i ad unum (Psal. LH,.4) ; t sed in eo genere quod prsc-
morte Salvator quosdam mortuos asserebat, dicens : destinatum est ad iuteritum, statim seculus adjunxit,
Dimitte mortitos sepelire morluos suos (Mutth. vm, dicens : J*_4,c Super boc enim respexil Dei prsa-
22). Et Apostolus de vidua : Qum autem in deliciis scientia, proiulitque senlenliam. J Nempe satis at-
esl vivens mortua est (I Timot. v, 6). Ad Epbesios que evidenler bis dictis ostendit, quia Deus peccata
quoque sic loquilur : Et vos, cum essetis mortui de- horainum pnescientia vidit, quibus sentenliam prse-
lictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambu- destinalioiie diclavit, Quid enim aliud accipere debe-
lastis, secundum smculum mundi hujus, secundum mus, in hac prolalione senlenlioe Dei, nisi paralum
principem potestatis aeris hujus, spirilus, qui nunc ope- supplicium peccatori ? Juste autem esl ad punitio-
ratur in fitiis diffidentim, in quibus et nos omnesati- nem divina aequilaie prsedeslinalus, qui peccaior est
quando conversad sumus, in desideriis camis nostrce, divina cognitione pracscitus ; ut pote, qui iniquita-
facienles volunlaiem carnis et cogitationum. Et era- tem, ad quam a Deo non est prsedeslinatus, prapria
mus nalura filii irm, sicut et cmleri; Deus autem, qui esset voluntate faclurus. Ut in quo procscientia Dei
dives est in misericordia, propter nimiam caritatem videbat futurum opus injustum,- huic per proedesti-
suam, qua dilexil nos, et cumessemusmoriui peccatis, nationis sententiam pararet supplicium juslum.
convivificavilnos Chrisio (Ephes. n, 1). Dehacmorte J CAPUTXXVIII.Confirmatur ex S. Auguslino nullius
qua homo esl mortuus in peccatis dicit Deus : Nolo humanmculpm causam in Deum esse rejerendam.
mortem morientis,"sed ut revertatur a via sua mala, Quamvis igitur tu ipse, cseterique lui similes stu-
et vivat anima ejus (Ezech. xviu, 32). Quomodo au- dio legendi, vel velocitate intelligendi, ex boc locc
tem ad mortem peecali prsedestinasse Deushoriiinem diclorum sancti Auguslini, quae in tua epistola po-
creditur, quam ipse se nolle testatur? Mors ergo suisti, facillime cognoscalis, quid catholicus habeat
ista morientis, via sua mala est: quss quia mala, intelleclus de his quos ad interitum prsedestinatos
Deoignola. Scriplum .namque est : Vias enim quma audimus, tamen ne tardiores quique hunc tantum
dextris sunt, novil Dominus; perversm aulem sunt, qum locum miiJussibi putent in hac qusestione sufficere,
a sinislris sunt (Prov. iv, 27). Yia"sergo, quas Deus de aliis quoque sancli Augustini libris qusedam in-
fecit, novit, quas non fecit, perdit, quia eas non no- serui, quibus docuit humanae iniquilalis causam so-
vit. Unde scriptum est: Novit Dominus viam justo- lam esse superbiam, nec ad peccandum homines, sed
non
rum,et iter hnpiorum peribit (Psal. i, 6). IUe igiiur, ad damnationem praedestinatos a Deo, qui ut
non in Deo. In
qui scit bmnia antequam fiant, et cujus oculi in omui adj*Uventura Deo, in ipsis causa est,
loco speculantur bonos et malos, cujus etiam vullus libro itaque secundo de Baptismo parvulorum ad
dicit (Cap. 17) :
super facientes mala, ut perdat de terra memoriam DMareellinum scribens, inter alia sic
eorum (Psul. xxxm, 17;, ideo viam malam non novit, t Ignorantia igitur et infirmitas vitia sunt, quoe im-
nou quia scientiam ipsius aliquid in operibus bomi- pediunt voluntatem, ne moveatur ad faciendum opus
Ut autem
numfugit, sed quia mortem morientisnon fecit; qui bonum, vel ab opere malo abstinendum.
laraen mortem mortuo juste retribuit. Prhna igitur innotescat quod lalebat, et suave fiat quod non de-
1 mors animoe, quam sibi homo intulit, secundseinor- leclabat, gratise Dei est, quse (al. qua) hominum ad-
lis est causa : el secunda mors quam Deus bomini juvat voluntates, qua (at. quia) ul non adjuvenlur,
reddidit, primce morlis est pojna. Et quia istam sibi in ipsis ilidem causa est, non in Deo, sive damnandi
homo injustus injuste inlulil, illam a justo judicejuste prsedeslinati sint propter iniquilatem superbise, sive
si
percepit, ut quia in ista volens semen iniquitatis semi- contra ipsam superbiam judicandi cl erudiendi,
riatpeccator improvidus, in illa metat fructum pu- . filii sint misericordise. i Hic statim sanctus Augusti-
nitionis invitus : Qui enim seminat in carne sua,'- de nus testimonium prophetse subjunxit, dicens: c Unde
came metet corruptionem: qui autem seminat in spiri- Jeremias, cum dixisset, Scio, Domine, quoniam"non
tut de spiritu melel vilam mlernam (Gul. vi, 8). Sed qui est in Iwminefia ejus, nec viri est ut ambulet, et diri-
temihai in spiritu^ el de spiritu nteiei vilam mternam, qal qiessus suos (Jetem, x, 25), conlmuo subjuniii.
177 AD MOMMGMLU5. I. *"§
Corripe me, Domine, verumtamenin judicio, et non in .Aquia , inultum non relinquitur, quod sine operantfl
furore luo. Tanquam diceret: Scio ad correptionem Deo malus operatur.
meani pertinere, quod minus abs te adjuvor, ut per- - CAPUTxxx. ResponsioProsperi ad quartamdecimam
fecte dirigantur gressus mei. Yerumtamen ob hoc objectionem. Besponsio ad quintamdecimam. Con-
clusio de prmdeslinatione. ,
ipsum noli sic mecum agere, tanquam in furore quo- Non autem ignoras eliam prseterito tempore illi
iuiquos damuare slatuisti, sed tanquam in judicio quo luculenlissimo sancli Auguslini operi, quod scripsit
doces luos non superbire. Unde aUbi dicitur : Et
de prsedestinatione sanctorum, a quibusdam Gallis
judicia ttia adjuvabuntme(Psal. cxvm, >
175). Supra- beatus Augustinus in asserlione prse-
dictum ilaque MarceUinumtali doctrina sanctus Au- objeclum, quod
destinationis divinsc, peccatores, non ad solum prse-
gustinus informans, sequitur et dicit: t Nullius proin- destinatos diceret
de culpse humausein Deum referas causam, vitiorum judicium, sed eliam ad peccalum;
omnium humanorum causa est. • cuj"usdicta, quia ipse celeri prsevenlus est obitu,
namque superbia recta defendit fide
In istis sancli Auguslini dictis altende, quoeso,mi ca- Prosper vir, emditus et sanctus,
al. recte defendit fideli, et) copioso sermone.
rissime. Primum quia ut non homines adjuventur a et (
Ex quibus Gallorum capitulis, ut non multa nunc po-
Deo,inipsiscausaessedicitur,noninDeo.'Deinde, quia ne libellum islum,. quem prolixum facere
dicunlur namus,
propter iniquilatem superbioe preedestinati "
damnandi, quod pertinet ad judicium, non depra- facere disputandi necessitas cogit, prolixiorem voluntas
videatur, duarum responsionum loca duximus
vandi, quod pertinet ad peccatum. Tertio etiam con-
inserenda. Quartadecima quippe Gallorum objectio
sidera, quia nullius culpse humanae in Deum referen-
sic habet: < Quod qui evangelicse prsedicationi non
damadmonetcausam, qua (c/.quia) si aliqnapeccatoris
credunt, ex Dei proedeslinalione non credant. Et
iniquitas a Deo proedestinala creditur, ipsius iniqui- Deus ita definierit, ul quicunque non crednnl,
tatis causa in praedeslinatione divina pouetur (al. quod
ex ipsius constilutione non credant. > Huic ilaque
constitualur). Quod g.5 quam sit impium, quamque
fidei Christianse conlrarium, nuUum puto fugere pravilali quoe beali Augustini dictis, non ex verilate,
Christianum. Alio quoque ejusdem libri loco (Cap.~ sed ex livore objiciebatur, tali Prosper sermone
respondit: c Infidelitas non credenlium Evangelio,
19) memoratus S. Auguslinus sic dicit: c ExtoJli
in voluntatis nequaquam ex Dei prsedeslinalione generatur. Bono-
quippe superbiam proprise est homi-
num. non operis Deii Neque enim ad hoc eos com- rum enim JJeus auctor est, non malorum. 26 Proe-
deslinatio igitur Dei semper in bono est, aut ad retri-
pellit aut adj'uvat Deus. »
bulionem juslilise.autaddonationempertinens gratise.
CAPUTXXIX.Prmdestinalio sine Dei prmscientia esse
non potest, sed bene e converso. In peccatis, non ^ UniversmenimvimDominimisericordiaetverilas (Psai.
Dei opus est, sedjudicium. xxiv, 10). Proinde infidelitas non credentium, non
Et ut manifesliore dictorum ejus indicio nostra ad conslitutionem Dei,sed ad prscscientiam referenda
fujcialur assertio, aliquid nobis ponendum est de est. Quse non ideo necessitatem non credendi intulit,
libro quem scripsit de prsedestinatione sanctorum, quia falli de ea, quse futura erat, infidelitate non po-
quo manifestius ostendil, sine prsedestinatione prse- tuit. > Quintadecima etiam objectio his verbis inserta
scientiam Dei esse posse, prsedeslinalionem vero sine esl, quod idem sit prsescientia quod prsedestinatio.
praescieiiiia esse non posse; et quia Deus prsescivit Cui Prosper sic respondit: c Qui proescientiam Dei
eliam quse ipse non facit, hoc esl, peccala. In supra in nullo ab ipsius prsedeslinalione discernit. Quod
memofato igitur libro, hoecest ejusdem beali Augu- tribuendum est Deo de bonis, hoc ei eliam de malis
jtini senlenlia (Li6. i, cap. 10) : c Proedestinatio conalur ascribere. Sed cum bona ad largitorem co-
est, qusesinepraescientia non potesl esse, potest au- operaloremque eorum Deum, mala aulem ad volun-
tem esse sine prsedeslinatione prsescientia. Prsedesti- tariam ralionalis creaturoe nequitiam referenda sint,
natioue quippe Deus ea prsescivit, quoe fuerat ipse dubium non est, sine ulla temporali differentia Deum
facturus, unde dictum est : Fecit qum futura sunt. et proescisse simul,- et prsedeslinasse, quse ipso erant
Praescire autem potens est etiam quaeipse non facit, D auctore facienda, vel quoemalis meritis j'usto erarit
retribuenda : prscscisse autem laiiiuminodo,
fiicut qusecunque peccata. Quia etsi sunt qusedam judicio
non etiam praedesthiasse, quoenon ex ipso erant cau-
qnse ita peccata sunt, ut poenoesint etiam peccato- sam
rtim, unde dictum est : Tradjdit illos Deus in repro operalionis habitura. s Nos itaque, carissime,
bum mentem, ut faciant qum non conveniunt(Rom. i, hscc interim pauca de libris sancti Augustini, et de
ibi responsiohibus Prosperi, ob hoc roaluimus huic libello
124), non peccatum Dei esl, sed >
judieium. Pulo inserere, ut cuncti noverint
in his diclis beati Augustini evidenler oslensum, quid debeant de pifede-
stinatione sanctorum impiorumque sentire; simul-
bona opera sua Deum prsescisse et prsedestinasse,
que, ul appareat ejusdem beati Auguslini diclis le-
hoc est, sive quse ad misericordiam, seu quoead jusli- norem nostroe senter.ioe convenire. Proinde quia
tiam pertinent; mala vero opera, hoc est peccata, sufficienler (ut arbicror) iniquos non ad peccaturo,
prsescisse tantum, non etiam prsedestinasse; quia ibi sed ad hupplicium priedestinatos ostendiuius, huic
nou opus Dei esse dicitur, sed j'udicium. Ideo in pec- yolumini jam terminum debemus, ut ad aliarum quse-
cato opus Dei non est, quia ut peccatum fieret, prsa- .gtionum dispiuationem altentius recensendam, lec-
destinatum ab eo non est. Ideo autem judiciura est, toris riiiiovet stjadjptn temperies distincta librorum,
179 S. FULGENTIl EPISCOPl RUSPENSIS ' l&O

LIBEE SECUNDUS.
TRES QUiESTIONES COMPIiECTENS : UNAM DE SACRIFICII OBLATIONE, AliTERATMTDE
SPIRITUS SANCTI MISSIONE, TERTIAM DE SUPEREROGATIONE B. PAULI.

CAPUTPMMUM. Epilogus compendiosus de prmdesli- lA iendant. Et quoniam in ipsam sapientiam (al. ipsa
nalione juslorum et iniquorum. sapientia) peccare convmcuntur, ipsius sapientisein
27 Satis, ut ariritror, Monimecarissime, quoestio- eis sermo completur, ut dum ih ipsam peccant, in
nem de diversitate procdestinationisj'ustorum scilicet auimas suas peccatum impietatis admittaiit; sicnaih-
et iniquorum, hoc est eorum quos gratuita misericor- que dicit ipsa Sapientia : Qui autem in me peccant,
dia Dei praeveniensj'uslificandoconvertit, glorificatura impie faciunt in animas suas : et qui me oderunl dili-
conversos; et eorum quos justa Dei severitas in pec- gunt mortem (Prov.. vm, 56). Quomodo enim Dei
catis derelinquit punitura damnatos; superior sermo Filium non oderunt, quem unigenitum quidem verbis
(inquanlum Dominus pusillitatem noslram dignatus negare rion possunt, sed eum a natura Patris, iucon-
est adjuvare) el pertractatam conlinet et solutam, siderata perversitate, discernunt? aut quomodoin ani-
ita ut plerique, Iicet in ea soleant non leviler per- riias suas impie non faciunt, qui Dei unigenitum Fi-
moveri, facile possint, et divinorum librorum tesfci- lium, Deum scilicetverum, nec glorificare cum Patre
moniis instrui et sancli Augustihi libris, et Prosperi consentiunt, nec uno eodemque sacrificio pariler ho-
eruditissimi viri responsionibus informari, quibus norari permittunt? Quibus, cum Dei adj'utorio (in
agnoscant prsedestinationemDei nihil aliud esse, nisi . quanlum series prsesentis operis capit), breviter re-
praeparationem operum ejus, quoe in seterna sua dis- B j spondentes hanc interrogalionem prsemittimus, ut
positione, aut misericorditer se facturum proescivit, dicant: Utrum eam fidem Deus susedoriarit Ecclesise,
aut juste; et quia in peccatis nec misericordia inve- ijua pater noster Abrabam Deo credens placuit, e(
nitur nec justitia, ideoque omnem iniquorum malam in qua cunctas gentes terrse in suo semine beuedicen-
Voluntalem, qua peccant, prsescitam, non tamen esse das accepit: an aliam sibi reUgionis normam divini-
a Deo prsedestinatam, cum ipsam voluntatem ma- tus profiteantur traditam, ut patriarcharum et pro-
lam non aliter essent habituri, nisi in eo quo fuissent phetarum fidem sestiment abdicandam? Et licet ab
a Domino recessuri. Nec Deum prsedestinasse disces- hac fide (sicut demonstratura est verilas) omnimodis
rionem, bominis a se, cum causa ipsius discessionis habeantur extranei, ipsam tamen Ecclesioe datam
Bola voluntaria esset aversio peccatoris. Quae quia dicunt, ipsamque apud se inviolatam manere con-
Deum futura non latuit, in scterna prsescientia ejus tendunt.
proeparatam sibi pcenamjuslse retributionis invenit. CAPUT III. Qumstio sacrificii ex patrum fide delermi-
CAPUTII. SecundaqumstioMonimide.sacrificiocorpo- natur. Promissiones factm Abrahm el semild ejus.
ris el sanguinis Christi. Hmrelici sua malitia excm- Abraham construxit altare non soli.Patri, sed et
Filio sacrificaturus. Idem est invocare in nomine
cati, Trinilalem, el substantia, et Patris veneraiione Doniini quod invocare nomen Domin<.Abraham illi
dissipant. Prmmiltenda qumstio de fide Abrahm.
Q Deoconstruxit aitare qui ei visus est. lnvicium coh-
Nunc itaque ad residuas quaestiones, duce Domino,' tra hmreticos argumentum ex sacrificio et fide
indagandas nostree dispulatidnis dirigatur inlentio. Abrahm.
Dicisa nonnuilis te inlerrogatuni de sacrificio corpo- iDum ergo intef nos et illps sacrificii vertitur quse-
ris et sanguinisChristiyquod plerique soliPalri exi- stio, ad illos nobis recurrendum esl patres, quos
Btimant immolari. Hanc etiam asseris hsereticorum Deus, velut luminaria in mundo, ad inslructioneni
esse quasi palmarem interrogalionein. Sed novum nostram versefidei clarificavit indicio, quoruni fidem
non est, uthseretici, privati lumine veritatis, <§_§illis ita dignatus est a se inspiratam ostendere, ut,eormil
se propositionibus veritatem supefaturos arbitreri- se Deum inveniatur evidenlissimenominare, dicens :
tur, quibus facillime superantur : Gloria namque in Ego sum Deus Abraham, el Deus Isauc, et D,eusJfl-
confusionem ipsorum est qui terrena sapiunl (Philip. cob: hoc mihi nomen est sempilernum et mepio.riaje
III, 19). Hoc ergo sectanles haeretici, ea sihi, quasi in generationemet generaiionem(Exod. JII,,15). Ciun
palmaria et invicta, videntur proponere, unde sibi ilaque nos dicimus saciificium non soli Patri, sed
confusionem non vident imminere. Sed cuni a veri- shnul unum Patri Filioque offerri, illi autem Patri
tate superantiir, hoc in illis utique impletur, ul unde soli exislimant immolari, in sacrilicio palriarcharum,
gloriantur inde confundanlur. Non est igitur mirum, ver.c acDeo placitsequseramusimmoialionisindiciuni.
si illi, quos malitia sua (sicut scriptum esl) excseca- D Ab illo itaque nobis est documentoriirii series in-

tos, veritas ipsa (quse lUx est vera) deseruil, quo- cboanda, in cujus invenitur seminefutura cunclarum
Abra-*
rumque squalehlem perversi cordis obtutum tetri gentium henedictio repromissa,""dicentePaiilo ;
erroris obscuritas eircumsepsit, inseparabilem Trini- hm diclm sunt promissiones el semini ejus: Non 4kil,
tatem, quam substantiali diversitate disparem prsedi- et seminibus, quasi in tnultis, sed quasi ht uno :Et se-
' care uon
dubitant, consequenter honorificentisequo- • mini lub, quod est Cltristus (GaL m, -16). Et ilerum:
que imparis (al. impari) officio impie dissipare con- Ui in qentibus benedictio Abrahm fieret, in ChriflC
• Afl MONIMUMLIB. II. ISi
fi81
Jesu ul pollieitaiionemSpiritus accipiamus per fidem A crificasse consentiant. Utroque enim tanquam bis
(Ibid., 14). Sit igitur omnino comperlum, .illos esse acuto gladio, nefarise diversitatis obtruncatur assei-
benediclionis divinse compoles et spiritalis gratise tio; quia, si Deum Patrem Abrahse yisum dicunt, ut
partfcipes, 29 quos constat fidei Abrahse in sacri- ei soli sacrificium asserant immolatum, in eo qubd
ficio reperiri sequaces. In libro Genesis legimus visus asseritur, non erit tanquam. invisibilis Pater in-
Visus estDominus DeusAbrahm, et dixit ei: Semini .Tisibili Filio prseponendus: si autem Filius visus est,
tuo dabo terram istam. Et mdificavit ibi Abraham al- et ei sacrificium sanctus patriarcha obtulit, noii est
tare Domino, qui visusesl ei, el recessit inde in mon- Patri Filius in aliquo prseponendus; neque enim illi
lem contra orientem Bethet, el mdificavilibi aliare Do Abraham sacrificium offerret, si potiorem illo quem-
tnino Deo, el invocavitin nomineDomini Dei, qui visus quam alium .credidisset. Acsicisti, qui fidem no-
est (Gen. xn, 7). Eligant nunc hoeretici quod volunt, stram hujus impulsu quseslionis.30 existimaht qua-
ut aut Patrem faleantur Abrahoe visum, aut cerle tiendam, utrobique necesse est mendacium suaecre-
consentiant ab Abraham Filio altare constructum; dulitatis (al. incredulitatis) agnoscarit. Et utiham
altare vero non ob aliud sedificari, nisi ad offerendum cognoscentes abjieiant, et ad veram fidem (quam
.sacrificium.Deo,Teteris Tcstamenti lectio frequenter inaniter rebelles impugnant) salubriter Jiumiles pa-
insinuai. Moyses quippe de Noe justo sic loquitur: B catique jam redeant I Abrahaih enim qui non alteri
Et adificavit Noe.aliare Deo, et tanquam interroga- Deo, sed ei qui sibi visus est altare construxit, utse-
retur, cujus rei gfatia vir j'ustus illud altare constru- "cundum id quod sentiunt hacretici convincantur, aut
xerit, seculus adjunxit: Et accepit ab omnibus peco- Patrem yidit, aut Filio sacrificavit.
ribus mundis, et ab omnibus volalilibus mundis, el ob- CAPUTIV. Isaoc Deo qui ei visusest construxit
quoque
tulil hostiam super ahare Deo (Gen. vm, 20). Claret aitare. Jaeob item eidem Deo altare jussiis conslru-
igitur sanctum quoque Abrabam, amicum Dei fide- xit. Patriarcharum sacrificia hoslris congruunt, qute
lem, etgentium fidelium patrem, ob boc Deo qui ei fiunt toti Trinilali.
visus est sedificasse altare, ut ei possef sacrilicium Hunc Deum qui visus est Abrahoe,. cuique Abra-
congruseimmolationis ofierre. Ne autem, cum in no- ham, non utique ad aliud, quam ad offerendum sa-
mine DominiDei dicitur invocasse, quisquam exisli- crificium, sedificavitallare; lsaac quoque vidit,et ei,
met alterum Deum in riomineDeialterius invocatum, paternse fidei tenax, altare construxit. Scriptum est
cum non alind sit, invocasse in nomine Domini Dei, enim de Isaac (hoc liber Geneseos continet): Ascen-
'quani invocasse noraen Domini Dei, subsequenter dit autem inde ad puteumjuramenli, et visusesl eijDo-
evidenti manifestatione hoc quoque Scriptura curavit minus inilla nocte, el dixit ei: Egosum Deus Abra-
divina monslrare; paulo post enim sic dicitur : Abra- L, liam palris lui; ne limeds, tecum enim sum, el bene-
ham autem erat ohusiusvalde pecoribuk, etargenlo, et dicamle, et muliipiicabo semen tuuni propter Abralmm
auro, eiabiil illo (al. illuc), undevenerat, in deserlum .patrem tuum. El mdificavitibi Isaac aitare, et invoca-
usqueBelltel, ad locum ubi fuerat taberndculum ejus -vit in nomine Domirix(Gen. xx, 23). Procul dubio ejus
priusj inter Bethel et inler Agge, in locumubi altare Domini, qui ei visus pnesenlise suse auxilium, et'be-
fecerat inilio, et invocaveralibi Abraham nomen Dei nedictionis donum, et mulliplicandi seminis promisit
(Gen. xm, i). Cognoscitur ilaque hoc fuisse invocare augmentum. Jacob quoque non alteri Deo, sed illi
in nomine Domini Dei, quod est invocare nomen DO- _qui visus est ei, allare feeisse cognoscitur. Et quod
miniDei. Quoeirca dicaht hseretici, ulrumPalri an amplius est, npn hoc sponte arripuit, sed divinis
-FUio Abraham existiment construxisse altare? qiiia, obediens proeeeptis implevit. Quod his verbis sancta
cui altare construxit, ipsius utique nomen invoeavit. Scriptura testalur : Dixit autem Deus ad Jqcob : Sur-
Ipse aulem non nisLDeo, qui ei visus est-, altare gens ascendein Igcum Bethel, et inhabita, ibi; el fac ibi
"construxit, quem hsereticiFilium dicere consuerunt: allare Deo, qui visusest iibi, cum fugeres a facie EsaU
nitentes quippe Patris el Filii diversam docere sub- frairis tui (Gen. xxx\. 1). Et subsequenter dicitur:
Etanliam, omnes" corporearum rerum conspicabiles Venit autem Jacobin Lusa, qumest in terraChanaan,
formas (quas ad insinuandam se hominibus omnipo-. qum ebt Beihel, ipse el omnis plebs qute erat cum eo, et
^"
tentissima deilas, creaturae totius domina, sicut vo- cedificavilibi altare, et vocavitnomen loci iltius Domus
luit, et congruere temporalibiis (al. lemporibus) locis Dei; ibi enhn apparuit eiDeus, cum fugeret a facie fra-
acpersonis noverat, coaplavil) Filio tantummodo tris sui Esau (Ibid., 6). Ecce in ore.duorum et trium
existimant deputandas : inde asserentes insequalem leslium verbum fidei nostrse consistit; ecce amico-
Patri atque imparem Filium, quod ejus narura capax rum Dei sacrificio prorsus Ecclesisecatholicsc concor-
mutahilium potuerit esse iormarumr Et tanquam eo dat oblalio, quoe sic sacrificat Patri, ut siraul omni
naturaliter ejus divinitas visibilis fuerit, quo se ad sacrificet Trinitali; quoniam,'et sancti patriarchse,
infirmas (a/. informandas) hominum mentes visibili- sacrificium quod-Filio jubebanlur qfferre, .sciebant
bus rebus demonstrare non sprevit. De qua re non se Patri simul et Filio placitis obsequiis exhibere.
est_nobis hoc opere disputandiun, cum procsentis Idcirco_auiem eis divinitus j'ubebatur, ut Filio altara
quaestionis hoc tantum deposcat inlentio : ut quia construerent, non quia sacrificandum non esset Patri,
sanctus Abraham illi Deo sacrificasse cognoscitur, sed ut quod immolabalur a sanctis, simul Filio im-
quem ei.visum fuisse divina Scriplura testatur, aut molaretur et Palri, neque ut prseponendus esset Patri
Palrem visum AbraliiBdicant= auf F.ljo Abraham sa- Filius sed ne putaretur genjjorj genitus in aJiquc»
133 S. FULGENTn EPISCOPI RUSPENSIS i«i
postponendus, Proinde licel nulli dubium sit pa- JAque videbantur ignari, deinceps seiie debent omne
triarchalis sacrificii testimonio rectitudinem nostrse' cujuslibet honorificentise et sacrificii salularis obse-
fidei communiri, cui quandiu obduralo corde quilibet quium, et Patri et Filio et Spiritui sancto, hoc est
obnitendum existimat, a fide consorlioque sanctorum sanctae Trinitali, ab Ecclesia calholica pariter exhi-
alienus exerrat; possemus et de prophetis tesliino- beri. In cujus utique uno nomine manifestum est san-
nia non imparis firmitalis ac roboris innectere, nisi ctum quoque baptisma celebrari. Neque enim praeju-
tolius reddendi memores debili, ad residuaruiri etiam dicium Filio vel sancto Spiritui comparalur, dum ad
qusestionum solutionem mallemus quantocius festi- Patris personam precatio -ab offerenle dirigitur. Cu-
nare. jus consummatio, dum Filii et Spiritus sancti com-
CAPUTv. Aliud teslimonium ex prophetis, ut Filio plectitur nomen, ostendit nullum esse in Trinitate
quoque offeratur sacrificium. Obduratio hwreiico- discrimen. Quia dum ad solius Palris personam h*o-
rum quibilio non sacrificanl. Catholiciloti offerunt noris sermo dirigitur, bene credentis fide tola Trini-
Trinitati, etiamsi solius Palris nomen exprimqnt. tas honoralur: et cum ad Patrem litanlis deslinatur
Verumtamen, ne sub nomiue abundantisequisquam sacrificii munus omni Trinitali, uno eodem-
nos penuriam defensionis existimet obcelasse (al. ob- intentio,
unum de testimonium que offertur litantis officio. Nos itaque dum Trinitati,
velasse), prophetis proferemus, n
evidenter ostendi sanctos divini-! quoe unus et verus est Deus, unum sacrificium offeri-
quo possit prophetas
mus, vanis hsereticorum non moveamur objectis, eum
tusinspiratos,3Icertofidelissimoquevaticinioproedi- ad hoc sequendum, ac robustissime retiriendum, et
xisse, Novi quoque lempore Testamenti s.pirilales ho-
divinitus promulgatis instruamur oracnlis, et proece-
stias non Pairi tantum, sed etiamFilio a fidelibusoffe-
dentium sanctorum firmemur exemplis.
rendas,a Sophonias quippe dicit: Susline me, dicit Do-
minus,in diem resurrectionis memin lestimonium:quo- CAPUT VI. Tertia qumstio Montmi, cur in sacrificiit
niam judicium meumin congregationemgentiumeril, ut solius Spiritus missio posluletur. Non ideo-tninor
est Spirilus sancius quod missus est a Patre et Fi-
et
recipiam reges effundam super eos iram furoris mei: lio, quia el Filius missus est. Missio Filii et Spiri<us
tjuoniamin igne mmulationis memconsummabiturom- sancii non esl iocaliler facia. Scripiura docet im-
nis ierra, quia tunc transferam super populos linguam, mensilalemnon solum Palris, sed et Filii el Spiriius
in progeniesejus, ut invocent omnesnomen Domini, et sancli.
serviant ei sub jugo uno, a transflumineMthiopim sus- 32 Jam nunc eliam illa nobis est de Spiritus san-
cipiam observantes tne, qui dispersi sunl, afferent hos- cti missione qiioestiorevolvenda : Cur scilicet si omni
lias mihi in illo die (Sophon. m, 8). Quid hac, rogo, Trinitali sacrificium offertur, ad sanctittcandum (al.
valicinatione lucidius? vel quod hic tenebrosse obsti- sacrificandum) oblalionis nostrse niunus, sancti Spi-
nationis lalibulum bseretica polest infidelitas repe-. Q ritus tanlum missio postuletur : quasi vero (ut ila
rire, quo possit lumen tantoe manifestationis effugere?» dicam) ipse Paler Deus, a quo Spiritus sanclus pro-
Cum sic in sole tabernaculum suum posuerit Domi- cedit, sacrificium sibi oblatum sanctificare non pos-
nus (Psal. xvni, 6), ut non sitqui se abscondat a ca- sit; aut ipse Filius sanclificare nequeat sacrificitim
lore ej'us. Quoniam (forte A quo jam) si quis se gla- corporis sui, quod offerimus nos, cum corpus suum
ciali frigore infidelitatis stupefactus abscondat, sibi_ ipse sanctificaverit, quod obtulit, utrediraeret nos;
propitialionis polest auxilium sublrabere, se autemt aut ita Spiritus sanclus ad consecrandum Ecclesioe
non potest celare vindictce. Ecce Ule qui se exspe- sacrificium mittendus sit, tanquam Pater aut Filius
ctandum in die resurrectionis suse prsecipit,_ipsesibi[ sacrificantibus desit. Primo- ilaque meminisse nos
hostias ab omniDusgentibus offerendas ostendit: utt convenit, in huj'us vocabulo missionis nec inferiorem
agnosceretur sacrificium iilud' esse acceptabile Deo, accipidebere sanctum Spiritum, nec minorem; quia
quod communilerPatri et Filio supplex offert fidelium_ si minor, ulique inferior, et si inferior,utique minor.
puraque devotio. His atque hujusmodi leslimoniis. Hoc autem praemonuimus, scienles ab hoereticis quam
nseretici commoniti, utinam non surdis auribus au- maxime fidei noslroc frequenler objeclum, ideo Spi-
diant, sed veritalem fidei, eoncessa sibi divinitus il- ritum sanctum minorem credendum Patre et Filio,
luminalione cognoscant, ut recepto salutari lumine,t jy quia et a Patre missus est, et a Filio. Porro autem
desinant deinceps in tenebris mortiferac infidelilatiss si misso mittens potior est credendus, cognoscant
errare. Qui cum Filio sacrificium non offerunt, et aj in hoc suam convinci perfidiam, quia sicut a Patre
fide patriarcbarum ac prophetarum miserabili obdu- et Filio niissus legitur Spiritus sanctus, -sica Patre
ratione desciscunt, impie delinquentes, seipsos a se- et Spiritu missus invenitur et Filius. Quod ipse Fi-
metipsis damnatos ostendunt. Aposlolica quippe om- lius et per prophetam, multo antequam mitteretur,
nem hserelicum tali cognoscitur pronuntiatione con- dixit, et postquam missus est, propria lestificatione
demnasse sentenlia. Quod et hoereticus post primam__ firmavit. Nam veniens in Nazaretb, et synagogam in-
' et secundam
correptionem sit omnimodis evilanduss gressus, cum tradito sibi ad legeudura libro Isaioe
(Tit. in, 10), eo quod ejusraodi non solum sit subver- prophetae, illum locum revolveret ubi seriplmn est :
sus, verura etiam suo sit judicio condemnatus.. Sii Spiritus Domini super me, propter quod unxit nm,
qui vero calholiei fideles, hujus sacramenli nunc us- evangelizare pauperibus misit me (Luc. iv, 18): red-
a Huc irrepserant ex margine verba ista,
Propheime quae ideo abrasimus, qma nec in ross, hahentur, nee
testimmhwdewcrificio quod minc in Ecclesia geriturs, guidpara sensui conferunt.
' AD MONIMUMLIB. II. s 186
185
ditovolumme, veritatem prophetiseilliusprsesenlit.es-.A dero in infernum, ades. Et si assumpseropennas meat
tatusest effeclucompletam dicens: Uodie impletaest s ante lucem, et habilavero in novissimo tnaris , etenim
hmcscriplura in auribus vestris (Luc. iv, 21). Sed et alio illuc manus tua deducet me,' eftenebit me dexteratua
a Domino atqueab ejus Spi- "(Psal. cxxxvm, 7).
' ejusdem prophetse lo.co
ritu se missum bis verbis oslendit : Et nunc Dominus CAPIITVII. Tola Trinitas ubique est. Nomine Spiritus
misitme,et Spiritus ejus (Isai. XLVIU, 16). A sequo- qudndoquespiritalia dona gralim significanlur.
quesanclum Spirilummiltidiscipulis, antepassionem Cum ergo, sicut diximus, lola Trinitas unilate dei-
suam hoc modo pronunliat: Cutn uutem veneril Pa- talis suoenaturaliter imraensa infinitaque permaneat,
raclelus, quem ego mittam vobis a Palre Spiritum vc- et sic localiter nusquam sit ut tamen nusquam desit,
ritalis, qui aPatre pmcedil, iite testhnonium perhibebit atque ila sit ribique tota, ut nec per partes creaturse
de me (Joan. xv, 26). Superius autem eumdem Spi- totius particulariter dividi, nec universitate totius
ritum etiam a Palre mitti docuerat : Paracletus au- possit creaturoe concludi, quolies Spiritus sanctus ad
tem, inquiens, Spirilus sanctus, quem miitet Pater in consecrandum sacrilicium a Patre poscilur, prima
nomine meo, ille vos docebilomnia (Joan. xiv, 26). A est fidei ratio, prima esl cunclis Christianis salubriler
Patre ergo et a Spiritu missus est Filius, et a Palre retenlanda caulela, ut sancti Spiritus nullalenus lo-
et Filio missus est Spiritus. Verunitamen, nec Filii JB calis cogitetur aut exislimetur adventus. Fidelibus
nee Spiritus sancti missionem localiter faclam quis- quippe dicitTApostohis : Nescilis quia templum Dei
et habilat in vobis (I Cor. m, 16). Et
quam debet Christianusaccipere, sed illo missionis estis, SpirilusDei
alio loco: Orantes omni lempore in spirilu, et in ipso
nomine, opus inteUigamus manifestalionis indultse.
Sic enim non localiter inissus est Filius, nec localiter vigiluntes (Ephes. vi, 18). Et ipse Salvator discipulis"
mitlitur Spirilus sanctus, sicut nec ipsius Palris est suis dicit: Si diligitis njc, mandata mea servale, eiego
localis adventus. Cum rogabo Palrem, el alium Paracletum dabit vobis, ut
quoquam (al. quoque) lamen
Filius dilectoribus suis non tanlum suum, sed et Pa- tnaneal vobiscumin miernum, Spiritum veritatis, quem
tris promiltat adventum; ait enim : Si quis diligit me, mundus non potest accipere, quia non videl eum, nec
termonemmeum servabit, et Pater meus diligel eum, scit eum: vos autem cognoscelis eum, quia apud vos
et ad eumveniemusel mansionem apud eum faciemus manebit et in vobiserit (Joan. xiv, 15). Unde elPau-
Sicut Pater et Filius lus eutndem rios Spiritum adoptionis aecepisse sie
(lbid., 25). ergo nusquam qui-
dem desunt, et lamen ad quem volunt, venhmt (per prsedicat : Non enim accepislisspirilum serviiulis ite-
rum in timore, sed accepislisSpiritum adoplionisfilio-
gratiam enira veniunt, qui per potenliam nusquam
sic eliam in missione vel adventu rum, in quo clamamus, Abba Pater (Rom. vai, 15).
desunt), Spiritus Fidelibus
itaque, qui lemplum Dei sunt, et in quibus
sancti nullus localis illius accipiendus est motus, sed 'Q ' Dei iiiln bilal, imo qui lemplumsunt Spi.
noslroe credendus est sanctificationis effectus. Nam Spiritus
ritus sancli, sicut Apostolus dicit: Nescitis quia mem-
si localiter secundum Deitatem missus est Filius, aut bra vestra
eliam templumest SpHitus sancli, qui in vobisest,
localitermitti33Putatul'Spiritussanctus, ergo habeiis a Deo (I Cor. ni, 16) ? guibus etiam
Deus Pater -loco (quod absit) credetur inclusus. Et quem
ut in ipso orent atque in
ubi est, quod immensitalem suam Deus ipse taliler idem apostolus mandat
nobis insinuat dicens : Cmlum et terram ego impleo ipso vigilent, quomodo Spiritus sanctus, tanquam
ante absens milti credilur ? cum nec orare condigne
(Jer. XXHI,24), Filii quoque immensitalem propheti- ac
cus nobis sermo commendat. De quo sanctus Jeremias vigilare aliquis possit, nisi se illi Spiritus sanclus
infuderit. Quocirca, sicut dicitApostolus, Spiritalibus
sic loquitur : Magnus est el non habet finem : excel-
'sus et immensus (Baruch. m, 25). El quia ipse est spiritalia comparantes (I Cor. u, 15), et in Spiritu,
qui utique naluraliter 34 Deus est» iih'1 corporale,
virtus et sapientia Dei, de ipso utique dicitur : At- nihil
lemporale, nihil locale, nibil muUhile cogitan-
a ad
iingil fine usque finem foriiler, et disponit omnia . tes, considerare debemus nomine
tuaviler (Sap. vm, 1). Apostolica quoque lenemus Spiritus sancti
nonnunquam dona spiritalis gratisc nuncupari. Nam
prsedicatione compertum, quiain Christo condita sunt in libro Regum : Cum essel Elias divino mu-
ttniversain cmliset hi lerra, visibilia el invisibilia, sive r, legiinus
sive sive nerelransferendus, etdiscipulo, priusquam tollere-
throni, dominaliones, principalus, sive potes- tur, dedissel fiduciam postulandi quod vellet, ille
tates. Omnia per ipsum el in ipso creala sunt, el ipse spi-
Elias acceperat duplicem , sibi postula-
est ante omnes, et omnia in ipso constant (Coloss. i, ritum, quem
vil atlribui. Ubi ulique iiitelligimus spirilus nomine
16). Quid ergo est quod implercsua prsesenlia ne- donum spirilalis gratiocdesignari. Neque enim sub-
in
queal, quo Apostolus universa in ccelis et in terra, saneti potestvelaugerLvel roinui, qui
visibiliaet invisibUiaconstare pronuntiat? Sancli quo- staniiaSpirilus
sicut est sine mitio et sine termino sempiternus, sic
que Spiritus immensitatem Scriptura sic loquitur : est sine
augmento delrimenloque perfectus.
'Spiritus Domini replevit orbem terrarum (Sap. i, 7).
Propter quod et David sanclse Trinilatis unam sub- CAPUT vin. Dona Spirilus sancti ht nobis augen vel
minid possunt, non ipseSpiritus. Siculidem sol plus
stantialiter immeiisitatem non solum corde credens
minusque diversa illuminat, ita et idem Spirkus a
ad jiistitiam, quin eliam ore confitens ad salulem, diversis diversimoderecipitur.
sic cecinit: Quo ibo a spiritu tuo, et a~facie tua quo Cujus tamen dona, secundum ipsius imperscruta-
fugiam? Si ascenderoin cmlum,tu illic es, et si descen- hileniatque.itTeprehensibilem voluntatem, siculw
l$1 -- S. FULOENTH EPISCOPI RUSPENSIS 133
Iiominfous posse augeri credimus, sic in eis posse A Saul quoque propbetiam habuit, et Simpn Magus
minui non negamus. Nam cum dona sunt Spiriius credidit, et baplismi saeramenlum "accepit, nain et
sancti, caritas, gaudium, pax, longanhnilas, bonitas, deemones, dum credunt et -contremiscunt, videntur
benignitus, fides, modestia, continentia (Gat. v, 22); habere fidem, sed niliil eis prodest, quia nonhabeut
e"t cum alii detur per Spiritum sermo sapientiai, alii earitatem. Multi etiam facultates suas pauperibus
autem sermo scientim secundum eumdem Spiritum, erbganles, quia non curaverunt acquirendse caritatis
alteri fides in eodem Spiritu (I Cor. xn, 8); hsec ta- studium impendere, res quidem suas donaverunt,
men omniapossuntin hominibus et augeri etminui. quod ideo nibi! eis profuit, quia seipsos perdiderunt,
Unde est illud quod ipsi aposloli augmentum fidei non acquirendo caritatem, quam acquirere debue-
si.bi aDomino postulant.condonari, dicentes: Domine, runi. His igitur demonstratur indiciis ibi esse Spiri-
aduuge nobisfidem(Luc.xyii, 5). In carilalequoque nos tum sanctum ubi est finis prseeepti, hoc est, cariias.
crescere, ipse beatus demonstrat Apostolus, qui ait: de puro corde, et conscienlia bona, et fide non ficta
Veritatem autem facientes ; in caritate crescamus, in (I Tim. i, 5). Ubi autem cum iide caritas non est,
illo per omnia (Ephes. iv, 15). Quomodo autem in qusecunque dona Spiritus saneli esse posse, ipsum
cariiate crescimus, nisi cum dono gratioa spiritalis vero Spiritum sanctum esse non posse; ac per hoc,
cfementum accipimus caritatis ? Caritas enim Dei dif- B nihil prodesse illorum donorum largitatem, ubi siG
fusasest in cordibus noslris per Spiritum sanctum, qui aliquod donmn Spirilus habetur, ut ipse Spiritus non
dutus esl nobis (Rom. v). Hoc sentitur el de cseteris habeatur. Proinde tales, etsi videntur quorumlibet
spiritalibus donis, qusepro uniuscujusque captu, vel paternorum donorum participes, non tamen sunt hse-
augeri vel minui dicuntur in nobis. Quoniam talium redilatis palernoe consortes, quoniam Spiritus sanctus
crenienta detrimentaque charismatum, secundum id est pignus hmrediiatis nostrm (Ephes. i, 14).Etinhoc
dicuntur, quod quibusdam seu plus seu minus insunt, nos Deus et pater Domini nostri Jesu Christi benedixit
nqn quod in se vel augeri vel minui possunt. Nam et in omni benedictwne spiritali, in cmleslibusin Christo,
sol tantus est cum videtur ab oeulis sanis, quantus sicui elegit nos in ipso, ante mundi constilulionem, ut
cum videtur a sauciis, nee ipse minuitur, cum minus essemus suncti et immaculati in conspectuipsius in
ab oculis turbatis percipitur, nec augetur, cum am- caritate.
plius ocnlis sanis infunditur. Quia" diversitas illa vi- CAPUTx. Recte igilur in sacrificio poscit Ecclesia ad-
sionis' non ex diversitate soiis evenit, sed in diversi- vehtumSpiritus sancti. Christi incarnatione nobispax
tate sariitatis infirmitatisque consistil. Et quamvis et unitas cum Deo est. Per Spiriium sanctum el
Christus natus est et Ecclesia renuta. Cltristus el
imum minus, alterum magis illuminet, ipse tamen Ecclesia. Per Spiritum sanctum unitas esl Christi ei
unum atque idem in se lumen habet, quod unus mi- C Ecclesim. .Per Spiritum sunctum pos mdificamurh\
nus, alter amplius vjdet. Sic etiam Spiritu sancto, in Christo templum sanctum in Domino.
se sine augmento ac detrimento immutabililer per- Dum itaque Ecclesia Spirilum sanctum sibi ccelilus
mauente, duplicem sibi EHseus spirilum poposcit, postulat mitti, donum sibi caritatis ct unanimilatis
in eo quod augmentuni spirilalis gralioe postula- postulat a Deo conferri. Quando autem eongruentius
vit. quam ad conseerandum sacrificium corporis Christi
CAPUTIX. Qui dicuntur tocuti li.nguisangelorum. Qui sancta Ecclesia (quse eorpus est Christi) Spiritus san^
legem docent, et rion faciunt. Ubi carilas, ibi Spiri- cti deposcat adventum ? quoeipsum caput suum se-
tus sanctus. cundum carnem de Spiritu sancto noverit natuni.
Cum ergosancli Spiritus ad sanctificandum totius Sic enim angelico Maria informatur eloquio : Spiri-
Ecclesisesacrificium postulatur adventus, nihil aliud tus sanctus supervenietin te, el virtus Altissimi obum-
poslulari mihi videtur nisi ut per graliam spiritalem brabit tibi. Ideoque quod nascetur ex ie sauclum voca-
in corpore Cbristi (quod est Ecclesia) caritatis unitas biturFUius Dei (Luc. i, 55). Evangelista
quoque
jugiter indisrupta servelur. Hsec est enim principale Matlhoeus eodem Spiritu sancto repletus "affirmat,
Spiritus sancli donum, sine qua quisquis linguis ho- quia cum desponsata essel mater ejus Maria Joseph,
minumangelorumqueioquitur,vehd mssonans,aulcym- i. priusquam convenirenl, inventa est in ulero liabens de
bdlum tinniens, sonum dare potest, vitam habere non Spirilu sancto (Matth. i, 18;. Et ad Joseph sic inemo-
35 potest. Etsi habeat oiiinempropheliam, et noverit rat angelum in somnis dixisse : Joseph, fiii Duvid,
mysteria omnidei omnem scientiam, elsi habeat om- noli limere aecipere Mariam conjugem tuam: quod
nem fidem, ila ut monles transferat, baritatem aulem enim in ea nalum est, de Spiritu sancto esi.
non habeat, niliil est. Elsi distribuerit hi cibos paupe- Quid vero est illius incarnationis dominicse
;my-
rum onines facultates suas, et tradiderit corpus suum sterio factum, nisi ut divisa unirentiir, et- discor-
nt ardeat, carilatem autem non habeat, nihit ei prodest dantia pacarenlur ? Testis est enim Paulus de Chri-
(ICor. xui, 1, 2,5).Namquia legem dicilApostolus, sto : Quia ipse est pax nostra qui fecit utraque unum
ordinaiamperangelos in manumedialoris(Gal.m, 19), ei tnedium parietem macerim, solvens inimiciiias in
linguis locoti sunl augelorum, qui in ore, quoelegis carne sua : legem mandatorum decretis evacvans, ut
sunt (al. legebant), dpeebant, et adversus legem pra- duos ccndut in semetipso (al.
semelipsura) in unum
vis operibus militabant. De quibus ipse Salvator di- novum hominem,3S faciens pacem, utreconciliel am-
cit • Qum dicunt, facite, qumautem faciunt, facereno- bosinuno corpore Deo;'per crucem
inlerficiens inimi-
liie: dicunt enlm et non faciunt (Mat\h, xxni, 5), citias w semctipsQ; et veniens eyangelhavtt
pacem^
189 AD MONIMUMLIB. B. _ K«
his qui longe, el pacem his qui prope, quia in ipso ha- A mur, alio' Ioeo non ad aliud fieri leslalur Apostolus,
bemusamboaccessuminurio Spirilu ad Patrem(Ephe's. nisi ad consummationem sanctorum in opiis ministe-
u, 14). Hoc ergo facturii est~Garitale divina, nt ex rii, ihsedilicationem corporis Christi. Ubi unitalem
ipso Spiritu corpiis illius capitis esset renatum, de "ej'usaeih sedificationis spiritalis, quse in caritate con-
{uo ipsum caput esl jiatum. Et ob hoc necessarium stat,' insinuans ail: Donec occurramus omnesin uni-
nobis est, ut sicut ex.Spiritu saiicto natus est Chri- taieni fidei et agh\li'onis Fiiii Dei; in virum pbrfectum,
stus, quando Deus unigenitus in ulero Yirginis, uni- 37 in mensurammtatis plenitudinis Christi, utjamnon
tus homini tanquam sponsiis processil de thalamo shnus parvuli fiuctuanles, et circumferamuromni vente
suo : sicEcclesia ddnoSpiritus sancli adhsereal Chri- doctrinm, in nequiiia hominum, in astutia ad circum-
sto^ tanquam mulier vho suo, et tanquam corpus venlionemeworis: Veritalem aulem facientes in cari-
capitisuo. Dicitenim Apostolus: Quia Christus caput tate crescamus in illo per omnia, qui est caput Cltri-
est Ecclesim,'ipse salvutor corporis. Et iterum : Quia stus-, ex guo iolum corpus compactum et connexum
membrasumus corporis ejus, de carne ejus et 'deossi- per omnemjuncturam subministralionissecuridumope-
bus ejus, propler hoc relinquet homo patrem et matrem - rdiionem in mensuram uniuscujusquemembrFuuymen-
suam, et adhmrebituxori sum, et erunt duo in carne tum corporis facit in mdificationem sui in caritale
ttna(d. carnem unam) (jGjj/ies.v^i^.-Quodexponens g (Ephes. iv, 15).
adjecit: mcramentum hoc magnum est: ego auiem CAPUTXI. Hmc mdificatiosphilatis reclissime peiilur
\dico in Christo et in Ecclesia.. floc.testimonhun Ve- quando panis et calix consecratur. ,Sanitificalio ta •
teris Testameuli, cum Dominus adversus Pharisseo- men noslra a tota fit Trinitate. Qui„(d) unilqte Et-
rum tentamenta proferret, secutus adjunxit :Jgilur clesia?recedunt, Sviritum sanctum amilluht.
fani non sunt duo, sed una caro. Quod ergo Deus con- Hsec itaque spirilalls oedificatio cprporis ,<.hristi,
jiinxit, homoflotiseparel (Matth. xix, 6). Ul ergo in -illo quse fit in_caritate (cuni scilicet secundumjjpati £e>
sancto conuubio,quodfactumestin thalamo uterivir- tri sermonem, lapides vivi mdificantur in domumspiz
ginaliSjjamnonessentduo, sedunacaro,si)iritaligralia ritalem, hi sacerdotium sanclum offerentes spiplules
factum, est. Hoc.etiam ut indisruplum jugiter tenea- Iwstias,,accep.tabilesDeo per Jesutn Christum\I Petr;
lur, spiritaiis gratia operalur,; quia ut capiti suo in- s5 5]), hsec, inquara, ocdificatio spirilalis, inmquam
hoereathssc unitas corporis, et ut sciens quia omnei opporluniuspeliturquam cum abipsoGliristicorpqrt.
qui se elongaut ab ipso peribunt, etquia perdet .omnei (quod est Ecclesia) in sacramento panis .et c_jlicis.ip-
qui fornicantur ab eo, possit ipsa caste ac suavitei sum Christi corpus ct saiignis offertur.-.CaZia;,enim
dicere: Mihi autem adhmrere Deo bonum est (Psal, quemMbimus^communicatio,sanguinis Ghrisli.gst, et
IAXII, 27). Et rursus: Adhmsit anima.mea posl te . panis quem frangimus, porticipaiiq corporis Domini
^
(Psal. LXII,9). Illa .caritas Dei facit, qtxmdiffusa esi est: quonibm unus panis, unum corpus multi sumus,
in cordibus noslris per Spiriluin sanclum, qui dalus esi omhesquede uno pane purlicipamus (I Cor. x; 16). Et
nobis (Rom. v, j?). Per hunp Spiritum sanctum lanta propterea petimus ut scilicet ea gratia qua faclum
est unitas Cbrisli et Ecclesiac,ut cum elecjionis Vas est ut Ecclesia.Christi corpus fieret, eadem gratia
dieat: Quia Chrislus caput.esl cprpgris Ecclesim (Co- fiat ut qmnia menibra, caritatis, manenle compagei
loss. i, 18), ipsum lameu corpus Christi non dubitet in unitate corporis perseverent. Hoc autem dignepe.
Christum veraciter appellare. Denique sicj.ait ad Co- tiinus illius in nobis doho Spiritus fieri, qui est unus
. rintbios scribens : Sicut enim cdrpus ,unum est, ei Spiritus et Patris_^etFilii: quia sancla naturalis tini-
membra habel mutta, omnia autem membra corporit tas et sequalilas el caritas Trinitalis, quoe unus solua
cuth sint mutta, untim est corpus, ii'a el Christus (I Cor, et verus est Deus, unanimilale sanclificat, quos ado<'
xii, 12). El ut ostendercl quia hoc cbrpus quod sic ptat. In illa quippe una substantia Trinitatis, unitas,
est Ghristi, ut Christus sit, cum multa meriibra ha- cst ih origine, sequalitas in prole, in carilate autem
beat, non nisi gratia sancti Spiritus unum permaiieai unitalis sequalitatisque communio; nullaestdivisio
atque consistat, sequitur statim dicens : Eienim ih illius unitatis, iiul.ladiversitas illius scqualitatis, nul-
•unOspiritu omnes hos inunum corpus baptizaii sumus. . lum fastidiuih illius caritatis: ibi cuim nihil discre-
sive Judcei, sive genliles, sive servi, siveliberi: et omnei pat, ijiiia scqualilas cara el una, et unitas sequalis et'
unum spiriiumpotavimus. (Iv., i 5)Ipsa ergo grati aspi- eara, et caritas sequ'alis"alqueuna, natuialiter et in-
ritalis per iinitatem pacis et caritateni corpus Cliristi commutabilifer-perseveral. Quia igitur cx ipsa {si
per dies sirigulos sedificare non desinit, quaain utero dicenduni est) commtinibne SpiritaS sancti, carilas
- Manas virginis doriuriisapienlise, quodesl capiilbujus una demoristratur Palris et Filii, quam communio-
corporis, fabricavit. Unde nos ijuoque iri ipso sedifl- hem beatus Apostolus tali sermoneconimendat: Gra-
cari beatus Apostolus his verbis ostendit: Ergo jam tia Domihi Jesu Cltristi, et carilas Dei, et communica-
non esiis hospites ei adveiim, sed estis civessanctofum tio Spiritus sancti sil cum omnibusvobis (II Cbr.ult.,
et domestici Dei, supermdificati supra fuiidamenlum 15); etalio loco : Si quod soialium caritalis, si qua
aposloloruni el prophetarum, ipso summo angulari la- communibalio Spirilus (Philip. n, 1), prbpler hric
pide Chrisld Jesu; hi qUoomnis mdificatio constructu dicitur : Quia carilas Dei diffusa esl in bordibus 'no-
crescitin templum sanctum in Domhw, in quo et vos -sfris, pef Spirilum sanclum, qui datus est nobis [Rom.
comdificaminiin Mbilacutum Dei, ifi spiritu (Ephes. v, 5;. Spirilus quippe sanctus, qui unus est Patris
•ja.19). Hanc oedificationem?qua in spiritu sedifica- (3.Filii, hoc dperalur in lus cjuibus gratiam tri}mi(
191 - S. FULGENTH EPISCOPI RUSPENSIS 192
adoptionis divinae, quod operatus est etiam in illis A in sola ijatholica Ecclesia per manus impositionem
qui in libro Actuum apostoloruminveniuntur eumdem dari dicitur, nimirura hoe intelligi majores nostri
Spiritum accepisse. De quibus dicitur : Multiludinis voluerunt quod Apostolus ait: Quoniam caritas Det
autem credentium erat cor et anima una (Act. iv, 52): diffusa est in cordibus twstris, per Spiritum sanctum
unum enim cor et animam fecerat multiludinis cre- qui dalus est nobis. s Subsequenter aulem etiam,
dentium in Deo qui Patris et Filii unus est Spiritus, quod Judas apostolus in Epistola sua posuit, remoto
et cum Palre ac Filio unus est Deus. Unde et Apo- dubitationis ambiguo, sanclus Augustinus exposuit.
stolus hanc spiritalein unitatem in vinculo pacis sol- Judas enim apostolus dicit: fli sunl qui segregantse-
licite dicit esse servandam, sic Ephesios monens : melipsos, animales, Spiritum non habentes. Et beatus
Obsecro itaque vos ego tiiiicfus in Domino, ul digne Augustinus de caritate Dei, quse diffusa est in cordi-
ambuletis vocatione qua vocati estis, cum omni humi- bus nostris per Spirilum sanetum, qui dalus est no-
litate et mansuetudine, cum patientia, supportantes bis, dicit: i Ipsa est enim carilas quam non habent
invicemin carilate, solticili servare unitatem Spiritus _ quiabEccIesioecatholicsecommunionepreecisisunl. i
in vinculopacis, unum corpus et unus spiritus (Ephes. An quisquam dicturus est, aliud esse Spiritum sane-
iv, 1). Hunc Spiritum discedendo amittunt, si qui tum per manus imposilionem redeuntibus htereticis
aut perhdia depravali, 38 aul snperbia inflati, ab B dari, quam spiritaU sacrificio divinitus tribiii? Hoe
unitate corporis Ecclesise segregantur. Quos Judas autem qui senlit, aut dicit, profecto nOndumintelli-
aposlolus sine hoc Spiritu esse evidenler ostendit, git, qualiter semetipsos exhibeant' hostiam vivam.
dicens : Ri sunt qui segtxgant semetipsos, animales, sanctam, Deo placentem, si qui schismalicorum et
Spirilumnon habentes (Jud. 19). Hi enim quia ani- haereticorum, mortiferum reliuquenles errorem, ad
ttiales sunt, ideo Spiritum non habent. Propter quod calholicse veritatis redeunl unitalem, ubi offerenles
Paulus apostolus dicit: Animalis homo non percipit sacrificium Deo spiritum contribulatum ipsi sunl ho-
Qucesunt Spiritus Dei (I Cor. n, 14). Tales itaquefa- slia viva, sancla, placens 39 Deo. Quia per contri-
ciles sunt ad divisionem, quia Spirilum non habent, tionem humiliali cordis in unitatem membrorum re-
in quo uno membra Christi caram servant spiritali- deunt illius gaeerdolis qui dilexit nos, sicut "dicit
ter unitatem. Unde manifestum est apud omnes hse- Apostolus: El obtulitsemetipsum pro nobis oblatio-
reticos Spirilus sancti gratiam non esse, nec eorum nemet Iwstiam Deoin odorem suavitatis (Ephes. v, 2).
sacrificia, quandiu hseretici sunt, posse Deo placere, Ut autem redeant et spiritale sacrificium fiant, caritas
neque spiritalis gratise sanctificationem sacrificiis eo- Dei facit quse diffusa est in cordibus noslris, per Spi-
rum tribui qui offerunt ab ecclesiastici corporis uni- ritum sanctiim qui datus est nobis. Solius itaque ca
tate disjuncti: solius enim Ecclesioe Deus delectatur Q tholicse verilatis et communionis sacrificium Deus
sacrificiis, quse sacrificia (al. quam sacrificium) Deo libenter accipit: quia dum caritatem suam per Spi-
facit unitas spiritalis : unde (ubi) etfideiveritasnullara ritum sanctum diffusam in ea custodit, ipsam Eccle-
eredit in Trinitate distantiam, et pacis tenacitas fra- siam sibi gratum sacrifieiuih facit, quse ipsum semper
ternam servat in caritale concordiam. poscit gratiam spiritaUs carilatis accipere per quam
CAPUTXII. Caritas Dei diffusa est in cordibus nostris se poscit hostiam yivara, sanclam, Deo placentem
per Spiritum sanctum. Qui ad unitalem Ecclesia jugiter exhibere.
redeunt, exhibent se hosiiam vivam Deo placenlem. CAPUTXIII. Quarta qumstio Monimi de
supereroga-
Ne quis autem nos putet, dum Ecclesia in sacrificii ' tione Apostoli. Expositio beati Ambrosii,libro vn in
prece Spiritus sancti deposcit adventum, incongrue iv JLUC.Exposilio B. Optati ante mediumlibri sexli.
sancti Spiritus vocabulo caritalem intelligere, quoe Scribis proeterea de illo Apostoli loco , ubi ait:
diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, De virginibus aulem prmceplum Domini non habeo,
qui datus est nobis, commodura duximus paternis consilium autem do. Quod consilium in epistola
definilionem noslram proemunire sententiis. Sanclus quam ad te nuper scripsi ad illud pertinere memora-
enim Augustinus in libris de Baptismo (tib. in, cap. vi quod, duobus denariis a Domino acceptis, fidelij
16), cum quoestionemde hsereticorumj-eceptionesine " stabularius supererogavit (Luc. x, 55): Cuj'us loci
baptismatis iteratione versaret, in tertio ejusdeni sensum , licet non ila a sancto Auguslino posituni
operis Iibro, inter alia sic dicit:-c Spiritus autem asseras, alios tamen illuslres viros laliter hoc po>
Banctus, quod in sola calholica Ecclesia, per manus suisse confirmas. Est quidem verum: quia sanclus
impositionem dari dicitur, nimirum hoc intelligi ma- Augustinus hoc dixit ab Apostolo supererogatum,
jores nostri voluerunt, quod Apostolus ait: Quoniam quod cum secundum prseceptum posset, si vellet, dcs
carilas Dei diffusa est in cordibus nostris, per Spiri- Evangelio vivere, maluit lamen non solum sibi, sed
tum sanctum, qui datus est nobis (Rom. v, 5). Ipsa et his qui cum illo erant, propriis manibus laborare,
est enim caritas, quam non habent qui ab Ecclesise sicul Ephesiis veraciter dixil:. Ipsi scitis , quoniam
catholicaecommunionepREcisisuiit. > Attende, quseso (al. quomodo)ad ea qum mild opus erant, eljiis qui
beatissimum Augustinum in sanctisScripturis divini- niecumsunl, tninisiraverunt manus istm, Et omnia
tus eruditum, quomodo uno in loco non solum sancl oslendi vobis, quoniam sic luborantes oportet suscipere
apostoli Pauli, sed etiam sancti Judse apostoli sen- infirmos (Act. xx, 54). Nam et Thessalonicensibus
sum, in sancti Spiritus nomine, mirabiliter aperuit, scribens, Memoresenim eslis, inquit, fratres, laboris
Ait enim simerius : « Sniritus autem sanclus, quoc (al. laborem, ete.) nostriet fatigationh, nocte ef di(
i93 AD MONIMUM LIB. 11 194
operantes,ne quemvestrumgravaremus(IThess.m,B), A posuit hsec: c Quod infenora arcoe bicamerata et
nam et ad Corinthios hanc dicit mercedem suam, ut tricamerata conslruuntur, sicut ex omnibus genti-
Evangeliumprmdicans,sine sumptu ponat Evangelium bus vel bipartitam multiludinem congregal Ecclesia,
ut non abutalur potestale sua in Evangelio (I Cor. ix, propter circumcisionem et prseputium, vel triparti-
18). Cuin ergo hoc sanclus Augustiuus compelenter tam propter tres filios Noe, quorum progenie reple-
et congrueposuisset, non tamen incompetens videri tus est orbis. »In quintodecimo autem libro de Givi-
aut incongruum debet, quodsahclus Ambrosiusbeati tate Dei, memoratse arcae pro loci opporlunitale ag-
Pauli supererogationem vel in sermonibus atque gressus exponere sacramentum, post aliqua, in hoc
cpistolis ejus, vel in nimio Iabore mehtis et corporis quod dicilur bicameratam et tricameratam arcam
collocavit. Sanctus autero Optalus Milevitanus, iu Noe debere conslrui, illius expositionis qusc in libris
sexto adversus- Parmenianum Iibro, consilium de adversus Faustum Manichoeumcontinelur, indidit
VirginibusPaulum supererogasse testalur his verbis: menlionera , hoec subsequenler adj'iciens : c Et iieri
Virginilas enim volunlatis res est, non necessitatis. quidem potest, ut et nobis quispiam et alius~alioex-
Denique stabularius ille apostolus Paulus, cui con- ponat hoecaptius. Dum tamen ea quoe dicuntur ad
fossus peccatorum vulneribus populus commendatus hanc, de qua loquimur, Dei civitatcm in hoc soeculo
est, duos denarios quos erogasset (al. erogaret) ac- B maligno, tanquam in diluvio peregrinantem , omnia
ceperat, duo seilicelTestamenta. Hoecper doctrinam, referantur, si ab ejus sensu qui ista conscripsit, noh
quasi sumptus impendit. Docuit quomodo conjugales vult longe aberrarc qui exponit:' exempli gratia,
Christiani debeant vivere, de (al. a) quo cum quoe- velut si quispiam quod hic scriptum est, inferiora
reretur quid de virginibus prseciperet, respondit, bicameratam et tricameratam (al. bicamerata et tri-i
tibi de virginibusnihil essemundalum (I Cor. vn, 25). camerata) facies eam , non quod ego in illo opera
Confessus est, se duo Teslamenta, boc est duos de- dixi velit intelligi, quia ex omnibus gentibus Eccle-
narios erogasse. Expliciti eranl quodammodo sump- sia congcegalur, bicameratam diclam, proplerduo
lus, sed qui saucium commendaverat, promiserat se genera hominum, circunicisionem scilicet et prsepu-
redditurum quidquid in cura amplius erogasset post tium, quos Apostolus et alio modo dicit, Judmos el
impensos duos denarios. Non prsecepla, sed con- Grtecos (Galat. m) ; tricaraeratam vero , eo quod
silium erogat Paulus ad virginitatem. Nec impe- omnes gentes de tribus filiis Noe post diluvium re«
dimento est volenlibus , necnolentes impellit aut paratoe sunt. Sed aliud dicat aliquis, quod a fidei re-
cogit. gula non sit alienum. Nam quoniam non solas (al.
CAPUT XTV.Ecce unus locus Apostoti a tribus sanclis solum) in inferioribus mansiones habere arcam vo-
tripliciter esi expositus. Quin etiam idem locus ab C luit, verum etiam in superioribus, et hoecdixit bica-
uno doctore diversimodereperilur expositus. Varia merata, et in superioribus superiorum, et hsecappel-
Augusliniexpositio de arca Noe. Ulile est diversos lavit tricamerata, ut ab imo sursum versus tertia con-.
circa unum sensus allegare, sed non diversa fide.
swgeret habitalio, possunt Jiic intelligi et tria ilia
40 Oum itaque hic beati Apostoli locus tripartito qusc coramendat Aposlolus,fides, spes, caritas (I Cor.
sit modo a tribus quos nominavimusviris sanclis ex- xiu, Possunt eliam multo convefiienlius tres
15).
posilus, quisquis unnm modum ex bis tribus posuerit, illseubertates evangelicse,tricena,sexagena, centena,
a verilate utique non dissentit, neque enim necesse ut in infimo babitet
41 pudicilia conjugalis, supra
.est ut quod multipliciter intelligilur, in omnibus vidualis, hac superior virginalis, et si quid
alque-
scriptis multipliciter inseratur. Nam et ipsi sancli, aliud secundum fidem civitatis huj'us inlelligi el dici
quorum minislerio Deus Scriplurarum suaruni digna- potesl. Hoc-etiam de cceteris quoe hic exponenda
tus est aperire secreta, dixerunt pleraque non uno sunt
dixerim, quia elsi hon uno disserunlur modo,
modo tantum, sed mullipliciter, sine offensione dun- ad unam tamen calholicie fidci concordiam revocan-
taxal verae fidei non iridecenter intelligi. Sicut ipse da sunt. i
beatus Augustinus in mysterio arcse Noe fecisse co- '
Rursus idem beatus Augustinus in libro primo
gnoscitur adversus Faustum : namque Manicheeoas- j) (Cap. 5) de Trinitate- asserit ulile esse plures libros -
serente, in libris Veteris Testamenti nihil de Christi a pluribus fieri diverso stylo, non diversa fide, eliam
in carne vera futuro adventu prophetice contineri, de qusestionibuseisdem, ut ad pluriraos res ipsa per-
ostendens idem beatissimus Augustinus nostram ve- veniat, ad alios sic, ad alios autem sic. Si ergo illa,
terem Scripturam propheticis de Christo significatio- quse de arca Noe beatus Augustinus uno loco duobus
nibus plenam, et ob hoc divinitus inspiratam, sic in- posuit modis, a duobus hominibus singula assumpta
ter csetera illud exponit, quod memoratam arcam singulis ponantur in locis, nonne uterque digne le~
bicameratam et tricameralam Deus imperat con- nax prOnuntiabilur veritatis ; si tamen sic ulerque.
slruendam, ut in libro de Civilate Dei quintodecimo, unum horum suis inditum diclis videatur astruere,
duobus aliis modis ejusdem loci mysticam explana- ut illud quod aUter in suis dictis seque veritati eon-
tiouem , non doctis humanse sapientise verbis , sed
gruum ponit, magis pacatus approbet quam conten-
vere (sicut Apostolus dicit) in doctrina spiritus, non tiosus impugnet.
minus dulciter quam mirabililer explicarit. Quod ut CAPUT xv. Responsio ad qumstionemMonimi de su-
facilius aguoscalur, ulriusque operis, sicut ab eo po- pererotjiilionePauli.
sita sunt, verba subnectam. Igilur adversus Faustum Quocirca, carissime. licel ille sensus, qui a ttie po
i% S. FULGENTII EPIS.COPIRUSPENSIS 496
situsest, forsitan in sancjli Auguslini djclis non.m- iA gatione Apostoli, sive quod sanctus Ambrosius, seu
yeniatur, in sancti Optali tanien libris (sicut ipse me- quod sanctus Auguslinus, sive quod sanclus Optalus
cum iiosti) aperlissime positus invenitur. Nec tuani senseruht, a riobis quoque salva veritate fidei sentia-
prudenliam lalet eorura quoca sanclis Patribus , qui lur. Quoniam si digne credilur, duobus denariis ae-
fidei catholicse rectam in doctrina sancti Spirilus ceptis , aliquid supererogasse Paulum', in eo quod
regulam defenderunt diversis modis , vel in exposi- proprii laboris suhiptu Evarigelium proedicans, sti-
tionibus, vel in detensionibus suis, inveniuntur posita, pendium sibi dpbitum a fidelibus non exegit; digne
quidquid a nobis ponatur , ita nos illius loei astruere eliam supererogasse aliquid creditur, in eo quod de
veritaii
i congruum . i r ' ut aliis Patrum
',,.? :tii,i seiisum, >• sententiis Virginibus prseceptum Domininon habuit, sed consi-
reque verilati congruis rion denegemus assensum. lium dedit. Utrnmque sine diiliioillphabens Iargiente,
Neque enim a verilate recedilur, si in hac superero- a quonisi accepissei, supererogarenonposset.

LIBER TERTHJS.
DB VERA EXPOSITIOK^ ELLIUS DICTI BVANGBIiIOI : ET VBRBUM ERAT APUD DEUM.

CAPDTPRUIOM. Laus carilalis. Argumenlumtertii libri B Dei (quod Deus est) credendum quidem apud Patrem
conlra Arianos,. super illo dicto El Verbum erat esse, non in Patre esse, et ob hoc hec unius esse
apud Deum.'Arioiii pulant atiud esse, apud Deum
in Deo. eum Patre substantise : quoniam quidquid sic apud
quam
aChristifamulis aliquem est, nt in illo non sit, profecto sic apud il-
420uoties, dileclissimeMonime,a lum esl, ut unius cum eo subslanlise esse non ppsslt.
Virlusconsideraturacperpendituf caritalis,nonminus Hscc est eorum ratiocinatio, ralioni conlraria".'Haec
inveniturmirabilis quam suavis. Quis enim eam non
aut ea non sar- legalis disputatio legi Dei intolerabiliter inimica.
mirelur, quis admodumdelectetur, cujus CAPOTII. Absurdumest de Deo secundum corporalia
cinacumportatur,iionfatigationeanimumdebUitat, sed dispuiare. Aplitts fuisset exemplumdeflalu narium,
alacritate confortat? Ipsa enim cum onerat, sublevat, quam de birro in-manibus. • -
et miro modo, quem onerat, non permiltit comprimi, Hinc donante Christo aliquid seribere, meus exci-
quem sublevat, non sinit extolli. Hoecme tibi proele- -latus est animus, ne virulentis sermonibus parvulo.-
ritum debitum, cum Domini adjutorio, persolventem, rum perturbetur auditus, pertinet enim ad nostroe
rursus efficil debilorem. Jam enim de quatuor quse- servitutis officium, adversus nascenlem pestilentiam
stionibus quas mihi miseras pertractandas, illo adju- cujuslibet opinionis mortiferse salubria divinorum
vante qui sapientiam prsestat parvulis, duos libros _ eloquiorum remedia prseparare. Itaque cum sanctus
absolveram cupiens tibi reddere quod debebam. Sic Apostolus sollicite fideles prsemoneat, dlcens: Vi-
repente cujusdam assertionis Arianse meas aures dele ne quis vos decipiat per pldlosopliiamet inanem
perstrinxit opinio, quse tanto magis inutiji est adin- fallaciam, secundumtradilionem hominum, secundum
ventione genila, quanto magis reperilur ab omni in- elemenlamundi, el non secundum Christum: quia in
telleclu , non solum divinarum Scripturartim , sed ipso inltabitat omtds plenitudo divinitatis corporaliter
etiam ipsius -humanilatis externa. Comperi quippe (Coloss. n, 8), isli e conlrario, non solum prseterito
quamdam eos deinilio Evangelii secundum Joannem, tempore philosopbise mundialis sectantes errorem
iusolitam nunc serere (al. inserere, al. quocrere) secundum elementa mundi, de Deo existimaverunt
quscstionem ; ut illudquod dictum est, In principio dispulandum, sed ita sunt totius ranc religionis
erat Verbum, et Verbumerat apud Deum, et Deus erat oblili, ut cum de Deo disputant, nec ipsa elementa
Verbum (Joan. i, 1), ita inlelligendum atque expo- muodi istius coi'poralis attendaht: ac sic, duniocu-
nendum putent, ut id ipsum Yeriram apud Patrem los inlelligentise eliam cohlra ea quse videnlur per-
esse, non in Patre esse, sed exlra Palrera esse acci- tinaciter claudunt, nunquam invisibilia Dei per ea
piendum cxistiment: ila ut quidam eorum (quantum qumfacia sunt, intellecta conspiciurit.Quid enim po-
auditu comperi) dum de his duabus prseposilionibus, D test absurdius dici quam ul cum de Deo quis dispu-
hoe est iu et apud, inler eos orirelur quodam die tal, non nisi de crassioribus lantum corporibus
confliclus, accepto cujusdam birro , et in mauibus documenta disputationis assumal? Magnum enim
retenlo, interrogasset an in illo esset cum apud il- quiddam sibi iUe visus est invenire, cum accepto
lum esset birrus ille , quem ipse retineret. Atque birro et manibus retento inlerrogassel utrum, sicut
hunc (hinc) suam quasi sententiara firmaturum hac apud illum esset, ita In iUocsset!Uxinde docere vo-
sermonem suum definilione elausisse, cum gliquid in lens quemadmodum birrum apud hominem, sic esse
nobis esse dicitur, inlra iws inteliigendum, dum vero "Filium apud Palrem, ut quia birrus apud hominem
apud nos esse dicitur,-exlra nos accipiendum. Et quia esse possit, in homine aulem esse non possit, ila
birrus-ille, quem ipse retinebat, sicapud illum esset, "Filiussit quidem apud Patrem, -sednori sit in Patre.
ut in illo non esset, ac per hoc, ex eo quod apud ii- Rogo si de corporibus islis contrectabiiibus aliquid
lum esset, non tamen in illo esset, exlra illum, 4_J$ in exeraplum disputans delectabatur assumere, licet
lioninlraillum esset: eodem modo Verbum quoque illi adversus verilalem dispulanti, elementa qiioe a
6 Et Christi famule. Sic cod. mss. Thuan.. Vict.: sed Corbeiense ms. babeL a Christi famulis*
497 AD MONIMJJMLIB. III. iSS
veritate facta sunt, non possent ullatenus suffragari, 4 qua" dicit de Deo: Quoniam ex ipso, el per ipsum, et
tamen ut tolerabUe aliquid dicere videretur, ut de in ipso suht omnia, ipsi gloria in smcula, amen (Rom.
cseteris taceam, cur birrum, quem manibus tenebat,' xi, 1.5)? Ecce omnja Paulus ex Deo, et per Demn, .et
ostendit, el non saltem flatum, quem naribus carpe- in Deo esse testatur, Verbum vero apud Deum esse,
bat, altendit? Quia sibirrusiUe posset dici apud Joannjs cvangelislseproedicationedignoscitur; si afe
iltum esse, et non in illo esse, flatus iste tamen, quem tem secundum Arianorum sensum, omne quod in
ex aere carpimus, cum eum spirando percipimus, et Deo est, interius est, et omne quod apud JDeumest,
apud nos est, et in nobis est: et quidquid ejus re- exterius cst, quoniam Arianus Verbum, auod apud.
spirando reddimus, cum reddiderimus, nec apud nos, Deum est, non in Deo esse, sisd exterius esse credit.
nec in nobis habemus. An forte dicturus esl, aeris Hoc reliquum est ut omnibus quse in Deo sunt, Ulud
istius elementum, cum spirando accipimus, in nobis quod apud Deum esl, inferius prsedicetur *hpc autem
tantum esse, non etiam apud nos esse?Dicat'ergo, recepto (quia de Verbo scriplum est: Omniaper ip-
quando apud nos possit esse, an cum eum reddimus, sum factasunt), ipsa erit secundum Arianos reclitudo
et eum in nobis non habemus? Sed hoc puto, quia iidei, ut prseponenda sit factura factori. Quis jam
nec de birro illo dicere audebit, si tamen eum illi a non cernit iri quod prsecipitium improvidi homines
quo acceperat reddidil. "Videt enim quia eum tunc n cadunl, qui verse fidei resistentes, perfidiam defen-
apud-se habuit, cum aceepit; postquam autem red- sare contendunt? Quid ehim aliud talibus vcrbis agi-
didit, apud se habere jam destitit. Sicut enim ac- tur, nisi rit Jiujus defensione sententioe, conditionis
ceptione factum est, ut quod non habuit, apud se suse ac redemptionis oMita, semetipsam Filio Dei,
haberet, ita redditione factum est, ut quod apud se non solum sequare, sed et praeferre audeat creatura 1
habuit, non haberet. Proinde si birrum dixit, non in Miror autem, quomodo non considerant, & quibus
se esse, sed-apud se esse, hunc tamen flatum, quem Ulud asseritur, qnam delerior ex eo fruclus nefandsa'
de circumfuso aere vicissimsumimus et _J,i|,reddinius, blasphemioe nascatur. Aiunt enim : t Quod in Deo
mihi videtur quia non dicet, nou esse apud hominem, cst, interius esse credendum, quod autera apud Deum
cum est in homine, quia tunc eum homo apud se et cst, exterius sestimandum. Quocirca si illud quod
in se habet, cum eum accipit spirando. Cum vero re- .apud Deum «stj et exlerius esl, non est eredendum
spirando reddit, sic eum apud se non habet, sicutnee unius cum Deo naturoe , dbnsequens est ut illud
in se hahet. qnod in Deo est, et inlerius est, unius eredatur cum
CAPDTm. Falsum est igilur, Verbum quoclapud Deum Beo substanlise. > Ad hanc igitur conclusionem ra-
est,extraDeum esse, non in Deo. Sunima absurditas tiocinatio ista perducilur, ut sicut Verbum, pro eo
nos esse inlerius Deo, Verbum aulem exterius. Alia
absurditasut faclura proponatur factori. Major ilem p quod apud Deum est, ab ejus natura separatur: ita
absurdttas sequilur ut crealura unius sit naturm cum creatura, pro _&5eo quod cst in Deo, unius credatur
creatore. naturse cum Deo. Unde convincuntur illa ^seiitire,
Frjustra igitur in illa disputatione, de hoc quod die- quibus nos et Filio audeant prceferre, .et Patri co-
tum est: Verbum erat apud Deum, asserere voluit nenlur
oequare. Sic totjjm confundunt, gui a veritato
quod in aliquo est esse semper interius, quod apud dissentiunt. Ecee quibus senlentijs error infidelisas-
aliquem est esse semper exterius, cum flatus re- seritur. Ecce quibus adiiiventionibus fidei veritas im-
ceptus in corpus, sie in homine sit, ut apud hominem pugnatur.
sit. Et rursus e corpore redditus, ila non sit apud
CAPUTIV.-Dixerunl upud se cogitantesnon recle. Apud
hominem, quemadmodura non est in homine. Minus • se-dicere, esl idem
quod inira se dicere. Similiier
enim atlendit in hoc, quod absurdo nitebatur asse- idem est dicefe intra se, et cogitare apud se. Ideni
rere documento, quam grayior eum subsequenler denique est apud secogitare et cogiiare iii cordesuo.
absurditas teneret innexum. Etenim cum dicitur : Sed quibuslibet arietibus Ecclesiam sanctam iise-
In principio erat Verbum, el Verbumeral apud Deum, retici quatere nitanturj certi sumusEdeDominp Deo
el Deus erat Verbum. Si exterius est omue quod apud nostro,. quoniam civita'tem supra montem cpnstitu-
Deum est, et interius est omne quod in Deo est; tam subyertere non yalebunt. Imo seipsbs prorsus
quid illi disputatori peritissimo reslai, nisi ut nos po- D subyertunt et exterminant, qui Deum verura Dei uni-
tiores FiUo Dei esse contendat? Dieit quippe Apo- cum Filium contumeliosis assertionibus exacerbaht.
stolus de Deo : Quia in ipso vivimus, et mbvemur,et Nec ab ihjuria temperant etiam Patris, dum ingrati-
sumus (Act. XVII,28). Et alio loeo : Unus Deus Pater, ficenliam reddunt gratise Salvatoris. Quapropter con-
ex quo omnia, et nos in ipso (1 Cor. vm, 6). Nuncj'am gruum videtur ut cx aliis Scripturarum locis verbi
i quisquis iUe est qui sub Chrisliano homine non me- hujus jntelligenlia requiratur, ut appareat, utruni
tuit adversus Christum tam temere disputare, cum quidquid apud aliquem esse dieitur, debeamus, secun-
'
audit 'Verbum esseapud Deum, et nos esse in Deo, si dum itlorum sententiam, seroper exterius sestimare.
audet, dicatTerbum esse exlerius, et nos interius. In libro Sapientise legimus dictum de quibusdam :
•Quod si dicendum existiinat, ipse de suis dictis ju- Dixerunt apud se cogitanies ndn recte {Sap. n, 1);
diciunt ferat; neque enim iri taU sermone judex buius loci ab Arianis exigimus ralionem, ntrum qui
iquoereudus est aUus, quando ipse qui hoc dieit a apud se cogilal, intra se an extra se cogite.l? curn
'seipso rit profeeto culpandus. Quld iterum respon- hominis cogilalio uon solum extra corpus liomiiiis
•debitadversus illam ejusdem beati Pauli sententiam, noii sit, sed nec corporis aclio sil. Enim vero quia icf
199 S. FULGENTH EPISCOPI RTTSPENSIS 200
1
ipsum quod cogitatio dicitur non solum non extra Aaliud esse, apud se aicere, nisi in corde dicere.Ait
r.ominem, sed nec in ipso corpore hominis inveni- enim : Quce dicitis in cordibus-veslris (Psal.iv, 5).
tur, quis non videat cogilatioiiem solius esse animse, Quod si aliter distinguere voluerint, ut ipsum apud
cui per rationalem virlutem divinitus datum est co- se, non prsecedenti sermoni, sed subsequenii conjun-
gitare? In homine quippe cogitando dominatur ani- gant, ut prsemittentes dixerunt, interjecto silentio,
mus, operando autem servitium exhibet corpus. Ibi postmodum inlerant illud quod dictum est, Apud se
est enim homini dala cogitalio, ubi est inserta boni cogitanles non recle (Sap. u, 1), etiam hinc increpa-
malique discretio. Interior igitur homo cogilalionis tionem Salvaloris audianl, et cordis esse cogitationes
officiiim gerit, qui etiam inleUigendi virtutem ad agnoseant; ait enim : Quid cogilatis mata in cordibus
iinaginem Dei creatus accepit. Cum ergo apud se vestris (Luc. v, 22) ? Alio quoque loco idem Dominus
homo cogitat, non extra se, sed intra se cogitat, qui docet: Quia de corde exeunt cogilationesmulm(Matth.
non extra se cogitaret, etiamsi ad exleriorem liomi- xv, 19). Et denuo dicit: Quia bonus homo de bono
nem cogitatio pertineret. Quanto magis, ergo inlra thesauro cordis sui profert bona: el malus Itomo de
se cogilat, quandoquidem non exterior homo, sed malo thesauro cordis sui profert maltt (Mallh. xn, 55).
interior cogilat. Qui lamen secundum' Scripturoe te- Jamne cognoscunt in quaulo errore versentur qui
stimoniuni apud se cogitare dicltur, quod ntique non jj Verbum apud Deum, non inlerius, sed .cxterius asse-
in exterioris, sed interioris hominis officio reperilur. rere moliuntur ?
Ait enim Scriplura, sicul supra j'am positum est: CAPDT v. Apnd Deum nota est et apud hominesmemo- .
Dixerunt apud se cogitantesnon recle. Quid est aulem ria ejus. lntroibo ad eum, et ad ettm reniemvs et
apud se dicere, nisi in corde suo dicere ? Propier mansionem apud eum faciemus. Sic Verbumel apud
Deum elinDeo esl. Sicidem eslinDeo,etapudDeum
quod alibidicitur: Qum dicilis in cordibus vestris, etin noixest iniquitas. Unus el idem spiritus in Moyse,
cubilibusvestris compungimini(Psal, iv, S). David et Paulo.
." Hoe est ergo apud se dicere, quod est intra se di- Rursusin eodemlibro scriptum de sapientia legi-
cere. Unde el Pharisoeus ille qui Dominum poposce- mus : Immortalis enim est memoria illius, quoniam et
rat ad vescendum , cum ingressa mulier peccalrix apud Deum nota est, et apud Iwmines (Sap. iv, 1).
lacrymis rigai-et, et capillis pedes tergeret Salvatoris, Quomodo autem apud homines nola est, si non intra
qui intra se cogitabat, intra se utique dicebat quod homiues, sed exlra homines esl? Cum nisi in animam
cogitando dicebat. Ait enim evangelista : Videns hominis intraverit, nota homini esse non possit. De
•auiem Pharismus, qui vocaveral eum, ait intra se di- ipsa quippe sic dicitur, el permanens in se omnia in-
cens (Luc. vn, 59). Quid est enim, ait intra se, nisi novat, et per nationes in animas sanctas se transfert
cogitavit intra se 1 Yerumtamen Scriplura docente Q (Sap. vn, 27). Et ut non aliurt agnoscatur, in ani-
cognoscimus quia qui cogitat iulra se, cogitat apud mas se transferre, qriam in animas intrare : rursus
se. Ideo utique dicitur : Dixerunt apud se cogitantes de illa textus Scripturse sanctse sic memorat: Hmc
non recte. Altamen ue hoc quod dictum est apud populumjuslum et semen sinequerela liberavit anulio-
se, non prsecedeiili fcrmoni, sed subsequenti velint nibus qum illum comprimebant. Inlravit in miimam
Ariani conjungere, ut non dicatur, dixerunt apud se, servi Domini, et sletit contra reges horrendos in por-
sed dicatur, dixerunt, et postmodum inferatur, tentis et signis (Sap. x, 15). Hunc inlroilum suum,
apnd se cogitantes; audiant etiam hinc divinarum quo in animas inlral, etiam in Apocalypsi Joannis
46 teslimonia Scripturarum, et cognoscant officium insinuat, dicens : Ecce sto ad januani et pulso : si quit
cogitationis humanse, non ad exteriorem, sed ad in - audierit vocem meam et aperuerit januam, introibo ad
teriorem hominem pertinere. Evangelista dicit; quia eum, el cmnabocum itto, et ipse mecum(Apoc. m, 20).
"
cum Domino paralyticus offerrelur, Videns Dominus Hoc inlroilu Paler et Filius ad dilectorem suum ve-
fi,demillorum,.qmeum per tegulassubmiserant,dixit: niunt, etmansionemapudeumfaeiunt: sicutipseFilius
Confide, fili, remitluntur peccala tua; -et ecce qui- ' loquilur: Si quisdiligil me, sermonem tneum servabii,
dam de scribis dixerunt intra se : Hic blasphemat, Et el Pater meus diliget eutn, et ad eum veniemus,el man-
Jesus cogitationes eorum dixit: Utquid' j) sionem apud eum faciemus(Joan. xiv, 25). Quod si ve-
' cum vidisset
cogitatis mala in cordibus veslris (Malth. ix, 2, 5; nienles Pater et Filius ad eum, apud quem mansionem
Marc. n, 4, S; Luc. v, 18, 19)? Quos dixit evange- faciunt, non interius, sed exterius sunt, dicaturnobis,
lista intra sedixisse, ipsos Dominus dicit in cordi- ubi ad eum veniant et mansionem apud eum faciant?
bus jnala cogitasse. Quid est autem inala in cordibut! _jj,7Interim quod interius in suis fidelibus inhabitel''
cogitare, nisi cogitare apud se non recte? Quomodo- Christus, Paulo prsedicante cognovimus, qui ait: In
libel ergo hujus loci sensum Ariani distinguant, ibii interiore homine hdbilare Christum per fidem in cor-
necesse est, confusionem suse pravitatis inveniant, dibus vestris (Ephes. m, .17). An forsitan dicturi sunt,
Et utinam sic de errore confundaniur, ut ad verita- aliter in inleriore homine nostro habilare Christum
tem converlanlur. Si enira dixerint, sic istum Scri- per fidem, et aliter eum cum Palre venientem apud
pturae versiculum dividendum, quod scriptum est., dilectorem suum faeere mansionem, ut Christus in-
Dixemnt apud se, cogitantes non recte, ut ipsum apuc[ lerim solus in inleriore bomine nostro inhabitare
*e, prsecedenti sermoui jungentes, sic distinguaut : possit, Pater autem exterius remanens, apud quem
Dixerunt apud se, ut poslea inferant, cogiiantes nor,i roansionem facit, non solum ipse interius manere
recte, Davidico statim convincuntur eloguio, noi i nequeat, sed etiam Filium coinmunione adventus sui
'
20 i -. AD MONIMUM LIB. HL . , 20t
tie in interiorehominehabitare possit lmpediat. Spi- A j dicit: Iniquitatem apud Deum non esse. Quod si eis
riium quoque sanetum sic Filius Dei promisit fideli- forsitan .videtur ut ex adverso aliud dicant, hoc eis.
bus suis, ut apud eos maneat, et in ipsis sit. Dicit reliquum est, ut aut prophelis aul Apostolo.contra-
enira : Si diligilisme, 'mandala tnea servate',et ego ro- dicaut.
gabo Putrem, et alium Paraclelum dabil vobis, Ulma- CAPOTVI. Apud quem non est transmutatio. Multa
neat vobiscumin mternum, Spiritum veritatis, quem exempla, ubi apud proin ponitur.
mundus non polest accipere, quia non vidit eum, nec Et Ucet tot tantisque teslimoniis coufulata hoere-
scit eum; vos autem cognosceiiseum, quia apud vos ticorum sententia cognoscaturriulla.veritate subnixa,
-
manebil, et invobis erit (Joan. xiv, 15). Ecce apud respondeant tamen quid de illo apostoli Jacobi loco
quos manet, in eis est Spiritus sanclus. Dicalur ergo senliunt, ubi dicit: Omne datum optimum et omne
quse hic potest esse diversitas in ep quod apud eos donum perfectum desursum est descendens a Patre
manet, et in eis est? Etenim in uno loco utraque prse- luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissi-
positio ponitur, ct Spiritui sancto utriusque rei pos- tudinis obumbralio (Jacob. i, 17). Apud quem autem
sibiUtas assignatur, ut npud quos manet, in eis sit. transmutatio non est, profecto jnutabilitas non est:
Itane vero Spiritus sanctus sic apud fidelesmanet ut~ et apud quem mutabilitas non est, Immulabilitas
in ipsis fidelibus esse possit: Verbum autem Deus _gest. Hoecigitur immutabilitas,' quse apud Deum est,
sic apud Deum est, ut in Deo esse non possit? Quid - dicant, utrum exterius an interius est; si enim inte-
dicam his.qui de Scripturis sic disputare desiderant, rius est, ecce hoe est in Deo esse, quod apud Deum
ut intelligentisespiritalis viam.nullatenus quserant, et esse. Desinant igitur perversa sentire, et festinent
avertentes oculos a vero Jumine, jugiter in tenebris catliolicse rectitudini consentire. Si auterii hoec im<
delectenlur errare? Hoc idem quippe esse apud mutabilitas, quse apud Deum est, non interius esse,
Deum, quod est esse in Deo, sancta' Scriptura aliis sed exterius credilur, profecto in Deo esse non cre-
quoque locis ostendit. Dicit enim Moyses-•Deus fide- ditur. Et si in Deo immutabilitas esse nori creditur,
lis, in quo non esl iniquitas,justus et sanctus Dominus consequenter Deus ipse mutabilis prsedicatur. Et ne
(Deut. xxxn, 4). David eliam canit : Quoniamjuslus hoc in Filio assignare audeant (al. velint), audiant
DominusDeus noster,et non est iniquilas in eo (Psal. in eodem loeo Palremluminumnominatum.Proinde
xci, 16). Paulus autem apostolus apud Deum non cum audimus quia apud Deum non est transmutatio,
esse iniquitatem dicit. Sic enim ait : Nunquid iniqui- hbc sentiaimis secundum catholicoe fidei veritatem,
tas apud Deum? absit (Rom. ix, 14). Eligant ihhoc quia nulla est in Deo mulatio.- Et cum dicitur, Ver-
loco quod voluerint Ariani, et, ut suam sapientiam bum erat apud Deum, non aliud sentiamus quam
evidenter ostendant, de legalibus et propheticis alque Q Verbumerat in Deo; et cum Sapientia in Prover-
apostoUcisdiclis judicium ferant. Moyses dicit: Deus biis dicit : Eram apud illum componens (Prov. vin,
.fidelis, in quo non esi iniquilas. David quoque dicit: 50), non aliud seritiamus quam eram in illo compo-
luslus DominusDeus noster, et non esl iniquitas in eo. nens. Et cum Deo dicitur:. Apud te est (ons vitm
Paulus vero dicit : -Nunquidiniquitas apud Deum? (Psal. m, 5), non aliud intelligamus quam in te esi
aBsit.Aut igitur fateantur apostolicum sensum legali fons vitm. Et cum Joannes dicit: Annuntiamus vobit
propheticoque.sensuiconvenire, aut dicant aposlolum vitam mternam, qum erat apud Patrem, et palam facla
Paulum a legali et prophetica intelligentia discre- est nobis (I Joan. i, 2): non aliud intelligamus quam
pare. Paulus equidem apostolus eumdem se spiritum vitamocternain quoc erat inPatre: vere cnim apud
fideihabere dicit, quem David beatus habuit, quemi Deum est Deus Verbum, quia in Deo est Deus Ver-
etiam Moysessanctus accepiysieut hpsetestatur, di-. ' bum. Et vere apud Deum sapientem est sapientia,
cens: Habentes aulem eumdem spiritum fidei, sicut» quia in sapiente Deoest sapientia, Et vere apud Deum
scriplum est~: Credidi, propter quod locutus sum: et; vivum est vita, quia in Deo vivo est Deus vita. Et'
nos credimus,propter quod loquimur (II Cor. iv, 15). vere apud Deum verum est Deus vieritas, quia in Deo
Quomodo autem unum spiritum fidei habuerunt, si[ vero est Deus veritas. Et vere apud Deum fortem est
de fideli Deo diversa senseruht? Magna est autem_D"Deus virtus, quia in Deo forti est Deus virtus. Sed
sentiendi diversitas, si diversum est quod dicit Pau-. . quid mirum.^si hoc esl Filio esse apud Patrem, quod
lus, Non esse iniquitatem apud Deum, ap eo quod1 est illi esse in Patre, quia scilicet naturaliter natus
Moyseset David dicunt, Non esse iniquitdtem in Deo.. de Patre" permanet semper inPatre: cum etiam da
Et si dicente Paulo, eumdem se habere spiritumi hominibus legamus (quantum ad substantiam attinet,
fidei, quem et prophetse habuerunt, in eorum fide di- qua naturaliter homines sunt) non aliud esse, cum
versus est sensus, mendax (quod absit) Apostolusi dicitur aliquid apud illos esse, quam in illis esse?
pronuntietur, qui in se Christum loqui testatur? Ant Undetestimoniamanifestissima proferemus. Inlibfo
experimenium, inquiens, qumrilis ejus qui in me loqui-- Isaiaccontinetur Ezechisc regis Oratio, quam post ad-
lur Christi (II Cor. xm, 5)? Sed quoniam vere Chri-- ' jectos sibi ad vitam annosquindecim, ad JJeum effu-
stusin Paulo locutus est, Paulus utique mendaxnoni dit, ubi inter cselera sic dicit: Spiritus meus apud me
est. Et quia cum eunidem spiritum fidei se haberei factus est, sicut lanifica prqximansdemere tetam (lsai.
dicit, hon mentitur"; ulerque 48 sensus consonansi xxxvin, 12).]Quidautem hicaliudinteHigiiur: Spiritus
invenitur: ut quod Moyses et David Uixerurit iniqui- meus apud me, nisi, Spiritus meus in me ? Aft et hie
jatem. in Deo.non esse, hoc sit, quo'd etiam Paulus> dicetur spiritum hominis apud hominem esse, in ho-
PATRGL.LXV. '"' ,--'-.
-
SOS S. FULGENTJI EPISCOPI RUSPENSIS . . 204
ihine aulehi non esse? Cum evidenter Apostolus. di- Aapud Apostotum Petrum- quindecim diebus mansisse
cat: Quis enim scil hominum qucesunt 1wminis,.nisi (Gal. i, 18), j'urc scilicet hospitalitatis, el puritate
spiritus hoininis qui inipso est (I Gor. n, 11)? Sed et dilectionis, quorum licet per unitatem fidei el carita-
illud quod supra posuimus scriptum: Dixerunt apud tis fuerit anima una , et cor unum, non tamen sic
se, cogitantes non recte (Sap. n, 1), 4,f| quid est mansit Paulus apud Petrum , sicut Yerbum manet
aliudquam,dixerunl intra se? Rursus in libro Sapien- apud Deum, quia nec sie potest esse homo apud ho-
tise dicilur : Hmc cogitans apud me, et commemorans minem, sicut Verbum Deris esl apud Deum Patrem :
in corde meo, quoniam immortalitas est in cogitatione _ homo enim apud hominem sicest, ut non.solum apud
sapieniim (Sap. vm, 17). Quod apud se cogilat, hoc euni non esse possit, sed eliani, cum apud eum est,
iri eorde_suo commemorat, quod utrumque dum dicit, in ipso substantialitey esse nonpossit. Vere enim
iilaro utique cogilationeni et illam commemoratjo- qui sic apud alium est, extra illum est, quia cum est
nera, noh exlerius, sed inlerius sibi inesse monstra- apud illum, sincerjtale dilecti-onis, loco disccrnitur,
vit. Dicitur eliam in Proverbiis : Fili, non te compre- quantolibel affeclu inyicem. sibi uterque Jungatur.
hendat cogitatio malu, qucedereliuquit docirinamado- Sed sic est Verbum g® apud Deum , sicut est in
tescentim,et teslamenli divini oblita est; posuit fiiim mente verbum, sicut in corde consilium^ cum enim
apud moriem domum suam, et apud inferos .cum terri- B mens apud se verbum habet, utique cogitando'babet,
genis axessuos (Prov. n, 16). Si ergo cogitatio mala, quia nihil aliud est apud se dicere quam apud se eo»
quoe apud mortem posuit domum suam, extra nior-* gilare. Cum ergo mens cogitat, et cogitandp verbum
lem est, jiori iri morte, prc-feelo viyit. Et si apud in- intra se generat, de sua subslantia general verbum,
ferbs posita rion est in inferno, superest ut illa quas et-sic illud verbum generat de se, ut genilum habeal
nec in morte est, nec in inferno, vitam habpre dir apud se. Nec minus aliquid habet verbum quod ex
catur in coelo. Ideo eniih Deo dicilur: Quia eripuisti niente nasciluf, quam est mens de qua naseitur, quia
ariimdm meam de morte (Psal. cxrv, 8), quia animaj quanla est mens quse generat verbum, tantum est
per fidem vitam donavit dicens: Juslus autem meus eliam ipsum verbum. Sicut enim de tota mente na-
exfide vivit (Rom. i, 17). Et rursus idcircoipsi dici- scitur verbum, sic intra lotam permanet natum. Et
tur : Eripuisti animam meam #x inferrio inferiori qjiia cogitante mente , nou est ejus aliquid, nbi in
(Pstxl. LXXXV,15), quia idcirco animae .ab roferao ea verbum non -sit, ideo verbum tantum est, quanta
gratia Dei eriphmtur, ut in eoelis conversentur. Unde est mpns ipsa de qua est, etcum apudillamest-, in
dicit Aposlolus : Noslra autem conversalioin cmlistst illa est et quod ipsa mens est, hoc cst verbum qupd
etiam
(Pldlip. m, 20). P-orro anima, quse per "cogitationem de illa et in illa est; et quanla iUa esl_ tanlum
malam apud mortem ,fuit, qupmodo de morle libe- C verbum est, quia de tota et in tola est. Tantnmque
yata est, si in morte non fuit ? et quomodo ex infernq est ipsum verbum, quanla sirmil est fil mensipsa
erepta est, si apud infcres conslituta, in inferho non cum verbo, neque enim sic de IUa verbum nascitur.
fuit? Cum utique si in morle non esset, morlua.hoh ut ab ea localiter secernatur. Nativitas quippe-illa;
fuisset. Per malam aulem voluntatem, boe est, per quaj ostendit quid sit et de qua sit, ipsa qstendit quod
pecealum, quis nescialanimam mori? cum Deus di- extra eam de qua natum cs^ esse non possit, -nee
cat: Anima qiim pecmverit, ipsu morietur (Eiech. in aliquo rahuis sit, sed sic de ipsa sit, utapud ipsam
xviu, 20). Certum est igitur,' animam male cogitan- "et in ipsa sit, tantumque sit de illa, quantum in illa_,
tem, cum apud mprj,em est, jn morte esse, et cum et lanluni in illa, quantum cum illa.
apud inferos est, in inferno ess£. Quid quod Stiam CAPDTVIII. Non sumu,snos %nDeo sicut in Beo est
Salvator dicit: Quaj hnpossibilia-sunt apud homines, VerbumDeus. Aliter nos Deus genuit, aliter Ver-
bum.' "Blasphemimhmfeiicoruniin F.ilium Dei.
pgssibilia sunt apud Deum iMatth. xix, 26; Luc. et nosquodatnhiodd dicit Scriptura, et ih
IStquidem
xvm, 27) ? Ergone sic dicehius, omnia Deo possibilia Deo esse el Deum esse, sed non quomodo apu"^
apud
esse, ut hop ipsuiri quidem possihile "esse, sie dica- . Deum est et in Deo eslVerljum Deus,qui est unigejiilus
musapud fieum egse, ut dicamus iri Deo non esse? Filihs : dicitur -enim de hobis, quia in Deovivimuset
Quid autem posse apud se Deiis habet. si ipsum posse " et sumus. El dicitur Ipsi Deo , si ridn pec-
in se non habet? '
- • iriovemuf,
cavefmius , scinms quia apud te swnvusdeputali,' Ve-
CAPCTVII. Non credis quia tgo in P,aWe,-et Paler in
me est. Verbumesl sicutirnmenlejiser- rumiamen cum bbc de "nobisdicitur, nori haturaiis
" apud
' Deunp,
burii. . tmitas noslra. cum Deo ostenditur, sed aut potentia
His alque hujusmqdi testimoniis claret, cum dici- creatoris intelligiiur, aut pieias i;e4emp"to"ris,Sie
tur, Verbum erqtapud beum, nojj aliud iritelUgi de? cnim qui credimus, .ln Deo et apud Deum siimris,
bere quain "Verhrimerat in Deo. Nam et ipse Filius, «iput de Deo-geiiiti, filu ^, sumus. Scriplum cst
qiii est Verbuni Deus, noft solum Patremin se, sed, enim: fiqrissimi, nhnc filil Dei sumus{I Joan. m, 2).
etiarii se inPatre esse testatur, dicens: Non credis Et iterum : Voluntarie genuit iws Verbogeritatis (Jgc.
qiiia ego ih Patfe, e"tPgier in me est (Joai.j. xiv, 10). 1,18). Nos ergo"Deus Verbo veritatis genuit-, illud
Hoe autfemFilii esseapud Patrem, et esse in Patre, aulem "Verbumveritatem genuit. Nobis poiestaiem
non videatur tale quale si quis homo sit apud aliquem dedit fiiiosDeifieri; ille autem non ex potestateFilius
hominem, sive jore hospitali (al. hospitalitaiis), sive Dei factus, sed de Deo naturaliter est Dei Filius na-
earitatis aiTectii. Nam et apostolus Paulus dicit, se tus. Nos Dtus voluntarie genuit, quia,yolualas geiie-
..c - - -,
' '
S0.5 RESPONSIO CONTRAARIANOS. . 2 6
rationem prsecessit; in Unigeniti autem generatione, Aab unigeniti Filii contumeliis temperabunt: cui non
nulla generantis proecessit voluntas, ubi sine inilio .solum in eo quod apud Deum est detrahunt, sed
'
naturaU (al, naturalis) permanet.oeterna nativitas. . ctiam et animam bumanam in iUo negare-contendunt.
Sicsutergo geniti sumus, sed non sicut uhigenilus Quos ipse Fflius Dei uno psalmi versiculo designavil,
Deus; et filii Dei sumus, .sed non sicut unicus et ve- .dicens,: Ifoc opus eorum qui delrahunt mihi apud
rus Filius; et dii sumus, sed non sicut Verbum, qui Deum, el qui loquunlur mala adversus animam meam
.veros est Deus : ita in Deo sumus, etapud Deum .(Psal. CVJII, 20). Qiiis enim deterius Chrislo apud
snmus , sed non .sicut apud Deum est et in Deo gst Deum delrahit quam qni audiens Vcrbum Deum apud
Verbum Deus, qui de Deo naturaliler natus cst: Deum esse, dicitidem Verbum inDeo non^sse ? Aut
quamvis enim ille Filius dicalur et nos filii dicamur, ^juis amplius mala adversus Christi aniinam loquitur,
et ille Deuset nos dii, et ille genitus et nos geniti, -quam qpi jn Ohristo humanam animam diffitetur ?
multum lamen distat in re quod unum sonare vide- .-cumillud Verbum, quod Deus est, sic apud Deum
tur in nomine, quoniam iUe, quod Deus, quod Filius, sit, de quo csts ut per unilatem jiaiuroe in Deosit,
.quod Unigenitus est, naturaliter cst, quia de nalura et per eamdem unitalem naturse unus cura -illo.Deus
Patris nalus est; nos autem, quod dii. .quod filii, sit, -el illa anima simul cum carne suscepta fuerit
quod genili sumus , non natura , sed gralia suraus, g ab unigenito Deo, nt s.imulin Christo et;anima nos-
quia cum in natura non haberemus nt hoc es.sepos- 4ra salyaretur et caro, A -quoproculdubio ille sem-
.semus, gratis nobis dalum est ut -bocfacti essemus. jpitemam consequetur .salutem,qui in ep divjncehu-
Uanc discretionem si hseretici, misericorditcr Deo manseque naturoc plenam cognoyeril yeijlalem.
donante, gj, percipiant, lumen veiuim videbunt £t

S- FUL&EEfTSI

CONTRA ARIANOS LIBER IJNUS,


AD. DECEM OBJECTIONES DECEM HESPONSIONES CONTINENS.

Dictum est Patrem.de seipso, hoccstjlehocquod significant. Itelalivum vero iUud, dicimus, quqd.ad
jpse est, ineffabiliterFilium genuisse. Adauctum est alium agnoscendum referimus, pt, dum unum nomi-
quod non extrinsecus, sed ex Deo natum esse. Hoeci •i namus, alium demonstremus
. - :- sicut
- inter
- .- homines
_
responsione non indigent, _quia fidei nostroe concor- •hsecrelativa ssep.iusnominantur -pater et filius, jilius
dant. e, p.ater_ socer et_gener,.gener,et socer; nam ideo
Oljectio prima. $uid ad hoc dicitur. Si ex Deo •paler dicitur, ut filium genuisse noscatur, ct ifilius
.natus est, est de inlra Deum, sed si 11011 esl de ih- ideo dicitur,, uf de patre genitus demonstrctur. Nec
tra, nec ex ipso est; si modo vocabula diversa po- In hac diversilate iiominum •inyenilur^diversitasgia-
nuntur, quid prodest, si ipsa veritas non profi- lurarum, quoniam uterque similiter.homp dicitur,
teatur ? quamvis «nus paler et alius filius -nuhcupetur. Son
Responsio. Equidem dum nominantur Pater et ergo patris ct filu _>ossetuna cognosci na.ura-, si
Filius, in hisduobus nominibus vocabulorum diver- -lisec non essent diversa vocabula, -quoniam si jambo
-sitas agnoscitur; quin potius per hsecduo diversa vo- vocarenlur patres, essent pi_ofecto_naturadissimiles:
-cabula significatur una utriusque nalura : quoniam junusquisqu.e enim ex semelipso «onstaret cf«com-/
-istorum nomjnum diversilas non naturas diyidil, munem subslantiam cum altero non haberet, _pec
sed veritatem generationis oslendit, ut ex uno vero deitas unaesset. quibus una nalura iion-essel ;.-con-
Patre unum verum agnoscamus Filium exstitisse; sequens autem fuit utt aiuo jialres duos friios gigne-
ac sic, dum vera Patris generatio et vera Filii na- » xent, jquoniam nisi vera de isingulisjproles exisTerel,
]
-tivitas prsedicatur, in uno genitore 52 et uno #e- -palerni nomiriis in nujlo veritas appareret. 2am vcro
nito non solum unitas substantise , verum etiam in -In duobus filus de diversis patribusnatis, licel posset
,uno quoque proprietas possit agirosci personae, ne aioncsse divcrsitas -relativi nominis, •attendatur, «1
aut ipse putetur natus esse qui genuit, aut aliud pu- -posset esse "naturacommunis. Qnis non videat, jin
tetur esse qui natus est cmani -esl ille -qui genuit. Blroque filiinomen nnum esse, sed .ntriusque jiatu-
Kon.enim ipse est£ater qui ^Uius , quoniam in Tam unam-non esse ? Magis^utem unumquemque -fi-
utroque personarumproprimsreservalnr. Sed-quod lium non cum altero fflio, cum-quo unum relationis
•Patercst, hoc est ct Filius. quia de Deo-Deus , de -habuit nOmen, sedcumpatre, de quo «xsiiterffl,
perfecto perfeclus, adeimmehso immdisus, de omni- «aturam babei^e communem. Sed ^quid ulierius de
potente omnipotens, de seternoPalre natus est Fi- <luobus patribus , duobusque filiisdisputetur ? cum
lius coaeternus,cadem veritate drcenle : Omnia
quce -istius asserlionis Teritas pei-sonamm diversitale jion
habeiPaUr, mea'sunl{Joan. xvn, 10). Pater ergoet egeat ,.sedad documenlum sui facilius possit unins
filiusrelativa sunt nomiiia, quaj naturam gignentisge- hominis consideralione fulcjri, qua cognoscalur, re-
nitique non separant, sed unam sine dubitatione lativa nomina diversitate sui.non naturarum diversi-
'
287 S. FULGENTII EPISCOPfRUSPENSIS . 2Q8
tatem ostendere, sed ad personarum signifieationem A Tanto tempore vobiscumsum , et non cognovistisme:
maxime pertinere, ut scilicet dum unus ostendilur, Philippe, qui tne vidit, vidil et 'Patrem; hoc enim
allerius quoque persona noscatur ; iUud autem no- verbo Dominus voiuit demonstrare totum in se in-
men patri semper esse filioque commune , non quo veniri quod quserebatur; riec enim fieri potestut
telatio personalis ostenditur, sed quo substantialis sempiterno et immenso Patre minus aliquid Filius
proprietas demonstratur: nempe Selh de Adam pa- ' habeat, in quo corporaliler omnis plenitudo divinitatis
tre nalus . et de hon genito genitus, Adam patris inhabitat (Coloss.n, 9). Non est, ergo ignorabilis
dietus est filius'?Iste ergo donecad virilem perveni- Deus, cum sit ineuarrabilis ; sed a fidelibus cogno-
ret setatem, ut filium gigneret, pater dici non potuit; scitur, ut ametur, quamvis ueehumanis linguis, nec
et priusquam generaret, filius tanlum fuit: quando angelicis, eriarretur. NariiigriorationemDei non aliud
autem genuit, etiampater esse j'am coepit. Accedente esse quam dsemonumservitulem Paulus demonstrat
igitur diversitate paterni nominis , nulla in eo facta apostolus, dieens : -Sed tunc quidemignorantes Deutn
est diversitas naluralis; et cum unus homo heeeduo his qui natura non sunt dii, serviebalis (Gal. rv, 9).
ccepisset habere vocabula, non est in eo mulata, aut Sicut ergo Christi divinilatem ignorare non debemus,
divisa, vel duplicata nalura : fuit enim filius, quia de licet enarrare noh possimus, ita naTtivilalisejus quam-
patre exstitit; fuit pater, quia filium genuit; nec j$ yis nulli suppelat enarratio, non est tamen fidelibus
tamen ila"naturam filii, in qua natus est, habuit, ut adempta cognilio. Quis enim nalum praedicet, cujus
in ea permanens paler esse non posset; nec aliam nativitatem ignoraret ? Quis Filium dicat, el genitum
•cumnomine patris essentiam aequisivit, ut filii sub- •nesciat ? Quis Palrem valeat credere quem non con-
stantiam, in qua natus fuerat, perdidisset; sed quod sideret genuisse ? Genuit vere Pater, et vere nalus
verum est, sicut homo fuit, quando filfus exstilit est Filius. Veram ergo Filii nalivitatem datum nobis
nascendo, sic permansit homo, quando pater iactus est agnoscere, lieet datmn non sit qualiter natus,
est generando ; 53 nec aliud fuit quam homo, quod fuerit enarrare. Quoniam et propheta non dixit.:-
«rat Adam, de quo ipse est nalus, etquod eratEnos, Generalionem autem ejus quis agnovit, sed quis enar-
qui de ipso est genitus. In Patre ergo Deo et Filio ravit (Isai. LIII,8) ? Quocirca divinam generalionem,
Deo, personarum proprietate servata impossibile non ,quanlum bomlui fas est, in eo dignecognoseimus,
dicalur , 'quod doeumento etiam cujuslibet hominis cum et veram generalionem dicimus, et ipsam gene-
"
comprobatur , sed "discernamus quid ad relalionem, ralionem, quse vera est, inenarrabilem prsedicamus.
1
quid ad subslantiam pertinere noscatur. Relationis Filius ergo vere de Patris substanlia natus agnosci-
enim sunt nomina, Pater et Filius ; substantiae vero tur, dum nativilas 54 eJus><lusede inenarrabfii Deo
nomen unum esl, quod dicitur Deus. Relationis ergo Q est, inenarrabilis prsedicatur: inenarrabilis ebim
nomina singula retinent; substantise vero nomen procul dubio est Filii natiritas vera ," quia una est
unum communiter possident, quia licet nnus dicatur illi cum inenarrabili genitore subslantia.
Pater, et alter Filius, sic tamen est Filius Deus, sic- Objectio 5. Generalionem ejus ila esl recie profir
ut Pater est Deus: illis namque duobus nominibus teri, ut dicit ipse Dominus per Scripturas : Dominus
generatio vera cognoscitur, isto autem uno communi creavil tne initium viarum suarum, anle smculafunda-
aomine substantialis unitas demonstratur. vit me (Prov. vm, 22). Et sequitur : Et ante omnes
Objectio 2. Ista nunquam nos legisse recolimus, colles genuit me. Et iterum : Ego a Patre prodii el
quse superius proposita sunt, quia scriptum est de veni in hunc tnundum (Joan. xvi, 29). Etr ilerum :
eo : Generalionem ejus quis enarrabit (Isai. LIII)? Dominus dixil ad me, Filius meus es tu , ego hodie
Et quam (al. quasi) nemo, dixit Scriptura, qui enar- genui le (Psal. n, 7). Et postquam cognilus est in
ret ? Adverlendi sunt bi homines, ut dicant se posse carne, profitetur de eo evangelista dicens: Et vidi.
nosse, quia inenarrabilis est generatio ejus, non au- mus gloriam ejus, gloriam lanquam Unigenili a Pa-
Um.ignorabilis. • tre plenum gralia et veritate (Joan. i, 14). Et Apo-
- Responsio. Scriptum est: Credidi propler quod lo- slolus ait : Qui esl Primogenitus iolius crealurm
culus sum: et nos credhnus, propter quod loquimur p. (Coloss.i, 15). Ecce creatum, fundatum et-genitum
(II Cor. iv, 15), et fiducialiter profitemur, quia Filii profitemur, sine aliqua ambiguilate irrationabili.
generatio inenarrabilis est, ignorabilis non est; ne- Resvonsio. In utraque Chrisli nativitale non falli-
que enim"consequens est ut quod non polest enar- tur, qui in Chrislo Dei, et hominis Filio, et plenam
rari non possit sciri, cum ipsum Deum nullus va- exPatre divinitalem, etplenum ex matre homhiem
leat enarrare, nec impune tamen alicui liceat igno- profitetur : atque ita in iUo ulramque substaritiam
rare. Intantum vero cognoscibilis Deus est, cum sit veram esse cognoscit, dum quid oelernitati, vel quid
inenarrabilis, ,ut quosdam ob boc inexcusabiles pro- lemporalitati congruat, fideli pjetate distinxerit. Ne^
nuntiet -beatus Apostolus, quia cum cognovissenl que enim ignorare debemus, ipsum in sseculo. se-
Deum, non sicut Deum glorificaverunt.aut gratias ege- cundum carnem creatum ex homine; qui.sine initio
runt (Rom. i, 21).' Nam si a nobis Dominus nollet secundum divinitatem creator, est generatus ex Pa-
agnosci, non dixisset: Si cognovissetisme, et Palrem tre: in illa namque nativitate, quoeinitium,non ha-
meum utique cognovisselis(Joan. xiv , 17). Nec Phi- bet, sempiternoedivinitatis maj'eslasagnoscitur; in

lippum dieentem : Domine, ostendenobis Palrem, el hac vero sempjfernoe divinitatis pietas invenitur:
sttfficit nobis, hac increpatione corriperet, dicens : qui enim.non creatus, sed creator de creatore pro-i
209 RESPONSIO CONTRA ARIANOS. 2".0
genitus, bonitate sua creayerat hominem, ipse post- A initium prscvenitur. Quod considerandum est, quia'
modum est pietate sua crealus ex homine. Nec suum ubicunque illa divina et setema demonstratur Filii
opus ipse dedignatus est fieri, quo posset per euin nativitas, non dicitur quando natus sit, sed anie
status sui operis reparari. Hujus igitur creationis vo- semper ponitur, ut quidquid homo infinitatis aeterni-
leus sapientia praenuriliare mysterium , ut Incarna- talisque cogitare_volueril, ante omne quod cogita-
tioriis suoefuturum osterideret sacramentum, prophe- tione concipitur, Filii semper nativitas cogitetur : ac
tico more, quo solent sub cnuritiationeLprseteriti sic, nativitas Filii Dei sine initio cognoscatur, in qua
temporis futura narrari", dixit: Dominus creavit me non aliud qoam ante positum jugiter invenitur. Vel-
initium riarum suarum in opera sua (Provl vm, 22). lemus autem nobis .responderi, utrum hoc sit geni-
Causam creatlonis ostendit dum se initium viarum tum, quod creatum? quod si unum putatur utrum-
Dei, In opera ejus ereatum esse non lacuit: nam ut que, dicatur ergo aDeo genitus mundus, a quo ge-'
ostend6ret, non illius seternoenativitatis esse , quod nerari noh potest, et creatus. Dicantur etiam incre-
creata dicitur., sed lmjus temporis, quo carnem duli homines filii Dei, qui de potestate tenebrarum
suscepisse Dei Filius invenitur, quid proemiserit at- non fuerint liberati : dicantur hseredes futurse beati-
tendatur : Si nuntiavero {inquit) vobis, -qumquotidie tudinis, qui fidem non recipiunt Salvatoris. Si autem,
fiunt; commemorabo, qum a smculo sunt, enuntiare B quod verum est, aliud est creari, aliud generari, dis-
(Ibid. 21). Ergqcum quotidie ista fierentj a sseculo cernatur, in qua Chrislus substanlla creatus" a Deo
facta proemonet nuntiari, ostendit quse dictura esl dicatur, etln qua ex Patre genitus prsedicetur: nam
nobis, non seternitatis esse, sed temporis. Ob hoc et ipse Scriplurse locus perfacile quoerentUjus mon-
statim addidit: Dominus creavit me initium viafum strat, in qua creatus natura diceridus est Christus.
tuarum in opera sua. Quod ergo sapientia creala est, In ea scilieet in qua Dominum nominat, ut veritalem
non ante saecula, sed a sseeulo est; quod autem ini- in se formacservilis ostendat, sicut~et in psalmo lo-
tium viarum Domini creatus est Filius , quid aliud quitur, dicens : 0 Domine, ego servus tuus; ego ser-
CStnisi quod ipse via nobis est factus.ut eo duce at- vus tuus et filius ancillm tum(Psal.cxv, 16). Ex ancilla
que rectore per adoptionis quam accepimus gra- ergo natus est servus, qui ex Patregeneratus est Do-
tiam divino munere ad virtutum nobis profectum minus. Propter formam igitur servi dixit : Dominut
paterej ingressus ? Qupd ut evidentius appareat, de- creavit me, non se a Patre dicit creatum, sed a Do-
bemus attendere ad hoc Filium ereaturse inilium mino. Nam ubi secundum divinitatem genilus dici<
faclum, non ut novam rursus creaturarii conderet, tur, Pater conlinuo nominatur, sicut vere jpse dixit:
sed ut vetustate (al. vetustalem ; al. vetustam) jam Ego a Patre prodii, et veni (Joan. vm, 42); et B. evan-
pridem perditam renovaret. Invenitur enim aposto- Q gelista de eo: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi
los quoque huj"usfecisse creationis initium, quorum Unigeniti aPatre(Joan. i, 14). Vides,'quia non dixit
officio reparavit quod fuerat ante' collapsum, beato hic, a Domino, sed a Patre. Quod autem eum Primo-
Jacobo dicente de Deo Patre : Voluntarie genuit nos genitftmtotius creaturm (Coloss.J, 15) dicit Apostolus,
Verbo verilalis, ul simus initium aliquod creaturm ejus creatura utique inteUigitur reparata, non condita :
(Jacob. i, 18). Evidentissirais igitur demonstratur in- creatura filiorum Dei, qua ex servis ej"us facti sunt
diciis, hoc 55"I°C 0 creationem", non ad conditio- fratres ej'usquinos, secundum ApostoUdictum, noti
nem omnium creaturarum, sed ad reparationem homi- confundilur fralres vocare, dicens : Narrabo nomen
num referendam: sicutct David sanctus oravit, dum tuum frairibus meis, in medio Ecclesim laudabo te. Et
gemini fuisset criminis reeordatione perterritus, non ilerum: Ego ero fidens in eurix.Et iterum : Ecce ego
6olum temerati connubii, sed mariti eliam insontis et pueri, quos mihi dedit Deus: quoniam ergo et pueri
occisi. Dum igilur lanti faeinoris nsevum lacrymarum comtnunicaveruni sanguini ~et carni, similiter et ipse
flumine meditaretur abluere,hocinter.gemitus, quos participavitiisdem; utper mortem destrueret eum qui
testes habuit doloris, effudit: Cor mundumcrea in me, habebat morlis imperium, 56 id est diabolum; ut libe-'
Deus, et spiritum reclum innova in visceribus meis raret eos qui limore niortis per totam vitam obnoxii'
(Psal. L, 12). Hoc esse significans cor mundum in se JJ erant serviluli. Nusquam enim angelos apprehendit,
ereari, quod -erat spiritum rectum in ejus visceribus sed semenAbrahm apprehendit. Unde debuit peromnia
innovari. Ad hoc ergo Christus voluit creari, et hujus fratribus assimitari,ut misericors fieret, et fidelis pon*
creationis apostolos suos initium fieri, ut per eum lifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. In eo
posset homo, qui vetustate perierat- innovari. Ante enim, quod passus est ipse et tenlatus, potens est his
sseculumautem sapientia fundatam se dixit, ut nati- qui tentantur auxiliari (Hebr. n, 11-18). Audimus
vitatem suam, qua de Patre nata est, immutabilem Cliristum habentem fratres, audimus seihen Abrahsej
demonstraret: quod enim fundaturn dicitur, nulla audimus per mortem eum qui habebat mortis impe-
ralione convelliturj, quod auteni non convellitur, non rium destruentem; audimus tentatum; audimus pas-i
mutatur. Utaulem nativitas divinitatis.ejus sine initio sum, et dubitamus Christum Primogenitum tolius
eognoscatur, debet altendi quod sequitur: Priusquam creaturse secundum Incarnationis profiterimyste-
terram faceret, priusquain abyssos consiitueret, prius- rium? Cum denuo beatusApostolus, in quo eumPri-
quam procederentfontes aquarum, priusquam montes mogeriitum debemus accipere testimonio" suse proe-
stabUirenlur,ante omnesautem colles genuit me (Prov. dicationis .ostendat: Scimus, inquiens, quoniam dili-
vnI., 25-26.) Istud ante, cura dicitur, omne prorsus gentibus Deum omnia cooperantur in bomm, his qui
'
211 S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS _j;2
secundum propositum vocati sunt sancti. Nam quos Jyfacla est, quoniam hanc Deus adimplevitfiliis nostris,
prmscivit et prmdestinavit conformes fieri imaghds resuscilans Jesum; sicul et in psalmo secundo scriptum
Filii ejus, ut sit ipse Prhnogenitus hi multis fratribus esl: Filius meus es tu, egoItodiegenuiie (Aet.xm,52).
(Rom. vm, 28," 29). Qui ergo secundum deitalem Hoc igitur quod psalmus dixit, seeundum id Appsto-
semper Unigenitus fuit sine fratribus, factus est se- lus ostenditad FiUum diclum, secundum quod a
cundum hominem Primogenitus in multis fratribus. mortuis prsedicat suscitatum. Attendatur"ergo quac a
Quod evidentius illo fursus ApostoU teslimonio per- mortuis in Christo natura surrexitfet inlelligetur se-r
- docetur-:'ubi Primogenilus ex niorluis nohdnalur (Co- cundum quid Christus hodie genitus terminos lerrse
loss. i, 18). Quid enim est Prlmogenitus ex mortuis, possidendos accepit. Agnoscatur itaijue in Christo
nisfprimus ex peccatoribushominibus homo Christus proprietas utriusque naturoe, ut sine errore possil
Jesus in Dei Filium exaltatus? Natus autem est, non intelligi, et erealus, el fundatus, et genitus: genitus
sic ex peccaloribus peccator, sicut ex bominibus quippe est et fundatus secundum quod de Domino
homo, sed natus est homo, susceptus a Deo sine ullo jnenarrabiliter natus esl Dominus; crealus autem
peccato, ul peccatores homines reconcUiaret Deo, secundum humanam generalionem qua de ancilla na-
liberatos ab omni peccato. Talem quippe hominem tus est servus, ut quem ante omnia solum Pater ge-
oportuit a Deo suscipi, per quem possenl homines •__} miit ex natura, pro nostra salute generarel ex gratia.
Deo gratuita j'ustificationeconj'ungi. Primogenitusigi- Quocirca ntrainque debemus in Curisto Domino na-
tur est tglius creaturm (Coloss. i, 15), illius profecto turam agnoscere, ut nee adversus creatoremvideamur
de qua beatum apostolum Jacobum audivimus superbi, hec beneficii nostri Salvatoris existamus
paulo.ante dixissc : Volunlarie genuit nos verboveri- (al. existimemur) ingrati, ne apud Salvatorem ipse
tqtis, ut simus iiiiiium aliquod crealurm ejus (Jac. i, sibi deneget quam quserit salutem, qui Creatoris de
18). De hac creatufa dicit etiam Paulus apostplus : Deo Patre veram denegat deitatem.
Siquaergoin Christo nova crealura (II Cor. v, 17). Objectioi. Sed qui proesumunt irralionabiliter di-
De qua etiam David proedixerat: Emille Spiritum cere de Patris substantia natum esse Filium, do-
tuum et creabuniur, et renovabis faciem terrm (Psal. ceant per Scripluras lamen quomodo non sil erroris
cui, 50). Alioquin, si secuiidum divinam nativilalem falsa pi*ofessio,qui cum dicit inenarrabilera esse ge-
Christus Primogenitus creatursp totius accipitur",qui- neralionem ej"us,asserat eum de Patris esse nalum
bus.testimoniis anle omnem crealuram Primogeni- subslantia.
tus ex mortuis ostenditur? cum dici non possent Responsio. Asserlionis defectus agnoscilur, quando
mortui,~qui needum fuerant vel creati. Unigenitnm quis ita fidei alterius destruere nitilur regulam, ut
ergo Christum cognoscimus ex Palre, Primogenilum Q credulitatis suse'•firmam nolit proferre senlenliam.
prolileamur (al. profitemur) ex virgine: in illa quippe Nos idclrco Filium Dei de Patris substantia natum,
nativitatevere est Unigenilus, in qua sine initio de boc est, de eo quod Pater est, credimus et falemur.
splo Deo solus natus est Deus : in hac autem nativi- Quoniam quidquid substantia Dei non est, non pos-
tale Primogenitus est Jgtius creaturm (Coloss.i, i6), sumus ut -Deum vel adorare, vel colere, proeceplum
id est porum quosin fratres sibi per fidem dignatus legis sollicilius observanles quo dicilur: Audi, Israel,
est adoptare. Quotquot aulem receperunl eunt, dedit Dominus Deus tuus Dominus unus est. Et, Dondnum
eis jiqtestatem filios Dei fieri, his qui credunt hi no- Deumtuitmadorabis, el illisoliservies(Deut.\<j,4,15).
mine ejus (Joan. i, 12). Hsec generalio in secundo QuemDeum, non Patrem solum-credimus, sed Pa-
quoque psalmo cognoscitur prsedicala, ubi Chrislus trem, et Filium, et Spiritum sancium. Fides enim
ex persona suseepli hominis dicit: Dominus dixil ad nostra, qua unum Deura colimus, et timemus, nec
me, Fitius meus eslu, ego liodie genui te (Psal. n, 7). unione personali oontrahitur, nec substantiali diver»
Quod ut secundum Incarnationis fulurse myslerium, sitale disj"ungitur: ne aut deos gentiliter colamus di-
dictum esse monstraret, adjunxit : Posiula a me, c. versas colendo substanlias, aut Filium et Spiritum
dabo tibi genles hmrediiatemtuam el possessionemtuam eum Sabellio denegemus, non servantes in Triniiale
terminos terrm. Quomodoenim secundum formam p. personas. Huj'us fidei rectam credulitatem, non so-
Dei terminos terrse possidendos peleret, cum regnum lum prophetica, sed et apostolica nobis insinuat in
ccelonim, quod majus est, "suisfidelibus proroittat et veritate doctrina. Nam Isaise (al. Isaias), cum Dei
donet? Jlle ergo qui permanens in forma Dei pro sa- visione dignus eflicitur, hujus fidei credulitas intima.
lute seryorum faclus est servhs, sccundum servilem tur, duobus scraphin tertio clamantibus: Sanctus,
formam, utacciperet gentes hoereditatem et posses- sanctus, sanctus (Isai. vi, 5); et semel inferentibus :
siongm, terrse terminos postulavil, quisecundum di- DominusDeus Sabaoth. Quid est quod tertio Sanctue
vinain naluram sicut universa, quoe in g_f ccelo sunt dicilur, si non trina est in Divinitate persona ? Cur
et in terra, yisibfiia et invisibilia cum.Patre fecit, - semel Dominus Deus dicitur, si non una est in Divi-
ita cum Palre semper universa possedit. Hanc gene- nitate subsfantia ? Dominus quoque per Moysen-vo-
rationem quam psalmus secundus insinuat ad Incar- lens benedicere populum, hoc benedicendum teriorc
nationis mysterium perlinere, liber Actuum aposto- mandavit: Sic (inquiens) benedices populum meuni,
lorv,.-, Paulo in synagoga loquente, lestatur; cuj'us et ego benedicameos. Benedicat te Dominus,et custo-
vjx ad Judsos bujuscemodi reperitur -.El nos vobis diul te ; Uluminetgg Dominus faciem suam super te,
mnuniiatnus eam qum ad patres ngstros repromissio et misereatur tui. Attotlat Dominusfaciem suam supef
215 _ ftESPONSIO CONTRA ARIANQS. 2U
U, el dethbi pacem (Num. vi, 25-26). Ter Dominus A Sed forsitan dicitur ex yoluntate Patris natum esse
dicitur, et unus semper Dominus nominatur, ut in Filium: dicatur ergo utrum ex se an aliunde Pater,
Trinitate, quse verus est Deus, nec confundalur pro- Filium genuif? Si enim ex se ipso genuit, non poluil
prietas personarum, nec substanlialis unitas denege- volunlas 5Qi generationem proecedere, quia nefas est
tur. David'quoque Deo per omnia placitus, sub hac credere in Dpum aliquid quod non semper fuit no-
credulitate populo iideli divinse beuediclionis gra- yjter accidisse. Unde cognoscitur quoniam Deus om-
tiam his verbis exqptat infundi: Benedicat ngs Deus, nem quidem creaturam de nihilo condidit voluntale
Deus nestef, benedicatnos Deus, ei metuqnt eum om- sua, Filium yero substantia genuit yel nalura. Si au-
lies fuies terrm (Psal. LXVI.8). Cui sententise beatus tem aUunde Filius dicitur nalus, aut ex nihilo ejus
concordat Apostolus, qui cum quodam IOGO dixisset: oiigo asseritur, aut (sicut superius dictum est) ex-
Diius Deus Pater, ex quo omuia, et nos in ipso; et ceplo Deo', semper aliquid fuisse contra regulaih.
unus Dgminus Jesus Christus, per-quem omnia, et nos yeroe iidei proedicatur. Bealus quippe Apostolus
per ipsum (I Cor. vm, 6), de Spiritu sancto quoque sciens Filium ex Patris essentia verum Deum geni-;
diceret; Nolite cpntristare Spiritum sanclum Dei, in tum, et ob hoc cum Patre unum Dominum Deum,
quosignati eslis in diem redemptionis (Ephes. IV,50). nec immemor preecepti dominici, quo prohibemur
Cum se dixisse meminisset ex Patre a per Filium in B duobus dominis deseryire, Domino Christp sicut
Spiritu sancto, ut hanc Trinitateni unum Deum esse vero Deo proecepit serviendum, quem scqualiter cum
monstraret, alio loco *ait: Quoniam ex ipsg, et per Patre noverathonorandum, ipsdDomino dicente: Ut
ipsum,el inipso sunt omnia. Et quod singulariler in-. qmneshonorificent Filium, sicut honorificant Pairem
tulit: ipiigloria in smculasteculorum (Roni. xr, 56). (Joan. x, 23). Quem yerum Deum Joannes apostolus,
Ex substaniia Palris natum Filium, elfides Christiana ipso in se Domino loquente, testatur dicens: Ut sipius
recie prsedicat, ct sancta. Scriptura commemorat. in vero Filio ejus Jesu Christoy hic est verus Deus
Paulus apostolus de Filio Dei dicit, Qiti cum sitsplen- et vita mterna (I Joan. v, 20). Quocirca veraa fidei
dor glorim, et figura substqnlimejus (Rebr._i, 3). Do^ tenenda est regula, qua Dei Filius de Patris substan^
minus denuo dicit ad Jeremiam : Sitper niontes accipe tia, hqc est, de eo quod ipse est, ineffabiliter sine
planctum,b et homines non audierunt vocem>suf>stanlim initio natus creditur, et verus Deus cum Patre coli-
mete,a volatilibus cmliusque ad pecora.(Jerem, ix, 1J0). tur, et tenetur (al. timetur). Quia nec Cbristianis
FiUumautein Patris esse substanliam, Sapjentioc.liber licitpm est, ei qui natura non est Deus, sjcut verq
evjdenter pstendit, dicens : Esca angelorum nulristi Deo servire; nec cuiquam fas est, Christo unigenito
populum tuutn, prmparalum panem de cmlo prmstitisii Dei Filio, non sicut vero Deo servire, Nam eum qul
eis;$ine labore, omne deleclamentum in se habenlem, Q seryitChristOvplacerfrDeo beatus Pauluss qui dii$
et Qtnnemsuayilalis saporem:substanliam enim tuam (ai. his), qui natura non sunt dii, serviendum inter-
el dulcedinem tugm, quem in filios habes,ostendebas dixerat, evidentissime manifeslat, dieens: Non esl
(Sap. xvi, 20,21). Panemde ccelodatumsubstantiam Dei regnum esca, et potus, serfjustitia et ptx$, et gau-
ctdulcedinemDei esseScriptura testatur: paneni vero dium ih Spiriiu sancto: Quienim inhoc servit Christo,
, de coelodatum Filium Dei esse, ipsitis Filii verbis. placet Deo (Rom, xiv, 17). Quocirca cegnoscentes
oslenditur, qui ait: Ego smit panis vivus, qui de cmlo Christum verum Deum esse, non audeamus enm ab
descendi (Joan. vi, 41). De quo David ail : Panem sequalitatepaternse suhstantise separare: verus enim
attgelorummanducavilliotrio (Psal. LXXVH, 28). Ecce Deus est qui naturaDeus est; natura autem Deus est
, de substantia Patris exs*titisseFilium, -non solum ra; qui deitatem ex seternitale vera ,nativitatis habuit,
lionabilitercredimus, verum etiam testimoniis appro- non ex ° gratia donationis possedit. Quod enimnasci-;
bamus, Scriptura dicente: Qui diligit genitorem, diti- tur, connexum est genere; quod vero adoptatur, sola
git eum qui natus est ex eo (I Joan. v, 1); quoniam _provehitur largitate.
fidesvera q"uodcredit, non nescit, etiamsi nondum - Objectio S. Perturbationes menlium, quse sirie raB
potest videre quod sperat et credit. Hi vero quj Vi- tione dicuntur, cum hortantur advertij verifas aiou
Iium de Patris subslantia natum denegant, debenl j) videtur ab eis comprehendi, nec profiteri; ob hoc
ulique dicere, unde arbitrenlur Dei Filiuni exstitisse: quod absurdum sit dicere vel credere Patrem ct
utrum denihilo, an exaliquo? Si de nihilo exstitit. Eilium ingenitos esse. Qui sibi suadet ista excogitare,
creatura dieendus est, -non ereator. Si autem de ali-• ipse se vult fraude decipere, quoe quidemexigit illis
quo dicatur, sic etiam id ipsum Deus fecit, undc: hoc dici quiPatrem etFiliumaequalesasserunt esse.
Filium genuit. An forte cooeternum dicitur aliquici - Responsio. Perturbantquidem mentes, autignavas,
habuisse unde posset Filium generare ? Si cooeter- aul inscias, qui voluerint Patrem et Filium ingenitos
num aliquid oaslimaturunde genitus "Filius creditur, dicere; sed non hoc faciunt qi.iicognoscuntur oequales
.Manichseorumerror hac assertione firmatur. Si auten Palrem et Filium prsedicare. In duobus enim inge-
non fpit aliquid rinde generarelur Filius, nec-tamer nitis diversa Divinitas invenitur. In uno autem ge.
de substantla Patris dicitur natus, hoe superest, ul nito (al. unigenito), ex uno ingenito, naturalis unitas
evidenler ex nihilo Dei Filium exstitisse. fateanlui demonstratur. Duo quippe ingeniti non possun. miam
qui eum in divinitate minorem prsedicare contendunt, "habere naturam, ubi -nec unus in uno veram ex' sa
&Abest per a ms. Corb. eo quod non sunt. Hoecverba adduntur in ms. Corb,
**Et super semitas deserli lucfum,quia defeceruntes:' c Ms. Corb., exgrulim donaikme.
215 S. FULGENTUEPISCOPI RUSPENSIS - 216
generatiohem invenit, nec unus ex uno vere in se A Filius solus Iumen appellari creditur, ipsi Patri, qua
sobstanliabi nalivitatis agnoscit. Nos aulem Patrem lumen genuit, nomen luroinis abnegatur. Qui aulem
et Filium, nec duos ingeuitos dicimus, nec duos ge- non substantialiter possidet nomen luminis,- non po-
nitos appellamus, nec personaliterconfundimus, nec. test habere substantialiter vocabulumDeitatis. Beafcus
substantialiter separamus. El ideo aequales sine am- quippe Joannes apostolus dicit: Quoniam Deus lux
biguitale dicimus, quia diversos a se nullatenus _in- est (1 Joan. r, 5). Si ergo qui Deus est lux est, qui
venimus: unus unum genuit, unus de Urib"nalus luxnonesl Deus non est; quarelurnen ex lumine _
g0 est. Et quia de incommutabili Patre incommuta- credendus est Filius, quia de Deo natus estDcus, ne-
bilis Filius exstitit, et Pater seternus et perfectus dum Filius lumen dicitur, Deus Pater intolerabiliter-
coseternum perfectumque Filium genuit, propterea blasphemetur. Ac ne putemus Patrem conjeelura
Filius veram quam habet ex vero Patre substanliam, magis quam veritate lucem dicere, rieces.sehabemus
nec minorem habere potuit, nee diversam. Contume- hoc quoque testimoniis approbare. In sanclis eloquiis
lia est quippe divinse naturse, si Pater Filium gene- de Sapientia dicilur,: Omniummobilitantium (al. om-
raris <non potuit esse in Fifio quantus. permanet in nibus mobilibus, vel omnium mobilitatum) mobilior
seipso, et genilori (quod nefas est) potentia naturalis est Sapientia : atlingit autem ubique propter suam
adimitur, si Filio paternoe substantisc sequalitas ab- g munditiam ; vapor est @\ autem virtulis Dei, et ma-
negetur, cum hanc apostolica doctrina non taceat, natio qumdam a claritalis omnipotentisDei sincera. El
evangelisla Joanne dicente : Proplerea volebant eum ideo nihil inquinamenli in illam incurrit, candor est
Judmi interficere, quia non solum^solvebat sdbbalum, enim lucis teterna, et speculum sine macula Dei ma.
sed et Patrem suumdicebai Deum, mqualemse fuciens jeslatis, etimago bonitatis illius. Candor lucis oeternoe
Deo (Joan.y, 18). Quam sequalitatemnon malevola Sapientia dicitur, quam lucem seternam Palrem esse '
Judseorum adversitas (sicut quibusdam videtur) obje- universa Christianitas profitetur. Quod si forte aliqui
cit, sed evahgelistse veridica prorsus auctoritas de- putant istam lucem sefernam', cuj'us Sapientia candor
claravit. Qui sicut vere dixit Jesum solvisse sabba- est, Patrem aceipi non debere, necesse est ut, cMm
tum, vere etiam Patrem suum dixisse Deimr, ita vere Deum Patrem lucem aeternam denegant, aliam lucem
dixit per professionem paterni riominis cequalem se seternam quserant, cujus esse candorem Sapienlian*
feeisse divinilati et omnipotentiee genitoris." Hanc evidenter ostendant. Sed ipsi noverinl quomodo pos-
sequalitatem in se ipse verus Filius prsedicans et de- sint, aut lucem quoeDeus non sit, aut alteram lucena,
monstrans ait: Ego eP Paler unum sumus (Joan. x, • proeler Sapienliam, quee Deo coseterna sit, invenire.
30). Et alio loco, Omnia qum Pater facit, eadem et Cognoscatur ergo lux esse Pater luminis, ut saltem
Filius facit similiter (Joan. v, 19). Idem ipse dicit': Q sic Filius Patri non dubitetur vel negetursequalis..
Pater, clarifica Filium luum, ut et Filius clarificet te! Uno jam testimonio Deum Patrem lucein esse docui-
\Joan. XVII,'1). Et alio loco : Ut omnes Iwnorificent mus, melius estsi id ipsum%postolica quoquepraj-
Filium, sicut honorificant Patrem.(Joan. v, 25). Et dicatione monstremus. Beatus Paulus filios Dei nos
alia multa, quoe prolixitatem vitantes omisimus. testatur, dicens: Quicunque'Spiritu Dei -aguntur, hi
jEqualem se itaque Deo per professionem paterni filii sunt Dei: non enim accepistis spiritum servitulis ,
nominis facere, unum cum Patre esse, omnia qum iterum in timore, sed accepistis spiritum adoplionis fi-
Pater facit, eademsimiliter facere, clarificatus, etipse liorum, in quo clamamus, Abba, Pater. lpse Spiritus
clarificare, sequalitatem sibi paterni honoris cxigere, testimonium reddil spiritui noslro quod simus filii Dei
sicut minori non competunt, sic sequalem, remoto (Rom.viu, 14, 15, 16). Joannes etiam evangelista .
eerupulo dubitationis, ostendunt. dicil: Quotquol autem b crediderunt in eum, dedil eh
Objectio 6. lnterea dum de lumine dicilur, non inf- potestatemfilios Deifieri (Joan. i, 12). Ut igitur Pau-
lelligunt quod scriptum est, quia alius est Pater lu- lus Deum, cujus filii sumus, luceni esse monstraret,
jriinis",et alius est qui lumen est appeilatus, el lucet eosdem filios lucis quoque filios appeUavit, ita dicens:
jn tenebris, et tenebrse eum non comprehenderunt. Vos aulem fratres non estis in tenebris, ut vbs dies ille,
Idcirco debet adyerli quid lex mandat vel instruit r\ lanquam fur, comprehendat; omnesenimvos filiilucis
jnentes hominum, quia inter illum auctorem luminis estis, et filii diei (I Thess. v, 45). Et Filius ad disci-
et istud lumen in tenebris lucens, quod illunrinal pulos: Ut sitis filii Patris veslri, qui in cmlis esi
omnem hominem venientem in hunc mundum, per (Malth.y, 45). Ipsran veroFUium lucem esse nullus
quod vita factus est Filius, et lux est osteasus homi- poterit abnegare, de quo evangelista dicit: Erat iux
num, illo quod ostenditur factus, non est Pater, et vera qumilluminat omnemliominemvenientemin hunc
sequalis esse non potest., mtindum (Joan. i, 9). Et rursus : Et vita erat lux ko-
Responsio. Hoc sempef Patris et Filii demonstrat minum, et lux in tenebris lucet, el tenebrm eam non
sequalitas, ut quidquid fuerit derogationis vel hono- comprehenderunt(Ibid., 5). Ipse quoque Filius lucem
rificentise simul sit utrique commune. Quo fit ut, se esse propria voce testatur: Ego sum (inquiens)
dum contra fidei normam Filius a Patris oequalilate lux mundi (Joan. ym, 12). Ut aulem agnoscatur Patet
discernilur, magis Patri quam Filio detrahatur. Quod in Filio, lumen in lumine esse, in Joannis tesfin.owo •
liujus loci manifestius demonstrat assertio, qua dum perdocetur, qui ait: Deus lux est, et tenebne in eo
* Ms. Gorb., caritatis. ' i . v •» b Ms. Corb., receperunt eum.
,
2 7 RESPONSIO CONTRA ARIANOS. - «18
non sunt iifte: atque subjunxit: Si in lumine ambule- ,\ discretam monstrat gignentis genitique personam,
mus, sicut et ipse est in tumine, societatem habemus sic diversam'non sinit putari substantiam. Alius ergo
ad invicem (I- Joan. i, 5, 7). Quod, ut se de Patre propterea dictus est Pater, ut generationis veritas
dixisse monslraret, adjunxit: Et sanguis.JesuFilii monstrarelur, non ut pularetur aut prior aut polior :
ejits rnundul nosab omni peccaxo(Ibid., 7). Patrem,, riam si potiorem accipere debfimus quem audimus
quem lucem dixit, in lumine esse asseruit: Quod alium dici, compellimur' etiam Paracletum Spiritum,
ergo Istudest jumen, nisi lumenverum, quod illumi- pro eo quod alius dictus est, potiorem Fiiio- confi-
nat omnem- hominem venieitem in hunc mundutn teri : sicut enim Palrem afium Filius dixit, ila Para-
(Joan. i, 9)? Ostensum est igitur Patrem ess&Iumeu, cletmn alium nuncupavit.Si placet igitur, et hocjidei
"
sicut est Fiiius lumen; demonslratur etiam FUius veritas exigit, ut melior putetur qui alius dicitur,
dies sieut et Pater est dies, propheta dicenle : Evan- quoniam Pater alius est dictus, et alius Paracletus,
geiizate de die in diem salutare ejus (Psal. xcv, 2); exhoc"jam FiUus subjiciatur ambobus, utsaltem sic
Quapropter agnoscatur Pater essein Filio-lumine, et Paracletus cosequetur Patri, qui pro eo. quodalius
FUius inPatre lumine, ipso de se lumine protestante: nuncUpatus est, FiUo dicitur anteponi; ut hujus
EgoiriPatre,et Paterinme (Joan.xiv, 12); tan- communione pronominis, in Patre et Paracleto de-,
quam dicerel: Ego irilumine, et lumen in me. Et B monstretur communio deitatis; si autem Paracletus,
ubi non invenilur diversitas luminis, non nege- licet alius dicatur, tamen. Filio non prsefertur, nec
tur oequalitasdeitatis,: ne dum Deiis lux esse apos- JPater ideo pTseferendusest Filio, quia alius dicitur :
tolica prsedicatione dicitur, [illequi lumen esse non hoc enim pronomine, personarum ostenditur discre-
dicitur Deus*liam esse {quodnefas.est) abnegetur. tio, non naturse,. Denique ne fidei ambiguitate veri-
Objeclio 7. Omisimus (al. Admisimus, vel amisi- latis regulam deserentes, per devios circumferaraut
Dominus nobis, et unam se cum Patre
mus) superfluas rationes, quse fastidium non facerent errores, ipse
et ad hoe est, ad retinere subslantiam, et alteram se demonstravit ha-
62 auditoribus, responsum quod
Et inter Pa- bere personam, dicens in Evangelio: Ego et Pater unum
sententia inquirebat expositionem. quia sutms (Joan. x, 50). Quod dictum, hi qui divinoe
Irem et Filium distantia est,- et quod dicitur non
unitatis in Palre et FiUo sigriificalionemtenuare con-
est, eo quod inter illos differentia non sit, ipse Sal- tendunt, non ad substantialera .unitatem, sed ad vo-
vator dicit, qui credendus est: Alius est qui testimo- " luntatis student referre concordiam. Quod si sic Do-'
nhim perhibel de me (Joan. v, 32). Item ipse Filius mihus vellet intelligi, posset dicere : Ego et Pater
dicit de Spiritu sancto : El alium Paraclelum miltam uoura volumus; non, Ego el Pater unum sumus. Sed
vobis (Joan. xiv, 16). Alium dixit Patrein, et alium (_ nunc eligat quisque quod velil^ utrum in Deo gj
dixit esse.Paracletuni, etcum non advertuntur di- aliud putet csse et aliud veUe; an hoc credat essa
yina j'ura et sacramenta, efficiuntur homines pagani- quod velle. ut ei possit hujus dicti dominici mani-
talis professores, cum asserunt Palrem et FiUum et iestius veritas apparere. Si enim aliam dixerit in Deo
sanclum unum esse Deum. voluntatem , quoe velle dicitur, et aliam e"ssentiam,
Spiritum _ quocesse cognoscilur, ad voluntalem referri non po-
Responsio. Vera fides nuhquam superfluas, sed
test, quod secundum essentiam dictum est : Ego et
rectas semper habet et habuit rationes, nec ex his Pater unum sumus. Esse enim ab essentia dicitur; si
aliquod faslidium nascitur, si modo absque contcn- autem hoc in Deo (sicul certum est) putatur esse
tioriis studio veritas audiatur, qusc ob hoc alium dixit quod velle, dum voluhtatis unilas asseritur, substan-
Palrem, ut personas discerneret, non ut substantia- tialis etiam unitas non negetur, ut et in eo quod
lem distantiam deroonstraret: nam cum w/wm.dixit, dixit unum agnoscatur non aliud esse quam Pater
- ostenditsepropriamhaberepersonam; Palremvero est, et in eo quod dixit sanms agnoscatur non ipsc
Filius esse qui Pater est. Hanc Patres npstri per ora-
nominans, demonslravit seunam cum eo habere
nia Christi sectati doctrinam, unius esse sulistanlise
substantiam, hoc modo : si enim Pater, qui leslimo- Patrem
j) Fiiiumque dixerunt. Quod Grsece Homousion
nium perhibet Filio vere alius ut
est, utriusque per- dictum
est, illa scilicet ratione quoniam in Grcecia
Eona discernatur, vere et Pater est, ut subslanlialis nova tunc emerserat hseresis, quse unigenitum sepa-
unilas demonstretur. Quod si vera est palernitas Pa- . rare nitebatur a substantia genitoris; ad-hoc.ut
tris, vera est etiam nativitas prolis; et sl est Filii quisquis illam doctrinam reciperet, non creatoris
vera nativitas, inter Palrem Filiumque substantialis cultor, sed creaturse potius .appareret. Mirum autem
non polest esse diversitas. Vera enim et oeterna sub- est quod in hoc nomine sonus tantum a quibusdam
tanlia, de qna vera nativitas exstitit, sicut generando attenditur, nec dicti intelligentia investigatur, cuin
minui dividique.non potuit, ita in se tota perina- pleraque non sint antiquitus dicta, et pro temporum
nens totam se coseternseveritati nativitatis indulsit, causarumque opporlunitatibus professioni fidei repe-
riantur inserta. Sicut ingenitus Pater, nusquam in
ut scilicet gignentis genilique non solum scqualiias
Scripturis canonicis legitur, et tamen secundum lidei
absque diversitate consisteret,*sed etiam sine confu- veritatem ingenitusproedicatur : adversus Sabelliura
sione detrimentoque naturalis uuitas permaneret. Di- scilicet qui Patrem
Filiumque non communione sub-
vinse quippe nativitatis , et nomen, et veritas sicut - stantia; unum inlelligU, sed personali singularitat?
- S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS
219 220
coriuindit.Ojiodsisomis, nonsensus consideratur m A Deum dixisse : Ex utero anle luciferum genui le, quia
vefbis, non censeatur Ecelesia nomine calholieo, in Deo carnalis iiterus non potesl credi, sostimet hu-
quod nec in Veteri nec in Novo reperitur positum jus loci sensum ei lantummodo generationi quoe se-
Testamentof Sl vero boecomnia , cum in nullo sint cundum carnem est coaplandum, cum praicedens
canonico volumiue", digne tamen teneritur in iide, versus divinse magis intellectum generationis -insi-
cur nobirin Homousion putelurprohiberidum ," non nuet, quo Pater dicit ad Filium : Tecum principium
sonum 'dicti considerare, sed sensuro; nec attendere (Ibid.), ut agnoscatur Patrem et FiUum unum esse
novitatem veriii, sed virlulem intelligere sacramen- principium. Nomen vero uteri translato voeabulo
ti? Mirum esl autem eos qui pro unius subslantise dictum est, quo ipsa divina significarelur natura; sic-
credUlilate volunt nos homousianos dici, quomodo ut corporalibus .nominibus incorporalis substantia
se riolunt Triusianos pro tribus et diversis subslan- Dei assolet nominari, ut sensus hominum b consue-
.tiis appellari; quamvis etsi tali nomine censeri fu- lis nalmse suse vocabulis ad intelligenliam divinita-
giant, hoe eos tamen esse qualitas suoe credulitatis lis possit adduci. Dicuntur enim ocuii Dei omnia vi-
ostendat. Digne itaque Patrem et Filium, et Spiritum dere, sicut scriplum est, In omni loco oculi Dei spe-
Sanctura, personarum proprietate servata, unum co- culantur bonos et malos (Prov. xv, 5). Quisautem
liinus Deum; quoniam fides vera, nec tres deos re- j> dubitet ila Deumper naturam suamtotum videre, sic-
cipit, quod faciunt pagam-multieolse, nec Deum ut eum per naturse infifiilatem omnia fatemur ira-
suum creatum asserit, quod cultores proedicant crea- plere ? Sed et diversa corporalium membrorum voca-
turee.' bula ob hoc in Deoinvenimus (ut dictum est) nomi-
Objectio 8. Sceius et valde esse blasphemum ad- nari, ut per harum rerum eflicienlias subslantise ip-
vertant homines, qui salutaria proeceptacupiuntsec- sius incorporalis proprietas possit intelligi. Sic ergo
tafi: nam lalsitas professionis nunquam prodesse eis et hic se dikit ex utero Filium genuisse, ul quem au«
pbterit," qui quoerunta injuriaudo Deum per blasphe^ dimus .ex utero genitum, a natura Patris nullus aes-
tniam colere vel venerari. Si ab hominibus non to- timet alienum. Quod autem ante luciferum dixit, os-
leratur injuria, ab ipsq Domino auetore qualiler po- tendit Filii nativitatem per.peluam initio temporali
terit tolerari? Ostenditenim circa infideles suam ob-* non essesubjectam : Lucifer enim stellsa vocabulum,
jufgatiohem, dicendo : Poputus hic labiis me\honorat, est, et in initio nnmdi, cum Deus luriiinaria et sidera
cor autem eorum longe esl a me (lsai. xxix,p5). condidisset, jussil ea eVsein dies, -et menses, et tem-
Responsio. Apostolica fides Deum non injuriat, sed pora, et annos (Gen. i, 14), quibus nominum circulis
honorat, quoedivinam subslanliam nec minorari po- lempus omne revolvitur. In splendoribusautem sanc-
tuisse asserit nec mulari; et ideo Filium sequalem Q torum, non recte intellecta sunt vaticinia propbeta-
Patriprsedicat, quoniam una utriusque substanlia @4 rum : splendor enim sanctorum non in oflicio prse-
perfectionis suse plenitudinem in utroque consefvat.' dicationis, sed in resurreclioriis claritate consistit;
Tunc ergo Deo infertur injuria, quando per diversi- de quo splendore Dominus dicit *.Tunc justi •fulge-.
tatem divhi-.at.s cum creatore colitur creatura; cum bunt sicut sol in regno Palris sui (Malth, xm, 45).
creationis nohien in eo sit tantum accipiendum in Hunc splendorem futurse resurrectionis his verbis
Filio, quod pro redemptione hominum ex hominibus etiam Daniel propheta commemorat: Et multi dor-
factus est homo. Spiritum quoque sanctum,-si crea- mientiumin terfm fossura, hi opertione exsurgent,Min
turani Dominus vellet intelligi, nunquam prseciperet vitam mlemam, gg et hi in opprobrium et confusio-
sibi et Patri in sacramento baptismalis copulari, di- nem perpetuam: el intelligenies splendebunt, ut cplen-
cens : Ite, docete omnes gentes, baptizantcs (al. bapti- dor firmamenti, et ex justis mulli, sicut stellm insm-
zate) eos in nomine Patris et Filii, et Spiritus suncli cula (Dan.'xa, 2) ; hic aulem splendor lunc sanclis
(Matth. xxviu, 19). a Domino tribuelur, quando secundum Apostoli dic-
Qbjeclio 9. Degeneralione autem ejus quqd dictum tum, reformabit corpus humUiialis noslrm, conforme
est : Ex utero ahte luciferum genui te (Psal. cix, 5), corpori claritalis sum (PJdlip. m, 21). ln hoc ergo
quis dubitet de carnali nativitate fuisse dictum? cum j) splendore tunc integre sancti intplligent Patrem et
ipsa ante scriptio ostendat libi ad intelligendum-quod Filium unum principium esse; nec a se invicem, vel
dicit propheta, quod in splendoribus sanciorum ante substantia, velmajesfatedistare. Licetergo confitea-
' niur Filium secundum
luciferum genitussit. Et splendor,sancloritm (Ibid.) carnem ex utero Virginispro-
proeeonium ostenditur esse prophelarum,- et eormri creatum, non tamen ambigimus de utero Patris, id
vaticinatio de eo fuisse adimpleta ut manifeslaret est de Patris substantia genitum, imo sic confitemur
ipsam esse et propheta dicendo : Ex utero ante lu- Filium de c ulero Dei verum Deum natum esse, sicut
eiferum genui te, et splendidum conligit, quod per de Virginis utero verum non dubitamus hominem
virginem nasei eum os prophelicum anle dixit. Quis processisse, ne (quod absit) si de matris substantia
dubitethanc nativitatem ita contigisse ut Scriplura verusjiomo natus credatur, et verus Deus de Patris
meraorat ? substantia denegetur, potior sestimetur burnana na-
Responsio.-Multumfallitur quihujus Scripturse lo- tura quse id quod est procreare potuit quam divina
eum divinbenativitati noh credit convenire,et audiens substantia„_quoe verum Deum generare non valuil.
_ * Ms, yorb., admjuriandum Deum. t Ms. Corb., consuetudinis. « Ms. Corb., de veroDeo.
£21 RESPONSIO CONTRAARIANOS. 222
Objectio10. Non est minimum (al. nimium) dede- A tor. Erubescent et pudebunt omnes qui adversantur ei,
cus, ut fraudibus propriis decipiatur male inteUigens et ibunl cum cohfusione (Ibid., 14, et seq.). Ecce in
aniraus, ut aliquando duo dicanlur esse unus, al.i- ipsp est Deus, el prscter ipsum non est Deus, et ipse
quando tres unus. Nunquid hon occurrit beneficii est Deus Israel Salvator. Superius aulem is qui
•munus, quandp unus non est cum duobus designatus? • dixit: Ego Deus,-et non est alius prmter me, adj'unxit:
Ludibrium est credere ex tribus parlibus Deuni Justus et salvans, non esl alius prwler me. Quis autem
linum conslare, cum adhuc (quod pejus est) dicitur justus est, nisi cui.David dicit: Dilexisli justitiam, et
de eis quod sic credendus est unus Deus, cum non odisli iniquitatem (Psa/.XLiv, 8)? Quis vero est sal-
sit ipse Pater qui Filius,-non ipse Filius qui Spiritus vans, nisi de quo angelus in somnis ad Joseph locu-
sanctus; ^dequibus profitentur differenlias'inter se - tus est, dicens: Joseph Fili Dqvid, noli timere* ac-
habere, bonorem vero unusquisque suum non posse cipere Mariam conjugemtuam, quod enim in ea natum
habere, nisi malignum pectus eos.in uno Deo inve- est, de Spirilu sancto esl: pariel autem filium, el vo-
niatur copularp. cabis nomen ejus Jesum , ipse enim salvum faciet po-
Responsio. Nullis fraudibus, aut propriis aut alie- pulum suuma peccatis eorum (Matth. i, 20)? Cui vero
nis, deeipitur qui Deum unum sic colit, ut in Trini- convenit dicere : Convertimini ad me, et salvierilis,
tate noverit, nec personas confundere, nec subslan- jg quia ab extremo terrm ego sum Deus, et non est alius
tiara separare. Et illam unam naluram unum Deum (Isai. XLV,22), nisi Filio? de quo David dicit, JRcmi-
intelligit, in qua seternitatem veroe divinitalis agno- nhcentur et convertenlur ad Dominumuniversi fip.es
scit; dicitur enim nobis: Audi, Israel, DominusDeus (errm, et adorabunt in conspectu ejus omnes palriai
tuus, Dominusunus est (Deut. n, 4). Item : Dominum gentium (Psal. xxi, 58). Quod ergo sequitur : Per
Deum luum adorabis, et Uti soli servies (Ibid., 15). memelipsum (al..meipsum) juro, quis hoc credendus
Quod si Dominum Deum solum Pafrem accipere de- est dicere, nisi qui hoc modo inyenitur Abrahoe ante
bemus, Filio ergq nec ut Deo serviamus, nee eum jurasse? Hunc aulem non Patrem, sed Filium asse-
adoremus , quidquid enjm ad naturam DominiDei runt, qui Filium a Patre secundum divinam naluram,
solius non perlinet ut Deus a nobis adorari non de- minorem prsedicare contendunt. Iste autem Deus,
bet. Quid aulera dicturi srinius de Filio, quem in coe- qui per semetipsuin jUrat, ulruin maj'orem se ha-
Hs angeli omnesque virtules adorant semper et lau- beat, Paulus nobis beatus ostendit, qui ad Hoebrseqs
dant, intantum ut etiam in forma servi positum, et scribens, ait : Abrahm namquepromiltens Deus, quo-
propter passionem morlis paulo minus ab angelis niam neminemhabuil per quem juraret majorem, ju-
minoralum, adorare angeli jubeantur, Moyse dicente: ravit per semelipsum, dicens : Nisi benedicensbene-
Lmtamini, crnli, simul cum eo, et adorent eumomnes C dicsimle, et multiplicansmultiplicabo te (Hebr:\i, 13).
a
angeli Dei (Psal. xcvi, 8). Homines quoque huic Iste ergo Deus, qui per semelipsum jurat quoniam
adorationl David divinitus inspiratus, adjungens, ait: neminem ha"bet per quem juraret majorem : quid
Adbrabunt eumomnes reges terrm, omnes gentes ser- sequilur videamus : Huoniam exibit, inquit, ex ote
viunt (al. servienl) ei (Psal. LXXI,11). Quomodo meo justitia, ei verba mea non avertentur : mild enim
ergo et ab hominibu.s et ab angelis adoratur, si inclinabit _(al,inclinavil) universitas genu, et jurabit
ab unius Dei substantia separatur? Quomodo illi ser- (al. juravii) omnis liiigua per Deum (Isai. XLV,25).
yitutem quse Deo lantum debetur audemus exhibe- De cujus ore ergo exiit justitia, nisi ejus de quo
re, si una non e?t illi natnra cum Patre? Nam quia dixit Isaias : Egredielur virga de radice Jesse, et fios
unus est Deus, ita nohis gQ dicilur per prophetam : de radice ejus ascendet, et requiescet super eum spiri-
Ego Deus, et non est alius prmter me : justus el sal- tus Domhd (Isai. xi, 1). Et post paululum : Judicabit
vans, et non est alius prmter tne : convertiminiad me, in justitia pauperes, et arguet in mquitate pro tnan-
et salvi eritis, quia db exlremo ierrm ego sum Deus, et suetis terram (al: terrm) (Ibid., 4). Sequitur deinde:.
non est alius. Per memelipsum juro, quoniam exibil .Jsfe Deus, prmter quem non est alius, et diclt: Verba
(al. exivit) ex ore meo justida, el verba mea iwn gver- meq non avertentur. Cujus autem heee 67 vox est,
tentur : mihi enim inclinabit (al. inclinavil) universi- D nisi illius qui in Evangelio dicit, Ctelum et terra trans-
ias genu,'et jurabit (al.juravit) omnis. linguct per ,-ibunt, verba autem mea non trgnsibunt (Matlh. xxiv,
Deum (Isai. XLV,21, e. seq\). Ecce Deus, qui in hoc 35) ? Item adj'ungit, Deus iste proeler quero non .est
loco se tantum dicens Deum, prseler se aliuni non alius, ct dicit : Mihi enim inclinabit (al. inetinavit)
esse testatur. Quod si quisquam omnem bic noluerit universitas genu, et jurabit (al. juravil) omnis lingua
Trinitatem accipere, cogelur hanc voeem soli Filio per Deum. Hoc autem de quo inlelligi debeat, Pau-
deputare. Quis enim Deus proeter quenf alius non lus nobis, magisterio Christi doctus, ostendit, qui
est nisi ille cui Isaias djcit-: Laboravil jEgyplus, et . scribens ad Romanos sic ait: Nfemo,enim nostrum
mercalus JEthiopum el Sabaim\ (al. Saba) viri excelsi sibi vivit, et nemo sibimorilur. Sive enim vivimus,
ad te transibunt, tui erunl servi, et post te sequenlur Domino vivimus : sive morimur, Doming morimur.
aliigati vinculis, et adorabunl te, el hi ie deprecabun- Sive crgo vivimus, sive morimur, Dominisumus (Rom.
tur, qudhiam in te esl Deus, et non eslDeus prmter le; xiv, 7, 8). Et, ut se de Christo dixisse monstraret,
iu enhn es Deus, et nesciebamus, Deus Israel Salva- adjunxit : In hoc enim Christus, et morluus est, et re-
a Ita ms. At ed. habent Hominum b Mg. Corb.,
quotjue adora- accipe,
tionem,
S55 S. FULGENTII EPISCOPI RUSfENSIS 22i
btirrexit, ul morluorum et vivorum dominelur. Tu, i. servies. Huic Domino etiam Isaias propheta dicit:
autem quid judicas ffatrem tuum? aut tu quare spernis Domine, prmtcr te alium non novimus. nomen tuum
{ratremtuum? Otimesenim stabimus ante tribunalDei nominamus. Hoc aulem nomen Salvator noster osten-
[Bom.xiv, 9,10) ?,Slatimque uoc propheticum subj'icit dit, dicens discipulis suis :' Ile, docete omnes gentes,
lestimonium, dicens": Scriplum csi enim :Vivo ego, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus
Hcit Doniinus, quoniam tnilit fiecietur omne genu, et sancli (Malih. xxviu, 19). Islud est nomen Domini, .
omnis lingua confilebilur Deo (Isai. XLV,24).'Ante prseter quem alium non novimus, et cujus nomine
tribunal vero Christi nos astaturos (al. astituros) ipse nominato, a morle liberamur, de potestate tenebra-
denuo testatur, dicens : Omnes enim nos manifestari rum gS.eruimur, ut in regnumFiUi transferamur.
oporlet ante tribunal Christi, ul recipiat unusquisque In Patre ergo et Filio et Spirilu sancto unitatem sub-
propria corporis, proul gessit, sive bonum, sive malum stantiseaccipimus, personas confunderenon audemus.
(II Cor. v, 10). Ipsiquoque oinne genu flectendum Beatus enim Joannes apostolus testatur, dicens: Tres
idem docet aposlolus, dicens : Ul in nomine Jesu sunt qui teslimoniumperhibenl in ccelo, Pater, Ver-
omne genu fiectalur, cmlestium,lerrestrium, et infer- bum, ei Spirilus ; ^l tres unum sunl (I Joan. v, 7).
norum : et omnis lingua confiteatur quia Dominus Quod etiam beatissimus niartyr Cyprianus, in epistola
, Jesus Christus in gloria est Dei Palris (Philip. n, 10, B de Unitate Ecclesioe'conlitetur, dicens : Qui pacem
11). Jam nunc omniaquoe superius dicta sunt demio Chrisliet concordiamrumpit, adversusChrisiumfacil}
consideremus. Dicit Deus : Ego Deus, el non est alius qui alibi prmter Ecclesiam colligil, Chrisli Ecclesiam
prceler me. Et in persona Filii dicit Isaias : Quoniam spargit. Atque' ut unam Ecclesiam unius Dei esse
in te est Deus, et prmter tc non est Deus; tu enim es monstraret, hsec corifestim testimonia de Scripturis
Deus, el nesciebamus. Deus Israel Salvator (Isai. inseruit. Dicit Dominus: Ego et Pater unum sumus.
xtv, 15). Deut autem Israel Deus unus est. Sequuntur Et iterum : De Patre el Filio et Spiritu sunctoscri-
autem coetera quoeteslimoniis supradiclis ad Filium plum est: Et tres unum sunt. Nam ct in lihro de Ora-
ostendimus pertinere : ipse enim per semelipsum tione dominica, ut ostenderet Trinitatera unius dei-
jurat, neminem habens majorem; ipse populum latis, esse nec inter se aliquam diversitatem babere,
suum salvat; ipse juste judicat; ipsi flectitur omne Danielem et tres pueros, ternarum horarum circ'uli$
genu, ca.lestium, terrestrium, et infernorum; ipsi fevolutis, oralionem fundere solitos memoravit. Ubi
omnis lingua confitetur, %quo est retributio reddenda el in triuiri horarum curriculo, et in unius orationis
factorum. Ipse ergo, de quo lioec omnia dicuntur, officio, unum Deum esse Trinitatem evidenter oslen-
per prophetam dicit: Ego Deus, el non est alius prm- dit. Non ergo ex.tribus partibus unum colimusDeum,
ter me. Nunquidnam Deum istum, prseter quem alius C sed apostolicoc fidei regulam retinentes, perfecltim
non est, ita solum Filium accipimus, ut ab eo Pa- et consempiternum Filium, de perfecto el sempiterno
trem et Spiritum sanctum separemus? Absit : hoc Patre, sine initio genitum, et potestate non impa-
enim impossibile est. Nam prseter DeumPatreni Deus rem, et natura .falemur aequalem. Sancluni quoque
Filius non est, quia de Patre est, el in Patre est. Spiritum non aliud fatemur esse quam Deum, nec a
Proeter Patrem et Fiiium Spiritus sanctus non est, Filio nec a Patrediversum, nec in Filio necin Patre
qoia Patris.et Eilii Spiritus est, et in Palre et in Filio confusum. Unus est enim atque idem Patris et Filii
est; Unde cognoscilur quoniam ista Trinitas unus Spiritus, -totus de Patre procedens, totus in utroqua
Dominus Deus est, de quo dicitur : Audi, Israel, Do- consislens, nec est divisus in singuUs, quia insepa-
minus Deus tuus, Dominus (al. Deus) unus est (Deut. rabiliter est ulrisque communis.
Vi, 4). Et: DominumDeum tuum adorabis, et illi soli

S. FULGENTII

AD TRASIMUNDUM REGEM VANDALORUM

LIBRI TRES.

LIBER PRIMUS.
DE MYSTERIO MEDIATORIS CHRISTI DUAS NATURAS XNUNA PERSONA RETINENTIS.

'CAPUTPRIMUM. Liber a rege destinatus Fulgentio. D traclum, quod nuper mihi quoddam volumen, bajulo
ResponsitFulgenliiexjussuregis.Fidem nolleasse- Felice, proeceperisdestinari, jubens me illico respon-
rere, esl fidemnegare. Responaendinecessitasesl ex dere:
prmceplodivino. Cujus, q-uia tanta fuit prolixitas, ut egeret ali-
€9 Triumphalibus tuis sensibus, piissime rex. quanto diutius recenseri, et diurni finisaderat, nocte
aequaquam crediderim oblivione (al. oblivioni) sub- -propinquante, curriculi, vix ejusdem volumiuis prin-
625 AD TRASINUNDUMLIB. I. 326
cipia citatse delibans .ectionis excursu, poposceram, A eliam servitii quadam communione perstringit («.,
ut ad cuucta plenoereeensionis (al. recensitionis) or- pertingil), dicente Domino : Clama, ne cesses, quasi
dine periegenda 'noctis unius nobis spalium fuisset tuba exatta vocem luam (Isai. LVIII,1). Quod Isaiae
indultura; quod vestrse mansuetudinis voluntas om- cura dicitur in uno, pluribus iraperatur; ipso unige-
nino^tatuit.abnegandum, ita ut nec sallem ad tre- nito Deo discipulis loquente : Qubd uni veslrum dico,
sidua periegenda Scripturse nobis prsecepisses atlri- omnibus dico (ilfarc. xm, 37). Propterea nos etiam
bui. Ego'vero, cum spalio quorumdam dierum prdi- beatus Petrus ad respondendum paratos esse debere
nationemtui.culminis proestolarer, ac deinceps, inter • paternse jubet dilectionis instinclu: Parati, inquiens,
rogatioriis illius tenore subtracto, sola fuisset a nobis semperad respondendum omni poscenii vos ralionem
flagilala responsio, pauca, quibus,Domino adjuvanle, de fide et spe qum in vobis^est(I Pelr. III, 15). Cum
nostri parvitas sufficit ingenii, de eadem interroga- omni poseenti rationem fidei speique nostroe prseci-
tione, quam ex principio lenuiter, eognovi, vestroe pimur reddere, cessat prorsus universse tam dignita-
recensendam mansuetudini destinayi, ne forsitan aut tis exceptio quam personoe. Cui enim verilalis insi-
fastidio putarer tumidus, aut taciturnitatis culpa ju- nuatio deneganda putabitur,' cum se locutum sina
dicarer obstriclus, quem vestra celsitudo suspicare- confusione coram regibus prophela teslatur,"dicens:
in iestimohiis tuis hi conspecturegum, etnon
tur, aut superbia respdnsionem nqn reddere, aut JJ ' Loquebar
verse fidei diffidentia tacuisse. Nam studio vestro, confundebar (Psal. cxvm,'46)?
clementissimerex, compertum esse non ambigo apud CAPUTH. In respondendo habendd esl ratio' regia
eos qui Christianse • gratioe parlicipatione redempti dignnalis. Deus plus timenduset honorandus quam
rex temporalis. Laus barbari regis propler sludium
sunt. pene id esse, fidem nolle asserere, quod negare. sapienlim.
Quippe cum ipse unigenitus Deus humani generis Quocirca-, cum pro.nostra fide, in quantum faculta-
et
conditor redemptor, sicut se.-confessurum conliten- tem divinitus accepimus, libere respondemus, nulla
tem, ita se negaturum_negantem, certa prorsus de-
cotitumacioeseu contumeliee debemus suspicione no-
nuntiatione testalur, dicens :,Qui me confilebitur co-
tarj, curii nec noslroe humiUtalis, nec.regioe simus
ram hominibus, confiteboi;et ego eum coram 'Patre
in cmlis: autem me coram dignitatis immemores , sciamusque Deo timorem,
meo, qui est qui negaverit honorem regibus exhibendum, apostolica ita rios
haminibus, negabo et^ego eum coram Palre meo, qui
praemonente doctrina : Reddite omnibus debila, el
ettin cmlis(Matth. x,,32, _33)..Ita'deiiuo erubescen-
post: Cui limorem, timorem; cuihonorem, ho-
tem se suosque sermones ipse 70 quoque in sua paulo norem (Rom. xm, 7). Hujus timoris honorisque ma-
jnajestate veniens erubescet. Cujus dicti norraam tali
con- P nifesta nobis beatus Pelrus aperuit discretione noti-
Lucas sentenlia cognoscitur posuisse, ubijiujus _ tiam, dicens : Sicut servi Deiomnes honorate, - fra*
Aisionissic exitiale-firmat taciturosilentium, ut eru- iernitatem diligite, Deiim tiniete, fegem aulem honori-
•bescentem perditioni non sUeat riiancipandum . inter ficate (I Petr. n, 17). Non autem parum clementioc
aUa Dominum hsec dixissecommemorans': Quid.enim tuse dilectionis exbibet 71 et honoris, quisquis in-
proficil hontini ( al. Iwmo ), si lucrelur universum terroganti tibi hoc respondet .quod ad fidem pef tinet
rmmdu.it, se autem ipsum perdat et detrimenlum sui veritatis. Competens igitur mansuetudini tusedeferi-
faciat (Litc. ix, 21)? Causamque hujus perditionis mus honoris obsequiurii, cui regalis apicem culminis
irisinuans adjecit: Nam qui me erubuerit (al. ^erube- divina cernimus largitale collatum. Nec tameh-quem-
icil), et meos sermones, hunc Filius hominis.erubescet, quam sapienlem fugit quanto sempiternus ille Rex
cum veherit in majeslate sua,- et Palris, et sanctorum regum..etDominus dominantium timore debeat su9-
angelorum.Hiecimmerito talis servus et abjicilur et pici, qui temporales etiam reges prsecipit honorari.
punitur, quoniam uno eodemquesilenlio firniat er- Hunc si .quis parum metuit, valde contemnif; hujus
rorem,qui,terrore seutorporefa/. tepore) possessus, qui minorat (al. non memorat) horiorificentiam, au-
sileiido non aslruit veritatem. Dominieam quoque get injuriam; nec ingratirefugit culpam, qui creatq-
gloriamqui nonfirmarit, evacuat, et divinam con- ris immensitatem.perpetuamel perpetuitatem im- ,
lumeliam qui non refutarit, accumulal. Plerumque * mensam creaturarurii (al. creaturse) putaverit quali-
miles ignavus regia castra, somnolento lorpore de- tatibus sestimandam. Hoc benigna mansuetudo tua
pfessus, oppugnantibus tradit, dum .competentibus prociil dubio perspicit, hoc ingenii studiique. tui sa-
excubiis nori defendit. Hocc idcirco curavi quam gacitas recognoscit; quam vere mirandam quisquia
rfiaximeprsemittenda, ne superbse .responsionis ali- novit considerare pronuntiat, non quod insolitum
quatenus riotare tua pietas velit, cui ipsa resporideridi sit hominem Scripturarumstudiisinsistere,'sedquod
necessitas officium liberse resporisionis imponit : rarum hactenus habeatur barbari regis animum nu-"
nara cum de Deo res agitur, non levis "reatus est, si merosis regni curis jugiter occupatum" tam.ferventi
qrioil ad salutem pertinet taceatur. Ita' namquenos cognoscendse sapientiee delectatione fiammari, cum -
cportet corde ad justitiam credere, ut oris confessio hujuscemodi (al. hujusmodi)semper infatigabiles ni-
•fiatparitei*ad sa,lutem(Rom. x, 10); quoniam verbum sus non nisi vel otiosus quis habere soleat ,-vel PiO«
Dei non ettvinctum (II Tim. n', 9). Huc accedit quod manus. Per le, clementissime rex, jjpr te, inquain,
illud divinoepraeceptionis oraculum omnis ecclesia- discipUnoestudia moliuntur jura barbaricse ijentis iu-
stici prsedicatoris persoriam, non tanlum fidei, sed vadere, quoe sibi velut vernacula. proprietat» »oIe
ffl , S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS . _ 2Ss
Inscitiain vindicare. Inventus es qui te ipso potior A ticse pravitatis errores hinc quibusdam riiullipliciter
exslitisses, dumsic Africano prsesides modefando subrepsisse, dum tnagnumpielalis sacramentum, quod
reglmini, ut magis desideres animee spatia dilatare manifestaium estin carrie,-juslificdtum est inspiritu,
quam regui. Nosti, venerabilis rex, el (ut non am- qpparuit angelis, prmdkatum estgentibus, creditum est
bigo) Urma lenes sententia comprobalum quanto in Iwc mnndo, assumpluni estin gloria (I Tim-.m, 16),
melioribus inlisereat commodis qui veritalem deside- nonnulli, aut b non sieut est eredunt, aut oinnino
rat nosse, quam qui, siibaclis gentibus, teinpofalis fion credunt; et ille lapis, qul ab sedificaufibusre-
iines regni cupit-Iatius propagare. probatus in caput faclus est anguii, quibusdaln pravse
CAPUTIII. "Studium regis firroneum in Ariana credulitatis csecilate possessis-, lapis offensioniset
._- perfidia. pelra scandali (I Pelr. n, 8) elficitur. Unde non ini
.Magnumbonum confert inquisitio veritatis, quse merilo, cum Simeon infantem Ghristum templi Do,-
Jamen luncdesideralo non frustratur effectu, sirectis minum, ad templum suum praecepto suse legis alla-
,ad veri cognilionem . lineis animus innitatur.. Tunc tum (al. illatum), gaudens ulniS 'ineruisset gestare
etiam veloci proderit ingenio cucurrisse, si tendentis senilibus (Luc.u, 28), et figuram gerens prsesentis
ad veritatem gressus nullo pravitatis teneatur (aL aavi, carnali senio jam defessi, novum vetulus homi-
teneanlur) errore. Qualiter autem salubris est credu-, _gnem sumeret, eum scilicet qui Solus possel expec-
litas sestimanda, quae putat in eo cultum religionis catoribus (longsevo diceuti": Tu ss Deus satvator
divinceconsistere,ut vel naturaliverilate sit privanda mms, el te exspectavi lota (al. toto) die [Psal. xsw,
riivinitas, dum negatar in ea (al, in re) quod non 5]) non solum inolilamvetustatemdemere, quin cliain
negatur in homine (al. in nomine), vel cum redem- juventutem, sicut aquitm, renovare (iut pole cui
ptionis nostrac pefverUtur {*/. prsevenitur) incerta etiam apostolica luba forelTeraciter canitura-: Sicul
«OJifusionemysterium,ut,DominuiuChristum, Dei et fesr «erifos in Jesu deponere vos secundum^al. sicut)
hominis Filium, vel Deum de PatrC naturaliter ve- pnsiinam conversationemveterein hominem, qut cor-
xum; vel hominem quis audeat negare perfectum; fumpitur secundum desideria erroris; renovamim au-
,aut si subjaeuisse divimtas sestimetur passionibus 'temspiritu menlis vestm, el induite novumhomhiem,
Iiominis, vel non totus homo fuisse eredatur in vir- eum (al. hovunieum) qui secmdum Deum creatus est
tutibus deitatis? Ac $w non dissimiii veritas evacua- in justilia et sanclitate veritatis (Epftes: tv, 22); iUe
tur errore, si, vel in una persona veri Dei verique, igitur Shneoni mundarioecei*nens adesse salvatioriis
hominis Chrisli quod diversuin substantialiler con- ae renovationis effeclum (non mim misil DeusJfilium
stat esse confunditurs vel in divinitate Patris et Fi- suum ut 'judicet mundum; sed Ut satvetur mundus per
liiet Spiritus sancti, substantiali diversitatecredita, Q ipsum [Soan. in, 17]), cum priraum se vitocprsesen-
quod unumatque indivisibile Trinitatjs lest separa- tis "angoribus precaretur absolvi; dicens : Nunt di-
tur_ cum nec divina simplicilas parlicularem" sibi di- mittis servum tuum,-Domine,secundum verbum luum-
versitatem ascribi permittat, 7g unde non immerito in pace: quia videruntoeuli mei salutare tuum, quod re*
jcompositioni subjaceat; nec rationalis intelUgentia pafasli * ante faciem omnium pppulorum; lumen ad
cullu diversitatis ullatenus egeat, quse unius tantum Velationemgentium, et gloriam plebis tum Israel (Luc.
simplicis sempitefnseque naturae fidem ad salutis suse u , 29-34 ); paulo post hoc de ipso teslatur : JEcce
plenitudinem fat esse cognoscat, ut_pote quse non positus 73 4sl hic in ruinam el resurrectionemmulto-
ignoret ipsum Deum«ibi-ca.lestibus oraeulisintonare: fum (Ibid., 5:1). Ibi efgo niale credenlibus rujnam
Audit Israel, Dominus flens iuus, Dominus (al. tej perlidia generat, ubi recta credulitas fideles exaltat.
ttnus esi (DeuU vi, 4). £t DominumDeum tuurn ado- In uno eodemque Christo, vero Dei veroque homi-
raois, «I illisoiiservies. Et $$oti emnt tibi diiabsque: nisfilio, minus perspicienlium tenebratur haGtenus
me. Sednec Illud es%humanis mentibus ignorandum. lippitudo^ in quo illuminatis. *veriluminis claret ma-
quanto salutis niuLcletur fa._toutetur)a3iern.e dispen- nifesta cognilio. Inde -est quod Judseus hominem
dio', quisquis' yeri Dei proprio unigenitoque Filio, Christum coecus vidit,-et cecidit, cui' jam .pridem
quantum ad diviriitalis atlinet immensam sempiter.- w Isaias oon destilit praedicare : Aure audietis, et non
namque substantiam, vsl localis jmotionis, velcujus- intelligelis, el -videntesvidebitis, el non videbitis (Isai.
quam mutabiUtatis non meluat impiis moftiFerisque ix, &). Quid vero essent non visuri videntes, subse-
contumeUamcogitationibusvel sermonibus irrogarej cutus ostendil, dum Deum ex Yir_gine nasciturum
undenonimmerito-Dayidiciicarmiiiisillo'tt.sitC"oiidem- evidenti valicinalione teslalur . Ecce^ inquiens,
banduseloquioi Dmi insipiens in vorde "suo,Non esl aiirgoin ittero concipiet, ei pariei filium, et vocabilur
Deus (Psulm: -jati, 1). Quia revera-, sHoCaiis, noa nomen ejus Emmanuel (Isai. vn, 14), quod interpre-"
immensus; si mutaMlis, nori eit ©eus. laturevangelista, dicens: NobiscumDeus (Mattlhjt
.t«AT>toi tv, Errores hmretkorum ex malo irileUectu 25).. Audiens efgo Judaeus, remansit^urdus, et vi-
- ; dens, magis factus cstcsecus; ajquo nec yteri_Patris
tirm%nyslefium incarnaiionis. Indfe eliam -ewciitxs
. Judmorum. sempiternus.atque tinigenitus Filius cr-edilur, etin-.
, iCerfum est autem p.ene oimies (AL onmis);lis8re- jeorrupljBjvirginitatisfeeunditas_abnegatur. ,

-taIta-ms. Corb.,, at«ditihabent. UlOBita^ondemkat - *-Ms.'€oTb.',-aul<sicut~est>cr-edunt,Mt,&£,'.


etoquium. 6 Abest a ms. Gorb. ante faekm,
- * '
229 AD TJtASMUNDUMLIB. J.. _ 850
CAPDTv. Ejror Manicnmi circa earnem Christi. Ex A.intelligens de Patre Deo substanlialiter natum illud
libro Sttpieiiiite refutdtur, Cmvincituf ex epistola Verbumquod, in plenitudine temporitm caro facluiu,
Joannis. in nobis, quod secundum divi-
habitat
Hbc etiam Manichseusiri Deo vero yetam carhem nam (dl. habitavit) habet ex Patre substantiam in principiq
quam"
formidat credere, cum humanam .earnem non vitio erat, ei Deum erat, et Deus erat (Joan, i, 1).
apud
Culpse,sed naturali credeiis proprietate polliitam, Quibus tribus evangeUstsc sententiis, et sempilerna
natursemaU, quamsibi mendacitef fingitjlantamvir- Verbi nativitas, et personalis inconfusa proprietas,
tutehi coecusaltribuit, ul, si crediderit verumDeum et indiscreta j_ubstanlialisunilas Patris Filiique mon-
verarricafhisassurijpsissenalufairi, diviriitatem (qiiam ut in Yerbo caro (ul. carne) faclo, et habi-
L carnis stratur,
fallaci pfbfessione dicit incoinquinabilem) tante in nobis, qubd Jn principio Srat sempiternitatis
hon credat pollutibnis "experlerii; et ideo in Christo nativitatis auferret;
agnitio" suspicionem cceptse
parnis phahlasiaih cfedere irialuit quam naturam, et Deum etat personoe utriusqne inconfusa
sus- quod apud
tlum infinnilatem huniariam ab illa (al. ab illo) uniohem Sabelliani erroris excluderet;
noh mi- proprietas
ceptam medicinali virtute vidit, semetipsuui
quod autem Deus erat essentialis nominis veritas
ser a remedio salutis exclusit. Sed hsec impuroe de-
unitatemsubstantioe genitoris.genitiqiie mbnstrarfetj
riientia faisitatis, saucti Spiritus prsescienlia resis- Non enim dixit ditlus esl Verbum,sea
B JoanneSjDeus
tente, prius est exstincta quam genita, incoinquina- Beus vrat Verbum: rit dum Xn Deo Verbp efesehlisa
bilem sapientise staturii his verbls Inslrumenti Veteris divinoeveritas naturalis -
mobilior aghoscitur, conSequenrer pon
serie commehdahte: Omhium riiobiiitaiurii
suam mun- nuncupativi, sed naturalis nominis vefitasprbbarelmr.
esl sapientia: attingit autem ubitpwpropter Veritas enim naturoe nunquamprivatuf nofifiiiisveri-
ditiam. Vapor est enim virlutis Dei, et emanalio qum- talte. Ac sic illa noii prolativi, se|
dam clarilalis oirinipoteiitisDei sincera; et ideo nihil substanlialis vera(at. illius) Verbi, iricarnatio turic sa*
in incurrit. est enim lucis (al. verissima)
inqumameiiii Ulgm Splendor lubritef fcreditur, si .etemurii Verbum, quod cameia
et
ceternm, speculum sine macula Dei majestuiis,^ei
bonilalis illius. Et cum sit omnia (al. nostram) suscepit ex tempore, noh initio existendj
imagg um, potest; ndn persona cuin Patre confusuiri, hon
tn innovat SUbditum,
et permanens se, omnia (Sap. vn, 24, 27,). aliud
De qua sapienlise incoinquiiiabililale atque incarna- (at alium) naluracfedamus esse quSili Derim.
CAMJip VII. Error aliits negdniiuih veram in Clirisio
tionis veritate securus ille qui de pectore ipsius sa- deiialem simul el humatutaiem. Errof alius vorum
pientisemysteriorum ccelestiummeruitintelligentiam qui humanitatis epera in deilatem refdrunt.
illuminatus haurire, fiducialiter dicit: Omnisspiritus Sunt etiam quidam in eo quamplurimum gratia.
qui confileturJesum Chrislumin carne venisse,ex Deo Salvatoris ingrali, quod ia-Christo,-Deo Bcilicet
est. Omnis spiritus qui non confitelur Jesum Chrislum • vero homineque perfeclo, sic se asserunt aceipei-q
iricame venisse,exDeg nonestfet hic est Anlichristus Dei hominisqiie naluram, nt «nam falsam, alteram
(I joan, iv, 2, 3) -:fetulentse quippe carnis inquina- semiplenain non dubit<.nt ifl Dei Filio prajdicara
menta non sensit, qui ad suscipiendam verara sub- eubstantiam. Nam veram 'Ghristi deitatem nolunt
stantiam carnis et eamdem mundandam carnis fetu- credere, cujus ex Deo Patreveram nativitatemae-
lentiam venit. Quoniam ideo carnem immaculatam ~ gant substantialiter exstitisse, *olentes Beo Filio ua*
dignalus est sumere, ut carnem salvans omhem possel turam verinomlnis adimere, cui riequeurit^nomen
carriis maculam submovere, memorato rursus Joanne naturalis veritatis auferre. Dicunl enim in unigeniti
testanle"":Scimus quia ilte apparuil, ut peccula tolle- Dei nomine non natnralem ex Patris' genfcratione
ret, el peccalumin eononest (I Joan. m,S). Iterum : substantiam, sed nuncupationem solius esse.vocabuli
Inhoc apparuit Filius Dei, ut solvtit. opera diaboli donatione concessam. Humaliam quoque naturam
(Ibid., 8). ^f4 Nam quia Dei opus vinculo tenebatui sic in Christo credunt, utquod cstnieliushoininis
diaboUci6'peris, apparuit Filius Dei ut illud solveret, adimant; quod est inferius, hoe relinquant: etlniuus
hoc salvaret. considerantes magnutn pietathj qUodApostoIUsme-
CAPDIVI. Pholini hmresis.Ex initio Joannis multi morat-, sacramentum, ab illa Mediatoris mirabili sus-
cbnfutanlur errores. Deus erat Yerbuni naturaliter, ceptionerationalemnituntur animam separare, quam
neft nuncupalivesolum. in Mediatore Dei _ethominOm penittts asserunt 7S
Ignorat etiam thotinus tnagnum pieiatis, quod non fuisse. Aliud quoque ab islis iadjicitur jhemorato
Apostolus memorat, sacramenlum \1 Tim. m, 16), errori pia<_ulum,quoconfusionisadmittont telerrinias
qui Christi ex Virgine fatetur exordium : ignoraris in cauponatum. Na.m in unitate persona. (in qua Detls
uno Christo sic esse credendam veritalem carnis ex et homo unus Christus,ihconfusibilem atqueinsepa-
tempore, ut neganda non sit na.turalis yeritas sempi rabilem uliiusque veritatem jiaturoe commeridaris,
ternffi-diyinitatls.ex tatre. JSt pfopterea non credh verum se Deum divinis eperibus VCruniqueholriiriel-a
' sine initio f ubstantiaUter Deum natum ex Deo Patrej humanis passibnibus demonstfavit, impassibile h"a-
in quo carnis veritatem coniitetur ex Virgine, noii bens "perquod bomo-crcatus«st sus<»
i»ari"uS,|>assibile
* *Ita ms. Corb.. at ms. Vietor.; habet, naturam , h fta ms.€orb.et Victor.; at edili iabeht *riquU
uiiqtiahisibi, elc. Edlli Cololi. et Antuerp., iiaturm r nabilem.
malignum. Basil. vero, naturam malignam sibi men- c Abest icro ab ed. Ant. et Basil.; legitur in vag,
daciter fingit, eique. ' Corb. et ed. Colon. " '
•25! & FULGENTH EPISCO&'RUSPENSIS SSJ. -
cipiens per quod sanaretur.infirmus) sic isti nescio & quse tamen in sapientia nuliatenus-proficeret, si na=
qua deceptione fallunlur,ntquidquid Doriiinus,veram turalem inteiligentiam (qua. hominibus fationis causa
formoe servilis susceptiohem'monstrans, humiliter concessa est) non haberet, non quia hoe susceplor
gessitaut dixit, lotum ad contumcliam" divinitalis Deus eguit, sed quia hoc pro remedio noslrse salutis
derivare nbn metuant, quam passionimutabilitalis effectus piss susceptionis exegit, ut dum earo-et
(al. mutabilitatique) subjiciunt, dum utriusque na- anima ralionalis a Deo suscipitur, utraque pariter -.
'
turse veritatem tam dietorum quam opefum mani- salvaretur : nam nec caro ipsa fuit a Dei Filio susci-
festatione clarissima resplendenlem nulla considera-' pienda,nisi divina fuisselsusceptione salvanda. Quod
. tione distinguunt: non attendentes ubi demonstretur si Deus carne non eguit, sed ut eam salvaret accepit,
infirmitas ab invicta et impassibili virtute suscepla, ita nec anima rationali Deus eguit, sed eam salvan-
ubi per infirmitatem resplendeant invictoc virtutis dam cum carne suscepit: cujus animoe humansesus- .
Insignia: atque ita divini mysterii frustrare conantur ceptionem prophetieo more David sanctus Intimat
effectum, quia revera homo salvari non potuit, si dicens : Ecce enim Deus adjuvat tne, et Dominus sus-
vel susceptor hominis naturaliter verusDeusnonfuit, ceptor est animm mem (Psal. un, 6). Adjuvit utiqua
*velin Dei veri .susceptione aliquid hominis defuit. quam suscepit, quam procul dubio, nisi susciperet,
CAPUTVIII. Mediatoris duplex natura ex Scripluris JJ non Juvisset.
demonstranda. Ex verbis Isaim tria in Christo pro- CAPUTix. Ovis errans
- peccator est a Deo aberrans.
banlur, caro, anima, et divinitas. Vite Domini fides, justilia, misericordia, et ve-
Et ut omne submoveatur dubitationis ambiguum, rilas.
in una Mediatoris Dei- et liominum hominis Christi Necessarium autem reor perfectam hominis in
persona perfectio divinse humanoeque substantise Christo susceptionem evangelicee quoque paraboloa
propKeticis est apostolicisque teslimoniis deihon- recensione monstrandam, ovis scilicet erratieae,quam
stranda. Isaias, sicut supra memoravimusj dicit: Ecce propriis bUmeris subvectam Domiuus reportavit ad
Virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabilur domum; cujus quserendseDavid jam pridem flagita-
•vocabis ) nomen
( al. vocabitis vel ejus Emmanuel. bat lacrymabili postulatione subsidium, dicens: Er-
Bulyrum et mel manducabil, priusquam scial aixt pro- rdvi sicut ovis qum perierat, require servum tuum
ferat maligna, mutabit bonum; quoniam priusquam (Psal. cxvni, 176). Cum ergo niurmurarent Pharissei
tciat puer bonum aut malum, non credit malilim, ut el Seribee dicentes: Quia hic peccatores recipit, et
tligal quod bonum est, et relinquetur terra desolata; manducat cum iltis (Luc. xv, 2), refert evangelisi^
quoniqm priusquam sciai puer vocare patrem aut ma- quod hanc eis Dominus parabolam dixerit: Quis ex
trem, - accipiet virtutem Damasci, et spolia Samarim „ vobishomo qui Itabeicentum oves, et si perdideril unam
(Isai. Vn, 14-16). In hoc testimonio tota continetur ex illis, nonne dimittit (al. dimittet) nonaginla novem
salutaris mysterii plenitudo : nam verilas carnis in in deserto, et vadit ad illam qum perierat, donec inve*
virginali conceptu cognoscitur, et in electione.boni niat Ulam? Et cum invenerit eam, imponit (al. impo-
anima intehectualis ostenditur, et in Emmanuel no- nei) in humeros suos gaudens; et veniens domum,
mine vera deitatis natura monstratur; ac sic in vero convocat amicos et vicinos, dicens itlis: Congratula-
Deo, nec falsa fuit hominis, nec semiplena susceptio. ."" tnini mihi, quia inveni ovemmeam qumperierat (Ibid.,
Dignum etenim fuit -ut in sacramento redemptionis 40 seq.). Hanc ovem, in qua peccatoris hominis na-
humarise; nec veritas defuisset perfectioni, nec per- tura signatur, quali errore dicemus errasse? cordis
fectio veritati. Nairi si vera caro in Christo non fuit, an corporis? errore pedum an errore inorum? Non
quid in utero Virgo concepit? et si anima vel intel- opinor quemquam sie humanoecogitationis exsortem,
leetus natufoe in Christo defuisse credatur humanse, qui putet hominem quomodolibet (ai: quemUbet) a
quid in infante bonum malumque dicitur-ignorasse? Deo Iongiriquitate'habitationis et non perversitate
An illam divinam Filii Dei naturam ignorantise boni cogitationis errare. In via Dei non gressu corporis,
- malique subjicimus, ut humanam in Cbrislo animam sed mentis ambulatur incessu. Via Dei fidesest
recla,
denegemus ? Itane credendus est homo susceptus a _ quee in tantum via prorsus ostenditur, ut in ea nos
Deo quae Dei sunt aliquatenus potuisse sapere, in Apostolus ambulare testetur": Per fidem (inquieus)
quo ipsa sapientia cognitione boni malique dicitur ambulamus, non per speciem (II Cor. v, 7). Via Do-
caruisse? Anima igitur humana, quse rationis capax mini justilia est, per quam se beatus David deductum
naturaliter facta est, bonuro malumque in infanle esse commemorat, dicens : Super aquam refectionis
Christo nescisse dicitur,quse secundum evangelicam educavit me, animam meam convertit: deduxit me su- _,
. veritatem in puero Jesu sapientia et gratia profecisse per semitas justitim propter nomen suum (Psal. xxn,
narratur : sieut Lueas ponit et dicit: Puer autem 2). Viat etiam Domini misericordia et veritas (Psal.
erescebat, et confortabalur, plenus sapientim, et gratia xxiv, 10), per quas utique non" corporis ^ressu, sed
Dei erat in illo (Luc. n, 40)..Et paulo post:Jes«s animeemagis ambulatur affectu. Hane nobls anibu-
proficiebat 76 sapientia, mtate, et gratia apud Deum landi doctrinam beatus Joannes intimat dicens: Qui
et Iwmines (Ibid., 52). Nam sicut carnis est setate dkit se in Christo manere, debet quemadmodumille
proficere, sic est animse sapienlia et gratia profecisse, ambulavit,ttet ipse'ambulare (1 Joan. n, 6). Qua*yi?

* Ms. addit,sie
335 AD TRASIMUNDUMLIB.I. . , - 23*
- se proeciplt Christus ipie sequendum, dicens: Si vis AChrisliloquentishoec dicit: Gaudens gaudebo inDo-
perfectus esse; vade, vende omnia quce77 hob