Vous êtes sur la page 1sur 585

Grégoire 01 (pape ; 0540?-0604).

Sancti Gregorii papae I, cognomento Magni, Opera omnia ad manuscriptos codices romanos, gallicanos, anglicanos emendata, aucta, et
illustrata notis. Studio et labore monachorum ordinis Sancti Benedicti, e congregatione San.... 1849.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


OMNIUIH SS. PATKUM, DOCTORUM SCMPTORBMQBE ECCLESIASTICOEUM
QUl

AB MVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


FLOROERONT
;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQILE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICiE TRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
' '";~"
: ECCLESLE S^ECULA,"
JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS , INTERSE CUMQUE" NQNNULLIS CODICIBUS
"' '
NANUSCRIPTIS
' ' COLLATAS,
. -- PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; 1 ,^t~.- 7"
DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTR'A¥A',
OMNIBUS OP.ERIBUS POSTAlilPLISSIMAS EDITIONES QVJETRIBUS;.NOVISSIMIS S^ECULIS
"DEEgNTUR ABSOI.UTAS
. . .. /_ .... • DETECTIS, AUCTA;"-- - - . >/""-"' ;"'' '. ' -
INDICIBUS FARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOSSIVETOMOS, SIVEAUCTORES AL1C.UJUS MOMENTI
- -" " - " f ^- ;
SUBSEQUENTJBUS, DONATA;
CAPITULISINTRA IPSUM TEXTUM RITEDISPOSlTIS,sNECNON ETTITULIS SINGULARUM PAGINARUM^AItGINEM SUPERIOREM
- ' DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANT1BUS,'AD0RNATA ! X-'-"'7c;>f>°'
«'''
OPERIBUS CUM.DUBHS TUM APOCRYPHIS, ALIQUAVERO AUCTORITATEIN ORDINEADTRADfTIOTai^'
'"- ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS,"AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA :ALTEROSCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID -'
ONUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET THEMA'SCRIPSERIT.UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SCRlPTURiE SACR^E, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
.... ' SCRIPTUR^) TEXTUS COMMENTATI SINT."
EDiriOACCURATISSIMA, C/ETERISQUE OMNIBUS FACILEANTEPONENDA ,"SI PERPENDAflTUR : CIIARACTERUM NITIDITAS
CIIARTJS -QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO -"CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM T-UM VARIETAS
TUMNUMERUS, FORMAVOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUEIN TOTOOPERIS' DECUBSU CONS.TANTER
SIMILIS,rRETIIEXIGUITAS, PRjESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METHODICA ETCIIRONOLOGICA,x^-~'t*\
SEXCENTORCM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE. RACTENIIS ; HIC ILLIC SP-ARSORUM, / ^iy^
PRIMUM AUTEM IN.NOSTRA-BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS AD OMNES jETATES, / »j ^Tv/fe
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. / ^O \<>
SERIES PRIMA,
IN QUAPRODEUNTPATRES,DOCTORES SCRIPTORESQUEECCLESIJE
LATINJE
ATERTULLIANOAD GREGORIUM MAGNUM.
Stccimutfe 3.5^5. SKigne,
BIBLIOTHEC^ CLERI UHITERSS,
snii
CORSCOM COMPLETORDM1NSINGCLOSSCIENTIS:ECCLESIAST1C.E RA.MOSEDITORE

PATROLOGLE TOMUS LXXV.


SANGTI GREGORII PAPiE I
TOMTJSPRIMOS.

PARISIIS, VENIT APDD EDITOREM;


1N VIA DICTA D'AMBOISE,PROPE PORTAM YULGOD-ENFER NOMINATAM,
SEO PETIT-MONTROOGE.
184-9
'
SANCTI :

GREGORII PAPiE I

COGNOMENTO MAGNI,

OPERA OMNIA.

. AD MANUSCRIPTOSCODICES ROMANOS,GALLICANOS, ANGLICANOSEMENDATA.-AUCTA,


ET ILLUSTRATA NOTIS.
STDDIOET LABOREMONACHOROM
ORDINISSANCTI BENEDICTl,E CONGREGATIONE
SANCTIMADRI.
E.UTIOMEMORATISSIMA
QVJEPARISIIS
PRODIIT
ANNOPOMINI NUNCAUTEM
MDCCV, ACCURATIOIt
ET AUCTIOR REVIVISCIT

ACGURANTE J.-P. MlGNE,

BIBZ.IOTHECJE CLERI TfRlVEHBJL


SIVE
CTRSDOMCOMPLETOROMIN SINGULOSSCIENTJJEECCLESIASTIC^E
RA.MOSEDITOlrff.
- . " '' - / -''

TOMUS PRIMUS.

YENITSEPTEMFRA.NC1SGALLICIS.

PARISIIS VENIT APUD EDITOREM,


IN VIA DICTA WAMBOISE, PROPE PORTAM VULGO WENFER NOMINATAai,
SEU TETIT-MONTROUGE.

1S':9
ELENCIJUS QPEJIUM

QUIE IN HOG TOMO LXXV CONTINENTUR.

Prffifalio genefalis.
Vita S. Gregorii papse, auctore Paulo Diacono.
Eadem, auctore Joanne Diaconou -"-..-
Eadem, exejusdem S. Gregorikpapae scriplis potissimum adornata.
In expositionem Beali Job Moralia, seu Moralium libri (a primo usque
ad decimum septimirni, cseteris in sequentem tomum translatis).

Ex typisMIGNE,au Petit-Moulrouge.
MONACHORUM BENEDICTINORUM EPISTOLA NUNCUPATORIA.

SAITISSIMO PATRI

CLEMEWTI XI,
PONTIFIGI"MAXIMO.'"

Inler omnid quce tui pontificatus exordium cdmmendarunt sarie plurima et prcestantissitha,
beatissime Pater, illudprce cceteris laude dignissimum nobis videtur, quod adulatoribus va-
lere jussis, solos audire volueris antiqucs ac spectatce virtutis viros, qui liberrime monerent,
et sine fuco vera dicerent. Nec alia quidem rdtiohe tuorum consiliorum participem faeere po-
tissimum decrevisti sanetissimum abbatem Clarcevallerisem, propter summam loquendi, mo~
neridi, etiam arguendi libertatem tiby gratissimum : cujus idcirco librosde Consideratione ad
Eugenium papam liberiori scriptqs calamo, seorsim typis iterum subjicere nobis jussisti,- ut
pro encMridio tibi essent, acfacile possent circumferri, nec atuo unquam avellereniur con-
spectu.
Quam accepta fuerit Sanctitali tuce, nova hcec editio ipsi nuncupata, significare dignata est
suispontificiis litteris adprcepositum nostrumgeneralem (8 Martii 1701), quce ad audenda ma-
foranobis animos addidere; prcesertim cum ex ipsis, et ex aliis ad eumdem scriptis (6~ Junii
1702) intelligeremus, nostrum in recensendis sanctorum Mcctesice Patrum operibus institu-
tum, aBeatiiudine lua {quodmaocime invotis erat)iaudari et approbari. Quid enim effica~
cius ad-levandos labores nostros, etsi arduos, in tam difficili quam cepimus reipublicce littera-*
rice provincia? . -
Itaque cum tunc prelo subjicere cepissemus sancti Gregorii Magni opera omnia per sexen-~
nium ad manuscriplos Codices recensita, eniendata, aucta et illustrata notis, novum hunc stu~
diorum nostrorum felum tuo sacro nomini nuncupandum statim judicavimus. Weque vero
dubitamus, sanctissime Pater, quin a te,.ut par est, excipiatur Gregorius noster, imo multi-
plicijure luus. Si enim omnibus consiliis tuis interesse voluisti Bernardum, dignus est sane
Gregorius quiprcesit. Assideat clavum navis Pelri tenehti, qui eamdem tbt annis, tanta pru-
dentia, gravissimas inter procellas gubernavit, difficillimisque temporibus, hoc est miserabili
quod agimus avo simillimis. Habeat semper ob oculos pastorum princeps librumregulce pasto-
ralisplane aureum, quem omnibus olim episcopis in ordinalione datum et commendatum legi-
mus. E supremo Ecclesics throno iterum puriora fundat oracula doctor ter maximus -digni-
tate, eruditione, sanctitate, cujus in medio Ecclesice Bominus os aperuit, et quem replevit
spiritu sapientice et intellectus. Agnoscatur denique redivivus in Clemehte Gregoriiis.
Hcs fere sunt rationes, beatissime Pater, quce nos impulerunt utad tua provoluti vestigia-
Gregorium Magnum recens a nobis in lucem editum Sahctitati tuce offerre auderemus, quam-
vis alice multoe quidem gravesque suppetant. E.tsane non aliis quampontificiis auspiciis dece-
batrursum diem aspicere.pontificem illum tot titulis maximum. Gregoriana opera Vaticanis
iypis excusa jamSixto T nuncupata fuere. Notas et bbservationes qiiasin Gregorianas episto-
las elucubravit Antonius Dadinus Alteserra Clementi IX dicavit. Quid supererat nisi ut Edi-
tionem hanc universorum sancti Gregorii operum novissimam, omniumquce prcecesserunt lo-
cupletissimam, et quantum licuil absolutissimam, Clementi XI, consecraremus ? Igitur ad
sanctam sedem, unde exierunt hcec scientice et sapientics flumina, revertantur,-ut iterum fluant,
et in universum orbem fihristianum diffundantur.
Et quidem inde nobis affulsit consilium aggrediendi tanti operis, et auxilium ad perficien-
dum. Cum enim sancti hujus doctoris vitam vulgassemus, eamque felicis recordationis Inno-
cenlio XII gratissimam fuisse nos docuisset litteris suis eminentissimus cardinalis Spada
(8 Aprilis 1698), et ad majora tentanda, impertita nomine summi pontificis apostolica bene-
dictione, provocasset; statim de divina ope quasi certi, od publieanda quoqiie novis curis,no-
visque iypis Gregorii Magni opera nos accinximus. Quod igitur cceptum est auspice anteces.-
PATROL.LXXV. 1
'
H . EPISTOLA NUNOUP-ATORIA. 12
sore tuo, riunc afys.glutntn, ^Jque summq cum animi demissigne gblqlum[ agciperenon dedigne*
tur Sanclitas tua. Etsi vero prm. lantm. ce.Uitudinij. formidine ad thronum tuum accedere, ac
editum anobis Gregorium Magnumofferre trepidaremus; ille nostris e manibus elapsus in
sinum iuum ultro involaret, sedein vidfyicet sibi notam et gmicam hospes familiarissimus et
charissimus.' • -
Atlamen unum est, qugd^e tibi mjnus placeat in §regqrfo Mggnq, plurimwn veremur, bea-
tissime Pater. Diligis, Ul diximus, quimoneant, etlaudantes odisli. fe nihilominus abcsquis-
simo pontifice laudalum iri ne dufiites, qui qptimqs episcopos (g) laudibus ad cmlum tollere
consuevit. Ahl quanta exsultatione tibi' grgtulaturtquemjiixtapromulgatas aseJegesin libro
Regulm Pastoralis, (Reg. P.asl. in exor.diq) adsancti Petri cgihedram vqcatum,, ex earumdem
prmseriptq viv.ere, dgcere, regere, hisce perditissiniis lemporibus; necminus infirmitgtem suam
quotidie ggriqscere, pene gdmirgbundus conspicit! Quam Imtus delinegtam m sujs aut scriptis
aut gestis eximii Pgslqris imaginem, inte feliciter expressam agngscit!
Hcec qugm invitus gudias nos non latel, Pqter sanctissime, cum nqn semel 'ut g tuis laudi?
bus lempergremus, impergveris. At patere ut pqsteritaii, ut mternitgli commendemus. (quod
Ecclesim, quqd cevo riostni certe perhonqrificwn) qugnta. tibi cum. Grego.riq, ptqntificum fere
omnium quipq^t Petrum Romgnam, cathedram obtinuerwiit, mqximg, similitudq sit et cqnve-.
nientia^
Elenim sinatgles gttendimus, genus utrique p.atricium aut sengtorium; parentes religiqne
tnqgis quginngbilitate cqnspicui. S%studigqumrantur,Gregorius noster « discip.linis libfiralibus,
grdmmaticg,rhetgricg, dialecticg, g pueriiig itg est institytus, ut nulli in Urbe hgc, licet flq-
rerent hic siudia, litterarum, putaretur sequndus (Baulus Diac.).,\ Tevero,beqlissimePqter,a
primg cetate litteris humqniqrib.us Latinis et Grcecis excultum, Roma suspexit nonduni diioder
cim gnnos ngtum, ac de fuiura eruditione in omni disciplinqrum et scientiaruni maxime. sa*
crarum genere augurium sumpsit. Cujus quidem specimen fuerunt nonnullmsanctorma Pq~
irumhomilim, (b)~Menologiumque vetus : quw cum e Gxmcq, in Lalinum, cqytverlisses, luce
dignissima, severiorum etiani censorum mstimatione judicatg, sunt. Dehinc sofialenyte habere-
ambierunt (c) celebres acgdemim,el virorum eruditorwn, coslus,.
'
Gregorius. « in annis gdolescentim Deq ccepit devotus exislcre, et ad su.pernm vitce patriqm tq-
tis desideriis anh.elare (Paulus D,iac.).v Tu, lubrica. etiam in mtgte, cgnlravUiasumma moriim
innocentiqvallgtus, divinis^ rebus tgtum te statim^ addixisli.
~
Greqor.imn, pmturam, Rqnim g.essi.sse leg.imus; quq inmunere egregiq prudentim, prgbitalis,
intecjritatis, paternm inpopulos chgritgtis, aliarupique virlulum exempla cmteris jiidicibus
prabuit. Te quqque proetorem et prcefectum meruerunt hgb,ere Urbs vetus, Regte, Sabini; nec
dlio fere quarii Idudatafum virtutumjatellitio cinctum, plus gmare didicerunl quam fqrmidare.
Gregorius ad sacrum ministerium gssumptus, Pelagiq II in scribendis epistqlis. adjutor
fuit (Paulus Diac, lib. mdfe Ge.sL Langob. c. 20). Tu vero post eminenlissimi cardinatis
Slusii obitum,db Innocentio XI, applgudente sacro senalu, et a duobujs aliis qui te prmcesse-
ritnt summis pontificibus,, prm cmleris tum prmlatis tum eligm cgrdinalibus ad id muneris vq-
catus, illud strenue exsecutus es, licet ab Alexqndrq Ylllin purpuralorwnpalrum collegium
adjectus, et multis ecclesiaslicis negqtiis prccpqsilust. vix ullum gd scribendum otium invenires.
His gradibus, beatissime Pater, gd supremi pqntjficatiis fgstigium as.cendisti, ojr.niuni suf-
fragio vocatus, te solo reluclante. Nondrim obchtvtam cicatricemrefricare cogimur, et dolo-
rem renovare; qui certe lantus fuit, ut infebrim incideris : sed heec silentio prmterire non H-
cebat, in quibus^ Gregorium Magnum perfeclius tefers ei exhibes. Quis enim nesciat sanctissi-
mum virum, cumin pontificem electum se intellexisset, fugasibi consuluisse, ac prqvectiuncm
suam ad,summam illam dignitatem, continuis lacrymis tanquam grgvissimupi casum, quandiu-
vixit deflevisse?
' cum Gregoriano simililudinem,
Utindm, sanctissime Patcr, aa majorem tui ponlificatus
non conferrent terrmmotus^ alimque calamitates,, quibus Romam totamque Ilaliam atlritamlu-

(s) Legendse epistolae


" ad Eulogium Alex,, Anastasium Antioch., Domiuicum Caithag., ~Leandrum Hispa-
lensem, etc.
(b) Laudatur aliquando a BoHandianis.
etc.
(«)'Academfede gl: Cmoris«i,*Regirioe'Sueci;e,
' '
13 EPISTOL;i HUNGUPATORIA, U-
gemus, Ef .his .quidem ,divinm .justxtim fla^eJlis ita -fmvientibus, Gregorius olim reconcilidtoy
accedens, pop.ulum .ad pmniteniidm~gr.avi dratiohs commovit.[In fine Jipmil. in .Evang.
tpjn. I Grgg.or.. Tur.on.), q.um miro plau.su stalim .excepta, per orbem volit.avit Chrjstianum ;
n.ec non ins.t.itu.lis publici,s supplicatipnibus, vim Deo gratam faciens, angelum ultorem .exar-
mavit. Tu vero non dissimili tventu, cum terrmmotibus quassata Roma p,ericUtarefur, .e\e-
jjanii mque ac efjficaci adhortgtione, in omnes .or.bis Chrisliani provincias mgx dissjeminata,
p$enit,enlics opera frepidantibus .et fugienlibus <afaci.e areus imperasti; ac fusis lacrymis pre-
cibusque inter Deumet populum st.ans velut alter Phinees placasti,-et csssavjt quassatip.jQup
tfmpore .co.llec.tam et alias oratipnes in t.errmmotibus dicendas elucubrasti., quibus ditandum
non immerito .censuimus libr.um Sacrameritorum sancti Gregorii denuo arnob.is ediium (Tom..
IJI); ut ifi hpc etiam tibi,,sanc.tissime pontifejx^ cum Gregorio conveniat, guod utrigue sacer
ill.e Cpdex .suumjdebeat irtcrementum.
Quandpquidem .cmpimus-de re.sacr.a loqui, commemorare liceat Iiomilias illas Gregorianis
juremerilissimo mquiparandas, quas inter missariim solemnia jamplurimas hgbuisti adpopu-
lum, Jn his nihil fucatam redglet sloguentiam: Sermo vipus e.t efficax.; quipp.e to.ius ex DeL
verbo ef sacrcs Scripturcs sentenfiis .contextus, quam, ob assiduam ejus mediiationem, mira
facililatead quodiibet.-argumentum pertractandum adducis, non invitatn trahis. Quanlus <est
populi Romani plausus, quando te sacro e-suggestu oracula fundentem.avide.audU.; recorda?
turqm Leonis Magni et Gregorii Majoris, qui Romanis ex pontificibus pene soli jinle te hoc
pasfdrali officio functi siint: oh infinita'scilicet quibus distinebantur negqtta. Earumdem^,-
imo majorum mrarum sustinet molem Sanctitas lua; lo.ta fere Italia, orbe Chrisliano propff
univ.erso iellis etodiis ponflagrante, qum incendia restinguere sollicitus, animum in amnes
versas partes. Attamen ad scribendas elegantes homilias libi vacat quod irt Gregorio .no.sfrp-
inerito suspexjt Bernarius (Lib. i de Consid.,-cap. 9). Admirationem auget infirma ufr.iysqufi
mleludo,guce feriari a tabore suadere solet.
De cmlesti pane frgngendo et subditis tibi populis- appqnendo, dum ita satagis , beatissime
Pater, de ministrando cibo nutriendis- corporibus necessario non minus curas; ut propensis—
s mum-Gregorii,a®mum inp,auper.es,mnwlari jure ..dicatur Clemensj Jargus quidemet prodigus
in egenos, sibi autem fratri dignissimo, fratris fitiis optimm indoHs et spei ddolescentibus, suis
denique omnibus parcissimus. Utrero-singuiorum jiecessilatibus prpvidere possis, eos.jubes
certis diebus convenire,ac supplicantibus aures manusque aperis. -
Gregorius prm cmteris pauperibus eos fovere solebat, quos amor Christi spoliarat, monachos:1-
videlicet ac sanctimoniales,ut ex tot ejus epistolisintelligitur. lis abunde necessaria suppe-
ditavit, fuhdalis etiam plurimis monasleriis,, .ep.ru.mque,tranquillitati, concessis variis privile-
giis prospexit. Qua in re sedulo ipsius vesligiis insistis; cum enim ante pontificatum duplicis
religiosmfamilim protector fuisses (Chartusianorum et Minimorum), pontifex cregtus, factus
,es pater omnium. Quodjadnos spectat dissimulare non possumus, beatissime papa, quam pa-
terno affectu nostram-complectaris congregationem, et-maxime ipsius alumnos qui in rec$n-
sendis sanctorum Patrum operibus laborant; quod est eiiam observanlim tiim erga primctrios
illos Ecclesim doctores argumentum et similitudinis cum Gregorib, qui summam in sanctos
Patres, maxime ihAugustinum reverentiam ubique profitetur (Lib. x, epist. 37). Quam siii-
bundp ore tanti magistri doctrinam hauserit, altaque mente repositam servarit sanctissimus
pontifex, pleraque ejus clamant scripta; holebat enim tritam asuis decessoribus.viarn deserere.
Sed quis ex Romanis pdntificibus Augustinignm doctrinm (a) vindex magis strenuus quamCle-
mens, curn nonitapridem damnavit libellumsanclissimo Patri, gratim Christi assertori for-
tissimo injuriosum?
Ut institutam comparattonem paucis absolvamus, Gregorius Francorum reges officiosissi-
mos semper expertus est ac beneficos; maxime cum pro fide apud Anglos aut prmdicanda aut
eonfirmanda eprum ope indiguit. Hinc in epistolis ad illos reges scriptis (b) loties gratiarum

(a) t Romanorum pontiflcum prsedecessorumnostrorum, qui.ejusdem sancti Doctor/s (Augustmi) praceU


sam doetrinammagno semperjn pretio habuerunt, totoque mentis affectu amplexi- fuerunt, laudaMlili.us
vestigiis iirmiter inhserere volentes, s ele. (Darmwtio el prohibitio libelli typis ediiisub titulo iVerildble tra-
hition deVEylise sar la Pridestinalion; etc.)
(&)Ad fheoderieum, Theodebertuffla Glotariuai* Bfunichi!d.em.
J5 PRJIFATIO GENERALIS. 16
actiones occurrmt, quas hoc loco referre operm pretium non est. At vero dissimulare non
possumus elogium istud Childeberto regi, ob ipsius in catholicam fidem studium ab mquissimo
pontifice repensum : « Quanto cmteros homines regia dignitas antecedit, tanto cmterarum gen-
tium regna, regni vestri profecto culmen excellit. Esse aulem regem, quia sunt et alii, non
mirum estrsed esse catholicum, quod alii non merentur, hoc satis est.y>
Prmconium hoc, beatissime Pater, Christianissimo regi Ludovico Magno jure debitum, etsi
taceremus, quis non intelligeret? Bellicam laudem et irinumera propemodum terra marique
prmclare gesta, quibus cmteros reges anlecellit, dissimulemus, quando Clementem alloqui nobis
datur, communem scilicet Christianorum Patrem, cujus est bella sopire, pacemque inter dissi-
dentes filios conciiiare. At de Ludovici Magni in catholicam fidem studio silere non licet;
ejectos a perduellibus Anglis ob fidem orthodoxam sanclum regem, piissimam reginam, regium
puerum, eorum subditos adhuG in fide integros, religionis olimin Anglia GregoriiMagni opera
fundatm veluti reliquias, hospitio exceplos, ac facultatibus pro regia munificentia et dignitate
sustentatos; hmresim c regno, vel summo cum discrimine profligatam; Europm maximam par-
tem ea de causa ih Christianissimum regem regnumque armatam, hmresis prmconibus vel ante-
'
signanis classicum canentibus, bellique facem circumferentibus: neque lamen regum maximum
adduci unquam potuisse, ut alicui pacis conditioni qum hceresi tantlsper faverevideretur con-
sentiret; quid Ecclesim primogenito dignius?
Ad hmc vero quid dicturus esset Gregorius Magnus? Quas in laudes crumperet, si foret su-
yerstes? At vivit adhuc in Clemente; nec dubium quinpro tantis in Ecclesiam collatis bene-
ficiis, gratum se probaturus sit mquissimus pontifex erga regem christianissimum.
Hmc sunt, sanctissime Pater, prmcipua lineamenta, quibus in te Gregorii Magni effigies
perfectius exprimitur, qualibet imagine aut in cere incisa, aut coloribus depicta. Hinc ipsam
in operum ejus veluti limlne affigendam pro more censuimus; ut sit monimentum quovis mre
perennius tum devoti erga sanctissimum Doctorem animi, tum singularis observantim in
apostolicam sedem, tum demissi obsequii quod pollicentur.

PR^FATIO GENERALIS

A BENEDICTINIS SUJS S. GREGORII OPERUM EDITIONI PR^EFIXA.

I. Novm SS. Patrum Editiones jam a nobis adomatm. — Quanlo reipublicse tunililte-
rarise,tum Christianae emolumento, jam insigniorum e sanclis Patribus opera, noslrorura
labore ac sludio castigala, novo cultu in lucem prodierint, commemorare neque decorum
nobisest, neque, leslanteid publica gralulalione, necessarium. Ad qaem vero ab Atbana-
sio, Hilario, Hieronymo, Ambrosio, Augustino gradum faceremus, nisi ad Gregorium, dig-
nitate, doclrina, sanctitate ter maximum? Neque tanli docloris, quem ut sumnium familiaj
nostrae decus veneramur, scripta mendorum quodammodo spinis obsita diutius relinquere
nos decebat, ne alienis colendis insudantes, agrum proprium incultum deseruisse vi-
deremur.
. II. Varim operum S. Gregorii Magni Ediliones.—Vrodierxmt sanejam saepius omnia sancti
Gregorii opera, ut de singulis ejusdem scriptis seorsim edilis inlerim sileamus. Prior Editio
est Parisiensis, 'a Rertholdo Rembolt adornata an 1518, complecliturque libros Moralium,
Pastorale, Dialogos., Commentarium in Canlica, et in septem Psalmos -prenitentiales ; Ho-
milias in Ezechielem el in Evangelia, ac Epistolarum Registrum.
Hanc breM excepit, quaj Rolhomagi facta est apud Franciscum Regnaut, an. 1521. Bien-
nio post srlia Parisiensis ex offlcina Claudii Chevalon prodiit. In eadem urbe iterum excusa
sunt omnia sancli Gregorii opera apud Carolum Guillart, an. 1542. Editionem hane anteces-
sit Lugdunensis, an. 1539 et 1540, in duobus fomis, aucta Commentario in lib. I Regum.
Longum et ta;diosum foret omnes commemorare quse deinceps Parisiis, Lugduni, Basi-
17 . PR./EFATIO GENERALIS. is
Iea_, Anluerpiee; Duaci accurata. sunt; msigniores itaque tantum attirigenda. : in his Basi-
leensis, an. 1551 et 1564, Frobenianis typis excusa, cura Coccii, qui multum laboravit ut
sancti Gregorii opera pristinam puritatem integritatemque recuperarent; verum ut id con-
sequeretur, conjecturis potius suis (ita ferebat ha_c setas ) quam antiquis optimisque Mss.
credidit. Haciri Editione alia est in libris Moralium capitum divisio quam in superioribus.
Joannes Gilotius Campanus, vir doctissimus, in edendis etiam sancti Gregorii Maghi
operibus omnibus, repurgandisque non parum laboravit. Ejus Editio publici juris facta CsL
Parisiis, an. 1571, et iterum paucis post annis.
Quse Romse Vaticanis typis, anno 1589^ inchoata est auctoritate Sixti V, et postmodum
absolula, cui doclissimus episcopus Venusinus prsefuit, omnium superiorum visa est accu-
ralior, non lamen heterodoxis, quorum criminationibus et querelis mox respondebimus.
III. Quarum emendatior Gussanvillmanec ih multis emendanda. — Ultimo tandem loco
an. 1675, vulgata sunt Parisiis, labore et studio petri Gussanvilleei presbyteri omnia sancti
Gregorii Magni opera ex quamplurimis codicibus, ait, vir clarissimus, emendata,- Verum
quantis qualibusve erratis ullima hrec Editio adhuc scateat, ex paucis huc adducendis, in-
deque quanta sit Editionis castigatioris necessilas, inlelligere licebit.
Ex omnibus quae Gussanvilkei Editio compleclitur, Vitam Gregorii Magni a Joanne Dia-
cono scripfam, velerum Codicum manu exaratorum ope correctam, hic in specimen totius
operis exhibendam selegimus t tum quod in hac Editione stalim occurrat, tum quod in ipsa
niulta ex moralibus in Job, et ex epistolis excerpla restituerimus. Ad quos autem mss. Co-
dices hanc Vitam recensuerimus, dicendum in prsefatione ipsi praefixa.
Lib. i, cap. 28, col. 19, haec in ulfima Editione leguntur : In illa ergo cmlestis regni glo~>
ria caro secundum naturam erit, sed secundum corruptionem, vel etiam passionis desideria,
non erit,inmtema incorruptione regnabit. Quo in loco ex Moralibus descripto, Iisec aut
suppleri debent ex Mss. aut corrigi: In illa ergo coelesti gloria, caro secundum naturam
erit, sed secundum passionis desideria non erit, quia, devicto mqrtis aculeo, in mterna incor~
- "' .-
ruptione regnabit.
Cap. 29, col. eadem : Tum pim memorim Tiberius Constantinopolitanus imperator, etc;
Lege ex Mss. Joannis Diaconi, et Moralium : Tum pim memorim Tiberius Constantinus im-
perator. Tiberius enim Constantini cognomine gloriabatur Aliunde vero quem iatet Con-
stanlinopoli imperatoris tilulum, his temporibus inaudilum, diviso postea inclinatoque.
- -
imperio plurimis inde saeculis ortum ?
. Cap.'32, col. 20 : Ut nisi Deus piissimi in corde principis inspiraverit, utinsilam sibi mi-
: sericordiam suis famulis largiatur, et super illam diacoposin vel unum magistrum militum,
et unum ducem dignetur Ecclesia concedere, in omni simus angustia destituli; quiamaximcs
partes Romanw omni prmsidio vacuatm videntur. Quis hsec legens : unum magistrum militum,,.
etc, dignetur Ecclesiaconcedere, conlinuo non intelligat,_preces esse gementium populorum
in rebus desperatis, opem Ecclesise, summique pontiOcis suppliciter jpostulantium? Ipsius
tamensummi pontificis gemitus sunl, imperaloris auxilium implorantis. Al sic legi debent,:
Ut nisi Deus piissimi in corde principis inspiramrit, ut insitam sibi misericordiam,suis fa-
mulis largiatur, et super jlla ( Utic, super illa'omnia) diacopiosin, vel unum magistrum
milituni, etnnum ducem dignetur concedere, in omni simus'angustia destituli, quia maximo
ad
partes Romanm omni -prmsidio vacuatm videntur. In duobus Mss. Bigotiano etUticensi,
verbum diacopiosin, interpretationis gratia, eadem manuadditur : id est,mrarium publicum.
Eodein cap. : Quia et in ministerio tuo, et in opere cui eum prmposuimus, necessarius om-
ninocognoscitur. In Mss. auteoT: Quia et ih monasterio tuo (scilicet Romano sancti Andrea.
monasterio) e. wopus quo eum prmposuimus,necessarius esse omnino cognoscitur, vel, ut
habetur inUticensi, necessarium esse omnino cognoscimus. Porrolegendum hic, monaslerio
non minislerio, probant h3_e Joannis Diaconi verba " immediate suBjecta: Huic siquidem
• ' >.- - ,
monasterio cujushic papa Pelagius meminit, etc
Cap. 48, col. 24 : et pro culpis meis in occupalionis exsilium facie dominantis missus,
: « Qui consolabatur me,
quasi destitutm [kl., destructm] viducs vocibus cum prophetd dieo
longe recessit a me. » Q.uis hac in salebra non ha.reat? in Manuscriplis vero sive Joannis
Diaconi, sive EpistoIarum,planus esl hic locus : Etpro culpis tneis in occupationis exsiliwn\
1« PR/EFA-TIOGENERALIS. 20
a>favie~&ominantift,missus, quasidesifucla.Jucfeee vocibus cumpropheta dico : K Quidoriso-
labalur me, longe recessit a me. »Eii.nwero alludit sanctus Boctor ad Jeremiae Threnos,
quibus Judseaecalamitas, et Jerusalem eversio deflentur.
Cap. 52, eadem cpl. vlnterhmc omnia turbatus cogor, modoihipsum [Al. ipsatn] clavumad-
versitatem dirigere, modo curvata navi impetum fluctuum latere minas fluctuum ex obliquo
declinare [Al., ex obliquo' latere declinare]. Corruptus hic locus ex iisdem Mss. sanandus est
atque ita restituendus : Interque hmc omnia turbalus cogor, modo iri ipsam clavum adversi-
tatem dirigere, modo curvato navis latere, minas fluctuum ex obliquo declinare.
Duo hic otiservare lubet circa varias lectiones, quas Gussanvillaeus, ultima. Editionis Gre-
gorianse curator annolavit: primum, quod taceat unde diversas illaslectiones deprompserit.
Paucas sane profert lota Editionis serie; at nusquam, aul rarissime admonet quibus ex Co-
dicibus fuerint erute. Alterum, quod optimam lectionem a textu exsulare jubeal, retenla
viliosa;, qualis esfc, in ipsum clavum adversitatem dirigere; in qua sensus penitus desidera-
lur. Eadem osci.an.ia in variarum ieclionum deleclu per totum opus perseverat.
Nonuulla forsitan ex his erratis, typographorum incuria. sunt ascribenda. E't sane innu-
mera. pene hic occurrunt hujusmodi corruptela., quae typographi prajlique vitio irrepserunt;
at col. 15, intra paucas lineas : Aliter senior pro alter senior, accessis pro accessit; cmpit te-
mere ingentes voees emittere, pro cmpit tremere, ingentes voces emittere. Al dormitantibus
qiai preli curam gerebant, invigilare debebat Editoris diligentia, ut tot errata emendareu-
tur, aut saltem de his lector, quod etiam praetermissum est admoneretur.
Interim dissimulo viginti duos versus, qui sic incipiuut: Suscipe Momuleos, efc, in Gus-
sanvillaeana Editione deesse, licel in omnibus Mss. quos consuluimus et in plerisque libris
editis inveriiantur. Neque vero ambigitur utrum Joannis Diaconi fetus siut, aut ad vitam
Gregorii Magni perlineant, cujus sunt velut epistola dedicatoria ad Joannem papam VIII,
slricta oratione scripta.
Ha.csunt prsBcipua quae castigatione in primo Vitae'Gregorianae libro indigeant. In ipso
secundiliminestatim offenditur ad lapidem, unde non leve cadendi periculum. Nimirum ha.-
resim sapiunb haec, qua. ut a-Gregorio scripla cap. k, col". 27, referuntur : Quintum quoque
concilium pariter veneror, in quo . e. Theodorus personam Medialoris in duabus
substantiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur; Theodbrus Mopsuestenus
in Nsstorianismi suspicionemadductus est, non quod duas in Christo subslantias agnosceret
(quis enim, nisi Eutychi favens, negare audeat Christum ex duabus consiare subsiantiis?)',
sed quod in duas subsistenlias ipsum partiri crederetur;.In Mss. quoque Vitaeef Episto.arum
legimus 1: Theodorus personam Mediatoris in duabus- suUsistenliis separans.
Leviores allucinationes, nec tamen sineenrendatione re.inquenda.sunt, col. 28:, w Vitel-
liana sit prmsule destinatus, pro a YUaliano; col. 29, ob hocse nulli, pro ob hoc se nonnuili;
ibid. : Quiin divino anioredistrictionem subire appelit servitulem ; proquiin divino obsequio.
districliorem subire ajypelit servitutem; ibid'., in hac sede, pro in hac re; col. 34, sqncto cru-
cis signo, pro facto crucis signaculo; col. 37, divino intus auxilio, pro- divino jutus, seu ad-
jutus auxilio; col. 38, in eis clerieis vel hi"qui ih sacro sunt ordine constihiti, pro in eis cle-
rici, velhi qui in sacro sunt ordine constituli; iBid.; Volo autem ut domnmsancti Paterichim
[Al. Patriarchim] mem offeras solidos quadraginta, p.o domnm Paterim thicemem, ut legitur
in omnibus Ms.s. tum Vitae sancti Gregorii tum ejus epistolarum. Thia autem vox est Graeca
amitam signiQcans.
Ca.tera omittimus qua. vel in eodem libro n, vel in duobus sequenlibus ex Mss. corri-
genda sese obtulerunt. Inviti enim ad' aliena errata revelanda accessimus; nt> nostri erat
insliluli paucis saltem demoiistrare nova. Edilioriis necessitatem. Quae eliam ratio fuit ut in
singulis praefationibus quas unicuique Gregorianorum opes-um pra.misimus, quorumdam
erratorum a nobis castigalorum -specimen curaYerimuseshibere.
IV. Gussanvillmus et Romani Edilores excusanlur. — Absil tamen ut debifa. P. Gus-
sanviUaeo laudi ob edita sancti Gregorii opera detraclun.-, quidquam velimus. At ardunm
erat, nedicamus impossibile, doctum illum. pr.esbyterum, uemine fere juvante-, in lenui for,-
tuna, tanlae molis operi sufficere. Aliorum quoque qui Gussanvilla.um praecesser.unl Edito-
rum.igloriam obscurare non est animus. maxime Romanorum : imo vero eos a;Thomae J.a-
li FR/EFATiG GENERALIS. . 12
inesii scriploris.fifelefodbii maledictis et fcriminatibhibiis vindicare (VindicimGregbf;,p'.1\,
hic bpera. prelium judicavimus.
Suas Jamfesius vihaiteias Gf egbf iahas ordiiiif ab Illis verbis epislola. ad sanctumLeaiidrurii,
ijua-legitli^^ritfeMbralium librbs : Smeularem hdbitum WnVemhere welius putavi, qua. sic
feirifeiidat fex Ah'glicanis Mss-.. smculari habiM cotiftgi melius puidvh Quod sic Jamfesiiis cor-
rexerit, non vituperamus> ita fenim iegehdum ex inanii exaratis Codicibus faierhur. Atquis
fejus impUderitiani ribh aegre ferat; duni ad tahtilia £ic exctatoat:: Herii Romanbs cdfreciores,
vel profahos pbtius cbffhphbfes UbfWrtiihl Agurit nbbiWum 'rion fide Rbmaha, hWc estybpfima
etdhiiquu, sed fid'e Purika, peffide; scelefdie curiUd .miM.iiwa'o..QU'a"siyfe"r"ol'ectioni's hUjus
aiiclores siiit Rorriarii EaTtbfei., ijuae vidfelicei reperitur Iii vetUstiUribUs Etiili Rasilefeusi,
an. 15i4, fel Parisierisi, aii. 1518; Libr6xxvhiMoraL,c.i',^
sefvrim meurii Job (Jbb. i, 8), pro vidisti ;"ad qua. prbte'f ve Jabifesius . Esl coffVplus; Ihquit,
iexius ut fieridmat'd Rbthahis. Nemo nbri viufet hiendiim hoc ihcohsullb irrepsissfej iiequfe
cdrijicere iicetquki causae ftiisset Rdhiahis EdilbriBui Ifegeridi. vVdi pblihs.quhrii vidVsti
Nbri .ihBeiamuf tathferi Rtitri&ha ih Ediilohfe plurima legi sfecus ab uebearit; i|ud'd pro morb
terhptirum iliofum tum apud orlhbfloxos, tiim apud haeffelicbs feceplissiriib, _i§glebtis mss.
Codicibiis, plurimum conjeciuris Indiilgefetuf.
V. Novw Ediilohis bbnsilium riiss. €bd. bpe. — Gum Itaque ihulta ufesiderSH iiqufeat. sive
ad integritaleni; sive ad pef.ectiohetriEaitibriis a Gussanviiiaeo accurala. (licet oii-hium pfae-
elahtissiriia cehseatiif); ad cmtehdanda ex "riiss. Cbaicibus; holis., ubi hecessafia. \isa. siiril,
iliiistfandaj et novis typis edfenda Gregofii Magrii bpera tandeth hbs accirixibius . adhibiti§-
que plurimis e ribstra potissihiuni cohgregaliorie sociisj Doctb'fi§ exihiii sciipta bmhia c8n-.
tuCimus ad innumeros pene optimae fidei <]bdicfes manii exaralbsi
Hoc loco de mss. iibfbfiim auctofitate ac fide" dissfeieffe supefsedemiis; qiias ipsis fegfegio -
hupef assfefiiit nbsler Jbahnes Mabillbhius inl-upplfemfehlb iibfide ReDiplbmatica; cap.- 13.
Eofum quoque utililatfem impeh§6 laudat doctissimus Js Sirnibhdus e sbfcietate J6sti in Ah-
tirrhelico adVfefshs Pi Auffeliiitti ( Tohi: IV hovw Ed-. P: de la Bfeauhe^ h-. '9; p\ _i66). Cefle
nohriisi adhibila vetefum illbfum Godiciim face spes ulla est emendahdi feanbtbfum Patfrim
bper'as ib qiiibus feastigahdis quanta diligfenlia, quantus fequir&tur labbf bptiihe feddcet
Erasmus iii epist. ad Waramuih Gantuariensem; archiepi_COpu_ri : Unum illud, inijhitj ut
vere dicam et audacter, minoris arbitror Hieronymft suos conslitisse Jibfos foriditos; qWdm
. nobis restilutos, elpaucioribus vigiliis apudillum natos fuisse, quain upUd ribs"rehalos: fiunc
laborem infra comparat Herculeo his verhis ': N'ec eriim taMumdefn tabbris exanllalhrii dr-
bitror in paucisedomandis monsiris, quam mihi in lollendis-tot mendarum niillibus.
VI. Quos habuerimus adjutores: —Pbrro quibtis usi fuferimus ms_. hac ih priefaitibhg ffe-
censere non est opus, cum in singulis admonitiohibus pfaeviis ad quodlibfet "bpfefiim sahclis-
simi Doctofis, quibusbum veleribus Codicibus fcbllatuih sit; cbmmembfare sigillatihi Hobis
curae fuerit. Quos auiern « nostra congregatiorie adjulbffes habufefimhs ih liac iibrofiim ex-
cusbrum cum manu exaratis collatiohe publicafe nostfi hbri est instifuti. Assevefare suffi-
ciai ad id opefis tlelectos fuisse doctos diligehtfesqufe vifbs, qubfum hbrinulli jarii ediiis li-
bris in republica litleraria.sat sunt nbti. Unum duiifaxat jam e vivis sublatiim, dum Rb-
ma. procuraforis officio.pro noslra corfgregaliorife furigefetui^ (.rbpfid hbmih§ ufe&ignabimris
D. Claudium Estiennot-, qui in fecen.endis Vaticaiiae bibliolhecae mss; maxime Registri
Epistolarum strehuam ribbis navavit bpefairi. Ex arhicis qui hbc ih labbrfe impfobo suppe-
tias nobis tulefuhtj praeeipue appellaridus fest vif ffeligibsissimus Dt Joahriel Biiplista de
Noyvijle, mon&stferii Vallis CIara.j ih pagb Lauduherisi, ofdinis Gistfefciehsis afctibfis fet
_ sanctioris bbservantia. pfaepbsitus; qui hbh sdliim varias plufimbfum Codicuin lebtibhfe- a se
excerpfas ad nos misil, sed pene integros propria descriptos mahii cbmmiihicavit nobiscum.
Insuper indices tum locorum santta. Sfcfiplurce, lurfi fefri-h membfSbiiiiim fet sehtenliafum
fcopiosissimos in I tomum et in librhmSacramferilorum ebntexuit; alibs atuieifi ihca.plb_i ab-
. solvere non permisit infirma valetudo. .'•'
, VII. Quos benefactores experti simus. — Magnam veteruih Godicuhi supelleclilfem' ribbis
suppeditaverunt bibliofheca. nostrae, el aliae plurimse, pffesertirii Parisiehsfes, Regia, t_oI-
berlina, Viclofina, Telleriana. Mss. bibliolhecae regiae copiam habuimus favente illustris-
' •
2S PR_EFATIO.GENERALIS, 24
sinioabbate 'de Louvois ejusdem praefecto, qui illustrissimi patrui archiepiscopi ducisque
Rhemensis vestigiis insistens, erga Htteratos omnes propensum se beneficumque probat.
Colbertina semper nobis patuit jussu et benignitate illustrissimi Rothomagensis archiepis-
copi, cui multa alia nos debere ultro confitemur. Codices nobis indicarunt et officiosissime
subministrarunt in regia bibliotheca cl. viri Clementius et Boivinius ; in Colbertina Balu-
zius, et qui ipsi successit in hujus bibliothecae praefectura Quercetanus.
VII. Quid hac in Editione a nobis prmstitum.—'Fant& veterum librorum copia ditati, acce-
dentibus etiam vetustioribus Editionibus, nihil antiquius (a) habuimus, ad Augustini men-
tem, quam Gregorii Magni sensus et ipsamet verba ab omni aut Iibrariorum inlerpolatione,
et allucinatione, aut typographorum corruptelis repurgata repraesentare. Ubi tamen a prius
. receptis lectionibus recedere nos.coegit Mss. consensus fere unanimis (quod saepe faetum)
, lectiones rejectas in brevibus notis subjecimus, et mss. Cpdices a quibus reprobanfur, in-
dicavimus. Quandoque nulla in textu mutatione facta, varias lectiones infra columnas
ascripsimus. Sic restitutum magno labore, majorique fide Gregorium Magnum tibi offeri-
mus, pie ac Christiane Iector. Si enim hoc (6) titulo insigniendum putavit suas Gregorianas
vindicias Thomas Janiesius, etsi vix centesimam factarum a nobis restitutionum parlem
contineant; quam potiori jure novissirna. huic Edilioni debelur.
Praeter nolas quibus aut variae lectiones exhibentur, aut restitutionum factarum redditur
ratio, alias attexuimus ad loca illustranda,- sed breves, ne plus onerare textum, quam or-
nare videremur. InDialogos tamen, in Epislolas, et in librum Sacramentorum ampliores,
„aut elucubravimus, aut ab aliis jam elucubratas collegimus. Qua ratione ita factum admo-
. nere non praetermisimus in praefationibus ad singula sanctissimi Docloris opera praeviis.
Nuric vero quo ordine illa fuerunt a.nobis disposita docendum.
VIII. Totius operis distributio in quatuor tomos — Sancti Gregorii Magni opera quatuor
in tomos distribuimus *. Priori tomo continentur Exegeticain sacram Scripturam; scilicet
. Moralium in Job libri triginfa uuirique. Homiliarum in Ezechielem prophetam libri duo, et
. totidem Homiliarum in Evangelia. His quidem Exegeticis accenser.i poluissent Commenta-
rius in librum I Regum , Expositiones in Cantica, et in septem Psalmos pcenitentiales. At
prior tomus lot complecti minime poterat; insuperque commemoratae elucuhrationes non
' sunt ita genuina sancti Gregorii opera, ut omnis interpolationis expertes sint, uti suo dice-
. mus loco. (Tom. III, secundapart., in prmf.)
Secundus tomus continet caetera sancti Gregorii indubitata et germana opera; sive ad
_ Wstoriam,.sive ad ecclesiasticam spectenf disciplinam; scilicet librum Regulae Pastoralis,
quatuor Dialogorum libros, et Registrum Epislolarum, cui brevem subjecimus appendicem,
. et multiplices indices. De additis huic Registro mulfis Epistolis, ejusdemque ordine restitulo
. legenda sunt quae pro hac restitutione attulimus argumenta.
Tertius tomus bipartitiis, priori parte exhibet librum Sacramentorum, Antiphonarium,
, et.ca.tera Liturgica, cum eruditissimarum D. Hugonis Menardi notarum et observationum
. accessione, qua dilandam hanc novam Gregorianorum operumEditionem judicavimus. Ejus-
. dem tomi pars altera complectitur Commentarium in Iib. I Regum, Expositionem in Can-
. tica cauticorum magna .ex parte auctam, aliam in septem Psalmos Expositionem, et Con-
cordiam quorumdam sacrae Scripturae testimoniorum.
Quartus tomus etiam duas in partes divisus, priori parte continet sancli Gregorii Vitam,
lum a Paulo Warnefridi, tum a Joanne Diacono scriptam, et eamquam ex Gregorianis pra>
sertim scriptis recens adornavimus. Secunda parte comprehenditur genuinus Paterius, qua-
lis habetur in quamplurimis optimae notae Codicibus mss. et Alulfi Tornacensis, monachi
Expositio in Novum Testamentum ex Gregorianis sententiis, quae Paterii nomen in superio-
ribus.Editis immerito praefert.
IX. Varim sentenliarum excerptiones ex 5. Gregorii scriptis. — De aliis hujusmodi colle-
. ctionibus excudendis minime curandum censuimus, maxime quia toties repetitae sancli
(a) August., I. de Doctrina Clirist.; c. 14 : Codicibusemendandis primitus debet invigilare solertta eorum
qui Scripturas divinas nosse desiderant.
(b) Inscribitur Jamesii opus : Vindicim Gregoriance, seu resiilutus innumeris pene locis Gregorius Magnus,
Geneva., apud Petrum et .acobum Cliouet, 162S.
.* Vide'aua. monuerimus infra col. 57. EMT.
25 PR/EFATIO GENERALIS. - SJ6
Gregorii sententiae a jpariis collecloribus consarcinalae, et contextae taedio forcnt. Et sane
omnium vice.esse possunt indices locorum sacrae Scriplura. locupletissimi a nobis.adjecti *.
Ca.terorum qui colligendis post Paterium sahcli Gregorii testimoniis insudarunt, celeberri-
mus est Taio Ca_saraugust. episcopus, qui Romam ad quaerendos Moralium Hbros venisse
dicilur sub Martino papaL Hic excerpsit ex beati Gregorii libris Sentenliarum libros quin-
que, servatis ipsius sancti Doctoris verbis, paucis, ubi ea deerant, ex sancto Augustino
suppletis. Exstant inter bibliothecae Thuaneae mss. Codices. Praefationem hujus operis ad
Quiricum JBarcinonensem una cum hujus episcopi responso edidit noster Mabillonius Ana-
lectorum lom. II. Ejusdem epistolam ad Eugenium Toletanum episcopum, bx Codice biblio-
theca. Colbertinae inseruit vir cl. Steph. Baluzius Miscellaneorum tomo IV. .
X. Utrum S. Doctor quatuor Evangelia explanarit, et de Samsone scripserit. — Joannes
Trithemius in Ecclesiasticorum Scriptorum Catalogo inter Gregoriana opera fecenset
brevem quatuor Evangeliorum Explanationem quae ab his verbis incipit: Matthmus sicut
in ordine. Hujus memiriisse videtur Honorius Augustodunensis, dum ait sanctum Gregorium
totum textum quatuor Eyangeliorum, sermocinando populo exposuisse (Lib. de Script. ec-
cles.). Explanalionis laudalse duos mss. Codices invenimus annorum circiter CM, urium. in
bibiiotheca regia elegantissime descriptum, alterum in bibliothecaBigotiana apud Rotho-
magum cum hoc titulo : Incipit Expositio secundum Matthmum...... a.sancto Gregorio
urbis Romm... Matthmus sicut in ordine primus,etc. Verum stylus.qui corruptissimus est,
Gregorianum non redolet, satisque probat orationis series lucubrationem hanc sancti Gre-
gorii operibus non esse annumerandam; ...
Explicafionem aliquam de Samsonis factis allegoricam polliceri videtur sanctissimus
Doclor haec ad Venauliuin Panormitanum Palricium scrihens : Vultis ergo ut qumdam de
Samsonis factis allegorice disserantur; sed tanta mihi debilitas corporis accidit, ut.si
qua subire valuerim, exercere.animus non assurgat. Bono autem desiderio vestro congaudeo ;
quia dum expositionem sacrorum verborum cupilis, quam stricte ipsum auctorem eorumdem
verborum qumritis, demonstratis. Si igitur vires salutis recepero, auctore omnipotente Domino
vestris desideriis parebo (Lib. xii, epist. kO). Atnunquam Gregorio liberum fuisse huicoperi
vacare, ob continuos quatuor extremorum vitae annorum morbos, pene constat.
Quid de Pmnitenliali ejus nomen prmferente sentiendum..— De Poenitentiali sancti Gre-
gorii papae urbis Romae nomen ferente, quod Jamesius ait exstare in vetustissimo libro bi-
bliothecffi publicae Oxoniensis (Vindic. Gregor., pag. 144), nihil alibi a nobis repertum:
quapropter illud hoc loco indicasse ucbis satis sit. Nunc in expendenda sancti. Gregorii
doclrinapaulo diutius immorandum; oslendendumque haereticos fere omnes, fum.veteres,
tum novos ab eo fuisse.debellatos. ...
XI. Doctrina S. Gregorii contra Manichmos, Arianos, Nestorianos et Eutychianos, Pela-
gianos. —Manichsei perversum dogma, qui duo esse.principia menliens, a Deospiritum, a
Safana vero carnem conditam asserere conalur, ila destruit, lib. ix Moral., num. 74. San-
ctus, inquit, vir prophetici gratia spirilus plenus, longe post ventura considerat, et errorum
genimina prcevidens calcat, dicens: Manus tum plasmaverunt me, et fecerunt me tolum in cir->
cuitu (Job. x, 8). Qui enim et plasmatum se, et factum tolum in circuitu a Deo asserit, tene-
brarum gentinecin spiritu suo aliquid nec in carne derelinquit; nam plasmatum se proptet
internam.imaginem retulit: factum verd '
totum in circuitu, in eo quod ex carhisconstat indu-
mento, memoravit. , ,.
Arii Filium Dei factum docentis impietalem refellit, 1. xxxu Moral., num. 51, ex Job as-
«erenle Behemoth primnm angelum a Deo condilum"esse principium viarum ejus (Job.xh, 14).
Superest ergo, inquit sanctus Doctor, ut Arius, aui non facfum Filium prmdicet, aut eum
post Behemolh conditum stultus pulet.
Incarnationis mysterium oplime explicalur hom. 38 in Evangelia, num. 3; et Neslorius
Eutychesque confutantur, lib. i in Ezechielem, hom. 8, n. 24 el 25. In homilia sequenti,
num. 2, divinae gratiae necessilas, ut bonum et velimus et perficiamus, astruitur adversus
Pelagium et Co.leslium. Docetur mala nobis, bona aulem Deo nobisque tribuenda..J.spIi«a^
* Illos de more omittimus, iadicem
Seriptune generalen. in universam Patrolbgiam confecturi. EDIT..
' : _iK_EFAf10 GEMRALIS. ' - "'*""
il '28
liif deriiquo quornt.t.0 pfSeveniat gfatia', .ubseqitatuf voluritas. Sed in liis; iiit|Uit, conside-
rdn&um, quid sib bori&hostfd, si omnipbkhlis Dei Sbna sunl; ut in .._ atiquid Uostrum won
sit, cur hos quasi pro meriiis mieindmretributionem quwrimus? Si autem ita kostrd suni; ut
dorid t)'ei bmnipbtehtis hon _....", cuf ex ... omriipolenti Deo gratias agimus?Sed sciendum est
quia mald nostrd solummodo ndstfa sunt; bond aulem nostra, el omnipoteritis Dei sunl, et
nostfdyquiaipse aspirando riospfwvenit ut velimus, qui adj.itvando prosequiiur, ne inantler
belimus, sed possimus implere quce volumus. PfmveiHente ergo gfatia, et boha voluhtate subse-
quentij flbbquod oinnipoteritis Dei donum est; fitmeritum nostrum. Quod bene Paulus brevi
sehteritid explicat; dicens : Pl'us illis omnibus laboravi. Qui ne sum videretur virtuti tribuisse
quod fecerat, adjunxit: Nori dutem ego; se.dgrrilia Dsi mecum. Quia enitri cmlesti dono prm-
vehtus est, qudsi alierimri se a bono suo opefe dgnovit, dicens; Non aulem ego. Sed guiapfm-
veniehs gfdtid, liberum in eo afbitfium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratidm
est subseeUlus ih bpere, ddjiirixit. Sed gfdtia Deimecum. Ae si dicerel: Ih bono opere labo-
rctvi; hoh ego, sed et ego. In hoc enim qu'od solo Domini dono prmventus sum, nori egb: in eo
auteih quod dohuin voluritate subsebutus; et ego* His' igitur breviter contra Pelagium et Gce-
iestlum dictis, ad exponendi ordinem redeamiis-.
De peccatb ofiginali ih bmnerii naturam humanam sesfe diffundenle, cnjus tamen expers
Chrisliis, lege libi-xvni Mofal., hum. 84, et hom. 8, lib; i in Ezechielem, num. 21.- De pcena
huicpeccato etiaihin infanlibus debita cbnsulenda presfatio libri iv Moral., c. 3, et lib. ix
-fiflm. 32.
Praedeslinationem gratuitam docet liber xxv eorumdem Moral., nnm. 32.
XII. Quid sinserit S. Gregorius de beatitudine sanctorum post mbrtem. — Beatifudo
sanctorum statim post mortem _isseritur ih pfaefat. ad libros Morai.j n. 20, ex Apocal. vi,
11: Et datw-sunt illis singulw stolm albm, elc, quae sic expohit sarictus Doctor : Ante resur-
rectionem quippestolas sihgulas accepisse dicti sunt,-quia sola adhuc mentis beatitudine per-
ffuuntur. Bintisergo accepluri sunt, quahdo cum animarum perfecto gaudio, etiam corpo-
rum iiicdrruptione vestientur. Vide quoque lib. ix. h. 17; iib. xxxv, h. 25; et lib. iv Dial.,
c. 25. be" cuHuetinvocationesarictorum, haec legimus, lib. xvi MoraL, n. 64 : Hi itaque qui
de nullo suo opere confidunt, ad sancforum Martyrum protectionem currunt, atque ad sacr-a
'cofurii corpord fletibus insisiunt, promereri se veniam, eis intercedentibus, deprecantur. Lege
qudqfife hom. 82 in Evang., ns 6 et seq., necnon lib. n Dialog., c. ultimoi .
D6 igne pufgatbrib. — De igne purgatorio, cui addicendi sunt eliafn justi nonduni ab
Ofiirii jieGcati labe mundatij lege Dialog; L iVj cap. 25, ex quo eliam luculenter confirman-
lur quae de sanctorumfelicilate statim post mortem praemisimasi Hoc loco quserit Pelrus :
Si ante restitutionem corporis recipiantur in cas.o animw fustofum. Et-respondet sanctissi-
mu's Magistfer :' Hoc neque de oninibus justis falefi possumus; neque de omnibus negare. Nam
sunt quorumdam justorum animm; quw a cmlesti regno quibusdam adhuc mansionibus diffe-
tuntuf. In quo dilalionis damnb quid aliud innuitur, nisi quod de perfecta justitia aliquid
minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat quia perfectorumanimw, mox ut hujus carnis
cluustra exierint; in cwlestis regni sedibus recipiuntur. Ac cap. 39, inlerroganti discipulo,
Anpbstmortem purgatorius ignis sit, respondet sanctus Doclor, pro ijuibusdam levibus
culpis tergendis esse antejudiciumpurgatorium ignem; quod iufra diserleprobat. Denique,
cap. 55, ait: Si culpw post mortem insolubiles non sunt, multorum solet animas etiam post
hiortem sacra oblatio hostim salularis adjuvare; itaut hanc nonnunquam ipsw defunctorum
animm expetere videaritur*
De pwnarumreproUsdebitarum duratione. — J_ternas fore poenas reproborum docemur,
lib. xxxiv MoraL, n; 34; sed praesertim 1. iv Dial., c. 44;
Quaratione Deus hac in vita videri possit a Sanc.tis. — Libro xvm Moral., n. 88, expendit
Gregorius, ulrum sancti, quandiu mortaliter vivuftl, Deum videre possint; decernilque vi-
dere tantutri posse per quasdam imagines, et non in propria natura. At numero.89, noa-
nullos ab hac excipit lege, his verbis : Sin vero a quibusdam potest in hac adhuc corrupti-
„^-btti~c4me viventibus, sed tameft inmstimabili virtute crescentibus., quodam contemplalionis
acumine mterna Dei claritas videri; hoc quoque a beati Job senlentia non dbhorret, qui ait
{Jbb xxTiii, 21j : Abscondita est ab oculis omnium viventium; quoniam quisquis sapiehtiam,
20 . .. . PR_EFATIO GENERALIS. 30
qum Deus est, videt, huic vitm funditus moritur, ne jam ejus amore teneatur, Nullits quippe
eam vidit, qui adhuc carnaliter vivit; quia nemo potest Deumsimul amplecli et swculum. Qui
_enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intenlione cordis, vel effeclu operis db hujus vitm
deleclationibus tota merite separatur. Unde adhuc ad eumdem quoque Moyscn-dicitur (Encod.
xxxm, 21).:Non enim videbit me homo, et vivet. Ac si aperle dicerelur;. Nullus unquam
Deum spiritaliier videt, et mundo carnaliter vivil. Unde Paulus quoque aposlolus, qui adhuc
Dei invisiMlia, sicut ipse testatur (I Cor. xm, 12); ex parle cognoverat, jam huic mundo-
lolunise mortuum esse_perhibebat, dicens (Galat. vi, 14); Mihi mundus crucifixus est, et ego
mund.o. Haec idcirco observavirhus, ut palam fiat doclrinam hic assertam haud pugnare Gum
opinione in scholis satis recepta.Moysen, sanctumPaulum, et.sanctumBenedictum divinae
essentiae visione politos esse; quod, quanlum ad sanctum Benediclun. spectat, eruilur ex
lib. n Dialog., c. 35. • • ,
XIII. Doctrina Eucharistiw adversus novos hmreiicos asseria ex sancto Gregorio, prwser-
tim de nqvw legis sacrificio et prmsentia reali Christi in Eucharisiia. — Omnes fidei arficulos,
de quibus nobis est cum Lutheranis, et Calvinislis, aliisque novis haerelicis controversia*
ex sancto Gregorio sigillatimprobatos ef assertos legere Iicet in (,a) Confessione Gregoriana,
auctore Theodoro Pelreio Campensi Coloniensis Carthusiae alumno. Quid luculentius
hoc Dialogorum iestimo-iio lib. iv," c. 68, ad' prbba"ndum, lum ihcruentum hovfe.legis sacri-
ficium, tum reaiemcorporis el sanguitiis Jesu Chfisli praesentiam itf Euchafisfia i Debemus
itaque prmsens smculum vel quia jgm conspicimus defluxisse, tota merite contemriere, qiioti-
dianaDeo lacrymarum sdcrificia, quotidianas carnis ejus ei sanguinis hosiids iritmolafe. Hwc
namque singulariter victima ab wierno interitu animam salvat, qum illam ndbis' mdrtem Uni-
geriiti per mysterium repdrat; qui licel fesurgens' a morluis jaW n'affi niorilur', ei mors ei ultfd
non dominabitur; tamenin semetipsti immortaliler alque incorruplibiliter vivens,pro riobis
iternminhoc ntysterio sacrw oblationisimmoldtur. Ejusquippeibi corpus sumitur, ejuscar'6
in populi salutem partitur, ejus sanguis non jam in tnanus infidcliiim, sed in ora fidelium fiiri-
ditur. Hinc ergo pensemus, qudle sit pronobis hoc sacrificium, quod pfo absolutione nostfd-
passionem Unigenili Filii semper imitatur. Qhisenim fidelinm habefe" dubiUm pdssit, inipsa
immolationis hora ad sacerdotis vocem cmlos apvriri, inillo Jesu Christi mysterio arigelofum
ciioros adesse, summis vma sociari, terretid cmlestibus jurtgi; unuinque ex visibilibus atque ih-
visibilibus fieri ?. . • - *-
« De confessionis absolutionisque sdcerdoialis necessitate, et deEccTesim auctofitate. —'Cbn-
fessionis et absolutionis sacerdolalis necessitas probari potest mtiltis ex locis, maxime ex
lib. xxii MoraL, n. 31,'ef hom. 26 in Evang;, t_v 4, 5, 6, ubi sub scfieriiafe' Lazari ex rrior-
luis a Chrislo revocati, et ab ejus apostoiis soluti, explicatur pecbatoris pef confessibnem
peccalorum e sepulcro pfodeuntis'resurrectitf et solutio. Lazaro ergo dicitur, Vehi foras:
ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur realUm tuum intra conscientiam abscbri-
dis? Fbrasjam per confessionemegredere, qui upud te ihterius per' hegationerti lates\ Venidt
itaque foras morluus, i'd est culpam corifiteatur peccafor: Venientem vero foras solvarit disci-
puli; ul Paslores Ecdesim ei pmnam debeattt dtnovere, quam meruii, qui non erubuit confi-
tefi qiiod fecii. Hmc de soiutionis ordirie breviter dixerim, ut sub magrio moderamihepastores
Ecclesimvel solvere sludeant, vel ligare.
Omnes conlfa catholicam fidem errores aut jarif exortos, aut in posterum oritufos simul
oppressit sanctus DocforsupremamEcclesia. auctoritalenfin conciliis"o_cum"enicis astrueridb
in epistola suasynodica ad patriarchas (Lib. l, epist. 25): Quia, inquit, corde creditur ad
justitiam, ore autem confessio fil ad salulem, sicut sancti Evarigelii quatuor libfos, sic qUa*
tuor concilia suscipere et venefari mefateor. Nicmnum scilicet, in quo perversUm' Arii ddgma
-destruitur; Constantinopolifanum quoque,4n quo~ Eunomii et Maeedonii errdr convihcitur;
Ephesinum etiamprimum, inquoNestorii impietas judicatur ;Chalcedonense vefo, iriquo Eu-
tychis, Dioscorique pravilds reprobatur; tofa devotione compleclor, integerrima approSa"-
tione custodiorquia iwhis velut in qUadralo lapide,'sanctw fidei struclura consurgil; et cu-
iuslibel vitw atque actionis escistat, quisquis eorum soliditatem non tenet, etiam_si lapis esse
'
(a) Coloniseapud Amokluiu Quentelium, an. 1605. . /
Si - PR/EFATIO
GENERALIS. 52
cernitur, tamen extrd wdificiumjacet. Quintum quoque coneilium pariter veneror, in quo et
epislold, quw Ibw dicitur, erroris plena, reprobatur. Theodorus personam Mediatoris Dei et
hominum in dudbus subsistentiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur.Scri-
pta quoque Theodoriti, per quw beati Cyriili fides reprehenditur, ausu dementim prolata refu-
tantur. Cunclas vero quasprmfata veneranda concilia personas respuunt, respuo;quas vene-
rantur, amplector; quia dum universali sunt consensu constituta, se etnon illa destruit, quis-
quis prmsumit aut solvere quos religant, aut ligare quos solvunt. Quisquis ergo aliud sapil,
' anathema sit.
Quisquis vero prmdictarum synodorum fidim tenet, pax ei sit a Deo Patre, etc
Hic vides parem auctoritatem quinto coneilio tribui ac quatuor prioribus, aliudque sa-
pienti dici anathema. Quapropter • quando mitius egit sanctus Gregorius cum Theode-
linda Langobardorum regina, et cum nonnullis qui synodi hujus auctoritati in trium capi-
tulorum damnatione obtemperare delrectabant, uti diximus in ipsius Vita, nec eos pro
schisrnaticis habuit, usus est prudenti quadam ceconomia; forte quod eos ignorantia labo-
rare potius quam prava aliqua voluntate noverat. Cumque doceri hon refugerint, sperabat
futurum ut fesipiscerent. Hoc modo intellectum volumus quidquid alibi diximus de sancti
Gregorii tolerantia erga eos qui cum a sanctae sedis communione non recessissent, nondum
lamen, ut tria condemnarenl capitula potuerant adduci.
XIV. Quietistarum error ex Gregorio exploditur. —De puriori morum doctrina in omni-
bus Gregorianis operibns tradita,,disserere superfluum foret. Certe omnes elhices Christia-
na. magistros longo post se intervallo Gregorium reliquisse nemo fere dissentit. Libro xxn
Moral., n. 35, emendavimus gravem errorem, qui ex Edit. Basileensi 1514 in alias omnes
posteriores irrepserat invitis manuscriptis Codicibus. Legebatur enim prius : A cunctis
quippe externis motibus eamdem- intentionem suam, quasi quemdam secretissimum secessum
petit, ibique incommutabiliter inhmrens, et mutabilia cuncla transcendens, ipsa jam tranquil-
lilate quietis sum in mundo extra mundum est. Haec quam faverent Quietistis, imo et Calvi-
nistis graliae inamissibilitatem tuentibus nemo non videt. Sed pro incommutabiliter, legen-
dum incommutabili, ut in nota ad hunc locum probavimus. Aliunde vero constat ad-men-
tem sancti Docloris contemplationis gratiam diuturnam non esse, sed raplim concedi. Qua
de re lege 1. v Moral., num. 52, 57, 58, 60; etlib. vni, n. 49 et 50. Libro 23, n. 43, mire ex-
plicantur piae animae conatus ad Deum contendentis, at relabentis ad se : Unde aliquando ad
quamdam inusitatam dulcedinem interni saporis admittitur, ac raptim aliquo modo ardenti
spiritu afflata renovatur; tantoque magis inhiat, quantomagis quod amet degustat. Atque hoc
intra seappetit, quod sibi dulce intrinsecus sentit; quia videlicel ejus amore dulcedinis sibi
coram se viluit; et postquam hanc utcunque percipere poluit, quid sine illa dudum fuissetin-.
' vehit. Cui inhmrere
conatur, sed ab ejus fortitudine, sua adliuc infirmitale repellitur; et quia
ejus munditiam contemplare non valet, flere dulce habet, sibique ad se cadenti infirmitalis sum
lacrymas sternere. Neque enim mentis oculum potest in id quod intra se raptim conspexerit,
figere; quia ipso vetustatis sum usu deorsum ire compellitur. Inter hmc anhelat, mstuat, super
se ire conatur; sed ad familiares tenebras suas vicla fatigatione relabitur (a).
, Quod spectatad gratiae amissibilitatem, ipsam diserte docet sanclus Gregorius, 1. xiv
Moralium, num. 42, ubi explicat hunc versum Job : Spoliavit me gloria mea, et abstulit co-
ronam de capite tneo (Job xix, 9). ~
XV. Num S. Doctor Angelos esse corporeos asseruerit. —Nunc quoniam visumestnon-
nullis sanctum Gregorium a communi Ecclesiae doctrina parumper deflexisse, angelos cor-
poreos asserendo,"el negando Machabasorum libros esse canonicos, de his duobus capitibus
paulo morosius inquirendum..
. Legimus lib. n Moral., n. 3, angelicos quidem spiritus comparatione nostrorum corporum
spiritus esse; sed comparatione-summi et incircumscriptispiritus, corpus. Quibus verhis, etsi
natura nostris corporibus subtilior, corporea tamen angelis tribui videtur. At pravae huic
opinioni paulo infra occurritur, scilicet n. 8, ubi angeli mali nulla carnea. natura vestiri
asseruntur; sed maxime ex lib. IV Dial.f c. 29, solvitur omnis quaestionis nodus. Hic san-

(a) Yide etiam 1. xxiv, n. 12- hora. 5 in Ezech., n. 12; et 1. n, liom. 2, n. U; necnon liom. 35 in
Evang., n. 12.
-33 _- . .' PR-EFATIO GENERALIS. 54
clus Gregorius Petrum discipulum interrogat: Dic, qumso te, apostaias spiritus a cmlesti
gloria dejectos, esse corporeos, an incorporeos swspicar.s f.Resporidet vero Petrns: Quis sa-
num sapiens, esse spiritus corporeos dixerit? Replicat sanctus Doctor: _.. igitur didbolus
ejusque angeli, cum sint incorporei, corpofeo sint igne cruciandi, quid mirum si animw, et
antequam recipiant'corpora, possint corporea sentire tormenta? Ad libros Machabseorum
veniamus.
XVI. Num libros Machabmorum negavefit esse canonicos.—Sanctus Gregorius, l.xix Mo-
ral;, n. 34, laudaturus hos libros ita praefatur: De qua renoninordinate' agimus, si exlibris
licet non canonicis, sed tamen ad mdificationem Ecctesiw editis testimonium proferamus. Haec
nobis obj cit Peirus Molinaeus in libello quodam sancli Leonis I et sancti Gfegorii Magni
Vilam Gallico idiomate compendiose scriptamcomplectente (Impres. Sedani apud Fr. Ghayer,
1650), in quo ludicre sane conatur probare concordiam doctfihae Gfegorianae cum Calvi-
hiana. De iibris tamen Machabaeorum ex prolatis verbis nonnihil difficullatis exsurgit
quam ut solvamus,
Observandum 1° libros illos longe ante sancti Gregorii tempora in Ecclesia Latina sal-
tem pro canonicis fuisse habifos. Nam hoc nomine recipiuntur a concilio Carthag. m, cari.
47; ab Innocentio I, in epistola ad Exuperium Tolosanum; Augustino 1. n de Doctrina
Christ., c. 8, lib. de Cura pro mortuis, c 1, et 1. xvm de Civit. Dei, c 36; Cassiodoro l.-u
de Insfit., c 6, qui libris illis locumdat inter haglographa; et aliis. De Gelasiano decretb
illos recipiente inter canonicas Scripturas tacemus quod illud rejiciant ex heterodoxis
Pearsonius, Guillelhius Cave, et alii criticij cum quibus nunc decertare non est opera.
pretium. - ; - • •_
Observandum, 2° duplicem esse librorum sacrorum canonem; unum Judaeorum, alterum
Christianae Ecclesiae. Prior nullus alios quam qui Hebraice scripti sunt recipit; altef Ionge:
amplior est, admiltitque praeter Novum Testameritum, plurimos ad Vetus Testamentum per-
linentes, qui Gfaece tantum exstant. Distinctionem hanc agnoscit Augustinus, dum de his
libris loquens addit: Ih quibus sunt Machabmorum libri, quos non Judmi, sed Ecclesia pro
canonicis habet. ifaque vix dubitare licet sancfum Gregorium sancti Augustini doctrineead-
hjerenlem, aliasque niemorem Catalogorum librorum sacraeScripturae a suis majoribus con-
ditorum, negasse Machaba.orum Libros esse tantum in canone Judaeorum, non verb Chri-
slianorum. Qua in re secutus est Origenem et sanctum Hieronymum, qui cum ad doctorum
Hebraeorum mentem de his loquuntur libris, eos expungUnt ex canone. Alibi tamen eos .
tanquam sacros laudant non semel, Ecclesia., noh vero Synagogae canonem secuti (Origen.,
..ii Periarch., c. 1, et inc. v Ep. ad Rbm.; Hieron., I. v Comment. in Isa;, ad c xxm, et
Comm.inc. ix Eccl.etin - ' '--
c.VmDan.).
Insulse idem Molinaeus ignorantiae arguil sahctum Gregorium (Ibid., c. xi),-quando no-
minum quorumdam sive Hebraicbrum, sive Grocorum sensrisvafferens, ^iixit. Lazarum,
quod Idem est ac Elzearus, aut Eleazarus, significare adjutum^ Jo"b, dolores, aut dolen-
lern; Cherub, plenitudinem aut multitudinem scientiae, eleos ,(ubi mala fide Molinaeus legit
oleos) misericordiam. Sed iu his Molinaei cavlllationibus refellendis if ustra tempus tere-
remus.
XVII. Ejusdem sententia de vicino judicii die expenditur. — Sancti Gregorii senlentia de
die judicii, quem proximum praenuntiavit, hunc expendenda. Sane communis fuit veterum
Christianorum persuasio, mundi finem imminefe. Tertullianus existimavit cadente impefio
Romano, mundum quoque periturum, ut observavit Franciscus Balduinus in annotationi-
bus ad Optatum, lib. in de schismate Donalist., c 3. Sulpicius Severus, 1. de Vita beati Mar-
tini, n. 24, haecreferl a sancto Martino ad diabolum dicta : Si tu ipse, 6 miserabilis, ab ho-
minum insectatidne desisteres, et te faclorum tuorum vel hoc tempore, cum dies judicii in
proximo est, pwnileret, etc.Sanctus Leodiserte ait judicii diem, etsi occullus sit, nbn dubi-
tan esse vicmum (Serm. 8 dejejunio decimi mensis et _.e_..ios.).'Quidni vero ila loquahtur
s_ancli Patres, cum apostolorum princeps dicat: Omnium finis appropinquavil? (I Pet. iv, 7.)
Et Joannes : Filioli, novissima hora est (I Joan. i, 18); quod -etiam
postea repetilur. For-
tasse ila loquentes virisancli, ad illud Psaliisregii altendebant: Mille anni ante oculos tuos
tanquam dies hesterna qum prmteriit (Ps. LXXXIX, 4). Si vero, ut docet sarictus Gregorius
35 PR/EFATIQ GENERALI& . '
56
Dial. 1. ii, c. 35 , Yidentj Crealprem, qui immensitale gaudet, augusta est omnjs crealura,
unde non mirum or.bem uniy.ersum in uiio soli.s radip sancti Benedicti oculjs subjectum
fuissp; cur jjpn ,eade,m ratipne dicamus contemplantibus .DeLaeternita.em br.ey.e e.sse
omne Jerppus, p.tsi pjulla pli,apixanno.rum mi.llia complectatur ?
XyjlJ. Quipus S. Scfipturxs fersionibus usus sit. — Qpandoquide.m. sanclus Gregori.us
in cifauda.sacra Scriptura est assiduus, non abs re erit ostendere qua usus sit poti.ssimum
versiope, In jB»e epjstojae ,ad Leandrum i.ia Io.qu.itu.r : Novam verp fratislatipnem disserp., sed
cytm prqbationis cgusd<exigU3 nunc npvgm, nunc veterem per testimpnig .as_sunio, etc Per an-
tiquarrij intejljgit yer.s.ion.em facla.m.ex Gr.aBCOseptuaginta Inte.rpretum; per npvam .signi.fi-
cat factapi ab Hieronymo ex ipsoHebr.a.p. Hanc ,auleE_uvelustio,r.i praeferre videtur 1. xx
Mpra.I.f num., ,62: Longe ab hap sententja vetu.s translatio dissonaf, quia quqd ,in hac de Deo
dieitur, hoc in illa de ad.versariis ac persecutoribus memoratur. Sed tamenquia hmc~nova
trgnslaffo ex Hebrjmo nobis Arabicoque eloquio cuncta venus transfudisse perhibetur, creden-
dum est quidquid in ea dicilur; et oportet ut verba illius nostra exposilio subtiliter rimetur
Eamdem pra_fert Isidprps, lib. vi Etymolog.., c 5_.Presbyter, inquit, Eieronymus friutri lin-
guarun. per'tissimus ex Hebrmp inLafinum eloquium divinas Scripluras convertit,... cujus
interprefgtiq merifo cmteris anleponitur. El lib. i de Officiis div., c 12 : De Hebrmo.F.. sacras
Scripturas poftvertit, cujus editione generaliter omnes E.cclesim usquequqque utuntur, eo qu.od
e§t verqcipr %n.senienliis, et clarior in verbis,, , -
XIX De fijus stylp et ratione scribendi.. ^ De sancti Gregorii stylo r.alioneque scribendi
sn,ffiicit.h-gere quae dixinius in praefat, ad Cbmmeat. in Lib. l Reg., a rinmero 5 ad 3. Fam.i-
liare quidem est ei verba, ut aiunt grammatici, deponehlia, in passiva significatione acci-
pere, ut mefigr, tpm. I, col. 1408 c, col. 1409 d, 1410 d; veneran, col. 561 d, et 623 c; perse-
quf t col. (459 a_ imitari, ppJL. 1338. _psp de se snmma semper cum animi demissione
spntiens^ ait jn fipe epistolae ad Leandrpm libris Moralium praemi.ssae : Ndn barbarlsmi
cpfifusipnem depifo, situs motusque et prmpositionum casus servare eonlemno; quia indignum
vehemejiter exisfimo ut verbd c&lestis praculi reslringam sub r.egulis Donali. Et vero illu-
strissimusHue.lius, lib. .de oplimp genere interprelandi, n. 42, ostendit quantnm sacri
interpretes neglex,erinf accuratum dicendi genus et Grammaticae leges. S.ulpicius Severus ,
Jurp vpc.atus S,allustius Chrislianus propter facundiam, de se ita loquitur in praefat. ad Vitaai
sanptj _VIart$ni:^wta nefgs putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse didici.ut de solm-
cismis npn erubescerem, quig nec magnam istgrum unquam rerum scientiam conligissem. Ne-
qpe tamen omnia uuae grammalica. legibus contraria videntur in sancli Gregorii scriptis,
continsip.p.rojSoLoecismis aut barbarismis babenda. Notum est omnibus linguas ab usu pen_
dere. Itaque cum tempore Gregorii Magni qusedam voces nunc obsoletae, quaedam loquendi
formulae nostrae ^y.ntaxi cpntf.ariae, quae ad purioris Latinitatis regulas «xacta est, invaluis-
sent, fit usu fuissent.r.ec.eptae, minime vifuperandus sst aut contemnendus quod has voces
et formulas adhibuerit, Tempofe Terentii ipsus pro ipse, scibo pr.o spiam, face prp fac dice-
balur, quas yoces nemq.damnabit in hoc poefa, etsi nnnc minime probarentur. Apud eum-
' mtate, hoc fructi pro labore ab iis fero,
dem in Adelphii ,act. v, scena-iv, legilur : Nuncexacla
odium; pro hoc fructus. Hilarius, quem sanctus Hieronymus propter facundiam laudat, ut
intel.ig.ere licet ex ejus leslimoniis.Hilarii Vilae in nova ejus operum Edilione subjeclis, Hi-
larius, inquam, saepissime usurpatloquendi mpdos ab hodiernis prorsus dis?itos. Sic lib. vu
de Trin,, n. 27 : Non enim, inquit, ex composilis alque inanimis Deus, quivita esf subsislit,
neque qui pirius gsf, ex infirniibus continetur.
Nunc, prijusquam ulterius progrediamur, paulisper sistamus gradum. el ex aliorum erra-
tis, qpa. supra notarp coacti sumus,uuantum errandi quoque ppriculum nobis immiueat,
est infir-
intelligentes , omnium in quibus labi forsitan et errare continget, quod humanae
mitatisj veniarn per antpcessum deprecemur, mereamurque; quidquid a npbis esl diclum,
stalim emendandum judicio sanctae sedis Ecclesiaeque nllro subjiciendo,'
57 ' - DE HISTORIAS. GREGORIIMAGNlPR/EFATIO. 38

PATROLOGI.E EDITORIS MONITIJM.


Priusquam operi manun. admoyeremus, mens erat ita sancli Mauri discipulorum vestigiis hsererfi, ut in
utraque edilione tomus "tomo responderet. Gum vero, fe attenlius perpensa, animadvertissemus, hoc .ieri
non posse, nisi solitus quaternionum numerus in singulis tomis ultra modum ampliiicarelur, et.ajiunde, ya-
-rias .S.-Gregorii Vitas a Benediclinis iii ultimum tomum relegatas, meliori jure in fronte omniutn pperum
co'locandas esse,quinquetomosexquatuorBenediclinis confecimus, materiarumordinem aliquatenusvarian-
tes. Noverit itaque lector, in primo editionis nostra. lomq contineri partem circiter mediam primi B.pnedicr
tini, ab initio scilieet ad librum Moralium decimum.septimum,prsemissis S. Gregorii vitis: in gecundp.autpm
lomo alieram haberi primi tonai Benediclini medielatem. Tomus Benediclinorum secundus noslrae recen--
sionis tertio respondet. Quartus noster coalescit ex prima parte tertii Benedictinr, quse est liturgipa, non-
nu.lisque opera nqstra superadditis liturgisemoiiumentis. In qninto demum tomo commeii^ariain ScripturaSj
quibus tertius et quartus Be-nedictinorumabsolvebantur, uno tenore reprsesentabimus.

' " ' '


_ D&TRIPLICIVITA-
SEU

HISTORIA S. GREGORH MAGNI


"
HIC EXHIMTA,

PR.EFATIO,

I. Triplicem hic reprcesentamus Gregqr.ii Magni Vitam : primam eompendiose descriptam, quam Paulq
Diacono Casinensi monaclio debemus; secundam, sanctissimi pontiflcis prseclare gesta fusiori stylp coiri?
p.ectentem, cujus aucior .bahries Diaconus, monasterii quoque Gasinensis alumnus. Quasi enim pro
acceptis tot benefieiis gratum se osteiulere volui^set mons hic sacer, sancli Gregorii scriptis mire celebratus
{Ub. ii, Dialog.), a"claudes _aik.il.u_fependere, "nonsatis habuil.ad ipsius hisloriam posteris consignandam .
Ufiumsuppeditare scriptorem, sed alterum addidit et guidem diligentissimum historicum. Utrique Vitaepos".
allala plurifna velerum testimohia de sancto Gregorid, subjecimus tertiam, quam ex ipsius praesertim oper'
ribus eruirous.et adbrnavirnus. De priorj Vila eontrffctiori, et de ipsius auctoreprius est dicendum, et con
'
sequenter.de aliis. _.»..'_• _ • _.
II."Hanc breviofem Vitam eodem anno, scihcet 1668, ediderunt Bollandus m secundo mensis Martn lomo,
ethostef Mabilloniusin Acl."sanctbriim ord. sahcli Benedicti, sajculoi. EamdemposleasanctissimiDqctofis '
operibus prfflfixitPetrus Gussaimlla.us anno"f675. Quo vero Codicesit usus, indicare mihime curavit: Certe
plafimum discrepat a duabus"prioribus hpecEdiiio., sive id exemplaris manu descripti vitio contigerit,'sive
Edilorpfblibito multa miiitaverit, etabobsolelis, qua_hocin ppusculofrequenteroccurrnnt, yocibus con-
sullo abslinuerit. . . . ,
De Eilitibhe a Bollando ejusque sociis ado.rnata audiendi sunt lpsi m-cqmmentario praeviQde sancto Grer
gofio, § "2":'Prhno, locdviiam po.st'ejvsobituni scriptam damus ab auctore synchrono sjed ano.nymq.Iia enim
«t.m_ro26 (nobis 28) asserii: Post obiluni ejus harratum didicimus a fldeliet religioso viro, et huic fiostrq
Patri familiarissimoscif.ce.(o) Paulo Diacono, quemconstat non diu post obiluni sancti Gregorii in vitq permqn-
si'sse..'.."ExstanlhmcActain quavipiurimisCodicibusmss. eisquepervetustisquorum aliqiti qdnostram bibliother
cam spectdnt:'habemus eademetiam ex Mss. ecclesiaiCathedralissancti Audomari, et ecplesimTr£v.irei,\sis
sancti Martini; cenlulimusquecum duplici Codiceregince Suecice.signato num. 81 et 569. Item cum prmclqro
Codicemonaslerii Bonifantis in Gqllia.
ILI. MirumsaneHoi in Codicibus desiderari nomen Pauli Biaconi, germani seihcet hujus Vitse scriptoris.,
ut mox probaiufi et demonslraturi sumus/ Felicius nostro cessit Mabillonio, qui his jnActis edendis tr^s
Codices adhibens, Sangermanensem, Moissacensem, et Conchensem seu monasterii sancti Pelfide Cbnchis;
inhochltimb obsefvavjl, quod et ipsi vidimus, riostro Paulo. ascribi hoc opusculum, Deinde incidiirius in
plurima alia exemp"aria ejusdem auctoris nomen prosferentia', scilicet Casinense, Ebroieense majoris
Ecelesias, Lyrehse, Beccense, Carlhusiense [Majoris Carlhuiw}, quibus accensendus Cqdex.quem legerat
Garetius, canonicus regularis, qui iiilractatu de i-eali corporis et sanguinis Christi praisentia m Eucharislia,'
ediio.annq 1S62, aliqua ex his Aclis, sub nomine Pauli Diaconi, ad propositum"arguinentum ponfirmandum
adducit. .,.",'.,._
Verum etsi Pauli nomen in omnibus Codicibus dissimularetur et subticeretur, nihilqmmus aliunde
constaret ceftissime rioniilium fetus hujus parentem esse quam Paulum Diaconum. Sahe meminit ipse m
lib. m de gestis Langobardorum^cap.' 25 Vitse sancti Gregorii a s'e descri.pta., his verbis : Ideq de beqtq
Gregorioplura dicere omillimus, quia jam ahte dliquot annos ejus. Vitahi, Deo auxiliante, texuimus. Pqrrq
banc eamdem esse quam pra. mariibus habemus,-dubilare non licebit ipsam conferenti cum alia quse, nemine
diffilenle, Joannis est Diaconi."Hic cum esset monasterii Casinensis, in quoPaulus quqque militarat,
atumnus et monachus, ac ipso taiitum octoginta circiter annis junior, non -poluit ignorare quse et qualia de
sancto Gregorio a Paulo elucubrata fuerarit. At lib. iv, cap. 99, kudat Pauli opus, commemorato pnus
"
(a) Erravit calamus Paulum pro Petro scribens. Omissum etiam incaute suora nobis aijle narratum, cpnji-
cimus, quia loco assignato, sciiicet n. 26, legitur, nobisnarratum.
- - DE IIISTORIA S. GREGORUMAGNIPR/EFATIO.
39 .. 40
honorificentissime ipsius nomine, allatisque ipsissimis ejus verbis qua. num. 50, Ieguntur. En luculentum
.oaiinis tes.imonium : Cujusnimirumvenerabilemeritum quousquemundihujus orbita volvitur, ut cum Paulo
viro diserlissimo fatear, semper accipiet incrementum, quia ipsius sine dubio gratim ascribitur, vel quodAnglo-
rum Ecclesia nova semper sobole fecundatur, vel quod illius doctrinh per orbemuhiversummulli per peccalum
elowgati.ad Cliristi clementiam revertuntur; vel quod boni quique ipsius suasionibusinflammati, cwlestem
patfiam desrderanter inquirunt. Hsec si attentius legissent "dbclissimi viri, non pra.misissent huic Vitse:
Auctorcanontjmo, sed synchrono. .
IV. At, inquies, quicunque sit hujus Vitse scriptor, quosdam de sancto Gregorio profert, quse asseverat
sibi narrata atf ejusdem sanctissimi Patris familiarissimo, haud dubie a Petro Diacono ipsius Notario :
Denique, inquit num. 28, a fideli et religioso viro, el huic nostro Patri.... valde familiarissimo, fideliter post
obiluriiejus nobis narratum didicimus, etc. Proindeque vixit saltem ineunte sseculovu, superatque ad mini-
mum integro sseculo cum dimidio Paulum hunc Diaconum. Non dissirnulandum his iu verbis explicandis
nonnihil difttcultatis occurrere. At cum plurima, eaque invictissima suppetant aliunde quse contrarium pro-
bent argumcnta, dicendum videtur Paulum Diaconumhic uti modo loquendi non insolenti, quahdo Scriptoris
alicujus testimonium in medium adducimus; ut cum dicitur : Ab Augustino didici, nobisnarrat Chrysostomus,
aut quid simile. Praeterea in Cod. Belvacensi, et in velustiori Gemelicensrnon legitur: nobis narralum, sed
simplicitcr, narralum; cujus voculsenobis rejcctione difficultasomnis tollitur. At de his consule Mabillonium,
tom. I Analect., pag. 519, ubi in hoc argumchtum latius excurrit. Nunc de Paulo Diacono.,quandoquidem
ipsum hujus Vitsescriptorem esse constal, operse pretium est pauca hoc loco addere.
V. ,Is gente Langobardus, patria Forojuliensis (a) fuit, Aquileiensis Ecclesio. Diaconus, et Desiderii ullimi
Langobardorum regis notarius aut Cancellarius. Genussuum ipse describit lib. iv de Gestis Langobardorum,
c. 59. Patrem habuit Warnefridum, a quo Paulus Wamefridi cognominatus esl. Victo rege Desiderio, Paulus
inler-nobiles captivos a Carolo magno Francorum rege abduclus fuit, apud quem (ut erat litteratorum
omnium culfor Carolus) propler singularem prudentiam et eruditionem, ma|no aiiquandiu in honore fuit.
Verum cum arctioris amoris et Qdei erga Desiderium suspectior esset, in Diomedeaminsulani est.'depor-
tatus, unde-ad Arichim Beneventanum principem Desiderii regis generum profugit; quo mortuo, monachum
in Casinensi monaslerio induit. Scripsit de Gestis Langobardorum libros sex, in quibus non raro sancti
Gregorii meminit, sed prsesertim Jib. m, cap. 25, testatur ipsius Vitam a se jam conlextam et elucubratam.
Edidit prseterea historise Miscellselibros viginti qualuor, ex quibus, inquit Vossius,- lib. n de Hist. Lat.,
c. 50, primi undecimlibri iidem sunt ac decem Eutropii; aliqua subinde de suo addidit Paulus, ul Adalbergm
Desiderii fiticeel Arichisi ducis uxori morem gereret. Exinde Eutropium continuat Paulus, cujus sunt quinque
qui sequunlur libri; residui octo a LandulplioSagace addili creduntur, ex Theophaneprossertim, vel potius ex
Anastasio BibliothecarioTheophanisinlerprete. Csetera operaPauli, sive quse exstant, sive deperdita.comme-
morat Guillelinus Cave in scriptorum Eccles. histbrise lilleraria. saeculovm, uhi tamen labitur vir doctus,
assignans quatuor libros de Vita sancti Gregorii papse, quos dicit in lucem editos a Joanne Mabillonio,
. sseculo i Bened.
VI. Floruit Paulus sseculovni labente. Quo praeserlim tempore Vitsesancti Gregorii scribendse operam
rtavarit vix-.assignaripotest; ipsum Romse tuiic habitasse, inde mamfestuni est.quod semper de Roma
Ioquens prsemitlat pronomen demonstralivum hmc, hanc. Sic orditur suam historiam : Gregorius hac urbe
Romana. Et paulo post, num. 2 : Ut qnamvishic eo temporepotissimumflorerent sludia litterarum, nulli in urbe
hac putaretur essesecundus.Num. •_,septimum(monasterium) intra urbis hujus muros inslituit. Et sic deinceps
constantcr usque ad voluminis umbilicum loquitur. Has quidem particulas cxpunxit Gussanvillseus, sed
vitiose, cum in omnibus Mss. lum a Bollando et Mabillonio, tuma nobis post ipsos perlectis, qui sane sunt
plurimi, reperiantur..
VII. Quid a nobis hac in Edilione potissimum prsestitum sit, paucis indicandum. Etsi de priorum Edito-
rum fidenobis constaret, ne tamen offieionostro, et promisssediligentiseulla in re deessemus,ianc historiam
denuo admss. Codices, prseserlimad Conehensem, Beccensem, Belvacensem sanctiPelri, duosque Geme-
ticenses, atque ad superiores Editioncs contulimus, textumque scriptis in calce quibusdam notis illustravi-
mus, doctorum virorum a.quibus paucas mutuati sumus non dissimulato nomine. Hsec sunt qua. de Vita
prfori sancti Gregorii a nobis hic edita prsemittenda duximus. Nunc de secunda cujus auctor Joannes
Diaconus.
VIII. Joannes ex monacho CasinensiEcclesiseRom. Diaeonus",post Paulum Warnefridi, de sancti Gregorii
geslis quatuor lihros elucubravit, jubente Joanne papa VIII, qui anno 872 sedere coeperat. Qua de re legenda
ejusdem Joannis Diaconi prsefalio, ubi eliam de totius operis inslitulo et ordine prseloquilur.
IX. Quanta autem fuerit hnjus Vitsesaricli Gregorii auctoritas apud veteres, docet Guitmundus Aversanus,
episcopus, lib. 5 de Eucharislia. Eam Vilam, inquit, iol sanctissimi doctissimiqueRomani pontifices, nullo
haclenus dissonante, probaverunt, eorumqueaucloritatem secutmtot Ecclesioccuncto populo Christiano conso-
nante nunc usque susceperunl.
X. Nonnulla tamen lioc in opere carpit eminenlissimus cardinalis Baronius, 1° quod Felicem papam IV
sancti Gregorii atavuni dical libri i, cap. primo; 2° quod ejusdem libri c. 25 sanclissimum virum a Benedieto
papa Diaconum faclum scripserit. Tertium est quod refert lib. nj, cap. M, de Trajani Augusti anima ex
inferni poenis a sancto Gregorio liberata. Quarlum quod sancti Doctoris libros abejus ajmulis igni tradilos
narret. Prseterea Joanni asserenli sanclum Gregorium factum monachum sancti Benedicti regulam obser-
vasse, et observandam in suo sancli Andreaemonasterio instiluisse, non assentitur Baronius. De singulis
dieemus in Vita sanctissimi pontificis a nobis-adornata.
XI. Joanni nbstro Vitam sancti Clemenlis papse, Velitrensis episcopi nomine Gauderici hortatu scriptam,
tribiiit Guillelmus Cave in hisloria Litteraria Scriplorum Eccles. ex Sigeberto, quam ait periisse. Ejusdem
esse dicilur commenlarius seu expositio hrevis in heptateuchum, asservata in bibliotheca Sancti Germani a
Pratis Parisiorum.
XII. Quod spectat ad sancli Gregorii Vilam, de qua sola hic agendum, ipsam contulimus cum mss. Codd.
Bigotiano, Uticensi sancli Ebrulphi, et Andegavensi. Consuluimuseliam Parisrensem ecclesisemelropolilanse,
alterum Sancti Germani a Pratis, Turonensem sancti Marlini, el Vaiicanos. Cum autemiisec Vita ex.Gregorii -
scriptis potissimumcollectasit, et contexta praesertimex epistolis, quse ex iis excerpta sunt a Joanne Diacono
in prohatioribus Mss. investigare salegimus, et in omnibus consentire prorsus ulrosque Codices observavi-
inus, Registri videlicet ac Vitse.
(a) Vide monumenta veleris Anlii, ubi agitur de Colonia Forojuliensi, auctore Philippo a Turre
Roma., 1700.
41 . S. GREGORHMAGNIVITA, AUGTOREPATJLQDIACONO.. 42
XIII. Prseter Pauli et Joannis Diaconorum lucubraiiones adjicienda duxirnus qusedam selecta veterum
testimonia de sancto Gregorio. Rullas aulem alias Vitas ex inlegro scriptas inter antiqua moriumenta reperire
potuimus. Inter opera Venerabilis- Bedse KVEXSOTK recensel quidem Guillelmus Gave Vitamsancti Gregorii
quam ait manuscriptam exstare in bibliotheea collegii Mertonensis. Ejus porro visendse desiderio accensi,
rogavimus nostrum Mabilloniumut a viro doctissimo Th: Gals amico suo in liueratos omnes benefico impe-
traret consuli laudalurh Codicem, et cum Pauli opuseulo de sancti Gregorii Vita conferri.Non solum id
praestitit vir officiosissimus,sed etiam ad nos misit excerpta qusedam tum ex primis Ms. periodis : G^-egorius
hac urbe RomanaPatreGordiano, matre vero Silvia, etc, usque nulli in hac urbe putaretur secundus; tum cx
fihe tolius operis ab his verbis: hmc breviter de vita beati Gregorii dicla sunt, etc.., usque sepultus vero est in
ecclesiabeati Pelri dpostoli ante^ecrelarium, die iv Iduum Maiiiarum. Prmslante Domino nostro Jesu Christo
qtii cum palre, etc. Et ex lvis clare intelleximus quod prius subodorabamur, bunc bihliothecse.Mertonensis
uodicem nihil aliud quam Pauli lucubrationem exhibere. Hoc loco inlegram optimi viri ThomseGals episto-
lam subjicere opersepretium duximus,' quse benefici ejus in nos animi insigne est argumenlum.
Viro optimopienlissimoqueD. D. Joanni Mabillonio Th. Gals S. P. -
Tuas per Gannovium jucundissimas et expectatissimas accepi. Conlinuo ad Oxonienses de Vita sancli Grer
gorii scripsi. Longainterpositamora hmcde Vita illa recepi. Moneo,quod tamen le monuissenon opus erit, hccc
ad Paulum Diaconum videri referenda; .s Kt/xwpTOO..oyoO, uti ex Surio colligo: Tolum opusculum in Ms.
Oxon: coli. Merlonensisdecem explicalur foliis. Si tibi ejus aliquid desiderium subeat, curabo eo fruaris. -Sane
decetmememoremsemper esse tuorum niultorum in me merilorum, el libentissimepro viribus et facultalibus tibi
tuisqueinservirem. Quare rem mihi gratissimam feceris, si quem e tuis nmicis huc aliquando tendenlemad me
deslines, ut saltem de tua valetudineet
' vita prospera subinde audiam, qua quidem re nihil mihi Imlius contingere

potest. Yale. .
Nobilis adolescens Spencerus Complon, qui jam cum legato nostro apud vos agit, te brevi meo nomine
salutabit.
Bloomesburi Londini, 14 Jan. 1697.
XIV. Superest ut de Vita sanctissimi Doctoris a nobis ex ejtis potissimum scriptis concinnata pauca dica-
mus. Ipsam prius Gallice publicavimus an. 1698. Indeque ccepit omriisin Gregorium labor. Ciamenini lucu-
brationem hanc qualemcunquefelicis recordationis Innocenlio XII acceplissimam fuisse nqhissignificassel.
emin. cardinalis Spada litleris datis 8 Apr. 1698,:atque ad majora audenda imperiita nomine lanti pontificis
benediclione nobis animos addidisset, slatim ad novam omnium sancti Gregorii pperum Editionem nos
accinximus. Hanc autem Vitam in Latinum versam hic ' exhihemus, at breviorem, nec servato semper prioris
Gallicseordine. • , ,
-Initio capitum fere sercper duo arinotantur anni, v. g., an. 590 et 591, quia nimirum annos:pontificatus
sancti'Gregorii per indictiones compulamus• : indictio' vero quse mense Septembri incipiebat, duobus
respondebat annis. . . •
Gseterumde utilitate elucubrati a nobis operis prsefari superfluum foret; cum in Vita niaximi hujus
Ecclesisedoctoris omniafere quse ad Msloriam illorum temporum sive sacram sive profanam spectant ex-
ponahtur, summa evangelicae doctrinse capila confirmentur, conlineatur oiuhis ecclesiastica disciplina, vitse
Christiansepisecepla, imo certissimsesublimiorisperfectidnisregulsetradantur, ex quibus profeetum sumere
possunt non solum oves gregis Christi, sed etiam Pastores. Hsec, studiose Christiane, lege in otio, sed non
otiose; et tibi apponentibus"improbi laboris fructus optimos"bene precare.

. 11. Gregorius bac urbe Romana, patre Gordiano, Afluentis


_ ingenio eis quo tramite coelestia scanderent
matre vero Silvia editus, non solum de spectabili se- patefecit.
natoriim prosapia, verum etiam religiosa, originem 2. Discipliriisvero liberalibus, lioc est grammalica,
duxit. Nam c Felix, istius apostolicse sedis antistes, rhetorica, dialectica, ita a puero esl institutus, ut
vir magnaevirtutis, etEcclesise in Christo gloria, ejus . quamvis eo tempore florerenl adhue Romse studia
atavus fuit. Sed tamen lianc Gregorius tantse nobili- litlerarun., tamen nulli in urbe ipsa secundus esse
tatis lineam moribus extulit, probis actibus decora- putarelur. Inerat ei in parvl adliuc setate maturum
vit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine jam studium : adhserere scilicet.majorum dictis ; et
magno quodam prsesagio tale sortitus est nomen. si quid dignum potuisset auditu percipere, non se-
Gregorius.namque exGraeeo eloquio in nostralingua gniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memorise
Vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit commendare : hauriebalque jam lunc sitibundo db-
sibl, diun divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter ctrinse fluenta pectore, qusepost congruenti lempore
vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doetrinse af- mellito gutture eructarel. Hic in annis adolescenlia.
R Ex Venerabili Beda magna ex parte desumpta vi- pw, edita a Paulo monacho Cassinensi.
detur, 1. n hist., c. 1, licet fusiori slylo descripta. . e Nempe quartus.
fcIn Cod. Beecensi, Incivit Vita sancti Gregorii pa- '.
PATROL.LXXY. 2
$5 S. -GREGORII MAGNI VIT-A, AUCTORE PAULO DIACONO, U
(.in.quibus. solet. easetas vias SSJGUU- ingredi) Deo J1(flendo usus est„-dicens :-« Infelix-quippe- animus
ccepit dev.otus existere,, et ad supernse v.te palriam meus occupalionis suae pulsalus vulnere,. memlnit
toljs desideriis anhelare. ' qualis aliquando in monasterio fuit, •quomodoei la-"
3. Sed dum diu longeque conyersionis gratiam dif- bentia cuncla subter erant; quantum rebusquae vol-
vuntur eminebat; quod nulla nisi-co-leslia cogitare
ferret et postquam ccelestiest afflatusjesiderio, sse-
culari -g habitu conlegi roelius pularet, velletque consueverat; quod etiamretentuscorpore, ipsa jam.
mundo lenui carnis claustra contemplatione transibat; quod mor~
prsesenti quasi specie deservire, coepe- ' lem
runt multa contra eum ex ejusdeni mundi curasuc- quoque, quae pene cunctis po_na est, videlicet."
ut ingressum vitse, et laboris sui prsemium amabal.
creseere, ut.in eo non jam specie, sed (ut ipse de se
At nunc -ex oecasione, curae jpastqralis, ssecularium
-asserit) refinerelur et menle. Taridemcum aparen-
fani jam dudum obitu liberam disponendarum rerum hominum negolia palitur; et- post tam pulehram
suarum haberet facullalem, quod prius mente gesta- . quietis suse speciem, lerreni aclus pulvere fteda-
Irat aperuit.; quodque jam in djvinis erat obtutibus, .1111';.Perpendo itaque quod, tolero, perpendo quod'
Immanis etiam visibus ostendil. Mox etenim euneta \amisi, Cumque inlueor illud quod perdidi, fit hoc
Ecee elenim nun.c magni ma-
quae habere potuit, ad pietatis opus distribuil, ut gravius quod porto.
Ghristum pro nobisfactum egeriunuegens ipse seque- ]gris fluctibus quatior, alque in navi mehtis tem-.
retur. pestatis validss, procellis illidor, el cum prioris vi-
tse recolo, quasi post lergum reduclis. oculis,- viso
i. Sex denique in Sicilia monastefia constrnens, littore
suspiro; quodque adhuc gravius est, -diim
fratres illic Chrisloservituros aggregavit: septimum immensis fluctibus turbatus feror, vix
jam porlum
veroinjra urbis liujus muros -instituit, in quo et ipse valeb videre
multis sibi socialis fra- quem reliqui. > Haec autem ipse de
postmodum regularitramite, se, non profectum jaclando virtutum, sed deflendo
tribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus mona-
defectum, r.eferre consuevefat, quem semper.
sleriis tantum de feddiiibus praediorum.suorumdeler polius se per pastoralem curam incurrisse meluebat. Sed
gavit, quantum. posset illic comirioranlibus .ad quoti-
- dianum viclum sufficere; reliqua vero cum omni quamvis lalia de se ex magnae humilitatis intenlione.
fcdomus pracsidio vendidit, ac paupefibus erogavit; dixerit, nos lamen credere decet nihil eum monasti-
cae-perfectionis perdidisse occasione cura. pastoValis,
nobilitatemque illam, quam ad sa.culum videbatuf imo potiorem tunc sumpsisse profectufn de' labore
habere, totam ad nanciscendam supernse glofiam di- conversionis multorum, quam de pr.opriaequo.ndanj.
gnitatis, divina gratia largiente, convertit. Ef qui quiete conversationishabuerit. -
anle serico conlextu. ac gemmis micantibus solitus
7. Sed qualiter bic sanctus vir ad diacon.atns offi-
eral ° per urbem procedere trabealus, post vili con-; Q.
et culmen ascenderit, sub-
lectus tegmine, minislrabat pauper ipse-pauperibus-.- cium, postad pontificatus.
sermo declarabit. Denique cernens Romanus
S._Etenim mutato repente.saeculi habitu, monaste^ sequens tunc Ecclesiceprseerat, virtutum gradi^
rium petiit, et ex hujus riiundi naufragio nudus eva- pontifex, qui
sit. In quo lan.aperfeclionis gratia coepitconversari, bus'Gregorium ad alta conscendere,.eum amonaste-
ut jam tunc in ipsis initiis perfeclorum posset nume- riq abstraclum, ecclesiastici ordinis officio sublima-
s_ levilamque septimum ad suum adjutorium
ro deputari. ''Tnerat d.enique ei tanta ab.stinentia in vit,
in strenuilas in ascivii; nec multq post pro responsis eeclesiasticis ad
cibis,,vigilantia orationibus, g jeju- urbeni
Constantinopolimh apocrisiarium direxit. Kec
uiis, ut inflrmato slqmacho vix consistere posset; tamen
Sustinebat prseterea assiduas corporis- infirmitales :_ ille, quamvis in terreno conversaretur palalio,
vilse coelestis intermisit propositum. Secuti sunl -
et maxime ea pulsabatur molestia, quam Grseco elo-
medici e incommodis nam_queeum mulli exmonasterio fratres sui, germa-'?'
quio syncopin vocant; cujus - na devin.clicharitaie. Quod divina factum dispensa-
ila dolore vitalium cruciahalur, ut-crebris interceptus tione
conspicitur; ut eorum videlicel exemplo, ad
angustiis, per singula pene' horarum mqmenta ad ovationis ' quasi anchi>ra.-fune re-
placidum liltus, "
^exilum propinquaret-.
P stringeretur; et dum causarum.soecularium incessa.-
- 6. Qualis autem i.n monasterio fuerit, .quanrque
bili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velul-lu- '
laudabili sl.udio vitam duxerit, ex ipsius possumus tissimi
portus sinum, _| posi terreni actus volumina-.
verbis eq.ligere, quibus ipse in ponlificatu jam pb- fluctusque r«fugeret. Et iicel illud eum niinisleriunr '
silus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, ex monasterio abstractum -a pristina. quietis vila
/(>Imo solo patre; maler enim diu postea vixit, ex = s Diaconos
-' " septem solitos adesse pontifici.s.cripsit-,
Joan. Diac, 1.1, c. 9. Cornelius papa, contra Novalum, apud. Eu-
b Gussanv., cum oinnidomo prmdia. Bolland., cum sanclus L vi hist.Eccl., c. 55.
seb.,
omni domus prmdio; reluclantibus Mss k De hac voce consule notam tertiam ad epist.
e G,uss., perurbes. libris Moral. prsen.issam, col. 1. Ex Joanne Diac., i. i,
&Post hoee verba legitur in Guss. : Eleclus.autem. c. "25,Benedictus papa Gregorium diaconum creavit,
communi fratrum concordia in abbatem, prmesse non Pelagius vero apocvisiarium misil. De hac difiicultaie""
renuii. hieral, ete., quse absunl a Mss. et huic loco . quid ssntiamus, aperiemus in Vita' sahcli Grcgorii.
incongrut sunl inserta. ' Guss., viliose, quasi anchora. Porro iiajcJesum-:
e S-.yxoTri.Celso ahimm defectio dicitur. BOLLAND.
r Guss.j Hendovisus est; manifesto errore. pla sunt ex Epist. ad Leandrum Moial. pKievia.
45- S. GREGORII MAGNI VITA,, AUCTQRE PAULO DIAGONQ, m -
mucrone suae^occupationis exstinxerit, a inler eos A.ros urbis influeret, alque in ea maximam partem re-
lamen per SludiosseIectionis alloquium - quolidianse gionis oecuparet, ila ut plurima anliquarum a.diun_
aspiratio cpmpunction.s animabat. Ho.runi ergo con-" moenia dejicefet. Qua"etiam aquarum violentia, hcn>
sortio non selum a terrenis est miinitus incursibus, xea Ecclesise subversa sunt, in quibus nonnulla mo-
vcrum eliam ad eo_lestisvitaeexercitia magis magis- • diorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem mul- "
qne succensus. litudo serpentium, cum magno gdracone in modum,
•8. Timc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, ma- trabis validseper- hujus fluniinis alveum in mare de-',
ximeque a b-Leandro,. venerabiii viro, Hispalensi scendit.; sed suffocalsebestise inter salsos maris tur- ,
episeopo, qui prb causis Visigolhorum legalus eo- -b-difluctus inlit.ore-ejec.se sunl.Subsecuta este ve-
tempore Constanlinopolim-adveneral, compulsus est stigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio,
ut Iibnnn____eai___JolnQiu]ti'sinvolutum inysteriis eno- mense undeciino advcniens primum omnium juxta .
- dareu Nec ille negare poluit opus. fl_uodsibi charita- illud quod in Ezechiele legitur : a sanctuario meo
teinterveniente,arnor fralernus. multis utile impo- incipite, Pdagium papam perculit, elx sinemora ex-
nebat futurum.. Sed eumdem librum quomodo juxta- stinxil. Quo defuncto tanta.strages populi -facla est^
litteram intelligendus, qualiter ad. Christi ecclesise- ut, passim subtractis habitatoribus,. don.us iivurbe,
que saeramenta referendiis, quo sehsu unicuique fi- B plurimse vacuserenianerent. Sed quia Ecclesia Dei si-
delium sit aptandus, per trigintaquinque librorumse- ' ne rectore essenon polerat, bealumJJregprium licet
riem miranda raiione perdocuit. In quibus libris ila totis viribus renitentem, plebs tamen.omnis elegjt. '
de virtutibus vitiisque disseruit,- ut non solis videa- Quem ille apicem atlentius fugere tentans, esse se-
tur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo omnino indignunrlali honore clamitabaf; videlicet ,
visibilibus demonstrare. Unde non est dubiuni eum metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei
perfectionem ipsarum asseculum esse-virtulum, qua- - sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo sub- •
rum tam eflicaciter intimafe valuit efleetum. repere posset. Unde factum est xtt epistolam ad im.
9. Qui eum.adhuc esset in ^eademregia urb e.posi- peratorem Mauricium dirigeret, eojus filium ex lava-
tus,"nasc.entemibi novam ha.resim de st.aturesurrec- cro sanclo-susceperaf, adjuransetmultaprece depo-
tionis, in ipso quo exorta est initio, juvante gratia: scens, ne unqusim assensum populis prseheret, ul se.
" catholica.
veritatis, attrivit-. Siquidem c Eutyehius, hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefeclusurbis,
ejusdem urbis episcopus;.eorpus nbstrum dogmatiza- e Germanus nomine, ejus nunlium anticipavit :
bat in illa resurrectionis fjloria impalpabile, ventis comprehensoque eo ac disruptis epislolis, consen--•,- "
aereqiie subtilius esse fulurum. Quod ille audiens, 'J sum quem populus feeerat irnperator-i direxit. At ille
et ratione veritatis et exemplp doininicseresurrectio- gratias Deo agens pro amicitia diacoiii, eo quod lo-
nis,Tprohavit hoc dogmaorthodoxssfidei omnimodis cum ei ile.erendi horiorisiit cupierat reperisset, data
esse contrarium. Galholica elenim fides habet quod illico prseceptione, ipsum insiitui proecepit.
ipsum corpus nos.rurn in flla immortalitalis gloria 11. u Cumque in.hoc restaret utbenedicerelur, e£
sublimatum, subtile quidem sit.per effectum spirilua- lues populum devastaret, verhum ad plebem- pro
lis potentia.; sed palpabile per veritatem natura., agenda poenitentia hoc modo exorsus est: . Oportet,"
juxta exemplum dominici corporis, de quo a morfuis fratres dileclissimi, ut flagella Dei, qusemetuere ven-
suscilato dixitipse discipulis : Palpale et videte, quia tura debuimus, saltem prsesentia ,et experta timea-
sptri.us carnem et ossanon habet, skut mevidelis lia-- mus. Conversionis nobis adilum dolor aperial," et
bere ('LHC.XXIV,39). In cujus assertione fideivenefa- cordis nostri duritiam ipsa quam patimur pcena dis-
bilis Pater Gregorius in tantum contra nascentem solvat. Ut^nim propheta teste prsedictum esl: Per-
hseresim laborare_conlendit, tanta hanc insfantia ju- venit gladius usque ed animam (Jerera. iv, 10). Ecce ^
vanteeliam piissimo imperatore Tiberio Constantino. etenim cuncla plebs, ccelestis irse mucrone percuti-
ita comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejiis' tuf, et repentina singulica.de vastantur. Nec languor <
resuscilalor exisleret.- . *>mortem prsevenit, sed languoris mpras, ut cernilis, >
10. Igitur postquam Rqmam venerandus levita rnors ipsa praecurrit. Percussus quisque-ante rapilur,
Gregorius regressus est, aiiquanto interjecto tempore, quam ad lamenta poanitehtise conver-tatur. Pensale.
lanta inundalione Tiberis fluvius alveum suum egres- ergo, 'qualis ad conspectum districli judicis pervenit,
sus est,a tantumque excrevit, ut ejus unda e per mu- >cui nbn vacat flere quod fecit. Habitatores quique

a Mabil., intus tamen eos. Guss. et Bollando quos et monapienta pro mamia. Quse narrat hie Paulus, ex
sequimur prseit Becc. Greg. Tur. 1. x,'c. 1, descripia sunl.
1 De Leandro vide quse diximus in nota secunda, f Januario anni 59t>, ac vi Idus Febr., Pelagium
adEpist. jam laudatam, qua>.Momlium prologus est.' mortuum esse tradit Anastasius. BOLLASO.
. c Claruit multis "miraculis sanctus Eulychius (in s Imo forlasse Germanus sanguine fraterque Grc -
Mss., Euticius).etiam ob iidem exsilium passus. Go,- gorii, quem fralran habuisse prohavimus in ,ejus Vita,
litur-6 Aprilis. 1. i, c. 1, )i. B. Locus Greg. Tur.-unde
r
hsec sumpta,
a Guss., atque adeo invaluit. Observat. Boll. id an. est ambiguus.
S09 conligisse, mease Novembris, cui assentimur. h Guss., cmnaue tempus inslarel; et ad niarg., al.
e Gus..j cui favenl Belvac. et Becc, sune_\ Ibid., restaiel, ex mera conjectura. .^
raamimasregienes occu.paret,cseteris dissentientih.us.;
47 S. GREGORII MAGNI VITA, AUCTORE PAULO BIAGONO. m
non ex partc subtrahuntur, sed pariter corruunt;. _i lantur, donec Apportune et gloriose, ut ordo sacer
tlomus vacuae relinquunlur; filiorum funera parentes exposeit,.in eo divinamunia eomplerentur. Oblinet is
aspiciunl, et sui eos ad interitum hseredes prsecedunt. a negotialoribus ut in cratera occultatus educeretur
Unusquisque ergo noslrum ad pcenitentise lamenta ab Urbe, alque ita latebris tfcidubse occultavit, do-
confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revo- necillum jejuniis et oralionibus, populus Romanus,
cemus anle"oculos menlis quidquid errando commi- columna lucis, terlia supereum nocle coelitus emissa,
simus; et quod nequiter egimus, flendo puniamus. pblinuit: qusenon parvo noclis spatio a summo coeli
Prseveniamus faciem ejus in confessione; et sicut usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quse-
proplieia admonet : Levemuiicorda nostra cummani- renlibus votum optabiledemonstravit. Sedetcuidam
bus ad Dominum(Thren. lii,M). Ad Doininum quippe anachoretae Urbi contiguo angeli ascendenles et des-
corda cum manibus levare, est orationis nostrae slu- cendentes per praefatam columnam super illum sunt
dium cum merilo bonse operationis erigere. Dal pro- visi. Qui mox ielix sacrumque sumens auspicium,
fecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophe- • de ea guam viditin somnis sahclus Jacdbscala, ihi-
tam clamat: Nole morlem peccatoris, sed ut conver- dcmque domum Domini dixit fore, reclorem domus""
tatur et vivat (Et.sch. xxxni, 11). Nullus au.em de Dei, quse est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi
iniquitatum suaram immanitate desperet.Veternosas ]g esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac
namque @ Ninivitarum culpas -iriduana pcenitentia dilectus domini.invenllur, eapitur, trahitur, et ad
abstersit : et conversus latro vitae praemia, eliam in beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique a'd pon-
ipsa sentenlia suse mortis, emeruit. Mutemus igitur lificalis gratise officium consecfatus, papa urbis efii-
corda, et pra_sumamus nos jani percepisse quod pe- citur.
timus; citius adprecem judexflectilur, si apravitate ' 14.
Quo in temporc cum a Joanne Ravennalis ur-
sua animus corrigitur. Imminente ergotanlse animad- bis episcopo reprehensus fuissel, cur a pastorali offi-'
versionis gladio, nos importunis flelibus insistamus. cio delitescendo segubducere vir lam idoneus voluis-
Ea namque quoeingrata esse hominibus importunitas set, hac occasione compulsus volumen egregium,
solet, Judici. veritatis plaeet,- quia pius ac misericors 7 c quod Pastoralis appellatur, composuit : in quo
Dominus vult a se precibus exigi, qui quanlum me- "manifestaluce patefeciLqualis ad ecclesiae reginien
remur, non vult irasei. Hinc ielenim per Psalmislam assumi, qualiter ipsi reclores vivere, qua discretioiie"
dixit : Invoca me in die tribulationis tum, et eripiam singulas quasque audientium personas instruere",
te, et magnificabis n... lpse "ergosibi testis est quia quanta consideratione propriam quotidie' debeant
invocanlibu- misereri desiderat, qui admonet ut in- fragilitatem pensare. Sed el homilias Evangeliorum
vocetur. Proinde, fr'atres.charissimi, contrilo. corde, (Q numero quadraginta composuit, quas in duobus Co-
el correclis opeiibus, ab ipso ferise quartae diluculo dicibus aequa' sorte distihxit. Libros. eliam Dialogo-
«Iitania sepliformidevola adlacrymasinterveniamus; rum quatuor edidit, in quibus rogalu Pelri diaconi
ut districtus judex cum culpas nostras nos punire sui, virtutes sanctorum, quos in Ilalia.clariores nosse
considerat, ipse a sententia proposilaedamnationis vel audire potuerat, ad exemplum "vivenlium poste-
parcat. . Quam' exhortationem beali Gregorii ideo ris collegit; ut sieul in libris Expositionum suaruin
huic opusculo inserendam putavimus', ul a quanta quibus -sit virtulibus iasudandum edocuit, itaetiam
perfection^radjc^ initium sumps_erit,monstra-' descriptis sanctorum
miraculis, quseviftulum earum-
remus. dem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ulli-
. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, mo- n«am Ezechielis prophetsepartes,. quse videbantur
nachorum, diversique sexus et oetatis , juxlaprae- obscuriores.perhomilias viginti duas, quantum lucis
cepiionem beati Gregorii die consiitula Dominum intus haheant demonstravit.~d Scripsit praeterea et
rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio alia nonnulla, sed et-epistolas complures, quse sin-
des._v.il, ut intra unius horae spatium, dum voces gulatim cuneta edicere, brevilatis sludio, omisi.
plebs ad Dominum suppficationis emilterel, octoginla IS. Quod eo magis mirum est, tot eum ae tanta
liomines ad lerram corruenles spiritum exhalarent. j} condere volumina potuisse, qui omni fere
juventutis
Sed non destitit sacerdos fantus populo prsedicare, suse tempore, ut verbis
ipsius loquar, crebris visce-
ne ah oratione cessarent, donec miseratione divina runi cruciabatur doloribus, horis, n.omentisque om-
pestis ipsa quiesceret. •
nibus fracta stomachi viriute lassescebat, lenlis qui-
13. Cumque adhuc futurus anlistes fugse lalibulum dem, sed lamen continuis fehribus anhelabat, fre-
prsepararet b, Urbi sollicitudo el portis vigilisedepu- quens etiam eum gressuum"dolor vehementer affli-

n Al., sepiimi mensis. Guss. , hic, devola menle,: Joan. Diac, 1. i, c. 42.
referens ad mentem quod Greg. dicit deLitania. Ibid. b Incod. Moissacensi, muliis praelermissis,
prmpa-
habet, cum lacrymis. Et infra : ipsam sententiam raret, trahitur, capitur, etc, ut infra.
damn. letnperando parcal, cseteris tam editis quam c'Becc et alii mss., qui Pastoralis ap. BolL, quod
manu exaralis conlradicentibus. Porro septiformis li- liber Pasloraiis app.
tania ideo diela esl, inquit idenv Paulus Diac, 1. ni a Apud Guss. solum : Scripsit pmterea super Pro-
de Gestis Langob., cap. i5,quia omnis urbis populus. verbia, sitper Gantica cauticorum, de Prophelis, de
a beato Gregorio in septem partes deprecaturus Do- libris Regum, de Replatico, et alia noiinulla : Episto-
minum est divisus. Lege Greg.Tur. loco laudalo, et las, etc.
49 S. GREGORII MAGNI VITA, AUCTORE PAULO DIACONO. 50
gebat. Verum.inter hoecdum sollicilus pensaret quia, A studio pro colligehdis particulatim Jidelium anima-
Scriptura teste, omnis fdius qui recipitur, flagellatur, bus salageret, doriayit illi pius dominus, ut lolam
(Hebr. xn, 6), quo malis prsesenlibus durius prenie- pariter Anglorum genlem converleret. Cujus conver-
batur, eo deseterna certius prsesumptione respirabat.. sioiiis, ut putaiur facta divinitus liaec occasio fuit.
Fatigahat eum pra.lerea de ordinandis Urbis vigiliis, Duni die quadam advenientibus nuper mercatorihus
ne ab hoslibus caperelur, sollicitudo cohtinua. a Ure- multa venalia iu forum Romaecollata fuissent, mulli-
baht quoque incessanter ejus animum iiliorum hinc que ad emendum hinc inde confluerent, h. contigitet
Inde discrimina nunliata. Sedtamen ille inter tot et Gregorium ante scilicet quam pontificale decus Jiabe-
talia deprehensus inconimoda, nunquam ; plio indul- ret, per foruin transitum facere, ac vidisse inter alia
gebal, quin aut liliorum utilitatibus. iriserviret, au.t. pueros venales. positos, laclei corporis, ac: venusli
aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per coritem- vultus, Capillos quoque prsecipui candoris habentes.
plationis gratiam coslisecrelis interesset. -Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt,": de qua
16. Denique cum de tota pene Italia. Langobardo- regione vel terfa essent allali. Dictumque est quia
rum gladiosmetiientesplurimi undique adRomanam de Britannia insula, cujus incolae tali omnesdecore
urbem conffuerent, solertem pro omnibus curam ge- niterent. Rursus interrogavitc ulrum iidem jnsularii
rebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsi- _\ Ghristiani essent, an paganorum erroribiis' implicati.
dia ministrabat. In tahtum nahique ejus animunimi- Dictumqueestquod essenl paigani. At ille intimo ex
sericordia. amor devicerat, ut rion solum horum quos corde longa trahehs .suspiria, Heu! Proh dolor! in-
prseseiites hahehat necessitatibus oecurreret, sed in- quit, quod tam lucidi vultushomines tenebrarumauctor
super lqnge po.sitis openi suse largitatis impenderet; possidet, d lanlaque fronlis species mgrain nientem et
adeo ut etiam in monte SinaiDei famulis constitutis ab internis gaudiis vacuam gestat! Rursus ergo inter-
quaeque eranlopporluna transmitteret. Nam.aliiqui- rbgavif quod esset vocahuluiu gentis illius. Respon-
<3emponlifices construendis orhandisque auro vel sum est, quod Angli vocarentur. Atille : Bene,iiL-
argento ecclesiis operam dahaiit; hic autem et his quit,'tmni et angelicam habentfaciem, et tales angelo-
insistebat, ef quasi his omissis totus erga animarum rum in coelisdecet essecohmredes. Quodhabet, inquit,
lucra vacahat, et quidquid pecunise habeie poterat, nomen illn provincia, dcquaisli sunt,allati? Respoii-
sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat (P-sql. sum esl, quia Deiri vocarenlur ° iidem provinciales.
CXII,9), ut justitia ejus g maneret insa.culum sse- Atille : Bene, inquit, Dciri, de ira emti, et admise-
culi, et cornu ejus exaltaretur ingloria; ita ut illud ricordiam Christivocali. Rex, ait, provincimiltius quq-
beati Job veraciter dicefe posset: Benedictio perituri modo vocatur? Responsum estf quod AH.e.vocaretiir.
iuper meveniebat, et cor vidumconsolalussuin. Justi- (-, At ille alludens ad nomeiiait : s LaudemDei Creator
tia indutus sum, eivestivi me sicut veslimento, et dia- ris illisin partibus oporiet canlari.
detnate judicio meo. Ocidus"fui cmco, et pes claudo. 18. Accedensque ad ponlificem hujus Romanse et
Pater eram paupcrum, el causam quam riesciebam, di- apostolicse sedis, rogavit ut genti Anglorum in Bri-
ligentissimeinvesligabam(Jobxxix, IZseq.). Et paulo taiiriiam aliquos verbi ministros, per quos ad Chri-
post : Si comedi buccellammeam solus,'etnon come- slum converlerentur mitteret, assereils et seipsum
dil pupUlus ex ea, quia ab infanlia mea crevil mecum in hoc bpus domino cooperante perficiendum para-
miseralio, el de utero matris mem-egressa est mecum tum esse, si tameneidem apostolico papae 9 hoc ut
(Job xxxi, 17, 18).: lieret complaceret. h Quod cum ei primo ponlifex
17.. Ad cujus pietatis et justilise opus pertinet, minime annuisset, viclus tandeni infatigabilibus cjus
quod Anglorum gentem per prsedicatores quos illuc precibus assensit. Qui civibus profectionis suse celans
direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae negotium (quandoquidem si id novissent, nullatenus
libertalis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo illiquoque paclp acquievissent), quanto celerius po-
noslro fideliter adha.ret, semper ex ejus largifluo mu- tuit, iler cum apostolica henedictione arripuit.
nere ad altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti 19. Hsec inlerea ad notitiam populi veniunt. Una-
a Guss. suo more solus : Urebalur cujus allerapars Bernicia
quoque ejus ani- parsregni Northumbrorum,
mus propter filiorum, hincinde, etc. Ulinam saltem diciluf..... Capitur Deira eliam pro regno Nortlmm-
aliquando quo ms. Codice uteretur indicasset! brim. Ita dpud monachuni Engolism., in Vit. Car.
h Guss., nemine consenliente, conligilut Gregorius Mag. Eardulphus rex Nordaniinbrorum, id est de lr-
anlCquam pontificalc decus nactus fuisset,cum cmteris landa insula (imoida Deirlanda provincia) •.-" Briianni«
advenisset.ac vidisset inter alia, elc, ubilaborat sen- pulsus, art imperaforem an. 808 venil. °elvac. '
sus, imo penitus deficit. f Al. Hohel. BedaeElle, quod hai"\'
c Gu.s., utrumin eademinsula. . Bolland. ef Guss.. P.S'^em'^a f "'• alle u,a
d Guss. tantqque oi)or._r_. dec^in- Et sane liquel Gregonum
froniispicii gralia mentemab int. Laudate
Bolland., tantaquc fronti speciei gratia. Sequimur allusisse art wri»«» alleluui, quod significat,
'i lantaque fron- b In Cod. Moissac. ct lu al. Audbmar., quo Bol-
^:BCS^^ufeMriial.eteiiim land. usus est: Quod dum perfwere hon possct, ifuia
lis specie gens grata, mentem ab internis gaudiis, etc
c Guss., id eslprovinciates. Miram sane vocis Deiri etsi ponlifex amcedefet, ille quod petierat vellet (Au-
intc.prelalioneiri'. Eamtamen legere potuit in Belvac. domar.., illi quod petierat).' Non tamen cives Roma-
Ad hanc voccm Deiri Mabil. hsechabet: Modo Ebo- nos, ut tam longeub urbe secederet, putaret permiite-
racenses, Anglis York Shire appellantur. Lege Bedam, re. Moiss.-, Mox m ipse pontiftcatus officio funclus
l. III Hist., c. 1, et Bolland. Deira AnglisDeirland, est est, opus diitdesideralum perfecit, ut infra,
'Sl S. GREGOMl MAGNI VITA, AUCTORE PAULO DIAGONO. S2
-riimi condicto omnes urhici ac subiirbani, vel quique -_\<Eccclingua Briianniw, qum nihil atiud noverat ijumn
audienles occurrere potuerunt, sese in tres partes 'barbarum frendere , jahi dudum in diviriistaudikis
aividunt, et proficiscenti apostolico Pelagio ad Ec- Hebrcea cmpitverba sonare. Ecce qubnd(im>tumidus „
clesiam sancti Pc.ri, terribili voce conclamanl: -jfltn substratus sanctorum pedibus servit Oceanus,
Eia, apostolfce, quid egisti ? Simctum Petruin offen- ^ejusquebarbaros molus, quos terreni prineipesedoma-
-disti, Romam destruxisli, Gregoriuin non tam climi- re ferro nequiverant, iios -per divinam formidincm
sistiquamexpuHsti. His ergo vocibus horribiliterper- sucerdotum era simplicibus verbis ligant; et qiii
motus pontifex populmnque vehemenlissime me- caiervas pugnantium infidelis nequaquam meluerat,
tuens, post eum summa cum festinatione, et ohliga- iam minc fidelis liumilium linguas timet. Quia enim
tionis ut quantocius Roniam rediret inlerdiclione, perccplis cceleslibusverbis,clarescentibusquoquehiira-
direxit. -culis virtus ei divinm eognitionis infunditur, ejusdem
20. Sed antequam missi eum adissent, trium die- Divinitatis terrore refrenalur, ul prave agere metuat,
rum /jam confecto ilinere, dum idem Vir domini, -ac totis desideriis ad wterniiaiis gratiam ivenire con-
Gregorius, ut iter agentibus moris est, circasexlar» cupiscat. Quod totum utfieret, iiaieidem beato Gre-
lioram in quodam prato sociis quibusdani quiescen- gorio g.alia divina cohcessit, ut merito ah Anglorum
tibus, aliis autem assistenlibus vel quibusque rebus JJ ^iopulis debeat,apost.olus appeliafi: quia etsi aliis
necessariis occupatis sederef et legeret. venit ad non est apostblus, sed tameir illis est; nam signacu-
eum locusfa, et dans saltuni paginse quam pereurre- lum aposlolatus ejus ipsi.sunlinDomino (JGor.ix, 2).
bat, insedit. Cernensque. eam heatus Gregorius tam 22. Jamvero utrtim aliquibus vir iste tanti ineriti
mansuete loco quo assederat permanere, coepit a miraculis claruerit, superlluo qua.ritur, fluod luce
collsetans sodalihus ipsiusnomen reeiprocans quasi clarius constat quodisqui virtutum signa suis nieri-
-interpfelari: Locusta, inquam, h eo dici potest, qua- tis valuil, aliis quoque Ghristo largiente acquirere,
st.oco-.fa; et suhjungens,sciatis, inquit,non progresr si exegisset opportunitas, facilius poterathsec etiam
sius nos iter cwpttimiicefe protendere. Verumtamen ipse promereri. Sed ne his qui cum Judseis signa vi-
,surgiie,el jumenta slernite, utquantum licuerit quo ten- sibilia ad ostendendam sanclilatem expetiint, satis-
dimus properemus.Dumautem hiiic mutuocOnfabula- factio desit, et illis ,qui sanctorum exemplis ad fne-
renlur, el secum qusererent, pervenerunt missi apos- liora accendi et provehi quserunt aedilicalio prosit^
-toliciequis sndantihus :cl admodum faligatis, statim- qua_dam autumo referenda , quai per ieumDominus
que illicum magna celeritate epistolam quam detule- ad excitahdum et corroborandum 'nostrsementis le^
^rant porrexerunt, qua perlecta, ita esf, inquit, .socii, porem, et(ut sic dictum sil) forte infidelitatem pb-
~utprmdixeram,Roinamceleriusremeabimus. Q liiis quam ignorantiam,'fieri et mahifestari decrevit.
21. Talique ordine inlerim dilato sua_devbtioriis 25. Materfamilias qusedam nobiliseratinhacciVi-
^effectu, mbx litipse ponlificalus of/liciofunclus est, tate Romana , quse religionis et devotiohis studio
bpus/diu desideralum perfecit, alios:quidem praedica- f oblatiohes facere, «t die Dominicaad ecclesiam de-
tores mittens, sed ipse prai.dicationem, ut fructifica- ferre, summoque .pontifici ecclesiasticse 'Cohsuetudi-
'ret, suis exhortarionibus ac precihus seu muneribus nis et familiaritatis ejusdehi j;ra_ia offerre solebat.
-ful.ciens.Deriique airexit ad eamdem insulani servos :Quse cum quadam die exmore ad^coinmunicanduni
/Dei c Mellitum , Augustinum et Joanneiri, cum mul- de manu apostolici ordine :suo accederet, illique
-ii5 aliis Deum timentibus monaclus; qui intra breve pontifex offainDominicicorporis porrexisset, dicens:
temporis spaiiuni, d regem illum.quiin capite insu- .« Corpus Domini nostri Jesn Christi prosit tibiin re-
lae morahalur cum suo populo converterunt. Quibus missionem omnium peccatorum, et vilam wlernam,
Dominus tantam faciendorum miraculorum graliam suhrisit. Quod vir Domirii cernens,. illi commuhionem
contulit, ut verhum fidei qiiod ore prsedicabant, si- sacram retraxit, et separalim super altare posuit,
gnoruni eflieacia confirmarent. Undefactuni est ut -eamqiie diacoiio servandam usquedum cuncti iideles
paucis elabenlibus' annis, etiam e cselefi insulse ip- communicarent tradidit. Expleto vero sacro riiyste-
sius reges, cmri his qui eis erant suhjecli, ad Christi J) rio, inlerrogavit eam heatus Gregorius, dicens : Dic,
Domini tidem aceederent. De cujus gentis conver- rogo, quid cordi tuo'emerserit,cum communiealurari-
sione siinul et miraculoriiiu prodigiis, qua. ibidem _is.i?.At_lla: Recognovi,inquit, porliunculam illam ex
' . fiebant, ita bealus Gregorius in libris Moralibus Jj$- eadem oblalione fnisse quam.ego manibus incis feci, et
"~T?erhibet (Lib. xxvu, elim. c. 6, nuncn. 21), dicens : '.tibi obtuli; et cumeam te intellexerim corvus Domini
« f Nota ex vetefi more laicos, eliam mulieres, of-
tta( t.o-tar^.jjp, Belvac et Gemet. Mahillon.
legit colleclans.
t BolL, hmc. NeuTTni--jJ__iialnussanvjiji
^^^~\/;
ferre solilos paiicni (imo et vinum) ad communionem.
c _ . Hinc Cyprianus, L de oper. et eleemosynis, exprobrat
"" Prior nominari debuit Auguoti__-__jIi,u.,
cundo loco fuit missus: in subsidium Augu.ttlrr5^- _di_viti femino-, quod in Dominicumsine sacrificio ve-
. sociorum. De Joanne vero nihil legilur aut apud ^urn^reTl^gTteg^TSfolf^ ^~"
Joaiuu x>iac. aut apud Bedam. c. 05.
- d Canliorum, Ethelberium nomine. s Joan. Diac, lib. n, c. H, alia verba refert, sci.
« iia Mss. Al Mombritius (queih sequitur.Guss.), licet, Corpus Domini noslri Jesu Cltristi conservet
ccelermetiaminsutm, et ipsarum reges. lnter hos pri- animam tuum, quse magis accedunt acl liodieriiaip
nms fuit sanctus Edwinus Nbrihumbrorum rex, ducta formulam dandaecommunionis.
in uxorem sancta Ethelburga, Ethelberli regis iilia,
S5 S'. GREGOMI MAGNIVITA^AUCTORE PAULQ OiAGONO. U
epp~ellasse,su6..si\TuncsanctusDomiriipontifex ser- A tes semper babens, eum explicui_set'eorum celebra- _
monem exinde fecitad populum,et hortatus est eum tiones, quorum reliquia. petehantur, ^particulatim
ut supplieiter Dominum exoraret, quatenus acLmul- eosdem parinos consecratos, super^quibus sanctace-
torum fidem corroborandam, carnis oculis oslenderet lebraverat, divisit, et singulis singillatim a .huxis
quid infidelitas hujus mulieris mentis oculis et lidei imposuit; munilisquecis sigillo susesanctaeauclori-
luminibus 3.2. conspicere debuisset. Quod cum-fuis- tatis,-petitorihus usu ecclesiastico tradidit.Qui.de-
set oratum, ipse una eum populo et-eadem niuliere biia:cumveneratione,i)enedictioriepetitaet accepta,
al) oratione exsurgens, ad altare cunctis.cernerilihus, suseipienles, profecti sunt viam suam .gaudentes.
et sese ad cernendum coeleste spectaculum compri- Sed dumsper .aliquantos dies regressionis suse iter
inenlibus, eorporalerh paliam " fevelat, et universo carperent, ei qui primuscaeteris -habebatur,jamica^
populo ipsaque muliere conluente, partem digiti au- humanitati subripuit curiositas, dixitquesoda.ibusse
ricularis sanguine cruentatam invenit,el mulieri stulte tanti itineris subisse Isiborem, cumnesoirent
dixit: Disce, inquam, veritali vel modo jam credere quid pretiosi ttomino suo Teferrent. Pedetentim au-
contesianti.•Panisquem ego do, cafo mea;est, et.san- tcm crescente collatione verborum, ,et virescente
guis meusvere estpolus (Joan. vi, M).Sedprmscius -uggestionesociorum, conlractis apostolicae dignita-
Conditornoster infirmitatis noslrm, ea potestate qua B tis sigillis.-apertsesuntbuxtute, etin:singulissingulse-
cimcta.fecit ex nildio, et corpus sibi ___came semper' panni repertae sunt \% portiunculae. Moxquecum
Virginis, operante sanclo Spiritu, fabricavit, b panem indignatione Romani regressi, archidiaconum adeunt
etvinum aquamislum, mdnenie prepria specie in car- conquerentes: XJtquid,\i\c_mm\i,<dominu.s qposlglicus
nem et sanguinem suum ad eatholicam .precemObre- e tammlipendit dominumnestrum, qui taniam gruliam
parationem nostram Spiritus sui sanctificaliene con- se apud eum.obtinuisse speraveratj quod sic voluerit
iw.i^Indeque universos jussit divinam precari po- ilti illudere,et nos dehonoratieni el-offensionisum ad-
tentiam ul.in.forniam.pristiriam sacrosanctum refof- dicere? jEstimavimus siquidem nos ossa aposlolorum
maret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum. vel iiiartyrum .pretiosa liinc ferre , sicul decuemt ian-
fuisset possibilej quod:et factum est. -Undesaepefata tum .virum,uti dominus noster est, a tanla nihilominus .
mulierp.lurimum in sacra religione ac iide proficiens^ sede quwsila tam longo et djfftcillimosalis ilinere, et
. parlicipatione -dominici sacramenli consecrata est. datm sunt nobis.panni modicmporliunculm., ac si liu-
Et omnes qui viderant, in divinoamore et orlhodoxa jusmodipanniculi genus apud nos nequivissetinveniri.
credulilate.ferventius excreverunt. - Nisi enim cauta sollicitu_\jonobis subvenissel, ut quod
' 24.
Quidam quoque noMissimus secundum carnis gerebamus cognosceremus, etsic stolide.ad dominum
. prosapiam, et potentissimus juxla regiam in suo mo- G nostrum nobis conligisset venire,dubium nonesl peri-
do magiiificenliam, cum.perinternuntios familiarita- culum honoris et gratim sum nos debuisse incnrrere.
tem apostolicaesedis adeptus -esset, et frequenti ad- Qu©§archidiaconus modesta increpalione redarguit,
monitione epistolarum, etiam a beato Gregorio trans- cur in tantam praesumplionemeruperint, ut aposlo-
missarum instructione,ierga Dei et sanclorum cultuni lica sigilla corrumperent, hqrlans eos ut redirenl,
sufiicienter fuisset imbutus, misit per strenuos et de- et quifeacceperant domin.osuo <sumhonore defer-
volos missos condigna c exenia ad sedemnonlifica- rent. Sed hi riullatenus monitis ejus aequiescenles,
lem, petens reliquias beatorum apostolorum ac mar- usque ad domni Gregorii venere prsesentiam; facto-
tyrum sibi transmitti. Cujus legatos sanctus aposto- que comperto. paticntissime<.orum tulit stulliliain,
licus honorahiliter et;gratuilersuscipiens., aliquan- eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit
diu _.eeummorari fecil, alque indesinenter sanclo-. interesse. Unde cum ad locum sui sermonis es.t ven-
rum apostoloruni memorias, ac ccsmeteria marty- lurh, suadet populo Dei sanctoruin.graliam exorare,
. rumex more.prisco, pro hujusmodi negotio missas quatenus in hac re dignetur' aperlissime sic suain
celebrandb, et reliquias in eorum veneratione con- potentiam palefacere,"ut quid merealur iides, evi-
secrando circim_ier_s,-pr__falosque.legatos sibi comi- dentius minus creduli el ignorantes possint cogno-
n Bolland., releval. De corporali palla, qua scilicet B riius et alii antiquitatis studiosi, m veleribus scri-
eorpiis Chrisli'involvebalur et "tegebatur, .legitur.in ptoribus a se editis reliquerunt exenium,-exenia.
libro Sacram., in ordinalione subdiaconi: Pallm qum d Buxum seu buxtula significat thecamjex buxo
-sunlin substralorio iiralio vase debent lavari, in alio confectam, Gallice boite, Mabil. TriaMss., buxtis, at
corporalespallm. Ubifallmcerporaies lavatm fueruni, Montbritius, buxetis.Aliud Ms., buxis. AliadiiOj-fcu-
etc. s(is. Sed mox in omnibus Mss. dicuntur buxlulw
,l>Hic haoes trahssubslantialionis dogma-, longe Reliquias sancli Mauri fuisse in buxtula "lignea re-
ante Paschasium Radberlum, quem ipsius auclorem conditas scripsit sanclusOdo abb. inmiraculis ejus-
fingunt £alviniana. secta. minislri, claris verbis -as- denieditis, 15-januar_v_. 4. BoLL_.ND.lnBelv. leg.
sertuni. buxtis.
. c Guss., munera, explicans fortasse-quid significe- e -Hic frequenler Rom. -jwhtifex aptistelicusappel-
tur per exenia. Legendum videtur-polius xenia. Xe- latur. Hoc etiam nomine apud Graecos scriptores
nium enim estmunus slvw, -id est hospili,-missum. ' papa designatur. Theodorus Sludila, lih.i,,episi. 54,
Ita quoque.legitur episl. blim (J2,1. v,-nunc"65, lib.- ' ad Leonem papam : Tibi primo omnium apbslolico
vi, tamin Mss. quam-inE:.iitis. Et. in-vet. Cod. libri capili nostro nunliare necessario oplavimiis. Etlib. ir,
Pastoralis "Eccles.Belv. saeculo-x exarati ;legitur in epist. 55, Epiphanio : Misiepistqlas duas ad-aposto-
carmine de Hugone ephc: Xenia-con$tituis,:Cliriste, licum. Ita passim, ;
iui esl operis. Passim tameii J. Sirmondus, Mabillo-
m S. GREGORIIMAGNIVITA, AUCTORE PAULO DIAGONO. ' 56
seere. Et data oralione, accepit ab eo cultellum qui A_ ad vindictam ejus a apodixem arlis suae exercerent.
temeraverat signa, el super altare corporis sancli Qui eum facie ignorantes, dum quadam die;ad pro-
Petri acceptam unam panni porlionem, per medium cessionem ex more pergit beatus Gregorius, illi enii-
pungens secuit; ex qua statim sanguis decacurrit, nus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari.
ef omnem eam'dem a portiunculam'. cruentavit. Vi-. Quibus responsum^st ipsum esse qui solus ponlificali
denles autem suprascripti legalarii et. omnes populi dignitate equitans, praeeedentem et subsequentem
stupendum el arcanum fidei sacra. miraculum, «_ci- cuneum ecclesiastieorum virorum baberet; et in-
derunt proni in terrani, adorantes Dominum, et di- tuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a
centes : Mirabilis Deus in sanclis suis ; Deus Israel, dsemonibus vexari fecerunt. Statimque bealus Gre-
ipse dabit virtutem et fortiludinem plebi sum; benedi- goriusinvocato nomine Domini noslri Jesu Christi,
ctus Deus (Psal. LXVII,-36). Et facto-silent.io inter el edito signo crucis, ab equo perturbavit daemonia;
alia fidei documenta, dixif ad eos beatus Gregorius, respiciensque in partem, mox ul magos est eontem-
qui ante has venerandas reliquias parvi duxefant: platus, e illi caecati, et ab eisdem daemoniisDervasi
Scitote, fraires, quia in consecralione corporis et san- ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini
guinis Domihi noslri Jesu Chrisli, cuni ob sahclifica- eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos
tionem reliquiarum in honore aposlolorum vel marty- I3 ad se duci, inlerrogati rei ordinem prodidenmt;'qui-
rum ipsius quibus specialiler assignabanlur , super hus respondit beatissimus Pontifex : Perpeluo cceci
sacrosanctum altare libamina offerebanlur, semperil- esse debeiis', ne videnles, ad consuetamperversitalem
lerum sanguis lios pannos intravit, qui effusus esl pro redire tentetis. In nomine autem Domini nostri Jesu
nomine Chrisli Domini nosiri. Et oedificatisin ffide Chrisli, operante liealo Petro, liberi a vexatione dw-
cunclis qui videranl, -niunitisque iterum buxtulis si- monum silis. Qui confeslim a dsemonibus emundali,
gno suo, tradidit eis.incomparabilia munera voti sui, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac perraa--
et cum gaudio reversi, haec per ordinem obrnino suo nente esecitate daninafi, jubente beato Gregorio,' de •
nuntiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. cselero stipe sunt ecclesiastica alili.-
Qui pretiosa sanctorum patrocinia Teverenter susce- 26. Sed el lyrannus quidam multam oppressionem
pit, et honorabiliter in loco venerabili condidit; quo cum pene importabili imporlunitate quieti ihgerebat '
Dominus frequentiora quam in.sancti Petri ecclesia sanclae Romanse Ecclesiae, possessionesque eidem et
miracula operari dignatur ad lauderri et gloriam no- mancipia pertinentcs crudelissime devastabat. Qua
m.nis sui J.3 usque in bodiernumdiem. de re beati pontificis per internuntios admonitiona
25. Pater nihjlominus familias erat Romsevalde correptus, majori exarsit insania; adeo ut ufbem.
rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non < G depppulandam adiret. Cui advenienti beatus Grego- -
vitiis minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei rius ut eolloqueretur occurrit, tautamque vim nutu
displicuisset, fecit sibi ab ea conlra praeceptum Sal- divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum bu-
vatoris nostri divortium. Res vero beatum Gregorium millima indulgentia religioso apostolico satisfaceret,
latere non potijit, quia et magnitudo mali, et ma- et se deinceps sibi subditum, et sanctaeRomanaeEc-
gnatio B personarum se facile prodidil. Cui beatus clesiae devolum famulum spopondisset. Is deniquo
Gregorius mulliset suavissimis monitionibus,-seu postea usque ad exitum J.4 infirmatus, venerandi
districti divini .examinis terroribus, studiosissime et papae orationem poposcit, atque in responsum acce-
saep;issime,imo indesinenter persuadere contendit ut pit quod ei Dominus adhuc.spatium poenitentiselargi-
uxorem suam in gratiam c pactam reciperet, a qua retur; et-ut plenius convalesceret, illisquibus nutri-
quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum con-' tus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtem- -
sensu intercefente nequiret; sed is diabolica pra_- perans convaluit, et in reliquum devotius vixit. .
' ventus irremefebiliter
pertinacia, monita ejus spre- 27. Idem vero perfectissimus et aeceptabilis Deo
vit. Quem beatus Gregorius apostolica auclorilate ab sacerdos, cum quadam die per fbrum Trajani, quod
ecelesia sub analhemate, nisi resipisceret, sequestra- opere mirifico constat esseexslructum,f procederet,
vit. Quam excommunicationem idem admodum aegre'Det insignia misericordiae ejus conspiceret, inter quae
ferens, et peccata peccatis accumulans, duos ihagos ' memorabile illud comperiret, videlicet quod cum
pecuniis ex placito locat, ut in sanctum a^qstplieum idem orbis princeps in expeditionem, clreumvallatus
a Belvac, parliculam. ad ecclesiamsolemni quo sensu potest hic
bIlaMss. Germ., Becc, Conch., Moissac. Bollan- intelligi; ham in illaritupergere:
processione Gregorius pervenit
dus, agnilio personarum'. Guss., quia et mali et perso- ad sepulcrum beati Patri, ut ex sequentihus liquel.

narum magniludo. .Fortasse quod non probarent Consule notas doclissimi Menardi ad librum Sacra-
barbaram vocem Magnatio.. Deducla videtur a Ma- ment., ad vi Idus Septembris, ubi legitur ad proces-
gnate, quasi Magnatis stalus et conditio.
c Boll., sionem. Gaeterumquae hic dicuntur de Trajanq libe-
in graliam pacatam. Guss. omisit pacatam ralo, lieet Bollando nonnullisque aliis prohentur,
et pactam, qu.odlegilur in Mss. nostris, optinio qui* tanquam putida fabula exploduntur a Baron. ad an.
dem sensu, quasi paclis matrimonii proinissam." n. 50 et seq., et a Bellarm., lib. n de Purgai.,
d VoxGraeca, K7....t|i?, demonstratio, probatio, . 604,c. 8. Quseetiam refellimus, ex indubitatis sancti Gre-
specimen.
e Digna magis poena. Sic Paulus Elymam magum gorii testimoniis in ejus Vila Gallice scripla, tum
L II, c 7, n. 11, tum 1. ni, e. 5, n. 7, et in commen-
csecitale percusssit, Act. xm, 10. tario de Vita. - _
! Procedere in auclorilius sacris significare solet, ejusdem
, .. .,i,
57 S. GREGORII MAGNI VITA, AUCTORE PAULO.DIACONO. . - 58
'militum cuneis, pergeret, ibidem obviam habuerit, __reticente, idem minisler ejus stylo perToraverit, ct
vetustissimam viduam, senio simulque dolore acpau- eventu per forafnen conspiciens, vidit columbam nive
pertate confectam, cujus lacrymis atque vocibus sic candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque
compellatur: Princeps piissimeTrajane, ecce hic sunt ipsius ori diu tenere-appositum : quaeoum se ab ore
hominesqui modomitiiunicum filium, seneclutisscilicet ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex Ioqui,
membaculumel omne solalium, occiderunl; -mequeuna . eta notario graphium ceris impfimi. Cum vefo.reti-
cum eo volentesoccidere. dedignanlur eliam mihi pro cebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum
ee rationem aliquam reddere. Gui ille festinato; ut res foramini iterum applicabat, eumque ae si in bratione
exigebalj pertransiehs : Cum rediero, inquit, dicito levalis ad ccelum inanibus simul etoculis, columbse
mihi, el faciam tibi omnemjustiliam.Turn illa : Do- rostrum more solito eonspicabatur ore suscipere.
mine, inquit, et si tu non redieris. ego quid faciam? Quod tandem, eodem spirilu revelante, pontifex
Ad quam vocemsubslitit,. etreos coram" se adduci sanctus cognovit,.et vehementissime tristis effectus,
fecit. Neque, cum suggereretur a cunelis. aceelerare interminatus est auctoritate apostolica lniraculi divini
negotium, gressum a Ioco fnovit, quousque et yiduse in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quo-
a fisco, quod juridicis sanctionibus decrelum est, quo modo palefaceret. Quod is interim secretum-
persolvi pro re fecit; ft demumque supplicatibnura B custodiensi post defunctionem sanctissimi d sacer-.
precibus et flelibus super faclis suis poenitentes visce- dolis compulsus quorumdam invidia, qui obtrecfa-
rali clementia flexus, non tam potestate quam pre- banl virum beatissimum, pra.sumptionis tumore tanta
catu et lenitate vihctos, praetorialibus catenis absol- ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse
vit. Hujus rei gratia compunclus venerabilis pontifex, locutum, hsec ita se per omnia vfdisse fldeliterenar-
coepit lacrymosis gemilibus secum inter Verba pre- ravit.
cantia, hoecsiquidem prophetica et Evangelica revol- 29. Migrato namque ad Dominum ssepedicto reve-
vere oracula: Tu, Domine, dixisli: Judicate pupillo, rendissimo pontifice, cum fames validissima non
defendite viduam; et venile, et arguite me (Isa. i,' 17). modo. iiihae civitate Romana, veruni el in omnibus
Et alibi : Dimillite, el dimiftelur vobis; ne immemor circa regionibus salis superque grassaretur, ei, is qui
sis, qumso,peccator ego indignissimus, propternomen «i- in sede ponlificalie successerat horrea Ecclesise
glorim lum, et fidelissimmpromissionis lum, in hujits ementibus frumenta aperiret, et illisquosbeatusGre-
devotissimiviri facto, pietati tvm humUilersupplico gorius per monasteria et xenodochia seu diaconias
(Marc. vi, 27). Perveniensque ad sepulcrum beati . vel hospitalia slipendiis .alendos ecelesiasticis ordi-
Petri, ibi diulius oravit, et flevit, atque veluti somno naverat clauderet; coeperunt omnes, famis compel-
correptus in exstasim est raptus, quo se per "revela- G lente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes :
lionem exaudilum discit; et ne ulterius jam talia de Dominedpostolice, quospater noster decessor luus
quoquam sine baptismale sacro defuncto praesumeret sanctus Gregorius haclenus sluduit pascere, tua f san-
petere, promeruit castigari. Qua in re, licet \ a minus clitas fame non sinat perire. Quos vociferatibrium
perfectse fidei et curiosis qusedam valeant quseri, et clamores idem molesle ferens, respondit: Si Grego-
plura ab his qui credunt veritali fideliter dicenti, qum rius ad famam sum laudis cunctospopulos curaiit susci-
apud homines impossibilia sunt vel videnlur, facilia pere, nos omnesnon posiumus pascere, sicque vaGuos
mnmpud Dominum, salubfiler explanari, tulius la- sivit abire. Quseverba responsionis cum sa.pius ad se
men videtur in hoc actu divinaepietatis et-poteslatis clamantibus iterans redderet, -apparuit ei in visu
judicium venerari, et a neiiiine disculi. sanctus Gregorius tertio, illumque lertio blande iu-
28. Denique a fideli et religioso viro, ac huic crepans super- sua detractione et ipsius tenacia, seu
nostro Patri sanctissimo pro suaereligionis et utili- miserorum indigenlia, admonuit alque corripuit. Qui.
talis merito yalde c familiarissimo, fideliter post nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab oblrecta-
obitum ejus nobis narralum didicimus, quod cum tione adhibere cuslodiam voluit, nec manuni ad lar-,
15 idemvas.eleclionis et habitaculutn sancti Spiritus gitalem extendit." Unde illi quarto apparens- beatus
Visionemultimam prophetae Ezecbielis interpretare- D Gregorius horribiliter eum redarguit, et "comminans,
tur, oppansum velum inter ipsum et eumdem ex- eum in capite percussit, cujus dolore vexatus paulo
ceptorem tractatus sui, lllo per intervalla prolixius post defunetus est;
a Beiv., demumque'supplicaniium precibus et fleli- v tur presbyteri; eodem pene modo quo, ul observavit
bus super facli sui pmnitentiam, visceraii clemenliq doctissimus. J. Sirmondus ad- Apollinarem Sidon.
flexus, non tanlum potestate.. 1. v, epist. 7, Romanarepublica idolis adhuc ser-
i» Ita restiluimus ex Belvac. et Gemet. isccc ann. viente, F/amines in municipiis "erant, in provinciis
cum prius legeretur in Editis, a viris perf. fid., quod autemsacerdotes. Laudat hi.c Sirmondus Pacalum in
esl etiam inMss. Becc. et al. Panegyrico, etNovel. Martiani 4, neFlaminimuni-
c Hic Gregorii familiaris et exceptor est Petrus cipali sacerdoti provinciq liceret habere uxorem an-
Diaeonus, cum quo in Dialogis colloquitur. De eo • cillam.
consule Mabill. sseculoi Bened., p. 497. Hicin Belv. _ e Sabinianus is erat.
et Gemet. legitur simpliciler, narratum, omissa voce . f Titulus hic hon.oris, nunc soli papsedelatus, olim
nobis. concedebatur non-solum aliis episcopis, sed etiam
d Sacerdotes dicli olim nori quilibel preshyleri, .presbyteris, imo-et ipsis diaconis. Ennodius, 1. v,
sed episcopi, qui civitatibus prseerant; qui vero in Epist. 13,- Hormisdsc qui erat tantum diaconus scri-
vicis el oppidis sacris pfseficiebantur, ii apptllaban- bit : novil optime sanclitas veslra.
S9 S. GREGORII MAfiNI VITA, AUCTORE JOANNE DIAGONQ... M
Hsec"breviter de vita velaclibus beati Gregorii _! _". Ex eodem.'
dicta sint. Hoc eodem tempore idem heatus Gregorius Augu-
.Cseterum qiiahdiu mundiliujus orbita volvitur, £jus stinum^ et Mellilum, et-Joannem cum aliis pmribus
laudabite "nieritum semper accipit incrementum. monachis timentibns Deum, in Briianniam misit.;-
quia ipsius sine dubio glorise ascrihitur, quod hsec eorumque prsedicalione Anglos ad Christum con-„
Romana ciyitasuiia cumsanctis apostolis ejuspreci- vertit.
bus constafe Yidetur, vel quia Anglorum Ecclesia Ex eodem. '
riova semper sobole fecundatur, vel quod illius Iisdem diebus sapientissimus ac beatissimus Papa
doctrinis per orbem universum multi a peccatis J@ Gregorius Rbmanae urbis episcopus (__.&'.iv, e. .1),
elongati, ad Chrisli clementiam convertunlur, vel post alia multa qua. ad utilitatem sanc.a. Ecclesiaa
quod:boni qiiique ejus suasionibus inflammati, cos- scripserat, eliamlibros quauior de__Vilis_s_ancj_prtim
lesterh patriam desideranler inquirunt. Qui beatissi- composuif : quem codicem Dialogiim, quia eum col-
,mus poiftifex postquam sedem Romanseet apostoiicae loquens cum suo diacono Pelro ediderat, appellavit.
Ecclesise annis tredecim , mensibus sex, et di.ebus Hos autein libros prsefalus papa Tbeodelind* reghiaj
deeem, gloriosisslme rexit, ex hac luee sublractus, misit, utpole quafn sciebat, et Clifliirfidei deditam,
atque ad setefnam regni coeleslis sedem .translatus jn et in bonis actibus esse prsecipuam. Per hanc quoque
est. "Sepiiltus vefo estin ecclesia beati Petri aposloli reginam multum utilitatis Ecelesia Dei consecuta esl;
arile secretarium, quarlo iduum Martiarum, regnante nam pehe omnes Ecclesiarum sublimitates Lango-
Donrino nostr.o JesuChristo, qui cum PatreetSpiritu bardi, cum adhuc geritilitatis"errore tenerentur,"in-
Banclo, vivitet regnat Deus, per omnia saeculasaecu- vaserunt; sed ejus salubri supplicatibne rex/permo-
lorum. Amen. • . • tus, et calholicam fidemtenuit, el multas/possessiones
Ecclesise largitus est; a"tque episeopos, qui in de-
Ex eodem Paulo Diacono.
pressipne e't abjectione erafat, ad dignitateni etlono-
, ln pestilentise .calamitate beatissimus- Gregorius, rein reduxit.
qui tune levita .erat, a .cunctis generaliter papa > 1,7 Ibidem.
eleelus est (Lib. v, c. 11, Hist. Lang.). Qui dum sep- Rex aulem Agilulfus, exsiincto Maurilione,Tici-
'
liformem lilaniam ordinasset, intra unius horse spa- num repedavit. Nec mulio post suggerenle maxiriie
tium, dum populi Deum precarentur, octoginta ex T-ieodelinda regina, conjugeejus, sicut eam beatus
eis subito ad terram cbrruentes, spiritum exhalave- Gregorius suis epislblis sa_piusadmonuerat, cum eo-
runl. Sepli.ormis autem litania ideo dicta est, quia dem virb sanclissimo papa Gregorio atque Romanis
totius Urbis populus a bealo. Gregorio in septem p'aeem firmissimam pcpigif.
"
partes Deum deprecaturus,, divisus esl. In primo (^ Ibidein.
namque choro fuit omnis clef us; iu secundo omnes Tunc beatus Gregorius papa migra\it ad Chrislum,
ahbales cum monachis suis; in tertio omnes abba- Jg cum jam Phocas per indietionein 'Jk octavam
tissse cum congregationibus suis; in quarto -omnes anno regnaret secundo. Cojus ih locuni ad apostolalus
infantes; in quinto onyies -viri laici; in sextoomnes bffieium Sabinianus esl ordinatus. Fuit autem Hiems
viduae; et in geptimo omnes mulieres conjugata_.Ideo Mgida niinis; et mortusesunt vites penein omnibus
autem de bealo Gregorio plura dicere omillimus, locis. Messes qiioque percussse uredine passirn eva-
quia jam ante aliquol annos ejus Vitam, -Deo auxi- nuere. Debuit elenim mundus famem siiimque
liante, contexuimus, in qua, quae dicenda fueranl, pati, quando,decedenlelanto doctore, animas bo-
juxta tenuitatis nostra. vires, universa descripsi- nlinum spiritualis alimonise penuria, sitisque ariditas
mus. invasit. -
"Legenduiii, septimam. Phocas regnare coepit pisse regere Eeclesiam indict. 9, rexisseque per tre-
indict. 6, cujus proinde aiinus secundus respondet decim annos :et sex menses, ac migrasse in coeluni
indictioni 7. Deinde constal sanctuni Gregorium coe- mense Martio, currente indict. 7.

'
; '..' '. SANCTI

" '
• •' .'
VITA, .
A "JOANNEDIACONOSCRIPTALIBRIS QDATOOR. ~. ' i

JOANNIS DIACONI CARMEN AD JOANNEM PAPAM YIH." "


JgSuscipe Romuleos, Paslor venerande, triumphos, J) Ut jubar"auricomi solis in ofbe eluit. -
tiregorii-sanctisuscipe gesta tui. Forma, decus, speeuluni tibi sit, via,"vitaperffivura,
Qui niluit faclis, verbis, seriptisque beatis, Si cupis seternum ferre gacerdotlum.
"
61" -S.-GREG0R1IMAGM VITA, AUCTORE JOASNETrtACONO. PR-EFATIO. .
"62
'
Nam qui non hujus sequitur vestigia prsesul, . - ".A.b Ludereme libuit variabilis ordine campi,
Anle Deum praesul non erit. imo pecus. Postquam prosa fugit, musa jocosa redit.
Hinc Psalmista canit hominem similare caballis, ' ' ;• fla_c mihi tu fribuis, dbclor rpreliose-Gregori,
Ignavum stultis, qui sub honore perit. Qui bona das famulis, "sedmala nulla, tuis.
JNoctufnumdedimus sancto cantumque diurnum, Veslilus ecepi, nudifs tua munia dixi,
Carminihus clarum concinimusque virum. Iridiie me.Taclis, 'velleribusque tuis".
a
4J0 Redde viGem,scfiptor, servans •cbla,commafa, Etquia uiorlalis desuiit commercia carnis,
puncta, Da mihi sub ;pedibus;posse jacere tuis.
Ne tua mendosum pagina servet opus.
Mta Codd. B.got.,"Tu.pn., seu«ancti Martini, et "MaftiniTuron/Desuntomnia" carminainEd. Guss.anv.
" * In Edil. MabiL, reddinsomittuntur
alii. cola, commala, punctos\ et aliis prseter Mabil.'
in Mss. sancii
Hi octoversus ultjmi

PR&FATIO 3.

Beatissimo ac felicissimo Domno -Joanni, sancte: Bejusdem "doctoris, qua librum 'ReguiSe$astorilis
catholicse et apostolicse Romanse Ecclesise .praesu.i- guadripartita ratione distinxerat^egotquoque-illum,
JoamiesJiltimus levitarum. qualitcr ad culnien.regiminis ^venerit, in pfimb liujus
Nuper ad v igilias beati Gregorii., ^ Romani ponli- operis libro perliibui; «t ad hoc ;rite perveniens,
ficis, Anglorumgenfe aposlbli, leclione de Paulino -qualiter-vixerit, in secundo disserui; et bene vivens,
civitatis Nolanse praesule consuetudinaliter pefsp- ,quali_erdoc.uefit,:in teriio-designavi,;"et c;Tecledo-
nante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quo • cens, inflrmilatem suam quotidie quanta.considera-
dam instinclu commotus, requirere'chr tanluspon- '"lionecognoveril, inquartoconclusi.-Neque magno-"
"tifex, qui mnltorum sanctorum "Vitas"iexuerat, geslis "peredtempora femporibus contuli, sed rebus simili-
propriis in^propria duntaxal Ecelesia caruissel;'prse- T)us similia coaptavi., "quohiam reyera nou laritum
:sertimcuii) etapudSaxones, et apudLangobardorum quando feeisse.t,'sed quariturfffecisset, sollicitus de-
"sihi profsus infensiasimam getitem, gestis •propriis •florare curavi. In quihus quaiiquam multa £t varia
ubique polleret. Cumque yenerabiles cpiscopi has ;ab niemoratudigna * stiidio 'brevitatisomisefim, nihil
"ntrisquegentibus haberi quidem, sed compendiosis- inemini meposuisse, quodscriptorum veterum ne-
sime, responderenl; meam quoque parvitatem coh- queatauctoritate defendi, exeeptisillisinifaculisquse,
feciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio (] "noslris lemporibus facta^,22 multis a'dhucj_uper-
'sanetae-sedisapostolicse, tanlo plenius, quantoet stitibus, vivis voeibus celebrahtur. Si ciiitamen, ut
certius carpere sluduissem. Sed dum ego proprise assolet, visumfuerit aliter, ad pleniliiainem.scfiiiH
inerlisB conscius,!meTneis prioribus, acpeivhocsa- veslri recurrens, tot 'charlicios libfos eplstolariun
. pientioribus, qui vitatn ejus, licetbreviter, tamenpio ejusdem Patfis, quol annos prdbatiir.vixisse, revbl-
conalu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre vat.- Et quia qusedam illarum., vario tempofe desti-
penitus dubilarem,- identidem jubendo -vehementer riala., vafietatem seiishum felineht, esedemque non-
-
hortatuses, ul Romanse sedis ponlifieem, ejusdem nullis integrae, quibusdamveropartealiquadimhiutse,,
sedis -praesulis auctoritate, describerem, cui Deus pro personarum, locorum, sivetemporum dispensa-
'omriipotensprobandoruui seu repellendorum scripto- tione, videntur, iin.e tenus relegeirdo conspieiat;
•riim omniumspecialem dederit procul dubio potesla- sicquedemum lucidam veritatem cognoscenSjiue aut
-tem. Itaque tam -imperiosis auctorilatibus tandem cum amasiis defendal, aiit cum'ausorihus arguat;
compulsus, vix primum libr.um- Gregqriafiae Vitse ^ quanquam jn eo quod tuo judiciq placeo, cunctis ve-
•corhpleverata,quandohunc,in ejusdem vigiliis annua ritatem tuentibus, me perpetuo .plaeiturum fore prae-
"vertigine revolulis, tua' probavit pariterac publicayit sumam. Peto igitur ut sicut tuis jussionibushumiliter
21 auctoritas". Ergo sollicitior factus ad csetera., J) parui, sic bealiGregorii.precibus, *t in hoc sseculo
.pauca de mulils, te incentore, te prseeeptofe, le fau- ab seinulorum-insidiis, et in futuro a peccatorum
-tore, teque judice,-colligens, in libris qualuor, auxi- nexihus merear niisericofditer liberaff per Jesum
liante Domino,coarclavi; et secundum dislribulionem Christum Domirium nostrum. Amen. s

''Bigot., mmom.sanctissimm^t-ind. Trin. incipit c. Andegav., studio veritatis.


etc. . Edit., mullorum adhuc superstiium. -Sequimur
- - _prologus,
b Abesl-Romau.aColb. -Bigot.,Gemet. et Andegav. Mss. omnium eonsensum.
"SancliAlbini. . ,s Post prasfat. inBigbt-. legituf :
c Gemetic.', perfecle docens.
hinc descripLiovitiE,
d In Gemet, -et
Bigot: .deest.s.tm..«. • GfegoriipapaB.fiet
Nobilitasgeneris cujuspfMniitiituristic.
65 S. GREGORH MAGNI VITA,, AUCTQRE JOANNE DIACONO. LIBER I. C«.

LIBER PRIMLTS.

Qua ratiohe, quibusve virtutibus ad pbniificatum ascenderit, cumulate disseritur.

ARGU.MENIUM. — 1. De genere beali Gregorii.—2. a Quod <wSw|u>« fuerit. — 5. De instilutioneejus—.4. &Pra-tor



urbanus exprimitur. o. Sex monasteriainSiclfia fecit.—6.Sub abbalibusin sua.domusmonasteriomililans,posl-
modnmabbasefficitur.— 7. PascliaiiSabbatojejunare non valet. — 8. A Domtnojejunandiforlitudinemimpelral.—
9. Mater Silviaei consuetudinaliterleguminamandat. — 10.Duabus vicibusab angeloDei tentatur, lertia veFOlibe-
ralissimuscomprobatur.— 11.Frater furlumfaciensa da?moniovexnlur, et a Gregorioliberatur. — 12. c Fugiturus
frater csecatus,et a riigri canismorsibusliberatur. — 15. Frater fugammolitusa daemonecorripitur,a Gregoriolibe-
• ratur. —14. Fratrum latebra immobilitatecaballorumcognoscitur.— 15. Frater Justus d pro re peculiari severiter
in morte punitur. —16. Ejus animade inferni cruciatibus liberatur. — 17.Dimissis peccatis Antoniusmorijubelur.
—18: Gerontiuscum quibusdainfratribusse asserit moriturum.—19. Frater Merulusalbis floribusse somniatcoro-
natum. — 20. Joannesab apostolosanalusa deftmctovocatur. — 21. De venalibus Anglommpueris percoutatur..—
22. Pro convertendisAnglisBritanniampeliturns absolvitur.— 25. A pra.sule tribus sentenliis consternalo redire
jubetur. — 24. Per locustamse cognoscitcontinuoreversurum.
'—•
-—25. A monaslerio tractus, diaconus consecralur.
26: t_onsraii'tinopol_mapocrisiaifusdestinatur. — 27. Pro exponendo libro, beali Job. enlxe rogalur. — 28. Cum

Eutycbiodisputans,victoragnoscitur. 29. Liber EutychiiabAugustoigoibus depulaiur. —50. Eutyehius moriens
pellemmanussua.
— tenebat, dicensse in ea veraciterresurreeturum. — 31. ApocrisiariatusGregorii qualila.sdeclara-
lur. 32. EpistolaPelagii papa.Gregoriomittilur.— 33. Maximianuscumfratriliusa naufragioliberalur. — 34. fio-
manaurbsdiluvioTiberisinundatur.— 35. Athesisfluviusmirabiliter solidatur.—36. I>raconecum besliis in mari
necalo, aer corriimpitnr.— 37. Sagittis ccelestibusclademferenlibus, Pelagiuspra_sulexstinguitur. — 38. Theodo^
rusa dracone liberatus, convertitur.—.39. Gregoriusadpontificatumholenseligitur.—40.Pontificalumsuhterfugere
" ' gestiens, imperatori litteras lalenler miltit.—41. Pro concione pu.nilentiampraedical.— 42. Septiformemlitaniam
localiterordinat. —43. Octogintahominespestilehtia prosternuntur, —•44. Ab Urbe diffugiens,indicioccelestimon-
stratur.: el reductus, primsesedis pontifexconsecratur:— 45. Noluisse summumsacerdolium, veraciter demonslra-
tur. —46. Discrelionisejus perfecta qualitasindicatur.— 47. Conabaturextra rnundum;et extra carnem Geri, et ad
speciemanhelare. — 48. Condoluitruinassua3gemilumrenovari. — 49. Ex scriptis Anastasiipatriarcha_quasibeali-
ludinis.requiem, salutem
— accipiens,fontem sitiens, umbramaesluansinvenit.— 50. Ab.Andrea.illustris charilaie et
animonon recessit. 81. Joannis exconsulis bona excellentiaa est expertus. — 52. Leandro Hispaiensi episcopo
respondere noluit, epistolisad se 'tr ansmissis.— 55. Cum magnoangore animi summum sacerdoliumsuscepit. —
§_•.Investigare superna judieia hullus homosufficercpotest.
"
23 L Gregorius genere Romanus,-arte Philoso- A _ lantius resonat, voearetur. Nam recta quoa docturus
phus, e Gordiarii, viri clarissimi, et beatse Silvise.fi- erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi uti-
lius, prsefuit f Romarisesedi annls tredeeim, mensibus que se vigilasse perdoeuit; dum vero recta qua_.fa-'
sex, diebus decem",s lemporibus Tiberii Mauricii, et ciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignosci-
Pliocaj Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenilus, tur, non solum i sui, sed etiam fuluri temporis Chri-
tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genea- stianis,
logiam duxit, ita uth quartus Felix sedis apostolicse 5. Siquidem inerant ei, k cum acerba aetate, matu-
pontifex, vir magnse in Christi Ecclesia reverentise, rajamstudia; et audilurus incognita, religiosis ^se-
qui basilicam sanctorum Cosmse et Damiani marty- - nibus indagalor solertissimus adhserebat; sumptaque
rum via sacra juxta templum Romuli, sicut haclenus doctrinse semina, tenaci memorise ruminanda, quse
cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, post in populos mellito declamaret gutture congere-
et beala virgo Tharsilla, quse morilura ' proinissio- bat. Denique m docilis adolescens, cum, transmisso
nis co-le.stisaudivit harmoniam, et Jesum Christum -communiler stylo surgenlis infantise, ad biviumPytha-
ad s"erecipiendam videre meruit, amita nihilominus goricse liltersepervenissel, incunctanler sinistrum ra-
ejus exstiterit (Beda .._.'__, cap. i, Hislor. Angl.; mum eumsseculi voluptate relinquere, et ad dextrum
Greg. Tur. lib. x Hist.; Lib. iv, Dial; c. 16; Hom. JJ ] ccepit eum coelestidesiderio totis viribus auhelare.
38 in Evang. •L Sed, dum conversionis suse gratiamlongiuspro-
2. .Quam Gregorius geminse nobilitatis lineam piis trabens, tutius se Chrislo famulaturum putaret, si sub
mofibus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut prsetoris urhani liabitu mundo specie tenus serviret,
prsesagioquodani Grsece Tpnybpio.,quod Latine yigi- coeperunt » multa conlra eum ex. ejusdenv ssecuJi
a Ita Mss. omnes, cujus tituli loco pler. Editi ha- at Tiherius etiam vocabalur.
bent : De nomine quod is habuit conveniensstudiis. t ioio Tertius Felix, ut diclum supra ( ad Vitam a
Deest index in Bigot. et-Utic. . . Patilo Diacono scriptam) et ad ejus Vitam 25 Februa-
'b Gemet., ubi prmlor urb. Ita etiam in-Regio, Col- " rii. Bolland., qui sequitur Baron., in Marlyrol., ad
bertino, Andegavensi, ct Turon., quse vox, ubi, in 25 Februar. ettom. vn, Annal., ad ann. 581. De his
quinque laudatis Mss. irichoat omhes titillos. in commentario de Vita sancli Gregorii disseruimus.
c Editi. fugitivus, melius Mss., fugiturus; neque l.In.Bigot. superscribiliir processionis cozl., haud
enim fugitmonachus,' sed fugere proponebat. - dubie quia Chrislus ei obviam processit.
d Gemet., pro peculari. Audeg. et Turon.., pro i Editi, non sotum sibi. Praeferenda uoscra ieclio
peculiari. Non legitur, re, in ullo ex Mss. nostris, quse est Mss. Reg., Turon., Gemet., Bigdt.
prseterquam in Regio, ubi reperiturinter lineas. kEditi,' in .tenerq wtate, reluctantibus Mss. -Hic
« In Turon. semper Gorgiani. . acerba idem esl ac iriimatura, ut Jerem.xxxi, 29,50,
f"In eoidenideest Rom. sedi, necnon in Reg., Utic. etEzech. xvm, 2, dicitur Kvaacerba.
et Gemel. In Bigot. est additum. In Andeg. et in G- { 1 Turon. et Andeg., sensibus.
Colb. legitur Rom.-Ecclesiee. m Ulic, Big., Andeg.; Gemet. etReg. docibilis'.
s In Excusis Tiberii, Mauricii. Cerle Tiberii Au- * Ita Mss. et Bolland. AliiEdit., multm cenira eum
gusti tempus ad Gregorii penlilicalum non pertinel; ejusdem smcul. cura>.
quippe qui non inceeperit nisi Mauricio imperante;
65 S. GREGORll MAGNIVITA. AUCT. JOANNE DIAGONO.LIB. I. - 66
cura suecrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, Anere,ut addiem alterum jejuniurii transferre potuis-
specie, sed in eo retineretur etmente. ' . sete. Veruni quanquam pene quotidiano languore.
5. Tandem patre orbalus, ubi liberam disponenda- labesceret, nullam.tamen corpori suo cupiebat com-
rnmrefum suarumnactus est faeultalem, sexmoha- modare quietem, quo minus aut oraret, aut legeret>
steria in Sicilia fabricans, suffieieritibusfratribus §4 aut scriberet, aut dictarel. • ' - . .
cumulavit, quibus laritum prsediorum contulit, quan- 9._In.hujus sacri monasterii penelralibusidem vir
tum posset ad victum quolidianum Deo -illicinilitan- omriipolentis Dei Gregorius, a matre Silvia, tunc.
lium sine indigentia suffragari {Gregor. Tur. lib.- x teinporis juxta portam beati Pauli apostoli, loco qui
Histor. cap. 1). " dicilur Cella nova, quo hactenus oratorium riomini
- 6. "
Septimum, intra Rbmanseurbis mcenia, stib -ho- ejus dedicalum est, el famosum saitcli Babse confes-
nore sancti Andrese apostoli, juxla basilicam sancto- sofis f Ghristi monaslerium,, cujus laus iu sexla et"
rum Joannis et Pauli ad clivum Scauri, monaslerium seplima synodb; constitutum videtur,de^ente, crudis
in proprio domate fabricavit. In "quo, reliclis sericis, leguminibus pascebatur.
auro gemmisque radianlibus togis, simulque supel- 10. Ubi hunc de more qusedam scribentem angelus
lectilfbus reliquis in usum pauperum tt prserogatis, ex . Dei reperiens, misereri sibi flebiliter sub habitu nau-
Iiujus mundi naufragio niidus evasit, diuque deside- ]B fragi postulabat. Cui Gregorius ex intimo cofde com-
ratum monachicum capiens indumentum, primo paliens, bis ternis s riumismatibus dalis, abire prse-
h sub Hilarionis deinde sub Maxiiniani, venerabilium cepit (Inf. lib.' n, c. 25).'Nec mullo post,eadem die
Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regu- . idem naufragus rediit, seque multa perdidisse, pauca.
lari tramitemilitavit.Posl vero cum subesse mallet, vero suscepisse perhibuit.*Aquo,'pari modo'senis
fratrnm votiva- concordia imminente, prseesse nori, numismatibus surriptis, Isetabundus abscessil. Seddie
renuit, sicut ih consequentibus apparebit. tertia- rediens, identidem adjutorium naufragus itn-'
7. Erateiabslihentiatanta ciborum, sedulitas ora- portunis vocibus requirebat. Cui liberalissiirius Pa-
tiorum et jejuniorum, studiositas tam desiderata sa-- ter,-accersito vestiario, alia sex numismala dari prse-
crorurii c librorum, ut infirmalo-stomachq lacessitus cipiens, cognovit in vestiario riihifnumismatum unde
"vixsubsistere procul dubio videretur. Nam ciirn quo- posset consolari riaufragum remarisisse. Qiiid faceret
dam tempore incisioriem vitalium, quam Gr__ci nesciebat; _Estiiabat Deo devoti pectoris pietsis, non
tj-jf/.oTzw)dicunt, pateretur, crebrisque angusliis per sufferens vacuam proximi reliquisse miseriam. Rur-
horarum'a momenta ad exitum propinquaret, ac nisi sus vestiarium suum, si forte vasijuodlibet aut vesti-
eum fralresfrequeriter-cibo reficerenl, vitalis eispi- mentum haberet, iriterrogans, audivit nil penilus re-
ritus funditusjntercipi videretur, paschalis:superve- $[] mansisse praeter matris argenteam, quse cuin inlusis
nil dies. Et dum sacratissimo Sabbato, in quo omnes, leguminibus mitti solifa erat, scutellam. Mox alacrior
etiam parvuli pueri, jejunant, ipse jejunare-nonpgs- factus, Ergo, inquit,' frater, hanc defer, ne tristis
sel, -coeplt plus mosrore quam infirmitate deficere abeat qui consolari quserit pauper. Itaque delalam
(Lib. III Dialog., cap. 55). seutellam, Gregorio satis hilariter largiente, pauper,
'- 8. Mox accersito viro sanctissimo Eleutherio, du-. qui pulabatur, Isetus amplectitur, non jam ad expe-
«um penes Spoletum multis prseposito, tunc vero tenda, sed ad conferehda suffragia rediturus. A quo
ejusdem sui mdnasterii monacho, a quo videlicet au- videlicet angelicse visitationis teiripore fantis miracu-
dierat mortuum fmsse suscitatum, oralorium petiit, lis, tanlis^st virtutibuspublicatus, ut omnibus secum
seseque cum lacrymis, ul saltem die illo ad jejunan- viventibus, et exemplo fuerit, etterron, quippequinon
dum sihi virtus.daretur, in orationem dedit. Et post sblus, sed socialiter cum beato Andrea apostolo, suo -
paululum, completa "orafione, digressus, tantam vir- monaslerio, signis evidentibus, sit-prsefuisse putatusl
tutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei U. Nam ut pauca de multis loquar, quadam die
cibus et morbus.de memoria funditus lolleretur. Coe- duos exinde fralres misit, qui aliquid emere pro "ejus-
pit seeum .mirari quis esset, .quis fuerit; etcum ad dem monasterii utilitate debuissent,unusjunior, "qui
animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quas ]D prudentior videbatur, alter senior, qui custos junio-
meminerat recognoscere prsevalebat. Cumque in di-. ris esset. Perrexerunt utrique; et de pretio, quod ac-
'
sposilioneriionasteriioecupata mens esset, oblivisce- ceperunt, ipse qui custos b missus fuerat," nescierite
balur funditus segriludinis suse. Si vero redirel _egri- altero, furtum fecit. Qui inox ut in inonasterium'sunt
tudo ad memoriam, cum tamfortem se^sse sentiret, reversi, alqiie anle bratoriilimen venemnt, arreptus
mirabatur si non.gjf comedisset. Qui.veniens ad a dsenionib is qui furtum feceral, cecidit. Dimissus
vesperum, cbgnovit sibi lanlam forlitudiriem perina- aulerii a dseiiidniois, concurrenlibusrnonachis^bba-

a Hoc est, prius erogalis. d Vulgati, cum Colb., invitis" cset. Mss., momenla
i Baron., ad. ari. 58L n. 8, contendit sanctum deficerel, et udexitum. ' '
Gregorium habuisse institutorem solum Vsileritium e.Additurin Edit.,- sivoluissel, quod ab omnibus
seuValentinum, cui, expuncto Hilarione, successerunt - Mss. nostris abesl.
MaximiamiusJPretiosus et Probus. Hsec in ejusdem f In quatuor Mss. non legitur, monaslerium.
Vita refellimus. Admouet Bollandus hic legi Laurio- e "Mss.plerique
' ' hie et Infra semper ndmismatibus,
*
nisin duobus Mss., censetque legendum'ya/_n«i{)m's. nomismata. . .- . , ,
c Ilsiiri Reg._C'61b.'ei inomnibus Editis. . 'iBigot., Reg., Colb. et Gemgt.', custos junioris.
67' S. GREGORII MAGNIVITA, JOANNE DIACONO.LIBER I. 68
tis Jussu requisilus elt a ne forte,de eo quoi accepe- _k sent. Igitur pergerites defiexerunt-iter, et-in Salaria.
tal furium fecisset. Ncgavit, et iterum vexatus esf. eos veterinon invenientes, per poriam Flamjniam.
Dimissus, atque iterumrequisilus, negavit, atque ite-_ decreverunt redire. Cumque reverterentur, mox" ut
riim vexalus est. OCIQ itaque.vicibus negavit, octo equi ante cryptas illas verierunt in quibus se mona-
vieibus vexatus est. Post octavam vero negationem.. chi absconderant, fixerunt gradum; pulsali, el com-,
GregOTio:inlcrr,ogante,confessus est!l quod nummos pulsi, passum, movgre noluerunt. Gonsideraverunt
furto ahstuleral, eique proslratus se peccasse 2»® equites.rem lalem sine myslerio esse non posse, at-
-testatiis.esf-,perceptaque poenitenlia, ulterius ad eum tenderunt ad cryptas, vider.unt earum adilus missa
da_moniumnon accessit. maceria prssdamnatos : sed caballis suis nusquam ire.
i 12. Alio quoque teropore, dum in die natalilio ejus- volentibus, descenderunt, et lapides quiin.ora cryp-
dem aposloli jam meridianis horis fratresquiescerent, tarum. compositi fueranl depdnentes, ingressi sunt,
subito quidam;frater, apertis oculis csecatus, ccepit eosque in eisdem tenebrosis lalibulis eonsternatos
tremere, voces ingentes emiltere, quibus vocib.uste-- terra. invenerunt. Qui ad rnonasteriuni reducti, tam
slabatur ferre se non posse quod patiebatur. Concur- stupore roiraculi quam exhortatione £7 venerabilis
rerunt,_fatres,.viderunt csecumapertis oculis tremen-. . PatrisGregoriisicmeliorati suul, ut eis multum pro-
tem et clamantem, et a prsesentibus alienum, nibil- "' fuerit a.d parvum lemporis de monasterio recessisse.
que quod-fbris agi poterat senlientem. Hunc in ma- 15. Alioquoquetempore qmdan. monachus. Justus-
nibus levarunt, atque ante altare sanctLAndreseapo-. nomine, medicinsCarte imbutus, bealo Gregorio se-
stoli, jussu Gregorii, projecerunt, ipsique- pro eo in dule obsequi, atque in assiduis segritudinibus ejus ex-
o.rationem prostrati sunt. Qui stalim ad se reversus, cubare consueverat. Hic itaque corporis languore
cqnfespus est quia senex quidam ei apparuit, et ca- prseventus, ad extrema deductus est, cui in ipsa mo-
nem nigrum ad eum dilaeerandum. dimisit, dicens ;. lestia frater germanus, Copiosus nomine, serviebat
Quare fugere, voluisti de monaslerio isto? Cumque (Lib. vi-Dialog., cap. 55). Sed prsedictus Justus, cum
evaderede canis,mors_busnullo.modopotuissem, ve- jam se ad extrema parvenisse cognoscerel, eidem Co-
nerunt quidam monacbi, et eumdem.senem. pro me, pioso fratri suo quia occultos tres aureos haberet inr
rogaverunt, qui statim jussit canem absccdere,, et notuit. Quod nimirum fralribus celari non potuit, qui
ipse aiHiereversussum. Hie eliam gsepe confessus subtiliter indagantes, atque illius medieamenta om-
est postea,. dicens quod eo die quo ista pertulerat,. riia perscrulantes, eosdem tres ,aureos invener.unt
consilihm habuerit de monasterio fugiendi. in medicamine absconditos. Quod mox ubi Gregorio
13.. Alius quoque monachus discedere ex eodem nuntiatum esl, tantum malum de fratre qui secum
monasterio lalen.er voiuit; cumque hoc mente tra- < C communiler vixerat. a.quanm_iler lerre-nou valuit,.
ctassel,, orator.ium ipgredi voluit, sed: dsemone corri- quippe quia eidem monasterio jam dudum regulam
piente nequivit. Reiinquebatur a dsemone quamdiu. couslitueral, ut cuncli fratres ita communiler vive-
extra oratorium stabat; si ingredi conabalur, stalim; - rent, quatenus eis singulis"nulla baber.e propria lice-»
vexabatur. Hoe.diim rel. Tunc nimio mcerore "
maligno spirilui tradilus, ssepius Gregorius, percussus, co-
fieret, tandem, Gregorio inquir-enle, sede monasle.- gitare coepit, vel quid ad purgationem morientis fa-
rio fugere.voluisse confessus est, ejusque per triduum: ceret, vel quid ad exemplum viventibus provideret.
simul cum.fralr.un.preeibus ita pietate divina cura- Pretioso igitur ejusdem monasterii pragposito ad se
lus.est, ut ad euni postmodum malignus spirilus nun» accersilo, dixit: . Vide ut nullus ex fratribus se ad-.
quamaccedere tentavisset. eum morienlem jungat, nec sermonem consolationis.
14..Alio quoque tempore duo fralres ex ejusdem ex cujuslibet eorum ore per.cipiat, sedcum in morle
Patris monasterio fugerunl, qui abqua prius collo- consliiutus fratres exquisierit, ei suus frater camaiis
f
quendo fr.airibus signa dederant, quod c per Appiam dical, quia pro solidis quos occulte habuit, a cunctis
descendentes, Jerosolymam tenderent. Hi exeunles fralribus abominatus sit; ut saltem in morte de culpa
diverterunl de itinere,, et ut a sequentibus inveniri sua menlem illius amariludo transverberet, alque a
roinime, possent, retrusas. cryplas juxla Flaminiam D peecato quod perpetravit purget. Cum vero mortuua
porlam- invenienles, in eis se occultaverunl. Cum, fuerit, corpus illius cum fralrum.corporibus non po-
verO.vesperlinis horis jussu Gregorii requisiti, mi- natur ; sed quolibet in sterquilinio fossam facite, s etx
nime in congregalione invenli fuissenl, ascensis ca- in ea corpus projieite, ibique super eum tres "aureos.
ballis, «os quidam fratres seculi sunl, per a Melronii ^juos reliquit jactale, simul omnes clamanles: Pecu-,
pqrtam exeuntes, ut eos ii_Latinam vel Appiam viam nia tua' tecum sit in perditionem,.et sic eum terra-
sequerentur.: subito. eis coHsilium ortum est uteos cooperite. . In quibus utrisque rebus- solerlissimus-
in Salariam viam exlra civilalem requirere debuis- Pater Gregorius unam morienti, alteram vero viven-
« Editi, nn forte, reluclantibus omnibus Mss. rio- eUtic., Bigot., Gemel., Andeg., Colb., compulsus..
stris. f Excusi, quia propler aureos quos occultaiosha-
b Utic. et nonnuIli.Mss., quot nummos. buit.
c Ita simpliciter Mss. Addiderunt viam Editores ; sBiget., Utic, Andegav'., Reg.,'Colb., Gernet..
quse- vox salis subinteiligUur. ibique mper euin tres aurcos, etc., omissis, et in ed
dUlic. et-Bigot., Jf..ro_J,-Andeg., Melroni. Boll. corpusprojicite. Cajterum similefactum narrat Hiero-"
cum.Keg. et Colb., Melrovii. nymas kudatos in nola c. ad epist. 2iiib. XH.
C9 S. GREGORIl MAGNI VITA, AUGT. JOANNE DIACGNO.LIB. I..- 70
tibus prodesse voluit, ut etillum amaritudo morlis a / Lqui, tanti Patris verbis exemplisquecommonilus, mul-
culpa solubilemfaceret, et istos avaritise.tanta damna- • tis-quolidianisque lacrymis ad gaudfa patrise coerestis
lio. a_misceritalibus prohiberet, atque a culpa prohi- anhelabal. Cunique sludiosissimecum raagno fervore
beret. Quoditafactum est. Namcumidem monachus desiderii, duce Gregorio, -sacra eloquia scrutarelur,
pervenissetad mortem, atque anxie se.qusereretfratri- non in eis verba scientisc, sed fletum compunctionis
bus comniendari, nullusque fratrum' ei applicari vel inquirebat, qualenusperhsecincitatamens ejus.inar-
loqui tentaret, ei carnalis.frater, cur-ab o.mnibuses-- desceret, el ima deserensa kd^cqntemplalioneinpa-
set aboininatus aperiiit. Ille protinus. ut audivit, de trise coelestispervolaret. Huic. per nocturnamivisio-
reatu suo vebemenler ingemuit, alque in ipsa tristitia nem dictum est: Paratus esto,.et quia ° Dominus
e corpore exivit. Qui ita est sepullus, nt Gregorius . jussit, migra. Cumque ille nonhaber.e se sumptusad
jusserat. Sed fralres omnes eadem ejus sententia con. migrandum diceret,respons.umproiinu^audiyit, di,-
turbali, cceperunt singuli extrema quseque et vilia, et cens : Si- de.peccalis tuis agitur, dimissa-sunt. Quod
quse eis regulariter semperhabere licuerat,' ad me-- cum.semel audisset, et magno adhuc metu trepida-
d.ium proferre, vehementerque -forniidare ne quid ret, nocte quoque alia in eisdem est verhis adinoni-
' tus. Post quinque vero dies febre __orreplus,cunctis
-apudse esselunde r.eprehendipotuissent.
16. Cumvero posl mortem fralris:triginta jam es-.;[j fratribus ~orantibus flentibusque, defungilur (Lib, re
-
sent.dies evoluli, coepit animus Gregorii misericor-- Dial., cap.JH). . ,
diter ei compati, ejusque cum gravi mcerore supplicia 18. In eodemmonasteriofrater.quidamGerontius
pensare, et si quod essetereplionis ejus gg reme- dicebatur; "qui dum "gravi molestia corporis fuisset'
diuin quserere. Turic evocato-ad se eodem Pretioso, depressus,- in visioile noctuma albatos viros et clari
monaslerii sui prseposito, tristis dixil,:.. Diu est quod omnimodo habitus in-boe ipsum-monaslerium des-
frater Justus, qui defunclus- esl, in igne cruciatur», cendere de superioribus aspexil. Qui dumcoram le-
debemus ei aliqud caritalis impendere," et ei,. in-^ cto 3'acentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc
quantum possumusi ut eripiatur, adjutorium com- venimus, ut. de monasterio Gregofii quosdam fratres
modare. Vade ilaque, et ab hodierna die continuis in mililiam mittamus ; alque alteri prajcipiens, ad-
triginta diebus offerre pro eo sacrificium -stude, ut jurixit-:.Scribe-Marcellum,Valentinianum, g9 Agnel-
nullus omnino p.selermiltatur dies quo pro absolu- lu.m, atque.alios, quorumj eognitionem ego non ha-
" lidne illius salularis hoslia' b non mactetur. > Qui beo-.Quibus expletis addidit, dicens : Scribe et hune
protinus abscessii, ct dictis paruil. Gregorio aulem, ipsum qui nos aspicit. Ex"qua visione Geronlius-cer-
curante,- atque evolutos dies minime numeranle, tus effectus, factb inane, innoluit fratrihus quot et
idem fraterqui defunctusfuerat noete quadamfratrii 3 qui essent ex-eodem monasterio morituri, sequeillos
suo c Copiosoper visionem apparuil. Quem ille cum continuo seculuruhi. Cura die alio proedictifratfes-'
vidisset, inquisivit, dicens : Quid est frater ? Quo- mori cceperunt, atque sub eodem ordihe rsein mor-J
modo es? Cui ipse respondit : Nunc usque male fui, tem secuti sunt qiio fuerant in descriplione nominali,
sed jam modo bene sum, quia hodie communionem ad exlremum vero et ipse ohiil, qui eosdem fratres
recepi. Quodidern Copiosuspergens prolinus in mo- morituros prsevidit.
liasleriofralribusindicavit. Fralres vero sollicitecom-
19. Alius etiam frater in «odem monaslerio Meru-
putaverunt dies, et ipsum diem fuisse invenerunt, lus vehementer lacrymis atque eleemosy-
eo oblatio fuerat cum dicebalur,
quo pro trigesima completa;
nesciret auctore Gre- nis, ex.Gregofii virfvenerabilis doclrina, intentus ;
etCopiosus quid;pro eo.fralres, vero ex qre illius pene nullo lempore ces-
gorio, agerent, et fralres ignorarent quid de eo Co- psalmodia
uno dum sare consueverat, excepto cura aut alimenlum. cor-
piosus vidisset, eodemque tempore agnos-
cit ille oblationem,. illi audiunt somnium, trigesi- pori, aut tnembra dedissel sopori. Huicnocturna,
visione quod ex albis fioribus corona.de;
rriuniquediemcognoscunt; concordanlesimul visione coeloin apparuit
et sacrificio, res aperte claruit, quia frater quem sub caput illius descehdebat, qui hiox molestia.
cum magria securitate animi at-
animadversione sententi_e Gregorius roori permise- " corporis occupatus,
que hilaritate defunetus est. Ad "cujiis sepulcrum,.
rat, per salutarem hostiam a supplicio liberarat (Lib. dum,-
iv" Dial., c. 55). posl anrios quatuordeeim, Petrus, qui ponlifi-
17. S.edquia idem venerabilis Pater quemadmo- calus islius Gregorii tempore monasterioeidemprse-
' dum fratribus terrori tanta de eodem
fuefit, ex parte jam teligi, qua- fuit, sihi sepulturam facere v.pluisset,
liler ejus exemplis iidem profecerint, breviter indi.- sepulcro fratris Merulifragranliasuavitatis emanavit,
candum putavi. Frater quidam in eoderfimonasterio, ac si illic-florum omnium fuissent odoramenta con-
nomine Antonius, beato Gregorio sedulus adhserebat, gesta. Ex qua re manifeste patuit quia veruin fuit
HExcusiplerique,terrerel, atgue qculpaprohiberet. • «In Turon. et Ulic, qui.hic dicitur Copiosus,,ap-
Bollandusnostris Mss. quos sequimur concinit. In- pellatur Speciosus; priusfamen Iegilur Copio.M.,-in.
Reg. et Colb. omittitur alqiie-a culp. prohib. iisdem Codd.
h Ila cumMss. onmihus Bolland., uhi alii Editi ha- d Ita cum omnihus Mss. nnstris Boll. In al. Edit.,.
lient jion offeralur. Porro qui hic dicitur monasterii aclregionempatrim cmlcstis,per contemplationenfper-
pr_eposiius,appellatur o.z&vo'f.o. in Dialogis a Zacha- ' vol.
ri.aGjreecetr.anslalis.Observa hic originem SOmissa- e Editi,' quia Dqminusjuss't miqrare ie. •
rum pro defunctis. f Plerique Excusi, nimc minimerecurdor:•
ii S. GREGORII MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACOMO.LIBER I. 72
quod per nocturnam visionem lanti Patris discipulus i i gorius":Bene, inquit, Deiri, quia de ira sunt eruendi,.
Vidit (Dialog. lib. iv, cap. 47). et ad Christi gratlam convocandi. Rex, ait, illius
20. Aiius quoque in eodem nionaslerio Joannes provincise quomodo nuncupatur? Mercatpr respondit":
dictus est, magnse indolis adolescens, a qui setatem _ElIe vocatur. Et Gregorius alludens ad nomen, dixit:
suam inteliectus ethumilitatis dulcedine, et gravitate Bene, quia rex dicitur a JEUe. Alleluia etenimin
morum, imminente Gregorio, transcendebal. Huie laude Crealoris in partibus illis oportet decantari
..grotanti, alque ad extremum deducto, pernoctur- (Bed.lib. u, c. 1, Hist. Angl.).
nam visionem sub habitu senis bealus apostolus An< 22. Mox itaque accedens ad B.enedietum, aposlo-
dreas apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: licsesedis pontificem, coepit vehementer expetere ut
Surge;.ex hac enirri molestia modo minime morieris, in Brilaniiiara aliquos verbi ministros milteret. Quo
sed paratus esto, quia longum tempus hic faclurus cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quo-
non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, que non dubitavit higerere, dummodo. sibi pontifex
repente sanatus est atque convaluit. Rem quam vi- licentiam commodarel. Quilieetcummagna cuncta-
derat riarravit, seque per bienniumin Deisefvitk), tionetotius cleri^ic populi Gregorium sponte profi-
sicut prsedixi, ultra -setatis suse annos exhibuit: Evo- eisci cupienlem abire permisit, imprecatus ei divirii-
lutis aulem duobus annis, cum quidam frater fuisset ]} ius' prospera rriinislrari.
mortuus, atque in monasterii ejusdem cceineterio a 23. De cujus absentia Romaniplurimiun perturbati,
Gregorio fratribusque sepultus,- cunctis.inde disce- deliberato consilio, trifarie per loca yiae contigua
denlibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et unde poutifex ad beati Petri basilicam profecturus
tremens Gregorio et fratribus indicavit, sollis inven- erat, partiunlur, eumque lurmatim taliter e alloquun^
tus, ab eodem fratre qui sepultus fuerat de sepulcro tur : Petrum offendisli, Romam destruxisli, quia
vocatus est. Quod.mox etiam subsequens finis osten- Gregbrium dimisisti. Quibus sentenliis omnino papa'
dit. Nam post dies decem h correptus febribus, mo- perterritus, misiteontinuonuntios, qui virum Domini
riendo vocantem secutus esl. Verum quia longum est revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus
el nvulla restant quse de hujus viri sanctirhonia certis jam prsedixerat forefuturum.
possunt attestationibus prsedicari, quae etlam ex rela- 21. Jamque trium dieriun itinere f profligato, ad
tione majorum, scriptisve.priorum compererim, his quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo
inserenda decrevi. . singulis quiescenlibus, Gregorius lectitabat. Queia
21. Quadam die, cum advenienlibus nuper nego- locusta superveniens coegit paululum a legendd
'
tiatoribus, multa venalia in foro Rqmanse urbis fuis- quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit
sent proposita,' mullique. ad emendum undique i_Jeum in eodem loco se slare debere. f s Tune ferfcur
confluxissent, contigit et Gregorium virum Deo di- dixisse : Locusta, inquit, dici potest, quasi loco sta. ]
gnissimum prseterire : qui cernens inter alia pueros Statimque comites adhortatns, festinantius ire certa-
corpore candidos, forma pulcherrimos,, vultu 3@ bat; sed prsevenientibus apostolicis nuntiis, licel ma-
venustos, capillorum quoque nilore_perspicuos esse gnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compul-
venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos sus est monasterii curam.
attulisset. Ille respondit : De Britannise insula, cujus 25. Denique cernens Benedictus, venerabilis ponti«
incolarum omnium facies simili candore fulgescit. fex, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscen-
Gregorius dixit: Chrisliani sunt iidem insulani, an dere, violenter eum a quiete monasterii sui abstra-
adhuc paganis- tenentur erroribus implicati? Merca- liens, ecclesiastici ordinis officio sublimavit, levitam»
tor respondit: Non sunt Christiani, sed paganis te- que septimum-ad suum adjutorium consecravit. 31
nentur laqueis irretiti. Tunc Gregorius acriter in- In quo venerabilis levita Gregorlus tanta humilitate
gemiscens:Heii! proh dolor! inquit, quam splendidas viguit, lanta solerfciaministravit, ut in ecclesiasticse
facies princeps [tenebrarum, nunc possidet, tanta- hierarcbise ministerio videretur divinis angelis non
que ° fronlis species vacuam ab interna Dei gratia solum nitore habitus, verum etiam claritate morum
mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vo- j) probabilium quodammodo co_.quafi.
cabulum gentis illius. Mercator respondit : Angli 26. Nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad
voeantur. At ille : Beiie, inquit, Angli, quasi angeli, urbem Constantinopolim a Pelagio praesule destina-
quia et angelicos vultus babent, et tales in ccelis lur, ubi quamvisin lerreno conversarelur palatio, vitse
angelorum decet esse coneives. Iterum ergo interro- ccelestis non intermisit propositum. Secuti namque
gavil quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator sunt eum multi ex suo monasterio fratres, germana
respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et Gre- devincti charitate. Quod divina factum disDensatione
«Mabill., Gussanv. et alii, repugoantibus Mss., froniis speciosi. Utic, frontis specioswgralim.
qui mtatemsuam inlellectu, et humililate, ,et gravitate, d"Andeg. et Utic. Alle; taus etenim Dei Creatoris
docente Gregor. Bolland. Mss. coiisentit, nisi quod oportei illis in parlibus clecantari.
proh imminente habet docente. e Big.,- Alloquuntur: Eia, apostolice, quid fecistit
Mabili. et Guss.,-.m)asMs,carne solutus est. Uter- sanctum Petrum.
que tamen in margine notat leclionem Mss. quod f Bigot. superscribitur, id est expenso.
etiam alibisupraetinfraprsestiterunl. Editio Gussanv. s Quse hac parenthesi clauduntur legunlur in omni-
uoii videtur a Mabill. discrepare. bus Editis, apud Paulum Diaconum et in uno tantuin
- c Andeg., frontispicii gralia. Gemet. ac Big., exMss. noslr-is, Colb. sc.
75 S. £REGORII MAGNIVITA, AUCT. JoANNE DIACONO.LIB.I. 74
conspicitur, ut.eorum videlicet exemplo adorationis _i suse de discipulorum cordibus amoveret.j Cui Grego-
ut inde
placidum littus quasi anehora. funeslringeretur, et rius dixit:-« Mira res est valde quam astruis,
dum causafum ssecularium continuatis verliginibus nobis dubietas surgat unde discipnlorum corda fue-
fluctuaret, ad illorum consbrlium, velut ad tulissimi runt a dubietate sanata. Quid enim deterius dici po-
vera carne dubium
portus a sinum, refugeret. Ac licet illud eum mini- test quam ut lioc nobis de ejus
Eterium a monasterio abstractum a pristinse quoque fial, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni dubie-
quietis vita mucrone suse occupationis exstinxerat, tate sunt reparati. Si enim hocnon habuisse aslrui-
intereos tamenper studiosselectionis alloquiumquo- tur quod ostendit, unde fides discipulorum ejus est
tidianseaspiratio compunciionisanimabat(Berf. lib. n, confirmata, inde nostra destruitur. i Eutycbius ait:
c. 1, flis.or. Angl.). « Corpus palpabile' habuit, quod ostendit; sed post
27. Horum ergo consortio non solum a terrenis est confirmata corda palpantium, omne illud in Domino
munitus incursibus, verum etiam ad vitse coelestis quod palpari potuit in subtililatem est aliquam re-
exercitia magismagisque succensus. Nam ab eisdem dactum.. AdhsecGregoriusrespondit:«Scriptum est:
fratribus enixe"rogatus, maximeque b a Leandro Christus resurgens -a mortuis, jamnon moritur, mors
Hispalensiepiscopo, qui pro causis wisigothorum le- illi ullra non dominabilur (Rom. vi, 9). Si quid ergo
galus eodem tempore Constantinopolim venerat B in ejus corpore post resurrectionem potuit mulari
compulsus est ut librum beatiJob, multis involutum contraveridicam Pauli senlentiam, Dominus fediit
mysteriis, enodaret (Epist. inexpos. B. Job, cap. 1). inmortem post resurreclionem. Quod quis dicere
Neque ille negare potuit opus quod sibi amor frater- vel stultus prsesumat, nisi qui veram carnis ejusre-
nus multis utile imponebat futurum, sed eumdem surrectionem denegaf. . Tunc Eutychius objecit, di-
librum.quomodo juxta litteram intelligendus, quali- . cens: i Cum scriptum sit: Caro et sanguis regnum Dei
ler ad Chrisli et Ecclesisesacramenta referendus, quo possidere non possunt (I Cor. xv, 50), qua ratione
sensu unicuique fideliumsit aptandus, c per trifarias credendum est resurgere veraciter carnem ? . Cui
intelligendi species miranda ratione perdocuit : in Gregorius respondit: . In sacro eloquio aliter caro
qulbustamen ita de virtutibus vitiisquedisseruit, ut dicitur juxta naturam, atque aliler juxta culpam, vel
non solum videatur eadem verbis exponere, sed for- corruptionem. Caro quippe dicitur juxta naluram,
inis quodammodovisibilibusseupalpabilibus demon- sicut scriptum est: Hoc nunc os ex ossibus meis, et
Elrare. Unde non est dubium perfectionemipsarum caro de carne mea (Gen. ii, 23); Et: .Verbum caro
eum consecutumfuisse virtutum, quarum lam efflca- faclum esl, et Itabitavit in nobis(Joan. i, !__.).Caro
citer valuit indieare profectus. vero juxta culpam, sicut scriplum est : Non perma-
28. Prseterea venerabiiis levita Gregorius in eadem n nebit spiritus meus in hominibus istis, eo quod sunt
urbe regia constitutus, nascentem novam hseresim caro (Geues.vi, 5). Et sicut Psalmisla ait: Memora-
Je stalu nostrse resurrectionis cum ipso quo orta est ius est quia caro-sunt : spiritus vadens, et non re-
initio, d juvante gralia calliolicse veritatis, attrivit diens (Psal. LXXVII,59). Unde et diseipulus Paulus
(Li&. xiv Mor.... 72 et seq. Beda lib. l, c. 1, Histor. dicebat: Vos autemin carne non estis, sed in spirilu
Anglic). Siquidem B Eutychius, ejusdem civilalis (Rom. vni, 9); neque enim in carne non erant qui-
tpiscopus, libro de Resurrectione mortuorum con- bus epistolas transmitlebat; sed quia passiones car-
fecto, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurre- nalium desideriorum vicerant, jam liberi per- virtu-
clionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius tem spiritus in carne non erant. Quod ergo Paulus
esse fulurum. Quod Gregorius audiens, et ratione aposlolus dicit: Quia caro et sanguis regnum Dei
veritatis, el exemplo dommicseresurrectionis proba- possiderenmfpqssunt (I Cor. xv, '50), carnem secun-
^it hoc dogma orlhodoxsefidei otonimodo esse con- dum culpam intelligi voluit, non camem secundum
trarium. Calholiea etenim fides habet quod corpus naturam. Unde el mox quia carnem secundum cul-
noslrum in illa immortalitalis gloria sublimatum, pam dicerel, ostendit, subdens : Neque'corruptio
subtile quidem sit per eflectum spiritualis polentise, incorruptelampossidebit, lit illa ergo ccelesti gloria
sedpalpahile per veritatem naturse, juxta exemplum „ caro secundumnaturam erit, sed secundum passionis
doiriinicicorporis, de quo a mortuis resuscilato dicit desideria non erit, quia devicto mortis aeuleo, iu
ipse discipulis: Palpate et videle, quia spiritus carnem seterna incorruptione regriabit. . Quibus auditis, Eu-
et ossanon habet, sicut me videlishabere (Luc. xxiv, lychius consentire se protinus respondit; sed tamen
59). Cumque boc 32 evangelicse veritatis teslimo- adhuc corpus"palpabile resurgere posse denegabat:
uium Gregoriusprotulisset, Eutychius ait: «Idcirco qui etiam in libello quem de resurreclione scripserat,
hoc Dominusfecit, ut dubitationem resurrectionis Pauli quoque teslimonium indideral, dicentis: Tu
a ln omnibus Mss. nostris, portus voluminatiltora- nostri Mabill. et Guss., mendose,
ih Redemptoris.Apud
que refugeret. Quse eliam suis Mss. legil. Mabill. atlribuit, pro atlrivit.
Lectio nostra quse est Edilorum omnium, convenii ?Eodem pene errore laborabat quidam Ilierax
cum epistola sancli Gregorii ad Leandrum,"unde ha.e pseudomonachus. Nimirum, is docebaVItanc carnem
traussumpla.
1 De Leandro consule quse diximus ad epistolam nonresurgere, sed pro eaVite aliam; et hanc in terram
dissolvi, inquit scriptor sancti Epipb., ejusque
Moralibus ^rsemissam. ejusd. Vilscnuni. 27. Hunc repressit Epi-
c Turon., per triginta quinquelibr. seriem; quseiii discipulus,
ad sunt phanius tum miraculo tum doctissima ex sacris Lit-
Bigot, marginem rejecta. teris dissertatione.
^Excusi quique cum Mss. Colb., mvunte " gratia
'
I^TfiOL. LXXV 3
7S g. GREGQRII MAGNJ.VIT..., AUCT. JOANNE DUCONU,.Ll.B. I. 76
quod seminasnon viviftcabilur, msi prtus morialur; et _A. 32. t Pelagius. episcopps dilcclo (ilio.Gregorio ve.
quia non "corpusquodfulurum est seminas, sed nudum, nerabili diacono. Oipnia, quidem quse nccessarisi
granum (I Cor. xy, 56). Hoc nimirum oslendere fe- fuer.iim*,per Honojalum notarium tibi cur,avimusiu-v
stinans, quia caro vel palpabilis, vel ipsa npn erit, dicare: qiiem cum ftatre et coepiscopo Sehastiano
dum sanctus Apostolus de resurrectionis agens gloria^ adJilectiqnem luam diresfmus, ul quia Hlisin par-
non eorpus quod futurum esl seminari dixerit, seq\ tibus ad Ra(vennam usque nunc cum viro glorioso
nudum granum. Sed ad hsec Gregqrius Tespondil: dpmnp, Decio patricio fuit, ipse sua relatione te ex
« Paulus apostolus dicens :,33 Non corpus quod fu- omnibus sludeat, informare ; vel si qua necessaria
turum est seminas, sednudam granum,\\oc insinuat judicaveritis, possit domno imperatori suggerere.
quodvidemus, quia videlicet grannm cum culmo et Quia tanlsecalamilales ac tribulaliones nobis a per-
ioliis nascitur, quod sine culmo et foliis seminajur. fjdia,Langobardorum, illata. sunt, contra suum pro-
.Mle itaque in augmenlo glorise resurrectionis non prium jusjutandum , ut nullus pqssit ad referendum
dixit grano s.eminis deessequod erat, sed adesse sufficere. Prsedietumaulem fratrem Sebastianum quo
quod non eral. Tu autem dum verum corpus resur- modo, susceperimjis, vel in quali.apud nos, le sugge-
gere denegas, nequaquam dicis adesse quod deerat, renle , fuerit cliaritale, ipsius poleris telatione co-
sed deesse quod erat. t 1 gnoscere. Qui etianrgig, promisit nobis necessilates
B
29'. Tunc itaque Gregorius Romanus diaconus et , vel periculaHotius Italise piissimo anmno imperalori
Eut3rchiusConstantinbpolilanus episcopus, hac de re suggerere.. Loquimini ergo et traclate pariter,. quo •
in longam conlentionem perducli, gravissima ccepe- modo nostris possitis celeriter subvenire. periculis :
runl ali invicem a simultalione resilire. Tum pisa quia ita hic coangustata. esl respublica, ul iiisi Deu.
mcmoiia. Tiberius h Coi.slan.inus imperator, secrelq piissimi in corde principis d inspiraverit. ut insilam
uirumque suscipiens, quid inter eos discordiseversa- sibi misericordiam suis famuVislargiatur, Qet supe?
retur agnovit, et uTiusque partis allegatlonem.subti- illa diacoposin , vel unum. magistrum. militum , e_'
liter pensans , eusiidemlibrum qncrn Eiitychius.de unum ducem dignelur concedere, in^omni simus an-'
res.ureciioiie conscripserat suis quoque c allegatio- guslia destituti, quia n.axime partes Romanse omni;
nibus" deslrnens, debberavit ul fiammis cremari de- prsesidiovacuata. videntur, el exarchusnullhm nobis
buisset. A quo videlicet piissimojmperalore ul simuL posse.remedium facere scribit, quippequinec adillas
egressisunl, post longissimsedisputationis conflictum partes custodiendas se testatur posse sufficere. Impe-
pa.iter segrotantes in leclulum deciderunt. ret ergo illi Deus nostris velociter periculis subveni-
•50. Guni ergo Gregorius validissimis febribus se- re, anieqnam nefandissimsegenlis exercitus loea qus_
Bluarel, Eulychius, cum morte confligens, pellera G | adhuc a republiea detinentur, Deo sibi conlrario,
manus suse tenebat coram onmihus, dicens :Confiteor. quod absit, pra.valeant occupare. Presbylerum>aulem
quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam ca-. ad nos, Deo,juvante, retransmittere feslina,quia elin
liiolicoe (idei eonfessionem defun.ctusest; quo mpr- monnslerio tuo, et in opus cui eum pr-3po_uimus,ne-
tuo, guia pene nullus erat qui ejus dicta sequer.etiuy cessarius esse omnino cognoscilur. Data quarlo no-
Gregorius dissimulavil coopta.persequi, ne in favijlas narumf Oc-obrium, indictione leriia (Concil. lom. V,
vidrr.elur-verba jaculari. episl. 5). i
51. Quanla aulem aucloritale mi.nisleri_qm.suiapo-. 55. Huic suo cujus hic papa Pelagius "monasterio
ciisiar.a.us impleverit, quantos reverenlia. apud Au- meminit, Siculus Maximianus, qui poslea Syracusa-
gustos exstiterit, quaiitaque solliciludine afflictse. nus episcopus exstili., codem tempore prsefuit. Qui
l.alis. succurri ssepius feceril, si qu.is plenius nosse.. ad-venerabilem levitam Gwgorium in ejusdem regisa
deskieral, epislokss antecessoris sui papse Peiagii ad u>his palatio pro responsis ecelesiasticis desudan-
eum. super muhrmodis Ecclesise Dei.necessilatibus. tem, visiialionis gratia, cum fraliibus venit (Lib.m,
destinatas, quse haclenus in scrinio sanclse sedis Dialog,. cap. 56); et dum ad inonasterium sibi quq-
aposlolicSesludiosissime conservantur, percurrat, ex qi;e commissum Romam redirel, in mari Adriatico
quarum inulliludine hie unam intersero, (juatenus et J) nimia.tempestate deprehensus,-insesiiroahili ordina
illins minislcrii qualilas., et reliquaruni quqque con- alque inusitato rni.aculo erga sc, cunclosque qui
sefjuentia-cognosealur. Quseita se l.abcl.: secum. aderant omnipolenlis Dei et iram' cognovit et
a. Ita Mss., ubi Edilor.es lpgerunt, simullate. In, coposin. vel diacopidsin, signific.are a.rarium publi.
Mor-alibus,lib. xiv, n. 74.,ubi hsec rrferuntur,, logitur cum. Sic eam-hilellexisse videlur-Pel. Dam., I. vu,
quoque simullalione; necnoni. i, epist. 2, et alilji. cpist. 5 : Qui peculalus crimen incurrit, in diacoposin-
h Comiplein.omnibris fiditis , Constaniinopolita- cogitur inferre quod tutif. Bollan.l. .docet- idem. esso '
nus, ]iro Constaniinus, quod in omnibus tam Aiora- ac discis.ionem a SIKZOTTT.., discindo. Cangio diaco-
lium quam Jo.iiinfs Diac. Mss. exhibetur. Sane lunc posis est moleslia, angnslia, a xoTrita,lasso.- Utrum-
Constantinopolitanus iinperator npn dicebatur,' qui- que fefellit lectip vulgala Editorum, et supe.rilianv
Rotnanb imperio solus prsecJral. Tiberius Auguslus' d':acoposin,cutn.in fere omnibus Mss-.iegatur, et su—
cogiioininabalur, Constfintinus. per iU'i, quasi,, el prmler illa. Itaque censemus, dia-
c'In coposin, vel diacopiosin, commodius intelligi.de sera-
d In Bigql. superscribitur, affirmationibus.
Andegay.; Utic, Bigot. elGemet., impemve- rio et peeunia, pro iabore scilicet miliiati<erogauda,
rit. nimirum a _ia, propler, (l y.oirog,lubor^
0 Vulgati.cum Reg., aliis renitentibus Mss., super '- In Geinel. et Bigot., Ocio.riarum. Gussanv., ai.
. illam didcoposin. Uiic. hahel, super omnia iila dia- - marginem, pro iudiciione 5, nolat indictt'6, quod"
cop. In hoc Codicejil in Bigot. aunotatur vocem dia- nec in Mss. nostris reEerilur.
77 S. GREGORHMAGNIVITA, AUC.T. JOANNE DIACONO.,LIB. I. 78
gratiam. Nam cum in eorum morte venlorum niniie-Jk' rent, ibique se fame et siti deficere formidarent, ad
. talibus luctus elevati scevirent, ex navi clavi perditi, Ecclesisejanuam veniebant, ad bibendum liauriebant-
arbor abscissa est, vela in undis projecla, totumque aquam, quseusque adfenestras excreverat, et tamen;,
vas navis nimiis.quassatum flue.tibus ab, omni fuerat intra ecclesiam c ut aqua nullo modo diffluebat.
suacompage dissolulum. Rimis itaque patentibus, in- Stans autem ante januam, ad ostendendum cunctis-
travit mare, atque usque ad. superiores. labulas impler meritum martyris, et aqua ad adjutorium erat, et-
vit; ita ut non magis navis inter und.as quam undse, aquanon erat ad-occupandum locum. Quodnimirum
jam intra navini, esse viderentur. Tunc in eadem, miraculum Babylonici illius ignis miraculo non dissi-
navi reaidentes, non jam exmorlis vicinia,, sed ex mile poterit sestim.ari,qui lrium<puerorum et vesli--
ipsa ejus pr_.se.nti vi.ione turbali, omnes sibimeti- menta non tetigit, et vin.culaincendit (Dan. m).
psis pacem ded^runt, corpus et sanguinem Redem- 56. Tunc etiani innumerabilis multitudo serpen-
ptoris acceperunt, Deo se singuli commendanles, ut tium cum magn.odracone, iri modum trabis validse'
eorum animas benigne susciperet, quorum corpora per Tiberini fluminis alveum,-in mare descendit; sed
ita pavendse morti tradidissel. Sed omnipotens Deus, suffocalse bestise inter salsos maris turbidissimi flu-
qui epruni mentem mirabiliter terruit, eorum quoque ' <?tussine mora.in litlore decidenml suaque putredine-
Vitamper merituiri Gregorii famuli sui, pro cujus B totum, aerem corruperunt ( Gregor. Tur., l. x liist.
. rpeciali amore veuerant, mirabilius reservavit. Nam c.i). • •
diebus qcto navis eadem usque ad superiores tabulas 57. Secuta est e vestigio clades iiiguinaria, quai"
aquis plena, iter proprium peragens, enatavit. Norio Romanam urbem adeo vehementi pestilentia lania-
autem die a ad Gbolronensis caslri portum deducta vit, ut etiam corporali visu sagiltse ccelitus venire,
cst. Ex qua exierunl omnes incolumes, qui cum prse- et singulos quosque perculere vlderenlur.'Quse in "
dicto Maximiano viro venerabili navigabant. Cumque mense undecimo veniens , prlmum omriium, juxfa
post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejus- illud quod in Ezechiele propheta legilur : A sanctua-
ilem portus profundum navis demersa est, ac si illis rio meo incipite (Eeech. ix, 6), Pelagium papam
gg egredientibus pro pondere sublevalione caruis- pereulit, et sine mora exstinxit. Quo defunclo, ita
set; et quseplena hominibus in pelago aquas porta- in reliquum vulgus dessevit, ut, sublraciis habitatori-'
vefat atque natarat, Maximiano cum fratribus rece- bus, d domos in urbe plurimas vacuas omnino reli-
flenle, aqua sine hominibus in portu nec porlare querit. ''. . < :
-valuit nec natare;ut hinc ouinipotens Deus oslende- 58. Eodem tempore in monaslerio venerabilis le-
ret quia per meritum Gregorii, quem fratresAisi- vitse Gregorii puer inquietus valde, Theodorus no-
laverant, hanc onustam sua manu lenuerat, quae'v. mine, cum-fratre religioso magis necessitate quam
ab hominibus vacua permanere non potuit super voluntale degebat, cui nimium gravis erat si quis el
aquas. pro sui saliile quidquam dicebat. Bona aulem non
. 5L Igitur postquam Romam Gregoiius venerabilis . solum facere, sed etiam audire nbn poterat. Nun-
levita Teversus est, aliquanto interjeclo tempore, quam se ad sanctae conversationis habitum venire,
tanta inundatione Tiberis fluvius alveum suum egres- jurando, irascendo, ac deridendo testabatur : qui ta-
sus est, tantumque excrevit, ut ejus unda super men ejusdem peslilentise clade percussus gg in in- •
muros urbis infiueret, atque in ea regiones maximas guine, est perductus ad mortem. Cumque exlremum
occuparel, et antiquarum - sedium plurima b nioni- spiritum ageret, corivenerunt cum Gregofio fratres,
' menta
dejiceret, ecclesiastica qubque horrea violen- ut egressum illius orando'protegerent.- Jam corpus
ter subverteret, in quibus nonnulla modiorum tritici ejus ab extrema fuerat parte prsemortuuin, in solo
millia pefiere. tantummodo pectore vitalis adhuc ealof anhelahat.
55. Tune siquidem apud Veronensem urbem ilu- Cuncti autem e fratres qui aderarit, tantopro-eo coe-
vius Alhesis, ut idem Gregorius refert (Lib. m perunt enixius orare, quantum-eum jam videbant
Dialog., cap. 19), excrescens, ad beati Zenonis sub celeritate discedere, cum repenle coepit eisdem
martyris alque pontificis ecclesiam venit. Cujus ec- ^ fralribus assistenlibus clamare, alque cum magnis
clesiaedum essent januse apertss, aqua in eam mini- vocibus oraliones eorum"" interrumpere, dicens : « Re-
me intravit. Quse paulisper crescens usque ad fene- cedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui
stras- eeclesia., quse eranl tectis proximse, pervenit; propter vestram' prsesentiam me devorare non po-
sicque stans aqua ecclesisejanuam clausit, ac si illud tesl. Caput meum in suo ore jam absorbuit; date
elementum liquidum m soliditatem parietis-fuisset locum, ut me amplius non cruciet, sed faciat quod
mulatum [A/. immutatum]. Cumque esse.nl mnlti faclurus est. Si ei ad devorandum datus suin,, quare
inlerius inventi, sed aquarurri magnitudine circum- propter vos moras patior? .Tuncfratres cumGregorio
data omni Ecclesia, qua possent egredi non babe- coeperunt ei dicere : «Quid est quod loqueris, frater ?
a Al., Cortonensis. Cortona urbs est anliqua Bru- nibusMss. a nobis reperlum.
tionum, ad-mare Ausonium, nunc Crotona dicta in d Utic, domus in urbe plurimmwcum<omnino re-
Calabrla ulteriore. manerent. . . . . ,
. h Bigol., Colb., Reg. etGemet., mmnia. Ita ouo- e"Abesl j?oh'.s ab Utic, Gemet.,
' Reg., Colb. et
quec apud Paulum Diac. Bigot. .
In editis. si excipias Bolland, deest «., in om-
79 S. GREGORII MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. I. 80
crucis t ille ad lamenta "
signum tibi sanclse imprime. Respondit l
&, poenitenlise convertatur. Pensate ergo
cum magnis elamoribus, dicens : « Volo me signare, qualis ante conspectum districti Judicis pervenit, cui
sed non possum, quia squammis liujus draconispre- non licet flere quod fecit. Et habitatores quidem non
mor. * Cumque hoc fratres audirent, a una cum le- ex parte sublrahunlur, sed pariler corruunt. Domus
vita Dei Gregorio in terram prostrati, cum lacrymis vacuse relinquuntur , filiorum funera parentes aspi-
cceperunl pro ereplione illius vehementius Dominum ciuni, et sui eos ad interitum hseredes prsecedunt.
deprecari. Et ecce subito ccepii seger cum magnis Unusquisque ergo noslrum ad pa.nitenlisc lamenta
vocibus clamare, dicens: « Gralias Deo, ecce draco confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revo-
qui me ad devorandum susceperat fugit, oralionibus cemus ante oculos mentis quidquid errando commi-
vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis simus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus.
niodo inlercedile, quia converli et ssecularem vitam Prseveniamus faciem ejus in confessione (Psal. xciv,
relinquere fimdilus sum paralus. i flomo ergo qui, 2), et, sicut propheta admonet, levemus corda no-
sicul jam diclum est, ab exlrema parte fuerat prae- stra cum manihus ad Deum (Thren. m, 4). Ad Deum
mortuus, Gregorii precibus el morte corporis caruil, quippe corda cum manibus levare, est oralionis no-
et salulem animse acquisivil (Lib. IVDial. cap. 58). strse studium cum merilo bonse operationis erigere.
59. Sed pestilentia supra, modum sseviente, quia g] Dal profecto , dat tremori nostro fiduciam, qui per
Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, Grego- prophelam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut
rium, licet totis viribus renitentem, clerus, senatus cenverlatur et vivat (Ezech. xxxm, 11). Nullus autem
populusque Romanus sibi concorditer pontificem de iniquitatum suarum immanitate desperet. Veter-
delegerunt. Quem ille apicem totis viribus evitare nosas namque Ninivilarum culpas triduana poeniten-
decernens, sese indignum omnino tali honore clami- tia abstersit (Jonm m, 10), et conversus lalro vitse
tabat; videlicet meluens ne mundi gloria, quam prsemia etiam in ipsa sententia suse mortis emeruit
prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis (Luc. xxm). Mutemus igitur corda, et prsesumamus
aliquo modo subrepere potuisset. nos jam pereepisse quod pelimus. Citius ad precem
40. At ubi decretum generalitatis evadere nequi- Judex flectitur, si a pravitale sua petitor conigatur.
vit, consensurum se tandem aliquando simulavil, et Imrainente ergo tantas animadversionis gladio , nos
imperalpri Mauricio, cujus filium ex lavaoro sancto imnortunis precibus insistamus. Ea namque quse
susceperat, latenter litteras destinavit, adjurans, et ingrata esse hominibus solet importunitas, c Judici
mulla prece deposcens, ne unquam assensum popu- veritatis placet,-quia pius ac misericors Deus vult a
lis prseberet ut se hujus honoris gloria sublimaret. se precibus veniam exigi, quia quanlum meremur
Sed prsefectus urbis, h Germanus nomine, ejus nun- Q non vult irasci. Hinc etenim per Psalmislam dixit:
tium anticipavit, comprehensumque ac, dirupiis epi- Invoca me in die tribulationis lum; eripiam te, el
stolis, consensum quem populus feceral imperatori magnificabis me (Psal. xxix, 15). Ip_e ergo sibi te-
direxit. At ille gralias agens Deo pro amicitia diaco- stis est quia invocantibus misereri desideral, qui
ni, eo quod locum deferendi ei honoris, ut cupierat, admonet ut invocelur. Proinde, fratres charissimi, .
reperisset, data prseceptione ipsum ordinari prse- conlrito corde, et correclis operibus crastina die,
cepit. [ primo diluculo, ad sepliformem d litaniam, juxta di-
' 41. Interim dum ab urbe
regia imperatorius prse- stributionem inferius designatam, devota cum lacry-
slolaretur assensus, et lues ipsa populum vehemen- mis mente veniamus. Nullus vestrum ad terrena
tius devastaret, venerabilis levita Gregorius verbum opera in agros exeat; nullus quodlibet negotium age-
ad plebem exorsus est, dicens: « Oportet, fralres re prsesumat, quatenus ad sanclse genilricis Dei
cliarissimi, ut flagella Dei, quse metuere ventura de- ecclesiam eonvenientes, qui simul omnes peccavi-
saltem prsesentia et experta timeamus. Con- mus, simul omnes mala quse fecimus deploremus, ut
' buimus, nobis adilum
versionis dolor aperiat, et cordis nostri districtus Judex dum culpas nostras nos punisse'
duriliam ipsa jam quam palimur poena dissolvat. Ut considerat, ipse a senlenlia proposilse damnationis
enim propheta leste prsediclum est: gf Pervenit j) parcat. ( Exstat hmcoratio post homil.)
gladius usque ad animam (Jerem. iv, 10). Ecce et- i&. i Lilania clericorum exeat ab ecclesia sancti
enimcuncta plebs ccelesiisirse mucrone percutitur, et Joannis Baplistse; litania virorum ab ecclesia sancti
repentina singuli csede vastanlur; nec languor mor- marlyris Marcelli; litania monachorum ab ecclesia
tem prsevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors sanctorum martyrum Joannis et Pauli; litania ancil-
ipsa prsecurrit. Percussus quisque ante rapitur quam larum Dei ab ecclesia beatorum maiiyrum Cosma.et
a Sanctus Gregorius bujus historiae meminit, tum bilur a Gregorio Turon., lib. x, cap. 1. Forlesup-
in bomil. 58 super Evang., tum libr. quarto Dialog., plicaliones illse non semel habilse sunt, ut censet
cap.. 57, dissimulata nihilominus sua prsesentia, mo- Baron., ad ann. 590, n. 12. De his ita narral Paul.
destise forte gralia. Diac, de Geslis Langob., lib. m : In primo elioro
h Utrum frater. esset Gregorii, disquisivimus in fuit omnis clerus; in secundo, omnes abbates cum mor
ejusdem Vita, Hb. i, cum 1, n. 5. nacltis suis; in terlio, omnes abbutissw cum congrega-
<=Reg., Golb., T.uron., Gemel., Ulic, Biget., tionibussuis; in quarlo, omnes infanies; iti quinlo,
judicio. omnes laici; in sexto, universmvidum; in septimo, «m»
d In Mss., lelaniam; efsic semper deinceps. Ha- nes mulieres conjugalw.
rimi litaniarum et processionum ordo aliter descri-
81 S, GREGORH MAGNIVITA, AOCT. JOANNE DIACONO.LIB. T. 8__
Damiani; litania feminarum conjugatarum ab eccle- A in Romanaaurbis necessitate concurrite, qttia hosti-
sia beati primi martyris Stephani; litania viduarum libus gladiis foris sine cessatione confodimur, sed se-
ab eeclesia marlyris Vitalis; litania pauperum et in- ditione militum interno periculo gravius urgemur. »
fantium ab ecclesia beataeCsecilisemartyils. iffiregor. (Lib. i, ep. 5.)
Tur. lib. x Eist., c. 1.) 46.1tem Gregorius Joanni patriarehse Constanti-
45. Igilur dum magna multitudo a omnis setatis, nopolitano : «Si charitatis virtus in proximi dilectione
sexus gg atque professionis,juxta.prseeeplionem le- cbnsistit, si sic diligere proximos sicut nos jubemur,
vitse Gregprii, die constituta, .Dominumrogatura ve- quid est quod me bealitudo vestra non ita ut se di-
nisset, in lantum Iues ipsa judicio divino dessevit, ut ligit? Quo enim ardore, quostudio episcopatus pon-
intra unius horse spatium, dum voces plebs ad Domi- dera fugere volueritis scio, et lamen hsec eadem epi-
num supplicalionis emitterel, octoginta bomines ad scopalus pondera rie mihi debereni imponi non reslU •
terram eorruenles spiritum exhalarent. Sed nequa- tistis. Conslal ergo quia non me sicut vos diligitis,
quam destitit facundissimusrhetor populp prsedicare» quia ilfa me voluistis 38 onera suscipere quse vobis
ne al) oralione cessarent, donec mlseratione divina imponi noluistis. Sed quia vetuslam navim, vehe-
pestis ipsa quiesceret. "menterque confractam indignus ego infirmusque su-
44. Enimvero, cum adhucfuturus antistes putaret g scepi; undique enini fluclus intrant, et quotidiana ac
se principem a consensu consecrationis suse penitus valida lempestate quassataeputridse naufragium la-
avertisse, cognovit landem suas lilteras a Germano bulse sonant, per omnipotentem Dominum rogo ut in
pra.fecto urhis interceptas fuisse. Cujus rei gralia hoc mihi periculo orationis tuse manum porrigas,
iniperiale responsum, quod videlicet voluntati suse" quia tanto enixiiis potestis exorare, quanto et a con-
.contrarium b rebatur, pr_eveiiiens,quia palam egredi fusione tribulationum quas in hac terra patimur lon-
portas civilatis non poterat, a negotiatoribus expo- gius statis. . (Lib. I, ep. 4.)
nendum se, dissimulatq, ut fertur, habilu, callidus 47. Item Gregorius Tbeoctista. sorori imperatoris :
Impetravit, silvarum saltus expetiit, cavernarum la- « Mens mea veslrse veneraliohi quanta •devoliorie
tibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa substernitur explereverbis-nequeo; nec tamen me
sollicitudinequsereretur, c indicio columnse fulgidse, prodere laboro, quia et me tacente, in veslro corde
super se jugiler a coelo dependentis, agnoscitur, ca- legitis quid de mea devotione sentiatis. Miror autem
pitur, trabitur, et apud beati Pelri apostolorum prin- quodin me collatas dudurh continentias vestras ex
cipis templum summus pontifex d corisecratur. liac moderna pasloralis oflicii conlinentia distraxi-
45. Verum, quia sunt nonnulli Langobardorura stis, in qua sub colore episcopatus ad sseculum sum '
e perfidi, qui Gregorium appetisse .magis pontilicium | reductus, in qua tantis teprse curis inservio, quantis
Q
autument quam fugisse, operse pretium reor pauca me in vila laica nequaquam deservisse reminiscor.
flemultis inserere, quibus eum, in quantum sine per- s Alta enim quietis mese gaudia perdidi, et intus cor-
tinacisevitio potuit, noluisse pontificium, imo quasi.. ruens, ascendisse exterius videbr, unde me a Con-
pondus Importabile penitus cavere voluisse, luce cla- ditoris mei facie longe expulsum deploro. Conabar
rius manifeslem. Ait enim pene in ipso consecratio- namque quotidie extra mundum, extra carnem fieri, *
nis suse principio, in epistola Paulo scholastico : ciancta phantasmata h eorporis ab oculis mentis abi-
« Quidquid mihi ex honore sacerdotalis officii gere, et superna gaudia incorporaliter videre, et non
extranei arrident, non valde penso : de vobis autem solum vocibus, sed tolis medullis cordis ' ad Dei
mihi hac in re arridentibus, non minimum doleo, qui speciem anhelans, dicebam : Tibi dixit cor meumi
desiderium meum plenissime scitis, ettamen profe- Qumsivivultumluum, vultum tunm, Domine, requi-
cissemecredilis. Summus enim mihi profectus fue- ram (Psal. xxvi, 8). Nihil autem inhoc mundo appe- -
rat, si potuissem implere quod volui, si voluntatem tens, nihil pertimescens, videbar mihi in quodani.
meam, quam dudum cognitam habetis, perficere rerum vertice stare, ita ut in me pene implelum cre-
oplatse quietis perceptione valuissem. At quia hono - derem quod, pollicente Domino,"ex propheta didicis-
ris nunc hujus vinculis in civitate teneof Romana j) ] sem : Suslollam te super^altiludinesterrw (lsai. LVIH,
religatus, habeo aliquid quod etiam vestrse glorias 14). Super altitudines etenimterrsesustollitur, qui et
exsultem, quia viro f excellentissimo domno Leone ipsa quse alta et gloriosa prsesenlis videntur sseculi,
exconsule venienle, vos in Sicilia remanere non su- per mentis despectum calcat. Sed repente a rerum
spicof; et cum ipse quoque tuo honore religatus veftice tentationis hujus turbine impulsus, ad limores
Romaeretineri coeperis, quid moeroris, quid amari- pavoresque corrui, quia et si mihi nihil timeo, eis
tudinis ego patiar, agnosces. Veniente autem viro" tamen qui mihi commissi suntmultum formido. Un-
magnifico domno Maurentio Chartulario, ei, quseso, dique causarum fluclibus qualiqr, ac tempeslatibus
a In Mss.Reg.",Norm., seilicet Gemet., Utic, Bigot., e Utic. et Colb., perfidim, quam Iectionem sequi-
communismlaiis. tur Gussanv. In caeleris tamen Mss. et Edilis, perftdi.
b lidem Codd., ferebalur. Colb., querebatur. Alii, f Colb., Reg. et Norm., quibus consentiunt Bol-
videbatur. land. et Gilot., eminenlissimo.
c Hujus indicii mentionem faeit Gregor., lib. i, s Andegav.-et Bigpt., altera. Reg., interna.
epist. 20, et in lib. olim 6, epist. 4, nunc 7. h Ulic, corpomm.
d Ejus ordinatio in labulis eecles. assignatur tertio 1 Utic," ad-Dei faciem; quod eliamin Mss. cpisio-
jionas Septeinbris. larutn legitur. '
' "
% S.'GREGORli MAGNI-VITA, A-UCT.JGANNE 'DIACONO,LIB. I. $i
"deprimor, ita ut rectedicam : Veni in altitudinem j_ipse4 sit polensJJob. xxxvi, 5). Elper Salomonem
mdi'is, et tempesids demersit me (Psal. 'LXVIII,5). dicitur : Et intelligensgubemaculapossidebit (Prov. %
Redire post causas ad 'cor desidero; sed 'vanis ab eo 5).Sed mihl haec difticilia sunt, quia et valde one-
cogitalionum tumultibus exclusus, redirenon pos- rosa; et quod mens voluntarie non reCipit, congrue
sum. Etiiocergo mihiiongefactum est, quoli intra - non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator
jneest, ita ut bbedire nequeam prophelicse voci, qua fieri simiam leonem jussit. Et quidem pro jussione
'dicitur : Redite, prmvaricatores, ad cor (IsaL,XLVI, Illius voeari ieo potest, •fieriaulem leo non potest.
"8).Sed, stultis 'pressus cogitationibus, solummodo Unde necesse est n't 'omnes culpas ac negligenlias
exclainare compellor : Cor meum dereliquit me meas non mihi, sed suse piela.i rieputet, qui virtutis
" (Psdl. xxxix, 15). 'Contemplativa. vilse pulchritudi- "ministerium infirmo commisit. » (Lib. i, ep. 5).
"dinem veiut Raclielem dilexi sterilem, sed videntem 48. c_Ifem Gregorius -Nafsse patricio : «J)um A
ac prilchram; quse etsi per quielem suam minus ge- contemplationis -dulcedinemalte descripsislis, ruina.
"nerat, lucein tamen subtilius videt. Sed quo judicio, mess mihi gemitum renovaslis, quta audivi quid intus
riescio,' Lia mihiin nocte conjuncta est, acliva vide- perdidi, dum foris adculmen regiininis iinmerilus
licet vita fecunda, sed Iippa, minus videns, quamvis ascendi. Tanto autem me percussum moerore cogno-
'ampfius'pariens.Sedere ad "pedesDominicum Maria %Jscite, ut vix loqui sufficiam; oculos enim mentis mese
"festinavi, verba oris ejus percipere'; et eece cum \doloris tenebrae 'obsident, trisle est quidquid aspici-
'Martha compellor in extefiqribus ministrare, atque Vur; qiiidquid delectabile creditur, cordi meo lamen-
'
•ergamu-tasatagere. Expulsa me, a ut eredidi, le- tabile apparet. Penso eriim, ab alto <fuietis mese
"gione dseriionum, volui oblivisei quos iiovi, et ad -culmine corruens, ad quam dejeetum exteribris pro-
Salvaloris pedes quiescere; et ecce mihi ndlenti atque vectus culmen asceudi, et pro culpis meis in occupa-
compulso dicitur : Reveftere in -_|Q domum tuam, et lionis exsllium a facie dominantis missus, «^iuasi
annunlia quania tibi fecerit Dominus (Marc. v, 19). destructse Judsese vocibus cum prophela dico : <_«i
Sefl qiiis inter tot terrenas curas valeat Dei miracula consolabatur me, longe recessit a me (Thren. i; 16).
^rsedicare, cum *jam mibi diflicile sit saltem reco- Quod vero, causseet nominis similitudinem faciendo
iere? Pressus namque a in hoc honore tumultu sse- per Scripturam,-clausulas declamalionesque formalis,
cularium negotiorum, ex eis me esse video de qui- xerle, frater charissime, siniiam leonem vocas. Quoil
Ims scriptum est : Dejecisti eos, dum allevarentur eo modo vos agere conspicimus, quo scabiosos ssepe
(Psal. LXXII,1S). TCequeeriimdixit: dejecisti eos calulos, pardos, yel tigres voeamus. Ego enim, bone
postquani allevati sunt., sed dum allevarentur, quia vhvquasi tifios perdidi, quia per terrenas curas
•pravi quique 'duin, b temporali bonore suffulti, foris,. Tecta opefa amisi. Nelite ergo mevocare -Noemi
videntur sufgere, intus cadunt. -Allevatio crgo ipsa (Ruth. 1,20)^ f id est pulchram, _%-_{ sedwcateme
"ruinaest, quia dum .g.oria falsa subnixi sunt, a vera Maria, quia <amariludine plenus sum. . (Lib. i,
"gloria vaCuantur.- Hinc ilerum dicitur : Deficientes ep. 6).
ut fumus deficient (Psal. xxxvi, ^O)'. Fumus quippe 49. Item Gregorius Anastasio Bpatriarcbse Antio-
ascendendo deficit, 'et sese dilatando 'evanescit. Sic •cheno : « Scripta veslrse beatitudinis; nt fessus
"videlicetfit, cuui peccatoris vitam praesens felicitas requiem, salutem seger, fontem siliens, Tiinbram
comitatur, quia unde pstenditur -ut altus sit, inde jsestuansb inveni. Neque eriim illa verba perlinguam
'agitur rit non sit. Hinc rursum scriptum <est~,Deits 'earnis videbanlur expressa, quia sic spiritalem erga
meus, poneiUosul roiam (Psdl. I,XXXII,14). Rota kneamorem suum quem gestabat aperuit, ac si rnens
'quippe ex posteriori parte attollitur, et in anleriori- per semetipsam loqueretur. Sed durum valde fuit
"bus Gadit. Posteriora autem nobis sunl bona prtesen- quod seculum est, quia amor vester lerrena me
tis muhdi quae relinquimus; anteriora vero sunt portare onera prsecepit. et quem prius spiritualiter
jeterna et permanentia, ad quaeyocamur, Paulo at- . diligebatisj post ut ajstimo, tempuraliler amarites,
lestante, qui ait: Qum retro sunt oblilus, m ea qum . usque ad lerram ine, superposito onere, depressistis,
sunlpriora extendens me (Philip. m,15). Peccalor ** ita ul omnem mentis rectitudinem funditus perdens,
ergo cuminprsesentivita profecerit, ut rota ponitur, contemplationisque aciem amitteus, non per prophe-
quia in ahlerioribus corruens, ex posterioribus ele- tise spirilum, sed per experimentum dicam : Incur-
vatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam vatussum, elhumiliatatussumusquequaque(Psal. cxvm,
reliquit, ab illa cadit quaepost banc venit. Et qui- 107). Tanta quippe me occupationum onera depri-
' dem multi sunt
qui sic exteriores provectus regere munt, ul ad superna animus nullalenus erigatur.
"sciunt, ut per eos nequaquam interius corruant. Multis caiisarumfluctibusquatior; et post illa quielis
' Unde
scriptum esl: Deus potentes non abjicit, cum et otia, tumultuos8evit.selempeslatibus alfligor, ita ut
a Colb., Bigot. et Gemel., in hoc onere. • vidum.
h AL, smculari. f Iidem, id est, pulchrum, reluctanlibus aliis
c In Mss. Norrri. tam epistolarum, quani Joann. Excusis, el Mss., tum Joann.Diac.-, lum epislolarum.
, Diac. legitur IVars-S,non_Versi,ul in Ediliset in Reg. B Turon., Expatriarchw: De eo ssepe in epistolis
et Andeg. Cod. De eo Simocatta, lib. v, cap. 3 et 5. egimus.
"•Bigol., Geinet., Reg.,ac nonnulli Mss., coniein- h Edit. Vatic etGussanv., accepi. Et paalo post,
plationis dlta describilis renovatis. specialempro. spiritalem amorem, quod exbiberit alii
e Corruptissime Edit. Vatic et Guss.,guasi deslitutm Excusi, consentientibus Mss.
85- ". S. GBEGOMim^NiW-T-A, -ATOT- JOAINE iMKiONO. 4I©.-'I. ' 8§
recfe dicam : Veni in attitudinem maris, el lempesl.asJ_i lergo iempesias insequitur z interque -ha.c -omn"a
demersit me (Psal. LXVHI,'6). Periclilaiili igitur mihi lurbatus, cogor modo in d ipsam clavum 'adversUa-
orationis vestra. nianum tenditevos, qui in yirtutum teiri diriger.e-. -fiodo curvato navis lalerc, minas flu-
littore stalis. Quod vero me os Domini, quod lucer- ctuum ex obliquo declinare. Ingemisco, qnia sentio
"
nam dicilis, quod. loquerido mullis -prodesse,' •mul- quod, negligenle \ me.'erescit seritina vitiornm, et
tisque posse lucere perhibetis, scstimationem -mihi • -lempestate fortiter obviante, jamjamque puiridae
meam fateor-in-dubietatemmaximam ^perduxistis. naufragium tabula. sonant. Flens reminiscor -quod
Considero namque qui sum, <el.nihil -inme exliujus perBidi iriese placidiim li.tur-quieli-. -et "tTispiramio
bbrii slgno depfeliendo. "Considefb aifteni 'qiii eslis,- leffamconspicioi qiiani iairieii pewim venlis aaver-
etvos mentiriiposse-lonarbitror.i-uni ^ergo eredere •santibustenere:non '.possiim-. 'Si !erg6 'm'e,'ffater "chii-
vc-0'qnoddici(is, cohtradicit inihi Infifmitas rheY; rissime, "diiigis.,'tu8_iriilii Watiotiis "ih liis iluctibus
«-eum disputarevoloqtiod in _audemea;dicituf, con- :manum -tende, -ut quo .abofaritem 'riie adjuvas, !ex '
tradicitmihi saWclilasvestfa, "Sed,'.quo_s"o, vifsahcle, , 'ipsa Vice mercedisiri tuisqubqueiafjbiibris ya.eiitlbr
nobis aliquid^de.-hoccer-lamine-taostro?cohYenia.,,~ui -existas. •. •(IAb. i, l'ep.5i._
et-sl nori.quoafllcitisita est, 'sit ila 'quia dicftis. i 55, Sed 'quia 'G>fegorium"riontsoluiri'fleciinafe vb-
' luisse, quhi -etiam chm magno angore-animi «timriium '
.-,
(Lib. &p. 7.) . -5'
"SO.llem.GTegbfn-S Ahdfese 'i.lustri. '<'Gibinpbl-eris "sacerdoliuin susdepisse"satis,'u'tpjiiiiof,'pf'bbbliimSs't,
Dens -dulcissimo<cordivestr-ojndicet quia >etabseriS >qua idiscrelione id -fecer-it,•videlur -breviter indicaii-
corpbre, aeharitatevesifa ahimoribnfeeessi. Boria dum, nescilicettaritusSir,autpefllria'cia_,.'aiit.j)_isil-
enim vestra, -etiam si volb, oblivisei <nonvaleo. -Hoc ianimitatis vitio saltem levitef suceubiiisse putetiir.
auiem ''qubd riie-ad'episcbpat.us ordinem ,c6gri6seilis -51. Ait enim inepistola AiiSsWsib**'Cbririthiofum
i pefvehisse-, sifflediiigi.is, piangite, -quiatanta- bic episcopo. . judicia Dei quaniosuntinvestigabilia,
1 hujus 'riiunai bccupationes" surit, iit per '"epi_copai_is tarito debentesseiiuirianisserisibifs iri'e-rierid_.": "uVquia
\ordlnem "pehe ab amore t>ei me videam -essesepara- ea T-atiomortalis 'coiriprehendere nori valet, -his-sene-
tum, :quod incessanler defleb _ "atque ht pro ihie Do- cesSe esl humiii"c6r'dis'cefvic"e'sub"siefri'at,quatenus
nilnum exoretis, "rogb. . (Lib„'_,ep. 50.) •quo eaih -regeritis voluntas 'duxeiit,, illic bbedfentis
5i. liem Uregorius -Soarinlexcorisuli et quaistbfi meiitisgfessibTis jiroseqiialur. !Ego'auiferircoifsidera^a
aiqiie patflcio': « Boria yestfse excelleritiseexpertus; infirmitatem meam ad apostolica- sedis culmen mon
"anlo erga vos amore constringor, ut vestra memo- posse pertingere , onus hoc malui declinare, ne in
rla de meo peclore -aiVolefinulMetius 'possit. Sed psfstbraii fe'glmi"n*eimpafis admihislfatibriis -acfirfna
contra amorem*bin6n<rnodieecoritristbr-, 'qtria'qule'-"iG succujiibefe'!!!.' Sed 'quia corilTaire rioh 'est 'Doriiihi
lem fhe qu3.re're 'cogriovistiss et -ad -iriquietudlfiem' dispbnentis arbltfio, Wedieritef seeuiiis -sum "quod
perduxistis. "Vobis quidein omrilpoTens-©eris. -qiiia riiiseric6fs"dem*eregenlis marius voluitopefari. Naift
hocbono animo feeistis-3ona a.terna refribuar; sed fratefnitati vestfae, "et si "pra.sens'i\p'h eVeriiret oeca-
me a tanto loci bujus perieulo*, qua.iref voteefil-, siO",necessteio fuerat indicaridurri quod, licet infli-
absolvat, quiasicut peccata torieamerebanluf, rion gnuisi, "ineapostolicse sedi Domirius"pfseesse'digriatiis
- ". '
Itomanorum, sed Langobardoruin 'episcopus factus est. •.'(!•..". k,'ep. 27).
"
snm, quorum synthichiae«pathsesunt',et =gfartiaposha. • itferii de 'eadem 'fe f 'Piillippb 'cbin.fi'excubilbriirir.
Ecce ubinie vestra patroeinia pefduxerunt. Gefnd ' Tn qusinfum bonio discut6re et iriv"e5ligare!judicia
quolidie oecup"ationibus_|||:pressus-, el respirafeiion' supefna fion^siifficit,Iri tahtuhVsub^i's'dcbet'cefvice'iri
valeo. Sed vos -qtiiadhue valetis-, mundi hujus~occu- cofdisihflectefe, ut quiaid quod sibi 'ifibuituf 'iji_&
pationes fugite, quia quarilo in eo quisque profecerit; judicio!disponatur Igriorat,fiec:a'd'appe'teridiim*locu'rii
tanto ut video, ab amore -Dei amplius decreseit. » pfocax inslstefe, nec ad 's 'repellebdum coiituiiiks
- -52. Gregorius Leandro - c Hispalensi episcopo. debetiiiveriifi. Unde;43 indigniis ego'ad"siiscipieriBa
e Respondere epistolis vestris lota interitione vOluis- episcopatus bnefa, iu_slorii!6rririipotent'isD6i v&stfbb-
sern, jiisipastoralis cura.ita meiabor attereret, nt D que volunlati me subdid"r, 'cui me'pr_3esseiafgttafe
mihimagisflerelibeal quamaliquiddicere.QuodvesJra. . magis gratise quam judicii oestimalione voluistis. Po-
quoque reverentia in dpso litlerarum mearuin textu tens est enim ©eus, -propter qtiem ine indigriuiii dili-
vigilanler inlelligit, quando ei negligenter loquor, gitis, lianc voblsiri pefpetuum recbriipensafe riier6'e*-
quem vehenieriter -diligo".Tantis quippe in hoc loco deni; ut ^riitiam \l\ quam indignis tamiilis ejuS
. hujus mundi 'fluctibus qualior, utTetustam _ac pu- impendiils,'apudetimiriultiplicliis invferiirevaieatis. *.
trescenlem navim, quam regendam occulta Dei (Liv:T,%p. :52:) ' ' '
"
-dispensatione-suscepi, ad portum uirigef e millaterius Afegolric a "deflofationis opere paululuriii'espif6,
possim. Nunc ex adverso fluctus irruunt-, nune ex ut qu8e-specialiter'de"p0ritificio-dicerida'su'rit,inijb'e1i6
latere cumuli spumosi maris intumescunt, iiunc a a'lio"su'fffagantejDbinin6referantuf. ' ' ""
a Vulgali, cum discuiere, obstantibus Mss. Obser- Gussanv.,
ubilegitur-: inipsum elavum adversilatem
vandum est in Utic. epistolavum contoxtus longiofes dirigere, niodb 'cufvala navi impelum fluctuum iaters
proferri, quam in aiiis Codi<il)us. - minas ex
fluctuum obliquodeclinare. '.
- b.Gussanv:, 6
' -c Utic et vitiose, constringor. f'
Colb. elJSorm., toriiiili.archiepiscopo.
Bigot., Itnpahieiisi: Turon. "etReg.., Pliilippico. . .
d Corruptissimus est hic lbctein -Edit. Vatic. 'et' £ Ande.:.. •resistendum.
S7 S. GREGORIIMAGNIVITA, AUCT. 30ANNE DIACONO.LIB.IL 88

LIBER SECUNDUS.

Quo exponitur qualiter sanctus Gregorius in pontifieatu vixerit.

ARGmmKTUM. — 1. GregoriusservumservorumDei se scribens,medioeribnsvestimentisamicitur.—2. Fidei sua. irre-


prehensibile symbolum diclat.— 5. Patriarchalibusthronissuamsynodicamdirigit.—4. Quinqueconcihase venergri-
fatetur. — S. Collecta'synodo,pravas consuetudinesdamnat.— 6. Anliplionariumcentonizans,cantorumconstituit
scholam.— 7. CurOccidentalesdulcedinemcanlilena. corrumpant.— 8. Per JoannemKomanumcantoremcorrecti
sunt. — 9. Carolusrex dissonanliacantus offensus,duos clericorumsuorum crudiendosRoma.dimisit.— 10.Idem
dissonantiacanlus offensus,duosRomanoscaulores ab Adrianorursus percepil. —11. Gregorius,pulsislaicis,fami-
liares sibi clericos elegit. — 12. TalemEcclesiamRomanamexhibuit,qualisprimo sub aposiolisfuit. — 13. Quanta
et qualiatuncRoma_studiareflorebanl.—14. Quodnondivites, sed sapienles ad consiliumconvocabat.— 15. Quam-
obrem laici primo ca-perint tonsurari.— 16.Laicosnon ad ecclesiasticumofficiumadmiltit,sed tantuniad monaehi-
cumbabitum.— 17. CpdicemGelasianumcoarctat.— 18. Slationes a consliluens,tractatusEvangeliorumdeclamat.—
19.Cumverbi pabulopauperibus alimenla minislfat.— 20. Consuetudinesnovasinducit.— 21. Murmuranlibuspro
eisdembumilitersatisfacit.—22. Pro hospiteDominumrecipit. — 23.Duodeciminvilalis,tertium decimumangelum
sibi deputalumdivinitusrecognoscit.— 24. Quater in anno distribuendumper polyplycbumcensel. —,23.Anreoset
peregrinavestimentalargitur. — 26. Calendatimdiversasspecies erogat.— 27. TribusmiliibusancillisDei octoginta
libras annualiterprsestat.— 28. Diatimper veredarioscoactastipendiadestinat.— 29.Pro pauperemorluovehemen-
tissime Iamentatur.— 30. Quot et qualiumremunerandorumnominain scrinioteneantur.— 31. Arianorumbasilicam
, in-SuburraDominodedicat,— 32. Quot et qualia mirscuta ibidivinitussint ostensa.— 33. Pro eonvertendisAnglis
" Saxonibus Augustinumcum.aliismiltit. — 34. Sine— profecturedire volentes ad proficiscendum horlatur._—35. Pra.-.
dicantesmiraculafaciunt,mullosqueconvertunt. 36..Augustinusepiseopusconsecratus postulatadjutores. — 37. Ei
. GregoriusPallium, etdiversa necessaria,simulquenonnulla responsa transmiltit.—38. De consanguinitalibus per-
cunctatus, ponlt J>pacificerationem.—59. Quantaet qualia de conversioneSaxonum,signisquediscipulorumsuorum
; Gregorius pr_3Conetur. — 40. Augustinummonet, ne pro miraculistumeat. — 41. Panis fruslum in carnem, carnis
. rursus in panisprimordiareformavit.— 42.' Pannum.pupugit,et sanguiseffluxit.— 43. Maleficos c-.citatemultavit.—
44. Qualiterintelligi debet, GregoriumTrajani animani —
,de inferni cruciatibusliberasse. 45.Monachum sub excom-
inunicalionedefunctummirabilitersolvit.—46. Paganospueros comparat,ut Christianos efficiat.—47.Pro paganis ru-
sticis, episcopiscomminatur. — 48.Juda_osc conversosa pensionibusIevigat. — 49. Baptizandisvestimentalargitur. -

,—50. PuerisArianorumsubveniripradicat. 31. Singulisdlaconiisvel xenodochiisrectoresconslituit.— S2.Jero-
solymisxenodochiumconslituens,d et ibi—et inDni monteSina monachisannualia slipendiaassigna.it.— S3. Singulis
patrimoniissingulos rectores constituit. 34. persona»duo ministeria nullomodocommittendadefinit.— 5S.
Eleemosynaslocalilerac personaliter —
ordinat. 36. Quodomni petenli se voluntarietribuit. — 57. Quodetiamnon
petenti necessariaministravit.— 38.Liberalitatis
— £ ejus innocentia comprobatur.— 39.Pro faciendis eleemosynisfru-
menta comparatqninquagintalibrisauri. 60. Qualede eo-somnium Eremitacognoverit.

_g,gl. Age jam nunc,quoniam athletoe Christi Gre-, __personas, unam substanliam : Patrem ingenitum, Fi-
gorii, viriliter in gymnasio sanctse ipsius-Ecclesisede- lium genitum, Spiritum vero sanctum, nec genitum,
sudantis, praelato libello, torosa membra descripta nee ingenifum, sed coaeternum, de Patre et Filio
sunt, qualiter in pala_straquoque conflixerit, aspi- procedentem. Confiteor unigenitum Filium consub-
rante Domino, proferatur. Si quidem mox ut sum- stantialem, et sine tempore natum de Patre, omnium
mum pontiflcium felicissimaeRomanse.urbis, Christo visibilium et invisibilium Conditorem, lumen ex lu-
morlalihusx;onsulente, sortilus est, superstitiosum mine, Deum verum de Deo vero, splendorem gloria.,
Universalis vocabulum, quodJoannes Gonstantmopo- figuram substantia.; qui manens Verbum aute sae-
litanus episcopus insolenter sibi tunc temporis usur- cula, perfectus hoiuo creatus est juxta finem sajcu-
pabat, more antecessorum suorum pontilicum, sub lorum, eonceptus et natus ex Spiritusancto et de Ma-
districlissima. interminationis sententia refutavit, et riavirgine, quinaturam nostramsuscepitabsque pec-
primus omnium se in prineipio epistolarum suarum cato; et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus
servum servorum Dei scribi salis bumiliter deiinivit, tertia die resurrexit a inortuis; die autem quadrage-
cunctisque suis successoribus documenlum suoehumi- simo ascenditin coelum, et sedet ad dexteram Patris.
Utalis lam in hoc quam in mediocribus poniificali- Unde venturus est judicare vivos et mortuos, positu-
bus indumentis-, quod videlicet haclenus in san- B rus ante oculos omuium omnia occulta singulorum,
cta Romana Ecclesia conservatur, h_3reditarium re- daturus sanctis perpetua pr__miaregni coelestis, ini-
liquit. quis autem supplicia ignis a.terni, innovaturus saecu-
2. Denique f in specula sancta3universalis Eccle- lum per ignem in carnis resurrectione. Confiteoi
sia., vir totius s liumilitatis, auctorilatis, ac orthodo- unam fidem, unum baptisma, unam apostolicam,
xi_3,unde videri et audiri elarius evangelicus prajco et universalem Ecclesiam, in qua sola possunt la-
vaIerel,consistens, oris sui divinissimo gladio et rec- xari peccala in nomine Patris,, et Filii, et Spiritus
tam fidem munivit et eunctas haereses uno symbolo sancti.
dissipavit. Quod videlicet sacra. confessionis symbo- 3. Synodicam quoque suam Gregorius, secundum
liim ita se habet: Gredo in unum Deum omnipoten- priscum decessorum suorum niorem, Joanni Constan-
tem, Patrem, et Filium, et Spiritum sauctum, tres tinopolitano, Eulogio Alexandrino, Gregorio Anlio-
a Gemet., per stationes tractalus Evang. declamat. e Id non iegitur in Gemet.
h In Reg., ponit ponlificiFelici rationem.Ita quoque f Reg., Colb., Norm., in speculo.
in Ed. Bolland. et Mabill. s Sic legitur in plerisque Mss. At in Reg., Colb.
c Gussanv. et Vatic. eum Ms. Reg., convertens. et in Excusis, tolius humilitalis el aucloritatis orlho-
d Et ibi abest a Gemet, doxai. Boll., et orth. fidei.
89 S. GREGORII MAGNIVJTA, AUCT. JOANNEDIACONO.LIB. II. 90
cheno, Joanni Jerosolymitano, et Anastasioa patriar- Aerroris plena, reprobatur, et Theodoruspersonam
chse Antiocbeno destinavit, qu__ ita 4@ se habet: Medialoris Dei et hominum s _n duobus subsistentiis
€'Consideranti mihi quod impar meritis ac toto separaris, ad impietatis perfidiam cecidisse convinci-
animo renitens pastoralis curaepondera portare com-• tur. Scripla 47ejmque Theodpriti, per qu_3beati
c I pulsus sim, caligo moeroris occurrit, et triste cor ni- Cyrilli fides reprehenditur, ausu dementi_3 prolala
> liilaliudnisi eas quaevideri nil sinunt tenebras videt. refutantur. Cunctas vero quas prasfata veneranda
Nam quid antistes h ad Domlnum, nisi pro delictis• concilia personas respuunt respuo; quas venerantur
populi intercessor eligitur? Qua itaque fiducia ad eum amplector. Quia dum universali sunt consensuconsti-
pro peccatis alienis intercessor venio, apud quem des tuta,^se et non illa deslruit, quisquis prasumit aut

propriis securus non sum? Si fortasse quispiam apud[ solvere quos religant, aul ligare quos solvunt.
potentem virum, qui et sibi iratus, et mihi esset in- Quisquis ergo aliud sapit, anathema sit. > (Lib. i,
cognitus, intercessorem suuni me iieri quaereret, pro- cap. 25.)
- tinus responderem: Ad intercedendum venire nequeo, 5. Hocmodo, ppstquam Gregorius fundamenlum
quia ejus notitiam ex sedula familiaritate non habeo. susefidei secundum priscum praedecessorumsuorum
Si igitur recte homo apud hominem, de quo minimei pontificum morem, luculenter apostolicis thronis ex-
pr__su'mpsissem, fieri intereessor erubescerem, quan- B posuit, animadverlens se ideo a Domino super gentes
ta. hoc audaei-3est quod apud Deum pro populo lo- el regna summum pontificem constitutum, ut, juxta
cum inlercessoris obtineo, cui fainiliarem me esse illud propheticum (Jerem. i), vitiorum radices evel-
pervita. merilum nonagiiosco? Qua in re est mihi Ieret, destrueret atque disperderet, sicque demum
adhuealiud gravius formidandum, quia sicut cuncti . ajdificaret, planlaretque virtutes, omnes consuetudi-
liquido cognovimus, cum is qui displicet ad interce- nes quas contra priscam traditionem apostolicam no-
dendum mittitur, irati animus ad deteriora provoca- viter pullulasse cognoverat, videlicet de ministris
tur, et valde pertimesco ne commissa mihi plebs fide- cantoribus, de laicis pontilici familiariter adhasrenli-
lium reatus mei additamento depereat, cujus nunc . bus, de titulandis prasjudicialiter quibuslibet rebus,
usque Dominus sequanimiter delicta tolerabat. Cum de contegendo dalmaticis apqstolico feretro, h de pa-
vero utcunque hunc timorem supprimo, et consola- stillatico, et de non admitlendis passim laicis ad ec-
tam mentem ad pontilicalis operis studia aecingo, clesiastici juris officium, pro pallio vel consecratione
considerata ipsa rei immensitate, deterreor. Per- pontificum, primo quidem a Romana3Ecclesise, post-
pendo quippe quod omrii cura vigilandum est ut re- inodum vero collectis circumquaque positarum pro-
ctor cogitatione sit mundus, operatione praieipuus, vinciarum episcopis, a totius sanctas universalis Ec-
discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compas- ,C clesia3corpore segregavit, eaque sub interpositione
sione proximus, prae cunctis contemplatione suspen-< terribilis anathematis, tam generaliter quam perpe-
sus,' bene agentibus per humilitatem socius, contra tualiter condemnavit.
- delinqueritiumvitiac per zelum rectitudinis erectus, J 6. Deinde in doino Domini, more sapientissimi Sa-
et ca3teraqua3post in libro Pastorali prosequitur. lomonis, propter musica3_compunctionemdulcedinis,
4. . Pr_3terea quia eorde, inquit, creditur ad justj- 1 Antiphonarium.centonem cantorum studiosissimus
tiam, ore autem confessio fil ad salutem (Rom. x),, . nimis utiliter compilavil; scbolam quoque cantorum,
sicut sancti Evangelii quatuor libros, sie quatuor con- quae hactenus eisdem institutionibus in sancta Ro-
cilia suscipere et venerari me fateor : Niesenum sci- mana Ecclesia riiodulatur, constituit. eique cum
licet, in quo perversum Arii dogma destruitur; Con- nonnullis prrediis duo habitacula, scilicet alterum sub
stantinopolitanum quoque, in quo Eunomii et Mace- gradibus basilicaebeati Petri apostoli, alterum vero
doniierror d convincitur; Ephesinum etiam primum,i sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi
in quo Nestorii impietas judicatur; Chalcedonenses usque bodie leclus ejus, in quo recubans modulaba-
vefo",inquo « Eulhyeetis, Dioscorique pravitas re- tur, etHagellum ipsius, quo pueris miuabatur, vene-
probatur, tota devotione complector, integerrimai .ratione congrua cum authentico Antiphonario reser-
approbalione.custodio, quia in his velut in quadratoi D valur, qua3videlicet loca per pra3ceptiseriem sub^in-
lapide sancteefidei structura consurgit; et cujuslibet' terposilioneanatheinatisobminisleriiquotidianiulro-
viteeatque actionis f norma existat, quisquis eorum) bique gratiam subdivisit.
solidilatemnon tenet, etiam si lapis esse cernitur, la- 7. Hujus modulationis dulcediuem inter alias Eu-
men extra _3dificiuinjacet. Quinlum quoque eonci- ropaagentes Germani seu GalUdiscere crebroque re-
lium pariter veneror, in quo epistola qua3Ibas dicitur,, discere insigniter potu.erunt, incorruptam vero tam
8 Rig. et Reg., expatriarchm Antioch.
h Norrri. a Domino. Legendum ergo in duabus subsislentiis, seu personis,
ut baberit alii Mss. noslri, tam Joannis Diacorii quam
c In Gussanv. etVatic.,
perzelumjustilim.
d Turon. et Andeg., conjungitur. epistolarum.
h Norm., Reg. etColb., de pasiillatico, pro pallio,
-c AI., Eutychis, vel Eulyclili. vel consecrationeponiificum,et de non, etc.
f Quidam excusi, actionis norma consistit. 1 Gemet., Antiphonarium concentum s.ttd..Prius
8 In Mss. Sangerm., Reg., Colb.-et iionnuliis, men- leetum \_tin Colb. concenlu.Ulic. habet, Antiph. can-
dose, in duabus substantiis. Quibusadha3rent Vulgali ium, et per correctionem concentum. Reg., Anliplt.
omnes,quamvisha.resun sapiat negare Chrislum dt»a- cantorum.
bus substantiis conslare, divina scilicet ac humana.
'
m S. GR^EGORTl MAGNl VITA, AtSCT. JOA^NE DIAC.ONO.LIB. II.' §2
levitate "aiiimi,'qiiia nonnuliirdeproprioGfegofianis A _ veritatem diliguril comprobatur. 'Haacergo r»eranti-
eantibus misciierunt,-quam feritaie qubqiie natufali, cipaiionem relulerim. heindiscussam Gallorum b le-
sefvareniinime-potuerunt. Alpinasiquidenrcorpora, vitatem videar pr__te'riisse
vocunvsuarumtoriitruis aItisone"perstrepehtia, susce- H.Ca^ierum pruderitissimus rectof Gregorius,re-
pta3 modulatioriis dulcedinem proprie non 'resiillant, molis "asuo cubicuio sajcularibus, ciericorum "sibi
quia'b'ibuii giitturis bafbara feritas, diim inflfcxloni- prudentissimos consiliarios _*amiliarfesque ^elegit, in-
bus et repercussionibus mitem nitituredere cantile- tef quos Pelfum Diaconum co-ataneum suum, cum
riam, nalara.i quodam fragore, quasi plaustra per quo postea disputahs, quatuot Dialogorum libros
gradirs cbnfuselsona'ritia figiaas voces jactat, sicque coinposuit; -Emilianum quoque notarium, qui qua-
audientium ariimos, qiios mulcere debuerat, exaspe- dragintahomlliasEvangeiii cum sociissuisc excepit;
randb tnagis ac o'bs'tre'p6ndoeoritufbat. Palerium a3que notafium, qriii ab e'o secundicefius
8. Hinc est quod hujus Gregorii tempore cuni _J@ faclus, ex libris ipsius aiiqua utilliiria delloravil;'et
AugustinOtuuc Rfilaiinias' adeunt6 , per Occid-ritem Joarinehi defensorem, qui ejus jussu In Hispanias "c"o-
qii6que'Roma'n_-in^titutionis'cantores dispersi, bar- gnitor deslinalus, d Januariuiri eplscopum civilalls
batos insignltef docuerunt. • Quibus defunctis Occi- Malacitan_3,abepiscopissiiis coinpairiotisdeposjtum,
deiilales Efcelesiaeita susceptum modulationis orga- B ] sedi propriD3restauravit, et depositores ejus cuih eo
ifum vi.iatiint, bl Joahnes quidafn Rofriahus caritof qui in locum ejus obrepseratpari senlentia cohdem-
eifm'Theodofo seque cive Iloinaho, sed^Eburaci ar- riavit. Monachorum vero sanctissimos sibi 'familiafes
chiepi-Copo, per Gkllias in Britaniiias a a Vitalliano elegit, 4@ inter quos Maxiiriiarium, monasterii sui
sit*pra.sule'de_tinatus, quicircumquaque positarum abbatem., queni postea.Syracusis episcopiiin fecit, ei«
Ecclesiariim filios adpristiham caritileh-ediilcedinem que per Siciliam vices suas commisit; -Vriguslinum
revocans, lam"p"e'rse, quam per suos discipiflos riiul- ejusdem monastefiisul pra3p6situm, e't Mellilum, per
lis arinis "Roriiarias<Ioetrin__f egulam cbnsefvavit. quos Anglorum gerites ad Christianlsinl gratiam con-
" 0.'Sed'et"Car61us
nosterpalricius, fex aulem 'Fran- vocavit; Mariniarium ejusdem monasterii sui mona-
cofum, dissoriantia Romariiet Gallicani caiilus Ro- chum, quem iri Ravennati metropoli episcopum con-
ni.3 ofiensus, ciim Gallofum procacitas cahtum a no- secravii; Probuiri,'quem subilo abbatem spiritu re-
stratibus quibusilarii n_3niisargumentaretiir essecor- velante constituens, pfo construendo xenodochio Je-
ruptiim, tioslriquee divefso authenticurii Antiphoria- rosolymam destinavit; simulque Claudirim e Classila^
riumprol)abiliterosleniarerit,'iriterroga'-se'ferturquis na3 clvitatis abbaterii, qui de Proverbiis, de Canticis
inter fivum et foriteriilimpidiorem aquain conservafe canticorum, de Prophetis., de libris TRegum,deque
solefet ? Resporiden tibus foritem prudentef adjecit*: C I Heptaieucbo, papa disputante, multa, licetnon eo-
Ergo et nos -qui'de fivo corfuplahi lynipham usque dem sensu, composuit (Lib. xu, episL 24).
hactenus bibimus, ad perennis fontls riecesse est '12. Cum quibus Gregorius diu nocluque versatus,
Iluenta pfincipalia reeurramus. Mox itaque duos suo- nihil fnonaslicib pertectionis in palatio, nihil pohtifi-
_ ruhi ihdustrios cleficos Adriano turic episcopo dere- calis insiilutionis 'ih Ecclesia dereliquit. Videbanlur
liquit, quihus tandem "salis eleganter instructis, Me- passim cum eruditissimis clericis adhasrere ponlifici
temseni metropolirri :ad soavitaterii modulat.ioriispfi- religibsissimi mohachi., e'l in diversis professionibus
slinae 'revocavit, et "pefillam, loTaih Galliam suafri habebalur vita communis, ita uttalis esset "tunesub
correxit. Gregorib "periesufhemRomam Ecclesia, qualem hauc
Sedcum"'miiltaposttempora,defuiictishisqui Ro- fuisse sub apostolis Lricas, et sub Marco evangelista
m'x fueranf educati, cantum'Gallicanarum Ecclesla- peiies Alexandriain Philo commemorat.
rum a Metensi discfepafe brudentisslmus feguiri vi- 13._Tuncterum Sapierifia Romossibi templum vi-
disset,-acu'numqhemque ab alterulro vitiatumcahluni sibiliter quodamniodo fabricabat, et septeniplicibus
iactanlem adverieret : 'Ilerum, inquil, redeairius ad artibus, veluti columnis nobilissiniorum lotldem la-
fontem. Tunc regis precibus, siculliodie-quidari. ve- pidum, apos'lo!ica3'sedisatriunimlciebat. Nullus pori-
ridice astipulanlur., Adrianus papa pefmbtus, duosin J) ] lilici fainulanlium, a minimo tisque ad iiiaximum,
Gailiam eantores misit, quorum judicio rex omnes barbariim quodlibet in sefmone vel habilu praefefe-
quidem corrupisse dulcedinem Romani canlus levi- bat, sed logata, Qulrltuin hiofe, seu trabeata Latinl-
tate quadam cognovit, Metenses vero sola naiufali tas suurn Latium in Ipso Latiali palallo singularilef
feritatepauMuiri quid dissonafe pr_evidit. Beiiique obtihebat. Refioruerant ibi diversafum artium slu-
usque iiodie quantum Romano cantui Melensis cedit, dia, et qui, vel sanctimoiiia, vel pf udentia forle ca-
lantum Metensi JEcclesia.cedere gallicanarum Eccle- rebat, suo ipsius judicio subsistendi coram ponlilice
siarum 'Gefmariiaf.uri_quecantus, ab his qui meram liduciam non habebat.
n,A sa.nclo Vitaliano P. ordinatus est Theodorus, Taurom. BOLLAND.-
vn Kal. April., Doininica, ann. 668. Ita Beda, I. iv, d Quartus fuit hujus civilatis epise., quo ejeeto, in-
c. 1. BoLLAKn. trusus esl quidam Joannes. V.de-Hisl. Malacit., auct.
bColb., Gemet..et Bigot., vauitatem. Utic., varie- Martino tle Roa, "cap. 12. In Mss. Norm. elColb. le«
taiem. Etsuperscribilur., ter.fa.em.
c De excepioribus harum homil. agit sanclus Gre- gitur Matalilanm, pro Malacilaum. In Rcg., Malani-
tanw.
gorius in prologo earumdem ad secundum episc. e Deeo lege Rubeum, lib. iv Hisl. Ravenu.
93- - -S. .GREGORIIMAGNI
VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB.II. ."94
i*4.-Arcessebanlurpon.ifical-bus"profuuiliseohsiliis•.
s A ghlas drreprehensibilitei" fuerit conversatuSi, <post
-prudentes viri,. quos perhibui, potius quampoteutes; ; ;pra;fixa -sacris canonibus tempora, licenter |am -ad
«t paupere philosophia intiinsecus quid potius -aut t quodlibet ecclesiasticuni oflicium provehatur, si ta-
potissimum in unoquoque negotio sequendum pular men illis non fuerifcriminibus maculatus, quas =in
retur artificiosis argumentationibus rationabiliter in-- Teslamento Veterl morte mulelantur.»
quirenle, dives inertia, quie modo se de sapientibus5 17. Sed, etb Gelasianum Codicem de missarum.
pari sorle ulciseiiur, pr_3 cubiculi forihus despicabi- solemniis, multa subtrahens, pauca eqnvertens,-non-
-lisremanebat. Soladeeral inlerpretabdi bilinguispe- nulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis
rilia, et facundissima virgo Cecropia,'qua3 quondami -leelionibusin unius libri volumine coarclavit. In ca-
su_3mentis acumina, Varrone c.3liba.um suum aufe- none apposuit: «Diesque noslros in ttia.pace dispone,
tente, Lalinis tradiderat, imposturarum sibi pravstigia, atque abseterna.damnatione nos ^eripi, et in eleclo-
sicut ipse in suis epislolis queritur, vindicabat. •rumtuorum jubeas grege numerafi. J
4S. Nemo laicorum, quodlibet palatii ministenum, 18. Stationes per basilicas vel beatorum mariyrum
vel ecclesiaslioumpatrimOniumprocurabat, sed omnia coemeleria, secundum quod hactenus plebsRomana
ecclesiastioi juris munia ecclesiastici viri subibant, quasi eo vivenle certatim discurrit, sollicitus ordina-
nimirum laicis ad armorum solam militiam, vel agro- 4} £ vit: per quas et ipse simul discurrens, duin adhuc
rum curam continuam depulalis. Ob hoc senonnulli eloqui pr&valerel, viginti homilias Evangelii coram
procerum sub obtentu religionis primo tonsurare co3- Ecclesia diverso tempore declamavit.; reliquas vero
perunt. Quorum lergiversationi Mauricius imperator ejusdem numeri diclavit quidem, -sed, lassescente
prudenter occurrens, data per Longinom SlratOrem stomacho languore continuo,, -aliis pronrintiandas
lege, prajcepitrttquisquisfuisset publicis administra. coinmisil...
lionibus implicalus, ei ad ecclesiasticum venire o(&- - 19, Sequebatur exercitus Domini ultra cilraque
cium non liceret. Quam legem Gregorius super hoe Gregorium praeuntem, et audituras yerbum doctrina3
valde laudavit, dieens : 1 Qui sajcularem habitum innumerabiles undique diversi sexus, astatis ac ,pro-
deserens, ad ecelesiactica HQ officia venire festinat, fessionis, voluntaria3 eonfluebantcohorles,quibusille,
non relinquere cupit s.3eulum, "sed mutare.. ( Lib. utpote doctor cceleslis militia., cunclis duntaxal arma
m, ep. 65.) spiritalia s.uggerebat, pauperibus vero «t advenis, qui
16. Verum, -dumad clericalem professioneni tam pro conditione lemporum Romam influxerant, quoti-
ex ecclesiastica, quam ex sajeulari quoque militia diana stipendia ministrabat.
diversis occasionibus, quotidie peue innumerabilis 20. Supercorpora beatorum Petri et Pauli apostq.
inuliiludo confiueret, pastor ad omnia providus, ne- {_ -C lorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisi-
quaquam eos ad ecclesiaslici decoris olficium, sed ad tisnumerosissimis olivetis, quorum summamin tabulis
capiendum solummodo monachicum propositum sus- marmoreis pra foribus ejusdem basilicseg! annota-
cipiendos esse censebat, dicens : c Multos execcle- vit. Luoiinaria superaddidil, oificia sedula deputavit.
siaslicaseusaaeulari militia novimus ad omhipotenlis De sepultura juxta Ecclesiam , coinniodum sperare
Dei servitium festinare, ut, ab humana sefvitule li- prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario
beri, in diviho servilio videantur familiarius in mo- decorandoslndixit. Alleluia extra Pentecosles tem-
nasteriis eonversari. Quod si passim dimiitimus. pora dici ad-missas fecil. Subdiaconos exspoliatos
omnibus a fugiendi ecclesiastici vel saecularis juns procedere statuit. •Eyrie eleison cantari praecepit, et
dominiumoccasionem prabemus. Si vero feslinanles bralionem Dominicammox post canonem super bos-
ad omnipotentis Dei serviiium incaule retinemus, illi liam censuilrecitari.
tnveuimus negare quoedam,qui dedit omnia. Unde 21. Dequibus cum postea quosdam murmurare
necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici-velsoe- senliret, tanquam qui Constantinopolitanas Ecclesise
cularis milife servitule adDei servitium converti consuetudines sequeretur, piissimus Pater non dedi-
-desiderat, pfobetur prius in laieo habitu conslitulus, gnatus est reddere rationem, dicens : «Nos in nullo
et si mores ejas atque conversatio bono desiderio D D horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut Alleluia
illius testiinonium ferant, «bsque ulla retraclalione hie c diceretur, de Jerosolymorum Ecclesia ex heati
servire in monaslerio omnipotenti Deo permittatur, Hieronymi tfaditione, teropore beate mempriasDa-
ut ab humano servitio liber recedal, qui in divino masi pap_3, tradilur tractum; el ideo magis in hac
obsequio districliorem subire appelit servilulem. Si sede iilam consuetudinem amputavimus, qu_3hic a
aulem et in monachico habitu secundumPalrum re- Gra.cis fueraltradilai Subdiaconos autem.ul spoiiatos

. a Andeg., fugiendi ad ecclesiastici, vel smculqris admissam spectantibus : unde, inquit, _«m Vita ipsius
dominiumoccasionem legimus; Sed et Gelasianwn, etc..., coarciavit, quod
h Sic dictum ex Geiasio f,prwbemus.
juris
ejus auctore. De addi- voiumen,elc. Sed fortasse ultima illa vefba sunt Ber-
• tione faeta verborum,,Diesquenosiros, etc, lcge Be- nonis, non Joanni. Diaconi, Ccrte in ipsius Codd.
dain, lib. n Hist., eap. 1. Censet doctissimus-Hngo m. s. nihil simile legitur, nullaque supersunt abrasionis
Menardus, in nola 2 ad Jib. Sacramentoriim sancti atil avuhionis vesligia.
Gregorii olim posl hajc veiba, in unius libri volumine 0 Mabill. et Gussanv., non diceretur. Tollenda esl
eoarclavil, lectuni fuisse, quod volumelilibrum Sacra- necessario negatio; alioquin Gregoriusnon-respon-
mentorumprmtilulavit; nititurijue testiroonio Berno- derct querelis de introduclo canlieo Alleluia.
nis abbatis Augiensis, c. 1 libri de quibusdam rebus
95 S. GREGOBII MAGNIVITA. AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. II.' 96
procedere facerem, anliqua consuetudo Ecclesite fuit, A. 23. Alio quoque tempore idem Gregorius, juxt?
sed placuit cuidam nostro ponlifici, nescio cui, qui consuetudinem suam, prxcepit sacellario ul duode-
eos vestitos procedere prascepit. Nam SiciliseEccle- cim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergerss
si_a,nunquid traditionem a-Grascisacceperunt? Unde jussa complevit, eosque ad mensam panter i ordina-
ergo habent hodie ut s.ubdiaconi in lineis tunicis vit. Dum autem simul discumberent, intuens papa,
procedant, nisi quia boc a malre sua Romana Ec- tredecim numeravit; et accersilo sacellario, cur
clesia perceperunt? Kyrie eleison autem nos neque contra jussionem suam tertium decimum invitare
diximus neque dicimus, sicut a Graecisdicitur, quia praesumpserit inquisivit. llle obstupefaclus, convi- -
in Graecia omnes simul dicunt, apud nos vero a cle- • vantes peregrinos curiosius numeravit, el duodecim
ricis simul dicitur, a populo respondetur. Et lolidem solos inveniens , veluti securus respondit: . Crede
vicibus eliam Christe eleison dicitur, quod apud Grae- mihi, honorabiiis Pater, nonsunt nisiduodecim,'sicut
cos nullomodo dicitur. In. quolidianis aulem missis ipse jussisti. > Ergo dmn convictus saepiusduodecim
alia quae dici solent lacemus, tantummodo Kyrie identidem numeraret, ac tertium deeimum quem so-
eleison, et Chrisie eleison dicimus, ut in bis depreca- lus papa videre polerat, non videret, animadverlit
tionis vocibus paulo diutius occupemur. Orationem spiritualis Pater Gregorius virum propius discumben-
vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, ]B tem vultus crebro converlere, et nunc adolescentem,
quia mos apostolorum fuit ut ad ipsam solummodo nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simu-
orationem oblalionis hosliam consecrarent. Et valde lare. Finilo convivio, duodecim quidem abire permi-
mihi inconveniens visum est ut precem quam sche- sit; terlium deciinum vero manu suscipiens, in cubi-
lasticus composueral super oblationem diceremus, et culum suum induxit, vehemenler adjurans ut ei se
ipsam traditionem quam Redemptor nosler compo- nomenque suum simpliciler prodere dignaretur. Qui
suit super ejus corpus et sanguinem non diceremus. respondens, dixit: «Et cur interrogas de nomine
Sed et Dominica oratio apud Gra3cosab omni populo m.eo,quodest mirabile? Verumtamen scito, memoria
ilicitur, apud nos vero a solo sacerdote cantalur. In recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quon-
quo ergo Gr._eorum cpnsuetudines seculi sumus, qui dam veni adte, quandoscribebas in cella monasterii
aut veleres nostras reparavimus, aut novas et utiles tui ad clivumScauri, cui dedisti duodecim numismata,
constituimus, in quibus tamen alios a non probamur et argenteam scutellam, quam tibi miseral cum infu-
imitari? Ergo vestra charitas, cum occasio dederil lit sis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi
• ad Catanensem civilatem pergat, vel in Syracusana pro certo sit cognilum, quia ab illo die quo mihi liasc
Ecclesia, eos quos credit aut inlelligit, quia de hac hilari animo tribuisli, destinavit le Dominus fiert
re murmurare potuerunt, facta collocutione, doceat, <Z prsesulem sanctas su.3 Ecclesia., pro qua et proprium
et quasi alia ex occasione eos instruere non desistat, sanguinem fudit, et esse te successorem atque viea-
Nam de Constantinopolilana Ecclesia quod dicunt, rium apostolorum principis Petri, cujus et virlutem
quis eam dubilet sedi aposlolica3 esse subjeelam ? imitatus es cum substantiam ouerentium divideret,
Quod et piissimus dominus imperator, et frater noster prout cuique opus erat. i Hasc audiens Gregorius
ejusdem civilatis episcopus assidue profitentur; ta- dixit: . Et tu quomodo nosli quod tunc me Dominus
men si quid boni, vel ipsa, vel altera Ecclesia, ha- praesse sancue Ecclesia3suse destinarit?. At ille in-
bet, ego et minores meos, quos ab illicitis prohibeo, quil: i Quoniam ego angelus ejus sum, et tune ab eo
in bono imitari paralus sum. Stultus est enim qui in ad tuum inquirendum proposilum destinatus. » Tunc
eo se primum exislimat, ut bona qua3viderit discere- Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum,
contemnal.. (Lib. ix,ep. 12.). prorsus expavit, sihiqne hunc taliter dicentem audi-
22. Tanl83 hospilalitalis Gregorius in ipso eliam vit: « Netimeas, neque formides, ecce enim misit
patriarchio permansit, ut exceplis his quos, tam per me Dominus , ul sim tibi custos, quandiu fueris in
diversas regiones quam Romae quoque Langobardo- isto morlali sa3culo, quatenus quamcunque rem pe-
rum gg perfidia3gladios fugientes, ecclesiastica stipe . lieris, per me apud eum iiducialitervaleasimpetrare. i
Biisericordiler nulriebat, ad mensam suairi quolidie 3 Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens : c Si
peregrinos quoslibet invitaret: Inter qpos die quadam propter pusillum mese parvilatis munusculum lanla
unus accessit, in cujus manibus dum ipse ex humili- mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ul et pon-
tatis ministerio aquam fundere vellet, conversus ur- tiflcem me sancla. suas Ecclesisefaceret, et custodem
ceum accepit, sed repente eum in cujus manibus mihi suum angelum deputaret, quanta putem niihi
aquam iundere volueral non invenit. Cumque hoc restitui, siin prasceptis ejus lolis viribus permanens,
faclum secum ipse mirarelur, eadem nocte Dominus - g§ plura studuero de pluribus erogare ? i
ei per visionera dixit: « Ca3lerisdiebus me in mem- 21. Igitur incipiens tantum largior esse de collato
bris meis, hesterno aulem i die me' in memelipso temporali commodo, quanlum certior de recipiendo
suscepisli.» pramio sempilerno, cunclorum patrimoniorum praa-
HEditi, comprobamur,repugnantibus Mss.et contra seu potins saccellarius, dieitur, qui sacculos ad elee-
sancti Gregorii meiilem. mosynanv servat; seu thesauiarius. Apud sanctum
b Bigol. et Utic, invitavil, Porro hic sacellarius, Autonium scribilur succeUarius.
" 98
97 • S. GREGORII MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. II.
diorumque reditus ex a Gelasiano polyptyco, cujus A si eum propriis '
manibus, quod diclu nefas est, pere"
nimirum studiosissimusvidebatur pedissequus;b ^idae- inisset.
ravit, eorumque perisionibus in auro argentoque 50. Exstat usque hodie in sacralissimo Lateranen-
(collatis omnibusordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, sis palatii scrinio hujus confeclum temporibus char-
monasleriis, ecclesiis, coemeteriis, diaeoniis, xeno- . taceum prasgrande volumen, in quo communis sexus
doehiis urbanis, vel suhurbanis) quot solidi < siugulis cunctarum _3tatum ac professionum nomina tam
qualer in anno dislribuerentur, Pascha scilicel, na- Romas quam per suburbana civitatesve vicihas, nec-
tali apostolorum, natali sancti Andreas, natalitioque nou longinquas maritimas urbes degentium, g4 cum>
suo, per polyptychum quobactenus erogatur indixit. suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus
25. Extra quos primo Dominicseresurrectionis di- expressius continentur. Quorum summam.ne videli-
luculo in basilica quondam doctissimi papa; Vigilii, cet fastiditus' transiliar, ego transferre diffugio,meique
juxta quani consueludinaliler liaMtabai, ad imper- lectoris oculum ad lllius venerandi scrinii plenitudi*
tiendum pacis osculum residens, cunctis episcopis, nem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa
presbyteris, diaconibus, aliisqued axiomaticisaureos largiente, secutus sum, transmitto.
erogabat. Nalalitio vero apostolorum, vel suo, mistos 51. Pra3lerea cum Arianorum basilica in regione
solidos oiferens, peregrina nihilominus vestimenta B urbis hujus qua3 Suburia dicilur clausa usque «d
donabat. Gregorii pontiflcatus tempora remansissel, placuit ei
26. Omnibus omnino Kalendis, pauperibus gene- ut in fide catholica, introductis illiic beati Sebastiani
raliier easdem species qua3 congerebantur ex redi- el sanct» Agalh_3martyrum reliquiis, dedicari debuis-
tibus erogabat: et suo lempore frumentum, suo set, quod factum est. Nam cum magna populi multi-
vinum, suo caseum, suo legumen, suo Iardum, suo tudine Gregorius laudes canendo perveniens, basilK
e manducabilia animalia, suo pisces vel oleum pa- cam pra-falamingressus esl; cumque veherabilis pon-
terfamilias" Domini discretissime dividebat/ Pi- tifex jam missariim solemnia celebraret," ac propter
gmenta vero aliaque f delicatiora commercia primo- ejusdemlociangustias populiseturbacomprimerent,
ribus lionorabiliter offerebar. ita ut niliil aliud quam quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum
communia qua^dam liorrea, communis putaretur subito inter suos pedes, lmc et illuc discurrere sen»
Ecclesia. s.erunt. Quem dum unusquisque senliret, et juxla se
mo- slanlibus indicarel, idem porcus ecclesias januas
27. Tribus millibus ancillis Dei, quas Graci
et omnes, per quos transiit,- in admirationem
nastrias vocanl, quindecim libras auri pro lectisterniis peliit,
convertit; sed videri nil potuit, .quamvis senliri po-
dedit, eisque pro quotidianis stiperidiis ocloginta G tuissel. Quod idcirco divina pielas ostendit, ut cun«
libras anuualiler-conferebat. Re quibus Theoctist» ctis patesceret quia veniente cum reliquiis' sancto-
patrici.3 scribens : . Harum, inquit, talis vilarest, rum Gregorio, de loco eodem immundus habitator
atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut exiret.
credamus qriia si ipsafnon essent, nullus nostrum 52. Peracta igilur missarum celebratione, papa
|am per tot ahnos in loco hoc subsistere inler Lan-
cum plebe recessit; sed adhuc nocle eadem magnus
gobardorum gladios potuisset. . ( Lib. vi, ep. 26.) in ejusdem Ecclesia3tectis strepitus factus est, ac sj
28. Quolidianis quibusque diebus pef omnium re- in ea aliquis errando discurrerel. Sequenti autem-
gionum vicos vel compita, infirmis seu qualibet cor- nocte gravior sonitus excrevit, cum subito lanius
poris parle debilibus cocta slipendia per conslitutos terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamen-
veredarios emittebat. Verecundioribus.vero, antequam lis fuisset eversa, et prolinus recessit, ac nulla illic
ipse cibum eaperel, a mensa sua benedictionis apo- ulterius inquieludo antiqui' hostis apparuit; sed per
stolics3 ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut lerroris sonilum, quem fecit, innotuit a loco quem
neminem prorsus exciperel misericordisslmi benevo- diu teuuerat quod per invoeationem Gregorii coactus
lentia provisoris, quem ad fi.demIraxeratoimiipolen- exibat. Post paucos vero dies in magna.serenitate
tis cognilio Creatoris. j } aeris super altare ejusdem ecclesiuen'ubes.coelitusde-
29. Horum dum quemdam pauperem in angustis scendit, suoque illud velamine pperuit, omnemque
s andronarum recessibus a vespillionibus inveniri ecclesiam lanlo terrore ac suavilale odoris implevit,
mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia h ut, palentibus januis, nullus illic prsesumeret intrare,
periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missa- et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebran-
rum celebratione vacando, tristatus est, lanquam da missarum solemnia venerant, et rem videbant, .
a A Grasco <!r7<-xi<r,significat vestium , chartarum, dignitas. Non raro Joarines Diaconus usurpat veroa
et aliorum qua3 complicanlur singulas plicaluras, Grseca.
folia et laminas. MABILL.—flic libellus est in quo e-Colbr, Gemet. et Big., manduealia, quod etiam
reditus ecclesiastici annolabantur, el quid singuiis olim in Utic. legebatur.
indigenlibus erogaretur. De hac voce, vide episl. 40 1 Colb., Gemet. et Bigot., diliora. Utic. utramque
lib. vu, ind. 2. lectionem servat.
b In Colb., aggregavit; in Reg., adhwrere: In Utic, s 'Av.pwv, locus in quo sbli viri degunt; liinc an- .-
verbo admravil superscribitur vel erogavil. drona formalum. BOLL,
0 Abest singulis a Mss.Norm. h defecisse.
d Id est, viris in dignitatibus conslitutis ab &_im_iM,
'
9>, S. GREGbRII MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DJACOSO..LIB,. II. 100.
ingredi minime poterant, et suayilatem mirifiei odo- h. roboratus, per *_3therii Arelatensis vatis, perque
ris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lu- aliorum episcoporum Gallias, reguroque quibus eos
mine sunl accensse. Post paufeositerum dies cmri, ex- piissimus Pater propriis lilteris coramendarat,- hospi-
pletis missarum solpmniis, exslinclis lampadibi.s, cu- tia, Britanniam petiit, et ad s Edelbertum regem.
stos ex eadem a eccfesia , egressiis fuisset, post Cantuariorum veniens", Dei cooperanle gratia, non
pautalum intravit, et lampades quas exstinxeratlucen- solum licentiam pradicandi, verum etiam vicluset'
tes.r.eperit, quas nggligenter exstinxisse se credidit, mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni
atque eas jam sollicitius exslinxit, qui exiens eccle- ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augusti-
s.iam.clausit. Sed post horarum trium spatium regres- nus cum sociis, prrclata cruce, seu Salvatoris iina*
sus, lucenles lampades quas. exstinxerat invenit, ut gine, appropinquans cecinit, dicens : « Deprecamur
videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per "le, Domine, in oroni misericordia tua, lut auferatur
beatum Gregorium locus ille de tenebris ad lucem furor luus iraque tua a civitate ista, et a domo sancla
venisset. tua, quoniam peccavimus. i Praedicantibus autem eis,
55. Sed cum Gregorius pro eonvertendis Anglis et in nomine Jesu miracula facientibus, crediderunt
Saxonibus,-queroadmodum in monachalu suo propo- multi, et baptizati sunt, mirantes innocenlis vita3
b
Gtieral,, assiduis cogitalionum fluctibus urgeretur, B-simplicitatem, compleclentesquedulcedinem cosles.lls
mox ubi, Ecclesiae statu composito, c quartum {*,§ doclrina.,
sui ponlihca-tus annum intravit, Auguslinum. cmn 56. Quapropter Augustinus Arelas venit, etsecun-
aliis d.omussuaa d mpnaslerii monachis in Biitan- dum Gregorii Jussionem ab h _Etberio episcopus con-
niam evangelizandi gratia destinavit.' e Qui susceptoe secratus, in Britanniaro remeavit; illicoque pefLau-
peregrinatio.nis, post dies aliquot, inerli ta^dio rentium presbyterum, et Petrum monachum papaj
pr-egravati., redii.e domum. potius quam barbarara, Gregorio conversionem gentis Anglorurri, seque con-
feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam secratum innotuit, suggerens ut sibi mitleret plurimos.
quidemjnlelligecent, adire decreverunl. Nec nipra, verbi ministros, eo quod messem quidem multam
Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, haberet, operarios' autem paucos.
si ab Anglis exciperentur, indixeral, Romain re- 57. Quibus relationibus Gregorius in Chfislo I_2ti-
mittjml, summum projsulem deprecantes ut- tam
ficatus, misit Augusiino plurimos verbi minisiros,
laboriosam, tam incertam, tamque periculosant pe- g@ in quibus prascipui erant Mellitus, "Juslus, Pauli-
et
reg-inalionem sibi nuper impositam removeret, nus, et t Rufinianus; et per eos univefsa quas ad
. ad-suos reverti permitteret. Quibus' ille rescripsit,
" cultum erant Ecclesia3 necessaria, vasa videlicet
dicens : • - G sacra, et vestimenla altfirium, ornamenta eeclesia-'
54. «-Gregorius episcopus, servus servorum, Dei, slica, vestimenta clericalia, apostolorum et multorum
servis Domini noslri Jesu Chrisli. Quia melius fuerat sanclorum reliquias, et Codices multos. Misil ei et
bona non incipere, quam ab bis qu_3coepta sunt co- pallium, jubens ut sub melropoli sua Cantiae duode-
dilcot.s- cim episcopos ordinnret, ad Londouiam ell-buraeam
gi.atihne retrorsum Tedire, summo studio,
simi1Filii, oportet ut opus bonum quod ccepistis, singulos episcopos mitleret, qui sub se duodecim ni-
auxiliante-Domino, compleatis. Nec labor vos ergo liilominus episcopos consecrantes, pallium ab aposto-
ilineris, necinaledicorumhominumlinguffideterreant; lica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse
sed1omniinstantia,- omnique fervore, qu_3inchoaslis, inter eos prirous haberi debuisset, qui prius conse-
Deo auclore, peragite, scienlesquodlaborera magnum crari meruisset. Prajcepit quoque ut in Anglormn
major oeternoerelribulionis gloria consequetur. Re- gente idolorum fana non deslrueret, sed sanctiiicatis
meanti autem Auguslino pra^posito vestro, quem et aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia sole-
abbatem vobisconstituimus, in omnibus. humiliter bant Saxones in sacrificio da.monum boves multos
obedite, scientes veslris animabus per omnia profu- occidere, jussil ut in die dedicalionis, vel nalalitiig
turum quidquid. a, vobis fuerit in ejus admonitione sanctorum roartyrum, quorum reliqui.3 illic poneren-
completum. Omnipotens Deus sua vos'graiia prole- D tur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quos ex
gat, f- etvestri laboris fruclum in seterna me palria fanis commulaiie sunt, de-rarais arborum facerent,
videre. concedai; quatenus et si vobiscum laborare et religiosis conviviis solemnitates debitas celebra-
Et quia super quibusdam capitulis Auguslinus
nequeo, simul in gaudio relributionis inveniar, quia rent.
laborarescilicet vblo. i (Lib. vi, epist.-M.) enm interrogans, qualiter episcopus cum suis con-
35. His exhortationibus Augustinus cura fratribus versari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus"
i
"Bigot. et.Utic, basilica. modestia tribuere : quitenus elsi vobiscum tabcrare
h Mss,, argueretur. nequeo.
c Imo sexlum, etsi Mss. Godiees liabeant quar- s Gemet. cum Bigot. etColb., Edilberlum-, Utic.,.
tum. . • Adelbertum.
d In Reg. omittitur, monasterii. Colb. et Norm., k Legendum Virgilio, qui tunc Arelatensis erat,
Britannias. episcopus. _Etl_erius'veroLugdun. Efrori occasioriem,
e Ulic, qui iler suscipienles. Beda, 1. iHist., c. 27.
pi-sebiiii
c Edit. Vaiic, Gussanv., Mabill., et noslri laboris, 1 Andeg., ^Erufni. lltic, Rufinus. Reg., Rufid-
contradicentibus Mss. el oralionis serie, qua liqtiet nus.
Gregorium uullam sibi laboris . poslQlicipartein prse • i
_o_ S. GBEGOUII MAGNIVITA, AUCT. JOANN.E.DU.CQNO..L.IFLIJ. ¥&
ihter ccetera sic reseripsit : « Quia tua fraternjtas, A gantur; se.d adhucillos neophytos existentes, saspisr
monosleriv reguliserudita, seorsum viverenon debet s.ime eos prius illicita doeere.f vitare, et verbis ac
1 clericis suis, in Ecclesia Anglorum , qua3nnpe-, exempljs instruere, et quaepost, de t.alibus egerint,,
auelore Deo, ad a fidem perductaest, hanc deb.et ralionabiliter ae fideliter excludere .oportet. Nam
conversationem insliiuere, qu_3 in ihilio nascentis juxta Apostolnm, qui ait: Lac vobis.potumdedi, non
Ecclesia3fuit patribus nbstris, in quibus riulluseoruni escom (ICor. in,, 2), e.isl.aillis m,odo,;non posleris.,
cx his qua3possidebant aliquid suum esse dic.ebat, ul i;ri<pfixuraest, temporibus tenenda b indulsimus,
sed erantillis omnia communia. ."Cum una sitfides, ne bonum quod infirma adhuc radice plantalum.erat
cur super missarum celebralione Gallicaria Ecelesia 1 erueretur.sed coepliimaliquantulum firmarelur, _et
Romana discordet Augusllno qurcrenti Gregorius usque adiperfeclionemcustodiretur.» (Lib. xiv, epist,.
ail: « Novit tua fraternitas Romana3 Ecclesisecon- «/..) Hasc ergoidcirco perstringenda curavi, uthi qui
suetudinem, in qua _sememinit enutritam. Sed mihi occasione novse dispensationis illicita niatrimonia
plaeet ut sive in Romana , sive in qualibet Ecclesia contrahurit, erudijissimum.papam Gfegorium non
aliquid invenisti, quod plus omnipotenti Deo possit regulariter quarlae generationis copulam censuisse.,
placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, imo. venialiter siinulque temporaliter permisfsse co-
qu33adhuc nova est ad fidem, institutione pra3cipua B gnoscsnt. Cujus nimirum. precibus Deus omnipolens
qua3de mullis Ecclesiis colligere potuisti, infuhdas. lantani Auguslino ejusque sociis faciendorum signrj-
, Non enira pro Jocis res, sed pro bonis rebus Ioca rum gratiam contulit, ut verbum vitae quod ore pi'33?
amanda sunl. Ex singulis ergp quihusque Ecclesijs, dicabantsignorumefflcacla confirmarent. Undefactum
qusepia, qua>religiosa, quos recta stint, eligas, et esf ut paucis elabentibus annis, eliam ca3teriSaxoniaj
ho3Cquasi in vasculo eollecta, apudAngloruni.men- reges ad Christl Domini fidem per discipulos.ejus
sara in consuetudinem vertas. i Interrogatus etiam accederent.
quomodo ea qua. fures de. ecclesiis abstulerint red- E9. De cujus genlis conversione, simulque mira-
flere debeant, mittssimus Pater : « Absit, inquit, ut culorum prodigiis quae ibidem,fiebant, ita Gregorius
ecelesia cum augmento recipiat quod dfe terrenis in libris Moralibus perliibet, dicens: «_EGcelingua
r-ebus videtur amittere, et luera vana requirere. s Britannia;, qua3 nihil. al.iud nover.af quam barbarum
Sarierequisitus ab eodem Auguslino usque ad quo- frendere, jamdudum in_Dei laudibus Hebrssa coepit
lam generatioriem fideles debeant copulari, Gregorius verha resonare.. Ecce quondam tumidus, jam SHb-
dispensatorie sic reseripsit: « Qusedam terrena. lex stralus sanctorum pedibus servit Oceahus, ejusquo
in Romaha republica permittit ut sive fraler et soror, barbaros motus, quos terreniprincipes ed.omareferr.q
seu duorum lratrum germanorum, vel duarum soro- C nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum
rum filiuset filia misceantur. Sed experimento didi- ora simplicibus verbis liganf; el qui catervas pugnan-
eimus ex tali conjugio sobolem non posse succre- , tium inlidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis
Bcere.^etsacra lexprohibet cognationis turpitudinem humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelesli-
revelare. Dndeneeesse est ut jam tertia, vel quarta bus verbis, clarescentibus quoque miraculis,. vir.lusei
generatione generalio fidelium' licenter sibi jungi de- divina3 cognitionjs infunditur, ejusdem divinitatis
beat. Nam c in secunda, [§7 quam pr33dixinms, terrore rcffenatur; ut prave agere metuat,, ac lotis
omnimodo debet abstinere. » (Lib. xi, episf. 64.) desideriis ad aHernitatis gratiam perv.enir,e.concu-
- 58. Ver-umpost mullum lemporis a Feliee Messana__ piscat. . (Lib. xxvii Mor., n.,
21.) Eulogio quoque,
Sicilisepf33sule requisilus ulrum Augustino scripsis- -pairiarcha. Alexandrino, de doctrina, suae Ecc.lfisia..,,
conversione lisereticorum, concordiaque fidelium-,
' set utAnglorum quarlageneralione contractamalri-
monia minime solverentnr, humillimus Pater Grego- plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit:,« Quo-.
rius inter castera lalem reddidit ralionero : « Quod niam in bonis qua>agilis, scio quod et aliis congau-
scripsi Auguslino,Anglorum genlis episcopo, alumno detis, vestra quoque g@ grati_3vieem redda, quia
videlicet, d-utrecprdatuses, tuo, desanguinis con- dum gens. Anglorum, in mundi angulo posha, in
junctione, ipsi et Anglofumgenti, qusenuper ad fidem.;j)- cultu lignorum ac lapidum perfida nuncusque.rema-
venerat, e ne a-bono quod coeperat metuendo auste- neret',. ex vestrasmihi orationis adjiilorio placuit ut
riora recederet, specialiter et lion generaliter casteris ad.eam monasterii mei monachum in pr_edicationem
me scripsisse cognoscas. Unde*t mihi teslis omnis transmittere, Deo auctore, debuissem;qui, dala a
Romana civllas exislit, nec ea intentione ha3cillis- me licentia, a Germaniarum episcopis- episcopus
scriptis mandavi, ut poslquam iirma radice fuerint in factus, cum eorum quoqrie splatiis. ad pr_ediclam
Dde solidati<,si infra pfopriam-consanguinilatem in- gentem.in finem mundi per.ductus est. Et jam.. nunc
venti fuerint, non separentur, aut infra aiflnitatis de ejus salute et opere ad nos scripla.pervenerim.,
lineam, id est usque ad septimam generationem jifn- quia lanlis miraculis, velipse, yel hi, qui cum eo
a Vulgati, conversa est,- Bolland. Edit.
b Hasc desunt. in Bigol. et Utic, ubi post succres- e Turon., ne ab uno quod.
f Abest vitare a Norm., Reg. et-Colb.
cereimmediatesequituf :unde, etc. s Andeg., ita.
c Norm., nam.a secunda. Andegav., nam secv.n-
dam. h Ulic, indiximus.
d Plurimi Edi.t., ut recordor nostrq. Ipsis suffra- 1 Andeg.,,cum Colh. et NOfm., esureretur.
ganlur Colb. ef Reg. Sequimur tres Mss. Norm; et
405 S. GREGORII MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. II. 104
transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut Apo- A^ sigillasset, legatis largitus est. Uli susceptas reliquias
slolorum virlules in signis quse exhibent imilari vi- veneratione eongrua deferentes, postquam quoedafn
>deantur. In solemnitate autem dominicae nativitalis, • itineris milliaria consumpserunt, stulle se tanlum
qu33 a prima iridictione transacta est, plusquam de- viaticum confecisse murmurare eceperunt, si ne-
' cem millia
Angli ab eodem nuntiati suntfratre et co- sciant utrum sanctorum ossa ari magis. carnes "a
episcopo nostro baptizati. Quod idcirco narravi, ut Romano pontilice suscepissent. Itaque communi
cognoscatis quid iri Alexandrino populo loquendo, et consilio, remolo pontiflcali signaculo, reseratisque '
quid iri niundi finibus agilis orando. Vestrai enim pyxidibus, parliculas brandei repererunt. Mox ad
orationes sunt in loco ubi non estis, quarum opera- urbis mceuia cum iurore nimio revertentes, per ar-
tiones sanclce mbnstrantur in eoloco, ubi estis. » chidiaconum a Gregorio delusos fuisse, utpro reliqj.iiis
(Lib~. VIII,epist. 50.) vilem pannum susciperent, flebiliter querebantur,
<_0. Nihilominus eidem Augustino super elsdeat dicentes dominos aios puleherrimis palliis abnndare,
iniraculis inter alia -scribit, inquiens : « Scio quia ac per hoc Romanorum vilibus brandeis non egere.
omnipotens Deus per dilectionem tuam in gentein, Forte tunc Gregorius missarum solemnia celebrabat.
b quam eligi voluit, magna miracula oslendit. Unde Quibus expletis, ab eisdem legatis brandeum coram
uecesse est ul de eodem dono eoelesti, et limendo B ; cunclis recipiens, super altare composuit, seque cum
, gaudeas, et gaudendo perlimeseas : gaudeas vide- omnibus iii oralionem dedit, ut Deus omnipotens
licet, quia Anglorum animsa per exlerioramiracula utrum quod a liminibus apostolorum de mare trans-
ad- interiorenr gratiam perlrahuntur; pertimescas missum est pro reliquiis martyrum venerari deberet
vero, ne inter signa qua3fiunl infirmus auimus in sui quantocius indicaret. Deinde ab oratione surgens,
prKsumptione se elevet, ut unde foras per bonorem incredulos legatos propius astare prajcepit. Cultellum
lollilur, inde per inanem gloriam inlus cadat, etc. » petiit, e more sanclissimi papa3 Leonis, brandeum
(Li&.xl, epist. 28.) pispugit, de cujus punctionibus sanguis protinus ema-
M. Qu33autem de Gregorii miraculis penes eas- navit. Quo miraculo' tam legati confusi, quam omnes
dem Ariglorum Ecclesias vulgo leguntur. omittenda qsa aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terraa
lion arbilror, ne studiosi lectoris animus, aut deffau- proslrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt,
dasse perlinaciter, aut neglfgenter pr_3teriisse me quam cuncta brandeorum foramina divinitus claude-»
e cognitionem congruam suspicetur. Matrona qu_3da__i renlur.
beato Gregorio, per stationes publicas missarwn so- 45. Quidam praterea divitum Romanorum, relicta
lemnia celebranti, solitas oblationes obtulerat. Cui conjuge, fuerat a Romano pontifice eommuniona
post mysleria traditurus, cum diceret: Corpu. Do- C privatus. Quod ille molestissime ferens, et auctorita-
mini.nostri Jesu Christi conservet animam tuam, tem lanli pontificis-evacuare, non pr_evalens, mago-
lasciva subrisit. Hle continuo dexleramab ejus ore rtan suffragia requisivit. Qui, magnis muneribus
convertens, partem illam dominici cOrporis super persuasi, posse se suis carniinibus agere ut, immisso
altare deposuit. Expletis vero missarum solemniis, d-3iiione, tandiu caballus pontifieis vexaretur quou-
matronam coram populo inquisivit quam ob rem sque cum sessore suo periclitaretur, Udueialiter pro-
corpus dominicum susceplura ridere pra3sumpserit. miserunt. Hac incestus judex pollieitatione laetatus,
At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, Baagosjuxla viam qua pontifex ad stationem pro-
inquiens, quem propriis nianibus me fecisse cogno- fecturus erat in edilo stare permisit, ut videre trans-
veram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gre- eimtes, non videri a transeuntibus possent. Cumqua
gorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se magi ex planetatorum mappulatorumque processio-
in orationem prostravit; et post paululum surgens, nibus magnum ponlificem cognovissent, immisso dse-
particulam panis quam super altare posueral, carnem mone, tam _fortiler ejus equum vexari fecerunt, ut
factam reperit: quam eoram cunctis incredulsema- nunquam a sessore 'sive a stratoribus teneri posse
Ironse demonslrans, ad credulitalis gratiam tam illam putaretur. Tunc Gregorius, revelante Spiritu sancto,
revocare potuit, quam lotum populum ,confirmare j) daemoniacamsubmissionem cognoscens, sancto crucis
curavit, Rursiis itaque in oralionem cum eisdem signaculo, tam caballum a praesenti rabie liberavit,
prostratus, carnis Irustum in panis primordia quam maleficos ex latente culmine jubens deponere,
reformavit. perpelua C03citatemidlavit. Quos reatum suum sug-
_2. Alio quoque tempore vir Dei Gregorius, mira- v gestione incesti judicis confitentes, acpostmultum
culum pene liuic simile perpetravit. Nam cum, peten- temporis ad sacri baptismatis gratiam venientes, lu-
tibus quibusdam occidenlalibus per legatos, 59 in . minibus quidem, f ne magica relegerent, reddere no-
singulis pyxidibns sub nominibus petitorum marty - luil, eos tamen ecclesiaslica stipe nutriri prsecepit.
rum d brandeum solito more concludens, desuper M. Legilur etiam penes easdem Anglorum Eccle-
tt Utic, qum hac prima. e Sanctus Gregorius, lih. iv, epist. 50, refert
h Colb., Gemel. acBigot., quamelegil, utvoluit.
c Andeg., cognitioni congrum. Gemet., cognilioni sanctum Leonem, dum Graci quidam duhitarent,
brandeum fbrficibus.incidisse, et ex ipsa incisione
congrua. et
Big. IJ.ic, cognitione congrua. . sanguinem effluxisse.
d lu Colb. et Norm. semper scribitur, prandeum. ( Colb., Reg., Utic. et Dig., ne magicam. Gemet.
Braudeum, Isidoro zonarum genus, velum est quo ac And., ne magiam.
•€orpusdefuncli,vel sacrssreiiquiis teguntur.M_.BiLL.
'
105 • S. GREGORJIPAP.E VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. ll. iOd
eias, quod Gregorius per fortim Trajani, quod ipse _A propter illud quod scriptum est :-Nisi quis cenatus
quondam pulcherrimis tedificiis venuslarat, proce-' fueril ex uqua et Spi.rilu sancto non intrdbit in regnum
dens,- judicii ejus quo viduam "consolalusfuerat re- ccekrum (Joan. m, 5); sed simpliciter dicitur, ab in-
cordatus a atque miratus sil. quod scilicetsicut'a fefni solummodo cruciatibus liberata. Qubd videlicet
prioribus traditur, ita se habel/Quodam QQ tempore, potest videri credibile quippe cum ita valeat ariima
Trajano ad imminentis belli procinetum festirianli in inferno existere, et inferni cruciafus per Dei mi-
vehementissime, vidua quaedam "processit -flebiliter- sericordiam now senlire, sicuti unus -geheunas ignis
dicens : Filius meus innocens, te regnante, perem- valet omnes peccatores pariter detinere, sic per Dei
ptus est; obsecro ut, quia eum miiii reddere non justitiam cunctos non valet asqualiter exurere.* Narri
vales, sanguinem ejus. legaliter vindicare digneris. uniuscujusque quanlum nieruit culpa, ' justo Deijudicio
'
Cumque Trajanus, si sanus' reverterelur a pralio, tantum sentietur el poena. .
hunc se viudicalururh per omnia responderet, vidua IS. Nihilominus ex libro qui a Grsecis hip.wi>di-
dixit: Si tu-in praelio mortuus fuefis, quis mihi prae- citur, a Lalinis vero intelligitur campus, vel pralum,
Etabit ? Trajanus dixit : Ille qui post me lmperabit. praeceplor meus intef alia toto orbe' jam diffamata
Vidua dixit: Et libi quid pfoderit, si aller mihi jusli- miracula interpretatus est, mihi scribens.: @2.Enar-
tiam fccerit? Trajanus respondit : Utique iiihil. Et B favit nobis presbyter, norriine Petrus, de san.cto
vidua : Nonne, inquit_,melius tibi est ut tu mihi justi- Gregorio papa Rbmano (illinc enim erat reverendis-
liam facias,- etlupro hoc mercedem tuam recipias, simus hic presbyter) : Is,inquit' (Prat. spiril. c. 192),
quam alleri hanc transmittas? Tunc Trajanus ratione effectus papa, ajdifleavit monasteriuih virorum ma-
pafiter pietaleque commotus, "equo descendit, nee gnum, et dedit mandatum ut nulliis monacliorum
ante discessit quam judicium viduse per semet immi- proprium aliquid habefet usque ad unuin ° obolum.
nens profligaret. Hujus ergo niansuetudinem judicis Fraterergo de monasterio habebal fralreni saecula-
asserunt Gregorium recordatum ad sancti Petri apo- rem, etppstulaviteum, dicens : Casulam non habeo,
stolibasilicampervenisse; ibique tandiu.super errore sed fac charitatero, eme mihi.<Dicit- ei saecularis
lam: clemenlissimi principis deflevisse, quousque fra.er : Eccetria numismata suscipieris,:compara,
responsuhi sequenti nocte cepisset, se pro Trajauo dqualis tibi placet. Acceptis itaque monaclius tribus
fuisse auditum, tantum pro nullo. ullerius "pagano numismalibus, habet ea apud se. Alius autem ffate.
pfeces effundefet. Sed cum de superioribus miraculis videns eum babentem tfia numismata, pergens nun-
"Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud tiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo
Saxones legitur, hujus precibus Trajani b aniniam ab pap_3. Beatissimus autem Gregorius discens hoc-ah
inferni crucialibus liberatam, ob id vel maxime du- Q abbate, segregavit eum a communi6ne,.tanquam eum
bitari videtur, quod lanlus dqctor nequaquam pra3- qui solverat regulam monasterii. Igiturposl modicum
suirieret prd pagano prorsus orare; -qui quarto Dialo- 'tempbris moritur frater segregatus, -nesciente papa.
-
gorum suorum libro docuerit eamdem causamesse cur" Post duos ergoaut tres dies pergens'abbas nuntiavit
non oretur a sanctis in futuro judicio pro.peccatori- ei quia Trater requievit. Iu hoc itiqiie iion mediocri-
bus _3ternoigne'damnatis; quaenunc etiam causa est ter trislatus est, quia antequani exiret de hac vita,
ul non ofent sancli homines pro hominibus infide- non solvit eum ab excofnmunicationis "eepitimio; et
libus impiisque defunctis; non advertentes quia non scribens ofatioriem in pyctatio, dedit uui diaconorum
•legitur pro Trajano Gregorium exorasse, sed lanlum suorum, jubehs ei-ire, et super ftatrem legieam.
flevisse. Sic enim cum non oraverit Gregorius, plan- Erat autem oratio solvens ab excommunicationede-
gendo poluit exaudiri, sicuti Moyses ciirn dolendo functiim. Vadit ergo diaconus, sicut praceplum ei
.laceret, potuit clamasse videri, cui Doinirius tacenti fuerat, et super tumulumfrafris legit pyclatium,-har
labiis:.<_«.dc.amas, inquit, ad me (Exod. xiv, 15)? bens orationem. Etipsa nocte vidit- abbas fratrem
Nimirum Deus bmnipotens corda renesque scrulalur, illum defunctum,: et dixit ei: Non es morluus, fra-
etfrequenterea misertus concedit, quoehomo quam- ter? Ille respohdit, eliam. Et iterum" interrogavit
-vis utcarnalisdesideret, tamenpetere nonpra3sumii,. _, eum abbas : Ubi eras usque hodie?Respoiidit frater?
•Unde Psalmisla : Desiderium paupefum exaudivit Vefe, domine, in custodia, etusqueheri non sum
Dominus, et desideria cdrdis eorum audivil auris lua absolutus. Notum itaque iactura eslohmibus qmain
(Psal. xix; 17). Et notandum quia non legitur Gre- hora qua diaconus orationem dixit super sepulefum,
•gorii precihus Trajani anima ab inferno libefata, et in ea hora absolutus' est ab excommunicatione, et
- in paradiso reposita, quod omnino incredibile videtur liberata est * a dominatione aniriia ejus.'
aBig., miseratussit. ' ' non habeo. Graece,'-xafii<7.o..Hieronymus epist. ad
h Colb., Andeg. et Norm.,-Trajani anima libe- Fabiolam : Solent mililantes habere lineas lunicas,,
rata... dubilarevidentuf.. ; ,.' - ', quas camisias vocant. Isidofiis, l'-xK.'Orig.','c.;22,
c Nonnulii Editi et Mss:, obulum. cdmisias appellat, quod in his dormimus.in cainis, id
d Gemet. ac Bigot.",quidquid tibi placet. Porro ca- est in slratis nos.tris. Cousule Onomasiicon Rosveydi.
sula vestis seu lunica est .monachorum, licet v.ulgo Est autem cama eliara hotiie H.ispanislectus.cubile. -
sumatur pro casula presbyteri -,dequa nolanda verba BOLLAND. .. , , ..."
. synodi sub Carlomanno habitae arm. 742.: Decrevimus - e Epitimium, niulta eccleskslica..2.)/..«.ium, ta-
• -:
quoque.ulpresbyieri vel diaconi non sagis, laicorum bellae lilterarise. MABILL.
f Purgatorii, non inferni: vid,e notas in Vitain S,
more, sedcasulis utanlur, rilu servorum Dei, id esl
mouachorum. MABILL. In Prato sp. legilur; Tunicam P. Bened., c."25.
PATROL.LXX.V. 4
£07. S. GREGORlIPAPjrvTTA, -ADCT. JOANNE DIAGONO.LIfi..JL. -" 108
46. Igitur Greprius non solum Saxones in propriis _i. rnissis ei relaxarjjdebeat,; si tres.vel quatuor, iinus
sedibtis comiuanerites Llhristo Dbmino dedicavit, ve- solidus relaxetur; si quid amplius, jam juxta eumdeni
rum 'etiam.puefos eorum per exteras reglones diffu- modumdebet relaxatio iiefi,.vei certe jjjxta quod di-
sbs, suls prefiis cpmparans annu.a.iler, ad cognitio- lectio tua nrsevidet, ut et ei convertitur onus releve-
\ neni fi&el deducebat. TJnde Candidum presbyterum tur, et ecclesiastica utilitas iio.ngravi disp.endio pre-
I eemihqnet, diceris : «"Pefgens, auxiiiarite"Domino matjir. Nec hpc inuliliter fapimus, si pro levandis
Deo iiqstfo Jesri Christe,, ad pa.trimonium qiiod est in p.ensjoniim on.erjbus eps ad Christi gratkm p.erducir
Galliis |ub(ifniandum, volumtis ut dHeetio tua ex so- mjis, quia.et si ,ip'?iminus fideliler veniimt, M tamen
lidig quos.acceperit vestimenta pauperum. vel puerps qui de ,eis ji^ti ilqerint, jani fidejius baptizantur. Auj,
Anglos, qui sunt ab anriis decem et septem, vel de- ipsqs ergo, ,aui -filio.sjepriimJucramur, et idep non
cem et cctc, ufin monasteriis dafi Deo jroflcianl, estgraye quidquid tle pensipne pro phrislo dimitli-.
comparet, qnatenus solidi Galliarum, quiin terra po- mp?. J (Lib. y, ejpist..8.)
stra expendiriqn_pp_&sunt,apud lpcum jprpprium uti- .49. iSnimvero tam levigationibus dationum quam
liter"experidantur/Si quid vero de pecunlls re.dituum, promissionibusT£g.ni<cq_loBiin Jud-si.pei-diversa loca
qusBtJIcuntur^ablat-e, reclperepotueris, ex his quo- ad Cbristum, quem patres eorumaegaverant, venire
que yestimenta paupernra comparare te volumus ; B coeperunl. fiuibus cuna saluteanimaefestjmentaquo-
vel, slcutpfsefati sumus, puerosquiinomnipotentis que^baptizandisftabilia poiifereb.at.IJnde.Fantinq de-
Deisprvitipproficiant. Sed quia pagaui sunt, qui illie fensori : « Dpmina, inquit, abbatissamonasteriisan-
inveniri,ppssunt, yplojifcum eis :pr,esbyter transnnt-• cli Stepbani, quop!in Agrigentirip-est temtorip.con-
tatur, ne quid segriludinis contingat in via, ut quosmo .stitutum, indicante, jpomperimusmultos Judisormn ad
fituros_.qnspexerit,debeatbaptizare.. .(Li6.vi, ep. 7.) .cbristianam ihiem-- divin,a gratia insjiirautej velle
^.•^^..AvAinimqaQqiie rusticqs .mitissimus-rectpr converti, ^e4 -essejiec,essarinm ut aliqpis -illucex no-
Gr.egorips4n-error.eJ>vfitustatis_adep,permanere con- slro mandato 46beat ,proiicispi. Proinde iiujps tibi
dpluitj «t Januarium Caralitanum «piseopum pro «jie- auctoritatis teppj-e prffidpimus nt, -omni t.x«jisatioiig
gligentiis ipcrep|mdo, inter =e;Eterascribat ::« AccL summota, ad.piaedic.tumlpcum.pergere.etdesideriuia
dit aliud yalde lugendum_,quia ipsos rustjcos, quos eoirim tuis, Deo propitio, tadhorfatipnibus ^djjivara
habet «Ecclesia ntrac usqjie -jn iijfit.elitate remanere festines. Quibus tamen,*,! longum veltristeigg.vir
<• splemnitalCm «ustinere paschaiem, et eos
negligentia frateiinitatis yeslrqeper,misit, El quid vos dehir
admpneo jit ;ad Ppminum extraneps addueatis, qui ounc .ad iajitisma festinare^ognoscis^ ne,^[uodab.-
vestrps -abinfidgjitate iiggligitis^.orrigere-?Unde ne_- sit,,longa dilatio=eorum retro possit animosTeyocare,
cesseest-vps pgr^mnia injeprpmsjqnyersione vigi- Q cum episcopo lo_ciipsius ioquere, ut poenifentia ac
lare. JN_amsi -cujusljbet episcopi in Sardinia insula. abstinentia quadragiiita dierum indicta, ^utjdip Dq-
paganum -rusticum iavenire pptjierp, in epdem <epi- joqmico, aut si «eleberrjma fpstivitas jprtassis occur-
«copp fortilgr vi^dkabo. Jarp verp si ru§ticus tante jieii|,»eos. pijinipplentis J>eiinisericordia protegente,
fuerit perfidiqe et flbstinatiqnis inventus, ut ad.ppini- baptizet^ quia et.temporis-qualitas prppter pamquae
numvenireminimg cpnsentiat, -Jantopenslonis onere sibiiniminet clad^imjpellitn.l-desideria eoram-nnUa
gravandus est, ut ipsa ,exactionis suaepp^na cpmpelr debeant ililatione diiferri. ^Juoscunque vero «x «is
latur .ad lectjtudin.em-festinare. » {Lib. w,>ep. 26,,) ,paupei'es, ^t ad-vesteni sibi •emendaiu%npn.sufficerp
48. QuodcuiriGregprius fructupse siinulque .salu-- 4)0sse cognosces, t;e eis-vesteui, quam«dbap|ismuifl.
brjter Jn §ardini*e rusticps processisse jcogH.osceret, habeanj, cpmparare vplupius .ac prabere, an quibus
etiam in Jji.dseospatrimoniorum suorum rusticos npn jjretium qupd dederis ,tuis npvei^isjiatipmbus impji-
dissimili.e)",est_ieonatus exten.dere. Unde Cyprianp landjim.. Si vero sanctiimPascha-elegerinlexspectare,
diacono SGrjbit,djcens :'< Peryenit ad me esseHe- iterum cmp episcppo loquere ut mpdo quidejn eate-
br»QS -iri possessipnibus c jiostris, -qui •eonverJi ,ad chumeni fianf, atqup-ad eos frequenter accedat,ge-
Deupt inullatenus >volunt. Sed videtur mihi ut pe,r ratque-spllicitudinemjet aniinos .epr^m admpiijlione
«
omnes^ossessi.ones in quibus ipsLHebrsei. esse nps- j) suifiadhprtationis aceejidat; ^it quantpqua3 exspe-
cuntur, epistolasjtransmittered.ebeas, eisexmespe- ctattir .elpngatur festivijas, .tantp jse .gKeparare "_J£
cialiter pr.omittens quod quicupque ad 5.erumJ-pnyV eam4esiderio.feryentj debegnt sustinere.. .i (Lib.,y_i_,
-
numJiejim nostruin Jesum Ghristumvex eis ,cqnvg!*r epist. 3S_) item Petrp, §piscopo!£prsiGse,inter-alia:
sus 'iiiefit, ,onus ,pqssessionis ejus ex jiligua partp •1Tansmisimus, :ait,-fraternitalitu8e'quinquaginta;sp-
imminuetur. JtJuodita-quoqiiefieri yolo, ufsi guisiex .ljdps .ad yestimeiita^pr.um^ui baptizandi ^unt jupm-
eis epnyjer^iislaerit, si splidi pensionem habet, tre- paranda. » (Lib. vm, ep. 1.)

'• "Big. ettiemet.,, oblatm. Vitalem, 1. ivhist.ISccl.,p. 528.*tatmtUTwegener-tfle


h' Mabill. :et-.Gussajiv., aeGnon alii-Editi, vetusiis- baptisma nisi Snbbato paschw &t Pentecostes fiat.
«rno. MABIDL. Cujus.observationem Jongiusculam-exscribe-
• . c !Big.=etjionnulli, sestrh. reex inlegro nonyacat, -«tsi.ilignam quas legatur
d Solemne fuit quondam in Ecclesia ut baplismus, lota. Vide nol.--ad epist.J__5J.ib.viri.
" f Big. etGemet., ut quanto'exspectatur etongatur*
sola #aschatis, vel dPmteGPStesvigilia frequentare-
tur. Qui mos non solum ad.GarobVM.-temporaviguit quefestivitas. Andeg.,<!(. quonioqum-exspectdiaelor,-
in Ecclesia Gallic.,sed usque ad-ssepuluirixi perdu- gutur feslivilas.
rivit. Nam in Gonc. Rothom. ann. 1.072, apud Ord.
_0'J . S: GREGORIl PAPi_ TITA, ALGT. JQANNE QIACQNQ.LIB,. IL 1.0
§0. Nihilominus pro Arianorum parvulis fidei ca- A aeterna vita. Rfidemp.tfirisnqstri .gratia pprppeiisaiite
ihoiicse sociandis, Gregorius pastoralis curiesollici- recipias. »(Lib.<x., ep..27.)
tudinem prorsus extendit. Quapropter universis epi- 52. Haec .quidem Gregorius ip.tra vel extra urbem
scopis Italia; scribens, ait : -n Quoniam nefandissi- studio pieta.tjg«xej'e.uit.Cseterum Ri;fibumrpligiosum
jnus Authatith in haG quas nuper a expleta est Pa- abbatem cum mjiltj'; peepniis Jproso.iym|indestinayit,
schali feslivitate Langobardorum filios in fide catho- CHJUS instantia yjjnerabjle xe.nodqchiuipconstjtuit, et,
lica baptizari prohibuit, pro qua culpa eura jdivina tam ibi qu*J?n4nm.opte S.inappnps Arabiam, Dei fa-
Majestas exstinxit, ut solemnitatem h Pascha3 alte.- mul_issubr<3gjjjiijiePalladii cpns.tjtutis, quptidiani vi-
rius -non videret, veslram foalerrii.atem decet cun - setus e.t yestimenti ,c.opiamquan^iji yivere potuit an-
ttos per loca vestra Langobardos^adnionere, at quja Bualiter _mitte?eprfl.curavjt.
ubiquegcavis morlalitas imminet, eosdem filios suos 53, Nihi]ominusper diyersas prpvincias prp pustp-
in Ariana haer-esibaptizatos ad-catholicamiidem jcon- 4i.a sapriBreligippis, -.ebusqu.epaupprqjn streque gu--
eilient, quatenus iraim jsuper eos omnipotentis Dei bernandjs, Ec,clesi_esute yirbs industrjqsj reptqi^es
-placent,. Item ? Praqecto, episcopo Narniensi: i Per- pjatrimpnipriijn as.ciyit. In quibus Cypriapum diaco-
venit ad nos, peccatis imminentibus, in civitate ve,- niim patrimqjiii Siculj, Paiitaleeiiem nplarium Syra-
stra mortalitatem omnino grassari, qiiseres nos niiiiis' P-cus.ani, Fg.nt.imimdeterisprem Panormitaui, §.ergium
addixit. jQuamobremsalulant.esfraternitatem Juam, defenspre.m^alabritani, R.omanumnotarimn Apuli,
- instantissime suademus ul a 'Langobardoj-jim, sive Bejienatum defens.orem Saranitiej, Anthemiuin sub-
Romanqrum, qui in eodem loco degunl, admpnitione .diaconum Neap.qlitanj, P.etrum subdiacpnum. Gam-
nnlla ralione cessetis, et rnaxime agenljlium et hse- .pani, Candidum .d.efensp.rem,T,usci, Prbj.cum defensb- •
jeticorum, ut a'd veram reelaraque fidem e.atholicam rem Sabini, Optalum"jiefe.nsprem.Nursini., Benedi-
.eony.eriantur.Sicenim autdivjnajmiserjcordia prp sua ctumf nofarium.d.efenspre.mCarseolani,Felicem sub-
fors.an__is.conyersione,etin hacvitasubvfiiuet, autsi diacpnum Appise,Gastorium chartulariumRavennatis,
.eosmigrare jcontlgerif,a suis, qiipd.:etbi_a"gis.optand.umLlastorium notarium Histriani, Antonium subdiaco-
-esX,.transeun,t Jadnoribus absoluti.»(Lib. n, ep. 2.) num Daimatiani, Joannem notarimn e Illyricani,
Sl. Igilurprudentissimus paterfamilias Christi Gre- -Symmacliiim.,4efensor.emSartdinia3,B.onifacium no-
-gorius singulis diaeoniis sel xenp.doehiis vjxps jdp- tari.um Gorsicani, Pantalepnem nptarj.um Liguri-se,
aeos.depularit, ,quos .etiaro, Jit seeurii. s, imo s.aga- Hierpnynijim.dAfenspremAlpiumCottiarura,. Hilarium
labprarent, jiu- notarium g.ermanicjgni, et Candidum presbylerum
.cius injoper.e'pietalis.ac_a3is.erico.rdJ3e
jusmo_U_p_rivilegiis_mraiendosesse decreyit: n.LIcet _3allicani..Ha3c ajttem prudentissimus PateriGregorius,
_3Qs_quipia intentione s.ollicitudiniscuram_debilibus P-non solum in Rpmana, _.ed et per .diversas Ecclesias
. ac egenis impendunt, @4 sjja apud omnes valeat -perpe_tualiterp,bserv.anda c.ensebat._(.nde;JanuarioCa-
iueri dey.otjp, meli.ug.lamen est si.prp quiete sua d,e -rajijtano episcppo iriter ,ca3tprascribil, dicens ; . In-
•bjsfuerint .uiunili ,qu_3,gesserintjne.inde eis inquie- rdicatum est nobis quod, Jaicis quibusdam curam ve-
iudinis occasio unde magis laudandi _sunt.oriai.ur. ,stri patrimonii cpmmittentes, pcstmpdum ;@g in ru-
jQuiaigitur te viruma religiosum,,inteiitionis,tua3,stu- .Sticoruni vestrorum depraedationibus, fttque.per.hoc
dio provocati, jnensis paup,er_um,exhiben.da3 diacp- .exfatigalionibus, fuerjnidepreljensi, *etreddere res
niffielegimus pra3po.nendum, ne qua.tibi .ex.hac pa- .quas indecenterTetinent,Jiabitas.quasis'ua3 ditionis,
scatjir administralione dubielas, hac te' munitione .quippe yestrae non supppsiti curationipostponunt, vo-
pEOspeximusfulciendum, jconsiit.ueiUes,ut ,de. hoc Jiisque .des.piciant.actuum.suorum reddere rationem.
quod ad mensas pauperum vel diaeonise.exhibitioiiem jQuodsi ita ,est, dislricte ,av.obisdiscuti convenit, at-
percepisti, sive subinde,per.ce.periserogandum, nulli que ioter ,eos Ecelesia3que vestra rusticos causam
. Junquamhominum^fluolibet modp ,seu ingeniq,;coga- examinarisubtilius, ut.quidquid.ineis fueritfraudis
ris -poner.e rationem, y.el aliquam debeas jnplestiam inventum,cum pcen.adegibus_statuta-reddefe compel-
suslinere. §ed.,quiaila3huni.a.mste;p.mnibus ess.e-yo- lantur. De c33ler,overo .cavendum& fralernitate ve-
-lumusratjonibus.absolutum, ut.Deo.nostro.de his qu33 Dstra ^est, ne ssecularibus viris, ,'atque non sub.regula
tibj ep.mmisimusrationem.tenovjeris.positurum, ;hor- _n.oslra..degentibus, cujuslibetsres J_cclesi_3eommit-
-tamur ut fideiin le sineeritas vigeal, sil mensin re- - •tantur, sed probatis de vestr.ooificio<clerieis;in qui-
Jiusjntentipr, cura.propensior, e_.studiun_ yigilantius, :bussi.quid reperiri poteril pravitatis,.utiin "subditis -
idevplip Blaripr, exhibilio efflcacipr, quaterius duni, -eiriendare quod illicite gestumifueritvaleatis,j ,qups'
,diympjutusjau_dliP,;boc opus.solerterimpleyeris, et yidelicet apud vos habitus_5ui.offlcIum_magisconve-
,ilUi>rojjjubus.iSollicitudinemgeris sludii tui.solatio -fliat quam excuset..» (Lib. x,_ep.j§S.J . .
uliliter consolentur. et tu mercedis tua3 bonuni in -5't. Singula ecclesiastiei juris oificia, singulis qui-
a Corb , Bigot., Gemet. et Andeg., exempla; quam 'f Abest notarium aNorm.et-Turon. '
lectionem anriptarunt in marg. llabill. et Gussanv. e Utic, J.oannem notarium
" ' Cors,icani....t. Bonifa
In Reg., Exorta est. cmm..... Ittyficidni. '_ '.".
h Ita' Mss. riosfri, etsi legilur in-Excusis, Paschce ~ h' Poitdeprehensi in plur. Mss; immediate legitur
ulterius. ' quod si ita esi.
c Reg. et Utic, Projecto. \ * Norm. fvestra.
d In Utic., super feligiosumiegilur Joannem.' i Vatic, ,Mabil.*elGussanyv quo...... mqgis com-
e InLltic. addilur voluntas promptior. - mendel. Cedimus*Mss. et aliorum E3it. jriuliitudicL .
iil S. GREGORH PAP_E V.TA, AGCT. JOANNE DIACONO.LIB. II. . 112
Imsque persoms singillatim committi debere jubebat,. \, deant. Quibus non modicum condolentes, decessori
asserens quia sicut in uno corpore multa membra vestro lilteras misimus, ut hoc emendare per omnia
habemus; omnia aulem membra non eumdeiri actum debuisset. Sed quoniam vita3 est termino citius oc-
habent (Rom: xn),' ila in Ecclesifficorpore, secundum ciipatus, ne hoc onus monasleriis remaneret, fra-
veridicam Pauli senlentiam,.in uno eodemque spiritu, ternitati vestra3eadem nos scripsisse recolimus. Et
alii conferendum est hoc ofncium, alii commiltendum quia, ut comperimus, in hujus rei hactenus corre-
est istud; neque uni, quantumlibet exercitatse perso- ctione cessalum est, hsec ad vos iterum pr__vidimus
1133,uno tempore diuarum rerum officia committenda scripta dirigere. Hortamur.ergo ut, oninimora omni-
sunt, quia si totum corpus oculus, ubi auditus? Sicut que excusalione subino.a, ila monasteria ipsa ab
enim varietas membrorum per diversa officiaet ro- ejusmodi studealis gravamine relevare, quatenus nul-
bur corporis servat, et pulchritudinem reprsesenlat, lam deincops in eis elerici, vel hi qui in sacro sunt
ita varietas personarum pef diversa nihilominus offi- ordine constiluti, ob aiiud habeant, nisi.orandi lan-
cia distributa, et for.i.udinem,' et venustatem sancte lummodo causa, accedendi licenliam, aulsi forle ad
Dei Ecclesi33mariifestat. Et sicut indecorum est ut in peragenda sacra missarum fuerint iuvitati mysteria.
corpore humano -alterum membrum alterius funga- Sed ne, vel pro cujuslihet monachi aut abbalis pro-
tur officio, ita nimirum noxium simulque turpissi- jj molione onus aliquod forlasse suslineant, sluJendum
mum, si singula rerum ministeria personis totidem nobis est ul si quispiam abbatum aut monachorum
non iuerinl distributa. Hinc est quod quibusdam am- -«x quocunque monaslerio h ad clericatus oificum
bitiosis, sicut in suis litteris, quas ego.studiobrevitatis vel ordinem sacrum accesserit,-non illic aliquam ha-
omisi, poterit inveniri, moderationis irena frequenter beal, ut diximus,'ultefius potestatem, ne monasleria,
imposuit. Unde Anthemio subdiacono pro Paschasio hujus occasionis velamine, ea qua3prohlbemus susti-
episcopo, qui per semelipsum sibimet major domus, nere onera compellanfur. Hajc itaque omnia vigilanti
-et vicedominus permanebat, inter ca3tera prsecepit, cura emendare jam secundo commonita sanctitas
dicens : « Voluoius autem ul frater noster Pascha- vestra non differat, ne si post boc negligentes vos
sius et vicedoniinum sibi ordinet, et majorem do- esse, quod non credimus, senserimus, aliler nioiia-
nius, quatenus possit, vel hospitibus supervenieh- -steriorum quieli prospicere compellamur. Nam notum
libus vel causis, quse eveniunt, idoneus et paratus vobis sit quia tantas necessitali servorum Dei congre-
existere. Si vero vel negligenlem eum prespicis, vel gationem amplius subjacere non patimur. i (Lib. vn,
ea quse dicimus implere differentem, omnis clerus ep. 43.) Item Maximiano episeopo Syracusano post
, ejus adhiberi debel, ut communi consilio ipsi eligant aliqua : « Presbyteros, diaconos, cssterosque cujus-
quorum personas ad ea quaj prsediximus valeanl or- ,_\ libet ordinis elericos, qui in Ecclesiis quoquo modo
dinari. t (Lib. xi, ep. 71.) Item Ravennatibus cleri- militant, abbates fieri per moriasteria non permittas;
cis, ad monastefiorum regimina importune tendenti- sed aul omissa clerieatus mililia, monachicis promo-
bus, reslitit,. Joanni Ravennati episeopo scriberis: veantur ordinibus ; aul si in abbatis loco permanere
c Pervenitadme quod « in Ecclesiis fraternitatis tuoa decfeverint, clericalus nullateiras permitlantur ha-
aliqua loca dudum monasteriis consecrala nunc ha- bere militiam. Satis euim incongruum est -si cum
bilacula clericorum, aut eliam laicorum facta sunt, unum ex his pro sui magnitudiue diligenter quis non
dumque hi qui sunt in Ecclesiis fingunt se religiose possit explere, ad ulrumque judicetur idoneus, sic-
, vivere, monasteriis pra3poniappelunl, et per eorum que invicem et ecclesiasticus ordo vit_3 monachicss,
. vitam monasteria destrmmtur. Nemo etenim potest, et ecclesiasticis ulilitalibus c regula monachatus im<
- etecclesiasticisobsequiisdeservire, QQ et in mona-
pediatur. J (Lib. iv, ep. 11.)
cbica regula ordinate persistere, ut ipse districtionem SS. Qualiter sarie Gregorius per procuratores eccle-
monasterii teneat qui qubtidie in ministerio ecclesia- siasticorum palrimouiorum, velut Argus quidam lu-
stico cogitur permanere. Proinde fraternitas tua hoc riiinosissimus, per totius mundi latifudinero su.3 pa-
- quolibet iri loco factum est, emendare sloralis sollicitudinis oculos circumtulerit, non ab re
feslinet.quia
"egonullo modo palior ut loca sacra per clericorum D forsilan duxerim perstringendum. Ait enim in epi-
-ambitum destruantur. » (Lib. v, ep. 1.) Item Mari- stola Anthemio subdiacono : « Disceutitibi mandavi.
niano episcopo Ravenn_3: _ Dudum ad nos multo- mus, et postinodum praceplis ©7 discurreiilibus in-
. rum relatione pervenerat monasterta in Ravenna. iunxisse me meinini, ut.curam pauperum gereres, et
partibus conslitula omnino clericorum vestrofum do- si quos illic egere cognosceres, scriplis recurrerili-
minio pra_gravari, ita ut occasione quasi regimlms bus indicares; et vix de paucis h_3cfacefe curasli.
ea, quod dici grave est, velut in proprietate possi- Voio autem d ut domnaj Paterise, thia3me33, mox ut
* Noiinulli in Ecclesia. Contradicentibus loco iilo constitutio est, ad retundendam elericorum
Excusi,
Mss. -
h Et tainen Gregorius ipse, in litleris ad Urbicum monasleriis inhianlium cupiditaleiri. MABIL.
c Ulic' et Gemet., regula moiiachorum impedial.
abb.,- lib. ix, epist. 42 : Volumus, inquit, ut Domilius Bigut. et Andeg., regula monachos impedial. •
presbyter dbbas esse Lucusiani menaslerii debeal. Cer- d Edili, cum Mss. Reg., Colb. erbeate Mariae
te in Gallia pauci admodum abbales sacerdotii exper- Paris., liahenl aut Patericlum mem, aul.Palriarchim;
tes hoc tempore erant, imo et monachi. Vide primam sed melius in Mss. Andeg., Gemet., Bigot., Utic. et
sancti Maximini abbatis Mitiacensis vitam, num. 16. al. legitur, Paierim thim, hoc esl, amitm' mem; id
Quam ergo hic prasscribit Gregorius, specialis pro enim sonat vox graca thia.
.13 S. GREGORH PAP_E VITA.AUCT. JOANNE DIACONO,L»B. II. 114
prsesentem jussionemsusceperis, offeras ad calciarium H coristitutum, indicante pra^seiitium portitore, victus
puerorum solidos a quadraginta et tritici modios qua- habere -necessitalem didicimus.. Ideoque experientia
dringentos; domna3PalalinK, relict* Urbici, solidos tua 68 diligenter invig.let. ul si ejusdem locimona-'
viginti et tritici modios trecentos;,doinnse > Viviana3, • chos bene se tractare cognoveris, in quibus eos neces-
relict__-Fe.licis,solidosviginti'ettriticimodiostrecentos sitaterii:habere manifesta veritate paluerit, eis sub-
quiomne. simul octogmtasolidjintuisrationibusimpu- venire, hac auctoritate suffultus, modis omriibus fe-
tentur.Summara vero pensionis sub festinatione addu- stinabis, scitiirus tuisesserationibus quidquidriostra
- cito, et ad paschalem diem, Doimno auxiliarite, occur- prseceptione praebuerisimputandum. Sedelterrulam
rito.»(Lib. i,ep. 59.)Jfemeidem: t Insinuatum nobis Eeclesiae' nbstrse vicinam sibi; quain solidum miurri
-eslahcIl-asDominiquasdamNolansecivitatis, in Abb- et tfemisses duos pensitam asserunt, si ita esf, libel-
ridana domo coirimanenles, riimiam.victus veslitus- lafionominead sunimamtreriiissisuniushaberecon-
-
que penuriam sustinefe. Quibus ex prsecepto Dei sub- cede. Studii ergo tui sit isec omnia ita coinplere, si,
venire nos convenit, et inopiam earum, quanlum pos- - sicut diximus, ejus monachi in Dei sefvitio, sicut de-
sumus, donante Doniino, sublevare. Pfbpterea expe- -cet, solertes. perstiteririt. J (Lib. n,,ep. -1_. Itemei-
rienliae tuae praesenti jussione mandavimus uthac . dem": i Divina'prsecepia'nos admonent diligere pro-
• prsesenti nona indictione quadfaginta in auro eis sc- B".xiiriessicut ncsmetipsos; et cum hac eos prsecipia-
lidos dare debeas, ex-deincepssuccedentibus indictio- nfur charitate diligere, quanto magis debemus his in
- nibus annuos
viginti solidosministrare/quituis pos- . subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum
sint rationibus imputari. PrselereaPaulino,' presby- '•'angustiassinon ex omnibus, saltemaliquibussusteu-
" tero moriasterii' sancli Erasmi,
quoii in latere mon- taculis:sublevemus? -Qubniam ergo filium f. viri di-
tis c Soractis-silum est, sed et duobus monachis in gnissimi non solum amissione visus, sed etiam inopia
- oratorio sancli Arcbarigeli servientibus, quod in Lu- victus egestatem pafi corispeximus, riecessarium du-
- cullano castro juxta sancti Petri basilicam"esse digno- ximus, in quantum possibilitas suppetit,- ei pfsebere
scitur, binos tetanturhmodo solidos dare proecipimus, censullum. Pfoptefeaexperientioe tuse pr-sesentijus-
quiet ipsi tuis ralionibus imputeniur. Ita ergofaeut .sioneprsecipimus, ut arinis singulisvigiiiti quatuor
- impens33mercedis tu quoque participium sortiaris. J s modios tritici, fabse quoque modios duodecim, et
- (Lib. i, ep. 24.) Item eidem : i Si *'in proximorum vini decimatas viginli pro sustentalione vilse debeas
-"neeessitatibus, habila compassione, beriigna mente ministrare, quodtuis postmodum possit rationibus
• concurrimus; nostris proculdubio pelilionibus cle- - imputari.- Ita efgo fac ut prsesentium lalor.nullas da
-mentem Dominum feperimus. Palalina siquidem, il- percipiendis Domini donis inoras sustineat [Al.,;mihi
-lustris femina, continua hostilitafe insinuavit se plu- C nuntiet moras], et-tu iridie Domini benedispensatsa
rirois"necessilalibus subjacere. Propterea experien- < mercedis possispartieepsinveniri.i (LiL i, ep. 40.)
• tise tuse prsesenti auctorifate prsecipimus ut ei pr-6 Item Gregcrius, Cypriano diacono : i Cosmas ex va-
sustentatione ejus annuos solidos' triginta dare npn riis perieuloruimnecessitalibus, multis se dicit debi-
differat, qui tuis possint postmodum rationibus im- tis obligatum, ita uf pro eis a creditoribus suis suos
putari. Ita ergo fac d ut ettu bene ministratse mer- dicat lilios"detineri. Quse res,si ita est, rios omnino
cedis .comrhodum percipias, etnostra ad perfectum commovit, Quamobremhoftamurdilectioriemtuam ut
- prsecepta perducas. ,J (Lib. i, ep. 67, indict..%.) quia de rebus pauperum dandis agitur, eausam ejus
- Item Petro subdiacono : i Insinuatum nobis est Mar- * cum subtilitate summa perquifas; et si ihvenefis eum
• -cellum Barunitanse Ecclesise, ibidem in civitate Pa- " prsedictis debitis veraciter |ita involutum, utnon sit
normitana in monasterio sancli Adriani, in poeniten- substantia unde possit lisee ipsa persolvere^ prsedi-
; tiam deputatum, non'solumvictus .riecessitatem pati, - ctos creditores ejus videas, et propter yecolligendos
• sed etnudilatis nimiam sustineremolestiam. Pro qua filios
ejus, quanla cognoveris quanlitate, componas.
" re necesse habemus strenuitati tuse
prsesenti jussione Et quia ipse, sicut dicit, non habet unde resliluat,
prsecipere, ut ipsi pro victu ac vestimenlo, stratoque de rebus pauperum ex prsesenli nostra auctoritate
ad continentiam, pueroque ejus e annonam, quaritam D persolve, sciens quidquid illic, te providenle, datum
- fuerit, palrimoniii nostri pehsionibus esse reputan-
prospexeris salis esse, constituas, nt inopia.nuditas
que ejus tali providentia possint habere consultum,' - dum. J (Lib: m, e/f.58.) Idem eidem,. 'i Zerio, fra-
et eaquae eidem viro deputaveris, tuis poslmodum ter et coepiscopus nos.ler'"quosdara in .civilate sua
'
possint rationibus* imputari. Tla ergo facutet no- . alimoniorum necessilatem-innotuit sustinere. Quibus
stram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsum quoniam, ut possibile esl, aliquod desi.deramus ferre
bene disponendo, hac ipsa possis participari mer- - consultum,-idcir.co dilectionem luam antedicto fralri
cede. > (Lib. i, ep. 18, indicl. 9.) Item eidem : f Mo- nostro millemodios tritici, aut, si;plus,levare potue-
naslerium saucli Archangeli, quod in Tropseis est rit, usque ad duo millia scriptis te" dare. prsesentibus
spexeris.
h"Bigot., quinquaginta.
-Idem cod., Bibiahce. f In Colb. et in Edif. Vatic et Guss:, filium Fili-
c Norm., tres.Parisienses,.et Taron., Serapti. moud. In Gilot., filidm Filimoud.AyuA Boll., Godi-
_.' * Gemet; ac "Bigpt.,ut et te" bene minisirante. Utic, staldii dignissimi filium. Utic, filium Odiscalchi,
uieftu bene minislrans. e Piur.JlsSi, modia, hic et infra. -
h Tufoiii? Pftiiss ei Andegsj unttuum gutMtumpto*
113 S. GREGORII PAP_1 VITA, ACCT. JOANNE DIACONO.LIB. II. t!6
deputamus. Hortamur ergp ut in liis prsebendis nul- A , •Gaudiosumdefensorem sedis nostrse, qui S.yracusis
lammoram aut. excusatiouem adducas., qualenus, degere cemprobatur, paupertatis asseruit.inopia-con-
; dum letripus-sinit, et hic cumJ)ei' adjutorio sine peri- stfingi, idcireo experienti-3 tuse prassenlium auctori-
" culo ad jet citius necessitateinpa- - tate mandamus, ut a prsesenti sfecundaindictione sex
' propria remeare,
tienlibusyaleat .subvenire. i (laib. vi, ep-.4, indick 4$.) . solidos iannis sirigulis ei dare non differas;. at et ille
Item Gregorius Eusebio. religioso abbati: t Credat bnjus remedii solatio poliatun et tu quod dederis tuis
mihi cbaritas tua, quia valde contristatus sum de -sine dubio noveris rationibus imputandum. "> (Lib.
tristitia tua, et c33tera. a Praeterea eenlumsoiidos ix', ep. 59. indixh 2.) Item Gregorius Libeftino es-
per Petrum subdiaccnuro ,®f$ djlectioni luse.dari pTaetoii: _Qiianta vos saeculihujus premat arigustia,
fecimus, peto quos ut absque injuria suscipias. i incpgnitum nori habemiis. Sedquia jn sumtoa tribu-
- (Lib. ri, ep. 36, iridiet. 10.) Item Gregorius Can- latione positis sola d est consolatio miserlcordia
didp defenseri; < Necessitatem patientibus penti- Creatoris, in sum spem-vestram ponite, ad ipsum
- ficale cpi-venit adesse subsidium. Prp qua re expe- vos tota jmente convertite. qiii et juste quem vull
rientis. tuaeprsesentitsuctoritateprsecipimus-, quate- - permittitaffligi,.etconfidentem in semisericordiierli-
. rius Albino,privatoluminibus,nlioquoridam*Martini berabit-, Ipsi ergo gratias agite, et patienter quaeeun-
colofii „ singulis annis duos tremisses sirie aliqua B que illata sunt sustinetc ^Q Nam reclse meuiis est
dilatione prsestare npn desinat,' nbn dubitatura Deum non solum in prosperis benedicere -, sed eliatn
suis IIOGsine dubio rationibus impatari. i {hib. iv, •in adversitalibus collaudare. In his igitur quse pati-
"ep.28.) Item "GregoriusFanlino defensori. .. -Lator mini nullum conlra Dominum murmur cordi. veslro
praesenliumCosmas Syriis in jiegolioquo.dagebat de- . e,subrepat, quia ad quid hoc Creator noster opere-
, bitum se contraxisse pefhibuuVquod et mullis aiiis, tur, ignotum esl. Forsitan enim, magnilice Mi. ali-
- et lacrymis ejus atteslantibus verum esse credimus. quid illum in prosperis posilus offendisti, unde le cle-
- Et quia centum quinqaaginta solidos debebat, volui menti amaritudine vult purgari. Et ideo nec tempo-
ut creditores illius cum eo aliquid pae-S.ceren.ur,quo- ralis te frangat afflictio, riec rerum damna discrucient,
niam et lex habet quod homo liber nullatenus pro quia si in adversis gratias referens, Deum tibi patien-
debito teneatur, si res defuerjnl qji_3possint eidem , tia feceris esse placabilem, et quss amissa sunt, mul-
debito addici. Creditores ergo srios, ut asserit-, ad tiplicata l-eddentur, et super h3eegaudia sslerrja prse-
octoginta solidos consentire possibile est. Sed quia stanlur. Pelo amem ne injuripsum dueatis qupd vi-
. mullumestut a nil habente bomine pctoglnta soli- ginti amiups vestitus ad pueros vestros per,Roma-
dos petant, sexaginta tibi solidos peij notarium tuuni num defensorem scripsimus prseberi,-quia de beati
transmisimus, ut tu Gumeisdem creditoribus sublili- G Pelri Apostoli rebus, quamvis parva sint quse offe-
. ter loquaris c et rationem reddas, quia filium ejris - ranlur. prp magnab.enediclionesuscipienda sunt sbm-
quem tenere dicuntur, secundum leges tetiere non perj quoniam et hic vobis majora valebit impendere,
possunl. Et si pptest lieri, ad aliquid minus quam nes el apud omnipotenlem Deum beneflcia seteina prse-
dedimuscondescendant; etquidquid de eisdemsexa- stare. > (Lib. x, ep. SL) Jtem Gregorius Philippo.
ginta solidis remanserit, ipsi trade, ut cum filio suo presbytero : « Suscepi epistolas dileetionis luae, in
exinde vivere valeat. Si autem nil remanet, vel ad ..quibus mihi innolescere curasti quod vir venerabilis
eamdem debitum ejus Bummam iiiGidere slude,- ul Andrasas presbyler de hac luce migraverit-. De cujus
possit sibi libere postmodum laborare; IIOGtamen so- ereptione gavisus sum, quia ad ea qusesemperf ex-
lefter age, ut, acceptis solidis, ei plenarium munilio- - petiit gaudia seterna pervenit. De solidis vero, qui
- nem scripto conficiant. . (Lib. IY,ep. 4S.) Item Grego- pro iaciendo x-enodoGhioa filio nostro Probo abbate
. rius Castorio diacono, et chartulario Ravennse, inter Jerosolymis relicli sunt, boc quod deliberatum fuerat
• csetera : » Valerianum monachum, quem emendatum uf fieri dehuisset immulare non potui, sed benedi-
in monasterio beali Joaimis in Classe posito tradidisti, ctionem parvulam sanctitati vestrse quinquaginta so-
in eo eum monasterio sine dubio volumus perma- - lidos transmisi. s (Lib. xm, ep. 29.)
nere. Prseterea, rie quam necessilatem iu expensis " S6. Longuni esl nimisque difficile, si eleemosyna-
- tua experieritia patiatur, de reditibus Sanctaelloma- rum ejus sallem hujusmodi prosequar actiones; hoc
nsa Ecclesise, qui illic, te providenld; aggregati sunt, breviter assej"o, quia et non petentibus ultro distri-
omnes expensas tuas te facere volumiis; el si quid buitj et pmnibus sibi pelentibus hilariter miriistravit.
" Isaurise :
superfuerit, nobis, cum veneriSj"defer._. (Lib. v, ep. Unde Eliae presbyterq et abbati.provinciae
28.)'Ifem Gregofius Romano defensori: « Divinorum s.s Evangelia , inquit, sicut- mandastis , transmisi-
nos admonent eloquia pfSeCeptorumriecessitalem pa- ntus.» Et posl paupa . t Solidos autem vobis volui-
tientibus eeelesiaslicum praebere subsidium. Quia stis pro necessitalibus eellse quinquaginta transmitti
ex eis nobis decem
ergc dilectissimns iilius*nester Cyprianus diaconus quos multum esse existimanles ,

a Vulgati, proptered. ris,c uno verbo, ut dieituf omfiipoteriiis..


» Beats» Mari33,Parisi, GolbV,Gemet. ac Bigot., Colb., Andeg. elplur. Mss.,_sM6rip»ot.
Marini. f Turba".Turon.,
et.Gemet., expedit. Bigof., expediunt.
» Iidem cum Andeg., et raiionibu.s reddas. e Edit. Vaiic, et Guss'., reluctanlibus Mss., evan-
& Bigot. et Gemet., sola est consolatioomnicrealo- geiistam.
*17 _.., GREGORH PAP_E VITA. AUCT. JOANNE DIACONO. LIB. II." 118
donastis, iit quadraginta mitteremus. Sed nefersitan .h quidem chartulario nostro narrante, cogiiovimusquia
~et hoc gravfr esset, a aKos nobis ex eis adhuc digriati mudium cum quo coloni Ecclesiae frumenta dare
estis tagiri. Sed quia vos valdein continentia vestra compeilebantur viginti et quinque sextafiofuiri iii—
(
- benignos ihvenimus, eidem benignitati vice simili veneris, quod omnimodp exsecfati sumiis, atque
discussicnis causam te tarde fecisse doiur-
fespondentesrquiriquaginta transmisimus. Et ne. for- eariidem
sitan miniis esset, alios decem superaddimus. Ne mus. Quia yerp eumdem me.diurii te ftegfssfe, et -
vefo et hoc adbuc minus esset, alios duodecim jungi justum fecisse c.cmmemoras, gavisi siimiis. Sed ijiiia
nobis iii'di<r
[ fecimus. In toc aiileni cognpseimus,charitatem ye- praedictus chartularius summam quoqrie
°'
straro, quia de nebis ita praesumitis, sicut yos prae- care studuit qu*ede fraudibus coriductoriim apud ei-
sumere debetis. i (Lib. v, ep. 57.) tuam jam.de duobhs terfiforiis est col-
" p.erientiam studiose
susci- lecta, sicut te. fecisse, ff.act.oiiijusto modio,
§7. Item Juiiano : i Gloriae "vestrsescriptai d quia in futuro riobis eti.am"ita d'e pec-
gaudemus;
piens, legenda laetus apefui, sed tristis pefleeta re- catis pra3terMs cogitamus, rie sl ea quse fraudulenter
plicavi. In eis quippe dicebatuf quod pudofis causa conductores a rusficis abstulerunt, ad nos perve-
fuerif mihi vos ea quse diceiida erant tempore'multo niant, qua3 ab ipsis perpetrata suht ad nds
peccata
tacuisse. E£ ceftuiri est quia minris amatur., qui ad- B trahantur. Et ideo yoliimus cum qmni fide, oibnique
hucerubescttuf. Absqueinodoeoritristatuss-urri.quia puritate, considerato timofe omnipotentis Dei redii-
me a vobis compefi-iriiniis (juairi sestimavefam airia- cta ad memoriairi districlione beati Petri apostbli,
ri. in hoc airtem h valde me. contifietis si inefcedis per unamquamque massam colonos paupefeset indi-
causas mihi assidue providendo studiose requiritis. gentes.experiefttiam tuain describefe, atque ex eis
Nec debet esse vefeCiiridiaeei aliqiiid d6 eleemosynis pecuniis, quaein ffaudibus sunt iriyentaevaccas, oves
importune dicere, quefii corisiat nbh siias, sed ad poreosque comparare, et singulis eoibnis paiiperibus .
dispensandum res pauperum habefe. De causis itaque eas distribue.re. Qiiod facefe fe cum consilip viri re-
71 mercedis,"apudepis6opumlibereagere debuisiis, verendissimi doroni Jpannis episcopi atque Adriani
eliamsi meum ariimiim qualis iri amoreveslfo exist6- chartularii, nostri et recloris vbiumus. Si autem ne-
" fet nesciretis.
Postquam enirii et nos omnino glofiam cesse propter consilium fuerit, etiarii lilius nieiis
vestrani difigimus, et disperisationis lociiin in febiis, .domnus. Mianus debet adhibefi, ita iit huilus alius
sicut scitis, pauperuni tenemus; veslfa, fateof, vefe- hoe cognoscat, sed omhino secretiim sit. 7^ V6s
cundia valde acciisabilis fuit; Qiiam ided tof verbis igitur apud vos pertfactate uiruiu iri aufo; ari cefta
iiierepa:ido irisequor, ut hanc a corde vestro fundi. pecuniis, eisdeiu GOIOIIIS pauperibu^ dafi eadehi con-
tas fepeliam, et in inefcedis causas magnum solatium C tinentia debeal.. Quidquid vefp commuriitSr stfeterit,
vestrsepfovisionishabeam. Mohasterio itaque vestfo, prius descriptienem, sicul praedixi, fkcitp, et ppst-
quod a vobis in Catanensi urbe constructiim est, per modum singuljs juxta qualitatem suae paupertatis
Adfianum, hotafium et rectofem patrimohii, emissa distribuere studc. Ego enim, siciit Magister gentium
pfsacepti pagiiia, decera anhuos solidos daii deputa- testatur, habeo omnia, et abundo, nec pecunias, sed
vimris. Quos petiraus sine ihjtiria suscipi, quia non - mercedem
saricli Petri quaerp (Phil. iv). Ita ergo age, ut in die
haec vobis nostra oblatio, sed apostolo- judicii de qadem causa mqrcedis quseexpefieiitise tusa
' rum prlnCipis benediclio offertur. t (Lib. xm, ep. cpmmissa esl mihi fructum quein feceris ostenclas.
19.) Quod si pure et fideiiter ac strenue egefis, et hic iL
58. Sane, quia sunt nonnulli qui ea quidem quae . lumin filiis tuis recipies, et postmodum.retribulio-
habent tribmint, sed aliena qriaenon habent rapere , nem plenariam in.seterni judicis exajnine habebis. i
non desistunt, et dum valde videri munilici appe- (Lib. xi, ep. 3.)
tunt, violenter ab habentibus auferunt,, quse quasi Itero. idem Petro subdiaconq :« Qu6d fespphsalem
misericorditer non habentibus largiantur, d.uas hic tuutn tarde dipiisimus, paschalis festiyitatis occiipa-
Gregoriiepistplas insere, quibus iiberalitatls ejus inno- tipnibus implicali, eum relaxare citius minime valui-
centia mirabiliter doceatur. j_.it enim in epistola T>mus. Causas verp in qujbus indicaridiirii curasti
Pantaleoni notario : t Exp.erientia tua, quod vel omnes subtilitpr perquireptes., qqaiiler disposuiriius
quale apud sacralissinium corpus beati Peiri apostoli . jjiferius agnpsces. Cpgnpvimus rusticos Ecclesise ve-
jusjurandum prsebuerit, memof est. Unde nps quoque hementeriii frumentprum pretiis aggtavari, jta ut
securi discussionis ei causas in patrirnonio paftis i instituta sjinuna pis in cpinpaj-ati.o.neabundantise
Syracusanaecommisimiis. .Opprtet ergo te fidqnituami. lempore npn servetqf, Et vpluimus jit juxta pfetia
et ejusd.embeati Petri apostoli tiinorem semper ante* publJGain pinni temppre sive miniis, sive amplius
oculos habere, atque ita agere ut rieque in prse- frumenta nascantur, in eis comparaiionis mensura i
_ sentivitaab hominibus, neque abomnipotenli Dec). leneatur. Fnimenta .autem qhae naufragio pereunt
in exlremp judicio valeas f epMiendb c"Valerio si per omnia yplumus reputarij ila iameni ut a te ne-f

a In Viilgatis,'qlios decem. . c Andeg., Soleriq. Plurimi Norm., Salerio.


N h lla Mss., quibiis. consentiunt Bplla.nd., Giiot. et d Sic legeridum ex Mss., ubi Excusi habent quiq.
Mabil.,ex patte.InGuss. et"Vatic,"voldime bmiem- iji (uturq nabis prqderit ila etiam conducibre^ jjte.
nitis, fi.,,., non requiriUs.
'
119 . S.' GREGOMI PAP/E VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IL 120
gligentia ad transmiltendum minime fiat, ne dum A persolvunt. Ex quare fitutdispendiisgravibuscoan-"-
transinitteudi lempus riegligitur, damnum ex vitio gustentur. Unde proecipimus praesenti "admonitione.
veslro generetur." Valde autem iniquum et injuslum 1 ut plus quam decem et oclo sextariorum nmiquam
esseperspeximus utaruslicisEcclesise de sextariati- exigatur, e"tomne quod muluum pro' eadem causa.
cis aliquid accipiatur, et ad majorem modiuni dare ab exlraueis accipere poterant, & tua experientia-ex.
compellaritur quam in horreis Ecclesiae inlertur. publico detur, et a-rusticis Ecclesiaepaulatim, ut ha-
TJndeprsesenti admonitione prsecipimus ul plus quam buerint, accipiatur; ne, dum in tempore coangu-,
decem et octo sextariorum modium nuuquam a ru- stantur, quod eis postmodum sufficere poterat iuin-
sticis Ecclesisefrumenta debeant accipi, nisi forle si ferendum, prius compulsi, vilius vendanf, et hoc eis
quid est quodnautse juxta cbnsuetudinem super ac- minime sufficiat, , . , ,
cipiunt, quqd minui ipsi in navibus atleslautur. « Pervenit etiam ad nos quod de nuptiis rustico-
, «Cognoyimus eliam in aliquibus a locis mansisve rum immederala commeda percipianlur. De quibus
Ecclesiae exactionem" valde injustissimam iieri, ita praecipimus ut omue commodum nuptiarum uuius
ut h a septuaginla ternis semis, quod dici nefas est, solidi summam nullateuus excedat. Si qui sunt pau-
conduclores ex-igantur. Et adhue neque hoc sufiicit, peres, eliam ininusdaredebent. Si qui autem divites,
sed insuper aliquid ex usu jam mullorum, annorum B prsefati solidi summam uullatenus transgrediantur.
exigi dicuntur. Quam rem omnino dete.tamur, et Quod. nuptiale commodum "nullatenus volumus in
amputari de patrimouio funditus volumus. Sed tua nostra ratione redigi, sed utilitati conductorum pro-
experienlia sive in boe, quod per libram amplius, ficere.
sive in aliis minutis oneribus, et quod.ultra ralipnis « Cognovimus etiam quod, quibusdam eonduetora-
sequitatem a ruslicis accipitur, penset, et cmnia in Bus morientibus, parentes sui non peimittuuttir suc-
sumraam pensionis redigal, c et prout viresrusti- cedere, sed res eorum ad usus Ecclesisepertrahuntur.
cprum portant, pensionem integram et pensantem D.equa re definimus ut parentes morienlium qui in
d ad septuageua vinapersolvant, et neque siliquas possessione Ecclesise degunt Jiaeredes eis succedera
extra libras, neque libram majorem exigere debeant, debeant, nee aliquid de substantia morientium sub-.
sed per sestimationem tuam, prout virtus sufficit, in .trahatur. Si vero filios parvulos aliquis reliquerit,
summam pensionis crescat, et sic turpis exactio ne- quousque ad setatem lalem veniant ut substanliam
\ quaquam fiat. Ne vero post obitum meum hasc ipsa suam regere valeant, personse eligantur cautse quibus
onera quse super pensunrillala subtrahimus, et in parentum eorum res tradi debeant ad cuslodiendum;
capite pensionis fecimus crescere, iterum in quolibet «"Cognovimusetiam quod si quis ex familia culpam
addanfur, et inveniatur summa pensionis augeri, et G feeerit, non in ipso, sed in ejus substantia vindieatur.
onera adjeetionis insuper ruslici persolvere compel- De qua re praecipimus ut quisquis culpam fecerit, ii.
lanlur, volumus ut securitatis libellosita de pensio- ipso quidem, ut dignum est, yindicetur, a commodo
nibus facias, qualenus in primis y3 dicas iantam - autem ejus omnino abstineatur, nisi forte parum ali<.
gensionera unumquemque persolvere debere, inibi quid,_quqd in usum exsecutoris qui ad eum transmis-
abjectis siliquis, e oleribus, vel granaticis. Quod au- sus fuerit proficere pqssit.
tem ex his minutis in usuin rectoris accedebat, volo . « Cognovimus etiam quia quoties conduclor ali-
,ut lioe ex prsesenti jussione in usum tuum veniaf. quid a colono suo injuste abstulerit, hoc quidem a
Ante omnia hoc le volumus sollicite altendere', ne couductore exigitm, sed ei non Tedditur a quo abla-
injusta pondera in exigendis pensionibus ponantur ; lum est. Be qua re praeeipimus ut ^4 quidquid vio-
sed si qua talia invenerjs, frange, et nova, et recta lenter cuilibet ex familia ablatum fuerit, ipsi resti-
constilue; quia et filius meus Servusdei diaconus tualur cui ablatum est, et utilitati rios.ra3non proii-
jam lalia inyenit quae ipsi displicerent, sed licen- ciat, ne nos ipsj auctores esse violentiaevideamur.
tiaiu haec immutandi non habuit. Super justa ergo « Praelerea volumus ut si quaudo eps qui. suril in
, pondera, prseter excepla * et vilia cibaria, nihil aliud obsequio experienlise tuoe in aliquibus causis ijuas
volumus a eolonis Ecclesise exigi. j) sunt extrapatrinioniumtransmiltis,"parvaquideiii ex
< Prselerea cognovimus quod prima illatio s bur- . eis commoda accipiant, sed tamen ita in eorum uti-
dationis ruslicos nostros vehementer angustet, ita ut litatem proficiant, ut nulla sibiexiude lueri coromoda
priusquam labores suos veriuhdare valeanl, compel- sub specie noslrse utilitatis requirant, quia nos sac-
lantur tributa persolvere. Qiiae dum de suo, unde culuroEcclesise ex lucris turpibus nolumus inquinari.
dare non habent, h ab auclionariis publicis mulua ac- 1 Jubemusetiamuthocexperientia tuasummopere
cipiunt, et gravia commoda ex eodem benefieio cuslodiat, ut per conimodum conductores m massis
a Ita Reg. etCod. beatseMarise Paris. Jn Colb, et e Mss. nOstri, oncribus, et paulo post, minuliis.
in Edit. Cuss., massis. , . f Norm., etvili-cibo. ~~
h E.J., ad sepluaginta urnas et semis. Sequimur . e Pesino quam rustici solvunt. Vide Gloss. Cangii.
Mss. lum 3oan. Diac, lum epislolarum sancti Gre- h Aiideg.,lresParis, et Norm., ab actionariis,quod
gorii. in Mss. epistolarum exstat. Observandum
c Post redigat in Utic legitur : neque onera super-. estplerisque
autem Mss. Joan. Diac. fere semper conchiere
libram majera. - ' . cuni Mis. Cod. Registri Gregoriani.
d Ed., ad sepluaginta vini lagenas persolvant. Ipsis >In iisdemCod., ut omneauod muluutn, etc, aliis
P aris. et '
suffragantur Cod. beatse Marise' Regt omissisi .
m S. GREGORII PAPJE VITA, AUCT. JOANNE D1ACONO.LIB. II: 122
Ecclesi.3 nunquam'fiant, ne dum commodum qusefi- A ut res aliensemjuste nuilo modo a creditorus detrau-
' , ' • - - "
lur, conduclores frequenler immutentur. Ex qua mu- dentur.
tatione quid aliud agitur, nisi ut ecelesiastica prsedia « Antonino medietas legati sui data est, medietas;
nunquam colantur? Sed et ipsa eliam Iibellalica, redimetur": quain medietatem ex communi substan-.
solum ei, sed etiam
prout summa pensionisiuerit, moderentur. Per cel- tia ei volurous adirapleri; et non
las et cellaria non plus de massis Ecclesise te acci- delensoribus, ef peregrinis, quibuslegali-titulo aliquid
pere volumus, nisi quantuni consuetudo .est. a Te dereliquit, et familise legatum pefsolvi volumus, quod
aulem quse comparare jussimus, ab extraneis com- , tamen«d nos pertinet. Cplleota ergoratione, pro
'parentur., nostra parte, id est, prp novem unciis perseive.
« Peryenit aulem ad nos tres libras auri" Petro 1 De solidis Ecclesise Canusinse velumus ut aliquid
conductori de^Subpatriana injuste ablalas : de qua clericis ejusdem Ecclesise largiaris, quatenus, et ii
causa Fantinum defensorem subtiliter requif e, et si qui nunc inepiam paiiuntur, sustentationem aliquam
manifeste, injuste et incompetenter ablatse simt, si- habeanl, et si illic Deus voluerit ordinari episcopum, " ,
ne aiiqua tarditate restitue. habeat rinde subsistat. > - '- . .
,
1 De lapsis sacerdotibns vel quolibet, ex clero ob-
«Cognovimusetiam rusticosburdationem quamjam.
ab eis exactam Theodosius minime pefsolverat, ite- g servare le volumus ul in rebus eorum nulla contami-.
natione miscearis, sed pauperfima regularia mona-
fum,dedisse, ita ut in duplo exacli sint. Quod ideo
factum est,.q'uia ejus subslanliaad.debitum Ecclesise stefia require, qusesecundum Deumvivere"sciunt; e{
non sufiiciebat. Sed quoniam per filium noslrum ' in eisdem monasteriisad poenitentiam Iapses trade,
in eo loco proficiat in quo agere poe-.
Servumdei diaconum edocli sumus quod ex rebus etres lapsorum -traduntur, quatenus ipsi ex_ rebus eorum
substantiaj ejus possit hoc ipsum damrium sufficien- nitentiam
.eorum solli-
ter resarciri, volumus quingentos septem solidos eis- subsidium-habeant, quidecorrectione
dem rusticis sine aliqua imminutione restitui, ne in ciludinem gerunt. Sivero parenles habent, res eorum
duplo videantur exacti. Si aulem supra damnum legitimis parentibus dentur, ita autem ul eorum sli-
in fuerint, sufficienter -
rusticorum etiam quadraginta solidi de rebus Theo- pendium, qui poenilentiam-dati
dosii remanent, quos et apud te diceris habere, vo-~ debeat procurari. Si qui vero ex familia ecclesiastica
lumus ut filiae ejus reddantur, ut fes suas, quas in sacerdotes," vel levitse,<vel monachi, vel clerici, vel
debeat. Cui etiam-b batio- quilibetalii lapsi fuerint, dari eos inpcenitentiam VP<
pignore dederat, recipere
lam patris sui reslitui volumus. lumus, sed res eorum ecclesiastico juri nonsiiblrahi,
ad usumtamen suum accipiarit;'uridead poeniteriduni
i Campanianus, gloriosns magister militum, duo-
r subsistanl; ne.si nudentur, locis inquibus dali fue-
decim solidos aimuos Jpanni n.olario suo reliquerat rint onerosi sint. Si quos"parentes in possessione ha-
ex massa Vafroniana : quos dare te. annis singulis
bent, ipsis res eorum tradendse sunt, ut ab ipsis juri
sine aliqua dubitatioiie pfsecipimus nepti Eupli con-. Ecclesiae eonserventur. -• '.',...•
ductoris, quamvisomne mobile ejusdem Eupli per- « Ante triennium subdiaconi omnium Ecclesiarum
ceperit, exceptis duntaxat solidis. Dare. etiam de so- Sieiliseprohibiti fueranf ut more Romana3Ecclesisa
lidis illius te volumus solidbs viginli quinque. Sup-
suis. uxoribus nullalenus miscerentur._Quodmihidu*
positorium aliquod argenleum pro uno solido dicitur rum atqiie incompetens. videtur; ut qui iisum ejus-
esse appositum, et calix pro sex solidis dieitur esse dem continentisenon
invenif, neque castitatem anta
appositus. Inteffogato Dominico secretario, vel aliis a sua uxore separari, aique-
proposuit; compellatur
qui scire possunt, debituin recipe, et vascula prsefata • pef hoc, quod absit, deterius cadat. Unde videtur
festitue. -
mihi uta prseseuti die episcopis omnibus dicafur ut
i Agimus autem gratias sollicitudini tuse, quia de . nullumfacere subdiaeonum-prsesumant, nisi qui se
causa fratris mei prsecepi tibi ut argentum illius re- viclurum caste promiserit, qualemis etprseterita, qusa
transmittere debuisses, et sic oblivioni mandasti, ac propositq t inentis appetita nbn sunt, violenler non
si libi aliquid ab extremo mancipio luo diceretur. n exigantur, ef futura caute caveantur. Qui" vero post
Quod jaro, vel modo non experientia, 75 sed negli- eamdem prohibitionem, quseante:friennium facta est,
gentia tua studeat implere, vel quidquid ejus apud continenter cum sjiis conjugibus vixerunt, laudandi
Antoninum fuisse cognoveris, •sub omni velocitate atque remunerandi sunt, el ut in bbno suoperma-
retransmitte. ,' rieant exhorlandi. Eos autem qui post prohibiliouem
« Re causa Salpingi Judsei epistoia aliqua_ est in- factam se a suis uxoribus conlinere nqluerunt, perve
venta, quam tibi fecimiis transmitti, ut eam relegens, nire ad sacrum ordinem noluraus, quia nullus debet
et subtiliter causani ejus, vel viduse cujusdam, quae ad ministeriumaltaris 76 aceedere, njsicujus casti •
in eodem negotio dieitur implicata, cognoscens, de tas ante susceptum ministej-ium fuerit appi;obata,
quinquaginta urio solidis c qui redhiberi noscuntur, « Liberalo negotiatori, qui se Ecclesiae coiumenda-
sicul justum tibi visum fuerit, responsiim faeias, ita vit, qui habitat in massa Cinciaria, annuam contineli-
a In nonnullis Mss., ea autetn qum. In aliis, tuaau-
' currat in cseleris epistolis a Joanne Diacqno laudatis,
iem quw cemparari.' nimirum quse jam alibiobsefvayimus, hoc-loeb
b Quid sit batiela, "require in uotis ad ' fepe-
epistoias. tere tajdiosum/oret.. , . :
Easdem consulere noa pigeat, si qulAdifilcullatis 4m c Ah, Yeddiflebem '"''"-'"". -'••-' -,
125 S. GREGORIl PAP_E VJTA. AUGT. JOANNE DIACONO.LIB. II. 124
tiaim k tesV&luftiuslieri. Oujus continentiss summam _i aliquqd alimentum prsebe, quia Maximus eum in Si-
ipse aestimaqualis esse debeat, ut renuntiata nobis. ciiiam misefal, et ibi ei quse asserebat, abslulerat.
iri tuis ratiohibus possil imputarii De praesenti vero Cognosce ergo quae ablata sunt, yf et uxori filiis-.
Indic.ifrne jam a.filio nostro Servodei diacono per~ que ejris sine aliqua mora reslitue. Hoec omiiia soUi-
cepi qiied Fanliiium defensorem Joannes quidam cile relege, omnemque illam familiarem fuam"negli-
irionachus niofiens in sex uncias hseredem dimisii.- gentiam pcstpone. Scripla mea ad rusticos quae di-
Gui hocquidem qhod dimissum est trade, sed.conte- rexi, per omnes massas fac relegj, ut" sciant quid
stare. eum ut hoc facere ulterius fioii prsesumat, sed contra violentias s.uasex auctoritate npstra defendefe
vel aulhenlica vel exemplaria eprum
pro labore suo statue quod aceipialj Ut ei vacuus la- debeanl, eisque
bor*tius esse'nbri debeal;- et hoc meminerit, ut qui dentur. Vide ut omnia absque imniinutione cusfo^lias,
Eeclesise stipendiis siibsisiil. ad Iticra prepria non quia debis quse iibi pro servanda jristilia seribo., ego
anhejet; Si quid vero sine peecato et sine appetilu absolvor, et tu si negiigis, "obligaris. .Terribiiem Ju-
concupiscentiae:per eos qui causas Ecclesise agunt ad dicem venientem considera, et de advenlu illius nuriis
Ecclesiam venerit, dignum est ut ipsi vacui ex labore tua considerafio eorifremiscat, ne turic. sine causa
suo esse non debeant. sed riostro servetur judicie jani timeat, cum coram illo ccelumet terra tremiierint.
qiialiter debeant remuneniri.. _ Audisti (Jiiid'volb, vidfequid agas^ i (Lib. i, gp'.M.)
« De afgehte Ruslieiani causam subtililer require, 59. Hactenus de Gregorianse liberalitatis innocen-
,el qued libi justum_videtur exsequere. Alexandrum tia nie retulisse suificiat. Caeterum, quia, famis lem-
ivirum magnificutri admone, ut causam suam cum pore, ut videlicel baberef unde phristi pauperibus
sancta Ecclesia deeidefe debeat. Quod si forte facere Subveuiret, framenta comparare sfudebaf.nuiio.modb
neglexeril. eamdefn causam cum timore Dei» hone- prsetermittam. Ait enim in alia epistola cidem Petro
state servatajut potes,- exsequere.- In, qua re etiam subdiaeono inter csetera : « Quinquaginta aurLlibris
largiri aliquid tfe volumusj et,- si potest fieri,- quod n.6vaffumenta ab extraneis comparata, et. in Sieilia
aliis dandum estj ipsirelaxetur. dummodo causam In locis in quibus non pereant iepone, ut mense Fe-
quam nbbiscuiri habet perexeat; bruario illuc riaves quantas possumus dirigamus. jit
. . Donalionem ancillaeDei quaelapsa*est, ,et 111mo- eadem xtd nos frumenta deferaritur. Sed et si nos
nastefio dala> omrii postpPsita tarditate, reslilue, transmil.ere cessamus, ipse naves prpvide, et ad nes,
quatenus ipse locus, ut superius dixi, rerum ejus auxiiiahte Domino, hsec eadem frumenta -Februafio
stipendia habeait qui ejus sbllicitudinis labores por- mense trarismitte, excepljs duritaxaf frumentis qusa
tat. Sed et quidquid ab aliis ex ejus substantia tene- nunc mense Septembrio velQctobrip juxia consuetm
tuf f ecollige,<et monaslerio praefato tradei ,_ diriein transmilti prseslolamuf. Ifa efgo tua experien-
« Pensiones xeno.dochiis de yia no.va, quanias mi- tia kciiit, ul siiife aiicujus vexatiprie fioiorii ecelesia-
lii-ihdieasti, quia [Als quasj apud te habesj nobis di- stictJriimenla cPng_egen.uY,quiafariitA/.,in taritum]
rige. Actionario aulem, quem in endem patrimenio Hifca pfifva nafivifas fuit, ut, riisi, auxiliante Deo,

deputasti. prout tibi videtur,- aliquid largire. de SMlia ffiiihenra dotigregerituf, 7g faimesvehe-
' i D6 kneilla De'i immineat. i (Lib. 1, ep. 72.)
. qus isuia The&di.sib fiiit, Extrariea nienter
' 60. Hujiii libefSlitafis niuititiidiriem
tiemiri6,<"videlUrfriihi ut ei eontinferitiam faeias, si quidain ere-
utite cPtispicis. aiut certe donationem quam fecit red- riiifafum, Vif riiagrise viftuiis, qui flihil in murido
das. Ddihtim monasterii quarri Antonius. datis tri*- jiossidebat pfaetef unam gattam, quani, biandiei.i
ginta solidis"ia mpnasterio tulerat; receptis solidis,- crebro, quasi Cohabitatficem iri suis gfemfis.fefovt-
oirini postposita -tarditafe; restitue. Amulas onychi- baf, toghp-cferis, ofasse feftiif ad Dominuni iit sibl
nas, fequisita subtiliter veritaie, restitue, quas per ostendere dignaretur quam futurse- remunefationis
portitbfem prsesentium-retransmisia uiansioneiii sperafe d6b"tiisset',*qui pf0 illiiis Smora
« Sairirriiiiuni, si vSeat fet Pccupdius apiid te noti sa_ciiliiM desefehs,- nil ex ejiis diviiiis ppssiderct.
est, ad rios difige. Felix, cohdiiStbf dbitirtseGampahalj CumqUenoctfequadam dormiret, cognOscitdbi Jeve-
(jiiiemiibferlifhreliquefat, aut qudm iridiscussiim esse 0 laldiii fuisse ut CumGregofio Romaiio pohtiflceinan-
jiisserat, dfXii SibiaMaxiirip subdiadbrib sfejjtiiapilS siohem sibi prsepafahdam sperare debuissei. At ille
duos _0lido_ iiilipfe; pfb qiiibhs dandis ass^fuil qdia forlifef iiigehiiscfeh-pafum sibi profuisse voluntafiauj
omnfesres suas quas iri'Sicilia habuil ^et vefluridfedil fferum ihbpiahi, fahtaque s'tiae-bremotionis jejunia
vel appbsuit. Sed schelastici dixfefunt qfiia ti&fraiidi- putabat, si cum eo mansionem reciperet qtii tantis
bus iridisCiissusesse nbii J>ote_t; diini tSriieli M nbs ibhndialibus diviiiis fedundaret. Cuni vefo Grc-go-
dfeCtimpk-iiafevferleffeliif,iactd _j.mp8_ia.t_;mPr.uiis rianas divitias suse' paupertati dife ndctut[Uesusjii-
- esi-. Ctijiis te *vcMmu-uxbferri et filio. fe^tiifefe, et rahdo cbnferfet, alia nbcte ijuiesceris, audivit sibl
quidtfUittv8I appbsuefat vel verididfefat. appdslta ab- Dominum ih soinnis dieentein : < Qriarido divitem
Soive, de' VehditiSpfbtiiim -fSstilue; et Ififuper eis aori possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur Su-
a Rigpt., parva sativitas, uti.observavimus jam ad quagesimum nonum inciper.e ab his verbis supra:
epist-. 72, Jib. i, ri&t.a^; iri "qoa cita^ihius cap. 60 lieni idem PetrO Subd. r.Qubd fespohsqteiil, efc.s
llujilsce libfi. Nota iii "ndiiniillisCbdd; -caput Uoc ubimagna ex parle.adducitur epist. 44 librij.
quinquagesiuium nonum, esse sexagesiuium, etquin- b -t-tic.j sum femuilefatidiifs.
125 .' S. GREGORIIPAP^E VITA. AUGT;JOANNE DIAGONO.LIB. ffls , . m.
des paupertalem luam Gregerii divitiis cdmparare,"A el qui meritum suum decrevisse pritaverat; si.Gfe-
qui magis illam. galtam quam habes. quotidie pal- gorio eonferretuf _ orare vehementius cdepit ut
pando, nullique cori_erendo; diligere comprobarls, eum. eo mansionem quandoque pefcipere rnerefe-
quam ille qui tantas divilias non amando. sed con- tur. Sed istius jam secuhdi libri fiiiis advehiat • ut
temnendo,-_cuhClisqueliberalitbr Iargiendb; disper- quse setiutura sunt j auxiliahte Dotiiino, tertius pro-
- -
git ? i Ita Solitarias .increpatUs Deo gratias"relulit; sequatuf.

LIBER TERTIUS.

Quo escponitur*, qUemadmodum siincti Gregorh vita doctrina responderit.

&HGnMEN_tj_i. — 1. Qiiibiis<Aegofiusstudiiscoribmissam-sibi regebst Ecclesiatn:~ __~Qu_t_iti§ tiiictrir.tatibusSoirtra31;


moniacametNeopbjtorumliseresesdiraicariti-T-5.-Proeisdemfieii synoijumjussit.—.4:Contraeasdemtotis viribus
non pugnantes,cumSimoiiemago rjortionem,babilurospr.3c.ixit.— 5. Quam sapienier.etiahip_stellalicuh-pfo.usu
Pallii, \ el cohsecfationfe pbntificis,dafi sive accipi.prObibuef i'i.— 6. Tfia gehefa _imb'_iia.__3 d&tiSriis h'6ta'vit.^- 7. Ia
; drdiuandis episcppatibus.inequer cardinalibusEc-16siS3 sua_. heque, rrionachis'p"ep.ercit:,—.8. .Viple.riterneminem

pmninopromovit.—9- Violenter.promotos.ijiprislihumgradumrediixit.,—10. Ab aliisialumniO-e dejeetosih drdi-
r.essuosffesliiiiit: ll:_Cafdinaifesin forensibusp&rocbiisj.r6m'6'to.. —
ad car&iiienirevdt-avit: 12. DhdScutiqiierrie-
liores«ligere potuerat;episcoposconsecrabat; et quantadislrir.lione.-c6nsecratiaos examinaret.—1.5._El.a_h_allerius
dioeeesis-episcopqsad.regendas sua. dioecesisEcclesiasinvilabat.—,14.Quemadmod.um episrcopaluum sedes unierit.—
15.Vacautesepis_{fj._s, vS.antibtisincaf d inavitEcfclesiis. — 16.Intlii'briizati.«.piscopiseipulsos' .irfi.siiifesj'tinxit.~
17.Sedinm lofca-inutayit:—.18.Nulla.occasioneponlificenlab'uiTairi aliarnEcciesiam.ant mutayst, ajit mutari per-
misit.—19. Allerius pa.qcbianurnsib,i cardinalemsacravit.—.20.;Qualiteralleri.usKcclesise'clprico_']talUsi'ncardi-
riari pfcfmisefit.— 21; Nuuqiiampriofibus clcricisposteriusordihaiosp.aeitilit.— 22. tJUallierdeiuhctoftimep'i_c6'p'o-
rum.Ecclesias vicius visitatbribuscommillebat:— 25. Pj-o iiiventafio'-faelehdo;, niliil accipiendumdecrevit.-~
24. Consae-iidines. dationum,vel xeniorumrepulit.,—2b. Ejjiscopos. ad UrbemKomanamj.nisi^semel in.quinquennm
venire statuit. — 26.Etiarii reftini pfe'tiasuscipefe recusavit. r-27. SufTragsiiieiS
stiis-episcOpis he6es_ar'ia pia_fb^avit.'
" —28: Quamcurioseab eisdemjanetitatem;s&pienlium, et liberalllateln.qusrebat.-—29:Maiiii'ianu,m ep.iscophm. prd '
avaritianqtat. ^- 50. Serenumep.is,copum, prq confraclisimaginibusarguit. —r51. Januar.iumepiscppumsnas jnjurias
vindicanlerhdelerrel.—52.'Eumclem jifo i.xafaiioiiemes.is exaspefat.—*55. Desiderium episcopu'--pro l&tifine
libroruih g.ntiliuiriconipit; —34. Nilalem-episcopuffl de i.eglig.ntia-simiilque conviviisreprehendit...^-5_i.Quam
facetissimeeumdem propriis|.assertionibiis —
.obligat. _36.Episcpppsab Eijclesiajsua.deessevetuit.,—57.
divefsa locaiioh yagafi cehsuil. — sh. I._p_ut_i pfopriae aniita.hoh aunitavitirifemofiJecommeiidare; —'lipiscopps
39. Vita-
pef
Sianiimepiscopuh),i)fofeniinS,'qua. religibsumliiibitummula\erat,aiguit.'—40.SergiHm de.ensofempro negligentia

Teprehendit. l\. Pascha.sium episcoijumpro fabricanavis.et —
suiutilitate.compescuit. .^.^Gampanqrum.episcopo-
rum et VictprisJPanormitahiiiegligeritiasincrepat."——4_: QiiamrnoderateJiharpamepiscppumpro coficubiiiadijiidi-
fcat.— %i.k i-ratis cfe-_iliafiis _l/stifie"nduiii cehsuiL 4_; L'_pso'svel brimihososab'6p1si:Oporum familiaritatefe|iu-
lit. —46. Rpstringendam,prj.<posiiorum(i.am, el.uaius _7.
culpam.aliinonesse.pqciyamstatuit.^-Tj Liber.os homines
"v.fberafi, vei in-liidi"vetuit. — 48.,Qu.aliierjudicuiii vitia publicarit.-V49. Ihstigahle diaboldjtii-ifies
redarpuens
conlfaeumsjevieruflt^-— B0.MiSriCioImpebiorij pessimamIegerii fereifti,"viHHte"f contfadicif;.—Sl; D'_hypbtfisi-
Joannis.Constantinopoiltani —
^piscopise univefsalemfHtenlis^ gs.^Augustaleslitleras pro ,eo—Bupplicaptesjedarguit.
— 35. TemporaISiaunciiiriofesquedeturpai. —".b'4..Si/perbia!ii hypocnlaa sapiehter enefvat. b5. Cohsfaiitiam sii_hi
: dehiorislraiis;ass_fitse pfo'imp'_fatof& SidefB —
nilllateiius perdituriim." 56. QJiEiD.lobfem' p'o.(ttI_tasieliqillSishripfera-
tricinpn dederit..— S7. Usque ad Ula .temporailtomamispontiiex pro reliquiis brandeum conferebat.—,,_8.,Quantis
iniraciilisvestes saiicti Jo*anms.claruefint. ^-,89. Quidsit de ejusdem vestibiissentiehdurh.—'M. Gregofiuspes.eih
univ.rsaiisnohaiiiisi lo'iiu_Ecclesia.iifii(-fer_it_te repiilit. -
f9 1. Talibus yeiierabil.ispapa (Jregoiius corii- B simoniacis murieribus, quasi tot fadicibus piiHulahs,
jniissairi fibi diviniltis Ecclesiafn studiis efficacitef longe lateque prorsus excreverat, h et tnanabat.
igubcrnabat.Jam Ligures, Venetos,."1 Ibefo1!,aliosijiie Conira quam verierabilis Pater apud Brunichildem
' a sciiismaie siili' libetlo"cdnfessds, thalcedoiierisem feginam, Theddericum quoque, ef Theodebertum
sjiiodum venerafi cdnipeliens, ad unilatem sanc(-3 Ffaiicorum reges , fdrliter expugnavit, §0 donec,
Ecclesi33revocarat. Jaiii Barbariciiios, Safdds, et collecta geherali synodo, hahc sub anallieriiate dam-
Cainpaniierusiicds tani prafdicatidnibus, quaiti vef- .nandam peniliis impetraret. Necante, Syagfio epi-.
bcribusemendaids, a pagaiiizandi vanitale femdve- scdpo.Augustodu.nepsi,regina eti-egibus, multis pre-
rat. Jam Doiialistafuiii hEefesini peries Africam, cibus fiagitantibus, paliiuni cledit, quam, prcesenie
Ivianicb-sdrum penes .Sicifiaiii, Afiahorum peiies Cyriaco suo abbaie, ipsi, qudd de propcllendis iiasre-
Hispaniam, Agndetariim vero"penes "Alexaridrliirii, sibus nioriili fuerant adiriiplerent. Nam prd" bis
^criptoruni siiorum vaiidissiinis auctofiialibus im- Brunicliildi reginas inler csiera scribit, dicens :
portunissimisque legationibiis, Domino siilfraganid1, * Sacerdoiaie dfficiumiii tanlam illic, sicut didieimus,
,a corpore lotius sanctas matfis Ecclesice seqtiestra- ambitionem perductum est, ut-sacerdoles subito,
,ra't. ... quod grave niiiiis esl, ex laicis ordineiituf. Sed quid
2. Sola"penes fealliam Neqphytdruiii iseresis, qiidt Gisii aciuri, quid populo praeslaturi sunt, qui non ad
» Ailuiit fdrtasse M eju.st. 51 lfb. n, iridici. 10, Bafl.a'ficihis, Dohaiisiis, Agiioetis«t afiis.liiq cbmme^
'iit cujus.in«c:ip':'i;fe dliih.legebatuf, iihivefkisepiscq- meratis legendi sunt indices Begisifi epiiidia'fum«
h Utic,, el mahebqt.
jiis pef Hibefhiam (ipclius per /i.naiS)' Ueinuin ca-
v.tulorum causd. Viileridtani a ad laiiaatfii-itjbist: De
127 .S. GREGORH PAP.E VITA, AUCT. JOANNEDIACONO.LIB. III. 128
ut.litatem, sed fieri ad honorem,- episcopi concupi- ,A copia suffragatur, restat ut nihil sibi in honores ec-
scunt? Hi ergo, qui necdum quod docere debeant clesiasticos gravitas, nihil defendat industria, sed
didicerunt, quid aliud agunt, nisi ut paucorum pro- totum auri profanusamor. obline.st; _et dum vitia
vectns illinius fiatmultis interitus.etiriconfusionem honore munerantur, in locum. ultoris is qui fortasse
ecclesiasticoe moderatiohis observanlia deducatur, fuerat ulciscehdus adducilur, atque hinc sacerdotes
quippe ubi nullus regularis ordo servatur? Nam qui non profices-e,sed perire polius indicantur. Vulne-
ad ej'us regimen improvidus vel prsecipilalus accedit, Katonamque pastore; quis curandis ovibus adhibeat
qua admonitione subjectos sedificel,cujus exemplum medicinam ? Aut quando populum orationis «lypeo
non rationem docuit, sed errorem ? Pudel g£ pro- tueatur, quijaculisse hostium feriendura exponit?
fecto, pudet aliis imperare, quodipse nescit custodire. Ant quaiejn de se fructum producturus est, cujus
Nec illud quidem, a quod simili emendatione raden- gravi peste radix infecta est? Major ergo metuenda
dum est, praterimus, sed omnino exsecrabile et esse •estloci. illis Jore caIamitas'[4Z., metuenda locis illis
gravissimum delestamur, eoquod sacri illic ordines foret calamitas], uhi talos intercessores ad locmn re-
per simoniacam ha^resim, quse prima contra Eccle- • giminis adducuntur, qui @g Dei in se magis iraeun-
siam orta, et districla maledictione damnata est, diani provocent, * quam per semetipsds populisplacare
conferanlur. Hinc ergo agitur ut sacerdotis dignilas B debueranl.
in despeclu, et sanctus sit honor in crimine. h Perit i Nec hoc quoquemalum sollieitudonoslra patitur
ulique reverenlia, adimitur disciplina, quia qui culpas negligenter omittere, quod quidam,,instinctu gloriae
debuit emendare, committit, et nefafia ambitione inanis electi, ex Iaico repenle habitu sacerdotii hono-
honorabilis sacerdolii ducitur in depravationem cen- rem arripiunt, et, quoddicere pudet et tacere grave
sura. Nam quis denuo veneretur quod venrliliir ? Aut est, regendi, rectores, et qui ddcendi sunt, doclores,
quis non vile pulet esse quodeniitur? Unde valde nec erubescunl videri, uec metuunt. Ducatumanima-
contristor, et terrse illi condoleo, quia dum Spirilum rum impudenter assumunt, quibus via omnis ignota
sanctum, quem per manus impositionem omnipotens duetoris est, et quo vel ipsi gradiantur, ignari sunt.
Deus hominlbus largiri dignatur, divirio munere ha- Quod quam pravum, quamve sit lemerarium, sascu-
bere despieiunt, sed prasmiis assequuntur, sacerdo- • lari etiam ordine el disciplina monstratur. Naui dum
tium illic subsistere diu non arbitror." Nam ubi dona- dux exercitus non nisi labore et sollicitudine exper-
supemee gratia3 venalia judicantur, ad Dei servitium tus eligitur, quales animarum duces esse debeanl qui
non vita quceritur, sed magis contra Deum pecunia3 episcopatus culmen immatura cupiunt festinatione
venerantur. > (Lib. ix, indict. % ep. 109.) conscendere? Hujus saltem rei se comparatione con-
I'demde eisdem Theoderico' el Theodeberlo regi- C siderent, et aggredi repente c inexpertos labores
bus Francorum post aliqua : «Fertur simoniaca h*e- timeant, ne caecahonoris ambitio, et ipsis in pee-
resis, qua3 prima contra Dei Ecclesiam diabolica nam sit, et aliis pestifera erroris semina jaciant,
plantalione subrepsit, et in ipso ortu suo telo apo- quippe qui non didicere quod ipsi doeeant. Proinde
stoliccc ullionis percussa atque damnata est, in regni paterno salutantes aflectu, petimus, praecellentissimi
vestri finibus dominari; cum in sacerdolibus fides sit Filii, ut hoc tam detestabile maluni de regni vestri
eligenda cum vita, si vita deest, iides meritum non studeatis finibus prohibere, et nulla apud vos excu-
habel, bealo Jacobo attestanie, qui ait: Fides sine satio, nulla contra animam vestram suggestio locum
operibus, morlua est (Jac. n, 26). Quai enim opera inveniat, quia facientis proculdubio culpam habet,'
esse valeant sacerdotis quihonorem tanli sacramenli quiquodpoteslcorrigerenegligitemendare. >(Lib.ix,
convincitur obtinere per praemium? Ex qua re agitur indici. 2, ep. 400.)
ut ipsl quoque qui sacros ordines appelunl, non vi- Item pro eisdem haeresibus 4 Syagrio, episcopo
lam corrigere , non mores componere sludeant, sed Augustodunensi, et aliis episcopis : « Nuntio apud
diviiias, quibus sacer honor emitur, congregafe sa- nos olim discurrente, vulgatum est quod in Gallia-
tagant.Hinc fit etiam ut insontes et pauperes a sa- rum parlibus sacri ordines per simoniacam ha3resim
cris ordinibus prohibiti despectique resiliant, et dunl D conferantur. Et vehementi taidid moeroris affieimur,
innocentia pauperis displicet, dubium non est quod si in- ecclesiasticis officiis queinquam habel locum
proemiumillic delicta commendet, quia ubi aurum pecunia, et fit s_ecularequod sacrum est. Quicunque
placet, et vitium. Hinc igitur non"solum in ordinato- ergo hoc prelii studet datione percipere, sacerdos
ris et ordinati animamlethale vulnus infligitur, verum non esse, sed dici tanluhimodo, inaniler concupiscit.
etiam excellehti_evestras regnum, episcopdrum ve- Quid scilicet, quid per hoc aliud agitur, nisi ul nulla
strorum culpa, quorum magis intercessionibus juyari de actu probatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla
dfebuerat,praegravatur. Si enim is dignus sacerdotio sit de vila discussio, sed ille solummodo dignus qui
creditur, cui non actionis merita, sed pramiorum dare pretium suffecerit_estimetur?Ex aua re si recti
a In Utic. per correctionem, quod simili emenda- '
In Utic, ItemEtherio, Virgilio,etDesiderio episc.
tioni tradendum est. Galliarum ': Nunlio, prastermisso Syagrii nomine.
• b Bigot., peril ubique. Sed aliter olim_legebalur; alicujus enim litura3 de-
c Bigot., inexperlos labores sustineant. Utic,
prehenduntur vestigia. In tribus Paris. omittunlur
inexptrtos henores suslineant, ubi suslinere noii signi- ha3.cverba : et al. episc. Colilur sanclus Syagrius
ficat pati, sed exspectare. differra die if Aupstit
129 S.^REGOM-.PAPiE VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB.;11L 130
ibraminis examinatione pensetur, dum improbe ad/ \ sub commodi datione jconsti.uit, plura maleordi-
inanem gloriam locum festiuat utilitatis arripere, eo nando destruit, quam ille potest a3dificare, qui ab eo
ipso magis quodhonorem quoerit, indignus est. Sicut pecuniam ordinationis accepit. Ne ergo sub obtentu
autem is qui invilatus renuit, qusesitus refugit, sacris eleemosynK cum peccalo aliquid sludeamus accipere,
est altaribus. admovendus; sic qui ullro amb.it, vel apeite sacra'Scriptura nos prohibet, dicens : Ilostim
importune se ingerit, est pfocul dubi_o repellendus. -impiorum abeminabiles Domino, qum offeruniur ex
Nam qui sicnititur ad altiora conscendere, quid aliud scelere (Pro...xxi ,<27). Quidquid enim-in Dei sacri-
agit nisi ut erescendo'decrescat, et, ascendendo exle- ficio ex scelere offertur, oinnipotentis Dei iracuudiam
rius, interius ad profunda des.endat.? Itaque, frater non placat, sed irrilaf., Hinc rursus scripluin est.:
charissime, in sacerdptjb.us ordinandis sinceritas vi- HonoraDominum de tuisjuslis laboribus (Prov. m, 9).
geat, sit simplex sine-venalitate, consensus, pura Qui ergo male lollit ut quasi bene pra^beat, conslat
praferatur. eleelio, ut ad summam sacerdotii non sine dubio quia Dominum non honorat. Hinc quoque
suffragio"venditorum provectus, sed .Dei credalur esse per Salomonem dicitur : Qui offert sacrificium de sub.
judicio. Nam quia grave omnino sit facinus, Dei.do- slantia pauperis, ac si victimet filium in conspeclu
num.velprelio comparare, velvendere, evangelica patris (Eccli. iu, i, 24)^ Quantus autem ddlor patris
est teslis auctoritas. Templum enim. Dominus et^jB sit, perpendamus, si in ejus conspectu.filius vicfime-
Redemptornoster.ingressus, cathedras vendentium tur; et hinc facile cognoscimus quantus apud Deum
coluaibas evertit (Mafth. xxi). Qu.idaliud esl colum- dolor exasperatur quando ei sacrificium ex rapiria
bas vendere, nisi pretium de manus impositione tribuilur. Nimisergo decjinandum est, dilectissima
pereipere,.et S§3 sanctum Spiritum, queni .omnipo- frater, sub obtentu eleemosynse, peccata simoniacae
tens Deus hominibus .tribuit, venundare ? Quorum hasreseos perpetrare.. Nam aliud est propler peccata
«acerdotium ante Dei.oeulos cadere, eathedrarum uti- eleemosynas facere, aliud propter eleemosynas pec-
que palenter- eversione signalum est; et tamen exerit cala committerc....
adhuc nequiti_epravitas vires suas. Nam eogitven- « Hoc quoque.ad nos pervenisse non dissimili'g4
iiere, quos.decepit.utemerent. El dum nonattenditur. dignum deleslatione complectimur, quod quidam,-
quod.divina yoce prsecipitur : Gratis accepislis, graiis desiderio honorisJnflalij.defunctis episcopis, tonsu-
daie (Matth. x , 8), agitur ut crescal, et geminata ranlur, et iiunl repenle ex laicis
sacerdotes, atque
.•flat in-unqeoden_que':delieti contagio, ementis sciii- Inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt,
eet et vendentis. Et cum liqiieat hanc. hasresimante . qui.nec esse adhuc;inilites.didicerunt.
Quidputamus,
omnes radice pestifera surrepsisse, alquein ipsa sua quod.isti.siibjectis' praestatui-i jsunt,
cur qui antequara
origAneapostolica esse detestalione- damnatam, j discipulatus limen attingant, tenere loeum magisterii
C
non cavetur, curaon perpenditur qula benedictio illi nori formidant? Qua de re necesse esl ut
in^maledictidnem convertitur, quiad hocut fiat quamvis
ineulpatiquisquesitmeriti, antetamenper distinctos
terelieus promovetur? ordines ecclesiasticis exerceatur officiis. Yideat quod
". «"Pleriimque igilur adversarius animarum, dum -imitetur, discat quod doceat,-informetur quod
teneat,
non potest in his quse ad faciem sunt prava subri- ut postea non debeat errare, qui eligitur viam erranli
pere, a callide specie quasi pietatis injecta, nititur demonstrare. Diu ergo feligiosameditatioiiepoliatur,
supplantare'; suadetque forsitandebere abhabentibus • ut placeat, et sic lucerna super candelabrinn' ppsita
accipi, lit sit quod possit non habentibus erogari, luceat, ut adversa ventorum vis. irruens, conceptam
dummodo vel sic venena-mortifera eleemosynaecelata eruditionis flammam non exstinguat, sed augeat. Nam
obumbratione transflindat. Nam nec venator feram, cum scriptuni.sit, utjirius, Qiiis probelur,- et sicmi-
nee avemaueepsdectperet, vel piseem piscator ca- nistret (ITim.m, 10), niulto amplius ante probandus
'
si aut ille laqueum in aperto proporieret, aat est, qui populi in.tefcessor assumitur, ne fiant causa
' peret,
Ille hamum esca ahscondituin non laberet. Omnino ruina; populis' saeerdotes mali. Kulla igitur contra
" erfo meluenda et cavenda est hostis astutia, ne quos hoc excusatio, nulla potest esse defensio, quia ciin-
" aperta nequit tentatione sabyertefe, latente, telo sa3-,D ctis liquido notum est qiiassit in hujus rci diligentia
vius valeat trucidare. Neque enim eleemosyna repu- sancti etegregii sdllicitudo doctoris, qui neopijytum
- tandaest,
sipauperibus dispenselur quod ex illicilis ad ordines vetat sacros' accedere.Siciit aulem tunc
'. rebus aceipitur, quia qiii hac intentione male accipil, '' neophytus dicebatur, qni initio in saricte fiilei erat
ut quaslbene dispenset, gravatur potius quam juva^ "erudilidne plantatus,' sic modoneophyius haberidus
'." tur. Eleemdsyna Redemptoris nostri oculis i.la placet, ' est, qui reperite- in religidnis; habitu plaiitatus, ad
qua3 d.enon illicitls rebus'et' iniquitale cohgeritur, ambiendoB hondfes sacros irrepserit. Ordinate' ergo
sed quoede rebus concessis et berie acquisitis impen- ad ordines ascenderidum est. Nam casum :appetit
ditur. Unde etiamillud ceftiimest; quia et,'si mona- qui ad summa loci fastigia, postpositis gradibus^per
steria, aut xenddochia, vel quid alitid de pecunia qua3 abruptai quasrit ascensum. Et cum idem Apostolus
pro sacris ordinibus datur' coristruatur, mereedi ndn doceat inter 'alia sacriordinis instituta discipuliim,
proiicit, quoniaia durii perversus etemptof honoris . manuni non esse cuiquam citius imponendam, quid-
inlocum transmittitur,et alios ad sui similitudtnem . lioc celerius, quidve prsecipitatius, quani.ut exoria"tur
'a
Bigot,, callida specie.
m S. GREGORH PAP.E "VlTA, AUCT. JO-iNNE DtA€ON0. LIB. III. 552
asumimla.e principium, et anlequam esse incipiat A culare flagitium sumpsite_a)rdium.« (Regist. Ub. XH,
' '
tlisclpiilus, -sit magisler? Quisquis igitur sacerdotium ep. ^9.) -
npn ad elationis pompam, sed ad utililatem adipisci S. Gum vero quosdam eognoseeret, ad evitanda
•desiderat, prius -viressuas cum eo quod est subitu- . sinioniacse%_sresis erimina, pestifer_3 negotialionis
-fus «nere metiaiur, ut et impar abslineat, et ad tnunera pastellaticum «allide vocitare, ae hujusmodi
M eum metu "etiam qui se sufficere existimat ac- mutato nomine, suaecupiditatis avaritiam velle con-
T_edat. tegere, prudentissimus doetor Gregorius sententiam,
« Ab re aiatem non facimus, si ad argumentum quam in primor4io sui pontificatus coram synodo
ralionalrile, usuin rerum irrationabilium colligainus. pr-omulgaverat, iterato protuiit, dieens : * Antiquam
Apta nanique a_dificalionibusde silvis ligna succidun- "Patrum regulam«equens,flulli-uuquam quidquam de
tur, nec taipen adhuc viridibus oedificiipondus impo- ordinationibusaccipiendumesseconstituo : nequeex
nitur,, nisi eqrum viriditatem mulidrum dierum mora dalione Pallii, neque ex traditione chartarum, neque
"siccaverit, et apta ad necessarium usum effeceril. •ex«a, quam nova per ambitionem simulatio ipvenit,
Quse si observantia forte ijegligltur, citips superim- appeilatione pasteili. Quia enim inordinando epir
posjla mdle Tranguntur, et gignij, Tuinam ad auxiliu.m scopo pontifes. manum imponit, Evangeliivero lectio-.
res prpvisa. Hinc etenim.medici, quj corporum curam fS nem minister legil, confirmationis autem ejus episto-
- iam notarius seribit : sicut
gerunt, quseda.n adjutoria recenti adhue confeclione pontificem non' decet
formata indigenti rion offerunt, sed 1113061^3^tem- manum, quam imponit, -vendere; ita minister, vel
"poribus dereiinquunt. Nam si ijnmature quis dederil, notarius non debet in orclinatione ejus vocem Buam,
dubium non est quia fit causa periculi res "saiulis. vel calamum venundare. Pro ordinatione ergo, vej
Biscant itaque, discant ip oflficio suo sacerdoles, usu pallii, seu chartis, b atque pastellis eumdem qui
qulbus animarum credita"est cura, servare quod di- ordinandus est vel ordinatur, •oinnino aliquid dare
versarum artium homiues docente ratione eustodiunt, prohibeo. ,Ex qulbus pr_3diclisrebus «i quis iiinp-aij-
•ef a pMeeipilise amhitione, et si non metu, saltem quld -commddi appellatione exigere, vel p.etere fdrie
jpudore eontineanl. Sed ne forsan adhuc pravae se -praesumpserit, in dislricto Dei omnipolentis examine
-consuetudinis quisquam velit objectu <defendere,fra- reatui subjacebit. . { Rom. Synodus c. 5, ad caleepi
teriiitatis luffi discretio rationis eos freno coerceat, Epistolarum.)
@5 etiabiinillicitis non permillat . quia quidquid t>.Item Joanni, episcopo£!orinthior-im,posl multa:
iiltione digdum est, non ad imitationis sed potins « Novil, inquit, fralernitas vestra, quia prius pallium,
M exemplum -debet correptionis adduci. * Et post nisi dato commodo, JIOIIdabatur.JUuod qupniam iri-
ptuca: Q eongruum erat, facto jconcilis ante «orpus beali
Petri, apostolorjim prineipisa lam jdeJmc quam de
3. < Dehis itaque quse superius dicta sunt, frater- ordinationiijus
aliquid subdistriclainter-
nitatem veslfam, auctore Deo , volumus synodum dictione vetuimus. aecipereigg -ut
Oportet ergo neque per -mm-
congregare: atque iri ea revefendissimo. fraire np- jnodum,
stroa Aregio, episcopo, et dilectissimo filio rioslro nequepergi^aliam, auj,quofumdam ,suppli-
cationem, aliquos ad saeros ordines x.ojise,utialisygl
"Gyriaco abbate medianlibtis, omnia q,ua3 sanctis cano-
pprmittatis addijejr ? (Rfigist. /. v, ep. Wt.)
nibus, sicut prsediximus, sunt adversa', districte sub ised asluta tiirpis.siijiDe«upiditalis iniquitas npn
ahatheniatis impositione damnentur : id esl, utnullus suffgrens tantis se cpmmodis, licet turpissimis, ijno
pro ailipiscejidis ecclesiaslicis ordinibus dare aliquod perjeulosis.simis ajigjistsri, ftpmujenium satis ariifi-
eommodum praesumat, vel pro datis accipere, neque cip.sum
rjsperit; quo ^cihcet illps s^cerdo.tio sublima-
exiaico habilu quisquam repente audeat ad loeum
\it aliaemulieres ret, qui sjbi post corj^ecratippem tanto suhjeciiores
"sacri rejgiminis pervenire, neque esse debujssent, qiianto non diyino, quin potius hu-
cum sacerdotibus habitent nisi ese quae sacfis cano-
manp judicio se tjiisse promotps ipsi ppoculdjibio
nibus sunt permissas. >
j"eputarent. Quaprflpter omnip.otenj,isDei pra3coGre-
&. Has pestiferas -h_3i'eseseernens prudentissjnius' rj^drius in Evjangeliorum traclatibus, ut scilicelfre-
do.ctorGregorius, per sacerdotprn cqnniventjam, siye quenjius legi yel audiri pqtuisset, .disputat, inquieiis :
tacilurnitatem magis magisque diffusis puneribus, n Supl nonnulli? qui quidem nujnmpj'um jira-jma ex
quasi pestifer cancer,pon vsoluminfirma ppsse cor- efdinalipne rjon ^ccipiunl, et Jamen saGi^osordin.es
rodere, verumetjam fortia meihbra mucrone pulcljer- pro humana gratia largjuntur: atqtte de largilale
rimarjim •rerpmjcorrnmpere, djvino ?e}o coinmotns, eadem, laudi.s solummo.doretrib.ulionemquasrunt. Hi
Yictpri episcopo generalem sententiam prqtjilit, jii- njmirum, quod gratis acceperunt, -gr.atis iion tri-
eens : * jQuisqujsad hoc lacjnus (yidelicet simoiiiie, Jmunt: quia de impejiso officio sanclitatjs, .expetunt
ac"neopjiytorjiin,h33j",esim)einpntlandumt _officijsui nummum favoris. Unde jjene eum justum^virpm de-
cdnsi_derat_toae yehemenler noij arserit, eum ipso se spriberet proplieta, ait: Qui excutil jrj.aps st_as ab
iaberfi npn4*iJ>itetpprtippem, a xjjio prius ho.cpia- omni munere (Isai. XXXHI, JS). Neque en.im dixit:
• a Aliter Aredio. De illo In Epistolis multa habes. in formam panis parvi cocla. Pro hoc eliam dic.lur
Colilur kalendis Maii, ut observant Sammarthani in psstellus, et inde pastellatium donum Idc indicalum.
Gallia Christ. ex Proprio Eccl. Vapincensis. Aliam significatiouem altulimus in notis ad hoc.de-
- h Ad hsec Bollandus : eslpastillus, inquit, massula creluiu in calce episl.
m S. GREtJORH PAPiE "VITA, AUCT. JOA«NE DIAGON0. L1B. ILI . iU
-Gjii exciitit marius suis"a"munere, sed "adjunxit, ab \ *iam. A^tque-ideosaJutaiites, hortamur magmtudinem'
omtfi: qiiia aliud est muntts *ab dbsequio, aliud mu- vestrarri tit Snvocantes priofes,veI popuium civitatis, -
nus a mami, aliud munus a Jingtfa. 'Mimusquippe ab de electiorie allerius cogiletis, quidignus possit cum '
dbseguio, est subjisetio "indebite impensa'; murius- t-hristi ;solatio ad sacei^dqtjum pfomoveri. In quo^
a manu, "pecunia^ munus aiingua, favof. Quiefgo fiecrelo jsolemhiler faeto, atque ad hanc urbem trans?
sacfos ordinestfibuit, tunc ab omrii muneremanus misso", ordiaatio' iliic tandem, Ghristo auxiliaiite,
excutit, quahdo i.n divinis Tebus.aonsolimmuUam proveniat. > (Regist. lib. m, ep. 1S.)
p"ecuniam,"sedetia'mliun.anamgratiam ndn requlrit.. "9_Aij.aliisqudque-violenter promotos, in gradus
(Eom. im-Evang.) prlstinGs revdcabat. Cnde Antonino subdiacorio scri-
Hse sjjrft Gfegorii supef simonlacis, et iliieitis <or- bens, ait ? < Hondrfltus, tarchidiacflnris Gcclesise
ainatidrilbus ddctissimi papse senteiitlae, quas Ipse Salonitanse/a sanctoe memoriaj deeesfeoremeo, missa
summo cultu servasse docetur, in eo quod 'ab ipso «upplieatione, poposeerat tut ab Sntistitfe*uo irivitus
•'su_3 conseefationls exordio per om'nem dioecesim provehi ad loriioris gradus ordinem, «ontra riiorem,
snam,"episcppds"undeciirique .meJiores Invenire po- •nullatenus eogereluf. Hoe jenim fleiu sibi Monprove-
Juit, siudidsisslme drdinavit. Et si quando necessitas -hendi- gratia, «ed «ausa ingratitudinis perMbebat.
ordiijandi saceraotis dbrepsft, iieque cardinaies Ec^ j5i^ro qua Te tuiio jamsanclse memoriie -decessornos-
cieslse su33"neque monaehos monasterli sui penitus ter, scriptis iuis Watali, fratri coepiscopoque noslro
excusavit, quo mmus illis Ecclesiam regendam coni- ifiterdixerat ne pisedictum JionoFatunmreliidiaconam
mitteret, qui exemplis et f erbis -pmiter illam tedifi- invitum provelieret, neve deiorem -concept_3.ingra-
care melius potulsseni. ;Nam, "ut "pauc.a'"de mullis titudinis -dijitius in "cofdeTelineret.-i&imque-Jeta -me
"confirigam,«x,'pfesbytefis cardinalibus E-eclesiaesuae Jisec Ksidemsummdpere fuerint inter4ictar. ao««oIum
"consedraviiepiscopos, Bpnifacium1_Jiegii,JJa*bentium marfdata Dei negligens, sed etseripla "ndstf-a con-
• Perusii, et*Drihum"MessaiisB Siialise.Ex subdiaconibus teaneris, pr__.alum-ar(M>diaeei_ufl.-,quasiad forlio-
vefo", 'Glofidsum Istrise, f estum Capua3, ^ Petrum ffem' %*onoremprovehens, ieonalus est ar-te -eallide
*Treca_;efCastorium Arimlni. Atveroexmonachis •deg-r-adare.-fJnde acium«sl-ut-eodem -archldiaconatus
monasief iisifi, Mafinjanum Ravenna., -Maximlanum Joca summoto, -aiiom accersiret, 'qui fejiis.-obtempe"-
'Syfacusis, e't SaTiinumCallipoli "prasules m-.dinavit. rare moribus potuisset. ^Juem Honoratmxi archidia-
Sed et Auguslin.umpenes Anglos a Galliafum episco-' conum arbitrainur antistiti suo-aliuiide-displicererion
pis"or'dinari'pr_3'cep'it.Per quem iiihilominusad^epis- f otuisse, *&€iquodveum "vasasacra suis dafe paren-
Copatuni in eadem gente-monachi.-ejusdem-patris, *ibus ^pTohibebat.Quam"8ausam subtiliter ^otuimus',
"teriipofe tiiverso-, provetti sunt: lilellitus, fustus, <n-eftune -sanc.se «nemorise xieeessor meus, et nunC
"Laure__tius"etPaulinus. Solts "diaconibusapdstdlicas ego,'fndagatione diseutere.Sfid fpsesuoruni actuum
_sedissuper hae gupdammoilo parte parcebat: quo- xonscius, ^ersonam-ad judicium pdstposuit -flestinare.
. flim cum "decem et iidvem "pienitudine Tedunflafel, ft,oinde«xpe__enliam;luanrpr_3sentis pfsecfepliaueto-
et Titaie duximus fulciendam, quatenus conveiiiens ih •
ipse Bonifacium, Florentium, fl.7 "EpipTianium
-cousecravit. Nec quemquam eorum ab officio, riisi "Salonam^ataiem, fratrem coepiscopumque nostrum
Laurentium archidiaconum pro superbia reliqulsque «aJtem tot scriptis admonilumstudeat ^adhortari, ut
criminibus, in basilica Lateranensi, quse ^Sleitiir supra «femoratum archidiaconiim in suo statim loeo
auTea,ubi mox-Jouoratum archidiaconumcorisliluit, -suscipiat. ftuod si hoc 'faeere gg contumaeitevut
"
sequestravil. . •eonsuevlt, €orte <distuleril, usum <el pallii, qui ah
"8. Cumque Gregorhis percepta occasioneTSUseEG- 'haeseae -'concessus«st, ex-auetofitate sedisaposto-
cJdsiiBcardinales, si.tamen eonsentirefft, satis vdlun- ilcae cdrftraaicito. ;Quemsi, eiiam ariiisso pailio, <ad-
tarie proveheret". neminem pforsus, quantacunque . huc in'eadem persevfirare periiriacia. perspexeris,
necessitate-coactus, violenler -pfomovere-eertaJjat^ Cdminiciquoque-icorpofis aesanguinis eumdem an- -
ne'sub iujusmodi occasldne -quemquam.ellminahdo tistitem 'pariicipatione ffivabis. -Eum verd, qui con-
deponere viderefur. ^Unde'Schdlastico, * Sudici^Gam-0 ira ^ustiljseregulam ad -locum alterius pi"ovehi con- <
"'paniae,-sefibens, ait:' «JJumdeJMeapolilansecivilalis sensit, ab efusdem afchidiaeonatus Jionoredeponi
cura, destitutae sacerdotis -solatlo, -vehementius an- rprsecipimus : quemj-siulterius inJoco-eodem minis-.
gefemur, superveriienles •prsesentium latores-Cum trareprsesumpsefit,eemimmionlssaera. paricipatic-
iiecreloinflorentinm subdiaeonumiiostrum confecto, ne privamus. jEquuni -enim est tittisperos de'3'ustitla
•aliquid.ndbis m lanio-^cogita'-ionispondere releva- sentiat,-quos «rga «e-posilos in-eafilate contenmit.
iionis' ihverfefarit : "sed -fium'prsefatus siibdiaconus liestStutG «rgo "ioco suo Hondraib arehidiaeono,
TioslerTefugiens civitatem ^psam,-drdinationem-suam ' instructam ^personam supradictus 'aritisles; te -coni-
laci^ymaijilitei' teyJtasseM guiisi ,-ex majorj juadapi ^elLente, jdirigat,_ju_3jjitgptjonemieJBSess.evel fuisse
-desperatione, uostram.coposcite -creyisse moesti- juslam s.uis.fflihiallegattonibus possit ,o,st<findere. ;Sed
5 Huric in Jocum efforem icrepsisse non dmmerito •Petrjim Tsecslitanum j3pjsefipjim4ri,Sici|ia,std quem
fHrbilraturJMlandus; iieque enimjlegilurS..Grego- . exstat.ep. 121ib. v.-In eodice"Gemet_legiijir Treca-
rium aliqnando Tricassinum episcopum .conftecrasse, sirio pro Trepalitano_uUo.bs.eryavimusin nrta a 11 d
-aut tuncinaea Ecclesia fuisse*aliquem-.episcopumno- hanc epistolam.
mifie Petrum. Veruni -suspico? -.intelligenuum es.se h Biijot.,,tres Paris. et alii cod,d., Duci-Campania}.
,453 S. GREGORII PAP.E VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. HI. _S§
et eumdem archidiaconum ad nos venire prsecipimus, A met, c ,et coniritioni suse, fugse quserat auxilium. Et
ut quidquid justum, quidquid omnipotenti Deo pla- ideo, quia tales erga subjectos nostros debemus exis-
citum fuefit, cognitis assertionibus pariium decerna- tere, quales nos, si subjecti fuissemus, nostros volue-
mus. Nos euim nullum pro personali amore defen- ramus esse praepositos: magnsebenignitatis est si eum
dimus, sed auclore Deo, normam justitise, ppstposita in Ecclesiam, ubi subdiaconatus est functus offieio,
cujnslibet- acceptiohe- personse, servamus. » (Regist. sanctitas tua reducere, atque illie presbyterum
I. ii, ep. 20.) : studueril constituere cardinalem. Quod et facere,
10. Item Honorato Salonilano, jam ex preshytero quanlum arbitramur, debes, si uihil est quod juste
in-diaconatum reducto:.« Dudum. quidem decessoris eontra ipsum animum tuum exasperet. Si vero aliqua
nestri nostraque proeceptio.ad dilectionem luam cu- culpa est, suis nobis hoc epistolis fralernitas tua,
currerat, in qua, et de objectis libi calumniose capi- ut scire, possimus, insiuuet. » (Regist. lib. xin,
tulis fueras _absolulus, et in-lui gradus ordinem sine ep'. 28.) .
aliqiia inslilijimus allercatione reslilui. Sed quia rur- . 12. Quanta euriositale Gregorius idpneos quosque,
sus ante non multum temppris spatium, ad Rqmanam adregimen destitmarum qusesieritplebium, breviter
civitatemveniens, de quibusdam illicaciis.incongrue, indicabo : ut tantus vir non solum doctrinis, quin
el.de .sanctorum es conquestus alienatione yasortBn: B et operibus verus paterfamiiias fuisse gregis Domiriici
alque, dum pro hac.re. quse luis objectionibus res- probabiliter colligatur. -Aii enim in epistola Maxi-
poudere poluisset, sustinerem.us in hac civitate pec- miario, Syracusano episcopo: « Felix, vir elarissimus
sonas, Natalis, episcopus tuus, de hae luce migravit: prsesentium lator, edocuit nos, esse quemdam in illis
necessarium judicavimus easdem prseceptiones lam partibus presbyteriun , qui ad episcopatus ordinem
decessoris noslri, quam nostras, quas dudum, ut dic- provehi probalse vitaemerito dignus appareat. Huuc
tum est, pro tua ahsolutione transmisimus, prsesen- ergo fraternitas tua coram sededuci faciat: eumque
tibus deinceps apicibus confirniare. Quamobrem a sicutcertussum, propter animas periculum diligenter
cunctis tibi objectis capitulis te plenius absolventes, examiriet. Quem si ad hunc provehi gradum dignum
in tui te ordinis gradu sine aliqua volumus alterca- esse perspexerit, ad nos studeat destinare, ut eum,
tione permanere: ut nihil tibi penitus mota a prse- Domino disponente, loco, cui prseviderimus, possi-
fato viro qusestio, qualibet occasioue prsejudicet. i mus ordinare pastorem. i (Regist. lib. ii,ep.^i,
' indict. 10.)
(Regist. lib. m, ep. 32.) . ,
_ Item " in alia Epistola post multa : «Sed,etiam •Item Cypriano, diacorio : « Amarissimas Dileclio-
nunc dico, aitt easdem personas, videlicet Joannem nis tuse epistolas de Domni Maximiani obitu, mense
Chalcedonensem, et Athanasium Isaurios presbyleros •C Novembri suscepi. Et quidem ille ad prsemia deside-
in suis ordinibus suscipe, eisque quietem prsebe : rata pervenit; sed infelix populus Syracusanse civi-
aut, si hoc fortasse nolueris, omni altercatione post- tatis lugendus est, qul pastofem talem diti habere non
posita, de eorum eausa statuta majorum, aut cano- meruit. Pr.oinde dilectio tua sollicitudinem gerat ut
num terminos custodi. Sin vero, nos quidem inferre in eadem Ecclesia talis debeaf, ad ordinandum eligi,
rixam nolumus: sed tamen venientem a vobis non qui post Domnmn. Maximianum, ejusdem regiminis
deyitamus.-Quid aulern de episeopis. qui.verberibus locum non indignus yideatiir aut immeriius sortiri.
.timeri, volunt, canonesdicant,benefraternitas vestra Et quideiu credo quod Traj'anum, presbyterunr,
noyit.Paslores etenim facti sumus, non percussores. maxima pars eligat, qui, ut dicilur, bonas mentis est;
Et egregius pradicalor dixit: Argue, obsecra, increpa sed, quanlum suspicor, ad regendum Jocum illuni
cum omni patienlia, et doctrina-(III Tim. iv, 2)."Nova . idoneus non est. Tamen si melior inveniri non valet,
vero, atque inaudita est prsedicatio, quse verberibus . et ipse nullis criminibus tenetur involutus, condes-
exigit fidem. t (Regist. lib. ni, ep. 53.) , cendi ad eum, cogenle nimia necessitate, potest. Si
11. Item h cafdinales violenterin parochiis ordina- autem mea volunlas ad hanc electionem quseritur, -
tos, @9 forensibus, in pristinum cardinem Gregorius tibi secrelo indico quod volo : quia nullus niihi iii
revocabat. Quapropter Joanni, episcopo Syracusano \) ] eadem Ecclesia, post Domnum Maximianum , tam
- scribens ait -.« Quorumdam ad. nos relatione pervemt dignus videtur, quam Joaunes, archidiaconus Cata-
. Cosmam, qui ex monacho monasterii sanctse Lucise, nensis Ecelesise.Qui, si fieri potest ut eligatur, credo
. a decessore tuo venerandse memorise Maximianoin \ quddaplavalde persona inveniatur. Sed ipse quoque
Ecclesia Syracusana subdiaconus factus, alque a te prius de criminibus, quse inipedire possunt, a te se-
postea in possessione, quseJuliana vocatur, presbyter creto requirendus est: a quibus si liber inventus
dicitur ordinatus, ita nimia tristitia,.et loci qualitate , fuerit, elig-ijure potest. Quod si actum fuerit, etiam
vehementer afflictum, ut vitam .sibi poenam existi- ffater et eoepiscopus noster Leo ei cessionem.facere
a In edit. Bolland. quss sequuntur, desiderantur essent, ut patet excan. 3 synodi Rom. sub Silvesr
usque ad cap. x. nee inveniiintur in mss. trlbus Pa- • tro l. Mos enim tumeral ut nulli clerici.ordinaren-
risiens., Utic., Bigot, el aiiis passim. Cerle gravi tur, nisi ad certam quamdam Ecclesiam, ut. laituilur
errorein plerisque.editis legitur :.llem eidem in alia can. 6 concilii Chalcedon. Vide infra cap. 15. Atta-
ep. scilicet 53 libri tertii, quse tamen non eidem - men S. Paulinus Nolanus hac lege solutus est. Lege
. Honorato, sed Joanni Constantinop."scripta est. ad Severum. MABILLON.
b In singulis eDiseopalibus Eccles. olim erant . sextam ejus epist.
c Ita tres Parl=. cum Bollando. In excusis plur.,
tardinales, ita dicli quod cardiae urbis constricli et contristationis suwjugam, ".
137 S. GREGORII PAP_E .VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB, IIL . 138
debebit, ut liber ad ordinandum valeal inveniri.. A nostro Armenio suprascriptse AnconitaniB Ecclesise
- .• visitatore illuc festmet.aecedere, et diligenler de vita"
(Regisl. lib, iv, ep. 17.)
90_ Item Clementinse, Patriciss :.« Amandum, ac riioribus singulofuin rpquirere: vel si de nulld. sibi
presbyterum, a Snrrentinis ad episcopatum, gloriosa sunt crimine conscii, qudd eos ad hoc officium.veiBt
filia, electum esse cognoscas. Quem quia huc scripsi- accedere. Pariter etiam requif enduni esf ,si.iide,'qii'od
mus^debere transmitti, contristari de,ejus absentia de prsefato •archidiaconq dictuni est quia ritinquam
non debetis, quia nec abseedere creditur, qui.mente amicus domum ejus.ingressus est, ita se yeritas lia-.
vobiscum est. Et quoniam pastorem quserentibus, is beat: et utrurri ex necessitate," an ei .tenacia talis
qui vobis olini placuit, gratus est: omnipotentem sit : 93, tjut si. ita senex est, ut ad i^egeridiini.non
- Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devo- -possit assurgere : vel- si tactissacrqsarictisEvange-
tione gaudete. Et ut ad nos eelerius aliis profuturus liis, sicut nobis nuntiatiim est',"jiisjurandum',prsebuit
venire debeat, hilariter studete. quia sincerse chari- nunquam se ad episcdpatum "accedere. Sed "et de
tatis esl exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc Rustico, diacond, quantos psalmds minus teneat,
vocatur ut crescat. _>_ (__.&.x, ep. 18.) scrutandumest. Florentio autem, diacono Raveimati,'
Item Passivo episeopo : «Beiie novit fraternitas sinuUum, sicut diximus, crimen est quod obsistat, 1
vestra quam longo tempore a Aprutium pastorali sit B apud episcopum ejus agi necesseest iit ei debeat
sollicitudine destitutum. Ubi diu qusesiviinusquis or- cessionem. eoncedere : non tamen' ex ndstfo' niari-'-
dinari .debuisset, et nequaquam potuimus invenire. dato vel dicto, necdritra suam voluntatem eum con-
'
'Sed quia Opportunus mihi in moribus suis, in psal- cedere videatur. > (Lib. xiv, ep.il.) -'.
modise studio, in amore orationis valde Iaudatus, re- 13. Et quidem Gregorius, pruderiter eognosceiis
ligiosam vitam omni modo agere dicituf :-hunc volu- totum corpus Ecclesiae lam per bonos episeoposfe-'
mus ut fraternitas vestra ad se faciat venire, el de liciterstare, quam per malos infeliciter cadere : noh
aniiiia sua admoneat, quafenus In bonis.studiis eres- solum diversarum genliuni diversi ordiriis cleri.cos",
cat. Et si nulla ei crimina, quse per legis sacras regu- vermn etiam vacantes episcopos, ,in suse dioeceseqs
lammortemulctatasunt, obyianf, tune hortandus est episeopatus ihvitabat. Unde Sebastiario * Sirmiensi
ut vel monaehus . vel a hobis subdiaconus fiat: et episcopo inter csetefa scribit, dicens": « Debitum sa-
-
post aliquantum temporis, si Deo placuerit, ipse ad lutationis alloquium solyens, indico quod "ad me,
Bonifacio defensore referente, pefverierit quia vir
pastoralete curam debeat "
promoveri. . . (Lib. xn,
'. • sanclissimus frater nostef ddmnus Anastasius, pav
ep..n.)
Itefn Venantio, patrieio Panormitano, petenti sibi triarcha'-, in una suarum ciyifatum regendam vobis
G Ecclesiam committere_voIuit, et conseritire npluistis.
quemdam presbyterum episcopum consecrari, rescri-
bit Jnter csetera,' dicens : «Hune pr.esbyterum dare Quem sensurir. et sapientiam vestram.valde ego li-'. "
omnino nobis exeellentia vestra sciat esse difficile : benter ariiplexussutu; etlaudaviyehementef : et vos
qiiia personarum nos neeessitas,- ad ordmandaalia ftelices, me infelicem esse deputavi', qiii tali lioe
Joca pastoribus destituta, non levis anguslat.. (Lib.. tempore regimen Ecclesiaesuscipere consensi. Si ta-
XIJI,ep.15.) men animjisvestefforfassis fratribus condescenden-
-Sed quia necessitate ordinandarum se angustatum do, et misericordiae dperibus interiti_s,"ad lioc un-
meminit personarum : ne indiscusse quemquaimpro-, quam coiisentire decreverit; peto ut amori meo
movisseputetur,uno exemplo videlur esse docenidum. alium minime prsepoiiatis. Siint eniiii in Sicilia irisula
Ajt enim in epistola Joanni episcopo : « Ne incauta Ecclesisevacarites episcopis : etsi.vobis placet, auc-
eorum •ordinatio, qui ad episcopatum eliguntur, va- tdre Deo, Ecclesiam regere, juxta beali Petri apdsloli
leat provenire, vigilanti de eorum personis est solli- liiriina, cumejus adjutofio melius "pbtestis. Si vero
citudine requirendum. Indicatum siquidem nobis est noii placet", feliciter state, et pro '' notiis' Infelicibus
'
FIorenlium,-archidiacorium,EeclesiseAnconitanse, qui exorate. . (Regist. lib. v, ep. 42.) /
ad episcopaturii electus fuerat, Scripturas quidem M. Inferea Gregorius locis munltis, episcopis
sacrse scientiam habere, sed ita setatis esse senio jam •D constitutis, dissipatas Ecclesias aduriatiat: Quaprdpter'
cbnfectum, ut ad regiminis officiumnon possit assur- Bacaudae, Forriiiensi episcopd, scribit, dicerisri Et
etiamitaillumtenacem ut' necessilas nos imininutio '
gere; adjicientes existere, temporis pefurget,'et per-
iri domum ejus amicus ad charilatem' nunquam in-?; spriarum exigif utdestitutis ;Eeclesiis'V salubri ac
tfoeat. Rusticus aufem, diaconus ejusdem Ecclesjse, provida uebeamus dispositionesuccurfefe. Et ideo '
qni similitef electus fuerat, vigilans quidem homo quoniam Ecclesiam Minlurnerisemfunditus fam eleri, 1
dicitur, sed, quantum' asseritur, Psalmos igfiorat. quam plebis destitutam desolatione cognoviriius:
Florentium vero'^<diacbnumEcclesise Raveniiatis, qui tuainque. pro ea petitionem, quatenus- Fonriianae
electusab omnibus memoratur, sollicitum esse no- Ecclesise,' in qua"beati'Erasmi'martyfis'corpusre-
vimus, sed>quaiissit interios, omnino nescimus. Ideo- qiiiescit cuique- fraternitas tua prsesidet;' adjungi
tpie"-fraternitas tua,'-nria cum fratre et coepiscopo debeaf,piamesse ac justissimamprdvideiites : neces-
a Aprutium non civitas est, sed regio Italiae/cujus aul Rhisinam , Mesopotamia3esse urhem in SyriiB
episcopi sedes est urbs Interamnensis, x vulgo Teramo, confinio, nou proeul ab Edessa. Mabill. habet cum '
ut.observat Boll.andus. - -" . Surio Smurhensi: Vide riotas ad episf. 28' libri.i,
h Bollandus legit hic Rldsiniensi, aitque Rhisinum indict. 9,' .-> - '
PA-BEOL.LXXV". S
559 S. GREGORIl PAP./E VITA. AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. III. yo
sarium . duximus, consulentes tam desolationi loci _\ constituere sacerdotem: ut et susceptam semel ani-
illius, quam luce Ecclesiae paupertali, reditu. supra- marum curam inluitu futur» retributionis impleas ;
dictse EcclesiaeMinlurnensis vel quidquid ei antiqud et licet a.tua, hoste imniinente, clepulsiis sis, aliam
modernoque jure vel privilegio ppluit potestve qua- qusepastore vacat, debeas Ecclesiam gubernare : ita
libet ratione competere, ad fuae Ecclesioejus pptes- tahien, ut si civitatem illam hostibus liberam effici,
*
tatemque hac prsecepti npsfri auctoritate migrare,* 'e"tDomino protegente, ad priorem statum-eontigefit
ut a prsesenti tempore sicuti de propria*Ecclesia de- revocari, in eani in qua et prius drdinatus es Eccle-
beas cogitare, eique competentia tua provisione siam revertaris. Si autem prsedicta civitas conlinua
disponere, quatenus deinceps quod perire nuncusque captivitalis calamitate premitur, in hac in qua a no-
jioluit, pauperum EcclesiiBtuae utilitatibus clerique bis ordinatos es , debeas Ecclesia -
permanere a. i
"
proficiat. » (Regist. lib. i, ep. 8.) (Regist.lib.u, ep.Zl.)
Item Benenalo.episcopq: «Et temporis qualiias, Item Joanni, episcopo Velitrano : c Postquam
et vicinitas nds locorum inyitat, ut Cumanam atque: hoslilis impietas diversarum civilatum , ita peecalis
Misenatium unire .debeamus Ecclesi.as: quoniam hss" facienlibus, desolavit ecclesias, ut reparandi eas spes
rion longo a se itinefis intervallo.sejune.se 9*2;sunt; nulla, populo deficiente, remanserit: majorivalde
nec, peccatis facientibus, tanla populilnultitudo est, jj cura conslringimur, ne defunctis earum sacerdotibus,
ut singulos, sjcut olim fuit, habere debeanl sacer- reliquiseplebis, nullo pastoris moderamine guber-
doles. Quia igilur Cumani castri sacerdos vilse hujus natae, per invia fidei, hostis callidi rapiantur, quod
cursufn explevit, utrasque nos Ecclesias prsesentis absit, invidia. Hujus ergo fei sollicitudine s^pe com-
auctoritatis pagiria uriisse tihique commisisse cogno- moniti, hoc @g rioslro sedit cdrde consilium, ut
sce, propriumque utrarumque Ecclesiarum scito te vicinis eas mandaremus pontifieibus gubernandas."'
esse pontjficern; et qusecurique tibi de earum patri- Iilgoque frateriiitati iua3 curam gubernaiioneriique
monid vel cleri ordinatione promotioneve juxla ca- trium tabernarum ecc<esi_eprasvidimus committen-
noiiuin statuta visa fuerint prdinare atque disponere, dam, qiiam luse ecclesiseaggregart unirique riecesse
habebis,, ut proprius revera saceitfqs , liberam ex est: quatenus utrarumque ecclesiarunl sacerdos et
ndstrse auctoritatis consensu atque" perniissione li- recior, Christo adjutore,-possis existefe; et quse-
ce.ntiam. Ubi vero commodius aut ulilius essepro- cunque tibi de ejus pafrjmonio, vel clerl ordinatione
spexeris, habilato : ita ssine ut alteram Ecclesiam, a . seu promoiiorie, vigilanti ac canonica visa- fuerint
qua corporaliter ad prasens absens es, sollicita pro- cura disponere, quippe ut pontifex proprius liberam
videnlique cura disporias,;quatenus divina illic myste- habebis ex praesenti nostra permissione licent.am. »
ria solemniter, auxiliante Domino, peragantur. Fra- (Q (Regisl. lib. n,ep.SQ.)
ternitas ergo lua lanto in adhortationibus luerandisque Item Gralioso Numehtano episcopo curam guber-
animabus solliciliore cura semper invigilel, quanto nationemque h sancii Anthemii ecclesiae, in Curium
se. unitarum Ecclesiarum giibernationis onera sus- civilatis Sabinorum territorio constitute incardi-
cepisse cognosdit. J (Lib.n, ep. 45,.) nando conjunxit. Item Agnello episcopo Fundano
15. At vero civitatum desolalarum pontifices Gre- post aliqua : « Quoniam propler cladem hoslilitatis,
gorius vacantibus civitatibus incardinare curabat. nee m.civitate, nec in ecclesia tua est cuiquam ha-
Unde Martino, epjscopq Corsicae,inter caetera scri- bitandi licentia : ideo hac te auctoritate nostra Terra-
bens : «Quqniam, inquit, Ecclesia Tamitana, in qua cinensis ecclesise car.dinalem consiituimus sacerdo-
dudum.fuerat. Bqnore sacefdotali tua fraternitas de-_ temr> (Lib. m, ep. 20.) Et postpauca : «Illud quo-
corata , ita est, deljctis facientibus, hostili ferilate que fraternitatem luam scire neeesse est,_ quoniam
o.ccupata et.dirula, ut illuc ulterius spes remeandi sic te prsedictse Terraeinensis ecclesise cardinalem
nulla remanserit: in Ecclesiam te Aleriensem, quse esse constituimus sacerdotem, ut et Fundensis eccle-
jafn diu est pontificis auxilio deslituta, cardinalem, si_e pontifex esse non desinas, nec curam guberna-
secunduin petitionis tuse' modum, hac auctoritafe lionemque prselcreas. » (Ibid., ep. 25.)
constituimus sine.dubio sacerdotem. Ita ergq stiidio D ] .16.. Sed et expulsos episcopos, quos tam cito Gre-
vigilanti cum Dei amore secundum canonum prse- gorius, vel incardinare non poterat, vel quorum re-
cepta cuucta dispone et ordina, ul, et fralerniias tua" ditum ad sedes proprias contingere pqsse sperahat,
suis desideriis se gaudeat esse potitam, et Ecclesia aliis episcopis, qui tunc videlicet in loeis suis dege-
Dei altern.o gaudip replealur, cardinalem te.suscepisse bant, interim pro sustentatione ac stipendiis prse-
pontificem. t (Regist. lib. i, ep. 79.) senlis vitse jungebat, generaliter, dicens.: «Fratres
Item Joanni episcopo Squillacino : « Pastoralis et coepiscopos-riostros,- quos et captivitatis diversa-
officii cura nos admonet, destilutis Ecclesiis proprios rumque necessitatum angustise comprimunt, studete
conslituere sacerdotes, qui gregem Dominicum pasto- cqnsolandos, -convivendosquevobiscum m ecclesia-
rali debeanl sollicitudine gubemare.. Propterea te slicis sustentationibus libenler suscipere: non quidem
Joannem ab hostibus captivatum Lisitanaecivitatis ut per .communionem episcopaiis throni dignitas
episcopum in Squiliacina cardinalemjiecGSseduximus dividatm, sedul ab Ecclesia juxta"possibiIitatemsuffi-
a Hsec usque ad Item Gratioso, Bollandiana editio ad hunc locum., Ibidem a Cures,-formal
Curites, et
yespuit; reperiuntur lamen in.Mss. nostris-. .
h Legemlum forte.S. Euthimii. ConsuJeBollandum Qitiriles.
Ul S. GREGORIl PAP_£ VITA, AUCT, JOANNE DlACONO.LIB. IIL; ui
cientia debeant a]imenta.:percipefe..-Sic enim" .et A situirirecepta Dominici corporis eommuniorie- ccr-
proximum in Deo, etDeum iri proximo.diligere com- rexit. Quia ergd' ut dictum est, non in hsefeslm fn-
probarnur. Nullam quippe eis nds in vestris ecclesiis eidit, sed-a sacrls-gerieralis-Ecclesi-e ministeriis,
auctorilafem tribuimus, sed tantum vesliis solatiis quasi reclae studid-intenlionis erravit, irnbecillitati
eos contineri summopere hortamur.» (Regist. lib. ejus alque-necessitatibus corisulentes,"
' ' -. maximeqrie
i,ep.m,)- . - .':.-.--. . susteritationi-ejus, -pietatis intuitu provideritds, in lua
- 17. Locaquoque sedium prudentissimus pontifex
Syracusana ecclesiaeum prsevidiinuscardinandum. i
aceepta jusla decasiqne mutabat. Unde Joanni, epi- (Regist. lib. iv. ep. i4.) *" - ; :
seopo Vellitrano scribil, dicensr «.Temporis qualitas Item Foftunato, epjscdpoNeapoliland ; «Fraler-
admonet, episcriporum sedes antiquitus certis civita. nitatemtuam aiiobis pdtisse
tibus conslitutas, ad-alia quse securiora "putamus ecclesise- Venaffsinse recdliiiiiis, ut Gralianiim;
diacdnurii, tuse. concederemus
ejusdem dloecesis loca transponere, quo ,et habita- ecclesiae oardinandum. El quoiiiam iiec episcdpuin _,
toresnunc degere, etbarbaricum possinl periculum cui nec propriam liabet ecclesiani,
te obsecundare,
facilius declinare. Propterea Joannem fratrem co- ho_stescilicet
prohiberite, quo suiim debeal miuiste-
episeopumque nostrum Vellitfensis civitatis, sedeni- rium exhibefe':• petiiionem" tuam "ndn pfsevldimus
que tuam in loco qui appellatur Arenala ad sanctum E diffefendahi:*Idcirco scfiptis tibi pfsesentibiis euiii
Ahdream apostolum, prsecipiinus exinde transBii- necessario duxiriius
et ab hostilitatis incursu liberior coricedendum, habitufd licenliam
:
giare quatenus iliaconum lllum, nostfa intervenielite auclofitate,
exislere valeas, et illic consuetudinum solemnium ecclesise tuae, Deopropitio, coristituerecardirialeiri.»'
fesla disponas:» (Regis}. lib.-n, ep. 14;) lib. -
- 18. Etnotandumquod Gregdrius, licetmonasteria (Regisl. vi, ep. 11.)
et episcopsitus imiefit, atque vacanles episcopos va- • Iteui Cypriario diacono : « Sicut Dilectio tua stu-.
eantibus civitatibusincafdinare studuefit, minquam diose laboravit pro persona frairis et coepiscopi
tamen' episeopum ab integritate -suse Ecelesiae, vel nostri Joarinis, ut in Syracusana ecclesia, auctore
Deo, debuisset ofdinari : ita iiunc necesse est ut per
ipse in aliam commutavit, vel.sub quacurique,occa- tuse studia ei quqque regimiiris solatia mi-
sione migrareconsensit. Qt%Nampostquama_Deme- dilectionis
tfium Neapolitanmn episcopum super ciiminibus nistrentur. Quemdam enim presbyterum proprium
manifestis depqsuit: cum ab eisdemNeapolitanis in- haJjtiisseseperhibet,,qui tamenafratfeetcoepiscopo
, eardinarisibiPaulum Nepesinum episcopum magno- iiostro Leone inCatanerisiecclesia di.cilur ordinalus.
visitatione Et quia m hdvam ecclesiam vadit, _et siios illic pro-
perequacreretur-:.discretissimus poiitifex,
homiries habere necesse est, ut, dum causarum
civilalis KepesinseJoanni episcopo delegata, eumdem ^ prios
tumullibiis prefnitur, in secreto suo inveriiat ubi re-
quideiri Paulum visitatorem illis tribuit: cardirfalem
vero consiituere tam.primo dispensatprie distulitj quiescal", @g prsedicto ffatii et coepiscopo nostro
-LeQiiiblande et dulciterpersuaderedebes ut.ei praa-
quam postea penitus recusavit. Cui postmodum li- fatuiii
centiam revertendi ad suaindioeeesim concedens^ presby.teruiri cedere debeat, ne quem lam be.
ad ordinandum cessit, ordiriatum destiliiere
eentum solidos de Neapolilana ecclesia, et unum nignus
ibrlasse videatur.. (Regist. lib. vi, c. 20.)
puerulum orphanum, qualem ipse de Jamilia ejusdem
ecclesiae voluisset, dari prsecepit. 2'i. Antiquissimum ecctesiastica3consueludinis or-
19. Aliarum parochiarum „clericos, sibi etaliis dinem Gregorius ab apostolis tradilum et ad sua
discfelissiiuus pontifex discrelissime incardinare eu- . usque tempora solemniter eonservatuin adeo studio-
_rabat. Quapropler Heliae presbytero et abbati pro- sissime retinebat, ut jiullum, quantalibet sanctitate,
vinciaeIsaurisepost aliquascribens.:-» FiUum, inquit, sapientia, nobilitaleve polleret,,auterioribus clericis
vestrum Epiphanium mandastis, ut ad sacrum ordU in conyerilu, consessu, statione, siye supscriptioiie
nem provehere deberemus, vobisque relransuiitlere. prseponeret. Unde Januariq, Caralitano episcopo,
Sed in uno vosaudlvimus, in.altero vero audire mi-" scribens : «.Liberatus, inquit, devquo nobis tua fra-
nime potuimus. Diaconus quidem factus est;sed- n ternitas indicavit, qui diaconifungi pciiiibelur.officio,.
quisquis semel in hac ecclesia:sacrum ordinem acce- sia4ecessoretuorionfactjis est cardihalis, ordinatis
perit, egrediendi ex ea ulterius -Jicentiamnon habet, a te diaconis nulla debet ratione prsepqni : iie eos",
Si ergo videre.vos non potui, hac ex re cohsolationem quos.consecrando probasse cognosceris- reprobarc
habeo, quia in filio vestro fequieseo. _ (Regist: supporiendo quodam modq videaris. Prsedictum ita-.
lib. y, ep.?>I.) . que Liberalum, quem reprimeiidus.ambitiouis inflai,
20. Item Maximiauo, episcopo Syracusano.: « Prse- spiritus, omni instaiitia ab inlentus' sni' prayitato
sentium.lalor.Felixj diaconus, Sum nullatenus in compesce, et ultimum inter diacoiios slare constitue;
haareticorum dogmata lapsus sit, nec a catholica fide ne, dum se illicite prseferri contendit; umneriius loco
discesserit, pravis illeclus adversus Conslantinopo- in-<)udnunc situs est judicetur.. Cujus„tatuen &iobe-
litanam synodum suspicionibus, iu Istricorum sejsepa- dientia fueris invilatus, et eum .post hoc faeere car-
ratione removerat. Qui cum Romam. venissel, re- dinalem volueris, nfsi pontificis suicessiouein soleinni
eepta anobis, juvante Domiuo, ratioue. excessum more ineruerit.,.abstinendum ab ejus incardiuationo
a Videlib. n, ep. 6, et consule plurimas ad Paulum epktolas.
143 S. GREGORIIPAPiE VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. III. IU
memineris : quoniam a.quitati convenire non ambi- A _ nariis sive prsediis quarumlibet ecciesiaram pafie--
gis, ut aliis servare non differas, quod ipse quoque hatur auferri. Idcireo Maximiano , Syracusano epi-
tibi servare desideras. »(Regisl. lib.i, ep. 83.) scopo, interalia-scribit, dicens : « Charitatem tuam
22. Hujus videlicet antiquissimse consuetudinis or- commonere curavimus iit si quispiam episcoporutn
dine Gregoriusprqvocatus, defunctorum Episcoporum de hac luce migraverit; vel, quod absit,' pro suis
Ecclesias pro faciendo inventario, et eligendo legi- fuerit remotus excessibus, convenientibus « hierar-
timae opinionis episcopo, vicinis episcopis commen- chicis, cunctisque cleri prioribus, atque in sui prse-
""dabat, hoc modo scribens JoanniSquillacino : «Obi- senlia invenlarium eeclesisererum facienlibus, omnia
tum illius antistilis directa relatio patefecil. Quapro- quserepefta fuerint subtiliter describantur; nec, sicul
pter visitationis destitutse ecclesise,, ffaternitati tuse antea fieri dicebatur, species qusedam, aut aliud
qperarii sqlemniter delegamus : quam ila te convenit quodlibet de rebus eeclesise, quasi pro faciendi inven-
exhibere, ut nihil de provectiqnibus clericorum, re- tarii labore, tollatur. Sic namque ea quse ad muni-
ditu, drnatu, ministeriisque vel quidquid illud est, tionem facultatis pauperum pertinent, desideramus
ia palrimonio ejusdem a quoquain prsesuinatur ec- expleri, ut nulla penitus in rebus eorum ambitiosis
clesise. Et ided fraternitas lua ad prsedictam eccle- hominibus venalitatis relinquatur occasio. Visitatores
siam ire properabit, et assiduis adhortalionibus •g ecclesiarum, clerici quoque eorum, qui cum ipsis per
clerum plebemque ejus admbnere festinet: ut remoto nonsuse civilatis parochias faliganlur, aliquod.laboris
studio, unoeodeinqueconsensu talem sri)i prseficien- sui capiant, te disponente, subsidium. Justum nam-
dimi expetant sacerdotem, qui et tanto ministerio que est ut illic consequanlur stipendium, qui pro
dignus valeat reperiri, et a venerandis canonibus tempore suum commodare reperiuntur obsequium. »
nullatenus respuatur. Qui dum fuerit poslulatus, dim (Regist. lib. iv, ep. 1.)
solemnitatedecretiomnium subscriptionibus robo- 24. Consuetudines dalionuin vel xenioruin a suis
rati, et dilectionis tuse testimonio litlerarum, ad nos episcopis aceipere Gregorius, quasi pondus quoddani
venial consecrandus : commonentes etiam fralerni- pestiferum toto mentis conamine detrectabat. Unde
tatem tuam ut nullum de altera eligi permittas eccle- Felici, episcopo Messanensi.: « Consuetudines,.in-
sia, nisi fbrte inter clericos earumdem civitatum in quit, quse ecclesiis noscuntur gravamen inducere,

quibus visilationis impendis .oflicium, nullus ad epi- nostra nos decet consideratione remitlere,* ne illud
scopalum dignus, quod evenire non credimus, po- aliqua cogantur inferre, unde sibi inferenda debe*_t
tuerit inveniri : provisurus ante omnia ne ad cujus- polius exspectare. Clericis quidem luis, vel aliorom .
libet conversalionis meritum laicse personse aspirare consueludinem te oportet illibatam servare, eisque,
praesunfant, el lu periculum ordinis tui, quod absit, r, ( annis smgulis, qusesunt consueta transmittere. nobis
incurras. Monasteria aulem, si qua suut in ipsius pa- vero de csetero, ne quid transmilti debeat, inbibe-
rochia constituta, sub tua cura disposilioneque., mits. Et quoniam nou delectamur xeniis', palma-
quousque illic proprius fuerit episcopus ordirialus, tiaisas quas tua direxit fraternitas cuui gratiaruni
esse concedimus: ut sollicitudinis tuse vigilantia pro- actione suscepimus; sed eas, ne quod exinde sentire
posilo suo 9S congfua, Deo adjuvante, actione potuisses dispendium, digno fecimus pretio venun-
respondeat. »(Regist. I. n, ep. 38.) dari, et id luse fraternitati transmisimus b sigillatum.
Iteni clero, ordini el plebi : « Veslri antislitis Sed quia charitatem tuam ad nos velle venire cogno-
obitum cognoscenles, curse nobis fuit destitutse ec- vimus, scriptis prsesentibus admonemus, 97 ut ad
clesise visitationem ffatri et coepiscopo noslro Joanni veniendum nori debeas laborem assumere; sed ora
solemniter delegare : cui dedimus in mandatis ul pro nobis, ut quanto nos iiineris iutervalla dissocianl,
nihil de provectionibus clericorum, reditu, ornatu, .tanlo animis nostris ad invicem, Christo adjuvante,
mhiisleriisque a quoquam usurpari patiatur, cujus simus in charitate conjimcti'; quatenus alterna nos
vos assiduis adhortationibus convenit obedire; qua- obsecratione juvantes, suseeptum officium venturo
tenus in ecclesiastico obsequio sacerdos"exquiratur, inlegrum , Judici resignemus.' J ( Regist. lib. 1,
qui a veneraudis canonibus nulla discrepet fatione. r. j ep. 66,..urf. 9.)
Qui dum fuerit postulatus cum solemnitaledecreli Iteni Joanni, episcopo primse Justinianse, cui el
omnium subscriplionibus robqrati, el visitatoris pa- pallium mittil, et vices suas commiltit, posi multa
gina prosequente, ad nds veniat ordinandus : pro- scribit : ,t Xenia autem vestrse sauctitatis suscipere
visuri ante ofnnia ne cujuslibet vitse vel meriti laicam omnino nolueram, quia valde esset incongruum, ut a
. personam praesumatis eligere : nam nonsolum talem priedatis atque afflictis fratribus munera percepisse
ad episcopatus apicem nulla ratione provehendtim, videremur; sed responsales vestri alio me argumento
verumetiam vos nullis intercessionibus veniam pro- vicerunt, adeum illa deferenles, a quo nonpossent
mereri posse cognoscile; sed omnes quos exvobis de vestroe fraternitatis oblaliones repelli. . (Lib. iv,
laica -persona aspirasse consliterif, ab officio et a ep. 23.) : .
communione alienos. faciendos proculdubio nove- - 25. Hinc est quod
Gregorius episeoporum neminem
ritis. i (Regist. lib. n, ep. 29.) ad urbem fatigare delectans, Maximiano Syfacusauo
23. Nulla occasione Gregorius quidquam de "do- episcopo, vices suas per Siciliam totarii commisit;
a Iu Utic. et al. Ms., Ineralicis. rum, ubi ex aliis editis relinuimus sigillatim.
b Ita mss. Yitse S. Gregorii et 11011 pauci epistola-
148 S. GREGORII PAP_E VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. III. 146
nraecipiens ut omnesdpiseopi semel in quinquennio A ballum vobis, qualem inyenire potuimus, de bene-
Romam venirent. (Regist. lib. n, ep. 7.) Unde Cy- dictiorfe sancli Petri transmisimus ,<ut habeatis cum
priario diacono seribens : « Novit, ait, dilecliolua quo post infirmitalem vectari possilis. J (Regist.lib.x;
hanc olim consuetudinem tenuisse, ut fratres et cq- ep. 45, indicl. 3.) , . , .
28. Tali patrono tune illius temporis ponfifices
episcopi nostri Romam semel in triennio de Sicilia
tam novas ecclesias a fundamentis con-
cpnvenireut; sed nos eorum Iabori cousuientes, scias ampliaiti,
struentes ornare, quam veteres quoque splendidissime
eqnstituisse ut suam hic semel in quinquennio prse-
sentiam exhiberent, i et csetera. (Regist. lib. vn,. renovare coeperunt. Nam Gregorius• nihil in suis
ep. 22.) Ubi notandum quia si beatus Gregorius episcopis magis, quam sanctilatem, sapientiam et
curiosissime quseritabat. Quod ut signi-
xenia,quod credi nefas est, anhelarel, non episco-. liberalitatem
adventus "atriennio in prote- ficantius elucescat, quasdam episjolarum ejus adhi-
porutn quinquennium
testimonio lector meus quorumdam
laret, immo a triennis in biennium proculdubio bebo, quarum
festinaret. -, : episcoporurii vitia repreheiisa cognoscat. Ait enim" in
:
26. Sed quando xenia grate susciperet, qui quam-, epistola Secundq, servo Dei, iuter csetera, sic
vis dispensandas alterius eleemosynas reeusare time- 29. « Fratrem nostrum Marinianum, episcopum,
ret, eas tamen et timendo suscipiebat, et cautissime ]} verbis quibus vales exeita, quia eum obdormisse
ad me in quibus
dispensabat: quique adeo sua dare, et aliena nou suspicor. Nam venerunt quidam
accipere corisueverat, ut eliam rerum quarumJam erant quidam senes mendicaules, quia ine disciissi
et et per singula relu-
pretia penitus refularet. Unde Eulogio palriarchse sunt a quibus quid acceperint,
Alexandrino inter cselefa scribjt, dicens: « De lignis lerunt quanta eis et a quibus in itinere data siut.
dum sollicite de prsedicto fratre requirerem
qupd scribitis quia brevia fueririt, nayis per quam Quos,
transmissa sunt qualitas fecit: quia si major navis quid eis dedisset, resporfderunt se eum rogasse, sed
ab eo se omnino nihil accepisse, ita li.tneque panem
venisset, potuissem ligna etiam majora transmittere."
in via acceperint, quod dare omnilius illi ecclesise
Quod autem dicitis, quia si maj"oratransmitlamus,
: sed semper familiare fuit. Dixerunt eriim : Resporiflit
pretiumdatis largitati quidem gratias agimus, nobis dicens : Non habeo qiiod vobis dare possim. Et
aceipere pfelium , Evangelio iriterdicente, prohibe- mif or si is qui vestes habet, argentuni habet, cellaria
- mur. Nos enim ea transmittimus non emi-"
quss ligna,
mus :et quomodo possumus pretium accipere,cum habet, quod paupefibus debeat dare iion habet. Die
sil: Gratis date ?,Nunc ergo Uli ut cum loco mutet mentem. Non sibicredat
scriptum accepislis, gratis ergo solam Iectionem et
modum navis oralionemsufficere, ut remdtus"
juxla per nauclerumparvalignatrans- studeatsedere etde maiiu nibil fructiiicare; sed lar-
misimus': sequenli vero anno," si omnipotenli Deo Q
i lib. gain manum habeat, necessitalem patientibus con-.
placuerit, majora prseparamus. " (Regist. vin,
-'_- . currat, alienam indpiam suam credat : quia si hsee
ep. 29.): vacuum episcdpiiiomenteitet.» (Regist.
27. Non niirum si "liberalissimus pdntifex nullas; nonhabet, .
lib.n, ep. 30.)
consuetudines asuis sufffagaHeis,'nulIa xeniacapie-"
30. Item Sereno, episcopo Massiliensi, posf ati-
bat, quibus ipse, qua si neeessai;ia videbantur, satis
: « Perlalum ad.nos fuerat, quod inconsiderato
hilafiter ministrabat. Unde Venantio episcopo Peria- qua
zelo succensus, sanctorum imagines, siib hac quasi.
sino scribit,dicens : « F.ratrem et coepiscopum no-- =ne adorari debuissenf, confregeris. Et
stfum Ecclesiumfrigofe omnino laborare cognovi- escusatione;
eo vestem non hsibeat. Et quidem, quia eas adorafi vetuisses, omniuo laudavi-
mus, prd quod hyemalem mus :• fregisse'Vero reprehendimus. Dic, fraler, a'
quia aliquid sibi a nobis petiit debere traasmitti,
fraternitali tusead hoc per latorefn prsesentium trans- qud factum sacerdofe aliquando, vel auditum.est,'
fecisti? Si non aliud, vel illud te non debuit re-'
misimus amphimallum, tunicain et" pectdrale, ut ad quod a ut,- despectis'aliis" frafribus, solumteet;
te ei debeant sine mora transmittK Et ideo.ad praedi-" vocare,
sanctum'esse crederes et sapientem. Aliud est eniui'
ctum fratfem nostrum sub omni illud celeritate stude
n adorare, alittd per picturse historiam, qujd
transmittere; atque ndbis hoe.ipsum, quia transmj-' picturam sit adoraudum.addiscere. Nam ijuod legenlibus scri-
seris, 9g tuis renuntiare epistolis non omittas, sed" -hoc idiotis prsestat pictura cerrienfibus : quia
ita fac, ut ad transmittendum, quia vehemens frigus ptura, iu ipsa ignoraiitesvident quodsequi debeant, in ipsa'
est, morarii aliquam minime facias. J (Regist.' lib. x, legurit, qui litteras neschmt. Unde et
praecipue gen-
ep. 55, indict. 5.)
pictura est.Quqd magriqpere a te,,
Ilein eidem Ecclesio Clusinoepiscopo,: « Scripta' libuspro-lectione infer gentes habitas, 1 attendi decuerat: riedum
qui
fraternitatis; veslrse suscipientes, conlristati sumus reclo zelo incaute
, succerideris, 99 ferocioribus ani- -
quod vos per ea et graviter inlirmatoset ailhuc de- mis scaridalum generafes."
biles esse cognovimus. Et licet sanclitafem vestram Frangi ergo itton .debriil,
" quod rion ad adorandum iri Ecclesiis; sed ad in-..
videridrdesiderium haberemus, benetamen fecistis stfuendas solummddo mentes fuit
nescieritiiim collo^
isto vosillic tempore eontinere : ne venientes huc, catum. Et quia in locis :veuerabilibus sanctorum
de aigritudinis vestraemoleslia recidivam nobis.tristi- historias -nonsine ratione vetustas admisit, sj
tiam facerelis."J Et post pauca : « Unum autem ca^ depingi zelum discfetione condiiss.es, siue diibio, et ea qusq
- _™,j-<-
tespectu,* m-M^.tum-vitse' "J. Greg., tumepistolarum cqnslanter babes ut, non nc. *
147 S. GREGORII PAP/E VITA. AUCT. JOANNE DIACONG»LIB; III. H8
intendebas, ,salul.riter obtinere, et collectum gregem J__landa; sed quia simplicitatem tuam eum seneelule
noii dispergere; sed dispersum potius poteras con- • novunus, inlerim taceriius. J (Lib.TX, ep.l.)
gregare : ut pastoris in ie meritum nomerfexcelleret, 33. Omnes omniuo pontifices a lectione librorum
non culpa dispersdris iucumberet. Ilaec autem dum 10© gentilium Gregorius inhibebat. Quaproplei
in lioc animi tui ineauto nimis molu exeqtieris, ita Desiderio Galliarum episeopo, pallium "posfulanti,
tuos Scandalizassefilios perhiberis, ut maxiina eorum scribit, inquiens :-« Cum multa nobls boua de vestris"_-
-pars a tua se cdmmimione suspenderet. Quandoergo fuissent studiis nuntiala, ita cordi nostro est nata
ad ovile Dominicum efrantes oves adduces, qui quas Isetitia, ut negare ea, quaesibi fraternitas vestra eon-
habes, retinere non prsevales ? Proinde hortamur ut cedenda poposcit, minime paleremur. Sed post hsec
vel nunc studeas esse sdllicitus, alque ab hac te prae- pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non
sumptione compescas : et eorum animos, quos a tua possumus, fraiernitateril luam grammatieam quibus-
disjunctos unitale cognoscis, paterna- ad le duleedine. dam exponere. Quam rem moleste suscepimus, ae
omni imnisu omnique studio revocare festines. »- sumus vehemenlius aspernati, ut ea quseprius dicla
(Regist. I. m,'ep. 13.) fueruut in gemitumet trisiitiam verteremus, quia ih
31. Januario quoque Caralitano episcopo, post uno se ore cum Jovis laiidibus Christi laudes nonca-
• piunt. Et quam grave nefandumque sit -episeopos
aliquascribit, dicens : «Inter querelas multiplices, B
Isidorus vir clarissimus, a fralernitate tua frustra se canere, quod nec laico religioso conveniat, ipse
excommunicatum anathemalizatumque conquestus considera. Nam quamvis dilectissimus filius noster
est. Quod quam ob rcm factuiu fuerit, dum a clerico Gandidus, presbyter, poslnaodum-veniens, liac de re
subtiliter inquisilus, negaverit, atque vos eonatus
tuq, qiii praesenserat, voluissemus addiscere, pro
nullaalia causa, nisi pro eo quod te injuriaverat, fa- fuerit excusare, de noslro tamen adhue animo non
ctum innotuit. Quse res nos vehementer afflixit, quia fecessit; quia-quantum execrabile est hoe-de sacer-
utrum ne ita sit, districta et veraci
si ila est, nil te ostendis.de coslestibus cogilare, sed dote narrarij.tanto
Unde si posthocevi-
terrenam te conversationem habere significas : dum oportet satisfaclione cognosei.
sacris denler haecquaead nos perlata sunl falsa esse elarue-
pro vindicta proprise injuriae, quod regulis *
rlnt, neque vos nugis et ssecularibus litteris studefa
grohibetur, maledictionem analhematis invexi.ti. constiterit; et Deo nostro graiias agemus,' qui cor
Unde.de cselero omnino eslo circumspectus atque vestrum maculari
blasphemis nefandorum Jaudibus
sollicitus, et talia cuiquam pro defensione injmise nou
lute inferre denup non praesumas. Nam si tale ali- permisit, et de*oucedendis quse poscjtis, securi
in te scias vindicandum. i jamet sine aliqua dubitatione traclabimus.J (Regist.
quid feceris, postea (Regist. Hb. xi,
lib. xi, ep. 49.) Q <ep.54.J
34. Nihilominus Natali, Salonitano episcopo, scri-.
32. Item eidem : « Praedicator omnipotentis Dei
bit, tlicens : « Multis ab urbelua vonientibus, fratei
Paulus apostolus praecipit, dicens : Seniorem ne in- charissime, didici, pastorali cura derelicla, solis te
crepaveris (I Tim. v, 1). Sed haec ejus regula in eo conviviis occupatum. Quaeaudita non credereniv nisi
servanda est, cum culpa senioris exemplo suo non hsec actionum tuarum experimentis approbar«m.
trahit ad inleritum corda juniorum. Ubi enim senior Nam quia nequaquam lectioni sludeas, nequaquam
'
juvenibus exemplum ad interitum prsebet, ibi districta exhortationi invigiles, sed ipsum quoque usum eccle-
increpatione feiiendus est. Nam scrjptum est: La- siaslicl ordinis ignores, hoe est iu tesf.imonio, quod
queus juvenum omnes vos (Isai. xm, 22). Et rursum eis sub quibus es posiths servare feverentiam nescis.»
propheta dicit : Peccalor cenlum annorum maledictus (Regist. lib. n, ep. 18.)
est (Isai. __xv, 20).. Tanta autem ne.quiliaad aures. 35. Sed eum Natalis per inanem philosophiam -
meas de tua senectute pervenit, ut eam nisi adhuc scriptis propriis se nileretur inculpabilem demon-
humanitus pensaremus, fixa jam maledictione ferire- strare, milissimus doctor Gregorius ita reseripsit x
mus. Dictum quippe mihi est quqd Dominico die « ln conviviorum defensionem veslra fraternitas
pr-iusquammissarum solemnia celebrares, ad exaran- D Abrahse.conviviummemorat, inquo, testo sacro elo-
dam messem latoris prsesentium perrexisti; et post quio, tres angelos suscepisse perhibetur. Sed hoc
exarationem ejus missarum solemniacelebrasti. Post exemplo deconvivio, nequenosbealitudinem vestram
mi.sarjim solemnia etiam, et terminos possessionis reprehendirhus, si hanc suscipere angelos in hospita-
illius eradicare minime timuisti. Quod factum quse litatem cognoscimus. Rursum narrat tua fralernilas
poena debuit insequi, omnes qui audiunt, sciunt. Du- Isaac satiatum, filio benediclionem dedisse. Quse
Mi autem de lanla hac perversjtate fueramus ; sedi utraque velefis Testamenti, quia ita suut gesta
per
lilius noster Cyriacus abbas, a nobis requisitus dutn1 historiam, ut tamen signar«nt aliquid per
allegoriam,
esset Caralis, ita se cognovisse.pernibuit. Et quia' utinain valeamus sic res geslas Jegendd
percurrere,
adhuc canis luis parcimus, hortamur, aliquando resi- ut possimus etiam gerendas prsevidendoseutire. Ille -
pisce senex, atque a fanta levitate morum et ope- quippe in tribus arigelis nnum salutans, Trinitatis
rum perversitate compesce : quia quanto morli vici- subsistentias unius substantiae esse declaravit. Iste
nior efficeris, tanto fieri sollicitior alque timidiorr vero satiatus benedielt filium :
quia qui diviuis epulis
debes. Et quidem pene sententia in te fueraf jacu- - repletur, illius sensus iii prophetiaeviiiutem exteudi-
149 S. GREGORIl P.AP_E VITA, AUCT. JOANNE DIACOKO.LIB. III. fSO
luf. Divinseaulem epulse sacri eldquii verba surit. Si iAceptum susceperit-, euhi ita adTevertenaum dis.ricla
' -executione
igltur assidue legifis, si exemplum ab exlerioribus compellat, quaterius ei illic, te insisterfte,
tfalientes, interna penelratis, quasl de agii venatione qtilnqurfdiebiis sub-qualibet excusatiqne immorari
satiati, meritis ventrem "repletis, ul aritepositd filio, ndn "liceat :"ne si quolibet modq euiriibidemairiplius
susceplo VidelicetjopuJo, possilis venlufa riuntiard, mdrarii habere permisei^is, cum- ipso apiid nos gfa-
'<' viterincipias esseculpabilis.
Sedjariiin lioc-sseculo caligat^ qui.dei Deoaliquid »;(Reyist. iib: s.,<ep.10.)
pfoplietat-: quia profectddignum esl ut hic jairi per o7. ItenfArithemio subdiacorio :"«'Pervenit adiios
eoncupiseentiam ininus videat, 'cujussensusper iri- Pidaenitim; Amalfilanse c'ivltatis«piscbpum,Jineccle-
teiligentiaiii intus cdruscat. Hsec ergo ad vosnietipsds sia sua residefe noaessecontenfuin, ;_ed fdfas per
iQi tfahite; eisivostaiesagnoscitis,nihilestqrfqd Idcadivefsavagari." Qudd videntesalii; -nec ipsi'"ln
de*nostra sestimatiorie dubitelis.' .Gaudefe quoque .• castroseTetirieiitjsedejus exemplurii'sequentes;foris
Beaiitudinem vestram invenid, si voracis riomeri cuin naagls eligunt habitare": Etquia sic agentes, ipsipb-
ferum auctqre sustineat. Quod ego breviter expdnri, tius -adsuaui hostes ueprsedatioritem.irivitantvidclfca
quia si devobisialsum dicituf, riomerihoc vefaciter hae tibi auctdrltate prsecipimus fit 1$% supfadietd
cumTerumauelqreisuslinefis. Si vero.de vobjs verum - episcdpo intefhiinafr-ridh desihas, quatenusliobde
est:, Jiocdeilldfalsufniuisse quis dubltef? AhsdlveifeJjg csetdrofacere-non pfsesumat, 's_dln'-Eeclesia"sua-,sa-
vos non valetpaf rforiien, Jqudrum dispar estcausa, cefdotali more, resideat/Qu§m si forfe nbnemen--
Nam feumeo crucem etiam 'perittirus Jatrq suscejpit; darl post tuam intefmiriatioriem cognoveris, in md-
sellqiiem featuspfopfius tenuit,p'af ' crucifixiq iioa nastefio eum depiitafe et nobls curabis modis omni-
absoJvit; v\Regist. l.ii, _p.'*52.) .• " bus indicare, lit -quid facerd !debeas nbstra Ilefuin
. ;. ",' ,""
•Ego lamen, quanti valeo precibus deposco, ul sa_n- praceptldne" co"giidscas.»"i(Be,9?si./. vi, -ep. 23.)"'-
cti simam=_faternitatefn'vestfam auctori hostfo Deo 38.';NoiiniiruirisiGregorius exministerid si.bi.cre-
nori soluni fiqmen, sed etiani -causa crihjuhgai. Cdn- dito curabat vilia qubrumlibet prsepositerum verbis
vi«a aufemquseex intehtioneimpenderidsecliafitatis saJubribusincrepare, qui lapsmnpr.oprise amilserfoh
fiiirit,-recte yestra sanctitas in suis epistolisJaiidat^ diibitaverit ad iris1ruc'tionem'pdpuli posterdrum me-
sed taiien sciendum -estquia tunc vefaciter ei clia- rndrlab cdmmerfdare; "'Siquldem"Evangelica senteritia
ritatepfddeunt, eiiin irf eisn.ulla abseritium vita iriof- quaflicitur ': 'llutti suiilWcati, ' paucV.verb electi
detur,-nullusVx ifrisione repreMiditur';" etndii ih jeis (Matih.'<XXII,""i|),-v*dlens niiiltqrum vdcationMh a
inaries ssecuJai-iuirihe'gotiqriirri*Ta'bul__,
sed verba sar paucofum eieeliqne forinis exemplorum discefnere,.
crae Iecfionis;jaudiuntuf,"cum.noii plus quain hecesse perJiibet, dieens : « Paler meiistfes sorofes habjfit,
est-seryiturx.o'fpori; sed srila"ejus irifirmitasTeficitur, Qqiise'
( eunctse sacrse virgines' fiiefunt-: quarurii ufta
ut-ad usum exercefiilifiviftiitis Jiabeatuf .'Haec jtaque . Tharsilla, alia"Gofdiaria, alia-Eriilliana'''dicebatur.
srvos in- vestris conviviis a^itis, .ibstlrieritiumfafeor Urio dninesambTecbiiversse,iino eodemquetemp.oi-.e
magistri-estis. Quod ergo Pauli apostdli.ad me testi- sacratse, sub dislrictione regulari degenles in doriiq .
monium posiuslis," in quoait": Qiii ridn manducat, - pfdpfia, "socialem yltam dticebanl.'Ciiinque essent
mariducanlemnon judicet (Rom. xrv, 3), omnino exi- diutius in eadem conversatione," cdepefuint quotidia-
stimo incongruumifuisse": quia neque egq non.cdme-. nis incfemeritis irf aniorem Coiiditorissui-Thafsilla
do, neque oh-lioe a'Paul6 apdstolodic.um est, ut et -Emiliaria succresc'efe,'"et, ciim soiq"'Jiic essent
membra€hfisti,qu_3"in' ejus eqr.pore, Id esfin Ec- corpore, quotidie ariimd ad setefna transif e."At cdri-
clesia, inyicem sibi' {.haritatis" cdiripage" corinexa tra Gordianse ariimus coepitab amofe caJofis intimi
sunt.-nuilamide se ullo mdddcufami geraht." Sed si per.quolidiana decxementa tepescere, ef paulispef ad
neqiie egoadle, neque tn aliquid 'peftiher.es adme, hujus sseculiamorem redire. Crebro autem Tliarsilla
-jure tacere coropellerer.-ut eurif ndri TepreJiendeferii dicefe _Emilian_esorori susecum magrio gemitu sdle-
qui em.eiidafi-ndhposset.Haecefgd sentenliapfopter. bat: Video Gordianain sofdrem nbsirarir de ndstfa
eos soluirirriododiclaest qui illos" judicare stiident ' sorte non esse; Perpdndo eriirii quia fofas "defliiit,et
quoTum'jeura«ihicommissanon'est. Af'-|»dstquam"rios, J cor.ad quod proposiiit non custodit'. "Quaih curaJiaiit •
j)
auetdre-Ded, ununf suriiiis, Bsi ^a "quacholiis corfi-'.'. blanda quotidie redargutione cdfiipere, alque a Je-
genda surit taeemus, valde clelinquiinus. "
:"" vitate morum ad gravitatem sui liabitus reformafe.
36. Nemlnem sanepontlDcum aparochia sua saltem Qusequidem resumebat vuitum sribito gravltatis "in-
parumper absquelnevitabili prorsus riecelsltate "disce- tefvefba correptionls; sed ctirn ejtisdem cdrfepiio-
dere GTegdrius permittebat: quos niuiirum in "cau- nis Jiora transisset, fransibjit j)"rdtinusetsiiperducta
sis muhdialihus gravitas honestaiis, moxque adievia vefba fedibat..
oecuparivehementissimejirohjbebat.
Unde Romano, defensori, scfibit,* dieeus: « Perla- Pueliarumgaudebali.ocietate"Jaica"rjim, "eique pef-
. _nn3Stad nds,-reyerendissiriiumfratfeiii
rioslrum-Bar soriavalde qnerosa eral, qusecumqrieJftiic mundo de-
silium-episcopum,veJutunum fle.laicisincausis ssecu-. ditanon erat.' Quadam vefo"hocte'Jniic" Tharsillse
Iaribusoccupari,etpra3toriisinufiliter deservire. Quse amitsemese, quseintef sorores suasvirtuleoratidlris
res';'qu'oniamelipsum vilem reddit, etrevefenliamsa- continu33, afflicllonis sludiosce.' sifotirienliassingula-
cerdotaiemannihilatjStatimutexperientialuahocprse-" ris, gravilate vitse venerabilis, in hohdre et cuhnine
° AI. « .O.JSea
qumcorngendasunt lacemus: ,f.
881 S. GREGORH PAPJl VITA,; ASCT. JOANNE-DIACONO.LIR. ffl. 1?&
sanctitatis excreverat, sicut ipsa narravit, per visio- A_ ris coercitionem expertus, in aliis disciplinsedistri- .
nem atavus meus Felix, hujus Homanse Ecclesiae an- ctionem nescias custodire . qualiler debeas esse sol-
tistes, apparuit, eique mansioriem perpetuse clarila- - licitus, congruo tibi, si Domino placueril, tempore
lis ostendit, diceris : Veni, quia in hac te lucis man- demonstrabinius. » (Regisl. lib. vm, ep. 8.)
sione suseipio. Qusesubsequenti mdx febre correpta, 40. Item Sergio defensori: « Si homo esses,.aut
ad diem pervenit extremum. Et sicut riobilibus femi- discretionem [Al. districtionem] aliquam habuisses,
nis yirisqueinorientibus, multi conveniunt qui eormn ita regularis disciplinse debuisti custos existere, ut ea
proximos consolentur, eadem hora ej"usexitum prse- quse illic illicite committuntur, ante vindicla corri-
stolantes viri ac feminse lectulum circumsteterunt, geret, quam ad noseorum.nuntius perveniret. Sed
intef quas mater quoque mea adfuit. Cum subito dum nimia te facit stultitia negligentem, non solum
sursum illa respiciens, Jesum venientem vidit, el cum de illis offendimur, sed etiam ad ulciscendam desi-
magna aiiimadversione coepitcircumstantibus clamare, diamtuamnihi.omimisprovoeamur.» (Regist. lih.xin,
dicens : Recedite, recedile, J.esusvenit.- Cumque in . ep. 9.)
eum intenderet queni videbat, sancta illa anima car- 'il.ItemAnthemio,subdiacono Campanise: < Per-
ne solula est; lanlaque subito fragrantia miri odoris .,, venit ad nos fratrem et coepiscqpum nostruni Pa-
aspersa est, ul ipsa quoque suavitas cunctis ostende-1B sciiasium ita desidem negligeritemque in eunctis exi-
ret illic auctorem suavitatis venisse. Cumque corpus stere, ut in nullo quia est episcopus agnoscatur, adeb
ejus' ex more mortuorum J@g ad lavandum bssefr , utneque ecclesia ipsius, nequemonasteria, sive filii
-nudatmn, longse orationis usu in eubitis ejus et geni- ecclesise, yel oppressi, vel pauperes, ejus erga se di-
bus, camelorum more, invenla est obdurata cutis ex- lectionis studium sentiant, nec aliquam supplican-
crevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, , tibus sibi iis, in quibus justum est, opem defeitsionis
mortua caro testabatur. Hsec autem gesta sunt ante. accoinmodet; et quod adhue dici gravius est, eonsi-
Dominici natalis, diem. Quo transacto, mox -Emilia- Jisisapientium et recta suadentium nulla patiaturra- -
n«e sqrori suse per visitationem nocturnse visionis tione suscipere, ut quod ipse per se nequit attendere,
appafuif,' dicens : Veni, ut quia Natalem Dominieum ab alio salfem possit addiscere, sed, rebusqusead
sine te feci,a sanctum Theophanise jam teeum faciam. 104 Pastoris curam pertinent prsetermissis, ad fa- ,
Cui illa protiiius de Gordianaesororis suaesalute solli- bricaridam navim totq se studio inutilitei* occupet.
csta, fespondit: Et si sqla venio, sororem nqstram Unde,.sicut fertur, contigitquadrlngentos; aut eo
Gordtanam, cuidimitto? Cui tristi vultuiterum dixit: amplius illum jam solidos perdidisse. Hoc quoque
Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas de-. ejus culpis adj'urigitur, quod ita quolidie despectus
putataest. Quam visioriemmox molestia eorporis est *'(* ( cum uno autduobus clericis diciturad mare descen-
secuta; atque ita ut dictum fuerat, ante Dominicse dere, ut et apud suos in fabula sit, et extraueis sic ,
apparitionis diem, cadem molestia ingravescente, vilis et desplcabilis videatur, ut nihil in. se habere
defuricta est. episcopsilisingenii vel reverentise judicetur. Quod si
« Gordiana autem mox ut solam remansisse se re- ita est/ ndn sine culpa tua esse cogaoscas, ,-qui eum
peril, ej"uspravitas excrevit; et quod prius. IatUit in objurgare atque coercefe ut dignum est distulisti.
desiderio cogitationis, post effeclu pravas actionis . Quia ergo hoc totum noa solum illum reprobat, sed
exercuifc.Nam oblita Dominici limoris, oblita pudo- etiam ad sacerdotalis officii pertinere probatur op-
ris etreverentise,*oblita consecrationis,conductorem probrium, volumus iit eum coram aliis sacerdofibus,
postmodum agrorum suorum maritum duxit. Ecce , vel quibusdam de iiliis suis riobilibus, contestari de-
omnes tresiino prius ardore coriverssesunt, sed non beas ac hortari, ut vitio torporis excusso, deses esse
omnes in uno eodemquestudio permanserunt, quia non debeat,' sed in ecclesise suae ac monasteriorum
juxtaDominicamvocem : Mutlisuntvocali,paucivero cmasitvigilans; paternam filiis suis chaiitatem exhi-
electi (Matth:xxn, 14). ».(HomU. 58in Evang.) beat; in defensione pauperum sit alacer cum discre-
39. Subditorum quoque negligentias Gregorius, et tione; in quUbusjustitia suaserit, sit erectus; consilia
., subliliter inquirebat et dislrictissimis redargulionibus j_
] sapieritium libenter suscipiat: quatenus, et civitas
emendabat.UndeVitaliano, episcopo Sipontino, scri- illa ejus queat sollicitudine consolari, et ipse desi-
bens : « Si custos, inquit, religiosi habitus fuisses, diae suae ctdpas valeat operire. Si vero, quod non
aut esse nosses episcopus, filiam gloriosse niemoriae credimus,-post hanc adhortatiqnem nostram,, sdlito
'
Tulliani, magistri militi_a, te illic posito, nec projec- adhuc more negligens esse tentaverit, ad nos est
tis religiosls vestibus ad s_3cularemreverti habitum, modis omriibus transmittendus : uthicposilus disce-
necadnos licuissetperyefsam epistolam destinare. re possit, quid vel qualiter securidum Dei timorem
Sed quia himia desidia nimioque torpore deprimeris, agere conveniat sacerdotem. i (Lib. xin, ep. 26.),;
in tuo dedecore res ad prsesens illicita impune com-' 42. Item eidem": «Quoties illa de fratribus coe-
missa est.,Nam si, ul praefati sumus, sollicitus exti- piscopisque ndstris audinius qua. ef illos reprehensi-
tisses, prius ad nos ultio mulieris pravissimse, quam biles oslendere, et jiobis.tristitiam valeant.generare,
culpa, debuit-pervenire. Quia ergo tanlum hebes, de eorum nos emendalione non mediocriter cogit
tantumque es negljgens, ut nisi canonicam in' te fue- necessitas cogitare. Quia ergo nunliatuin nobis es( _
uBigol. et Utic, sanctum Tkeevhqnia.
4B5 S: GREGORII PAP_E VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. III. .154
Campanise episcopos ita negligentes cxistere, ut im- A _ Item Joanni, Constantinopolitano episcopo, post
mores hdnoris sui, neque erga ecclesias, neque erga nonnulla: « Ego beatissimo viro domno Joanni scri-
filios suos .paternse vigilantia3curam exhibeant, vel pseram; sed credo quia mihi familiaris ille vester
monasteridrum sollicitudinem gerant, seu In oppres- juveneulus rescripsit, qui adhuc de Deo nihil didicit,
sorum pauperuiri se tuitiouem impendant: ideo hac qui viscera charitatis nescit, qui in scelestis rebus ab
tibi auctorilate prsecipimusut-eis ad te eonyocalis, ex omnibus accusatur, qui insidiari quotidie diversor.um .
nostro illos mandato, districte commoneas quatenus mortibus per occulta testamenta, nec Dominum me- .
desides ulferius esse non deheant, sed sacerdotalem tuit, riec hqmiries erubescit. Mihi crede; frater cha-
se habere zelum, et sollicitudinem opere doceant; rissime, si zelum veritatis perfecte habes, ipsum prius
atque' ita in his quse eosjuste secundum Deum agere corrige, ut ex his qui vobis vicini sunt,etiam hi qui .
convenit, vigilanfes existant, ut nullum nos de eis vicini non smit, exemplo melius emendentur. Illius
denuo murmur exasperet. Si quem vero eorumpost . linguam noli recipere. Ille ad consilium vestrse san-
haec negligentem cognoveris, ad nos eum sine aliqua clitatis debet dirigi, non autem yestra sanctitas ad
excusatidne transmitte, ut, quam" sit grave noJle verba illius inflecti. 5i .enim illum audit, scio quia
ab his qua3reprehensibilia et valde vituperanda sunt pacem cum suis fralribus habere non polerit. i (Re-~
corrigi, regulari in se valeat districtione sentire. » B '. gist. lib. m, ep. 53.)
(Regist. lib. xin, ep. 27.) Item Januario, Caralitano episcopo : «Eos, inquit,
It.emVictori, episcopo Panormitano, post aliqua: quorum consiliis*messemalterius exarasti, et eradi-
«Cujus, inquit, jain eulpse sis intelligis, ut ego tam care terminosminimetimuisti, in duobus mens-bos
.onge positus, quse in-civitate tua aguntur, agrio- excommunicatos esse decernimus; itaut si quid eis
scam, et tot curis occupatus, quae fieri debeant, intra duorum mensiumspatium liumanitus evenerit,
lisponam.". (Regist.lib. v, ep. 6.) benedictione" viatici non pr-iventur. Deinceps autena_
43. Notandum sane, quia sicut manifesta crimina .,ab eorum consiliis cautus existe, teque sollicite CH-
discretissimus prsesulGregorius, aut vix , aut nun- , stqdi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibus
quam sine vindicta laxabat: ita nimirum in rebus du- . magister in bono esse debuisti, nec simplicitati tuse
Diisnunquamaliquandp certam sententiam proferebat. ulterius, necsenectutipafcamus.» (Regist. lib.ix,
Quapropter AtidresBTarentino, episcopo. scribit di- ep. 1.)
cens: t Tribunal judicis seterni securus aspieiet, Item Callinico, exarcho Italise,post nonnulla: «II-
quisquis, Teatus sui coriscius, digna eum modo poeni- lud vero cognoscite, quia me non modice contrista-
tentia placare contendil. Habuisse siquidem te con- vit quod major domus, qui petitionem episcopi vq- '
cubinam ihanifesla veritate 105 comperimus, de.C lentis a schismate Teverti suscepit, eam seperdidisse
qua etiam contraria est qulbusdam nata suspicio. professus est, et postmodum ab adversariis Ecclesise
Sed quia in rebus ambiguis absdlutuin non debet.esse tenebafur. Quod ego non negligentia, sed venalitate
judicium, hoc luo. conscientiae eiegimus committen- ej'us, factum arbitror. Unde miror quia in eo culpam
dum. Qua de re, si in sacro ordine constilutus, ej'us hanc minime vestra excellenlia vindicavit; sed ta-
te permixtione esse reeolis maculatum, sacerdotii " nien quia hoc miratus sum memetipsum citius repfe-
houore deposito; ad ministraridum nullo modo prae- hendi. Nam ubi domnus Juslinus consilium prsebet,
sumas accedere : scilurus in animse tuae periculo mi- qui pacem cum catholica Ecelesia non habet, ibi non
nistrare, et Deo ndstro te sine dubio reddere fatio- 100 possunt hseretici addici. Prseterea sancti Pdlri,
nem, si hujiis sceleris conscius, in eo quo es.ordine, apostolorum principis, natalitium diem in Romana
celansveritatempermanerevohieris. > (Regisl. l.m, civitate vqs facere velle perhibetis; et oramus dm-
' '
ep. -45.) . . nipotenlem Dominum, ut sua yos misericordia pro-
44. Obhoesollicitissimus EcclesiseDei custos Gre- . legat, et vota vestra vos implere concedat. Sed prse-
gorius, uniuscuj'usqueconsiliarios ai'guens, quantum dictus vir eloquentissimuspeto ut simul venial; qui
iu se erat, omnes omnino salvare certabat. Unde Ve- . si non venerit, a vestris obsequiis recedat :.vel cerle
nantio, exmonacho patricio, post aliqua scribens, D si yestra excellentia fortasse, emergentibus causis,
ait: «Scid quia cuiri epistola mea suscipitur, proti- venire nequiverit, ipse tamen sanctseEcclesise uuitatt
nus amici conveniunt, .litterati clienles vocantuf, et communicet. Donum euim virum audio ,• si pessimi
de caiisa vilaecoiisilium a fautoribus mortis quseri- non esset erroris. » (Regist. I. ix, ep. 9.)
tur :qui dum non te, sed res tuas diligunt, nulla 45. Item Sefeno, Massilitano episcopo, post mul-
_ tibi, nisi qusead teiripus placeant, loquuntur. Tales ta : «Pervenit ad nie, quod dilectio tua lib.enter
_nim fuerunt, sicuf ipse reniinisceris, dudum consi- malos liomines in societate sua vel consilio recipiat,
Jarii, quite ad tanti facinus perduxerunt delicli. Ef, adeo ut presbyterum quemdam, qrii, pdstquam lapsus
Bt tibi aliqitid"ssectilarisauctoris loquar (Seneca ep. est, et in suse adhuc dicitur iniquitatis pollutione
5), cum amicis omnia tractanda sunt, sed prius de versari, familiarem habeat. Quod quidem nos ex loto
ipsis. Si vero in eausa tua- hominem consiliarium uon credimus, quia qui talem recipit, scelera.non
quaeris, consiliarium rogo me suscipe. "Nullus libi ;corrigit, sed magis aliis ialia perpelfandi yidetur
fidelior esse ad consilium potest, quam qui non tua, dare licenliam. Sed,.ne forte aliqua tibi siureptiorie .
sed te diligit.. (Reqtst. iib. i, ep. 34..) vel dissimulatione, ut a te reciperetur atque adhuc
_B5 S. GREGORII PAP_E VITA. AUCTORE JOANNE.DIACONO.LIB. III. 153
haberetur gratus suaserit, ndn solum hunc a te .011-A stanter novi, quia, et si quam rebus publicis fraudem
giusexpellere, verum etiarii excessus ipsius sacerdo- fecit, subsfanlia ejus cssdi delrail, 11011 iibertas. ISIam
tali te zdlo modis omnibus cqnvenit resecare; alios: in hoc quod liberi homines cseduntur yel includun-
vero, qui pravi.esse memorantur, parerna"adhorta- tur, ut taceam quod omnipotens Deus offenditur, ut
linne a sua pravitale compesce , et ad viam stude taceam quod vestra oprniq.veliementer gfavatur,
rectitudihis revocare. Quod si, quod absit, saluhri piissimi lainen imperatoris riostri oriinino lenipora
nioriitu eosvideris in nullo prolicere, el hos quoque fuscantur. Hoc enim ihter reges gentlum et Impera-
curabis a te pfocul abjicere, ne pravitales eorum ex tores Romanorum distat, qtiod reges genliiim Domi- '
eo qriodrecipluntur tlisplicere minime videantur, et ni servorum suiil, imperator vero Romanorum do-
non solum -ipsi inemendati remaneant, sed eliam niinus liberorum. Cnde et vos quidquid agllis, prius
eofuln feceptione alii corrumpanlur. Et considera* quidem servata jiistitia, deiride custodita per omriia
quam ef hominibus execrabile et periculosum ante libertale, agere debetis. Sciiptum est enim : Quod
Dei sit ocuios, s'i per eum a quo plectenda sunt cri- libi non'vis_fieri, vide ne allen facias'(Tob. iv, 16).
mina, riutriiivitiavideantur.Hsecigitur, dilectissime Et per semetipsam Veritas dicit: Quce vuliis ut fa-
frater, diligenter attende, et ita agere slude, utpra- ciarit vobis libnmies, el vos eadem facite illis (Mattli.
vos saJubriter corrigas , «t scandalum de maJorum __VII,12). Ih libertate ergo eorum qui vobjs in discus-
societate, filiorum tuorum aniniis non iiiducas. 1 sionenf commissi sunt, vestram sjjecialiter atleridefe
( Regist. lib'. xi, ep. 43.)' debetis : et si ipsi a maj'oribus vestris injuriari liber- -
46.' Pro unius culpa vindicari aliuni rectissimus tatem vestram iion vultis, subjectoruin veslrorum
judex Gregorius minime perrnitlebat.Ideoque Gudi- libertatem honorando custodite. Scimus erfhh qiii
scslco, duci Campariiae,scribens, ait: i Illa prsepo- dixit: Gmlumel terra transibunt, verbaautcm meanon
sitorum solliciludd utilis, illa est caulela laudabilis, transibunt (Matth. xxiv, 35). Cujiis quia verba non
in qua tolurn ratio agit, et furor sibi nihil vindieat. transeunt, sed per ouinia impientur, metuamus.quod .
Restririgenda efgo subratione potestas est, necquld- iteruin dicit: In qua mensura inensi fueritis, in ea fe-
quam agendum prius qiiam concitata ad tranquillita- melietur vobis (Matth. vii, 2). Quid aulem gloria ve-
lerii mens Tedeat. 'Nam commotioriistenipore, ju- stra exlslimat, quia si superbe, si crudeliter agimus,
'
Stumomnepulat,iraqudd fecerit. Pervenit itaque ad despeclo Deo,-nobis hominem pjacamus"?Nullo mo-
nos magnitudinem tuam usque ad hoc esse impetu do: Nam ipse <juidespicitur, eum conlfa nos, quem
furoris impulsarii, -uf hoh sdlum ffarigijanuas mona- despeeto Deo placare volumus, irrilat. Curemus ergo
slerii saricfiArchangeli, verjim <eliam diripi exinde pef omnia placare Deuui, qrfiuolens esl etiralos
quod" ibl inventum'est feceiis. Insuper autem sic p1 homines ad mansueludiuem reducefe. Nam, sicut
contraabbateni ejusdem nioriaslerii diceris exarsisse, dixi, etiam mansueti homines, indignante Deo, ad
ut hisi odcultans se iracundiae tuse tempore latuisset, iracundiam provocantur. Si autem dicitur, quia sine
non leve discrimen incurrisset; deriique, ut metu vefberibus alque terroribus fraudes publicse iuvenifi
tuo perterrilus; de domo in -quaseolim receperaf, • non possuut, hoc admittere poteram, si in ratioei-
exirehucusque non^iudeat. Quod ne frustra fecisse niorum causa domnus Leontius non venisset. Kain
forsitan videreris , fugam monachi ipsius qui ad verum est quia illi solent ipahibus excedere, qui In
hostes abiit, ad ej'us quantum ad nos: perlatum est sensu et lingua deficiunt. n (Regist. lib. x, ep. 51.)
criinen iimplngis, asserens quod illius volpritate fuge-- 48. Cunctorum j'udicum cupiditates, vel scelefa
rit. jQuod-si ita cst,' contfislamur, et valde sapieri- - Gregorius quasi camo frenoque ponlificii sul, vali-
liam vestraui mlfamur. Nam si licitum putalis, ut dissimis auctofitatibus restringebat, et si quos dul-
aliorum culpa aliissil nociva, multi huicpossunt citer a pravitate corrigere nori valebat, scriptorum
crimirfi subjacere. Divfersorum enim nobilium servi, suorum redargQtionibus publieabat. Unde Romano,
multarum ecclesiarum f'07 dlerici, diversorum mo- exarcho Italiae, residenli Ravennse, scribit, inquiens:
nasteriorum monachi, multorum judicum homines « Apud excellentiam vestram, pravorum audacia cor-
saepe se hostibus "tradiderunt. Ergo si hoc creditur, r. , reptionis debet aculeos jnagls quam defensionisinve-
servorum utique doinini, clericorum episcopi, mo- nire sdlatium. Nam salis grave esl ut contingat illie
nachorum* abbates, diversorum fugacium judices, habere pravam actionem refugium, uride disciplinse
omnessub culpa sunt et crimlne constituti. Nunquid decet prodire J®© censuram; Pervenit ilaque adl
et diebus magniludlnis tuse multi deeivltate iu qua nos Speciosum quemdam, presbylerum', qui, causa
corisistis ad Langobarddrum milites luga nonla.psi poscente, in monasiefio a Joanne, fratre el coepis-
suril? Etquis tantse indiscrelionis tantaeque possit copo nostro, fueral deputalus, contra' sui pa.foris
, stultitise feperirl, ut eorum iniquitatem libi sestituet exinde voluntatem exiisse, et ecclesiasticse c.onslitu-
ajiplicandam"?» (Lib.n, ep. 11.') lionis vigdre despeclo, antedicto episcopo vestra frer
47. Libertatem uniuscujusque hominis Grego.ius tam tuitione resistere. Quod, quia excellenlisevestrse
contra j'udicum insdlentias liberis- nibi.lominusvoci- sine dubio pulsal invidiam, riecesse est ut ab ej'iis
bus defendebat. Unde Leontio, exconsuli, posl ali- vos, habita discretione., debeatis luilione suspendere:
qua, scribens, ait: « SiLibertinus in ista causa cau- ne si nominis vestri occasionepastorisuo inobediens
tionts culpaJiilis invenitur, de aliis causis quid pro se vel contumax fuerit ad lempus vestros contra vos
alleget, nescio : unum tamen' hoc beue alque con- judices defensare, atque excellentlam veslram hac
fS7 S. GREGORHPAP.E VITA. AUCTORE JOANNE DIACONO.LIB; III, 158
ex re cogatur offendere, et nos pariter de_ vestra contra episcopum hostili mqre commotus est, eum-
' - A
discordia cqntristari. . que non fimrfit Gregdrio accusare. Cui ipse rescribit,
"
i Comperinius pra3terea, quod diei nefas est, quas- dicens : «Multum nos eaquam direxistis jam eontii-
dam mulieres, qu_3 nuiic usqueln religloso atque statqs invenit epistola, quod inler vos et Joannemj
nfonachico habitu permanserunt, reiigiosam vestem fratrem et coepiscopum noslrum, de quorum.deside-,
et suam velaluram deponere , et cqnjugibus, qurid rabamus gaudere coneordia, scandalum prodiisse co-
siue gravi doiore Teferre non possumus, sociari. Sed gnovimus. Qusevis enim causa fuisset, non usque ad
hoc quidem, rit dicere vel attenlafe prsesumant, fa- hoc debuit furor erumpere, ut arniati homines ve-
voris vestri pafrocinio fulciri dicuntur. Qudd nos stri, sicut audivimus, .« in episcopium iiruerent-, et
credere perversitatis ipsius acerbitas non permittit. ^diversahostili more" -jnala committerent, atque vos
Petimus ergo ut iri tanto vos peccato' miscere nulla- h_3c res a palerna iuterim charitale dividerel; Nuu-
fenus debealis; Nain hujusmodi iniquitalerii Impuni- quid non polerat, si quselibet contentio fuit, tian-
tam propter Deum nullo modri patirimr remanere. quille disponi, ut nec partium utilitas detrinientu-ft,
ITndeiterum qusesumus ut excellentla vestra in la- iiecsenliret gratia Isesionem? cuj'us aritem grayitati.,
lium se causaruin defensione "non misceat: ne et cujus sanctitalis, cujus marisueludinis suprascriptus,
Deus suam deferidat injuriam, et inter iios alioriim B frater nostersit, non habemus incogniturii. Ex qua,
pariat culpa diseordiam. i (Regisl. I. v, ep. 24.) . re colligimus, quia nisi vis eum doloris nimia coe-
Item Venantio, exmonachp, patfieiri : «Multiho- gisset, ad hanc rem, de,"quavos contristatos .asseri-
mkium slultiputaverunt quodsi a"dordinem episcb- tis, ejris_fraternitas nullatenus pervenisset. Nos au-
patus eveherer, fe' alloqui ac per episloiasfrequen- tem, ut hoc eo scribenfe comperimus/iliico ei.scrV
tare recusarem. Sed non ita est, quia ipsa jam loci psimus, adriiorientes ut et oblatiories vestras, sieut
mei neeessitaie compellor. ut tacere nondebeam; > ante susciperet, et missas in domo vestra non solum
Et-post-pauca." « Hacigitur considefatione coiripul- celebrari permitleret, sed si velilis, etiam.-ipsepera-
sus, velis an_nolis, locutiirus sum, quia omni vlrtute*, geret,. et csetera (\Regut. Ub. vi, ep. .43.) Veram
ant te cupiosalvari., aut de fua morte me eripi. Venantius cumepiscopo in concordiain rediens, cum
In quo enim habitu fueris recblis, et supernse dislri- per undeclm annos.a Gregorio mulliplicibus litteris
ctionis animadversiorie postpdsita, ad quid sis de- exhortatus redire ad moaachicum prppbsitum de-
lapsus agnoscis. Culpam ergo tuam pensa diim vacat, trectaret, in gravlssimam segritudinem cecidit. Quo.d
districtionem "futuri Judicis dum vales-exhorresce, a ,Joanne Syracusano episcopo GTegorius audieias.
ne tunc illam amaram sententiam audias cum eam rescripsit, dicens : itFraternitatis veslr_e scripta sus-
r Et Infra : « TesteEvan- mihi de dulcissimi fllii mei domni Venantii -
jarii nulUsfletlbus evadas. C cepi, quse
gelio(ifai(A. xn), scis quia divina severitas de otioso segritudine loquebantur, et cuncta erga eum qualiler
sefmoneJaos arguil, et :deverbo inulili raiiones sub- acta sunt enarrabant. jSeduno tempore audiiis, etil-
tiliter exquifit. Pensa ergo quid factiira bst de per- lum h desperare ac graviter a3grotare, et in reJius
verso opere, si quosdam in judicio suo Teprobat de ofpbanorum, filiarum' ejusseilicet, homihes inlquos
sermorie. Anariias Deo pecunias Tovefat-, quas post -' insistere ; vix se iri corde meo dolor eapere poiefat,
diabollcavictus persuasione-subtfaxit (Act."v); sed Sed in hoc fuit sqlalium, quod lacrymae mihi per ge-
quamortemulctafus est, scis. Srilleigitur mortis pe- iriitus erumpeEbant."Vestraigitur sanctilas primain
riculo dignus fuit, qui- eds quos dederat nummos qkam decet ciiram negligere rfon debet, ut de' aniina
Deo abstuiit, eonsidefa quanto periculo in divino ju- ejiis cogitare deBeat, exhoflando, rogando, i>ei t,r-
dicio dignus eris, qui non nummqs, sed temetipsuni, riblie judiciuin proponerido, lneffab'ile_Qejus miseri-."
omnipotenti _Deo, cui fe"suhmonachlco habitu de- cordianf promitterido'; :ut ad habiium suum redire,
voveras, subtfaxisli. Quapropler, si coTrectionis vei In extremis, debeat: ne ei reatustantse culpse in
meae verba seeuturusaudieris,-quarii sinf blanda et seterno judicio dbsistal. > (Regist. lib: xi, ep_.36.)
duleia in fine cognosces. Ecce, fateor, mcerens Jo- Si quos tamen judicum a suis" pravifalibiis incon-
quor, et facti tui tfistitia addictus, edere verba vix D veftibiIes"Gregorius adverlebat, eos scriptis propriis
valeo : et tainen ahimus tuus; actionis siise conscius, ' penes principes denotabat. Unde Constantinae Au-
vixsufficit ferre quodaudit; erube_sclt,corifunditur, gustae queriiur, dicens : « Duin in Safdinia insula
adversatur. Si ergo ferre non-vaJet verha pnlveris; * multos'esse gentilium cognovissem,' eosque adbuc
quid facturus est ad judicium Conditoris? Fateor ta- pravse genlilitalis more idolorum sacrificiis deservire,
men quia supernse gratise misericordiam "essemaxi- "ef ejusdem insulse sacerdotes adprsedicanduui Re-
rnam credo, quod te effugere yitam eonspicit, et la- demptorem nostrufri torpenles existere : unum" "illuc
men adhuc ad viiam reservat: quod superbientem ex Italise episcopis tnisi, qui riiullos geullliiim ad "
109levidet et<tolerat. J (Regist: l. i, ep. 154.) lidem, Domlno coopefante, perduxit. Sed quidarfi
Cumque Venantlus, in eaderii apostasia peririanens, rem mlhi sacrilegam nunliavit, quia hi qui in ea.
obortis quibusdam simultatibus, oblationes suas a idolis immolanl judici prseinium.persolyunl,,uthdc
Jdanne, Syracusanoepiscopo, execralas cogridsceret, eis facere liceat. Quorum flum quidam baptizali es-
allaMss. Rigot., Uiic. efalii; al editi, in episeo- - b Bigpt., disperaie ac graviter mgrolare, quod etiam
purii; qu_3lectio reprobatuf acodicibusEpistoIaruin habent Mss. EpistoJarum.
tam excusis, quammanu exaratis.
1S9 S. GREGORII PAP/E YITA, AUCTORE JOANNE DIACONO.LIB. III. 16fj
serit, et j'am immolare idolis desivissent, adhuc JIO Asollicitum vigilare, contra. ducum fallacias atque
ab eodem insulseJudice, etiam.post baptismum, prse- malitias suspectum semper exisfere :"eujus laboris,
miuin illud; exigitur quod dari prius pro idoldfum cujus ddloris sit, vestra'fratemitas tanto verius pen-
lumiolatione consueverat. Quem cum prsedictus epi- sat, quanto me,quihsecpatior,puriusafnat.. (Regist.
scqms Increparet,' fantum se sufffagium promisisse lib. y, ep. 42.)
fespondit, ut nisi de causiseliam talibus impleri non ItemAnastasiopatriarchsepostmulta : « Quse |J|
possit. Corsica vero insula tanta nimietate exigen- riiala barbarofum gladiis, qua3a perversitate judicum
lium, et-gravamine premitur exactionum, ut ipsiqui patimur, beatitudini vestra; narrare refugio, ne ejus
in illa sunt, eadem quseexigunlur cdmplere vix iilios gemitum augeam, quem minuere consolando debue-
suos vendendo sufficiant. Unde fit- ut derelicta pia ram. » (Regist. lib, iv, ep. 39.)
republica, possessores ejusdeminsulsead nefarfdissi- Item Palladio, presbytero de monte Sina, posf
mani Langobardorum gentem cogantuf effugere. Quid plurima : « Pelo ut pro riie orare debeas, qualenus
enim gravius, quid crudelius pati possunt a barbaris, omuipolens Deus, et a malis me spirilibus, et a per-
quain ut coristricti atque compressi suos' lilios ven- - versis hominibus custodire. dignetur : quia in hac
dere conipellaiilur?IifSicilia autem insula Slephanus vitse mese peregrinatione niala me simul et mulla
qrfidam marinarum partium chartularius tanta pfse- B circumdant, ita ut cum Psalmista j'ure dicam : In me
judicia tantasque oppf.essionesoperari dicitur, inva- transierunt irm tum, et terrores tui conturbaverunl
dendo loca sirigulorum, atque sine dictione causarum me. Circumdederuntme sicut aqua iola die, circumde-
per possessiones ac domos litulos ponendo, ul si demnt me simul (Psal. LXXXVII, 17 etl8). i (Regist.
velim acta ejus singula qusead me pervenerunt dicere, lib. xi, ep. 2.)
friagnovolumine hsec explere non possem. Quse om- 50. Porrollauritio tunc avarissimo simulque ra-,
nia serenissima domina solerter aspieiat, et oppres- pacissimo principi, suggestionibusinimicorumsuorum
sorum gemittis compescat. . Et post pauca : « Quse funestissimam legem ferenti, utnulli miljtunl, quj
enim mentes,' qualia viscera parentum esse possunt, . videlicet in manu signatus fuisset, lieeret converti,
perpendite, quando filios _suos distrahunt, ne tor- inter csetera sic respondit : « Ad hoc potestas supei
queantur. Qualiter autem miserendum sit filiis alio- omneshomines pietati dominorum nieorum. coelitus
rum, lidc bene sciunt qui habent proprios. Uude mihi data est, ut qui bona appetunl, adjuventur,, ut cce-
breviter hsecsuggessisse sufficiat, ne si ea qusein his . loruin via largius pateat, ut lerrestre regnum coelesti
partibus aguntur, pietas vestra non cognqsceret, me regno famuletur. Et ecce aperta voce dicitur, ut ei,
apud dislrictum judicem sileutiimeiculpaniulctaret. i • qui seniel in terrena mihlia signatus fuerit ,-nisi auf
(Regist.lib.v, ep. 41.) " expleta militia, aut pro debilitate
corpbris reptilsus,
49. Hinc est quod hujus Gregorii tempore tot sa- Domiuo nostro Jesu Christo militare non liceat; At
cerdotes et laici per diversas regiones mlraculis haececce -per me, servum ultimum suum et yeslrum,
coruscasse, Dialogo "tesle, probanlur," quot nun- respdndebit Christus, dicens : Egq te de notario co-
quam sub posierioribus pontificibus inveniri postea " mitemexcubitorum",de comiteexcubitorum caesarem,
potuerunt. de csesare hnperatorem, nec solum hoc,sed etiam
Tantis igitur Ecelesise Dei felicitatibus hostis bu- patrem imperalorum feci. Sacerdotes meos tusema-
mani generis invidens, nonnullos pontificumsimulque nui commisi, et tu a meo servitio mililes.tuos suh-
sseculariumjudicum, ad ejiisirividiam conflagravit. trahis ? Responde, rogo, piissime domine, servo tuo,
Super quorum afflictioneJoanni Revennati episcopo, quid venienli et haecdicenti responsums es lu judi-
inter csetera queritur, dicens : « Peccalis meis hoc cio Dominqtuo? J Etpost pauca: «Requifat-, rogo,
reputo; quia iste, qui nunc inlerest ( haud dubium Dominus meus, quis priorimperator.talem legem de-
qriin Romanus exarchus), et pugnare contra inimicos derit, et subtilius sestimet, si dari debuerit. . (Regist.
nostros dissimulat, et nos facere pacem vetat: quam- lib. n, ep. 65.)
vis jain modo, etiamsi velit, facere omnino.nonpos* " . Item Theodoro niedico, post aliqua : « Peccalis,
sumus : quia Ariulphus exercilum Autarith et Nor- inquit, meis facientibus', ex quorum suggeslione vel -
dulfi habens, eorum sibi dari precaria desiderat, ut consilio nescio transacto anno, lalem in republica
vobiscum.loqui aliquid de pace dignetur. » (Regist. srfa legem protiilit imperator, ut nullus qui aclionem
lib. ii, ep. 46.) publicam egil, nullus qui officiq vel manu signatus,
Item Sebasliano, episcopo Sirmiensi, post aliqua : velinter milites habilus est, ei in monaslerio con-
« Quse, sanclissime frater, de amici vestri domni verti-liceat, nisi forte mililia ej'us fuerit expleta.
Roinani persona in hac terra palimur, loqui miniine Quam legem primum, sicut bi dicunt, qui leges
valemus : breviter tamen dico quia ej'us in -nosmali- veleres noverunt, Julianus prolul.it, de quo seimus
tia gladios Langobardorum vicil, ila ut benigniores omnes, quanlum a Deo aversus. fuerit. J (Ibid.
videantur hostes, quirios interimunl, quam reipu- ep. 66.) . .
hlica3j'udices, qui nos malifia "sua, rapinis atque fal- 51. Confortabat insaniam judicum, sive Jbvebat
laciis in cogitatione consumunt. Et uno tempore cu- Joaunes, tunc ex monacho regise urbis antisles, qui
rain episcoporum, atque clericorum, monasteriorum eo tempore, quo Gregorius a Pelagio -prsesuledesti»
quoque, et populi gerere^ contra hoslium insidias nalus apocrisiarius penes Constanlinopolim nioraba-'
161 S.«GREGORII PAP/E VITA, AUCTORE JOANNE.DIACOWLiB^ni. 1(52
tnr, fugere se summum sacerdotjum quasi humilitersr A Dominum(Prov. xxi, 30). Et quidem, ssepepraefatus
flpxit; sed.eo sascepto, usque adeo in superbiam n . sanctissimus frater serenissimo domino multa suadere
dolosaemenlis ..excreyit, ut causa alia occasionem n conatur; sed bene novi quia tantse illae oraliones ej'us
quserens, a sjrnodum faceret, in qua se unlVersal.em __ "et lacrymsenil ei a quoquam contra rationem, aut
appellare, conatus est. Quod mox papa Pelagius utit animam suam subripi permittunt. Triste tamen yalde
"agnovit, directis epislolis.ex auctoritate_saneti.Pe.riri estut patjenter feratur, quatenus, despectis omnibus,
apostoli,. ejusdem synodi. acta cassavit._Diac.onum n prsedictus. frater et coepiscopus meus solus conetur
vero, qui :juxta.-morem pfo respdnsis ecclesiasticis*. :s*. appellari episcopus. Sed in hac ejus superbia, quid
* faciendis
imperatoribus adhserebat, cum eo missarumn aliud, nisi propinqua j"am Antiehristi tempora esse
solemnia celebrare prohibuit.- Cuj'us senlenliam bea-- - "designantur?'Quia illum yidelicet imitatur, qui spre-
, tus quoque. Gregorius sequens, prsedictum JoannemQ tis in,sociaIij;audio angelorum legiqnibus, ad culmen
s_3pe commonitum;'acquiescere differentem, 3L!2» %- conatus est singularitatis erumpere^ dicens : Super
sententia pari inulctaverat, omnibusque pontificibuss astra cceli .exqltabo solium meum. sedebo in monte
sub interminatione proprii Iionoris mandaverat, nee Teslamenti, in lateribus Aquilonis. Ascendam super
unquam universalis.profanum voeabulum aut scri- altitudinem nubium . similis ero Altissime (Isai xiv,
berent, aut-seripftim susciperent, auti.ubi fuisset; t B 13).-Unde per omnipotentem Dominum rogd, ne
-seriptuni, subscriberent. Quapropler Joannes mulliss pietatis yestrse lempora" pennittatis uiiius hominis
fallaciis ad suam- hypocrisim consensum avarissimii elalione macuiari: neque tani \ J|3 peryerso vqca- "
imperaloris redimens, obtinuit ut imperator Grego- hulo ullum-quoquo modo praebeatis asserisutn, atque
rio scriberet, quod sibi pacificus exlitisset. Quapro-- . in hac causa nequaquatti me pietas "yestra.despiciat^
pter ipse imperatrici Constantinseinter aliqua scribit,, quia et si peccata Gregorii tanta sunt ut pati talia
dicens : Sabiniano, diacono Tesponsali meo,scfi- debeat, Petri tamen apostoli, peccata nulla ,sunt, ut
bente, cognovi, in causis beati Petri, aposloloru_a» vestris tempdribus pati talia merealur. Urideiterum
principis, coritra quosdam superbe humiles; "iicte3 atque iterum per omnipotentem Dominurh rogo, ut
blaudos, quanta se juslitia vestra serenitas impendat. sicut priores principes sanctl Petri apostoli gratiara
Bnde adhuc peto ut nullius prsevalere contra verita-- qusesiverunt, yos quoque hanc. yobis ei, quaerefe. et
tem hypocrisim permittatis : quia sunt quidam qui,, conservare curetis, et propter, p.eccata.nostra, qui ei
juxta egregii prsedicatoris vpcem, per dulces sermo-; -. indigne servimus, ejus apud vqs.honor, nullatenus
nes et beriedictiones seducunt corda innoeenliunul minuatur, qui etmodo voqis adjulor essq in qiimibus,
(Bom;xvi); qui.veste quidem despecti sunl, sed1 et postmodum vestra valeat peccata .diiriittere. Vi-
corde tument, et quasi In hoe mtmdocuncta despi-- < C ginti autem j'am et seplem annos duciinus, quodin
ciunt, sed tamen' ea quss mundi sunt crincta simril1 hac-rirlie inter Langobardorum gladios vivimus :
adipisci quaerunt; qui indignos_se pmnibus homini- quibus quam iriulta ab Ecclesia quotidianis ,.diebus
bus fa.tentur, sed.privatis vocabulis contenti esse nonI erogantur, ut^inter eos yiyere possimus, suggerenda
possunt, quia illud appetunf, unde omnibus.dignio-.-. non sunt. Sed breviter indicq qpia, sicut in Rayenrfse
res esse videantur. -. (Regist. lib. v, ep. 21). Et postt partibus.Dominorum Pietas apud.primum exercilum
pauca: _-••'. Italise saccellarium liabet, qui, causis. supervenienti-
. 52.'« Prseterea indico, quia piissimi domini scriptat bus,- quotidianas expensas faciat; ita .et in hac urbe
suscepijUt cum fratre et eonsacerdote riieo Joanne5 in causis talibus eorum saccellarius egosum. Etta-
debeam esse pacifieus. Et quidem sic religiosuin Do- men hsec ecclesia, quse uno eodeinqueteiupqre.cleri-
minumdec.uit, ut sacerdoti ista prseciperet. Sed cum, cis, monasteriis, pauperibus,' populq atque insuper
se nova praesumptione atque superbia idem frater Langobardis tam multa.iBdesinenter.expeudit', ecce
meus uniyersalem episcopum appellet, ita u.t sanctse, adhue ex omnium eeclesiafuni affljctioiie premitur,
memorise decessoris-mei tempore adscribi se in sy- quia de uniris hominis superbia multi gemunt, etsi,
nodo tali- hoc superbo vocabulo faceret: quamvis dicere nil prassuiiiunt.j (Ibid.) . . .' •
cuncta illius synodi, sede apostdlica contfadicente,, D 1 . 63. Avarissimo quoque principi Gregorius. voce
soluta sint, trisle mihi aliquid serenissimus dominuss- libera cdntradicit, posl alic(ua,scribens-.:;.«.Eccecla-
innuil, quod non eum corripuit qui superbit, sed me; . ves regni ccelestis haud dubium est quin -Petrus ac-
potius ah.intentione mea declinare voluit, qui in bac. cepit, potestas eiligandi atquesolvendi tribuilur,
causa Evangeliorum et canonum statuta "humilitatis; cura ei fotius-Ecdesise et principatus commiltitur, et
atque reetitudiriis defendo veritatem. Qiia'in-re ai taiuen universalis aposlolus non vocatur-; el vir san-
prsedicto fratre et consacerdote meo contra Evan- clissimus consacerdos ineus. Joarfnes vocari univer- •
gelicain sententiam,-conlra beatum quoque PetrumL salis episcopus,. cona.tur. Exclamare cqmpellor, ac'
apostolum, et coutra dmnes ecclesias canonumque dicere.: O.tempora, o mores.Ecce cuncta in Europse
stalnfe-agitur. Sed est omnipot'ens:Deus, in cujus';' partibus barbarorum.juri sunt tradita .: destructaj
lnanusunt omnia, de. quo scriptum est x Non est! ' urbes, eversa castra, depopulatse proyincise, nullus
tapienlia, non est prudentia; non est consilium contra! terram cultor inhabitat; sseviunt et dominanlur quo-
a-Jlabitam hanc syuqdum ,an. 587 conjicimus ex huj'us elapsi dicunlur octo ahul. Laudatam
- . ep.cdn-
ei). 43 libri % indict,'l3, ubi a celebratione synodi , sule. • -••..
m S. GREGORII PAP/E VITA, AUCT. JOARNE DIACONO.LIB. m. 164'
lidiein neeem fidelium cultores idolorum; et tamen A . quia, ne ad episcopatum venire potuisses, fugisse te
Sacerdotes qui in pavimento et cinere flentes j'acere velle memini: quem tamen adeptum ita exercere de=
debuerunt, vanitatis sibi nomina expetunt, et novis sideras, ae si ad eum ambitioso desideno concurris-
ae profanis vocabulis gloriantur. Nunquid-ego hac ses.'Qui enim indignum te esse fatebaris," ut episco-
iri re, piissime Domine, propriam causam defendo ? pus dici debuisses, ad hoc quandoque perductus es,
Nunquid specialem injuriam vindico, et non magis ut, despeclis fratribus, episcopus appetas solus ap-'
causam omnipotentis Dei, et causam universalis pellari. i Et paulo post : « Vere enim flens dico,
Ecclesise? Quis est iste , qui contra statuta Evange- atque ex intimo viseemm dolore peccatis meis Te-
Iica, contra canonum decrela, novmri sibi- nomen pulo, quod ille meus frater, nunc usque reduei ad
usurpare prsesumit?-Utinam vel siue aliorum immi- humilitatem non valuit, qui ad hoc in episcopatus
nutiorie unus sit, qui vocari appelit univefsalis. Et gradu constitutus est, ut aliorum animas ad humilita-
certe niullos Constantinopolilana3Ecclesisein ha_re- tem reducal: quod ille qui veritatem docet alios,-
seos voraginem cecidisse noyimus sacerdoles, el non semeiipsum docere, nec, me quoque-deprecanle,
solum haereticos, sed etiam hseresiarchas tactos. Inde consensit. . Item post aliqua : « Quis, rogo," in hoc
quippe Nestorius, qui mediatorem Dei el hominum,- B lam perverso vocabulo, nisi ille ad iaiitandum pro- .
Ohri..lum Jesum, duasessepersonasexistimaris, quia ponitur, qui despectis angelorum legionIbu!*secum
Deum Jiominem fieri potuisse non credidit, usque ad socialiter constitutis, ad culmen. conatus est singu-
Judaicam perfidiam erupit. Inde qiiippe Macedqnius, laritalis erumpere, ut et nulli subesse, et sdhis prae-
qui consubstantialem Patfi et Filio, Spiritum san- csse omnibus videretur? Qui etiam dixit: In cmlum
clum, Deum esse denegavit. Si igitur illud Boinen in conscendam,super astra cceli exaltabo solhtm menm,
ea ecclesia sibi qiiisquanv arripuit, unde tot hsere- sedebo in monie tesiamenti, in lattribus Aquilonis;
siarchse prodiisse noscuntur : universa ergo Ecclesia, ascendam super allitudinem nubium, similis ero Aliis-
quod absit, a slatu suo corruit, quando is qui appel- shno (Isai. xiv, 13). Quid enim fratres tui omnes
lalur universalis, cadit. Sed absit a Chrisfianorum Ecclesise universaiis episcopi, nisi aslra cceli suut;
114 eordibus nomen illud blasphemise, in quo on'.- quof ufn vita simul etiingua inter peccala erroresque
nium sacerdotum honoradimitur; dum ab uno sibi ' hominum quasi iriler noctis tenebraslucent? Quibus
demenler arrogatur. Certe pro beaii Petri aposlolo- dum cupis temelipsum vocabulo elalo prseponere,
rum principis honore, per venerandam Chalceilonen- eortimque nomen lui comparatione calcafe, quid
.em synodum Romano pontifici oblatum est; sed aliud dicis, nisi : ln cmiumconscendam, super astra
nullus eorum unquam hoc singularitalis riomine uti r. cmliexaltabo solium meum? Annon univefsi episcopi
consensit,ne dum privatim aliquid daretdr uni, Jio- nubes sunt, qui Hg et verbis pluunt prssdicationis,
riore debito sacerdotes privarenlur universi. Quid et bonorum operum luee coruscant? Qnos dum ve=tra
est ergo quod nos hujtis vocabuli gloriam, ct ob!a- fraternilas despiciens sub se premere conatur, quid
lahi, nou quserimus, et alter sibi hanc arripere etiam aliud dicit, nisi hoc quod ab antiquo hoste dicitur :
non oblalam prsesumit? Ille ergo magis estpiissimo- Ascendamsuper altiludinem nubium ? Qusecuncta ego
rum dominorum prseceptione fleCtendus,qui prscce- cum ilens cqnspicio, et occulta Dei pertmesco j'u'di-
plis canonicis obedienliam proebere conlemnit. Ille cia , augentur Jacrymae, et gemilus se in meo corde
coercendus est, qui sanclse nniversali Ecclesise inj'u- non capiunt: quod ille vir sanclissiriius doomus Jdan-
riam facit, qiii corde tumet, qui gaudere de noinine nes, tantseahstinenlisealque humilitatis:, familiarium
singularilatis appetit, qui honori quoque vestri Im- seduetione lingaarum ad lantam superbiam efupit,
perii se per privatum vocabulum superponil. Ecce ulin appetilu perversi nomiiiis, illi esse eorielur si-
omnes hac de re scandalum palimur. Ad viam igitur miiis, qui dum superbe esse Deo similis voluit, etiam
rectam revertatur auctof. scandali, et omnia sacer- donatae siniilitudiuis gratiam ainisit, et ideo veram
dotum j'urgia cessabunt. "Ego enim cunctorum sacer- bealiludinem perdidil, quia falsam gloriam qu_3sirit.
dotum servus sum, iriquantuiu ipsi sacerdotaliler Certe Pelru., prineeps apostolorum, membfnni san-
vivurit. Nam qui contra omnipotentein Deum per ctse el universalis Ecclesise est; Paulus, Andreas,-
inanis glorise tumorem, atque contra stalula Palrum, Joannes, quid aliud, quam singularum sunt plebium
suam cervicem erigit, in oninipotenle Domino con- capila? Et lamen sub uno capite onines membra
fido , quia meam sibi, nec cum gladiis, fleetel. Quid gunt Ecclesias. Alque, ul cuncta brevi eingulo locu-
autem nuper in hacurbe ex hujus vocabuli audilu lidnis adstringam, saucti ante legem, sancti. ub lege,
gestum sit; Sabiniano diaeono ac responsali meo sub- sancti sub gratia, omnes hi perficientes corpus Do-
tilius indieavi.-».(i.-#.s'. lib.v, ep. 20.) miui, in membris sunt Ecclesise eonsliluti, el nemo
54. Item Joanni, episcopo Gonstantinopolitano : se unquain universalem vocari voluit. Veslra ergo
« Eo tempore quo fraternitas vestra in sacerdotalem sanctitas agnoscat, quantum apud se tumeat, quae
honorem provecta est, quanlam ecclesiafum pacem'' illo nomine voc.ari appelit, quo vocari nullus*pr_3-
atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, sumpsit,' qui veraciter sanctus fuil. i Item post
quove tumore, neseio, novum sibi conala est nomen pauca : « Certe olim clamalur per apostolum : Fi-.
arripere, unde oinnium fratrum corda, ppluissent ad lioli, novissima hora est (I Joan. n, 18). Et se-
scsndalum pervenire".Qua iurevehemerileradmirof, cundum quod Yeritas prredixit, pestilenlia et gladius
165 S. GREGORIIPAP.E VITA, AIJCT. JOANNE DIACONO.LIB. III. ,166
per mundum saevit;gentes insurgunt gentibus; terrse.A conlra verilatem, pro veritate despiciatjet in omnj-
concutitur orbis, cum habitato.ribus suis terra dehi- - polentis Dei gratia alque beati Petri adj'utorio con-
scente sorbetur: omniaquoepraedietasunt,fiunt (Luc. fidat. VoccmVeritalis recolat,,dicentis : Major est,
xxi.) Rexsuperbise prope est, et(quod dici nefas est) . qui in vobisest,,guam quiinjiqcmundo (I Jqqn. iy, 4).
sac.erdolum ei prceparatuf exercitus : quia, cervici Elin Jjac causa, quidquid agendum.esl cum suinma
mililant elationis, qui ad hoc positi fuerant, ut duca- auctoritafe agat. Postquam enim defendi ab iiiimi-
. tum. prssberenf huriiilitatis.- Sed hac in re, eliamsi corum gladiis nullo modo possumus, postquam pr.o
"nostra.linguaminime contradicat, illiusvirtus conlra amore reipublicse argentum, aurura, mancipja, ve-
"elalioriemerigitur, qui superbisevitio per semetipsum stesque perdidimus, nimis igriominiosjim est ut per
specialiter adversatur. i Et infra : « Considerare eos. etiam fidem perdamus, In isto. eriim scelesto vo-
vos convenit.ne qua radix amariludinis sursumger- cabulo consentire, niiiil est.aliud quam. fidem per-
niinans impediat, et per Illam eoinquinentur multi : dere. Unde sicut libi j'am transacfis epistolis scfipsi,
quod tamen si nos considerare riegligimus, contra numquam cum*"'eo procedere prsesumas.-(Lib.y,
tantse elatjonislumofem judicia superna.vigilabunt. j ep'. 1%) , _ "y_ : , , ,-.
(Regist.db. y, ep. 19.) 56. Atvero Joannes, novaeprsesumptionisinventor,
' Item eidem inalia epistola post multa :-« Sed B ubi Maurieium Deo.adversum, Gregorio cum suis
etiamnuhc dico : aul easdeni pefsonas (videlicet complicibus fecit, inlensum, cernens Constantinam
.Joanhem*Chalcedonensem et Alhahasium, Isaurise imperafrieem totis conatibus Romanse Eccjesiaeser-
presbyteros) in suis ordinibus suscipe, eisqiie quietem vanda privilegia suadere., quantis valuit artibus.in.
prabe; aai si. hoc fortasse nolueris, omni alterca-. citavit ut propter eam quam in honorem sancti Pauli
tiqne postposila;-de edrum .causa, sfatuta majqrum aposloli in palatio aedificabat .ecclesiam, a Gregorio
aut canonum.lerminos custodi. Si vejro neutruni. fe- caput ejusdem apostdli aut aliud quid .de ipsius cor-
ceris, nosquidem fixain inferre nolumrfs, sed tamen pore sibi dirigi postularet. Quam calliditatem beatis-
tenienfem a vobis non"devitamu-!. Quid autem de simus papa cognoseens, impefalficis animo taliler
episcopis, qui vefberibris timeri volunt, canones salisfecit; « Dum illa mihi desiderarem imperari, de
dicant, bene frafernilas vestra novit. Pastores quibus facillimam obedienliam. exhibens, vestram
etenim facti sumus non. percussores. El egregius ergame gratiam potuissem-ampliusprovocare, maj'or
prsedicator dicit : Argue, obsecrq, increpa curiiomni me mo-Slitia lenuit quod illa praecipitis qusefacere
patierilia et' ddctrina. Nqva] vero atque inaudita nec pqssum nec audeq. Nam. eorpora sanctqrum
est illa prajdicalid, ijuse verberibus exigit fidem. . Pelri et Pauli apostolorum. tantis- in- ecclesiis suis
(Lib. III, ep. .53.) ... ,• . , C coruscant miraculis, atque terrorjbus., ut neque ad
55. Iteiri Sabiniand, diacono Constantinopolitano : - orandum sine magnoillue timore possit aecedi.De-
"«De causa fratris rioslfi viri reverendissimi joannis,"- nique dum beatae recordationis decessor meus, .quia
episcopi Conslantindpolitani, duas epistolas facere argentum, quod supra sacratissinmm .corptis.beati
nolui: sed una breviter faeta- est, quse,utrumque Petri apostoli erat, longe tamen ab eo^em corp.ore
habere videlur admixtum, id estet rectitudinem et fere quindecim pedum spatio,"mutare yoluit, signum
blandimentum. Tua ilaque dilectio eam epistolam, ei non parvi terforis apparuit; Sed et ego aliquid
qiiamnuncdirexi, propler HQ voluntatem impera- similiter ad sacratissimi corpus sancti.Pauli apostoli
toris, ei dare studeat. JSTamde insequenti lalis alia. meliorare vqlui, el quia necesse eraf ul jux\a sepul-
tfansmitletur, de qua ejus superbia nonlsetetur. Ai crum ejusmodi effodi allius debuisset, prsepositus
hoc eniin usque pervenit, ut sub occasione presby- loci illius ossa aliqua (non quidem eidem sepulcro
teri Joannis "gesta huc traiisniilteret,. in quibus se conj'uncta)reperit,-quse quoniani levare prsesmpsit,
peneper omnem versuni cecumenicuin patriarcliam atque in.aliuni locum transponere,117-apparenti-
nominaret. Sed spero in omnipotentem Deum, quia bus quibusdam tristibus signis, subita niorte: defun-
hypocrisini illius superna majestas dissolvel. Miror clus est.-Prseterhsecautem sanctsememqrisedecessor.
aulem quod dileclionem luam iallere potuit, ut per- U meus idem, ad corpus sanctiLaurentii martyris quse-
niiiteres domno imperatori persuaderi, quatenus ad dam meliorare desiderans, dum nesciturubi corpus
nie*de hac causa sua seripta transmitteret in quibus; esset venerabile collocatum, eflbdifur exquir.endo, et
admoneret ut cum eo pacem habere debuissem (qui subito sepulcrum. ipsius ignoranter.apertum esl; et
si juslitiam lenere vull, illum debuit admonere, hi qui pr_3senteseran,t atquelabo.rabant monachi, et
nt se a superbo vocahulo compesceret), et prolinus mansionarii, qui corpus ejusdem martyrisviderunt,
iriter nqs pax fieret. Tamen qua cailiditato a pra3dicto quod qmdem minime tangere praesumpserurit,bmnes
fratfe nostro Jpanne factum sit, ul suspicor, minime intra decem dies defuncti sunt, ita.ul nullus vitaesm
pensasti. Idcirco enim hoc ille feeit, ut aut audiretur peresse potuisset, gui sanctum el justum corpus illius
domnus iraperalor, et ille in sua vanifate confirma • . viderat. - . . , .
tiis esse videretur; aut noii a me audiretur, et ej'us « Cognoscat autem tranquillissima domina quia
animus contra me irritafelur. Sed nos rectam viam Romanis cqnsuetudo non est, quando 'sanctorum re-
tenehinms, nil in hac causa aliud, nisi omnipolentem liguias dant, ut quidquam langere pra3sumantde cor-
Dominum, metuentes. Uhde lua diiectio in nullo pore, sed lantummodo in pyxide brandeiun niiUitur,
trepidet. Onmia quae iu hoc saeculo videt alta esse atque ad sacratissima ganctoriiin .corpora poniliir;
167 S. GREGORII PAP_E VITA, AUCT. JOANNEDIACONO.LIB.IH; 168
quod levatum iu ecclesia quse est dedicanda, debita"_A ctionem petunt, ut parum quid ex Iimatura perci-
cum veneratione recondilur; et tantse per hoc ibi- piant, assistit sacerdos cum lima, et aliquibus peten-
deiri virtufes" iiunt ac si illic specialiter eorum cor- - tibus ila coneite aliquid de catenis ejus exculitur, ut
•pora'defef anfur/ "Undecoritigit ut beatseTecordatio- mora nulla sit; quibusdam vero petenlibus, diu per
nis Leoriis papaeteinpore, sicut a maj'oribus traditur, catenas ipsasiima ducitur, et tamen ut aliquid exinde
dum quidam Gfaeci de falibus reliquiis dubitarent, exeal non obtinelur. (Lib. IV,ep. 50.)
prsedicfusporilifex hoc ipsum brandeum allatis forfi- 57. In quibus Gregorii veracibns utique verbis ap-
ad illa bran- '
cibusiricidif,'et ex ipsa incisione sanguis effluxit. In paret, quia usque tempora pro reliquiis
Roirianis namque vel lolius Occidentis partibus om- deum Romanus ponlifex coriferebat, cum posteriori
nino intolerabile est atque sacrilegum, si sanctorum tempore de vestibus quae sub altari sancti Joannis in
corpdra tangefe quisquam fortasse voluerit. Quodsi riasilica Constantiniana servantur, particulsecceperint
prsesumpserit, certum est quia hsectemeritas impu- prd sacris reliquiis petentibus dari.
riita nullo modo remanebit. Pro qua re de Grseco- 58. « Qu33quidem vestesusque haetenus tantls ml-
rum consuetudine, qiiiossa levare sanctorum se asse- raculis coruscare probantur, ut siccitatis tempore
runt, veheinenter mifamur, et vix credimus. Nam foras excussse pluviam conferant, inundationis vero
*
quidalri Grsecimonachi hue ante bierinium venienles, g serenitalem reducant. Namsuper hsec, quseper sin-
nocturno silentio juxfa eccJesiamsancti Pauli corpora gulas ecclesias faciunt, quse in oratorio domus mese
mortuoruhi in cainpo jacentia effodiebant, atque eq- in Suburra positse per eas Deus omnipofens fecerit,
rum<.ssafecondebant,,servantes sibi, dum recede- non celabo. NuperHadrianipontificis tempore visum
rent. Qui cum tenti,' et cur hoc facerent diligeriter inihi est, ul altare sanctse DeiGenitricis Marise, quod
fuisserit discussi, confessi sunt quod illa ossa ad Grse- extra oratorium sancti Joannis in apertissimo atrio
ciamessent tamqifam sanctorum feliquias portaturi. positum, congruis luminaribus honorari non poterat,
Ex quorum exemplo, sicut praedictumest, maj'or no- intra oratorium locari debuisset. Accersitus vero
bis dubietas nata est utrum verum sit quod levari Gaudericus Velitrensis, qui adhuc superesse videlur,
veraciter ossa sanctorum dicuntur. De corporibus episcopus, cum hymnis et cantieis ab altari veteri
vero beatorum apostolorum quid ego dicturus sum? pyxidulas duas sigillatas excussit. Quarum alteram,
Dum constet quia eo tempore quo passi surit, ex me deprecante, nimium timoratus aperiens, de illis
Orientfefideles venerunt, qui eorum corpora, sieut tunicis, quantum ex similitudine curiosis oculis po-
civiumsudrumrepelerent-, quse ducta usque adseeun- tuit deprehendi, parliculas reperit, quas solemniter
dum uibis milliarium, in Joco qui dicitur Catacmribas, sub novo altari deposuit. Ubiex tunc, sicut multi
collocata sunt. Sed duiri ea exinde ievare omnis eo- Q ( norunt, qui adhuc superstites esse probanlur, divi-
rum multitudoconveniens hiteretur, ita eos vis toni- nitus accensse lampades frequentius solito patuerunt.
trui atque fulgurisierruit ac dispersit, ut talia denuo Nam ista octava indictione in hebdomada ante Domi-
nullaterfus tenlare 'prsesumerent. Tunc exeuntes Ro- nici Natalis diem; cum ego super hujusmodi parum
mani, eoruin corpora, qui hoc ex Domini pietate me- quid dubitarem, completis matutinahbus hymnis,
ruefrint, levaverunl, et iii locis quibus nunc sunt mansionarius candelam exstinxit; Quam post vespe-
condita posuefunt. Quis ergo, serenissima domina, rum succendere cupiens, accensam reperit; eamqua
tam temerarius possit existere, ut haec sciens, eorum senegligenter exstinxisseperperidens, die altera solli-
corpdra non dico fangere, sed vel aliqualenus praesu- citius prorsus exstinxit; et obseralis j'anuis, ad ve-
inat inspicere? Dum igitur lalia mihi a vobis prae- sperum succensurus lampadem remeavit. Quam ubj
cepfa sunt de quibus parere nullatenus poluissehi, ""nihilominus accensrim reperit, ex conscientia serva-
quantum invenio, non vestrum est, sed quidam ho- taea se clavis, et miraculo non dimiuuti olei, profecto
mines contra me .pietatem vestram excitafe volue- cognovit quia lampadem ille succenderat, qui, i_<_
runt, ut mihi, quod absit, volunlatis yestrse graliam oleum in ea diunia succensiorie minui potuisset, di-
subtrahererit, et propterea qusesierunt capitulum de vinitus ampliarat..
quo vobis quasi inobediens inveniref. Sed in omni- j.. 59. Harum quidem vestium, sicut opinor, altera,
potente Deo confido quia nullo modo benigni_siniae quse strictioribus manicis constat,, veraciter sancti
118 vesfraevoluntati surripitur, et sanctorum apo- Joannis est tunica, quam beatus Gregorius suo lem-
stolorum virtutem, quos toto corde et inente dili- pore, quodam episcopo deferente, suscepit. Unde
gitis, non ex corporali praesenlia, sedexprotectione, Joanni abbati inler csetera scribit, dicens : « De tu-
semper habebitis.- Sudarium vero, quod simUiter nica sancti Joannis omnino grate suscepi, quia sol-
Iransinitti jussistis, cum corpore ej'us esl: quod ita Jicitus fuisti mlhi indicare. Sed studeat dilectio tua
tangi non potesl,: sicitt nec ad cbrpus illius accedi. mihi ipsam tuuicam, aut, H9 quod est melius,
Sed quia serenissimaedomuiaetam religiosum deside- eumdem episcopum qui eamhabet, cum clericis suis
rium esse vacuum non debel, de catenis quas ipse .et cum ipsa, ad me transmitlere : quatenus et bene-
sanctus Paulus aposlolus in manibus et collo gestavit, dictione tunica3perfruamur, etde eodemepiscopo vel
ex quibus multa miracula-in populo demonstrantur, - clericis mercedem habere valeamus.» (Lib. m, ep. 3.)
parteni vobis aliquam. transmillere festinabo,.si ta- Altera vero (quselargioribus manicis, non tunica, sed
men hanc tollerelimando valuero : quia, dum fre- plaue videtur esse dalmatica), nisi fallor, sancti Pa-
quenter ex cateiiis eisdemmulti veuiunt, et benedi- scliasii apostolicse sedis diaconi constat, qui juxta
169 S. GREGORIIMAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB IV; 170
tjuod idem beatus Gregorius in quarto Dialogorum _\_ pestem universalis nominis ab ipsis. etiam subdolis
libro (Cap. 40) jneminit, ctirn temporibus Symmachi adulatorum labiis penitus abslulissel. Quapropler En-
papae fuissel defunctus,- ejus dalmaticam feretro su- logio, patriarcha3 Alexandrino, posl aliqua scribens,
perpositam dsemoniacusletigit, stalimque salvatus ait : « Indicare vestra beatitudo studuit, jamse qui-
est. Sed quamobrem ambaevesles sancli Joannis di- busdam non seribere.superba vocabula, quse ex va-
canlur, ideo priscam consuetudinem obtiriuisse cre - nitatis radice prodierunt; et mihiloquitur, dicens :
diderim, quod sub ejus allafi consuetudinaliter re- . Sicut j'ussistis. Quod verbum j'ussionis_,peto, a meo-
condanlur. Nam quod earum altera JoannisEvange- auditu removete : quia scio, qui sum, qui estis. Loco
lisfse,non autem Baplistae sit, nemo est qui dubitet, , enim mihi fratres estis, moribus palres. Non ergo
prseserlim cum "omnis sapiens noverit Baplistam ca- •jussi, sed quse ulilia.sunt, indicare curavi. Non la-
melorum pilis pro vestibus usum fuisse (Malih. - ni),. men invenio vestram beatitudinem hoc ipsum, quod
Evangelislamvero, qui per tot annos post passioneih memorise vestrse intuli, perfecte retinere voluisse.
Domini pontificium gerens, missarum solemnia fre- Nani dixi nec mihi vos nec cuiquam alteri tale aliqujd.
quentissimecelebrabat, sine sacerdo.talibus esse ne- scribere debere";et ecce in prsefationeepistolse,quam
quaquamyeslibuspoluisse. Siautem diciturqiiod tuni- ad me ipsum, qui .prohibui, direxistis, superbse ap-
ca et,dalmatica,qulapontificaliasuntindunienta,utra- g'pellatlonis verbum, universalemme papam dicentes,
que sancti Joannis credi debeant, considerandum est imprimere curastis. Quod, pelo-, dulcissima mihi
quia Gregorius Joanni abbati non dalmaticam, sed sanctilas vestra ultra non faeiat, quia^vobis subtra«
tunieam nominarit: qui si dalmaticam quoque saneti iiitur quod alteri plusquam f atio exigit prsebetur. Ego
Joannis fuisse sentirel, ej"us tunicam-quserens, con- enim non verbis quaeroprosperari, sedmoribus; nec
sequenler habere se ipsius dalmaticam non taceret. honorem meum esse deputo, in quo fratres meos ho-
60. Haic de sancli Joannis yestibus, de quibus.a norem suura perdere cognosco. Meus namquehonor
quamplurimis dubitalur, me utcunque in beati Gre- est, honor universalis Eeclesipe.Meus honor est, fra-
gorii gestis inserusse sufficiaf.CaeterumJoannes Con- trum meorum solidus vigor. Tunc ergo vere hono-
slantinopolitanus typocrita, qui ab universalis nomi- ratus sum, cum singulis quibusque honor debitus non
nis, ambitione convertimullis tergiversalionibusfe- negatur. -Si enim universalem me papam vestra san-
•cusabat, juxla ejusdem Ealiis prophetiam JudiciaDo- ctilas dicjt, negat se hoc esse, quod me fatelur uni-
miriisuper se vjgil.arecognoscens,post non multi tem- versum. Sed absit hoc. Recedant verba quae vanita-
poris spatium subila morte defungitur; et ciijus ainbi.. tem-infiant,charitatem vulnerant. Et.quidem insancta
tiosam superbiam "toluscapere mundus vix poterat, . Chalcedonensi synodo, atque post a subsequentibus
-in unius sepulcri angustia facile collocalur. Post cii- Q Patribus hoc decessoribus meis oblatum vestra san-
jus" paulatim discessum, cum Maurici.usimperator, .elitas novit: sedtamen nulluscorumutihocunquam
-sacerdotum videlicet lg() Christi cpntemptor, pro vocabulo voluit, ut dum iif hoc mundo honorem sa-
Cyrlaco, qui Joanni successerat, suaderetne pro cerdotum diligerent omnium, apud omnipolentem
causa taiiifrivoJinominis Gregorius laboraret, ipse Deum.custodirent suum. » (Lib. vui,*e/,..5,0.)
landiupontificatus sui auctorilalibusrestitit,quousque

LIBER QUARTUS.
Quo concludilur; quunta-tonsideratione S. Irregorius recte docens.quotidie suam
, _ . inftrmitatem cognoverit.
t .
"AnGU_iEN-rai. — 1. De temperantiaGregorii. —2. Joanni,Ravennati episeopo,usuni palliimappularuniquesubdiixit.—
5. Eidemsuppliciterusum palliirepelenti quater iu anno per jilateasconcessit,—i. Eidempro diversisvitiis inore-
pato, diem su» yocationisprasdixit.— 5. Joanuedefuncto,—
Ravennalemecdesiam visilaiori commiliit; Mariniano.
episcopoconsecrato,pallii usum simili modocon.edit. 6. Andrea.snpplicanlipro pallio pi*J3ecipil']'usjufariaum. —
1. Marinianoconsuetudinempallii, sicut convenerat,defenderenon valeute, Gregorius.insenteniiasuapermansit.—
8. Pro usurpatione campagorumdiacoriosCatanensesarguil.— 9. De Maximo, SalonitanEeecciesisepervasore.'—
10."Aucloritalemsui pontiBcatuscontra tyrannumimperatovpmdefendit.— 11.Cohlra volumimperiale Maxinium
., cum suis complicibusexcommunicans,episcoposipsiusad eoplesiamreverti coegil. — 12. Maximicausamltavennas
pra.cipitveiitilsri.—.13. Maximusin terram procidenslacrymabiliterveniampetit..— 14. GregoriusMaximo,coram
~" sancti Apollinariscorpore salisfacienli.miserendumesse deceriiil.—13. Maximo,humiliter salisfacienti,coftimu-
nionisgratiamreddit, et pajliuruse_daturnmpromiltit.—16. QuamdidascalicisresponsionibiissuperbiunImperato-'
remterfuit. — 17. Mauricid,in Gregoriums_3vienli,mors per gladiumimminet.— 18.Mauriciusposnilpns\idet in
somnisse divinojiidicio.cum uxore, elfiliisPhocae mililitradi. —19. SeditioneconunolaMauficius,Phocasjussu,
. cum cunctacognationesua perimiliir.— 20. lmagine.augustalisuscepta, sapienterMauriciivitia, Pliocasimperalori
diuuinerat.—21. Ei"Apocrisiafium
' fatetur. more transmiltit.— 22. 1'onderegrandireuiolo,iuLperiate j ugum leviusreddidisse
— 25.Ex consuetudine-synodicam suam direxit, et qnodOrientalesiiullius in diptycliisnonien suscipiant,

donecsynodicsmfideiejuscognoverint. 24. Susceptisdecretis Mediolaneusium, eisepiscopumordinaricouseusit.
— AnaslasiumAntiochenumpost multos*annos thronoreddidit..—26. IJadrianum,'Ihebanuniepiscopui»,ordini
' sno23. subduxit."—27. Exceplism_anife_tis
ipsiusLarisssei
restituens,<lii)ecesim — e piscopi
p otestati criniinibus,npmiriem
deposuit, sed communione privavit. 28. Quanla.distri.tiane accusatorumliles tractaverit, qualia de ordinibus
et

j'udiciorumdecreveril. 29.' Aliorum auctoritates ppiscoporumsua auctoritale confirmabat, non—niinuebat.—
50. Cunctisepiscopispropriajura conservans,executores-dari,"et judices eligi ab accusatisvolnit. 51.Fals.rios
delatores talione mulctavit.— 52. Semel ingesta crimina indisCussaprailerire non passus est, et — qualibus poenis
lieccalorumaccusatoresmulctaverit.—'55.Consuetastipendiaeliaminlirniisclericis jussit mihistrari. 5i. Cautioncs
ejdscoporumsuis clerieis faclaslirmavil, eisque quartas ploniler dari ju.sit. — oo. Ab aliis cljligatos abSolvit,-»
P..TROL. LXXV. . ^i
171 - S. GRE-GO&liM&GNI"VlfA, AUGTORE -JOANNEDIACONO.LIBER IV. m
"
56. Ahh_3fesise purgantes recepii. — 37. Schismaticos ad suscipiendamsatisfactiohem.Romain
ad
inyitafe cufavit.s-
5S,.-SeverumAquileiensemepiscopunj, Ravennam venire coegit: ,qui nostquamsuse uuilatem rediit, denuo—ad suum
"seiiisniaiecurrens, catbolicosque sacerdoies affiigeris, c aiisa perpetua. divisionis dioedfesis effectiise.t. 59.Per
33gritudinem(corp'oris nemihi successoremdedit, et"qiiod renuntiantibus suis'sfedibu_successores'lion den&gavif,
eisque de sumptibusejusdemcommoda ministrari p.a.cepit.—_0%Stupratam in uxorema stupratoje sumijussit.—41.
Virumjamtonsuratiithconjugireddi manda^it—42.VimnullaraJtidasis iri.erehdam stafuit.—iS.Chfistiarioseissubjici,
nuila" occasionetiebere censuit. — 44. CUrislianos e is-violemer aiiferri jubebat, quomiii si.qui auferfi Hoiipoterarit,
redimi sanciebat.—45.Eorummancipiaconfugientia ad-Ecclesiam reddi vetuit.— 46. Paganaeorum mancipiayenire ad
fidemvolentfa,rionreddenda slatuit.—47.Juda.orummancipiasuosdomlhosad fidfempracedeniia, iri eorum sefyilium
nullatenusredigendosiridixit:-etia__si ipsi edsad baptismalisgratiamsequerentdr.—48.

Neminemcifcumcidipaganorum
pernusit.—-£9. __Jud»is munera non s.uscijiiendadecrevit. 50,.Qnaliter Jud_3ifuerint a Romanisponlilicibus
habiti. — 51. GregofiuSnon observari sal.batumjussit, el lavaridie Dominico permisit. — ,52.Quaritas
— compassionis
eWterit in inBwnitatibus Castofii. Eulogii, et Mariniaui episcoporiira,- siveRusticitiiise pati'ici_3. __.Pro bafbaricis
incursionibus litaniamjieri voluit.— 5£. _Spirilum—prophe.ti» habuit. ad55. — Pejora-prioribus futura p___dixit.—.
S6. NemifteiniDjuste — abEcclesia deferidi permisit. 37. Confugienlibas Ecelesiam sacramentajirasstarijussit de
servandisslbi justitiis. -58.OmnessaceKloles. fratres et comministfoS';cleficos«ritem caalefos,dUeetissimosfilios:

..verosexus laicos, dominps.vocayit. 59.Tam fideli Theucleliiidaa, reginse,-quam suo.subdiacono'salisfe-
utriusque illum superiorem melioremque
cit. — 60. Se ihjligaam memorat reyelatidueDei. —'61.Se presbytefocoriiparans,
proniintiat.'— 62. Se indignum alieno favore faletur. — 65. Monachosibi procideritise ih tefram prostravit.— 64.
AccusatuSj inuocentiamsuam exposuit.— 65. Quid do fine.ssecttlisenserit.—r-66.Qualia
^-
de incommoditateUrbis
scripserit. — 67. Barbaricis iricursioriibiisab exponendislibris destitit. 68. De ejus obitu,.et fastigiisargenteis ab
• eo pafalis, riechori_epuitur_3ipsius.loco, vel litulo. — 69. Qiia ralioiie,- semtil--. libfos ejris ihcendere inolieiitibus,'
Petrus Diaconusmoriendodefenderit.—70. QuantaClaudiusex verbis ejus noverit:(et.qupd Gregorius muitadicta^
verit, quaeiuric nequeant (nyeniri.— 71. Duodecim epistolafuriisuafum libros reliquit, ex quib.iis 1 Hadrianip-apas
tenipore du6wvolumiria' videntur excerpta. 72.— Iu diafconatu suo Mofalia ccepit. §t quomodo ea iri fepiscopaiu suo
. per libros digesseril, eaque Leandro, Hispalensiejiiscopo,roganti direxerit.- 75.. In — episcopatus sui exoriio, li- -

hfum R.egula3PastoralisJoanni, episcopoRavennati,expdnens,imperitoscompressit. 74.Per slationesdiscurrens,
quadragintalectioriesdictavit, quas Secundo,servo Dei, peteritiinaniiavii.—75. DialOgorumqualuor libros descfipsit,
quos postea Zacharias,.apostolica3sedis episcopus, in Grascam Jinguam convertit.T- 76. Civibussuis petentibus,'pri-

mam ei ultimariiEzechielisprophetiaepartes per homiliasviginti duas tractayit. 77. Quamhumiliaipse de.suis tra-
ctatibiis sensefit, quae a posteris doctoribiisfacetissima pra_dicanlur.^—i^SrLibrossrios iri cdmparalioiieAugustini
tra.ctatuumfurfures nominans, quousquevixit; legi veluit— 79. Qaanta considerationequotidie infirmitatetn"ctffdig

sui cognoverif. 80. Corpusejus a Gregorio quartopapa translatuiri':et de antiquitate ipsius, yel mediocritaiej a'e
Tegrilarispecialitatfi.—-81.Graica riesciens, ialsosiractatus siio notnirie—
litnlaitosinveiiit.—S2. Mbhaciii,quiab eoiij
Saxoniammissi.sunl ,'saucti Beuedicti regulis fuerunt — maricipati. 83. De formis et vestimenlispatris elmalfis
ejus. — 84. De—tormaDeet habitu sive distichoejus. 85. Saturuinus,monachus,juxla ejus efflgiemimaginesapostolo»
runitieViinxit.—&6. DeJoanne, prfepositb,qui cumdiabolocorariiChristo conflixit; et dferevelaiioriealqiie terribilj
transiluipsius. 87, cruciatibusAndreae.conductoris, qui cum eodem iiraspositomonasterii fcbartulasse yendi-
disse jprofessusest. 88. De prasagio mortisAllianasiioeconomijqui consuetudinespauperumdefraudavit.—,89.D.a

iiiaboloa monasterii cfaustro fugato, qui m.iiacliuni — jaceritem perciissit.—90. De visione inohachi qiii auodecinj
hommes-intra dies lotidem morilVirosprsvidit. 9i: De-Lucidi,Ficulensis episcopi,-conversioneet transitti:"—
92. De revelatione monachi — , quj per excussionem lacrymarum cujusdain inclusi presbyleri fratris sui sanitatem
al
reversionemquedognovit. —93. De dseioone frindoTJaibilianoexcusso, qui conarictoremet bubulcos ofcidens,
Caucumfuerai persecutus. 94: De vis'ione.a.Tergaudi,-Trevirensis a
quondam episcopi,qui —beato Gfegorio pulsus

est a monasterio. 95. De increpatiorieFaraidi, qui a da.nionibustota nocte suspensusest. 96. De lndulphode-.
sertore riionasteriia sehe percusso: et de feveiationeclerici, feldigressioneSupponis. — 97.De Cednicopresbyiefo,
ligato et yerberato, ejusqtte miserabilitransilu. — 9S:_^Demodiomoriasterii,e{
quj Gregorianumfontem detexerat,
diversjtate ipsius redundationis,necnon miracrilomultiplicatidivinituspanis. — 99. Quamfrequenter in diversislocis
Gregorius demorislretur.---
' 100. De divisibhe scriptoris,qui ab "eihulo-terreri "" * a beato^Gregofio
pot"uit,"et - meruit
consolari. •',."
123 1. Hs_c est Gfegorii, de refutatitiile hohliriis, S_ihente, et tahien ofdinii hostri dighitaiein sefvemus"
aniversalis, plena ralionis humilitatisque sententia. in hohofe : quatehus nec in nobis liumiiitas timida,
Qui videlicet conlra shperbos prudenter uti noverat. nec ereclto sit superba,A et ca3tera.-^-L'ifcT vyep. 43.)
serpentis astutia, et a eolunib» simplicitate circa hu- _QuodGregoriug. sicut ex prsecedentibus ac subsequen-
miles minime fecedebat. Quapropter siwe temperdh- libus hianirestissime .colligi poterit, et fecit, et dixit.
tise conscius, Dominico, Carlhaginensi episcopo, post- 2. jNam Joannetn.' Ravennatem.episcopurfi. h typo
csetera : Vl)e ecclesiasticis, inquit, priyilegiis, quod lg4suPeI,l)i8ePailiumf^equentantem,suosquepresby,
vestrafraternitas scribit, hoc, postposita dubitalione, teros ac diaconos in mappulis prpeedere permilten-
teneat : quia sicul nostra defendimu.s. ita singulis" tem,primo per Gastorium chartularium familiariter
quibusque ecclesiis sua jura servanius.- Nec cuilibet, arguit; post,-ei cdnsiieluding, sive piivilegio. sibi hasc
favehig gratia,.ultfa quam ineretur, impartiof; nefc cohcessa peflinacitef nefendentem tali sententia post
ulli hoc, quod siii juris est, ambitu stimulanle,- dd- - nohnulla mulctavit. i VVeaira. inqiiit, ea quas supe-
rogabo : sed fra.tres mebs honorare per omhia ciipio, rius dixi, breviter colligam, .admoneo quatenus nisj
sicque studeo honore singulos subvehi., dttmmodo .decessorimi meofum mhnificenlia tibi haecper privi-
nori sit quod alteri jure ab altero possit opponi. » legiiim atiribula doGueris, uti in plateis ulterius non
(Epis.. lib. ii, ep. 47.) B prajsumas: nenonhabereetadmissasincipias.qiiodau-
Ilem Eulogio, Alesandrin.o et Anastasio, Antio- dacter et inplateisusurpas. Desecretario auiem.quod
owenopatriarciiis, scribit, dicens : i Cum proedicalor "^fralernitas tua rfesedis.e cjim pallio. fei fllios Ecclesia3
egregius dicat: Quandiu qiiidemsumgentium aposio- siiscepisse, se et fecil et exensavit, nunc interim.ni-
lus, minislerium meumhonorificabo(Rom. xi, 15), qui - hil querimur: quia synodorum sententiam sequehtes,
rursus alias -dicit: Facii sumus parvuli in medio ve- miriores culpas, qusenegahtur, ulcisci recusairius. Hoc
slruin (I Thess. n, 7) : exemplum procul dubio nobis tameh, quia semel et iterum sit Factiim, cogiibvihius,
Eeqneiil.Uiusostendit, utet humililatem teiieamus in se,diiefi ullra prohibeirius. Fraieriaitas autem lua sir
d Ih mss. Paris., TJteutgardi. Mabill., Tjegaudi. voce alibi diclum est-. -• .• _
'" Excusi plerique typho, qnod ide.msonat. De hac
.75 S. GREGdlili MAGN. VITA, AUCT. JOANNE EliAtiONO.LIB. IV. 174
omnind soiiicita helidc, qiibd pf-fesumptioiii ih-a Ldupiifcicorde scribit, 61aiia bMndiihenla in epistolis
choaiiti adhiic cedituf, ih pfoficiente deterius vindi- suisfexhibei,. alia ih lihgua sua saeculariter osteiidif.
ceiur. i Ef post paiiea ;«illrid autem quodpro u.feri- Deiiiflegrave mihi est, tjuia irrisiories illds; <juasha-
dis a clerd vesiro riiappulis scfipsistis, a riostfis est bere iiotarii adhuC pufefi _oient,'iisque,liodie ffatef
clericis fortiter obviatum,dicehtibushulli hoc uriquarit nifeiisjaahnfes iri' lihglia siia fetihfet, niordacitef 10-
aliaecmlibet eoncessuhi ecclesiae fiiisse; rifeeRaven- quituf, 6t qiiasi"de tali asttitia laetatuf. Amicis prae-
nates clericos, vei illic, vei in Rohiaha fciyitatetale sferifibusblShdituri de absentibus obloquitur. Teftio
aiiqtiid ctiiri sua consfeieriti-iproesUmjisisse.Nec, si gfavfemili!etomnihofexfecrabilefest,quiasefvis suis,
tenlaiiim fesset, ex fuftiva lisurpatioiie sibi praejudi- iqua h6;fa fufit, tiirpia Cririiiriaihipbnit, ut effeminati,
ciiim genefarij sed eliairasiiri quaiibet ecclesia hoc et adliiie gf_vitef libc apeftius vocentur. Posl haec
praesiimptuirifuefit.assefurit eiriehdahdum ; quodnOn acCfessitqhod discijiliiia ad vitairi clericorum ciisto-
coiices^ioriei[&5 Rbniani pbfltificis, sed sola surfe- diendam hulla e.t. sed lantiimmodii -S clericis"suis
ptione pr_3suriiilur.Sed rios servahtes honhremfra- dominum exhibet. a Ultimmn vero est, quod tamen
terhitati tuae, licet 6ohfra voluritatem anledicti clerl pohderfe-elatibhis primuiii, quia de usU pallii exlra
hoslri, tamfeh pri-bis diaeoni. vestfis, qiios nobis fecclesiamjqrihd-temporibus decessorum'meofum fa-
qiiidam testiiicali sunt'fetiam ariteeisiisos fuisse, ih j[j cere -ritinquaih quisquam praesumpsit,- nunquam a
-obseqtiid drinlaxat tuo, mappulisuti pefniittimus. decessoribus ejus pfaesumptuhifest, sicut responsales
Alio &ul.emtempore, vel alias personas hoc agere nostritestaiiturj exfcepto nisi reliqniae condferfehtuf:
vehementissimeprdhlbemiis. > (Lib. m,ep. 56.) quod tanien- 128 de reliquiis unus tantummodo
3. (luamsehtentiani vir vanbeglofisecupidissimus, potuit inveniri quidiceret, meis diebtis in despectum
molestissime fefens, per qiioscunque polerat, usufn meum, cum summa audacia hon solum faciebat,- sed
pallii sibi rfesfilui magriopefe ffagilabat. Cui Grego- etiam frequentabat. Ex quibus omnihus invenio quia
riiis ita scripsit; . Ffaterhitatem vestfkm yalde inve- honor episcopatus vestri tolus fofas in ostensione
nio contrisfalam, pro eo quod in litaniis indtiere pal- est, non in mente. El quidem ago omhipolenti Deo
lium rationis censura prohibetur, sed per exeelleritis- jgratias, quia eo lempore, qiio aid me hoc pervenit,
simum Romanum patricium, ef per eminentissinium quod ad aures deeessorummeorum nuhquam pefve-
praefectum, atqufeper alios civiiatis sua3 nobiles vi- nerat, Langobardi interme et Ravennatem civi.latem
tos -impoftune expetit, "uthoc debeat concefli.-N6s posili fueranli Nam ostendere forsitan hominibus ha-
aulem sollicite requifeiiles ab Adeodato, quondam bui, quanlum scio esse uislrictus. Ne autem credas,
diacono ffaternilatifftuae,co^noviriiusquia nuhquam quia ego ecclesiam tuam in aliqrio gravari aut mihui
cohsuetudo fuCrit decessufibus tiiis, ut in litaniis-'Q volo., recordare in missairuin Romanaruin.solemni-
-pallio, nisi in--soIefririit_iebeali Joanriis Baplistae, bus.-ubi Ravennas.diaconus stabat; et require ubi
beati Pelri aposloli et heali raaflyris Apollinaris, hodie stat: et cognosces quia Ravennatem ecclesiam
^ulerentur. Cui quidein nequaquam credere dehui- honorare desidero. Sed nt quicumque quodlibet ex
mus, quia multi apud civitalem ffalernitaiis veslrae superbia arripiat, lioc ego tolerare non possum :' ta-
responsales saepiusfuerunt, qui se falentur tale ali- men hac de re jam diacono nostro Constanlinopoiim
quiJ"nunquam vidisse; efhae de re. multis potius scripsi, ut per .omnes qui sub se etiam iricenos e.
eredendum est, quam uni pro sua ecclesia aliquid quadragenps episcopos hahent, requirere debeat.
atteslanti. Sed quia nos fraternitatem vestram con- -Et sicubi.iste usus est, ut in lilan.iis euni palliis am-
• tristar;. nohimus, et pelitionem filiorum noslroruin bulenl,-absit ut per me honor Rayennatis ecclesia3
apud nos-minime.frustrari, usuih-pallii;, donec sub- in aliquo imminui videatur. Haecergo omnia ,- quae
tiliiis.veriusque.aIiquid'cognoscamus, in litaniis so- superius dixi, fratfer eharissime, -recogila; diem tua3
leriuhuus, id est die natalitio beati Joannis Baptistae, vocationis altende; quas rationes de sarcina episco-
et beati Pe.tri apostoli, et beati Apollinaris martyiis, patus redditurus es, considera. Emenda illos mores
atque in ordinationis veslrae celebratione concedi- notarii; vide quid in lingua, quid in.aclu episcopum
nius. In secretario vero secundum morem pristinum,- deceat. Eslo totus purus fralribus tuis. Non aliud lo-
jj
_susceptis ac .dimissis Ecclesiaefiliis, induere ve.-tra qu.aris, aliud in cordfehabeas; nec appetas ultra vi-
fraternilaspallium debeat,. alque.ad missarum so- deri,..quam es, ut possis ultra esse, auam videris. •
lemnia ita prolicisci, et jiihil sibiamplius apsu teme- (Lib. \,ep. i5.) "-_ - .
rariae pra3sumptionisarrogare:ne dum in exleiiori S. Hsec quia Joannes emendare superbiaafastu de-
Jiabitu ijiordinate aliquid arripitur, ordinate eliain, spexit, eodem annq^ juxta quod Gregoriuseijirasdi-
quae licere poterant, amittanlur. . (Lib. v, ep. li.) xerat, diefn.suaevocationis,-dum non attendit, incur-
. 4. Sed idem Joannes ab inanis glori_3ainbiiione, rit; et ante tumidus crepuit, quam meruisset amiGln
freno aposlolicaj m.oderalionis eoercitus",.ad delra- pallii saturari. Cujus rei gralia Gregorius visitatio-
ctionem pon.lilicis lotus conveititiir. Epde pruden- nem Ravennatis ecclesiaeSevero, Ficuiino episcopo,
tissinius pontifex sic eum admoiiet,'dicens :.« Pri- seGundum consuetudinem priscam comhiittens, Ma-
uiiun-me hoc contristat quia mihi. fraternitas tua rinianum , monachum,.familiarem suum Ravennati'.
a Locum hunc depravalum m excusis, emendavimus ex Mss. tum Joan. diac. tum
sum restituiuius. " ', epistolarum, et sen-
173 S. GREGORIIMAGNlVITA, AUCT. JOANNEDIACONO.LIB. IV. 1'C
bus episcopum consec.avit; cui et Pallium dirigit,, A exitus manifeslat, deficientibus testimoniis per tres
scribens : < Apostolica^sedisbenevolentia, etanliquae continuos annos infectum remanserat, :iterum Mari-
consueludinis ordineprovocali, fralernitali tuae,quam nianus suorum suggeslione compulsus, usum paliii,
in Ravennali ecclesiagubernationis constalsuscepissei qucm ex consueludine sicut convenerat vendicare
officium, pallii usum praeyidimusconcedendum; qtto non polerat, importunitate precuiri se posse recipere
non aliter uli te memineriSj nisi iu propria luaeeivi- conlidebat. QuapropterGregorius'in eadem sentenlia
latis ecclesia, dimissisjam flliisprocedens a saliitalo- permanens, eidem chartulario per indiclionemsecuu-
rio ad sacra missarum solemnia celebranda. Pera.clisi damscribit,dicens: «Dum Florentius, Ravennatis ec-
yet o missis, id insalulatorio rursum curabis deponere. clesiaediaconus, apud nos proreverendissimofralreel
Extra ecclesiam vero non amplius illo libi, nisi qua- coepiscopo noslro Mariniano, de usu pallii ageret,
lef in anno in litaniis, quas ad deeessorem lufim requisitus a nobis quae esset anliqua cohsueludo, re-
Joannem expressimus, uli permittimus. (Lib. v, ep. spondit: quod in oninibus litaniis pallio Ravennas
.25; tib. v, ep. 56.) episcopus ulerelur. Quod ila non esse, et ab aliis
. 6. Sed Marinianus, clericorum suorum suggestio- didicimus, el ex epistolis Joannis, quondam "episcopi,
nibus delinitus, lam per, Andream virum magnifi- quas ei ostendi fecimus,. evidcnier apparuil; sed hoc
cum, quam per quoscumque potuerat, restilui suaeB 1 asseruit, quod dicere jussusesl. Nam tempore quo a
ecclesiae usum pallii flagitabal. Quapropler Grego- le eidem Jbannes, quondam episcopus, est inhibitusi
rius Castorio chartulario inter caeterascribit, dicens:. ne pallio inordinale ac temere uti prasumeret, scri-
€ Tua experientia nullius personam, nullius verba psit nobis banc fuisse priscam consuetudinem, ut ci-
consideret: solum Dei timorem et rectitudinem -ante vitatis ipsius episcopus pallio in litaniis soleinnibus
oculos habeat; et seniores personas, el ejusdem uterelur : quarum tibi litterarum exemplaria pro tua
ecclesiae arcbidiaconum, quem non suspicor pro al- informatione transmisimus. Adeodalusvero, picedictae
terius honore pejerare, et alios antiquiores, qui in ecclesiaediaconus, dum apud nos tempore ijuo hic
sacris ordinibus ante Joannis episeopi tempora fue- fuit, shnililer de ejusdem usu-paliii agere enixius
rant, requirat, vel si quimaturioressuntextra sacros studeret, volentes cognoscere veritalem, eum simili-*
ordines; 127 et veniant ante corpus sancti Xpolli- ter, quoeesset consuetudo curavimus requirendum.
naris, et taclo ejus sepulcro jurent, quaeeonsuetudo Qui uti credi sibimet sjiaderet, alque a nobis valeret,
ante Joannis episcopi tempora fuerit: quia, sicut quod petebat, exigere, sub jurejurando leslatus est,
scis, idem vir mullum praesumptor exstilit, et mulla anliquam consuetudinem fuisse, ut in qualuor aut
sibi per superbiam conabatur arrogare; et quidquid quinque solemnibus litaniis pallio civitatis suae epi-
a fidelioribusviris et gravioribus juralum fuerit, se- C < scopus uteretur. Expe.rienlia 12S erS° lua diligen-
cundum indiculutn qui suhter annexus est, hoc volu- ter invigilet, et eum omni sollicitudine, quot litaniaa
mus.in eadem ecclesia conservari. Sed vide ne ne- solemnes ab anliquilale-fuerint, requirat; nec eas
• gligenter agas, ne'
quis fldem aut devolionem tuam solemnes nomihando requirere studeat, sedmajores :
in hac causa corrumpat-. Zelum enim tuum scio. Age ut per hoc, quod nobis praefatusAdeodatus, diaco-
sollicile. ita tamen ul praedicta ecclesia contra justi- nus, testatus est, el piaedicliJoannis episcopi fatetur
tiam non gravetur; sed usus, qui ante Joannis epi- epistola, dum constiterit, quantae litaniae solemnes
scopi:tempora exstilit, ei conservetur. Personas au- fuerint, quoties indui solebat in litaniis palliumcogno-'
lein non duas, vel tres ad satisfaciendum libi, sed sceutes, libentissime concedamus; sed hoc non -ab
quantas antiquiores et graviores inveneris, require : illis perquirat, qui ab ecclesiasticis exhibentur, .sed
ut neque quod usus fuit antiquior ejusdem ecclesiae ab aliis quos sine favore partis esse cognoverit-; et
denegemus, neque quod novo ausu appetitum est, qua3 sollicita indagalione repererit, nobis subliliter
concedamus. Sed omnia age blande et dulciter, ut et indicet: ut veritate, sicut diximus, cognita, fratris et
actio tua districta sit, et lingua mitis. » coepiscopi nostri reverendissimi Mariniani animos
t Juro ergo N. per Patrem, et Filium, et Spiritum relevemus. > (Lib. vn, ep. 77, nunclib. vi, ep. 34:)
sanctum, inseparabilis divinaepotenliae Trinitatem , D ' At quia prisca consuetudo a nostratibus subtiliter in-
«t hoc<Gorpus beali Apollinaris martyris, me pro quisita, a Ravennatibus probari nullo modo poluit,
nullius favore personae, neque commodo aliquo in- Gregorium in sua sententia permansisse procul dubio
terveniente, teslari; sed haec scio , fet per memet- illud ostendit, quod neque ob hoe, quantum ex api-
. ipsum cognovi, quia ante tempora Joannis quondam cibus ej'us dignoscitur, a quoquam sollicilalus exstt-
episcopi, Ravennas episcopus praesente apocrisiario tit, neque a semetipso commotusulterius omnino
.sedis.apostolicae illo atgue illo, illis et illis diebus rescripsit. e
consuetudinemutendi pallio habuit: et non cogriovi, 8. Non solum in magtiis rebus Gregorlus sollicitu-
quia hoc latenler vel absque apocrisiario usurpas- dinis suaeoculos converlebat, verum etiam ne impu-
. set. > (Lib. vi, ep. 61.) ne praesumerentur quandoque maj'ora, lioc in rebus
7. Hoc Gregorius per indiclionem quartani deci- minimis ctiriosissime praecavebat. Unde Joanni, Sy-
mam jusjurandum pireceperat. Quod quia, sictit rei racusano episcopo, scribit, dicens: <Eeclesiasticivi-
a Cur epistolam hatie ab indictione secunda
removerimus.• aperuimus' in dissertatione de ordine episto-
arum restituto. -
177 S. GREGORli.MAGNI VITA, AIJCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 178
-goris*ordo confunditur, si aut temere illicita praesu- A usque missas facere praesumit, atque ad me venire
mantur," aut impune non concessa tenleiitur. Perve- secundum jussionem dominorum holuit. Ego aulem
nit itaque ad nos,, diaconos ecclesiaeCatanensis cal- praeceptioni pietatis eorum obediens, eidem Maximo,
• ceatos .a campagis procedere praesumpsisse. Quod qui, me nesciente, ordinatus est, hocquodm ordina-
nulli hactenus per" totam Siciliam licuisse,, nisi solis - tionesuame, vel responsalem praetermiltere prcesum-
tantummodo diaconibus ecclesiaeMessanensis, quibus psit, ita ex-corde laxavi, ac si me auctore fuerit ordi-
olim a praedecessoribus nostris non dubitatur esse natus.. Alia vero perversa illius, scilicet mala corpo-
concessum, benerecolitis. Quiaergo tantae temerita- ralia, quaecognovi, velquia cmri pecuniisesl electus,.
tis ausus non esl leviter attendendus, cum omni hoc vel.quia excommunicatus missas -facefe pftesumpsit,
fralernitas vestra subtilitate perquirat: et si ita, sic- propter Deum irrequisita"praeterire nori possum; sed
ut ad "nos pervenit, invenerit, utrum. a se, vel alicu- opto, etDominum deprecor, quaterius nihil de eo, dehis
1
jus atictoritate hoc praesumpserint, nobis subtiliter , quoediela sunt valeat, inveniri, et sine periculo animae
innoteseat, ut cognita-veritate, quid iieri debeat, di- mea3causa ipsius terminelur -. pritis tamenijuam haec
Nam si negligenter ea quae male usur- cognoscantur, serenissimus dominus diseurrente jus-
" sponamus.
pautur omiltimus, excessus -viam aliis aperimus. > sione praecepit ut eum venienlem cum honore susci-
(Lib. vni, ep. 27.) _ B piam. Et valde grave est ut vir, de quo lanta et talia
9. Jnlerea, Natali episcopo defuncto, cum Dalma- nuntiantur, cum ante requiri et discuti debeat, hono-
linorum generalitas Honoratum archidiaconum, quem retur. Et si episcoporum causaemihi eommissorum
ipse ex presbytero in diaconum converterat, "sibi apud piisimos dominos aliorum patrocinio disponun-
-praeficiendum concorditer elegissent, eorumque de- tur, infelix ego irt ecclesia ista quid facio ? Sed ut
• orelum
pontifex approbasset, faclione Malehi episco- episcopi mei me despiciant, et conlra me refugium
. p'i, reetoris apostolici patrimonii, manuque militari ad.saecularesjudiceshabeant, omnipolenti Deo gratias
Maximus multis criminibus' involutus, episcopatum ago, peccatis meis deputo.Hoc.tamen breviter sugge-
Salonitahaecivitatis invasit. Quod Gregorius audiens, ro, quia aliquantulum expecto; etvsi a"dme venire diu
Dalniatinis et Jadfertinis episcopis ne illi manus im- distulerit, exercere in eo distrtetionem canonicam
ponerent, sub magna interminatione probibuit. At nullo modo cessabo. In omnipotente autem Deo
• vero
Maximus, qui episcopatus sedem conlra cano- confido, quia longa piissimis dominis vita tribuetur,
nes ihvaseral, eliam sacerdotium contra Deum per et nos sub manu vestra nou secundum,peccala no-
-imoniacam hacresim ab-episcopis duntaxat excom- stra, sed securidum gratiae suae dona disponat. i
'
rnunicatis, pretio corruptis, non timuit promereri: (Lib. v, ep. 21.)
favente sibi occasione lemporis ex cupiditate simul C 11. HaecGregorius dissimulatrici Augiistoe.Caete-
insolentiaque Augusti, quem dispergendo facultates rum eodem Maximo in sua praesumptione manente,
invasae ecclesiae adeo defensorem scelerum suorum consecratores, atque omnes Dalmatinos et Jadertihos
'
effecit, ut a Gregorio non solurn frequenler postula- episcopos ab ejus communione sub excoinniunica-
"
ret, quatenus indiseussam Maximi promotionem re- tione disjunxit: adeo ut ne nomen quidem Maximiin-
linquefet, verum eliam Roiham salisfacturura pro ter sacra missaruin solemnia memorarent. Quo faclo
simoniacaha3resi|.29aliisque criminibus,veuientem ita omnes consternati sunt animo, ut sub poeniten-
cum honore susciperet. tiaesatisfaclione, relictoMaximo, veniampostularent.
10.-Gregorius vero faciem nullius contra verilatem ' Unde misericordissimus pontifex Sabiniaho, Jaderti-
custodiens, ipsumMaximum primo amissarum solem- no episcopo, scribens : « Sicut, inquit, perseveranli
niis, post a communione corporis et sanguinis Domi- culp_e debetur j'ure vindicta, ita resipiscenlibus est
ni nostri Jesu Christi, quousque suam praesenliam venia concedenila. Nam utres illa contfa se merito
exhiberet, privavit. Maximus aulemimperialibusmi- iracundiam excitare, sic haec insua prorsiis dileclio-
liliis fultus,postexcommunicationem, et missas cecf- ne 130 solet cohcordiam propagare. Et ideo, quia
nit, et sacramenta salis indignus acceDit. Quapropter fraternitatem tuam a consortio et communione Ma-
ConstantinaeAugustaepost mulfa alia scribit, dicefis; D ximi, ubi te prius neglectus impulerat, in tantuih po-
. Salonitanaecivitatisepiscopus.me ac fespdnsalemeo stea gravitas sacerdotis ad animum reducta suspen-
neseiente, ordinatusest; et factaresest, qua_subnullis dit, nt ej'us sola nullatenus patereris esse segregatio-
anterioribasprincipibusevenit. Quodego audiens, ad ' ne conlentus, nisi et in mOnasterii te claustfa reci-
eumdem praevaricatorem qui inordinate ordinalus est piens, dudum commissa defleres : eaprbpter inno-
protinusmisi, ut omninomissarumsolemnia celebrare stra te gralia ac commuiiione recepium esse non du-
nullo modo pra3sumeret, nisi prius a serenissimis do- bites. Nam quantum nos prius culpa tuae charitalis
minis cogrioscerem, si hoc fieri ipsi jussissent. Quod offenderat, tantum poenitenlia mitigavit. > '(Lib. vm,
ei sub exeommiiriicationis intferpositione nianda^vi: ep. 10.) -
el contempto me atque despeclo, in audaeia quo - 12. Itaque Maximiis cernens tandem aliquando du-
rumdam saecularium hominum, quibus, denudata rum esse confra stimulum calcitrare, reliclis impe-
sua ecclesia, prseriiia.multa praebere dicitur, riunc rialibus adminiculis, per Callinicum exarchum satis
" Gampagus mendose
compagus, est calceamentum qun episcopi seu pfaelati in Missa utuntur. Yide no^
tas !•»_epistolas.
*79 ,S. GREGQRII MAGNI VITA, AI3CT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. JSfl
liumilitej'concedi sibi pmnilentiam simulqjie venianij'A sacramento, firmaverit se simoniaca haefesi non tene-
a Gfegorio postulayit. Quem ipse Romanj fatigari no- -ri, atquede aliis ante corpus sancti Apollinaris lan-
lens, causam .ejus.discntiendam Ravenna: cojnmisit, -tummodo<requisitus, innoxium se es.se responderit,
Constantip, !|Iedi.olanensiepiscopo, seribens : « Ma- et de inobedientia sua poenitentiaiji, sicut deputavi-
1.ximus, inquit, Sal.oni.t.anap .ecclesiaepraevaricator, post- mus, egerit: volumus ut ad consolandum illam epi-
quam per potesfates majores -siEeuliobtinere nil ya- stolam quam ad eum scripsimus, ubi ei et gratjam
Juit, ad mjnores se cpntjjlif: pobisqujefam nimietate noslram et communionem nos reddidisse signavjmus,
precum, quajn.attestafione b.onorum operjijri praeya- experientia tua-dare debeal: quiasicut in .corituma-
lere cpnfeiidit. Ex qua re inhumanum credidi, si is cia persistentibus severos esse nos convenit, sjc ite-
qui -se quasi nyilfum timere me ,dicit, in aliqnp nje rum humiliatis et poenitentibus negare locum veniae
feipp.er.atjpr.3jnminime inyenire pofuisset: ,et ideo non debemus. _ (Lib. ix, ep. 80.)
decrevi ut reverendis^imjjs fraler et coepiscopus no- , 1S. Cumque Maximus penes corpus beati Apolli-
Bter M«rinianu*iejjjs causam debeat in I. ayennatj ,jir- naris secundum jussum Gregorii de cunctis hpmiliter
be cognosecre_.|.i ,aufem pergona ejus ipspecta lor- satisfecisset, Castorius chartularius cqnsolalpriain ei
sitan habebitur, yolumus ut vestra quoque fraternitas, epistolam praebuit, verbis Gregorji adserentem:
Bi ei.Iabjjriosuip,nqn est, ^d.eam.dem ciyit&em fij.i- B j « Quamvis culpabilibus ordinalionis tuse prlmojrjiiis
ga.re.s.edebeat, et cum praedictq fratr<3in jepd.emJu- grave malum per inobedi.entiaeculpam addjderis, nos
djcio p.ariter sedere. ftuidquid fiutejn y.3str.E.4tr.orum- tamen sedis apostoljcae-.auclo.ritatem e,o qu,o decuit
que sanctitaf j placuerit, scjtpfe inihi mojiis omnibjis moderamine temperantes, nji.nqjiam cojjlra te usque
plaeiluruni,et-yesfrum ego judicium meuin depulo. >' adhuc ut causa posc.ebat, jexfii-simus;sed ut. longius
(Lib. IX, ep. ,37.) , - se ingratitudo npstra, qjiam tu tibi pxci{,asti,produ-
13. Interhsep proavaricatpr Max-jmusjinno septiiijo ceret,. credita uos splli.citjid.o"vehenjeiiterangebat, ne
cxcommunicationis suae p.qst castigatjones et flagel- quaedamillicjfa, quae de Jg ajtdierainus, negligenter
la Gregorii, ad cor revertens, Ravemiam petiit, et pmjttere videi-emjir. Quaesj bene •considere_,.ips.eper
-jactavit.se tensus intra piyitatein in me<|io silige, cla- te satisfacerp diffei^ejidofirmabas, atque .ex hoc ad-
, mans et dicens : Peccavi Deo, et, beatissjmo papa. versuin te zelum jioslrunj acrius incitabas. At ubi
GjegOTiq.Et agente eo ppenitenliam tribus horis, salnbri tandem cpnsjliq psusj jtigp fe ipbedieiitiaehu-
jmcurxit Callinjcuisexarehus, et-Caslqrius, cbartula- inililej-.submisjsti, et-jiilecti.o'ttia poenitentiam agens,
iius Ecclesias Romapi», cum Mariiiiano episcppo, el ..dignase, ut deputavimus, satisfactipne pufgavit,-r.ed.
elevaverunt eum de silice : qui etiam coepit ampliq- ditam libi gratiam fraternae charitatis intellige, atque
reip poenitentiam coi'aiii - eis agere. Quod Gregorius nc -in,jiostro te recept.um cqnsortio gratulare': quia sicut
nt audiyil, j_d miserieprdiam protinus redijt, Mari- pcrseyerantibns in ,eulpa districtos, ita jresipiscenti-
•njano episcopo inter eaetefa scribens : ,s Qualis de bus nos benjgnos decet esse ad -veniam. Postquam
causa Maximi fraternilalis vestrae yoluntas sit, ac nja- ergo frateriii.tas tjia apogtpiicae sedis communionem
gis petitip,-,*,praesealium latqre .Castorio, chai'tulario se reparassecognoscit.-persqnam ad.p"osJransmittat,
nostro, renuntiahte,cognovimus.. Ideoque, ,si, idem ,quaepallium tibi defei-endumex rnore. percipiat. Nam
Maximus cqram vobis et praedicto chartulario nostro, quemadmodum illicita perp,etrai,inon patimurj sic ea
. de sijponjaca tor.estpraestitp, se sacrameino purga- quoesunt consuetudinis non negamus. Licet ajitem ad
verjt,',alque tde alijs janie cprpus sancti Apollinaris baeccopeedenda jiispensatjo n,osloci nostri v_ocay,erit:
tantummpdo i"equisitus,"Iiberum se esse resppnderil: multum tamen anobis petjlio jdjilcissimiatqu,e excel-
causam ipsius fr^ternitatis yestrae,.de ,eo,.qupdex- len.tissimi filji nostri, domn^ •_Callini,ci ,eiaTc\n, .tit
-
communicatus missaiyum solemnia ager.epraesumpsit, femperantius erga ,te ageremus?..exegjt; pjijus cha-
judicio jepmmittimus, qua debeat.poeni.t^ntia talis rissimajn yolu.nta^teni,nec peirjtuiimjis/ jiec .potuiinus
.
.culpa.pprgari. Et ideo ,quidqjiid vftbis -secundum c.ontristare. t (Lii.-ix, ep. 8.)
Deum iplacet, securi disponjte, nec aliquid denobis .16. Praelerea cupidjssinjus ac tenacissimus impe-
^djibiumJiab.eatjs.JJam-quidqujda-vobishacde causa-_n r&ioT,qui consuetudhjibus antiquissimis.datjqnes, le-
.fucrit or^inatum, inos ,et grafe suscipimus, ,et liben- gionum quo.queiiiilites _feqjj"e.ntis_sijne, sietiti _R.pma-
ier adjniltjmus. Hortamu,r itaipeiiiUt:debeatis esse " norum narrat histo,ria?.defraudabat, .cernens Grego-
.solliciti, ,-el |Ja cjuae JJ.endaconspicitiSj^emperetis, rium contra pmnes mundi.slrepitus, augustalibus de-
jqualenus et jlli, si ita videdHur, ,epmmunioneiii prae- fensionibus, .quarnm suffragio a,d arceni pbntificatus
. -sletis, et yigo.risecc)esias|tici geiiium cpngcua, ut ,o: hunc se prpyexisse jactabat. penyus non egere,: iino
suae
pertet, dispejnsatione servetis. Supriiscriptum yero canpnicjs auctoritatibus, faiictitatis acprudenti.3
, ^ortitorem in-j,^l, pr.aesenti,quW -yobis_cunieo sit virtutjhus, Christo prqpUip, cunctis alta sapientibus
illius
agenduminstruximus^ a quo cuncta subtilitej. atliii- praevalere : ad jodium .delracti.onejnque famae
scentes, sic vos in omnibus exhib.ete, ,ut iji vestra magis magisque eopyersus est, liberalitatem ppnlifi-
. ^ollicitjidine nostram fuisse.praasentwmseniiamus. t ci., guia famelicis 132 mili.tibus ,tam ecclesiastiea
14.. liem ,CastiO,ri'..> :et,chartulario Raven- quam pv.bl.ica{rumenta diyiserat, subdohs asserlio-
^et.nptagrio
hae:! Quanto credi libi et necessafias vides causfs in-? ? iiibus repfeiiendens. Cui Gregorius, lilpote qui pro-
'
-
jungi, tanlo' te-magis'strenuum debes etsollicitum yeclionem-snam ^liyino judicio., in.<ciijus^iimiruhi
exhibere. Proinde si Maximus Salonitanus, praestitoi manu corda regum eonsistentia (Prov. dxi), quo-
m - S. JGREGORHMA-GNIYITA. AUCT. JOANNE DIACONO;LJB. 1% 182
«umque svoluerit,inclinahtur, ji,on caducis hjihianis _.scriptum est : Diis non detffihes (Ibid. XXMII),.
.-favoribusdeputabatjVcce libei^aconlradicens, hiseum scilicet sacerdotibus. Et propheta, aif : Labia sa-
responsionibusviregit, .deturpayil, atque-nonnulla de cerdotis 3,-33 cusHodiuritscientiqm, et tegem requir.ent
fiituro Dei jndiclo disserendo detemiit:«In sej'.enis- ex ore ejus, qiiia-aq.gelusDomini exercituum est (Ma- ,
'
simis, inquit, fussionibus suis domiriorum pietas, iach. n, 7). Quidergomirum si illos vestrapjetas di-
dum ine 4e quibusdam redarguere studuit,.parcendo gnelur honorare, quibus in suo eloquio hon.orem
•raihi minime pepercit. Nam in eis ufbanae simplicita- Jribuens, eos aut angelos, aut deosipse etiam appel-
tis vocabulo mefatuumappellat. InScripturaetenim lat Deus? Ecclesiastica quoque testatur historia, quia
-sacra eum in bona-intelligentia-simplicitas.ponitur, cum piae memoriaeConstantino principi.in scripto,
vigilanter saepe prudenli_3ant, rectitudini sociatnr. oblatae'accusationes contra episcopo.s fuissent, li-
Unde etiam jde beato Job seripturo est; -Er.aivir sim- belios .quidem accusationis accepit,, et eosdem
plex et r.ectus(Jjb. j, 1). Et i>.eji$jjsP.aulus ,aposf,oIus qui aceusati fuerant episcopos conv.ocans, in eorum
admonet, «iicens : Estole simplices in malo, ei-pm- conspectu libelios,.quos aeceperat, incendit, dkens:
-dentesinMnofRom. xyi, 19) .Et per semetipsam Yos diisslisavero Deoconstityii. I.te,etmter voscau-
¥,eritas in -Eyangelio.admonetj .dicens.rE.stole pru- sas veslras disponite : qutq dignum non est ul nos ju-
dentes sicut serpentes, el simpMces sicut ^ofumbai B dicemus deos. In qna tameh seittentia, pie domine,
{Ma.th.x, 1,6), .esse valde jnutilfe jjo.dica#sasj aul sM magis ex humilitate, quam illis aliquid prsestjtit
simplicilati"prudentia,,aut prndentjae.simplicjfas<le_it. ex reverenfia dmpensa. Ante eum .quippe p.agani jn
Vt ergo seryos -suosad .ouncfa_3r.ndi.tos effjcejet, jessse wpublica principes fuerunt, qui veruin Deum ne.scien-
eos-et simplices \sicut columbas, et prudentes utser- tes, ,deos ligneos et lapideos eolebant, et ifamen eo-
pentes esse yoluit, quafenus jn ejs et serpenfis aslu- rum sacerdotibus honorem maximum tribuebanl.
,lia columbaesimplicitafem ,acueret, et .eojjimb.aes.ra- iQuidigitur mirum, si Christianus.imperalonieri Dei
plicitas serpentis astujiajtftemperaret, Ego igiturqjii -sacerdotes dignetur Jionorare, ,dum pagani, ut pra3-
-in se.enissimis dominorjim jussiop.ibns ab Ariulphi diximus, principes honorem impendej-e sacerdo.ti.bus
aslutia deceptus, nojf a.djunefa f rud.entjg sinjpjex noverunt, qui,diisiignejs-et lapideis seryjebaiit? Haec
denuntior, constat pr.oculdubio quia fatjius.appeEpr, jego pietafi d.ominorum nop pro m,e, sed pro cunc.tis
- quod ita esse «go quoque jpsfrcojifiteor. Nam si hoc saceriotibus suggero. Ego enim peccator homp sum;
veslra pielas laceat, £.ausaeclamaiit. Ego leniin, si fa- fif qniaflmnipotenti Dep.incessanfer quotidie delinquji,
- tuus-•npn fuisseni, ad isia-iojeranda quae inter Lan- . aliquod jnihj apud tremendum .examen illius esse re-
gobardorum gladios ioe.inIo.co patior, injnime ye- medium suspicor, si incessantibus quotidie plagis fe-
nissero.lu.eaautem re ,qpnjide AriulphoperhibjBi,-;.J rior. Et cr.edo quiaeumdemomnipofentem Dominum
quiatoto cordevenire ad.reijjpuljjipajn par.atns fuit, tanto vobis amplius placatis, quanto ej me male. ser-
dumjnihi non creditur, etiam mentitus ,esje fepre- yientem disfrj.ctius .affligjtis, Multas enim jam plagas
-hendor.""Sed ctsi sacerdos non "sum, -JS.CJG grgyem ,accep,ej,am,et, supervenienfibus dominprvjm jussio- •
esse"hanc injiiriam saeerdoti, ,uf jyeritali seryiens, nibus, inveni .cbnsojafionem quam npnsperabam. Si
fallax credalui. Etdudum novi ? qjio.niamNpjvdulphp ,-possum, Jia§ jceleriter plagas enumero.Primo quod

plus est" credifum .quaro mibi, L.epnj•ampjiu.s<quam mihi pax subjiucta est, qu§iro cum Laiigobardis in
mihi. Et nunc eis., "qui esse ad medjun. videntur, _Tiiscia positis sine ullo reipublicae dispe,ndio.fec]eram.
plusquam meis assertionibus credulitas impenditur. D.einde, corrjjpfa. pace, deJEtpmana ciyitate nhlites
El quldem -si terrae me_3 captiyitas p.er quotjdiana ablafi suut.. Et qui.demalii,ab hostibus cccisi, alii vero
momenta non excreseerel, de despe.ctjone mea afque . Narniis e.t Perjisio positi; et--ut Pej^usiumteperetur,
irrisiorie laetus lacerem. Sed" h,o.c"_ine.-•yeb.jemejiter, Roma relicta cst, Pjostjh-ecplaga^grayior fuitadven-
- affligit, quia unde egocrimen falsitajis tQlerjo,inde tjis Agilulplii, ita ut oculis meis cernerein Romanos
Italia quotidie ducitur§ub Langpb.ardorum jugo ca- mori3 canuni in cojlis funibus Iigatos, qui ad Fran-
ptiva; dumquemeis suggestionibus innulloc.redifur, cjam ducebantjut;yenales. Et qijja nos, qpi int.ra civi-
-vires hostium immaniter excrescun.t. Hoc tajiien D tatem fuimus, Deo prolegente, in.anusejus evasimus,
piissimo domino suggero, jit de nie mala pmnia quae- quaesitum ,est unde cujpablles esse videremus, videli-
libctexislimet^ de utjlitate ver.oreipubjicae ,ef causa .cet cur frunienta defuerint, quaeip hac urbe diu
ereplionis Ilaliaenon-quib.uslib,et..faci.le pias aures multa servari iiullatenus possunt, sicjit in ;alia sug-
prajbeat, sei plns rebjjs jquam yerbjs credpt, Sacer- gestjone plenius in.djcavi, Etquidem de meme.tipsoin
-dolibus autem- non ex terr,en,a pptestate .doiniijus - nul<!oilurba,lus;sum,quja festeconscientia fateor, ad-
nostercitius indignetur, sed excellenti consideratione versa quaelibetpati paratus sum, dummodo hoecom-
propter euni, cujus s.eryi.sunt, =eis ita dpminetijr, ut nia cufri salule duntaxat aniniae meoB^eyadam.'Sed
etiam debitam reverentiam impendaf. Nam in .diyinis. d_egloriosis viris Gregorip, priefecto, el Castorio, ma- }
''eloguiis saceruoles aliquando.dii,' aliquando angeli gistro militum,-non mediocriler sum a/flictus •.qui et'
y.Q.cajitjjr.Et pef Moysen de eo qui ad -juramentum omnia quae.potuerunt iiefi,- nullo modo faqere negle-
.deducendus ,est dieitur V Applica jllum ad\deos xerunl, _etlabores yigiljarjirii,et custodiae civitatis in.
(Ea-.d/-xxn, S), videlicet ad .saeerdotes. El rursum obsidione eadem veheinentissimos pertulerunl; et
«Iri excusis Codd. quos Mss.-Bigot., Utic, tres Paj^isienses,,etc,,redarguunti-^Mi«]A"''i?^P''i(,> y..\A.ri«lpho,
1,_S S. GREGORHMAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. ,184
post-hsee oninia gravi dominorum indignatione per- A dem vox characleris ait: Ubi vis reddam tibi inala,
cussi sunt. De quibus patenter intelligo quia eos non quaein hbc saeculoperpetrasti ? Ille respondit: Ama-
sua acta, sed roea persona gravat, cum qua, quia torhomjnum, Domine, et Judexjuste, hic potius ea
pariler tribulalione laboraverant, post laborem pari- mihi, et non in saeculofuturo, retribue. Slatim divina
ter tribulantur. J34 Quocl autem dominorum pie- voxjussit tradi Mauricium.et Constantinam uxorem
las illudmihipavendum etterribileomnipotenlis Dei ejus, cuin filiis et filiabus,omriique cognatione ipsius,
Judieium intentat, rogo per eumdem omnipotentem Phocae milili. Evigilans ergo Mauricius misitd para-
Dominum, ne hoc ulterius faciat: nam adhue nesci- coemomenuro. et vocavil ad.se Philippicum e gene-
nius quis ibi qualis sit; etPaulus egregius prasdicator rum suum, quem dudum suspicatus fuerat imperium
dicit : Nbtite judicare anle tempus, donec veniat Do- sibi velle subripere. At jlle pro suspieione se perden-
minus, qui et illuminabit ab&eonditatenebrarum, et dum conjiciens, advocatte Gordiae uxori suae, tan-
manifestabit consilia cordium,(I Cor. iv, 5). Hoc ta- quara non se revisurae, ultimum vale dixit-; sacra-
meu breviter dico, quoniam peccator etindignus mentoque communionis accepto, ad palatium venit,
-plus de' venientis Jesu misericofdia quam de vestrae etcubiculum imperatoris 135 ingrediens, ad.pedes
pietatis justiiia praesumo; et sunt multa quae de ju- ejus procidit. Cui imperator assurgens, ad pedes ejus
dicio illius homines ignorant,_quia forlasse quae vos B nihilominuscorruit,dicens: Ignosce,-deprecor,mihi,
laudatis ille reprehendef, et.-quaevos reprehenditis, quianune profeeto divina revelatione doctus cognovi
ille iaudabit. a Inter ergo omnia incerta, ad solas la- quod nihil in me unde suspicabar commiseris. Sed si
crymas redeo, petens ut idem omnipotens Deus piis- quem in agminibus nostris cognoscis quiPhocas so.
simum dominrim nostrum, et sua hie manu regat, et leatvocitari, dieito mihi. Et-Philippicus, diuapud se
in ilkrlerribili judicio liberum ab omnibus delictis recogitans, $it: Unum Phocam cognosco, qui nuper
iiivenlat; el me ita placere, si necesse est, homini- procurator ab exercilu nuncupatus contradicebat tuo.
bus faciat, ,ut aetemam ejus gratiam non offendam. . imperio. Cum vero Mauricius de qualitate illius-in-
(Lib. v, ep.id.) quireret, Philippicus ait :.Est quidem juvehis, et te-
17; Denique Mauricius .mperator libertatem vocis merarius, altamen timidus. EtMauricius: Si limidus,
tanti pontificis, reprehensionisque constantiam adroi- - inquit, profecto et homkida. Dumqtie super hujus-
ratus-, quia de futuro' Dei judicio se terruerat, ad modi tilubaret, in crastinum magistrianus ab ereriii-
exercendam in eumlyrannidem prodire nilebatur, lis, quibus imperatoris preces portaverat, rediens,
cum protinus eodem anno vir quiaam monaehicis in- responsum retulil dicens : Deus, - recepta poeniten-
dutus vesTimentis, divina quadam virtute commotus, lia tua, salv.abit animam tuam, et cum sanctis te fcuro
dexlera spalham cepit, quam videlicet a foro usque C tota domo tua constiluet; ab imperio verocum igrio-
ad aetieamstatuam trgladiatoris nudam circumferens, minia et discrimine decides. -
imperatorem gladio cunctis moriturum praedixit. 19. Quibus audilis, Mauricius Deum glorificans,
QuodMauricius ut audivit, a tyrannide Gregorio in- poanitenliam tenuil; sed a cupiditatis avaritiausque
lerenda semet continuit, et judicium diyiimm -quod adeo noii recessit, f ut exercitus ih periculosis locis-
ei minatus fuerat cito se subiturum tanto magis hyemare, el transito Danubio viclum sibi de Sclavo-
timuit, quantoGregormm credidit non posse mentiri, rum regione periclitabundi quaerere, ne videlieet ali-
18. Mox itaque scripto preces compositas tat» ei- menfa publica manducarent, Petro praetori-feralibus
dem quam eunctis patriarchis, episcopis et monachis - litteris immineret. Qui s taxiarchis vocatis, ait;
civitatum sive solitudinum, pecunias multas, cereos c Nimis mihi videhtur gravia imperatoris praecepla,
et thymiamala destinavit,' hoc potissimum deprecans - Romanos in aliena terra hyemare jubentia.- Nam illi
ut Domino-supplicarent, quatenus in hoc saeeulome- non obedire saevumest,elrursus obedire saevissimum.
rita suorum malorum reciperet, tanlum ut a futuris Nullum bonum parit avaritia, quia mater omnium
crueiatibus redimi meruissel. Cumque hoc et ipse malorum consistit, qua Imperalor languens, horum
vehementius per multa lempofa cum lacrymis postu- maximorum malorum causa Romanis efficilur. >
laret, quadamnocte dormiens, videt apud aeneam D Exercitus itaque, hoc per taxiarchas auditq, ad sedi-
palatii portam se eoram multo popuio aeneaestatuae tionem convertitur, exaliatumque super .clypeum
Salvatoris"assistere. Tuncvox terribilis facta est ex Phocam per centurionem, exarchum acelamaverunt,
ipso incarnati Verbi characlere, dicens : Dale Mauri- fugaloqiie praetore, Theodosio iilio imperatoris et
ciiim. Et capientes eum rjudicioruni ministri, posue- Gefmano socero ejus, dirigunt ut alter eorunl sibi
runt juxta c pueri.uiribilicum qui illic erat. Cui ea- imperare studeret. Iili nullo modo consenserunt,
' u Excusi cum tribus Mss. Paris., intermitto enim Imperator hane
ergo littera P. inciperet. Acceperatillius a quo erat oeci-
omnia. Aliis Mss. adhaeremus. primam esse litteram nominis
^"!n Reglo, secunda manu snperscribitur, more. dendus.
c Ita Mss. Reg. eteCclesiae B. MariaeParis. Editi, f In tribus Paris. el in vulgalis, ut exercitus injpe-
- cum Golb. et nonnullis aliis, purpureum. - riculosis hyemaret (al. hyemarenl) et transito Danu.<
„aIta Iegendum ex Theophane, Graece, napayjiiiii- bio pei-iclitabundi(al. periclilabunde) qucsrerent,
f-.vov,accubitorem.Haecvoxcorruptaest etiam in Ms., ne manducareni. Quod cum Petro immineret,
sed prasserlini in vulgatis. ille Taxiarchis. Sequimur caeteros mss. codd.
,e.Imo erat.sororis Mauricii maritus, Cur suspectus e Hocest, ordinumPraeleelis.
foret causam affert Thedphaiies» quod ejus nomen a
S7 GREGORII MAGNI VITA AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 186-
fg9
hoc Mauricio retulerunt. At ille Germanum A
\ quaj non sunt ab eis fraudibus accruisita. neiormeiur
jmo
in Ecclesiam fugerat, fi- jam; singulis sub jugo pii imperii libertas sua. Hoc
perdere voluil, qui quoniam
iliiflagellavit, mul- namque inter reges genlium et reipublicae imperato-
Iiumtanquamproditoremsuicon.
adhuncab eadem fecclesia exlrahendum res distat, quodreges gentium domini servorum sjint,
tosque Domini liberorum. >
transmitlens, nunquampermittifur; imo multisconvi- Imperatores vero Reipublicae
ciis apopulolaceralus, Marcionista haerelicusappel- (Lib. xm,ep. 31.)
. 21. Cumque Phocas mandari sibi Romanae .sedis
latur. Et commoto intra Constantinopolim gravir
diaconum cum magna humilitatis reverentia postula-.
tunmltu, Mauricius, dissimulato habitu, cum uxore
et filiis noctu a drontonem conscendit; et fugiens, ret, Gregorius ita rescripsit: i Considerare cum gau-
J>apud sanctum Antonomum venit. At vero Phocas diis el magnis actionibus gratiarum libet, quantas
cum exeicitucinseptimum veniens, imperatoreffici- omnipotenti Deo laudes debemus, quod remoto tri-
a Mauricius cum uxore, filiis et filiabus pe- stitiae jugo,- ad libertalis tempora sub imperiali beni-
lur; quo
nes Chalcedoniam jussus, quemadmodum sibi denun- gnitalis veslrae pietate pervenimus. Nam quod perr
tiatum fuerat, decollatur. Et quia oralio Gregorii qua manere in palatio juxla antiquam consuetudinem
illuui pelierat in terribili Dei judicio liberum ab om- apostolicae sedis diaconum veslra serenitas non in-
. nibus delictis inveniri vacua esse non -potuit, idem ng venit, non hoc jneae negligentiae, sed gfavissimaene-
-Maiuriciusid recepit quod meruit, et in cunclis suis cessitatis fuit: quia dum minisiri omnes hujus nostrae
incommodisDeum benedicens, a sempiterno supplicio Ecclesiae,-conlrila asperaque tempora cum formidine
merui iiberari. - declinarent atque refugerent, nulli eorum poterat
imponi, ut ad urbem regiam in palatio permansurus
20. Igiturseptimotalendarum Maiarum, indictione
et eum accederet. Sed poslquam vestram clementiam,"omni-
sexta, imago Phoeae Leonliae, augustorum, Dei gratia disporiente, ad culmen imperii
eorumdem iavorabilibus litteris Rorriam"delata est, potentis
Et a clero et senatu aeclamatum est pervenissecognoverunt, ipsiqubque, suadente laetitia,
3L3S postquam -ad vestra vestigia venire festinant, qui illuc prius ac-
eis iu basiliea Julii, jussu Gregorii in oratorio sancti cedere valde timuerant. Sed quia eorum quidam ita
CaesariiLateranensi palatio constituto feponitur. Qui senectute sunt debiles ut laborem
ferre vix possint,
etiam Phocae impefatori ita rescripsit: « Gloria in vero 137 ecclesiasticis curis veliemenler
exeelsis Deo, qui, juxta quod scriptum est, Mtilat - quidam
et et implicanlur, etlalorpraesentium, quiprimus omnium
tempora iransfert regna (Dan. n, 21); qui hpc defensor fuit, bene mihi ex
longa assiduilatecom-
cunctis innotuit quod per prophetam suum loqui di-
pertus est vita, fide ac moribus approbatus, hunc ap-
gnatus est, dicens : Quia dominatur Excelsusih regno tum veslrae pietatis vestigiis judicayi. Unde eum,
hominum, et cui voluerit; ipse dal illud (Dan. iv, 14). C auctore Deo, diaconum feci, et sub celeritate trans-
In omhipotenlis quippe Dei incomprehensibili dispen- . millere
studui, qui -cuncta quae in his partibus agun-
sationevitae mortalis moderamina-consistunt; etali-
tur, invento opportuno tempore, valeat clementiae
quarido cum justorum multorum peccata ferienda vestrae suggerere. Cui
unus duritiam tribulationis rogo ut serenitas vestra pias
sunt, erigitur, per cujus aures inclinare tlignetur.: ut lanto nobis celerius va-
jugo subjectorum colla deprimantur. Quod nos in no- leat misereri, quanloafflictionem nostfam verius ex
stra diutius tribulatione probayimus. Aliquando vero . relatione cognoverit. Qualiter enim quolidianis
euni misericors Deus moerentium mulloruiri corda, ejus
gladiis, ctquantis Langobardorum'incursionibus,ecce
sua decernit consolatione refovere, unum"ad rcgimi-
jam-per.triginta qumque annorum longitudinem pre-
Jiis culmen provehit, et per ej'us"misfericordiae viscera1 mimur, nullis -explere suggeslionis vocihus valemus.
in cunctorum mentibus exuliationis suaj gratiam -in- Sed in
oinnipotente Deo confidimus, quia ea quaecce-
•fundil. De qua exultatfonis abundantia robofafi nos'
pit, consolationis suaenobis bona perficiet;T et qui
citius credimus, qui benignitatem vestrae pietatis ad1 suscitavil iii
republica piosdominos, eliam exstinguet
imperiale fasligium pervenisse gaudemus. Laetenlur crudeles inimicos. . (Lib.
x\n,ep. 38.)
coeli, etexultetlerra (Psal. xcv);" et de benignis ve-- 22. Item Leontiae Auguslae: c Quaelingua eloqui,
stris aclibiis universae reipublicae popuius nunc us-• J
quis animus cogitare sufficiat, quantas de serenitate
que veheinenter affliclus hilarescat. Comprimanturr vestri imperii
omnipolenti Deo gratias debemus, quod
jugo dominationis veslrae superbae mentes hosfium,> tam dura longi temporis pondera cervicibus noslris
relevenlur vestra misericordia contrili ac depressii amota
animi subj'ectorum. Virlus coelestis gratiae inimicis3 sunt, et imperialis culminis leve jugum rediit-,
libeat porlare subjectis ? Reddatur ergO-Creatori
vos ferfibiles faciat, pietas subditis benignos, Quies- quod
oumium ab hymnidicis angelorum choris gloria in
cat felicissimis temporibus vestris universa respu-
ccelo : persolvatur ab hominibus gratiarum aclio in
blica,' prolata sub causarum imagine praeda pacis. ierra, quia universa
Cessent testamentorum insidiae, aonationum. grat;33 respnblica, quae mulla moeroris
B pertulit vulnera, jam nune consolatiouis vestrte in-
violeiiter.exac(*e.. Redeat cunctis in rebus propriiss veuit fonienta.-Unde nobis.necesse est
secttra. possessio, •utsine timore habere se gaudeantt Dei misericordiam enixius exorare. utomnipotentis cor vestrae
• * Genus navigii. celerrimum de quo passim
apud nia suh Diocletiano, colitur die 12 Septembris.
Cassiodorum, et in Ep. 37 libri x. c Lege -ad calcem Epistolarum § m de Phoca co-
h VelA«.o«omam. Is Episcopus et Marlyr in Bythi- ronato, etc- ' . .
_S7 S. •GREGORIIMAGNI «TA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB, IV.. 188
pietatis sualseniper dextera teneat", ejusque cogitar, Ascrulari. Etsi nulla.eos diversitas ab eleclionis jinjtate
tiories coelestis graiise ope dispenset; quatenus iran- dislerminat, si quidem in pr-sedictpfilio ijostro Cons.
quiliitas vestra tanto rectius valeat sibi serviejites tantio omniumv.olunlates atque consensum perdurare
regere , quanto Doniinatori -oronium noverit verius cognoscis, tunceum-a prbpriis episcopis, sjcutanli-
deser.vire.In^iriorecatholicaefidei faciat jdefensores" quitatis mos exigit, cum nostrae auctoritatis assensu,
suos,quos fecitexbenigno opereimperatoresnoslros. so.atiante et auxiliante Domino , facias consecrari-:
Ififendat in v-esirisWientibuszelum simul «t-mansue- quatenus hujusmodi servata consuetudine, et aposto--
tudinem, ut pio semper fervore vajeads, et quidquid lica sedes .proprium vigor/em retjneat, ,et.a.se con-
in Oeo exceditur, non inultum relinquere, et si quid cessa aliis sua jura non minuat._ ( Lib. HI. ep. 550:)-
in vot)i_ delinquitur-, pareendo tolerare. . (Lib. xm, , Sed, cum post annosaliquot Consfanfiusfu.ncfusin-
ep. 59. )• . • • sjgnitef pontificio dormissef jji D.ojj)in.o,
cl.erusef plebs
- 23. His Gregorius laudibus autided novos principes Mediplanensis Deusdedit .diaconuni .eligenfes ab i.gir
demplcebat, nt audientes quales csse debebant, fie'--. lulfo rege terrehtur, njialen.us iUum ..eligerenfqpem
rent mitiores quam-Mauricius fuerat, cujus lol crimi- Langobardoruni barbajies ^voJuissiet,At illidecrefu.m
nibus involuta tempora cognoseebant; aut quia eos suum Gregorio .dirjgentes, .consilium et iicentiam
sibi suaeque ecclesiae-devotissijnos cernens, non eos B petunt. .Quibusips.e inter jcteferasjc r^escripsjt,JtJJljid
ad tyrannidenr ruituros esse putabat. Qui sicut quo- quod vobis .ab -Agilulfoin.dicastis s,crip.tum,,^ijeclio-
rumlibet vitia liberis vocibus arguebat, et contra ca- nem v.es.tram npn moyeat. Nam quod nos" jjifilitafi
nones priscasve consueludines venire neminem per- vestrae salubriter consulere velimus , in Jiomine qui
mittebat, ita quae consuetudiijis fuerant nulli penilus non ^a .cathplicis ef njaxime Langobardis eligilur
denegabal. Nam mox. ut.episcopus aposlolieae sedis n,ujla praebemus ralione .consensum, quia vicarius
eniluil, patriarchalibjis sedibus suam synodicam desti- sanptj Amiir.osii itidignus eyidenter pslendituj', sj
pavit, et postmodum Secundino.-seryo Dei iricluso, electus a fajiljus qf.dinatur. ? Et post pauca,:,_Uf igitur
inter eaetcrascribit', dicens : i.Hinc est etiam, quod iij or.dinando Deusdedlt diacono, qui a yobis electus
quoties anquatuorpraecipuissedibus antistites ordi- est, n.ulla p.ossit jnpra continger.e, Panfaleonem no-
nafcur,synodales -sibi epistolas vicissim miltant, in lajrium nosfrum transmisimus, quj eum, jil moris est,
quibus sesanctam Chalcedonensem gynodum cum annuente consensus nostri auctoritafe, facjat cons.e-
aliisg§jiera_ibussy_iojiiscustodirefateantur. i (Lib-.ix, erari.,» (Lib. jx, ep. &.)
ep. 82.) Item Aihaiiasio, presbytero de Isauria, post 25. AI) adyefsjs potestatibus pragj'avatos fortissj-
rojdta-: « Fratrinostro Cyriaco,Conslantinopolitaii_3 mus niil.es Chrisli .Gregorius viriliter defendebat,
civitatisantistiti, quinuper in Joannis reverendissimi ^ injusteque dejectos noij soluni inter deposifos non
episcopi loco ordinatus cst, nostra voluimus seripta habebai, verum fetiam pristinis gradibus aucforitatis
transmittere •;sed quia nph est consuetudo utprius suqe privilegio reformabat. NamAnastasium, Antio-
quam ad nos ejus synodica deferaturei-scribere de- chenum palriarcham, qui Joannem Conslahtinopoli-
beamus, idcirco nunc-disiulimus,posteaautem -J,1§S tanujn|pra3sulemvocelibefareprehendens, imperatoris
indicabimus. i (Lib. vi, ep. 68.) Quam videlicel con- Justini jussu detrusus in exiliuni, ablpsis Joannis
suetudinem, sicut nostri quoque qui ante biennium papse temporibus, usque ad sui ponfificatus fempora
ab Hadriano Jiberalissimo papa in sancta octava syri- . permanebat, mqx ut summum sac.erdotium meruit,
odo prsefuere ^testantuf, ila Orientales praecipue re- i.nlej' patriarchas eum reputans, scriptjs talifeus ani-
tinent usque haetenus sedes,, ut in suis dyptichis mavil: « Praeterea, inquit, sicut patriarchis aliis pa-
nuilius pontificis nomen scfibant, quousque synodi- fibus vestris, synodicam 139 volijs epistplam direxi,
cam-ipsjussuscipianl, eltandiu defunctum pontificem quia apud me senfper hoc eslis quod ex omnipotentis
inter viventes annumerent, quandiu successof illius "JDeimunere accepistls essfe, npn quod ex vpluntato
suas litleras sludueriifleslhiarfe. - - - - hominum putamini non esse. » Item eidem in alia
24. Hinc est nimirum quod Gregoriusa consuetu- epistofa" post honnulla scribens : n Fraternltaii tjjae
jjUnepriscanondiscrepans, Joanni, subdiaconorectori .p. indico quia a serenissimis dominis,"quantisvaluipre-
patrimonirf-iguriae, gcribit, dicens : t Quanlo aposto- cibus, poslulavi ut vos, honore reslitutp, ad sancti
iica sedes, Deo auctore, cunctis praelata coristat ec- Petri apostolorum principis limina venire, et quous-
clesiis, ianto inter multiplices curas el illa nos valde que ila Deo placuerit, hic'mecum vivere-concedant,
gollicitat, npi ad consecrandum antistitem, nostrum quafenns dum vo^ videfe meruero , peregrinationis
exspectatur arbilrium. Defuucto igitur Laurentio, nostrae taedium, de aeterna palria invicem loquendo.,
Ecelesia3 Mediolauensis episcopo, sua nobis relatione "relevemus. > Denfque studiosissimus pafer Gregorijis
,clerus innotuit in electione se filii nostri Gonstarilii., tandiu penes Mauricium iraperatorem suggestioni-
diaconi sui, unaninjiter eonsensisse. Sed quoniam bus suis imminuit, dpnec post multorum annorum
cadem non-feifsubscripta relaiio, ne quid quod ad curricula magnus Anastasius in fhrono proprio red-_
cautelapi pertinet omittamus/idcirco hujus praecepli' deretuf. Cui eongratulaliundus rescripsit, dicens. i
micto'ri'ale-suffttllum , Genuam te proficisci necesse « Gloria in excelsis Deo ,'el in terra pax hominibus
est. Et quja Jllic multi Mejliolanensijim eoacfii LanV fionae ypluptatjs, qnia magnus ille fluvius qui quon-
gpbariloriini barbaricajj^rjfafe consjstunt, eorum te dam arentia Antiochiaesaxa reliquerat, ad projjrium
roluntales oportet, cauvocatis eis in commune, per- alveum reversus, subjeclas et juxla positasvalles ri-
m g/GREGORH MAGNI^iTA, AUfiT. JOANNE DIAGONO.Llg, IV, 490
tantiim jnjustitiam §e& et
gat, ut ujjjjjn trjgp.simjjm,*jaliud^exagesimum, aliud j__pleyjssp-remjssius, npn |am
vero eentesimum ferat fructum. » (Lib, v, ep.?>$.) contumjaciam ffaternitatig tuae cognoscas, adjiiyante
26. Hadrianum, TJhebfjnaecivitatis epjscopjjjn, a Dominp, seyerjus puuiendam'. PraefatumyerpTIadria.
Joanne priniaeJustipianae, et alterp Jpanne, Larissaeo ntjm, fratr.gjn ,et coepiscop.ura nostrum, ex lua sejir'
.episcopis,jnjusfe jdeppsitiim,p.on solujn sedi proprios * tentia, ut .diximus, neguaquam canpnibiis neque
reddidii, yeruni etiam ipsijis ecclesiam Romano jure legjbus shbsistente. damnatum, in .suum lociirn atque
. defendeiis, a Larissffii episcppi -pptesfate subduxit^ ord.inem reyerij, Christp comitante, di.sppnimns : -ut
inler caitera dicens: «Ha,drianuni epjscopum repe- nec illi fr.aternitafis -tuae npceat contra justij-isetra--
rimus. et tjio .contra s.aeeitfotales mpres pdip IabpT mitfe.mprplata' sententia, nec charitas tua prp pla-
rasse, etnullo jure.Becu.niariis in causis eum fra- canda futuri indjgnatipne judicis incprrecta rema.
jterijiialis fjiae .condemnatiim fuisse sententia. Quia neat. j>^Ljp. III, ep. ,6.j
igi.tur ef ab anfefatp Joaniie,, pjimaeJusfiuianae cpis- 27. Hmc est qupd, pxceptis crimiriibus, ti.eminem
,copo, cpntya Jus .canonesque 4pPQsil,us, hpnpris sui sa.cefdpfum GTegorjus. depo.nebat, imp -pro .qualilaT
gradu parei.e »pnpp"tuit,_insua ^e.umreformari ,ec- tibus delictoruin venialifer cpnimunione privabat;
elesia, atqu.e in prppriae dignitalis ordinero xlecreyi. Unde Jpanni, episcopp Callipplitanp, ppst ali.qua scrj.
pius revocari. Et .eum pp.prtuissei; jte exLepDominici \j^ betis, ,ait: \ Matriculam quam frater et coepiscppus
co.rporis communione privari, quod, admonitipne noster Andreas, Tarentinus fepiscopus^fecit fustibiis
saiiejas mejnpriae de.cesspris jnei ppnfempta, _per castigaj1!,quamvis exindfe post ocU) menses hanc
_qu.ameum .ecclesiamgue ,ej"us de iuae jurisdicfiojie obiisse non -credamus, tamen, quia eam contra nrp-
pplestatis exemit, rursus ip ,eis aliquid Jjbi juris ef, ppsiti sui brdinem hujusmpdi fecit ^affligi, dupbus
ditionis seivare praesumpseris, lamen .nos hujn.anius hunc jnepsibus a jnjssartim "solemnitafesuspende, ut
jlecerneijtes, cpmmunionisque tibi sacramenlum in- yej Jjaec cum yjefeciindia? qualem -se fle cseterp ex-
jtferiiii conseryantes, decernimus ut fraternitas tua hibere ppssif^ instituat. | (Lib. III, ep. 46.)
ab eo,ecclesiaque,ejus omnem antehabit-esuaepofes.- 28. Si quando super sacerdpfum crijninihus erat
talenj jurisdictipnis abstineat-, ,e,tse.cundunj scripttj- aliquid venti.landiiin, curo sumnia jiistrictjone, gt&n*
decessoris.npstri, si qua causavel fidei.y.elcrirojnis dique caufela Gregpriijs uniuscujjisque capjfuli jnp^
vej pecuniaria, adversus praefatum Hadrian.um con- dtilos qusei^ens, sententiam suam nj.agjs difjicultet
_acer>lofemnostrum potuerit evenire.; vel pereos qui (quam facilj.t.erpfomulgabat. Uiide jNatali, Salonjtano
nostri sunt yel fuerint in ufbe regia -resppnsales, si iepiscopp, scribens, ait: . Cum cuncta negptia, inda-
metiiocris est qu_aeslio, cognoscatur; vel hjic ad gandffi sollicitudine veritatis indigfeant, tum quae ad
apostolicam sedem, si fesj ardua, deducatur ; quafe- £i fjejectioneni sacerdptalium pertinent graduiim, sjnil
nus npslrae audientiae s.ententja xie.cidatur. Quod si districiius trutinanda; in guibus non tam jlehumanis
cpntra haec jquae staluiin.us, qtipllbet ^teinpore seu copslitutis quam de .divina.quodain modo benedicfjo-
qualibet bccasipne vel surreptipne yenire |entayeris, , nis refragatione tractatur. Nuntiafiim sijj.uidemijpbis
sacra te s.cias cpmmunipne priyatuni; ne.c ,pa,mte, est FJoreriliuiji, Epidauritapae dyitatis gpiscopji,m,a
exeepto ultimp yitae ,tusetemppre^ nisi cpncess.a R6- .quibus.dani fuisse -in' cjajjsiscijniinalibus accusafum,
"roani poiuificis decerninius jjfssione recjpere. Haec et, nulljs canpnicis pi-pbationibus exquisitisj nec sa-
enim conspna sanctis PaMb.usdefinilionesanciyim.us, eerdotalis consilii praeyeiijent.fejij.dlcjp,,euin hojioris
,ut qui-sacris hescit obedjre canpnibus, nec sacris pflicio npn jure,' sed auctpritale deppsitum. Quia ergp
adminislrare vel cpmmunionem capere sit .digniis nonpofestqjaemquamanepiscppatusgt-adu, nisiJustjs
altaribiis. _»(Lib. m^ep: 7.) ". ex causis, poncoirs safeerddtumsumnioyere senlenlia,
Jtem Joanni, ebiscopp primte Justinianae : ,tPost hortamur fraternitalem yestram ut praefatumyirum ex
Ibngastribtilalibnes quas Hadrianus Thebanaecivitatis eodem in qjjoddetrususest .ejici faciatis exilio, cau-
episcopui, a consacerdolibus. suis yelutab hostibus samque ejus episcopiili disceptalipne perquiri; et si
nerfulit, in Rdmanam civitatem cpnfugit. Et licet i.nhls»iii guibus accusatur canonica fuerit proljafjone
adyersus Joannem, Larissaeumepiscopum, 140 eJusP', cohvictus, canonica proeuldubio est uitipjieplecjen-
fuisset prlma .suggestlo, non ab eo in causis pecuniij- dus, ,Qiiod si alias quani de eo aesfimaliiiii,est synd-
riis_, reservalts legibus est judiealum -: tamen post dali.fuerit inquisitiprie ebmperturo,-necesse est,'iit et
haec magis .contra pefs.onam frafernitatis. "tuae, a qjja criminajoresijusli districtionem juris .exhprreaiif, et
, ipn juste se a sacerdofii gradu flagitabat esse ,de- incriminatp .innocejitte suaeservpntur illjbata sjjffra-
jeclum, grayissime jque/ebatur.'! Et infra : «JQuad gia". Execulionem yero anlefati negotii' Anlonino,
yefp, ,in.quit,'ad pras.eps aftlnet^ eassatis prius"atgue subdiacono nostro, ex nostra" prjeceplione mandavi-
ad nihilpmjedactis prjsdictae.septe.ntiaetute decfefis, mus, 141 Ouatenusejus jnstantja, eiquae sunj legib.us
ex beati Pejri aposlolorum -principis auctorjtate de- canonicis'Jijacita decerhantur, .et decretaj juyanfe
_cernimiistriginta dierum spatip saera te coinmumone Ppminp? niancipjenttir effectui. > (Lip. m, ep. 8.)
"jirivatum, ab omnipptenie D.eonpstro tahti"excessus Item ConstariliOj episcppp Mediolanensi :' . Re-
veniam,cum(su,mmappenitentla ac lacrymis exprare. lectis eplstolisquasadnps.^per Marinianum latorem
Quod si hanc senleniiam nostram te cpghoyeris im- jra^entiuiB transnilsisiis, |fatani hpjiisspilicituflineiu
» Varie legjlur hpc -jpmen, fn Jteg. B. MariaeParis;, et Bigol., per Marinum. hi ^vjilgatis
' "--.-... .... Marianum,
_^_.-.„ ,per ...^..... ..
yel, .ciim M
Co^lb.,per aurpium. ."'";''
191 S. GREGORII MAGNI ViTA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 132
vestram fuisse rescripsimus, quod ea quae ad nos de. A tentia recitata est. Quod si forte haecsolemniter acla
fralre et coepiscopo noslro Pompeio, qui adhuc a no- non sunt, neque causa"prohata festquceexilio vel de-
his ila esl nominandus, pervfenferunt, dissimulare positiorie digna sil, in Ecclesiam suam modis omni-
miniine perttilislis. Sed qualis Jfuit in requisitlone bus revocetur. t (Lib. xin, ep. -43.)
eura, si lalis fuisset in discussibne sublilitas, nihil ex 29. Auetorilatem quoruriilibef summorum pontift-
hoc quod de eo diclurii est fuisset arabiguum, sed cum Gregorius auctoritatis suae magnitudine nulld
ulrum verum an essecompositum patuisset. Quia jam modo minuebal, quin polius muUiplieifer roborahat.
contra ipsuin dudum 3n Sicilia apud reverendae me- Et quamvis hiter culpabiles aiictoritatem siii priora--
moriae fratrem nostrum Maxiniianum, episcopum, lus agnosceret, tamen inler insontes episcopos se
talis qusestio, ut cogr.ovimtis, mota est. Sed quia causa praebebat pforsus aequalem.,Quapropler Joaiini, Sy-
ipsins subtili oninino investigalione quaesitaesl, in- raeusano episcopo, inter caelera scribens"ait: i Quod
venlus estinnoeens, qui fuerat aecusatus in crimine. primas Bizacenus, a suis episcopis impetitus; se sedi
Nunc igitur, quoniam illa quas.conlra eum dicla sunt apostolicae dicit subjici, si qua eulpa in episcopis in-
noii sub illa qua decuil dislriclione qusesita sunt, et venituf, nescio quis ei episcopus subjecfus non sit.
gesta quaeexinde apud fraternilatem vestram confeeta Cum vero culpa non exigit, omnes episcopi secun-
sunt, neque ad condemnationem neque ad absolu- *1 B dumrationemhumilitatisaequalessumus.. Etcaetera.
tionem ejus probantur posse sufficere, non levis res (Lib.ix, ep. 12.) !
agitur ut incaule vel in transeursu debeat definiri. ltem in libro Regulae Pastoralis : « Liquet, inquit,
Nam graveestsatiset indecensut, in redubia, certa quod omnes homines natura aequalesgenuit, sed va-
dicatur senlenlia. Et haecquidem gesta essepoterant rianle meritorum ordine, alios aliis culpa postpbnit.
ad.deflniendum idonea, si accusati ea confessio se- Ipsa auterit diversitas quaeaccessit ex vitio divinoju-
queretur, si tamen eamdem confessionem sublilitas ,.< dicio "dispensatur, ut quia omnis homo aeque slare
cxaminis ex pccultis eliceret, et non affiictio velie- non valet, alter regatuf -ab altero; Unde cuncti qui
niens exloiqueret, quae frequenler hoc agit ut noxios praesimt non in se debent potestatem ordinis, sed
se fateri etiahi cogantur innoxii. Nam postquam prae- asqualitatem pensare conditionis, nec prasesse se ho-
fatus episcopus, ut dicitur, cruciari custodia, crema- nhnibus gaudeant, sed prodesse..Antiqui etenim Pa-
rique fame se asserit, scire debetis, si ita est, utrum tres noslri non reges hominum, sed pastores peco-
noceat,- si sic fuerit extorta cpnfessio. Nunquid rum, fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus,
quando sententiam .tales causte suscipiunt, et ad filiisque ej'us, benediceret, dicens : Crescite, et multi-
sedem apostolicam appellatur, non et persona quae plicamini, et repiele terram; protinus" adj'unxit : Et
judicatur praesensest, ut districtissime atque ab omni Q C terror vester ac tremor sit super cuncla animantia
latere veritasrequiratur, ut tunc, si debeat"hecne terrm (Genes. ix, 7.1 2).- Quorum terror ac tremor,
manere, -sfententia decernatur? Necnon et si prae- quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto
dictus episcopus ad sedem apostolicam appellare yo- super homines esse prohibetur Homo quippe brutis
luerit, causa ipsius interiuset cum omni est dili- animalibus, non autem hoininibus caeteris natura
gentia perscrutanda? Et ideo poslquam persona "praelatus est: et idcirco ei dicitur, ut ab animalibus,
absens est, et gesta quae ad nos transmisistls," nobis, et non ab hominibus, timeatur. Quia contra naturam
sicut praefati sumus, idonefesatisfecisse non videntur, superbire est, ab aeauali velle timeri; et tamen ne-
1 lemere aliqttid de episcopi pei-sona decernere, nec cesse estut rectores a subdilis limeantur, quando ah
debemus nec possumus : ne, quod absit, reprehen- eis Deum minime tiraeii deprehendunt, ut humana
-sibiles inveniamur in nostfis, quibus aliorum jure saltem formidine peceare metuant, qui divina judicia
coinpetit retractare sentenlias. » (Lib. x, _/.. 29.) iion formidant.Nequaquam tamen praeposili exhoc
Iterri Joanni defensori post allqua . t Quia, inquit, qutesilo limore superbiant, iri quo non suam gloriaro,
Stephanus, episcopus, in odio suo quoedamficta, et sed subjeclorum juslitiam, quaerunt. In eo enim quod
de falsis se.capitulis accusatufn, neque.aliquiS ordi- n.etum sibi a perverse viventihus exigunt, quasi non
nabililer factum.sed injuste se Ssserit condemna-]D hoininibus, sed animalibus dominantur, quia vide-
tum, diligenter quaerendum est primp si. judicium licet ex qua parte bestiales sunt subdili, ex ea debent
ordinabiliter est habitum, si.aliiaticusatores, alii tes- etiam formidini' jacere substrati. Sed pleruraque
tes fuerunt. Deinde causarurri. qualitas est exami- ffeetor eo ipso quo caeteris praeemihet, elatione cogi-
handa, si digna'exilio, vel deposilione fuit; autsi eo tationis intumescit. Et dum ad usum cunela subjai
prassentequi accusatus est, sub jurejurando contra cent, duinad votum velociter jussa complentur, dum
eum lestimonium dictum esl; si scriptis actum est, omnes subditi, si qua bene gesla sunt, laudibus effe-
- si runt, male geslis autem nulla auctofitale conlradi-
ipse licentiam responderidi et defendendi se habuit.
Sed et de personis accusantium ac lestilicantium cunt; dum plerumque laudant etiam quaerepro. are
subtiliter quaerendum est, cujnsvitae, cujris condi- debuerant, seductus abhis quaeinfra suppetunt, super
tionis, cujusque opinionis, aut neinopessint, aut ne ' se animus tollilur; et dum foris immenso favore cir-
forle aliquas contra praefatum episcopum inimicitias cumdatur, iutus veritate yacuatur, atque oblitus sui
_.habuissent; J42 et utriim testimonium ex audilu in voces se spargit alienas, talemque se credil qualem
dixerunt, aiufcerte sescire speeialiter testatisunt; si fpris audit, non qualem inlus discernere debuit. Sub-
Scriptis judicatum est* et partibus prae.sehlibussen» jectos despicit, eosqhe aequales siht naturie ordine
195 S.'GREG0R1I MAGNl VITA, AUGT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. -•_.' IU
uon agnoscit; et quos sorte 143 ;potestatis excesse- /(i humililatis custodiam sequales se ipsis fratribus qui
rit, transcendisse se etiam vitae meritis eredit. Ciro- corriguntur;agnoscant, quamvis plerumque etlam
ctis seaestimatamplius saperequihus se videlamplius dignum est ut -eosdem quos corrigimus tacita hobis
posse. In quodara quippe se coustiluit culmine apud cogitationepraeferamus. Illorum namque per nos vitia
semetipsum, et qui aequa caelefis naturae conditione disciplinae vigore feriuntur; in his yero quae ipsi
constringitur ex aeqUocscteros respicere dedignatur ,j Committimus nfe verbi quidem ab aliquo invectiohe .
sicque usque ad ejus similitudinem ducitur de quo laceramur. lanlo ergo apud Deum obligatiores su-

scriplum est: Omnesubttme videt, et ipse est Rex su- mus, quanlo 144 aPu<lhomines inullepeccamus.- »
per universosfilios superbim(Job. XLI, 25). Qoi sih- Etreliqua. (Reg. Pastor. p. n, cap. &.)•_ "- -
gulare culmen appetens, et socialem angelorum vilam 50. Hac GregOrius aequalitate servata, Romano^
despiciens, ait; Ponam sedem meam ad Aquilonem, defensori Sicilioescribit,.dicens : « Pervenit ad nos,
et ero similis Altissimo (Isai. xiv, 13). Miro ergoju- quodsi quis conlra "quoslibetclericos causam habeat,,
dicio inlus foveamdejeclionis ihvenit, dumforisse despectis eorum episcopis, eosdem clericos in tuo
in culmine potestatis extollit. -Aposfataequlppe an- - facias judicio exhiberi. Quod si ita est, quia valde
*' '
gelo similis effieitur, dum homo hominibus esse si- constat esse incongruum, hac tibi auctoritate prae.ci-
milis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum,";Bpimus ut hbc denuo facere non praesuroas; sed si
in tumorem superbiae culmine polestatis excrevit. Per quis contra- quemlibet clerieum causam' habuerit,
humililatem quippe praelalus esl.ef per superbiam episcopum ipsius adeat, ut aut ipsecognoscat, aut
reprobatus, Domino attestante, qui ait: Nonne cum certe ab ipso judices deputenlur. Aut- si «b hoc for-
eitCs parvulus in oculis tuis, caputte constitui ihtri- tasse ad arbitros eundum est, partes ad .eligendum
iubus Israel? (I Reg. xv,<17.) Parvulum se prius in judicem ab ipso executio deputala compellat. Si quis
Etiisoculis iiderat, sed fulliis temporali potentja jam yero, vel clericusi vel laicus, corilra episcopum cau-
se parviilum non videbat. Gaeterorum' namque com- sam habueril, tunc te interponefe debes, ut inter eos
paraiioni se praeferens, quia plus cunctis poterat, aut ipsecognoscas, aut certe,"teadmonente, sibi ju'-
'roagnunr se prae omnihus aestimaba'!.-Mifo autem dices eligant. Nam si sua. unicuique episcopo juris-
-modo, cuin apud se parvulus; apud Beunvmagiius; dictio-non servatuf, quid aliud"agitur, nisi, ut per
cinh vero apud se magnus appaf uit, apiid Deum par- quos ecclesiasticus custodiri ordo Uebuerat, confun-
vulusfuit. Plferumque ergo dum ex" subjectorum datur ? . (Regist. lib. xi, ep. 37.) • - -
alfluentia animus inflatur, -iu luxum supefbiae ipso 31. Sicut convictum de crimine sine vindicta cano-
"
potentiae fastigio lenocinante corrumpilur: Quam vi- i-iea Gregorius lieminem relinquebal," sic nimirum
delicet potentiam bene regit, qui et tenere illarn no- CI falsarium delaforem regulari tramite puniebat. Unde
'yerit, et impugnare. Bene hauc regit, quiscitper Anthemio",subdiacono sciibens, ait : < Cum fortius
iliamsuper culpas erigi, scit et cum illa caeleris punienda-sint crimiua quae insontibus etmaxime sa-
pequalitate componi. Humana etenim mens plerum- cris ordinibus ingerunluf, quam silis culpabilesomn.es
"qiieextollitur, eliam cum nulla polestate fulcitur : -qui in causa Joannis diaconi resedislis, altenditeut
~quanto magis in altum se erigit,' cuirise etiam pole- Hilarium, criminatorem ejus, nuhVex defiisitiohe
Btas ei adjungit? Quam tamen potestatem rpcte vestra poena veniens castigaret. Nec,illud ad excusa-
.dispensat,-*qui sollicitenoverit et assumere ex illa tidnem vestram esse efedatis idoneuni,' quod vohis,
quodadjuvat, etexpugnarequod.tentat,et aequalem quasi judicare volehtibus, solus frater et coepiscopus
secum illa caeteris cernere, et tamen se peecantibiis noster Paschasius dicitur distulisse. Nam si zelus in"
T^eloultionis anteferre. Sed hanc discretionem plenius vobis rectitudinis viguisset, facilius uhi a multisra-
"iagnoscimus; si pasloris primi exempla cernamus. tionabiliter suaderi quam multi ab uno poterant sine
"Petrus namque, auctnre Deo, sanctae DeiEcclesiae caiisa differri. Quiaergotantae nequitiae maluin sine
'
principatum lenens, ~kbene agente Cornelio, et sese . dignanon debet ultione transire,.suprascriplira_ ira-
ei humiliter prosternente iramoderatius venerari re- trem nostruin- Paschasium vblumus admoneri, ut
'
cusavit, seque illi similem recognovit, dicens : Surge,..D eumdenf Hilarium prius subdiaconii, quo indignns
ne
" feceris; etego ipsehomo sum.(Act\ x,.26). Sed, iungituf, privet officio, atque verberibus publice ca-
cum Anahlaeet Sapphfraeculpam reperit,^mox quanla stigatum faciat in exsilium deportari, utnniusposna
"potentia super caeteros excrevisset ostendit (Act. v). multorum possit esse correctio. Cujus si iorte lenita-
"Verbo hamque-eoruin vitam perculit, quam spiritu tem diaconi sui adhuc opiriio lacerata non commoyet,
perscrutante deprehendil; et summum se intra Eccle- el in hoc quod non credimus torpensexstilerit, expe
siam contra peccata recoluil;" quod, honoresibi ve- " fientialua liaec qu_3diximus faciat, et deillius nobis
hementer imperiso,- corani benfe agenlibus fratribus neglectu renuntiet. > (Regist. tib. xi, ep. 71.)
uoii agriovit. Iliic auippe communionem aequalilatis Idcirco Gregorius non probantem quod obj'ecerat
meruit sanctitas.aetioniSj hic zelus ultionis jus ppe- subdiacbnum officio jubet privari, quia, juxta cano-
ruit potestalis. > Et paulo post : « Sed cum delin- nicas Patrum senlentias, qui.calumniam illatamnon
' quentessubditospraepositicorrigunt, restat, necesse prohat poenam debet incurrere, quam, si probasset,
est, utsolliciteattendaut,quatenus perjisciplinaede- reus utique suslineret. Ac per hoc quiasubdiaconus
biluui. culpas quidem jure potestatis feriant, sed per crimendiacono probarenoiipotuit, quoniam imposi-
m -S. GREGORII MAGNI VltA, &UCT. JOANNE DIACONO.IlB, IV. 196
iionem iriaiftisqua earerepotuisset nonljabuit, noii A. continentiam sictit consueverant antej percipiant.
sacerdotio, sed officio caruit, et tanquam revera in- Clematium-vero Jectorem similiterbenignitatis- intuitu"
famis meruit verberibus casligari.- Nam cui cum tribus in ofdinemlpcumque suumrevocandumesse constituo.
testibus veluli laico erimeh quodlibet approbatur. Quibns eliam oranibus.,-id est Paulo Diacoiio. Euphe-
non est mirum quodobjecit dum probare noh' sufli-. mio . .Thoma., atque Clematio commoda sua.seciui-
cit,- si cofporali infamiae, queihadmodum laleiis. ex dum locum et ordinem, in qua quisque eorum est,
|uris similitudine subjugatur; Quod enim-esset dia- siGut solitus eral accipere, a praesgnli indiciione fra-
cono graduin amittere*. hoc fuit subdiacpno famoe lernitas vestra sine aliqua studeai imminutione prae-
pleniludirie caruisse.-, L bere. J (Regisl. lib. v, ep. S2.)
- 32.€rimina .semel audita Gregorius indiscussa 3.3. Consuela clerieorum'. stipendia nullis quarum-
iiullompdopra_ter.bat, efiamsi accusatus,>cum aecu- libet aegriludineih occasionibus miseiicordissimus pa-
satoresuo redisset in gratiam. Quapropler universis ter Gregorius retrahebat; Unde Candido , episcppo
episcopis Corinthi scribens, ait : . Desiderii nostfi urbis veteris, scribens, ait_: cCum percussio corpo-
est ad concordiam redigerediscordes, et 145 unitos ralis, utrum pro purgatione an pro vindicta contin-
esse in gratia eos, quos divisos ab alterutra dilectione gat, Dei in hoc judicium ignoratur, non debel a nobis
^yoluntatis facit esse diversitas. Scripta igitur frater- B addi flageliaiis afflictio , ne nos culpae, quod. absit,
nitatis ,vesfra3 relpgenles. agnovhnus quod ii qui offensa respiciat, Et quia pnesen.ium iator Calum-
contra Hadrianum fratrem et coepiscopum noslrum niosus, pro hac percussione quam sustinet, consueta
aliqua dixerant modo, cum eodem episcopp in amici- sibi commodaab Eccle.ia vestra assefit denegari,
tiam convenissent, et magna nobis ad praesensjacta idcirco ifralernitatera tuam 1'4S praesentibus horia-
est de eorum -uriitale laetilia; -Sed quoniam ea quae mur epislolis,- quatenus nihil .eum ad percipienda-
dicta sunt indiscuss.a remanere non palimur, sedis quae consuela suut h_ec aegriludo debeal impedire,
jiostrae diacpnum ad ea inyestiganda dirigimus, quia quia diveisis in Ecclesia militantibus varia, sicutnp-
nuntiati nos facihoris qualitas yehementer impellst ut sli, saepe conlingii infirmitas. Et__ihocfuerinl exfem-
ea quaeaudivimus dissimulare nullatenus debeamus, plo deterriti, nullus de csetero qui Eeclesiae militet,
praesertim cum accusatores et jaccusatum inter se polerit inveniri; sed secundum loci ejus ordinem,
fecisse gratiam indicastis. Hoc npbis necesse est sub- -queeque ei, si sanus esset, poterant ministrari, de
tilius perscrutari, ne forlasse eorum sit comparata ipsa exiguitale qiia3Ecclesias potest acciaere frater-
coiicordia": quae si, quod absil, non ex charitaie, sed nilas tua divini conterapialione judicii -.grotanli prae-
i expraemio facta consliterit,majori hoc emendatione befe non desinat. i (Regist. lib. n. ep. 8.)
plectendum est. Nara nos qui canonice, revelante n 34. -Episcopotum venerabilium factas propriis cie-
J)eo, mala, si quidem vera sunt, resecare praece- ricis sponsiones Gregorius appstolicae sedis auctori-
denlia feslinamus, commissam postmodum culpam tatibus roborabat, Unde Joamii, Panormilano epi-
sine vindicla nulla ralione- dimittimus. t (Regist. scnpo, -scyibit,dicens : «Implenda semper sunt po-
lib. m, ep. 39.) ,* slulanlium desideria, quoties iUa poscuntur quae a
Item Joanni, episeopo Corinthiorum post aliqua : ratione npn deviant. Et ideo, quia quiEdamcapitula
«Paulum, inquit, Diacdnum, latorfem praesentium, ,quae servaturum le clericis iuis peteniibus promisisri,
quamvis culpa sua vehenienter confundaiatque re- hostra ab eis postulafur auctoriiate tifmari, fralerni-
- darguaf quod, deceptus promissione, ab accusatione laterii tuam his hortamur afiatibus, ut ea" quae prae-
nuper deposili quondam episcopi sui destiterit, fet sentiai scripta continent sine aliqua debeat refragatio-
cupidilatis studio silere contra animani suam potius ,ne servare. Primum, ut de redilibus Ecciesiae quar-
^juam prodere vera consensit, tainen, quia plris hos lam iri iritegro portionem ecciesiae tuae ciericis, se-
esse convenit pios quam districlos, "hanc ei culpam .Gundummeritum vel officium sive laboreni suum, ut
ignoscinius, atque eum in ofdinelocoque suo reci- ipse unicuique dare prospexeris, sihe aiiqua debeas
.pienduni censemus. Nain ei a tempore prolatae sen- praebere tarditale. De hoc vero quod ex iidelium .6-
tentiai afflictionem quam pertulii, credimus ad vin- blatione accesserit, id est quartam paftem in solidis
dictam hujus culpaeposse suificere. Euphemium ve- vel cellario, eis juxta pristinam consuetudiriem_dare
ro atque Thomam , qui pro deserenda accuratione non differas. Reliqua autem omnia mobilia in tuare-
sacfos ordines acceperunt, eisdem ordinibus privaios tineas potestate; immoMia cuiieta ecclesiasticis-re-
esse, atque ita sicuti sunt depositi, volumus pernia- ditibus aggregentur, ut muiliplicata quantitate, cle-
'
nere; nec miquam eos sub qualibet excusaliojiis ricorum tuorum usibus, foeo largiente, proficiant.
specje hi sactos ordines revocari decerriimus. Nam Tabularfum autem, una cum "consensu seniorum. bt
nimis indignum, et conlra ecclesiasticae reguiam di- cleri, memineris ofdinandum qui annis singulij ad
suas de-
sciplinae est,.ut honore quem. non ex merilis, sed amp.uiandam fraudis suspicionem solemniler
.vero tempore
pro SGelerisproemio percepere, funga.ntur. Quia ta- beat fationes exponere. Vindemiafuni
nien pius "misericordisequam districtae nos convenit idem clerus emeudi vinum de possessionibus eccle-
veBderidnmest,
operahi dare justitiae, eosdem Euphemium atque siae fuaead justa pretia, in quautum
Tiioinani, in ordinem locumque tantummodo , unde remedium coiisequaluf. iifem satis cbntfa ralionem
ad sacros ordihes promoti fuerant, volumus fevoca- esl, ut, qtiod potesl exlfaneis veinmdari, cleficis,
ri, et cunctis diebus vitae suae eorumdeni locorum dato pretib, denegetur. Possessioiies igltur, yel si
197 S. GREGORlf MAGNI VffA AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 198
qua sunt alia eeiclesiasticdjhri competentia,- et ab _idonensis EGclesiaepresbyterum, a vobis fueratit de-
extraheis indebite detirierituf, cuni oinni.studio ser- . putalif negligentes veritatem. opinioni crediderunt,
: vata civilitate, in jus ecclfesiaevtuiae feparafe festihtf.- et credere districte profitenti noluerunt: maxime
lit negligens in aliquo videfi hdn-valeds. Si quid ve- cum aGCusatoresipsius a Marcionistarum quam mfe-
ro de quocumque clericd' M aufes tuas perveherit,' morabant haeresim, unde eum reum raoliebantur ef-
quod te jusfe possit offendefe, facile noh efedas,- nec ficere,- interrogati quae-esset, nescire se manifesla
ad vindictam te res accendat incognita; sfed,pfaesen- professioneresponderint. Ex-qua re evidenter agnd*-
tifius ecclesiae tuaci senioribus,diligeriter est vfefitas scituf quia personam ipsius sine Dei respectu. non
perscrutanda, el tiinc si qualitas rei poposcerit,- ca- juste, sed contra animas suas sola gravare voluntate
ridmca "districtio ciilpasferlat delinquehtis. Haec ila- tantummodo voluerunt. Nos itaque, faclo concilio,
qiieoirinia slc sollicife ac mahsufete studii tui sit cu- sicut- gfestorumapud nos habitorum tenor ostendit,
stodire, qualenus nee tu pfoihissionis tuae videaris cuncta quae erant necessaria- subtililer p.erscrutantes
immemof fexstitisse,riee illi justam tonffa te dccasio- ac tractantes, quoniam in nullo antedictum presby-
hem inveriire valeaht miifmurahdi. . (Regist. libi terum reum invenire. potuimus, praecipue quia Iibei>
xui, ep.M.) lus .quem delegatis a. vobis -judicibus obtulit rectte
Item Maximiano, Syracusano episcopo".post pau- Bfidei per omnia sinceritati concordat,-. eapropter eo-
ca : . Cogndvimus de ffeditibusEcelesiae rioviter ae- Tumdemjudicurareprobantes sentenliam, nostra-eum-
quisitis canonicairi-dispositionem quartarumminime delinitione.catholicum. et abomni liaeretico cfimine
provenire, sed fepiscdpdslocoriini taihfumihododislfi- liberumcsse,Christi Dei Redemptoris npslri miseri-
biiere quaftaih antiquorurii redituum, nunfe vero cordia «t gratia revelante,- denuntiavimus,i» (Lib. Vi,
quaesita suis usibiis retinefe. Qiiamobreta-pravairi ep. 15.)
subintroduclahi cdhsuefUdinfe_-i 1
fratefriitas tua viva- •Item Mauricio impferatoTipost pauea : . Releclis
citer femfendarefestinet, ut, sivfe dfepfaelferitisrediti- in cohcilio quae contra Joannehi, ecclesioeChalcedo-
iras, sive de liis quae noviter dbvenefe; vel ijbvehiferi- nensis presbyteruni, acta sufit, «imul fetserie judicali,
.tibiis, quafta sectindum distfibutiohfeui cahohicani iriaj'oiem illum injustitiahi sustinuisse cognovimus",
dispfehsfe.ur. \t_fj Incoiigfuum namque" est iiham quippe quem clamantem se atque monslraritem esse
eamdeinqiie Ecclesiae Shbstahtiarn -duplici quodam catholicum,noh featus culpa, sed diu accusalio in-
mddb"jiire ceriseri, "ic^est usurpatiohis et canonum.- >' "certa cohtfivit; in tantum, quia accusatOres ipsius,
- - Marfcioni-tafiim quam niemorabanl hsereshh hescire
(Lib. III, ep. 11.)
55. Ah alijs episcopls commiiiiiune piivatos fif e- se apferta fesporisione professi "sunt, etqui iliicO in
gorlus coihmufiioni pristihae fefdfiriabat. QiiapfPpter G judicii fuerant limirie repellendi in accusalidne' fejhs
Magno, pffesbytei6 Mediolanfehsisecclesiie,"scfibens, iricefti perriianere pefmissi Sutit. Sed, he dicta eilin
ait: i Sieut. exigehle culpai, dighfeqiiis a sacfanierilo 3.4S saiterif iaceraffe pbtuisset dpinib, libfelluihfidei
communionis abigitur, ita insonlibus nullo inddo bbtulit, in quo sfepateiiisSrostehdfeffetidfeirettae pfo-
taiis irrogafi debet vindicta.- Corripefimiis slqiiidem fessoffemsfuduit et sequacem. Sed hurifca sanctissi-
quod Laureritiiis, quondam ffatfef et eeepiscPpus iio- ino Joimne, ffatffe etcoepiscopo noSifb; judifces de
ster,' nullis ie -culpis fexstantibus commuhione pfiva- pulati, inj'tiste ac irratlbnabiliter-hegligentes, dum in
vefil, ideoque liujiis pfaeefej)tinostfi aucloritate mu- ejus se nisi siiht occupare gfavariiiife,' se poiius re-
nitus, bfficiunituum secufus pferage, et coihmunio- pfeiiehsibiles bstenderunt. Namhullus aimbigit irifi-.
neni sinfe aliqua sumerformidine. t {Lib. m, ep. 26.) delitaterii esse, fidem fidelibusnon haberfe. »(Lii: vi,
* 56."
Purgantes se a cfimiiie ciyuslibet liaeresis Gre- ep.. \ 6.). .
gorius hbn soliini fecipiebal, Imo eiiaih" catholicos iiem Nafsi cdmitide ebdein post alia: «'Be Joanrie
declafabat. Uiide Joaniii,'Conslahlihopolilaho epi- vero pfesbyiefo iognoscite quia illius causa pef syu-
scopo, scribit, dicens: tSicut liaerelicoriim praviias odum deci.a fest, in qua aperte cbgriovi quia ejus
zelo reetae fidei cbmprimerida,-ita verae. confessiohis advefsarii eurii facefe haerelicuin vdluerurit, et ,diu
est inlegritas compleelenda. Nam si fcfedi fideliter ) conati sunt, sed minime poluerunt. J (Lib. vi, ep.
coriliierili Ufespicitur,cimctbfum in dubium fides ad
duciluf, atqtie fefroresex iricauta distrietione morli Item Athanasio, presbytero de isauria: t Sicut de
feri genferarilur; eliiinchori solumj efrantes oyesad eis qups ab unitate EcclesiaeIisereticaepfavitatis ef-
caulas "minime-Ddmihifcasfevbcahtur, sed etiam in- ror abscidif affligimur et dolemus, ita his"quos intra
( tus posite ferlhis denlibus laniandae crudeliler expo- sinum suum catholicae.fidei professio cohtinet con-
| hunluf. Hoc ergb subtilitef, ffatfei'i-harissline, per- gaudemiis; et ut pastbfali "soilicitudirie iliefiini hbs
pendatnus, et sub pfsetextu liaefesis affligi quempiam oporlet inipietatibus-obviare, siepiis eorum prdfes-
veraciter profiteritem fidfemcalhOlicam hoii sinamus, sionibus corigruit favofem impendere, el siricera esse
-nfe, quod absii, haefesifhfieri iub emendationis.ma- quae sapiuiit deciarare. -Aiqtie ideo, dum tibl Alha-
gis speciepefmittamus. Valdfeauterri ifati suinus, cur nasio presbytero mdiiasterii sanctiMilae, ciii est vo-
ii qui ih causa fidei judices feohtra Jdannem, Chalce- "cabulum Tahnacp, quod in Lyeaoriia esl pfbvincia
a In cod. epistolarum legitur, Marcianistarum. Verum ootima est lectio 'Mdrciohistdrum , ut eliam inutii-
Uiu&.innotis adhanc fepist. . - ,
199 S. GP.EGORII MAGNI V1TA~AUCT. JOANNE DIAGONO,LIB.-IV.,' 20»
de his, de
conslitutum, contraria inlegrae fidei orla suspicio est, 1^. tionis stimulo, satisfieri yobis. veraciter
Remean.isau'emCas-
u. professionis tuae potuisset integritas apparere, ad quibus est dubi.etas, intendatis.
sedem, cui prassidemus, elegisti recur- torii nolarii mei edoctus relatione sum, frateruita-
Eipostolicam tem vestram ad me habere desiderium veniendi, si
rere, asserens etiam te corporalilef verberatum ali-
ac violenler fecisse. Et quanquam ea pronnssum fuerit quia "nullam molestiam sus.iiiebit,
qua Injuste
vi impulsionis fiunt canonum minime censura Hoc ego cognoscens, et oplo, et, suecensusardore
quae charitatis, invito ul ad me veniendi debeatis laborem
.fecipiat, et jure habeantur inlirma, quia ipse ea dis-. assumere :
solvit qui injustum' faleri compeS.il, sed magis illa quatenus pariler conferentes, quaevera et
et communiter lo-
esl suscipienda et amplectenda conlessio* qu:e ex Redemplori nostro [sunt placita,
monstratur volunlate procedere; sicul apud quamur, el modis omnibus teneamus. Ego vero, di-
spontanea satisfacere vobis
nos fecisse dignosceris. Ne quid tamen nobis^ambU vinae proteclionis gralia suffragante,
existere, sanctissimo Joanni, qtion- de quibus dubitaiis paratus sitm, et confido de pmni-
guum potuisset Dei nostri clementia, quia ita vobis satisfa-
dam fratri nostro ConslantmopT-litasi.a.civitalis ahti- polentis
ctio roea interius inhaerebit, ut nihil charitati yestrae
sliti, de te pravidimus scribendum, ut suis nos quid de caetero
actum esset epistoiis informaret. Qui .saepe a nobis possit anibiguum remanere.^ Nani illa quae
sanctissim-e quafuor synodi sapuerunt atque delinie-
admonilus, rescribens, innotuit quemdam cpdicem 1B
fuisse inyenlum quo plura continebantur runt, siculi praedecesSor noster Leo sanctissimus
apud-te ita -ea et nos sapimus, sequimur, ae tenemus,
haerfetica,etobhoc adversus dileclionem tuam fuisse papa,
commotuin. Quem qtiia ad nos studuit pfo satisfa- nec ab earum fide aliquo modo dissenlimus. Sedquia
hor-
ctione transmittere, priores ejus parles spllicila. le- pius persona praesens quam epistola satisfacit,
clionfepe_rcurrimus; et quoniam manifesta in eo hi-e. tor, dilectissiini fratres, ut ad me venire, sicul prae-
reiicae pravilatis.venenaTeperimus, ne denuo debuis- fatus sum, debeatis,-dummodo, ralione percepta, a
set legi, veluimus. Sed quia hunc te simpliciter le- concordia sanetae universalis Ecclesiae dissensio vos
' tanien certa sit vestra charitas
gisse testatus es, et ad amputaiidani ambiguaesuspi- nulla dissociet. Hoa
cionis maleriam libellum ndbis manu tua porrexisti quia vos et cum atfectu quo decet suscipiam et cum
persciiptum, in quo,iidem tuam ex'ppnens, omnes gratia relaxabo, nec aliquam vos vel quoscumque
generaiiler haereses, vel.quidquid adversus calholicas alios qui pro hac ad me causa venire voluerint, aiffli-
. professionis inlegritatem est, aperiissime condeiima- ctionem vel moJestiam_sustinerepermitto, sed seu ad
.sti, et cuncta quaesanclae quatuor umversales synodi consjmliendiim mihi cor vestrura misericbrdia di-
• recipiunt ie. semper recepisse ac reeipere, et quae vina compunxerit, sive, quod.absit, in ea vos durare
conderanaverunl condemnasse condemnareque pro- ,G dissensiope coniigerit, ad propria vos remeare
fessus fes; earo quoque synodum quceimperatoris Ju- quando volueritis, juxta promissionem meam, sine
sliniani lemporibus de tribus capitulis facla esl te et tesione vel moleslia relaxare curabimus. > (Lib. v,
, suscipere et cus.todire promisisli, el, prohibitus a *p. 5i.) .
nobis codicem ipsum legere in quo pestiferae virus 38. Severum, Aquileiensem episcopum,. caput tp-
fraudis innexum est, libentissime consensisti, repro- tius schismatis existentem, Romam venire compellit,
bans eliam atque condemnans oronia quaecontra ca- dicens : . Sicut gfadientem per devia, carpentem de-
tholicae fidei. inlegritatem in eo dicta vel latenter nuo reclum tramitem, tota Dominus aviditate com-
inserta sunt, uec eum te legere denuo promisisti: plectitur, ita demum de deserente cognitam veritatis
hae ratione permbli, postquam a etiam ex exprobati viam majori mcerore quam gaudio quo de conver-
a te libelli 5.40 pagina , fides tua nobis catholica, . tente Iaetalusfuerat eontristatur, quia minoris exces-
Deo custodiente, perclaruil, ab-omni te baerelicse sus. est veritalem non cognoscere quam in -eadem
perversitatis macula juxta professionemluam libe- agnita non manere, aliudque est quod ab erranle
, rum essfedecernimus, et cathoiicum, alque sincerae commiltitur, aiiud quod per scienliam perpetratur.
in onmibus fidei professoi;em, ac sequacenf Jesu El nos siquidem, |,g0 quanlum incorporatum te jani
Christi Salvatofis gratia claruisse pronuntiamus, li- pridem fiiisse in unitate Ecclesiae gavisi
fueramus,
beram quoque tribuendo licentiam ad tuum monaste- JJ abundantius uunc dissociatum a catholica societate
rium in tuo le locp vel ordiue nihilominus remea- Gonfundimur. Ero qua re imminente lalore praesen-
re. t (Lib.~n,ep. 66.) -tium, juxta.^chrJsiianissimiet serenissimi rertim do-
37. Schismaticos ad recipiendam satisfactionem ve- minijussionem, ad beati Petri
aposloli limina cum
nire Gregorius invilabat, quibus etiam, si nusquam tuis sequacibus venirete
volumus, ut, aucloro Deo,
aduiiitalem Ecclesiaeredire voluissent, hullam se lac- aggregala synodo, de ea quae inler vos verlilur du-
lurmn violeiitiampromiltebat. Unde Petro et Provi- bielale quod justum fuerit judicetur.» {Lib.I, ep. 16.)
denlio, episcopis de Istria, scribens, ait : i Deus qui At Severus, aposlolica siroul imperialique jussione
laetatur in unitate lidelium et revelat qutefentibus ve- coaclus, imminente
Smaragdo exarcho,.simulque An-
rifalem, cordi vestro, dilectissimi fratres, aperiat tonino, Ecclesiae Romanae defensore, Ravennam per-
.quanlo yos desiderio in gremio cupiam sanctae uni- ducitur. Ubi verilus cum Gregorio sjnodalem subire
versalis Ecclesiae coniineri,' et in ejus nianere uniiate conflictum, ad unitatem sancta3 universalis
Ecclesias,
concordes, Quod fore non dubilo si, abjecto conten- . mediante Joahne Ravennati ponlifice, remeavit. Sed
a Lxcusicum tnbus Pans, Mss., etiam 4r.pr0brc.ia ..( a te libelli
pagina, et fides.
£01 S. GREGORH MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 202
cum post anni spatium ad propria rediisset, ab aliis A _ rendum est ul, si is qui est in regimine oegrotat,
schismaticis persuasus, non solum ad pristinum vo- dispensator Illitalis requiralur, qui possilejus curam
mitum redijl, verum etiam Mauricii,Deo seinperad- omnem agere, et locum illius in regimine ecclesise,
versi, jussione surrepla qua juhebatur utschismatici ipso non deposito, ae iri custodia civitatis implere,
redire ad unitatem Ecclesiaeroinime cogerentur, re- ut neque Deus omnipotens offeridatur, neque civi-
liquis episcopis Ecclesiaese jungentibus, maximas se- tas ihvenialur esSe heglecta. Si vero idem reveren-
diliones conflabat. Quapropter Gregorius .neminem dissimus Joannes fortassfe pro moleslia sua petiefit
jam revertentium sine caulione juraloria penitus ut ab episcopatus honore debeat vacare, eo petitio-
suscipere salagebat. Qua praestita hujusmodi litteris nem dante scriplo,' concedendum est. Aliter aulein
eidem Patricio exarcho commendabat: i Firmihus, nos id facere pro omnipotentis Dei limore omni modo
fralef et coepiscopus ndsler, Trigeslinae antistes ec- hon valemus; "Qupdsi hoc petere ille noluerit quod
clesise, ante adventum vestrae excellentiaesalubri con- piissimo imperatori complacet, quidquid jubet facere
silio ab schismate, cui inhaeserat, resipiscens, atque in ejus esl polestate : sicut novil, ipse provideal;
ad unilatem malris Ecclesiaerediens, nostris est epi- nos tanlummodo in deposilionem insontis non faciat
stolis confirmatus, quatenus in verae quam agnOverat permisceri. Quod veroipse fecerit, si canonicum est,
shiu matris Ecclesite fortitudine ahimi fixus ac stabi- B ] sequimur ; si vero caiionicum non est, in quantum
lis permaneret. Quo audito Severus, Gradensis epi- sine peccato noslro valemus, portamus: .' (Lib. xi,
scopus, ejusdem capiit schismafis, eum diversis pri- ep. &7.) ...
mum cepit, si posset, suasionibus a bono revocare Pontificibus voluntarie suis renuntiantibus.sedibus
proposiio. Quod dum perficere, auctoreDet), minime successores Gregorius nullo modo denegabat, eosque
val.uisset, seditionemilli suorum civiumexcitarenon postniodum de reditibus relictae eeclesiae suffieienter
limuit. Quanta vero praedictus frater et coepiscopus nulriendos esse censebat. Unde Mariniano, Raven-
n.osler Firniinus ex eadem immissione pertulerit, nati episcopo, significans, ait: « Qualiter ordinatia
plehius illic.ac veriuse vicino-poteritis agnoscere; nobis.sacerdotis, corporis qua notum esl impediente
Directis itaque excelieutiss vestraejussionibus, iis qui moleslia, Ariminensis ecclesia pastprali hactenus sit
jhjslriae partibus Iocum vestrum.agere, Deo auctore, regimine destituta, dudum fraternitasvestra cognovit.
noscuntur, districtius jubetote, quatenuscl.saepe di- Quem dum habitatorum loci illius precibus permoti
ctum fratrem nostrumabillalis debeanl defensare mo- saepiushorlaremur ut, si de eadem capitis qua deti-
lestiis, et quietem illius multis ad imitandum pro- nebatur molestia melioratum se esse seritiret, ad
futuram lnodis omnibus procurare, uthaec vestra suam, auxiliante Dpmino, reverteretur Ecclesiam,
provisio, et conversorum sil opfatai securilas, et oc- C I datis induciis, in hoc quadriennio exspectatus est,
casio oborta sequentium. » (Lib. XIII, ep. 35.) Quem dum nos clericorum, vel civium illinc venien-
Deiiique'Severus, quia ad unitatem sanctae univer- t.ium b nosque precibus urgentium, instantius horla-
salis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam remur ut si valeret, auxiliante Domino, cum eis re-
quoque sua3 ipsius dioeceseos unitatem Roinanu__i mearet, data seriptis supplicalione, nos peliit ut quia
pontificem sua vecordia suscitavit, adeo ut ab ipso ad ejusdem ecclesiaeregimen vel susceptum officium
illius.obitus tempore, Aquileiensis dioecesisin duos.. pro eadem qua detinebatur molestia assurgere nul-
nietropolilanos, catholicorum videlicet, scbismalico- htenus posset, ecclesiaeipsi ordinare episcopum de-
fumque divisa sit, neque potuit postmodum, a licet beremus.' Unde quia cunctarum ecclesiaruminjuncta
omnes generaliter ad unitatem de schismate repeda- nos soliicitudinis cura constringit, ne diutius gregi
verint, adprislinae conjunclionis unionem usque hac- iidelium desit cuslpdia p.asloralis, illprum precibus,
lenus reformari. hujusque ex sui impossibilitate renuntiatione com •
59. Sicut nulli clericorum pro infirmifate corporis pulsi, visum npbis esl eidem Ariminensi ecclesiaede.
subsidia ita nulli * here
quartarum tiregorius minuebat, episcopum ordinari; et datis ex more praeceplis,
pontificum pro segritudine qualibet succedenduih fore clerumplebemque ejusdem Ecclesia3non destitimus
docebat. Uude Anatolip, Constantinopolitano subdia- D 1 admonere, quatenus ad eligendum sibi Antislitem
cono, rescribens, ait : « Scripsitmihi dileclio tua, concordi provisione concurrant. > (Lib. yn,'ep. 19.)
plissimuiii dominum noslrum reverendissimo fratri Item Etherio episcopo : . Quamvis triste npbis sit.
meo primseJustinianaeepiscopopro 15|..aegi'itudine valde quod loquimur, atque fraterna nospotius com-
capitis quam patitur praecipere succedi, ne forte dum passione urgeatquam aliquid deauditisdeflnire per-
episcopi jura eadem civitas nomhabet, quod absit, ab .mitlat, suscepti _tamen sollicitudo regiminis.cor.no-
hoslibus pereat. El haec quidem nusquam canones strum instanti pulsal aculeo, magha nos ecclesiis
praecipiuut, utpro aegritudine episcopi, episcopo suc- cura prospicere, et autequam harum possit utijilas
eedatur; et omnino injustiim est ut-.i molestia cor- deperire,,quid fieri.debeat, Deo auctore, disppnere.
poris irruit, honore suo priveturssgrotus. Atque . Perveiiit igitur ad nos, quemdam""|,52 episcppum
ideo hoc per nos fieri nullalenus potest, ne peccatum _ita passionem capilis incurrisse, ut, quid meute alie-
in mea auima ex ejus depositione veniat. Sed sugge- _nala agere soleat, gemitus, et fletus apdire sit. Ne
:1Vivente-.Gregorioschisma illud minime cessavit, ;.h In tribus Mss. Paris. et in Excusis,
- ' nosquepreci-
tt-in S. Doetoris vita infra probabimus. bus argueiitium. . ,
PATROL. LXXV. T
'
GREGORII MAGNIVITA, AUGT. JOANNE' DIACONO.LIB. IV. m
205 . S.
Lsuratusestredderedebeai, bmhifexcusationecessante:
ergo languerite pastore, grex, quod absit, insidiatoris muridaria ie£ praecipit, cbhversionis
dehtibus laniandus exponatur, vel ecclesite ipsius uti- quia etsi I.5S divina
litates depereant,' cauta nos necesse esl provisione gratia, hirolibet ihvitb, solvi possecbniugiiiiri,
quem ab of- lex fieri iion pfermittiir Nam excepta forhicalidriis
tractare: Et ideo quia, viyente episcopo
hullafatione fcbncfe-
ficio suo necessilas "infirmitatis non erimen abducil. causa, viruin uxoffehifeiiriquefe
alium loco ejus,-recusante eo, nulla sinit ralio ordi- dit, quiapb-tquamcbpiilationeconjugiiviri alqiiemu-
si intervalla habere esl solitus, ipse, lieris unum cbrpus efficitur, ridn pdtfest fexparte coii-
nari, aegritudinis
in- verti, fetex partfe in saecuib femanefe. » (Lib. ia,
datapetitione,..necseulterius adhocmiriisterium *
tellectualia scilieet officia, subvertente infirmitate, ep. 50.) ,
n.on posse faleatur assurgere, et alium ibco suo ex- 42. Judaeofum pertidiam ratiohibus magis 'quam
so- violentiis excutere Gfegorius decertabat. Quapropler
petat ordinandum.Quo facto, omnium electione -Gailiafitm, post ali-
lemni, alterqui digriusfuerit episcopus eonsecretur, Virgiiib et Thebdofo, episcdpis
sic tamen, ut quousque eumdem episcopum in hoc qua scribens, ait: « Plufiini Jiidaica; feligibnis viri
saecuio vila tenuerit, sumptus eidfebiti de eadem ec- in hac pf ovincia cbhiiharienles, ac "subinde In Massi-
clfesia minislrentur. Euimverb, si riullo tempore ad . Iia3.partibus prp diversis negotiis ainbulahtes, adno-
Banaementis redit offieiuin, persona est iidelis ac vi- ! sirani perduxere nbiiiiani, multos consistehtium in
tae probabilis eligenda, quas ad regimen ecclesiaeido- illis paftibus Judaeofum Vfmagis adforiifembaptisma-
nea jpossit existere, atque de animaf um ulililate co- tis quam praedicatibne pef duclos. Nain inieritum qui-
gitare, ihquietbs sub diseiplinas vindicla restringere, dem hojuscemodi, fet laude dignum ceriseb, et de
ecclesiasticafum rfefum curahi gerere, et irialuruih Domini nbsiri, descehdere dilectione profiteof; sed
atqiie efficacem se in pmnibus eihibef e; qui etiaro, haric eamdem iniehtionem, nisi compelens Scripturae
si fe[>i-copb qrii hunc segfo.ai supefsles extiterit, saicrse comitetur effectus, timeb ne aiit mercedis
iocb ejus deBeat eonseerari. » (Lib. xni, ep. §.) bpus exinde nori proveniat, aut juxta aliquid anima-
4(.."Vifgiriemstupfatam Grfegoflusjubebat uxoreni fiiiri quas eripi vblumtis, quod absit, dispendia sttbse-
verberibus qiiantiir. Dum enim quispfam ad Baptismatis fontem
psrcipefe, autittipfatofem ejiis eastigatum
Ih fnoriastefio "deputare. Unde Ffelici,Sipontino epi- hon pf__dieatiohis siiavitate, sed necfessitatfepervehe*
scopo, scribit, dicens : « Exsptectabamus fratefnilai rit, ad prislinam supef stitionem "remeans, inde "de'tei
teni tiiarrisua aliqiios ad Deiim praedicatione conver- rius iribrituf, hiide rfenatus esse videbatuf. Fratfefni-
lere, et hiale Sgentes ad feetitiidinebi revocarfe; Qua tas fergb vestfa hujusmodi homiries ffequenti pfa3di-
flfefte hiihis cbritfistamur, quia fediverso ih nepotis catione provocet, quatenus mutafe vetererii magis
tui Feiicis pravitaie lua evidenfer, qui talerh nutristi, 1vitam de doctofis 'suavitate desidereht. Sic fehiin et
culpa ihbnstrata est. Pervenif itaque ad hos quod su- intentib vestra feete perficitur, et cbnvefsi auimus
filiam stupfo ad
prascriptus Felix Evangeii, diaconi iui, pfibrfeni denuo vomitmri hon mutatuf. Adliibfen-
d"eceperit."Quodsi vefum est, quamvis gravi esset de dus efgoillis fest sefrho, qui et efroruih ihipsisspi-
legepbenaplectendus, nostamehaliquatenus legis du- nas ufere dfebeal, fet praedicando quod in his tene-
fitiani fobllieiites, hujusceinodi disponfehdo, praecipi- breseit illuiniiiel,'ul pro his admonitione frequenti
nfus ut auttquam stiipfavit uxorem habeat, aut certe, mercedem fraternitas vesira capiat, et feoruinquaii-
"ii renueridiim pulaverit, districtus ac cof poraliter ca- tos Dfeusdonavefit, ad regeneratibnferh nbvaa vitae
stigatus, excbmmuriicatusque; in monastferiuin in quo pefiiucat. , (Lib. i, ep'.'kl.)
pderiitentiaih peragal retfudatuf, de qub ei nulla sit Iiem Viclofi, fepiscppbPanormltano : i Sicul Ju-
egtediendisihenbstfa pfaeceptione lieentia. i (IAb.ni, d^is 'hon dfebetesse iicfentia quidquam in synagogts
ep. 43.) suis ultra quam permissum est lege praesumere, ita
M: Vifuiii sine uibris proprise vPluntaife convfef- in his quae eis concessi- surit, nullum debent pfteju-
sum; etiainsi Mssbt' jain tohsufatiis, Gfegorius uxori dicium sustinere. » (Lib. vin, _•/..25.)'
reMi Jubebat. Quaprbptef Hadriaho, Panorinilano 43. Quemadmpdum Judasos violentef baptizari
nbtario. scribens",aiii":',iAgathosa, latfix praescntium > Gfegorius denegabat, ita Chfistianos eis qhoquo mo-
qnesta est mafiiuih suum cbntfa voluniateiri suain ih do subjici liullatehiis permittebat. Undfe Libertino
monasterio Urbici abbatis tesseconversum: Qubd quia pfaetofi Siciliae, scfibens, aii: tFertur quOd Nasas,
ad ejusttem abbatis feulpam el invidiam nOn est dti- quidam sceleratissimus Judaapfum, sub norhine beati
biuiri pefliheffei expefifehtiae luaa praecipimus ul dili- Eliac aiiarfe puniehSia teinfefitate construxerit, mul-
genti inquisitionfediscutiat, ne forte euni ejusvolun- tosque illic Christianorum ad adorandum sacrilega
tate eonvfersussit; vel ipsa se mutare promisefit; et seduclione defeepetii; sed ei Christiana, ui diciiuf,
si hocreperefit-, et illum ihmonasterio pefroanere pro- maricipia coniparavit, "felsuiS ea obsequiis ac dtiiila-
videat^ et -Iianc, sicut prdinisii, niutare compellat. Si tibus deputavit. Dum igituf severissime in eum pfo
vefo nihil hofum est; hec.quondam fornicatioriis cfi- taiitis facinofibus dfebuisselhifcisci,glbriosiis Justihtis
men, pfoptef quod viro lieet uxdrem rfelinquefe, prae- uiedicamento avariti_a, ut nbbis scriptum esi, "deiiui-
dictam muliererh conimisisse cognbveris, he illiuscoii- tus, Dei distiilii ihjiifiam viudicare. Glbria autero
versionxorirelict-eins-Bculofieripossilperditionisoc-. vestra hsc oiriniadistricta 'examiiiationeperquirat, et
casio.volumus ut maritumsuumilli, etiariisijaiu ioii- si hujuscemodi manifegtum esse "reperefit, ita distri»
20? S. GREGORUMAGNIVITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 208
ctissime ac cbfppfaliter in etimdem sceleratum festi- i _ inter caetera scr.ibens, ait: ,<Fraternilatem vestram "
het vindicafe Judaeum, quatenus hac ex causa fet oportet esse sollicitam ut- si de Judaeorum servitio
gfatiam sibi Dei hostri conciliet, ethisseposteris.pro non solum Judaeus, sed etiam quisquam^paganoruni
sua mefeede imiWhdummonsVretexemplis. Mancipia fieri. voluerit Curistianus, postquam yoiuntas ejus
autem Christiaha qusecumque eum comparasse pa- fuerit patefacta, ncjhunc sub quplibet ingeniovel
tuerit, adiibefiatefn juxla legum praeceptasine bmni afgumento cuipiam Judaeprumvenumdahdi facultas
ambiguiiatepefducite, ne, qubd absit, Christiahare- sit, sed. is qui ad fiilem .Christianam eonyerti deside-
'ligio Judiels 2S.44uoquomod'o"subditaVolluatur.» . ral, defensione vestra in libertatem mpdis omnibus
(Lib. "m,ep. 38.) vindicetur. Hi vefp quos hujusinodi ppo.rtet seryos
"ItemVfeharitio,fepiscopbLunensi: tMultoruthad amiltere-, ne forsitan utilitates suas irratipnabiliter
- 0*0sfelalione pefyehit, a Judaeis in civitate Lunensi aestiment impediri, sollicita vos hoc; conyenil cpnsi-
: degehtibus/in serviiium Christiana detinefi mahcipia. deratione servare :,ut si paganos qups,raercinionii '
Quaefes hobis tariio visa est asperior quahio a fra- causa de externis finibus emerint, inti-a tres menses,
"terniiate ttia patientia opefosiof. Oportebat quippe dum emptorcui vendj debeant inveniatur, ,155 IU-
ie, fespectu loci lui, alque Christianae religionis in- gere ad Ecelesiam forte contigerit, et yelle se fieri
iuitu, iiuilanirelinquere occasioneihsuperstitioni Ju- g dixerint Christianos, vel eliam. extra Ecclesiam hanc
daicae,he simplices animaerioh tam suasionibus quam lalem -voluntatem prodiderint, pretium. eorum a
poteslatis jure quodam mbdb deservirent. Quam- Christiano scilicet emptore percipiaht. Si, autem
bbferii iibrtamuf ifaierhitaterii tuahi, ul secuhdum posl praefinitps.tres menses quisquam hujusmodi
piissimafunilegurn tramitehi hulliJud__biice.at Chri- servoriim Judaicorum yelle suum edixerit, et fieri
slianmn rnahcipium in suo reiinere domihio ; sed si voluerit Ghristianus, nec aliquis eum postmodum
qui jiehes feosiriveniiihtuf, libertas eis, iuitionis auxi- emere,necdominus qualibet occasioms specie audeat
ex legum sanctione servetur.»(Lib. iv, ep. 21.) venumdare, sed ad libertatis proculdubiopraemiaper-
' lib,M. Si
qiios Christianofhm pfb longitudine itine- ducalur, quia hpne non ad vendendum, sed ad servien-
ris per provihcias ab Hfebra3o'fum servitio per iega-' dum sibi intelligilur reseryasse. %,(Lib. vi, ep. 32.)
lem violenliairiGfegbfiusliberare.noh polerat, suis 47. Pagana mancipia Jud-eo^syidelicet dpminos
prfetiisfedimendos esse censebat. Unde Candidopre- suos ad fidem praecedentia, _in"eorum servitium,
sbytero per Gallias scribens :: t Dohiinicus,inquit, . etiamsi ipsi eos ad ehristianita|,em subsequebantur,
praesenlium pOftilbf lacrymabiiiter npbis innpfuit, . niillo modo revocabat. Unde Jo\mfj1j.Syracusahbepi-
quatuor fralres subs dfecaptivitaie a -Judaeisredein- scopo : « Felix,,inquit, praesentih#ip.qj'fjfpr5questus
tunc Narbpnaein eorumdem Ju- P nobis est, cum sit.de Christianis p^e^HBus natus, a'
' ptiis esse",atqtie ebs
daeorumsefvitio deiineri. Et quia omnino grave exe- quodam Christiano Samaraeo,quod dici scelus est, se
cranduirique est Christianos hi servitio esse Judaeo- esse donatum; et dum hujuscemodi superstitionis
iufn, dileclionem tuain scripiis pra3sent_bus,.adhor- Jiomines Christiana quolibet modo mancipia possi-
lariiur, ut cuhi oihni subtilitale et sollicitudiriestu- dere, nec ratio legis, nec reverentia religionis adrait-
deat perserulari; ei si revera ita est, aique manifesta tat, se tameu per decem et octo annos in ejus asse-
verilale libi constiterit quia neque ipsi unde se re- .rit servitio permansisse. Sed cognoscentehoc deces-
dimaht, neque suprascriptus ppftitor habet, eos stu- sore vestro, sanctae memorja3,Maximiano, ab eo se
dii iui sit fedimere, sciens quia quidquid in eis de- •zelp, sicut decuit, sacerdotali commoto,.de Samaraei
defis, tuis sine dubio
' faiionibus impulabitur.», (Lib. nefario servitio liberavit. Sed quia ejusdem Samaraei
vii, ep. il.) filius post quinque annos factus dicilur Christianus",
45. Judaiofum jhancipia semei confugientiaad Ec- et supradictum Felicem in ejus servitium; quantum
'
elesiain, riunquam quibuslibet suasionibus j-eddiju- ipse dicit, quidam nituntur redigere, sanctitas vestra
bebat. Oridejanuario, Caralilauo episcopo, inter cae- -baecquaeedocti sjimus, diligenter inquirat; et,si ita
lera scfibehs, ait: t Pefvenit ad nos, servos ancil- ei esse .cpnstiterit, eum tueri studeat, cl a nullo sub
Iasque JudaVofum, fldei cau.sa ad Ecclesiam confu- IYqualibetoccasipne gravari permittat-: quia dum su-
gienies, aut infidelibusdbminis restitui, aut feorum, pers.itiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem
rie restituantur, pfetium dari. Hortamur igitur ut nul- praecedentia, servitio eorum ap.erte redigi j'ura pro-
latehus tam pfayaih consuetudinem manejre permit- .hibeaiit,quanto magis hic ,de .Christianisparehtibus
tas, sed cum quilibei Judaeorumservus ad venerabi- .natus, et.factus a parvulo Chrislianhs, iianc non de-
lia loca fidei causa cbnfugerit, nullatenus eum pa- bet quasstionemaliquo modo sustinere? Maxhne quia
tiairiini pfaejudiciunisustinefe, sed sive olim Chri- nec.patris esse servus potuit, quem liquet ex prava
stiaTius,sive nunc fuerit baptizahdus, sine ullo pau- potius praesuraptionepoenamposse venientem de Ie-
perum Chfisiiahbrupi darrino, feligibso ecclesiasticae gibus sustinere. ».(Lib'. vm, ep. 21.) , .
pietafis*patrociuioin libefiatem modis omnibusde- 48.. Circumcidisaltem pagariorum neminem'GVe-
fetidatiif. J (Lib. iv, ep. 9.) gorius permillebat.* Quamobrem Lebnl,: Catariensi
46; Non sblum Christiaria manjcipia Gregbrius in episcopo : t Res, inquit, ad pos omnino'detestabilis
7ibeftaiein pristinam"legaliter revobabaf, verumeliam etlegibus iniinica pefvenit, quae,si vera esl, fratef-
pagauaaUfidenrvehire volehtia, vfendi nullb modo nitatem tuam .yehementer accusal, qiiia eam de'mi-.
.perniiltebat. Unde Fortunato, Neapbliiano episcopo, nori- sollicitudine probat esse culj}abilem,Comperi'
.,07 . S. GREGORHMAGNIVITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 208
mus autem quod Samaraei degenles Catanae, pagana A se, ita ut diesabbati aliquid operari proniberenl. Quos
mancipia emerint, atque ea circumcidere austt te- quid aliud nisi Antichristi pradicatores dixerim? Qui
merafio praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut veniens, dienfsabbatum alque Dominicum, ab omni
' omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exer- faciet opere custodiri. Quia eiiim mori se simul et
ceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine resurgere simulat, baberi in veneratione vult diem
studeas perscrulari; etsi ita repereris, mancipia Dominieum. Et quia Judaizare populum compellil, ut
-ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, *exteriorem ritum Legis revocet, et sibi Judaeorum
- et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nee quid-
perfidiam subdat, coli vull Sabbatum. Hoc enim quod
quam dominos eorum de pretio quolibet modo reei- per prophetam dicitur : Neinferatis onera per por-
pere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, tas vestras die Sabbati (Jer. xvn, 22) : landiu teneri
sed. etiam alia erunt poena de legibus feriendi. » potuit, quamdiu Legem licuil j'uxla lilteram custo-
' diri".At
(Lib. VI,ep. 33.) ' poslquam gratia otnnipolentis Domini noslri
; 49. Sane quia Judaeorum perfidia zelum Christia- Jesu Chrisli apparuit, praecepta Legis, quae per figu-
norum datis conlra se muneribus ludificaresolebat, ram dicla sunt, juxta lilleram servari non possunt,
non solum nil-penitus ab eis capiebat, quinimmo eo- Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servanduni, di-
rum munera Gregorius execrabilia judicabat. Unde B j cat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda;
Ttecaredo, regi Wisigolhorum, post caetera scribit, dicat praeceplumquoque de circumcisione corporis
dicens: t Praeterea indico, quia crevit de vestro opere adhuc usque relinendum. Sed contra se Paulum
inlaudibus Dei lioc quod dilectissimo filio meo Pro- apostolum audiat dicentem : Si circutncidamini,Chri*
bino, preshytero, narrante, 156 cognovi, quia cum stus vobisnifdt prodest (Gal. v, 2). Nos itaque hoc
veslra excellentia eonstilutionem quamdam contra "quod de Sabbato scriptum est spirilaliter accipimus,
Judaeorum perfidiam dedisset, ii de quibus prolata spiritaliter retinemus. Sabbatum autem requies dici-
fuerat reclitudinem vestraementis inflectere, pecunia- tur. Verum aulem Sabbalura ipsum Redemptorem
rum summam offerendo, rooliti sunt, quam excellen- "nostrum Jesum 157 Christum Doininiun habemus;
-tia vestra' contempsit, et onmipotentis Dei placere et qui locem fidei cognoscit, si peccala concupiscen-
judicio fequirens, auro innbcentiam praetulil. Qua in ' tiaoad mentem per oculos trahit, in die Sabbaii one-
re mihi David regis factum ad memoriam venit, cui ra per portas' introducit. Non ergo in die Sabbatt
-dum conehpita aqua de cisterria Bethlehemitica, quae onera per portas introducimus, si in Redemptoris
, inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus nostri gratia constituti, pondera peccati ad animam
militibus fuisset olilala, protinus dixit: Absil a me, vt per sensus corporeos non trahamus. Nam ideni Do-
sanguinem istorum hominum bibam (Paral. xi, 19). Q ( minus ac Redemptor noster multa in die Sabbati le-
Quam quia fudit et bibere noluit, scriplum est: Liba- gitur operatus, ita ut Judaeosreprebenderel, dicens :
vit eam.Domino (Ibid.-18). Si igitur ab armalo rege i_uis veslrum bovem,aut asinum suum non solmtin die
in sacrificium Dei versa esl aqua contcropla, pense- Sabbati, et ducit adaquare (Lttc. xm, 15)? Si ergo
"
-nius quale sacrificium omnipotenli Deo rex obtulit, insa per se Veritas non custodiri juxta litleram Sab>
qui pro amore ipsius non aquam, sed aurum accipere balum praecepit, quisquis otium Sabbati .secundum
contempsit?Itaque,fili excellentissime,fidenler dicam Legis litteram custodit, cui alteri nisi ipsiVeritati
quia libasli aurum Domino, quod contra euin habere contradicit ? Aliud quoque ad meperiatum est, vobis
nullo modo voluisli. J Et eaelera. (Lib. ix, ep. 122.) a perversis hominibus esse prasdicatum, ut Dominico
50. Hinc est quod sicut. a majoribus traditur, el die nullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu aniini
nos usque ad tempofa nostra, dum adhuc pubescere- alque voluplate quis lavari appetit, hoc fieri nec re-
mus, oculis nostris conspeximus, consuetudo vetus liquo quolibet die concedimus. Si autem pro neces-
obtinuit ut omnes illius superstitionis homines quan- sitale corporis, lioc nec Donrinico die probibemus.
lumcunque pulcherrima mercimonia detulissent, Scriptum quippe est :.Nemo umquam carnem suam
numquam pontificalibusalloquiisfruerentur,-nunquam odib habet, sed nutrit, et fovet eam (Ephes. v, 50).
obtutibus aposlolicis polirentur, sed extra velum _. . El rursum scriptum est: Carnis curam ne fecerilis in
longissimaeporticus, non quidem in scamnis, sed in concupiscenliis(Rom. xiu, 14). Qui igitur carnis cu-
marmoreo payimento sedentes, suscepta pretia nu- ram in concuijiscentiis fieri prohibet, profecto in ne-
merabant, nevidelicet videreiitur aliquid demanu cessitalibus concedit. Nam si Dominlco die corpus
ponlificis accepisse. Nam reverenda3 memoria3Nico- lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies
laus pontifex, Arsenium, quondam Hortan_3 civi- debet. Si autem hoc incorporis parte conceditur, cur
tatis episcopum, Judaicas lunc primum pehicias hoc, exigente necessitate loticorpori denegetur? Do-
introducere molientem, adeo aversalus est, ut ei pa- minico vero die a labore terreno cessandum est, at-
latinam processionem vellet-adimere, nisi supersti- que omni modo. orationibus insistendum, "utsi quid
tiosae gentis vestes abjurando, cum sacerdotalibus negligenli_3per sex dies agitur, per diem resurreclio-.
infu-is consuetudinaliter procedere studuisset.-- uis Doininicaeprecibus expietur. t (Lib. XI.II,ep. 1.)
51. Antichristi prsecursores observari debere sab- 52. Tanta compassionis gratia circa omnes Gre-
batumpraedicanles, Gregorius taliter refutavit: iPer- goriusredundabat, ut alteriusinfirmitatem in suo cor-
veuil ad me quosdamperversi spiritus homines, pra- pore huncsustinuisse, si velis, aspicias. UndeJbanni,
va inter vos aliqua, et sanclsefidei adversa seminas- Ravennati episcopo, scribens, ail: t Dominicis man-
209 S, GREGORII MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. . 21Q
datis - praaclpimur proximos sicut nosmetipsos dili-, A invenerunt percussum, quia fraternita.em tuam retu-
gere, eorumque languoribus tanquam propriis infif- leruntdevomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sol-
mitatibus' condolere. Quorum memor veslra frater- licite, et singulatim eos quos hic doctos lectione no-
uitas competenti sibi more Castorium fratrem el vimus medicos fecimus requiri, e't quid singuli sense-
coepiscopum nostjuim, et prius per compassjonem rint, quidve dictaverinl, .sanctitali vestrae scriptum
studuit visitare,' et eum postmodum excrescente misimus, qui lamen quietem et silenlium pras oroni-
molestia corporis, in Ravewnaliurbe suscipere. Unde bus dictanl. Quam si tua frateriiitas >in sua. ec.clesia
non solum nos impensae charitalis, sed et Deum vo- possit habere, valde sum dubius ; et ideo videtur
bis fecistis proculdubio debitorem, cui in fralris . mihi ut ordinata illic ecclesia,, vel qui.missarum.so-
"mfirmitatecondoluisse probamini, ipsumque aegrum lemnia celebrent, vel qui, episcopii curam gerere,
. in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam hospitalilalem et susceptionem possit exhibere, quive
suscepisse. Quem qiiidem ipse pro sua simplicitate monasteriis custodiendis praeesse, tua-fraiernitas ad
illie ordinafe omnino renuebam; sed petenlium im- meanteaislivumtempus debeat veriife, ut aegritudinis
portunitas fecit', ut contradicere nullalenus potuis tuae egp specialiler, inquahtum valeo, curam geram,
sem. Si autem fieri potest, multum mihi et ipsi con- "quietemque tuam custodiam, quia huic aegritudini
sulitis si eum ad me vel per Siciliam transmitta- g aestivum'tempusmbdici vehementer dicuiit esseperi-
lis. » (Lib. II, ep. 35.) culosum. -Etvalde pertimesco, -ne si curas aliquas
Ilem Leontio , episcopo Urbinati :, i Castorium , cum adversilate temporis ceperis, amplius ex eadem
fratrem coepiscopumque nostrum, Romae pro cor- moleslia pericliteris. Ego enim ipse vaide sum debi-
poris sui molestia retinemus; *et quia nuhc ad suam lis, et omnino_est utile ut cum Dei gratia sanus ad
non valet ecclesiam remeare, propterea, eo absente, tuaut ecclesiam redeas, aut certe.si yocandus es,
ecclesiae ipsius fralernitati luae visitationis operam inter nianus luorum voceris, et ego., qui me morti
providemus delegandam.V (Lib. m, ep. 24.) • , proximum video,' si me QmnipolensDeus anle yocare
Item universis-habilatoribus Arimini: « Si culpam voluerit, inter tuas nianus debeam transire.» (Regist.
vestram, filii dileelissimi, intentius velitis attehdere, ~lib: xi, ep. 35.)
assidua vos apud Deum debetis oralione purgare, 55. Pro barbarorum incursionibus bis in hebdo-
quod episcopum vestrum non devota mente, nec, ut mada fierl litanias Gregorius deccrnebat. Quapropter
"filii,suscepisthr; qnem inquietudp et tribulatio a vo- universis episcopis* Siciliae scribens, ait : « Super
bis illata ad hoc usque perduxit ,.ut molestiam cor- affliciiones et gemitus quos annosa hic conlinuatione
poralem incurreret, quamvis in eo J.58 niliil de his de hoslibus sustinemus, major nos metus excruciat,
"
quae nobis sunt scripta cognovimus, sed solam inesse Q quod inimicos nostros omni annisu ad Siciliae iuva-
debilitatem vidimus, pro qua eum hicTetinere cura- sionem cognoscimus festinare." Sed ne, hoc illis mo-
"
vimus.» (Ibid. ep. 25.) lientibus, prosperitatem multitudo nostforum pra3beat
Item Eulogio patriarchae Alexandrino : . Ante hoc peccatorum, toto nos corde ad Redemptoris noslri
temporis Bonifacii chartularii-responsalis mei, quiin remedia conferamus, et quibus resistere virtute non
~
urberegia demoratur,.vehementer me scripta rurba- possumus, lacrymis obviemus. Nam quid vobis ca-
verunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque sua- vendum, quidve sit vehementius formidandum, ex
vissimam sanctltatem vestram defectum corporei "istius provinciae 159 debetis desolatione colligere.
lumlnis pef tulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore Itaque hortof, fratres charissimi, .pt, omni helido-
"perculsus sum, sed subito.Creaiofis ac Redemptoris mada, quarta et sexta feria litahiain inexcusabililer
nostrigratiaprosperante, be^titudinis vestraa suscepi iridicatis, el contra hos barbaricae'crudeiitatis incur-
epistolam, fetsanum de ea corpbris xnolestia quam sus supernae proleclionis auxilium. imploretis. »
exsultavi vehemehter, quia (Lib. xi,-ep. 51.)
' audieram agnoscens, 54. Tandera Siciliarii simohiaca haeresi libidineque
lanta cordis laetitia secuta esl quarita prius tristitiae
amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omni- sofdentem Gregorius, sicut modo eernitur, perituram
potentis Dei adjutorio multorum salus est vita ^. praedixit, Maximiano, episcopo Syracusano, scribens^
vestra. » (Lib. xin, ep. 42.) * Taintanobis subinde mala quae aguntur in illa pro-
Item Rustlcianae patriciae: « Quoties de urbe regia vincia nunliantur, ut, peccatis"-facienfibus, quod
ad nos aliquis venit, curaenobis est de Gorporisvestri avertat omnipotens Deus, celeriter eam perituram
sospitate requirere. Sed pfeccatis meis facientibus, et credamus.'» (Ibid.)
semper audio qu_3me ttedet audire., quia in tanta 55. Sed et pejora prioribus esse futura, praesago
tenuitate alque debilitate adhuc -in vobis referunl spiritu, Maximo, Salonitano episcopo, scribit, di-
podagrae dolores excrescere. Sedoroomnipotehtem cens : t A.d.'Romanamurbem veniens communis filius
Dominum, ut omnia quaein vestro corpore agunlur, presbyter Veteranus ita me podagras doloribus debi-
a"dsalutem anima; dirigantur, flagella lemporalia: lem reperit, ut fraternitalis tuae epistolis per me re-
aeternamvobis quietem praeparent, el per eos dolores spondefe nullatenus valuissem. Et quidem de Scla- .
qui cuin fine sunt gaudia vobis sirie fine concedat. » . vofum gente, quaevobis valde imminet, et affligor
(Ibid. ep. 22.) vehementer et conturbor. Affligor in his quaejam in
Item Mariniano, Ravfennati episcopo : i Venientes: vobispatior; couturbor autemquiaperlstriaBaditum
quidain Ravennsttee horhines gravissiino me moerofei jam ad Itailiamintrare coeperunt. I)e Juliano autefn
~
211 S. GREGORII MAGM VITA, AUCT. JOANNE DIACfJNO.LIB. IV. 212
Scribone quid dicam? Quahdo ubique videoquia no- A mentum ab his quorum interest de servanda.Iege. et
bis peccata nostra respondeant, ut etforis a gentibus, justilia promitlatur, et per omnia eo.mmpneantur,
et intus a perversis judicibus conturbemur? Sed no,- exire, atque suorum acluum reddere ratipnero., Qui-
lite de talibus omnimodo contrislari , quia-qui post bus eliam ecelesi.aevesifae defensorem depulare vps
nos vixerint deteriora tempora videbunt, ita ut in convenit, cujus solliciludin.eea quae illis fuerint pro-
comparatione sui temporis felices hos sesliment dies missa serventur. » (Lib.x, ep. 5.8.)
habuisse. In quantum vero fraterhilas tua praevalet, 58. Quantae humilitatis Gregorius fuerit^ c.um ex
opponere se pro oppressis debet; quae, etiamsl pro- mullis, tum ex his manifestissime poterit deprehendi,
desse minime valuerit, ipsa omnipotenti Deo mentis quod omnes quidem sacerdotes, fraire.s el epmmini-
devotio sufficit, quam dedit. Scriptum est enirn : stros, clericos autein divfersi ordinis dilectissimps
'Eripe eos qui ducuntur ad moftem, et qui trahuniur ad filios, at vero laieos viros dpmiriPS,et feminas dpmi-
interitum tiberare ne cesses (Prov. xxrv, 11). Quod si nas, in suis lilteris nominabat, nequeab aliquo se
dixeris : Vires non suppetunt, qui inspector est cor- summum pontificem aui universalem sive dominum
dis ipse intelligit. In omni ergo quod agis, inspeclq- 'vocari aequanimiter permittebat. Nam ut "ea quae
rem cordis appfete habere placatum. Quidquid est super hujusniodi comprehensa sunt praelermiltara,
unde illi placeas facere non omittas. Nam humani jj Rusticiana3patriciae scribens.-ait : t Excellentiae ve-
* terrores et
gratias, fumo sunt similes, qui leni aura slrae scripta suscepi, quaeme in gravissima a3gritudine
raptus eyanescit. Hoc certissime scito, quia placere positura, de salute, dedevbtipne, ac de dulcedine
Deo sine pravis hominibus nullus potest. Intanto ergo sua omnino relevarunt. Unum vero asgresuscepi quia
se .estimet ffaternilas tua omnipotenti Deo placuisse, in eisdem epistolis ad nie (quod semel esse potefat)
quanto se perversis hominibus displicuisse eognove- sa^piusdicebatur : Ancilla vestfa, ancilla vpstra. Ego
ril. Ipsa tamen defensio pauperum mbderala et gravis enim, qui per episcopatus onera servus spin pmnium
sit, ne, si quid nimisrigide agitis, ex juveritute vos factus, qua ratione te iiiihi ancillani dicis, cujus anle
arbitrentur homines superbire. Sed talis necesse est susceptum episcopatum pmprius fui? Et idep rpgo
ul inveniatur pro oppressis vestra defensio, quatenus per omnipotentem Deura ne hpc,verbuni aliquando ad
ethufhiles proteclionem sentiant, et oppressoresnon me in scriplis vestris inveniam,» (Lib. xi, ep. M.)
facile inveniant quod ex malevola.mente reprehen- 59.-Hujus humilitatis mans_ueludineGregprjus npn
dant. Attende ergo quod ad Ezechielem dicitur : solum TheudelindaereginaeiLangobardorumprp tribus
Fili hominis increduli et subversoressunt tecum, el capitulis, verum eliam, inter alios, Savinp qnoque,
cum scorptonibus habitas (Ezech. n, 6). El lieatus Job suo subdiacono, salisfacere non renuit, dicens :
ait: Frater fui draconum, ei socitts struthiohum (Job G « Exeuntes maljgni homines iurbayei'unt animos
xxx, 29). Et Paulus discipulis dicil: Iri medio naiionis • vestros, non intelligentes neque qua3 loquuntur, ne-
pravm et perversm, inter quos lucetis, sicut tuminaria que de quibus affirmanl, adstruentes quod aliquid.de
in mundo (Phil. n, 15). Tantb ergo debemus cautius sanctaChalcedonensi synodopiae mempriaeJustiniani
anibulare, quanto nos scimus.inler Dei inimicos vi- temporibus sit imminulum, quam nos.pnini fide om-
vere. » (Regist. lib. x, ep. 5.6.) nique devotione veneramur; ef sig quafuor synpdps
56. Hujus cautelae suaeconscius Romano defensori sanclae universalis Ecclesipe sicut quatuor lijiros
Gregorius ait: « Pervenit ad nos quia quidamhomi- sancli Evangelii reclpjnius. De perspnis verp de qui-
nes, minorem omnimodo discretionem tenentes, in bus post terminum synodi aliquid aplum fuerat,
suis nos periculis implicari desiderant, atque ita yo- ejusdem piae memoriaeJustiniani temppribus est yen-
lunt ab ecclesiasticis personis defendi, ut ipsaequo- Jilalum; ita tamen ut nec fides in aljqup yiplar.ftur,
que ecclesiasticaepersonae ex eorum culpa leneantur. nec de eisdem perspnjs aliqujd aliud'ageretpj'; quain
Idcirco praesenti te praeceptione admoneo , et per te apud eamdero sanetam Chalcedpnensem synpdum
fratrem et coepiscopum nostrum domnum Joannem , fuerat constitutum, Anaihematizanjiigaulem, sj quis
vel caeteros J.QQ qul interesse possunt, ut patrocinia ex delwiitione iidei qu_33 i_neadgm synpdp prplafa est,
ecclesiaslica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam y. aliquid imminuere praesumpsit, yel quasj cprrigendo
ea minime fuerint directa, sub tanto moderamine ejus sensum mutare, sed sicut ijjic prolata est, pef
debealis impendere, quatenus,-si qui in furtis publicis omnia custodiraus. Te ergp, filj .cliarissime, decet ad
Implicati sunt, a nobis non videanlur injusle defendi, imitatem fidei remeare, !S! uf finpm luum valeas
ne opinionem male agentium ex indiseretae' defen- in pace concludere, ne maligniis spiritiis, qui cpntra
sionis ausu in nos ullo modo transferaraus, sed quan- te peralia opera praevalgre no.n ppfest, ex hac causa
tum decet, ecclesiam admbnendo et verbum inter- inveniat unde tibi in die exjtus tui-in aditu r.e^ni cm-
cessionis adhibendo, quibus valelis succurrite, ut et leslis obfistat.» (Lib_.m, ep, 10.) -.
illis opera feratis, et opinionera sanclaeEcclesiaenon ' , 60. Item Gregoriae, cubiculariaeAugustse, pbst cae-
inquinetis. » (Lib. ix, ep. 27.) tera : t Quod dulcedo fua in suis epistolis subjunxit,
57. Item Januario, episcopo, posl aliqua : « Si qui importunam se mihi existere qupusqufescribam mihi
eorum dfe quibus est aliqua quaestioin ecclesiam for- esse revelatum quia peccataiua dimissa sinf, rem et
tasse refugerint, ita debet causa disponi, ut nec ipsi difficilem et inutilem postulasli. Difficilemquidem,
violenliam patianlur, nec lii qui dicuntur oppressi quia ego indignus sum, cui jreypJatiojBerideupRt; in-
damna.suslineant. Curse ergo vestraj sit ut .eis sacra- utilem vero, guia seeiira depeccatis tuis fieri non de-
£5 S. GREGORII MAGN) VITA, AUCT."JOANNE DIACONO. LIB. IV. _ 21.
bes, nisi cum jam in die vilaetuae ultinio plangere ea- .\ halaret, Sabiniano suo diacono Constantinopolitano
dem peccata minihie-valebis; quaedies quousque ve- scribeiis, ait : « Uhum est quodbreviter suggeras
niat, serapef shspecta, semper tfepida, metuere cul- serenissimis dominis nostris, quia si ego servus eo.-
pas debes, atque eas".quotidianis" " ffetibus » rum in morte Langobardorum me miscere yolnissem
' ' layare.
''
(Lib. vn, Ep'.i&.)~" hodle Langobardorum gens necregem, nec .du.ces,
61.Item Anastasio, presbytefp Isauri», post aliqua: nec comites haberet, alque in summa confusione di-
c Tua itaqufefraternitas' quantum in charitate perfe- visa esset. Sed quia Deum timeo, in morte cujuslibet
clasit, scip: ef qui omnipotentem Deunimultiinrdi- hominis me miscfere formido. Malchus autem jd,em
ligit, oportet ut de proximo.mullum praesumat. Non episcopus neque in custodia fuit; neque in al.iqua.af-
eriini loca yel ordines Creatori hostro pfoximps fa- flictione, sed die qua causam dixit et addictus est,
ciuiii, sed ei hos autmerila bona conjungunt, aut nesciente me, a Bonifacio notario in domum ,ejus
mala disjungunt. Quja ergp adhuc incertjim est, quis ductus'est, ibique pfandtdit, et ionoratus_3St,_ab ,eo,
interius quaiis silj eur npn audeas sci-iberfe,cum inter et nocte subito mortuus est inventus.» -(Lib. jy,
' "
me.ef Jte quis sit superior ignores? Et qujdem bene te ep. 4/7.)
yivere scio, me auteni multis pneratum peccatis cb- t35. Igiturin omnibus suis dicfis-vel operibus, Gre^
jjnosco.^Sed etsi ipse peccatdr es, tamen me multo B gorius imminentem futurae retributionis diem ulti-
melior es, quia lua tu tantuminodo, ego verp et eo- mum perpendebat, tantoque cautius cuncta cuncto-
rum qui mihi commissisuntpeccata porto. In hoe rum negotia ppnderabat quanto propinquius finem
ergo le altum, in hpc te uiagnum aspieio., quia ante mundi insistere, ruinis ejus crebrescentibus, adverte-
hunianps p.culipsin magno atque inaitg loco minime bat. Quapropter in homiliis Evangelicisperhibetdi-
profecistj: jn quo s_3pedum exlerius ab hominilius ceris : « Exsurget gens-contragentem ct regnum ad-
honor tribuitur, ad ima animus mergitur, quia curis versus regiium, et erunt terrsemotus magni per Ioca,
"
discerpenlibus gravatur. Tibi autemdmnipotens Deus pestilenlisBet fames. »Et quibusdam interpositis ad-
juxla hoc quod scriptum esf, Ascensusin corde dispo- junxil: • Et erunl signa insole etluna et stellis, et
suit bi,vqU.e_lacrytnqrum (Psal. xxxi, 6). Mul.toautem in terris pressura- gentium prae- conftisione sonitus
mihialtjor, multo sublimior yjderi poteias, si neque maris et fluctuum. Ex qnibus profeclo omnibus alia
ducatum jiipjiaslerii quod Neas diciiur suscepisses. » jain facta cernimus, alia in proximo -ventura formi-
(Lib. vn, ep. 32.) damus. Nam gentem conlra gentem exsurgere, ea-
62. Item Stephano.episc.opp, iuter alia : « Multum rumque pressuram terris iusistere, plus j"am in no-
jvihi, et tjltra quam indignus audire debiii, favorem stris tribulationibus eenhmus qnam in codicibus ilc
jn epistolis demonstratis. Etscriptum est:Ne laudes jC gimus. Quod terrte riiotusnrbes innunieras.obruat,
honiineniquqmdiuwvit (Eccli, xi, 50). At tametsi au- ex aliis mundi parlibus, scitis, quam frequenter au-
dire talia dignjis non fui, .prationibus yestrls petp ut divimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa
dignus efficiar, ut si bbna in m.e non idep ,dixistis vero in sole, etluna, et stellisadhucaperteminime
quia sunt^ idepsint quia dixfetis. » (Lib. Yii,.ep. 8.) vidimus; sed quia iiaec non longe sint, ex ipsa jam
63. Sed iie soljs yerbis tantj praesulis humilitas in- aeris immutatione colligimus."Quamvis prius .quam
culcari credatur, superestut exGraecorum relationi- Italia gentili gladio ferienda traderetur, igiieas in
-bus ad me puper interpretatis eadem Patris humilitas coelo acies vidimus, ipsumque qui postea humani ge-
vivis op-ribus -demoristretiir? in quibus yidelicet ita nerisfusus est, sangujnem ,cdr.us,cantem.tConfusio
i eferluf. Eharravit nobis abbas Joannes, Persa,,san- autem .maris et fluetu.um necdum noya jexorta est,
ctus e't feyerendus yir existehs^ de magno Gregprio sed cuin multa jam praenuntiata ;.sinf tco_mpleta,.dji-
: Roniam bium non -es.tquin .sequ.an.lur.etiam pa_uca quae Ke-
" beali.simo papa rpraano, dLcens pijm iyi
ad adprahdum loeulqs sancforum apostplorum Petri -stant, jquja spque.ntiumyer.umcprjt.if.udp^stpraeterj-
et Paiili; et una dierum, cum starerh in m.edio civita- -tarum ;exhibi,tio.;»jEtpaulppost^ ((Ecccfr.atr.esjnjei,
tis,yidebpapani Gregoriumper nie transiturum, et jam -cernlmus qjipd audiebanius. N.oivisquofidie et
cpgitavi nie iniltere ante eurii. (jjim ergo apprbpin- D crebreipeiitibus maljs inup^us «rgefur. Ex jlla plebe
quasset niihi papa, yidens qtti.a pergerem ut mitle- innjmiera quanti rejjiaijseritis aspicitis, jet ta.men ad-
fem meanteeum,sicuf coramDeo dico,.fratres, pri- - huc quptidie fiagella -urge.nt,repentini .casus .oppri-
mus misitse ante me super ferram', et npn ante sur- . munt, npyae nos et improyisae.cladpsaffligunt. Sicut
rexil quam "ego'p.ripr.surgerein, et amplexatus me .epjm in jjiventufe yige.t AP.rpjjs, forlg et jncolume
cum hiulta humilitate, tribuit" mihi germanum nu- manet pectus, torosa ceryix, plena "iuiif brachia; in
mismata tria, et jussit mihi dari.casulam et necessi- • annis autem senjjibus statura,cju.r,vatur,cejpyix.exsic-
lates tneas-omnes. Glprificaviergo Deum,'quidoha- . cata deppnifur, frequenlib.us sjjspjrjis pepfus urge-
vit ei talem humiiitatem circa omnes, e.t eleemosy- tur, virtus deficit, Ipqpentis-yer.baanhelitos interclu-
nam etcharitatem. (Prat. spirit., c. 151.) . dit (nam s\ la.ng.uordesit, plerumque senibus ipsa sa-
I@2 64. Hincest quod patientissimus paslor.Gre- . lus aegritudp est) : ita et mjundjisk annis prioribns
gofiuspenesimperaforem Mauricium,sibi prorsus in- .yelutin juventute vigjiil, ad prppagaijdam humani
fensuui, duduinaccusatusiiupdMalchum episcopum, gcneris prplem robustug fuit, salufe cprporum vi-
sui patriuionii provjsoreiji*,pro retentis pensioriibus ridis ppuleiitia rerum pinguis; at jiujic ipsa sua se-
fandiu in custoiliis afflixisset quousque spirjtum ex= nectute .deprimitur, et (jjt.asi ad vjcjnajn niortem
* 216
_.S S. GREGORIIMAGNlVITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV.
molestiis crebre.cenlibus urgetur. ». (Homil. i in A dicitur: Efferbuit coctioejusfet decoctasunt ossa illius
Evang.) Et iterum : « Eunles prmdicate, dicentesquia in medio ejus : quia prius quidem in ea vehementer
apprbpinquabit Jgg regnum cmlorum (Malt. x, 7). incaluit actio gloriaesaecularis., sed poslinodum ipsa
Hoc jam,' fratres cbarissimi, eliamsi Evangelium ta- gloria cum suis sequacibus defecit. Per ossa elenim
ceat, mundus clamal. Ruinae namque illius voces potentes saeculi,per carnes vero populi designantur:
sunt. Qui enim tot attfitus percussionibus a gloria quia sicut carnes ossibus porlaritur, ita per potentes
sua cecidit, quasijamnobis e proximo reguum aliud, sseculi, infirmitas regitur populorum. Sed ecce jam
-quod sequatur, oslendil. lpsis jam et a qnibus ama- dellla onmeshujus sa^culipotentes ablati sunt :'os-
tur amafus est. Ipse enim ejus ruinas praedicantquod sa ergo excocta sunt. Ecce populi defecerunt: car--
amandus non est. Si enim ruinain sui domus quas- nes ejus J64 liquefaclaesunt. Dicatur ergo : Conge-
•sata minaretur, quisquis in illa habitaretfugeret, et re ossa qum igne succendam, consumentur carnes, et
,qui stanlem dilexerat recedere quantocius a cadente coquetur universa composiiio, et .ossa tabescent. Ubi
festinaret. Siigitur mmidus cadit, el nos eumaman- enim senalus? ubi j'am popuius? Contabuerunt ossa,
do compleclimur, opprimi volumus potius quam ha- consumpta3sunt carnes, omnis in ea saeculariumdi-
•bitare,quianulla nos ratio a ruina illius separat quos gnitatum ordo extinctus est. Excocla est universa
•in ej'uspassionibus amor ligat. Facile ergoest nunc.B g compositio ejus, et tamen ipsos nos paucos qui re-
jam, cum deslructa omnia cernimus, animum no- mansimus, adhuc quotidte gladii, adhuc quotidie in-
•strum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in numerae tribulationes premunt. Dicatur ergo : jPone
tempore diflicillimumfuit, quo apostoli pnnedicare quoque eam super prunas vacuam. Quia enim senalus
-cosleste regnum invisibile mittebantur, cum longe deest, populus interiit; et tamen in paucis qui sunt
Iateque omnia cernerent florere regna terrarum. i dolores et gemitus quotidie multiplicantur : jam va-
(Homil. k in Evang.) cua ardet Roma. Quid autem isla de hominibus dici-
66. Quaeautem de istius urbis Gregorius incommo- mus, cum ruinis crebreseentibus ipsa quoque ejus
,ditate descripserit indicabo, quatenus ii qui, nunc in destrui aidificiavidemus? Unde apte de civitate jam
ruinis ejus habitanles, eam ordinaliorem ac per hoc vacua subdilur : Incalescat et liquefiat ms ejus. Jam
•valentiorem fuisse non aulumant- conlremiscant. enini et ipsa olla consumitur, in qua prius carnes et
•Ait enim in expositionis Ezechielis homilia . octaya bssa consumebantur : quia poslquam defecerunt ho-
. decima sic : i Quid est jam, rpgo, quod in hoe mines, etiam parietes cadunt. Ubi enim sunl qui in
mundo libeat? Ubique luctus aspiciraus, ubique ge- ejus aliquahdo gloria laetabantur? Ubi eorum pompa?
mitus audivimus.Destructaeurbes, eversa sunt castra, ubi superbia? ubi frequens «t inimoderawm gau-
depopulati sunt agri, in solitudinem terra redacta Q G dium? Impletum est in ea quod conlra destructam
est. Nullus in agiis incola, pene hullus in urbibus Niniven per prophetam dicitur : Dbi est habilaculnm
habitalor remansit; et tamen ipsaeparvae generis hu- leonum, -et pascua catulorum teonum (Nahum. n,
mani reliquiae adhuc quotidie et sine cessalione fe- 11) ? Aii ejus duces ac principes leones non erant,
- riuntur, et finem non haheht ilagella ccelestis jusli- qui per diversas mundi provincias discurrenles pra3-
dam saeviendoet inlerficiendo rapiebant ? Hinc leoiium
•tiae, quia nec inter flagella correctae sunt aclionis
- culpoe.Alios in captivitatem duci, alios delruncari, catuli inveniebant pascua : quia pueri, adolescemes,
• alios interfici videmus. Quid est ergo quod in hac vi- juvencs saeculares et saecularium filii, huc undiqne
, ta libeat, fratresmei? Si talem mundum adhuc dili- concurrebant, cum proficere in hoc mundo voluis-
• gimus, non jam gaudia sed vulnera amamus. Ipsa sent. Sed ecce jam desolata3 ecce contrita, eccege-
mitibus oppressa est. Jam nemo ad eam currit, ut in
-autemquae aliquando mundi domina esse videbatur,1 hoe mundo
qualis remanserit Roma conspicimus, immensisdo- proficiat. Jam nullus potens et violentus
loribus multipliciter attrita, desolatione civium, im- remansit, qui oppfiraendo, praedam diripiat. Dicamus
pressione hostium, frequentia ruinarum : ita ut in ea rum ergo : Obi est habilaculum leonum, et pascua calulo-
leonum? Contiugit ei quod de Judsea novimus
coinplelum esse videamus quod contra urbem Sama--
• riam per Ezeehielem
prophetam praedictum esl : D ^ per prophetam diclum : Dilata calvitium luum sicul
• Pone ollam, pone, inquam, et mitte in ea et aquila (Mich. i, 10). Calvitium quippe hbminis in solo
• aquam,
congere frusla ejus in eam; et paulo post : Efferbuit capite fieri*oIet,.ealvi_ium vero aquilae in toto fil

coctioejus, et decocta sunl ossaejus in medio illius; corpore, quia cum valde senuerit, plumae ejus ac
ex omnibhs illius membris cadunt. Calvitium
atque iterum: Congere ossa qum igtie succendam, pennae
cbnsumenlur carnes, et eoquelur universa compositio, ergo suum sicut aquila dilatat, quia plumas perdidit
el ossa tabescent. Pone quoque eam super prunas va- - dum populum amisit. Alarum quippe pennae eecide-.
runt cum quibus volare ad praedam eonsueveral,
cuam, ut incalescat et liquefial ms ejus (Exech. xxiv,
10 et s.iy.).'Tunc enim nobis olla posita esl, cum haec quia homines ejus potentes extincti sunt per quos
est civitas constiluta. Tunc enim in ea aqua missa aliena rapiebat.
ltem in Dialogorum libro secundo : t Prasterea,
est, et frusta ejus congesta sunt, quando ad eain
- undique populi inquit, antistes Canusinae ecolesiae ab Benediclum
confluebant, qui, velut aqua calens,
actionibus mundi fervescefent, elquasi frusta car- Dpmiui famulum venire consueverat, quem vii*Dei
hium in ipso suo fervore liquarentur. De qua bene pro vitaesuae merito valde diligebat. Is_itaque dum
cum illo de ingressu regis Tolilaeet Bomanae urbis
217 S. GREGORII MAGNIVITA, AUCT..JOANNE DIACONO.LIB. IV. 218
perditione eolloquium haberet, dixit: Perhuncre- A non siifficit, pensate quid agere poterit divisa. Sci- •
gem civilas ista destruetur, ul jam amplius noninha- mus autem.omnes quia et fluvius qui in mullis rivis
Bitetiir. Cui vir Dei respondit: Roma agentibus non dividitur a suo alveo ficcatur.
"
exterminabitur, sed lempestatibus,-coruscis, turbini- Item in ejusdem.prophetaetractatibus, homilia II:
bus ac terrae motu fatlgata .marcescet in semetipsa. -t Sive, inquit, juslus in culpa, sive peccator in morte
Cujus prophetiaemysteria nobis jam facta sunt luce corruat, speculatpri timendum est ne huncexsuo
clariora, qui in hac urbe dissoluta moenis, eversas silentio reaclus peccanlium pariter involvat. Sed in-
domos, destructas ecclesias turbine cernimus; ejus- terim,dum loquor, avertere a memetipso oculos
que __dificialongo senio lassala, quia ruinis crebres- volo, et ecce iterum sermo divinus me impingit in
cfenlibusprosternanlur, videmus.» (Dial. I. n, c. 15.) niemelipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi
Item in epislola Joanni, episcopo Ravennati, post dici haec quae audio pertimescam. Sicut enim supe-
aliqua : c Si quo modo festaliquando locus obtinendi, rius dixi, cujus cor innumeris curis sparsum, se ad
agat apud exarchum fralernitas vestra, ut pacem cum se colligat?Quando etenim possum et ea quae circa
- Arhilpho, si aliquid possumus-,faciamus, quia miles me suntsollicite onmiacurare, et niemelipsum, adu-
de Romana urbe a lultus est, 1@5 sicut ipse novit. nato sensu, conspicere? Quando possum pravorum
Theodosiani vero qui hic remanserunt, rogam non jj nequitias insequendo corrigere, bonorum actus lau-
accipientes, vix ad murorum quidem custodiam se dando et admonendo custodire, aliis terrorem atque
accommodanl, et destituta ab omnibus civitas, si aliis dulcedinem demonstrare? Quandovaleo, et de
pacem ejus non habef, quomodo subsistet?» (Regist. his quaesunt necessaria fratribus cogitare, et conlra
i. II, ep. 46.)' . - i. • hostiles gladios de Urbis vigiliis-sollicitudinem ge-
67. Tantis curarum tumultibus pro animarum pa- rere, neincursione Jggsubita cives pereant pro-
riter ae civilatis custodia Gregorius gravabafur, ut .videre, et inlerhaec omniapro aniraarurii _custodia
in coli molestias corruens, non solum ( sicutpfopo- plene atque elficaciter verbum.exhorlationis inipen-
suerat) per ordinem Ezechielis mysteria niinime per- dere? Loqui etenim deDeo quietaevaldeet liberae
tractaret, verumetiam hostilibus incursionibus, mul- mentis est. Tunc namque b,ene lingua dirigitur iu
tisque corporis debilitatibus aggravatus, a studio sermoue, curii. secure sensus quieverit in tranquilli-
expositionis omnino desislerel, et ad dies illos se tate : quia nec concussa aqua imaginem conspicien-
pervenisse de(leret,.atque dissolhtionem sui corporis tis reddit; sed tune in ea vultus mtendentis aspicitur,
tolis conafibus flagitarfet. Quapropter eidem Joarini ctun non movetur. Quam ergo exhortalionem vobis
episcppo qtterilur, dicens : c Quod mullis vestrae.• speculator vester, fratres charissimi, faciat,quero
beatitudini minime respondi, non hoc torporimeo., ni tot rerum' confusio perturbal? » El paulo posl :
sed languori deputate : quia peccalis meis facien- c Sacerdos etiam post compunclionem ac lacrymas
libus, eo tempbre quo Ariulphus ad Romanam urbem cogitur necessaria qiiasque filiorum suorum cogno-
veniens, alios occidil, alios detfuncavit, lanta moesti- scere, ef ea quserefugit animo palienter audire, at-
tia affeclus sum, ut incoli molestiam caderein.»(Ibid.) que post suspiria coelestium, quorumlibet carnalium
Iteni in expositione ultimaevisionis Ezeciiielispro- hominum onera portare, et saepe cum supferyenien-
pbetae: c Quia niullis curis prementibus, Ezechielis iibus cbf in diversam qualitatem translundere. Nam
prophetae librum coram charitate veslra totum per aliquando de lucris spiritualibus gaudet; sed cum
ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris deside- quilibet moerens supefvenerit, nisi ejus moerorem in
riis plaeuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae se susceperit, tribulatipni illius compaliens non est.
ei facta est de sedifieio in monte cohslituto, quoaet Et aliquando de danihis aniniarum luget; sed repente
cunctis est visionibus ejus obscufior, exponi debuis- superveniuntqui de suis prosperitalibus laetantur, -
set. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse quoriim si laetitiae sacerdos non congaudel, minus
est. Sed duo sunt quae hac in re perturbaht ahimum amare creditur filios in quoriim gaudio non exsultat,
meum. Unum, quod hacceadem visio tantae obscuri- - praecipue cum Paulus dicat: Gauderecum gaudenti-
talis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu ]j) bus, flere cum flenlibus (Rem. xn, i!5). Nihil ergo
interlucenle, videatur. Aliud, quod jam Agilulphuni,". tam bnerosum in ordine sacerdolum video quaro
Langobardorumregem, ad obsidiohem nostrani sum- rigorem menfis compaliendo flectere, et cum per-
mopere festiijantem, Padum trahsisse cognovimus. sonis ,supervenientibus aiiimura mutare;et lamen
Unde pensate, fratres charisshni, in caliginosis.ac hoc valde est necessarium. Nam quando ex prasdica-
myslicis sensibus quid valeat mensmisera, timoris tione_ejus ad boni operis gratiam.peccator feducitur,
sui perlurbalionibus occupata. Quanto enim circa ler- si ipse qui prajdicat videlur ingratus? » (Prmfat. I. n
rena plus satagit, tanto in his quaesunt coelesliami- in Ezech.)
nus.yidet: pro eo quod curis suis extra se. ducitur, Itetn in fine ejusdem voluminis : t Ecce haec, ut
valde intus minor est: quia scriptum est: Deprimit Domiho largiente potuimus. coram yobis, fratres
terrena inhabitaliosensum multa^eogitdnlem (Sap. 9, charissimi, riniati sumus. Nemb autem me reprehen-
15). Quae enim superiora penetrare-, etiam collecta, datb si post liane locutionem cessavero, quia, sicu.
B De isto verbo dissferitur in nota h ep. 46 lib. n J\eg. et cod. B.-MariaeParis., siposthac atocutione
Registri. cessavero. - - '
bItaGolb. etaliiMss. Excusi,quibus astipulanlur
219 - S. GREGORIIMAGNI VITA AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. . 2_0 -
omnes cernitis, nostrae tribulationes excreverunt. IA Domine (Psal. CXLI,V. ull.). Sed quia meis adhuc-f
Undique gladiis circumlusi suriius,undique imminens precibusbbtinere nonmeredr, rogoutvestra3sancti-
niortis periculuih limemus.-Alii detruncatis-ad nds talis oralio suaemihi*intercessionis adjutorium pras-
manibus redeunt; alii capti, alii interempti nun- beat, meque a peccati et corruptionis pondere libe-
.iantur. Jam cbgorlinguara ab exposiiione retinere, ruhi reddat in illam, quam bene nostis, libert.atem
$uia taedet aniniarh roeam vitas riieae(Job. s).' Jam glorioefiliorum Dei. » (Lib. x, ep. 55.)
nullus in me sacri eloipiii studium requirat, quia Item eidem : c Peto autem ul pro' me enixius ve- v
versa"est in Juctiim cithara mea, et organum meum* slra sanctitas orare debeat, quia podagraedoloribns,
in vbcem flentium (Job. xxx). Jam cofdis oculus in et barbaroruin gladiis, et curarum afflictionibus in-
mysteriofum discussione nohvigilat,quia dormita- cessanter prempi". Sed si mihioratibnisvestra^opem
vil anima mea praa taedio (Psal. cxvm). Jam minus impenditis, credo quod me" ctfntra adversa omnia
lectio animo dulcis est, quia oblitus sufn manducare fortiter juvetis. » (Lib. ix, ep. 78.)
panem .meum a voce gfemitus mei (Psal. ci). <_ui eideip : f Rogp prgo ut pro me peecatore
autem yivefe noh lieet, de sacrae sensibus Jtem
Seripturae enixius oretis, quia et dplpr corppris, et.amariludo
loqui mystica qualiter libet? Et qui' cogor quotidie
» cordis expurarum afflictipnibus, et immensa vastitas
amara bibere, quando possum diilcia propinare? P mortalitafis, inter tot
' * barbarprum gladios me yehe-
(Homil. lilt.) menter affligit. Inter ,qua^pmnia non lemppralem,
Itejn Italicae patriciae et Venatitio, exmonacho - sed aelerijam con.solationem requiro, quam per me
palricip : « Qupsdam de Sicilja venientfes affectu qub hjipefrare npn yal(ep;,se,dper iiitercessionem yestrae
deirai de spppitate excellentiaevestrae requirere cu- , bealiludinis hanc 'me obtihere confido. » (Lib. xin,
rayi, sed de. assidmlate segriludinum mihi tristia ep. M.)
resppnileruijf. Haecautem dicens, nec ego vobis de Item * Mafinianp; ppjscopo Rayennae : J Multum
meipsp inyenip aliud quod debeam nuntiafe, nisi jani tempus est quo surgere de leeto npn valeo -:'
qpo4, peccaiis meis facientibus, ecce jani undecini naiii roejhodo podagrae dolor crucial, mpdo nescio
mehses sunt quod vaide rarum est si de Jeclo surgere quis in toto cofppre se ignis cuni dplore expandit; et
ajiquandp pptui. Tantis enim podagrae doldribus, fit plerumque ut uno in me tempore ardor cum do<-
tantisqpe mplestiarum premof angbribus, ut vita lore conlligat, et corpus in me animusque deficiat.
rnjhi grayissima posna sif. Quolidie enim in-dolore Quanlis autem aiiis Keeessitatibus extfa hasquas
deficib, et mprtis j'emediiim expectando suspiro. In protuli infirmitates alficiar enumerare non valep,
clero verp 267 hujus urbis et populo tanti febrium sed breviler dico quia-sic me infectio noxii humoris
languores iff uerjint', pl pene nullus liber, nullus ser- iG imbibit, ut vivere mihi poena sit, et m.ortem deside-
yus remanserit, qui idoheus esse ad aliqubd pfficium ranter expectero, quam gemifibus ineis solam esse
vel ministerium' possit. De vicinis autem urbibus credo remedium. Pfoinde, frafer sanetissime, divinq.
Bfrages npbis raortalilatis quotjdie nuntiantur. Africa pro me pietalis misericordiaro"deprecare, utpercus-
ajiiem qualiter tnortajitate ef languoribus vastetur, sipnjs SU33Jjpg erga me flagella propitius mitiget,
quantb yipiniores estis tanto crfedo quod subtilius et patiejitiani tolerandi concedat, ue" nimio, quod
cognovjsfis. De Qrienfe yerp qui veniunt, graviores absit, taedip in inipatieiitiain cor erumpat, et quae
desplalipnes nuntiant. In his itaque pmnibus, quja, curari perpiaganippterat ' cuipacrescatexjjiurmure.»
" '~ " "' ' '"
apprppinquante fine inundi, genefalem percussipnem (Lib.ii, ,e/?.'|2.)
esse cpgnps.cimus, affligi nimis de.gropriismolestiis Item Rusticianae-patriciae: . De "podagraemolestia
non debemus. » (Regist. I. ix, ep. 123.) quam vobis eyenisse signastis, et cohtristatus vehe-
Ilem Eulpgjp , patriarebae Alexan/irinp : ,c Trans- menter sum eflaetatus. Ltctatus, quia liumor noxius
gctp finno spayissima «ajiclitajljs 'yestrae spripta sus- infefiora petens, superiora^rofectodeseruit. Con-
cepi, quibjis pro aegfitudinis-meas njmietafe re.sppn- trislatus yerp, quia jiitam tehuissimo corpore dolores
dpf.enutjp usque non valui. Ecce eni.mjain bienhjurn yps nimips perpeti pertimesco. Ubi enini' deest carb,
pene explefuj' qup lectulp tene.op, jiantisgjje ppdagr» Bguae yj"rlus" esse poterit dojorilius resistens? Me .
dolpribug afiligor, pt yix in diebgs festis usgue .ad etenim, quetn qualis fuefim nostis, ita amariludo
horarujii. trium spafiuin surgere yal.eam jni.ssar.um animi et assidua exacerbalio atque per hoc podagrae•
solemnia celebrare. Mpp autetn cum gravi coriipellpi' moles|ia affecit, pt eoi'pus meum taraquam' in sepul-
dplpre decuinbere, uf cruciaftim jpeum iipn ppssim, iura siccatum sit unde fitut jam raro de leclo surgere
geniitu iiiterrumpente, tplerare. Qujdoloj' inferdum yaleam. » (Lib, xi, ep. M.)
jnilji l.ejitjjsest, hit^rdum nimius, sp.djieqjje ita lenms ifem eidem : < Ego in tanto gemitu et pepunatioiii-
ul recedal, neque ita nimius ut interficiat.jUndejnt ui bus vivo , ut ad difesquos agO'pervenisse me poeni-
qui qjipfidje in morie.sum, repellar a roorte. Necini- teat, soJaquemihi in consolaiione sjlmorlis exspecta-
Eum, Quia pieccg[oi'grayis lali corruptionis carcei'e tjo. Undepeto ul pro me orare debeatis,' quatenus
diji tpnepr inplu*us; unde cpmpellor clajnare :Educ de hoc carnis carcere cilius edtical, ne tanfis Iabori-
decqtcere animqm meam qd confitetj^um nomini iuo, bus diutius_torquear. » (Lib. xni, ep. 22.) Iteiu
" In Excusis_in Uticensi, etin tribus Paris. Epi- citur Maximianus, niodo Marianus, mtMarinignus.
_ scopo Arabim. Hic Episcopus in vulgatis modo di-
221 S, GREGORHMAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACO.NO.LIB. IV. 222
Anastasip Agtiocheno : c Rpgo.ut pro mei cordis in- _A ad comburendos-libros ejus cbepferuntpariter anhela-
firinilate eiiixius oretis, quatenus omnipotens Detis re. (Juorum dum quosdaimjannBoinbussissenl,aere-
mentem raeam- a malis oranibus prpvesfra interces- liquos velleht exurere",Petrus Diaconus familiarissi-
sione tueatur, et citius me de tot pfocellis hujus tem- mus ej'us, cum quo quatuor Dialogorum libros dispu-
pestatis eripiat, atque in aeternaequietis littbre_,per- taverat, credilur Vehementissime pbstiiisse dicens,
ducat. » (Lib. ym, ep. 2.) ad obliterandam ejus meraoriam librorum exustionem
68. Tantis, precibus Gregprius landern aliquando nihil proficere quorum exemplaria, diversis petenti-
divinitus exattditus, postquam "sedem calhplicae et bus, mundi ambitnm penetrasseiit. subjungens im-
apostolicaesanclasRpmanaeEcclesiae annis iredecim, manfesacrilegium'esse,'tanti Piiris tot et tales libros
niensibus sex et diebus deeem, doctiinis pariter ac -exurere, super cujus caput ipse Spirilum sanclum in
pperibus felieissimjsillustravit, n.aniio imperii Phocae similitudinecolumbse traclantis 1'requentissimeperT
secundo, indictione sepfima., quarlo iduura Marlia- spexisset. Gumque dudum devoluin populnm Diaco«
rum, a carnis corruptione sublraclus est, incprruptip- nus cefneret occasione temporis cuin invidis resul-
nis perpetuae.gloria subJimandus. Qui vidplicet pmni tare, in hoc omnium senlentiam dicitur provocasse,
vitae suae lempore sicut novas basilicas minime fa_ ul,rsi quod dixerat jurejurando confirmarismori con-
bricarat", ita nimiruni fabricatarum veteruin sai-ta B tinuo roeruisset, ipSi a librorum exustione desiste-
leeta cum sumroo studip annualite,r reparabaf: quas fent, si vero testiriionii sui superstes exstitisset, ipse
reditib.us, ljjminaribuSj"ofliciis atque donariis cumur quoque cpmbustoribus manus darct. s Itaque curii
Ians, in basilica b,e^ti.Pelri ajjo.sloli fastigium de av. Evarigeliis in ambonem- venerabilis levita- Petrus
gento purissimp, quop]a Lepne Tertip pontiflce in ascendens, mox ul Gregorianaesanctitati tesiimoniurii
basilica Sixtiana sanciteMafiaenominidedicata traps- praebuit. inter verba ver» confessionisspiritum effla-
latum. cst, fabricavit, el in,basilipa beati Pauji apo- vlt, et a doloremoftis extfaheus juxta hpyrgibasinf,
stpli super allare nihilo.minusaliud fastigium prpcu- sicut hactenus' cemitur, ""confessorveritatis meruit
ravil. Hujus piauerea yenerabile corpus' in extrema ,'sepeliri.
70. Hinc est quod consufetudinaliterSpiritus san- -
pprlicji basilicaebeati Petri appstoli antesecretariuiii
tune antiquissiinum-, quo vidfelieet Lpo, Smiplieiu?,, ctusinspecie coluinbaesuper scribentis Gregoriicaput
Gelasius, atque Syminachus, apostplicaesedis epi- ''depingitur, et quod expositionum illius pafs maxiiha,
seopi, cum npnnullis aliis tumulati. suis hacterius quaeutique abinvidis fexustareeolil"ur,"nonhabetur.
-epitaphiispraedicantur,sepultuin lali titjilo decoratiir: Quarumipsesumriiaro Joanni, subdiacono Ravennae,
fesponsali suo , significare videtur-, Inter caetera sic
Suscipeterra tuo corpusd.ecorporesumptum,
TFtedderequodvaleai, vivifleariteD.eo. , C describens : « Quia charissimus quondam filius meus
Spifitus asira petit, lelhi nil jiira nbcebunt, , Claudius, aliqiia me loquente de Proverbiis, "de Gan-
Cuiyilaeaheriusmorsinagis _il|a yia psl.
Ppntificis
' summihoc claudunturniembfa sepulcrp, lieis caniicorum, de Prbphelis, de libris quoque Re-
"Quiinniimerissempefc vivat ubiquebbiiis.'il gum et de Heptateucho audierat, quae ego scripto
Esuriemdapibussuperavit,ffigorayesle,. .
Atque animasmpnitistexit ab hpsjh sacris. tradere prae infirmitate non potui, ipse easuo-sehsu
Itnplebatqiii.'actii'qnidqiifdsefmohVdbcebaf;- dictavit; ne-oblivione deperirenl, ul apto tempore
Essetut exemplumniysticay'gybgloquens.
* ad Christum vertit haeceadem mihi inferret, et emendatius dictarentur.
"%\BQ Anglos pigtatpmagi.ti'a,
' "*'
Acquirensffdelqueagmfriagentaridva.':* Quae cum -rnihi legisset', inveni dictorura meorum
Hic labor,hocstudium,$ tibi curahaacpastor agebas, senstim J vaide inutilius' fuisse
offerpesplurhnaljicra gregls.
Ut-Dorrjiriq permutatum. Unde
' Hisqueliei ponsulfactusj lsBtaretriuihphis, necfesseesl ut tua experientia, omni excusatione at-
Kamniercedem"operiimjam sine Bhetepes. quemora cessante, ad ejus monasterium accedat, coh-
(59. Quo scilicet liberalissimo pastore defuricto, venire ffatres faciat, etsub omni veritate quantascun-
vehemenlissimafameseodeni annb Incubuit: el quan- que di3divefsis lf @ Scripturis chartulas detulit, ad
tb palrpno tunc Roma caruil, licet rerum inppia tpto medium deducat*:qhas tu suscipe, et mihi celerrime
pejie mundo monstraverit, invidorumtarofeh feritas transmitle. t\Regi'st. tib.xn,ep.24.)Enimvero, quia
minime recogripvit. Namsicut a majoribus i iraditur, p" sludiositas Gregorii, qui posthaec tfibus fermfeannis
cum calumniarum veterum incentores, Gregofiura superfuit, falli non potuit," cohstat nimimm quia plu-
prodigum dilapidatoremque multiplieis patriafchalus res libros quara nuhc habeantur composuit. Quorum
thesauri p.erstreperent, deficlente' personali materie, memoriamquidamin episcopaliejusperstringfens, ait:
a Hi charactefes chronologici cum anno Chri- - terius.
sli <i04eonyeniunf,: lanjfefsi ygnerabilis Jieda S. Dp- J?Lege aliqujd omnjn.Qsimile ap,u.dpreg. Tuj-on.
cipfis pbituro ad an. 605 refert; eunjque seeutus -" libide Glbfja Confess. c. S9. Subdiacpniis"vefd'ple-
DajilusDiae."in lib. iv, ' hist. Lahgbb.
" " IndictibHi*vin
— niis dieruhi aegffeferens' qubd viflus S!'Trbj'arii" o"c-
corisignat.' Mabilli eulerelur, c.onyoeatoepiscopo"cum clericis.... omnia
h Apud Bedam hos vei^susreferentem lib. n. hist. ..quse a%sapcl,pan.djerat....xeserayif,.... adj/ciensliase :
§. i,c ,e,ti,nmss. Paris. jp.a. Ef ui probeiis vera esse qum loquqr, finiio sermone
et mbx laudati mss. vivff. f et hisdiclis claiisis'Pculisbbiil.
&Beda,
Beda, dd ChristiimAnglos coriverlil, elc.
' fiiiem
'"' fdciqvitm
est doriius-turrila; p^igi biisis lurris
e Beda, hmc libi cura, Iwc Pastor agebas. f'Pyrgobasis — Hoc videtur inlelli-
1 H_3Chisforia Baronjo pes seu fulcimenlum. MABILL.
ad an. 604 dubia videtur, : gendum de aliqua\turrici.i1.aj;,o.chlidi'um, 'quOjji-ambo-
nec ihurieritb, •cium.iullius -cerii aucloris testimonio .iieni-iscendebalur,"conjtineule.""" •.-"' ' '"'
hitgtur, et de ipsa sileant Isidorus, Hdephonsus, I?a» 1 Ita Mss. AteAitifValdeinmullis. .
225 S. GREGORIl MAGNI VITA, AUCT. JOANNE DIACONO.LIB. IV. 224
Job, Ezechiel, Evangelia et Pastoralem exposuit, et A extensum, in sex codicibus explevit. Quorumexem-
roiiltaalia.UtsubaudiaSjquaejaminvenirlnonpossunt, plaria primo per Urbis monasteria subdivisit, postre-
qunniam revera ante succensa sunl quam edita, sicut rao vero eidemXeandro episcopo deslinavit.
reliqua ipsius opera quae nune in sancla Romana Ec- 75. Sed in ipso sui epjscopalus exordio, duma
clesia retihentur adhuc sub custodia, ne penitus vul- Joanne.Ravennalis urbis" episcopo, humiliter repre^
garentur. hensus fnisset, cur pastoralis curae delitescendo pon-
_ 7.. Itaque si curiosius perpendatur bmne Grego- dera fugere \ir lam idoneus voluisset, librum Regu-
rii traclandi tempus quo libros qui nunc habentur lae Pastoralis composuit: quem quadripartita ratione
exposuit, ai diaconio . suo usque ad penultimum sui distinguens, valde pensandum esse perdocuit, cum
pontificatus annum extenditrir; et licet, Langobar- reruni necessitas exposeit, ad culmen quisque regi-
dorum -perfidia saeviente, po=t Ezechielis tractatus, mihis qualiler veniat, atque ad -hoc rite perveniens
ab exposilione librorum destiterit, ab exponendis ta- qualitet' vivat, et bene vivehs qualiter doceat, et recte
men epistolis, quamdiu vivere potuit, numquam om- do.censinflrmitatem siiam quotidie quanta valet con-
nino cessavit; quarum videlicet tot libros in scrinio "sideratione cognoscat, c ne aut huroilitas aecessum
dercliquit, quot annos advixit. a Uride quartum-de- fugiat, aut pferventioni vita contradicat, aut vitam
cimum epistolarum' librum seplimae indictiohis inper- g doctrina desliluat, aut doctrinam praesumptio extol-
fectum reliquit quonianf ad ejusdem indictionis ter- lat. Primum ergo appelitum timor teroperet; post
minum non pertingit. Ex quorum multitudine primi aulem magislerium quod a non quaerente suscipitiir,
Hadriani papa3 teinporibus quaedam epistoloe decre- vita commendet; delnde necesse estut pastoris bo-
tales per singulas indictiones excerptae iinnt, et in num, quod vivendo ostenditur, etiam loquendb pro-
d.uobus voluminibus, sicut modo eernitur, congrega- pagetur; ad extremum vero snperest uf perfecta
te. Et Gregorius jamdudum in roonaslerio posifus, "quaequeopera consideratio,propriae infirmitalis de-
ubi eum angelus Domini sub habitu naufragi scri- primat, ne haec ante occulti arbitri oculos lumorela-
.bentem repererat, nimirum quoedam.dictaverat, ut tionis exstinguat. Et quiaquosdam imperitos ad sa-
ad exposilionem tantae profunditatis quam in libro cerdotinm conspirasse cognoverat, quosdam conspi-
Job penetrare potuit, eo paratior quo ex dictandi ratufos esse proevidebat : qui melifi "senescientes,
consuetudinedoctior, perveniret. quae non didicerunl docere concupiscerent, quique
72. Ergo Gregorius in diaconio suo, dum illum in pondus magisterii tanto levius aestimarenl quanto
Constaiitinopolitana urbe sedis apOstoli.a3 responsa vim illius magnitudinis ignorarent: hos in ipsojibri
conslringerent, et Leandrum, Hispanum episcopum, sul reprehendit exordio, ut si quaudo indocti ac prae-
.injuncta pro causis fidei Wisigothorum ibi legalio P ( cipites doctrihae arcem lenere appetissent, a praeci-
perduxisset, eodem Leandro (sicut in primo libro pitationis suae ausibus in ipsa Gregorianae loculionis
dixisse me recolo) cum fralribus tunc. Gregorio janua pellerentur. Huuc librum Anatolius, diaconus,
adhaerentibus , importunissime conipellente , li- ejus apocrisiarius, quaerenti ac jubenti imperalori
brum beati Job coepit exponere (Lib. _,. 27). Qui- quondam obtulerat, quem magnus Anastasius, Antio-
bus coram positis priora libri sub oculis dixit; et - chenus episcopus, in Gr_ecam linguamtransfudit, et
quia tempus paulo vacantius reperit, posleripra tra- Orientalibus ecclesiis opus veiierabile procuravit.
ctandp dictavit. Cumque ei spalia largiora suppete- , 74. Deinde, «ieut in secundo huj"usoperis libr©
.rent, multa augens,-paueasubtraliens, atqueita ut jam reluli, dum adhue Gregorius ad loquendum vo-
. inventa sunl nonnulla derelinquens, ea quae se lo- ce statuque sibi sufficeret, perstationes discurrens,
quenle excerpta sub oculis fuerant, per libros emen- viginti liomilias Evangelii diverso tempore corani
. dando composuit. Qui cum jam faelus episcppus Ro- populo declamavit;reliquas vero ejusdem numeri-dic-
mae postrema dictaret, quo stylo prima dixerat solli- tavit quidein, sed, lassescente stomacholanguorecon-
cile altendens, egit ut ea quae locutus fuerat, sludiosa tinuo,aliispronuntiare perniisit (Lib.IX,ep. S2): qua-
emendafione transcurrens, quasi ad similitudinem nimexemplariaSecundoservoDeipelentim.andavit.
. dictatus erigeret, et ea quae dictaverat, non longe a 75. Cumque a suis familiaribus ut aliqua de iriira-
cplloquentis sermone discreparent: quatenus dum culispatrum describeret Gregoriusenixiusrogaretur,
hoc tendilur, illud adtrahitur, edila ,modp dissimili Maximiano, Syracjjsano episcopo, scripsit, dicens :
res non dissimilisformaretur. Quamvis ierliam ipsius t Fratres mei, qui mecum familiariter vivunt, omni
operis partem ut colloquendo protulit, pene ita de- modo me compellunt aJiqua de miraculis Patrum quae
reliquit: quia dum eum fratres 3.71 ad alia. expo- -in Italia facta audivimus sub brevitate describere. Ad
nenda perlralierent, hanc subtilius emendari nolue- quam rem solatio vestrae charitatis vehementer indi-
runt. Qiiibus multa j'ubenlibus, dum parere modo geo, ut quae vobis in memhriam redeun.t, quaequa
h per exposillonis ministerium modo per conlempla- - cognovisse vos 172 conligit, mihi breviler indicetis.
tionis ascensum, raodoper moralitalis instrumenlum De domno autem Nonnosb ahbaie, qul juxta domnum
, sluderet, hoc opus, per triginta et quinque. libros Anaslasiurn de Pentomisfuit, aliqua retulisse te me-
a Sic legllur in Uticensi, et quidem optiroe, licet .
mysterium.
- « Corrupte quidam edili, humilitatis accessumfu-
aliis in Mss. ae editis Iegatur, unde tertium decimum.
Vide Praefat.nostrainad epistolas num. S. - gial, - . . - 4
b Excusi. cuhi tribus Mssi Paris.j per expositionis
22S S. GREGORII MAGNI VITA, ACJCT.JOANNE DIACONO.LIB. IV. ' 226
ffiiniquoe oblivioni mandavi. Et haec ergo, et si qua ,A Geneseos admiratus : « Sumpla, inquit, sunt, ab au-
sunt alia, luis peto epislolis imprimi, et mihi sub ce- ctoribus hcec Origene, Vielbfino, Ambrosio, Hiero-
lerilate transmitii, si lameh ad nie ipse non proficis- , nymo, Cassiano, Auguslino, Fulgentio, ac nostris
ceris.» (Regist. lib.m, ep. Sl.)IlincGregoriusrobo- temporibus irisigniier J.73 eloquente Gregorio.'»
ralus, sanctorum miracula Patrutn cum Petro suo dia- Sed et Beda presbytef in libro desehetaatibus orato-
cono quae-perinquisitionemalque respohsionem.pro- res homoeoleleuton facere perhibens, exemplum pro-
tuleral 3 expositionisaltiusstudium interrumpens, sola posuit, dicens: c Beatus Job Deo soli sibique cogni-
nominumpraehotatione distinxit, et in libros quatuor tus, in tentatione ad nostram notifiam perducehdus,
ordinavit : ul, sieut in libfis expositionum suarttm taclus est vulnere ut odorem suarum virium lanto
quibus esset virtutibus insudandum docuerat, ila latius spargferet, quanto niore aromatum melius ex
eiiam descriptis sanetorum miraculis quae virtulum intentione fragraret. Quo schemate ipse, qui hoc di-
fuissel earumdfem claritas luce clarius ostentaret. xit, beatus papa Giegorius saepissimeusus fuisse co-
Quos libros Zacharias, sanclae Ecclesiae Romanoe gnoscilur; et hujuSmodi oratiohes esse reor quas
episcopus, GraecoLatinoque sefmone docilssimus, Hieronymus .concinnas rhelorum declamationes ap-
temporibus Conslantini imperatoris post annos ferme pellat. »
centura septuaginta quinque in graecamlinguamcon- B 78. At Gregorius humilitatis suae cautela commo-
vertens, Orientalibus ecclesiis divulgavit, b quamvis nitus, non solum facundiaesuaeredoleritiamcontemne-
astuta Grtecorum perversitas, in coinmemoratione bat, verum eliam in comparatione tractalus allerius
Spiiitus sancti a Patre procedentis, nomen Filii sua- dietatum suum furfurem nominans, libros suos legi
pfim radens abslulerit. quamdiu vivferel veiiementissime prohibebat, Irino-
76. Piitnam quoque et ultimam Ezecliielis prophe- centio praefecio Africaeinter caeterascribens : «-Quod
tae partesquae videbanturobscuriores, Roroanispostu- in exposilione sancli Job tfansmitli vobis codicem
lanlibu., pertractavit, easque per homiiias viginti voluistis.veslroomninostudiocongaudemus: quoniam
et duas distinguens. puantura lucis inliis habeant de- illirei emirientiamveslramstudere conspicimus, quae
monstravit;etinhis tractandis, sicut superiuspaluit, nec tolos foras vos exire permittat, et ad cor iteruni
finem iecit. - soeculafibuscurisdispersos recolligat. Sed si delicioso
77. Qui libfi dum a doctoribus sequentis temporis cupilis pabulo saginari, beati Auguslini patriotoe ve-
tam r.ectis.imis sententiis edili. qitaro lueulentissimo stri opuscula legite, et ad comparaliohem e"siliginis
rheloricae facundiaestylo coinposiii veraciter docean- .illiusnoslrumfuifuremnonquoeratis. J (Regisl.lib.x, •
...
lur, eos btatus Gregorius ex humjlitalis suae dulce-' ep. 57.)
_dine incultos perhibet, Leandro episcopo inter cae- Q Item Joauni, episcopo Syracusano : « Pra3terea
tera scribens: e Qusesout liujus bperis (haud dubiumi audio quod aliqua de his qUaescripsisse me memini
quin Moralium) dicla percurrens, in ijis verborum fralernifas vestra ad-mensam suamcoram extraneis
folia non requiras, quia per sacra elqquia ab corum legi faciat:. Quod mihi nonvidetur esse faciendum,
traelatoribus infrucluosaj loquacitatis levita. studiose quia lioc qubd vos pfo charitate facilis, possunt qui-
cornpeseitur, dum in templo Deinemus plantari pro- dam, quanlum ad.me est, vanae gloriae deputare.
hibe.tur. Et cuncli proculdubio scimus quia, quoties Ideoque corani fexlraneis anliquorum dicla legite, ex
in foliis "malelaetaesegelis culmi proficiunt, minori quorum auctoritate valeaht qui audiant reforraari. »
pleniludine spicarum grana turgescunt". Unde et ip- ( Lib. viu, ep. 9.)
sam loquendi artem quam niagisteria disciplinoeexte- Itera Joanni, subdiacono Ravenn_e, post multa :
rioris insinuant servare despexi. Nam sicut hujus «Illud, inquil, quod ad me, quorumdam relatiohe
quoque epistolaBtenor enuntiat, <_non melacismi col- perlalum est, quia reverentissimus cbepiscopus meus •
lisionem fugio,-non barbarisriii confusionem (ievilo, Marinianus iegi commenta beali Job publice ad vi-
hialus motusque etiam et praepositionum "casus ser- gilias facil, non grate suscepi, quia illud opus non
vare contemno: quia indignuni vehemfenterexistimo, est populare, et fudibus audiloribus impedimenlum
ut verba coelestis oraculi restringam siib regulis Do- p magis quam provectum generat. Sed dic ei ut com-
nati; nequeenimdhaeeabullis interprelibus inScrip- menta Psalriiorum legat ad vigilias, quae mentes sae-
turae sacrae auctoritate servala sunt. Ex qua re -nimi- cularium adbonosmorespffficipue informent. Neque
rum quia nostra expositio oritur, djgiium profecto ' enimvolo, dum in hac carne sum, si qua dixisse me
esl ut quasi edita soboles speciem suoematris imile- ' conligit, ea facile hominibus ihnotesci. t (Lib. xn,
\ lur. > (Prcefat. adlib. Moral.) In quibus verbisagnos- ep_.24.)
1 cilur Gregorius non sluduisse loculionem pbmpati- 79. Quanta sane consideratione Gregorius, qui ad
cam, sedex piistina saecularis exercilii consuetudine cuhnen regiminis humiliter pervenisse, ad hoc opus
-^poliusincurrisse. Cujus factindiaeconsonantiam Isi- perveniens benevixisse, bene vivendo recte docuisse,
dorus, Hispalensis urbis-episcopus, in expositione satis, iit opinor, monstratus est inlirmitatem suam
a Bigot. el Ulic, ea;post(!"onis
aitcrius sludium. - tur, unde vitiosa collisio. Vide Vossium Institut. Ora
h Vide lib. u Dialog. cap. ultimo, et nolas consu- loriar. lib. iv, cap. 2, § 2.
ie. De Graecatranslalione fuse in Praef-.ad Dialogos. * Ita Mss. Ai editi, ab illius temporis fiiierpreiibus,
0 Vel potius"mutacismi, nimirum Graeci:appella- - aut ab uilius, elc.
runt pM-Kv.ia-p.ov,cmn nimium aut temere m repeti- e Bigbt. et Utfc, similaginis.
k? S. GREGORIl MAGNI VlTA, AUCT. JOAME-D-AtiONO. LIB. IV. 228
cpgnpverit, in ektremo libro Moralium mariifestat, Alegefit, apiid disifictuih Judicfem "solaiium ihihi sus
cum dieit: «Explelo itaque hoc bpere, ad me mihi ofalibriis iihpenaat, omhe quod iri mfe "sofdiduihde-
Video esse redeundum. Multum quippe mens hostfa pfehehdit Ilfelibiisdiluat. pfationis autem aique expo-
_eliam cum recle loqui cohatur, extra semetij-sain sitibriis viftute collata, leetbr meus iri recorhpehsa-
.spafgitur. Integritatem namque ai-irrii, duiri cogitan- libne 'me supefat, si, cum "pef mfevefba accipit, pro
iur .vefba qualiter profefanijir, quia tfahiiht extfin- riie iacfymas^fteddit. i
secus, minuunt. Igifur a publico locutionls fedeuh- 80. Hujus beatissimi Gfegorii vehefabile bbfpus, a
dum est acl curiam ebrdis, ut quasi in quodaih Ufegbfio quaflb sfedis"apbstoiic-. praesulea pbst an-
concilio consultatiohis ad 'me ipsurivdiscefnehiShm nbs circiter quihquaginta ifari_latum,.ahte hoveilum
couvocem, cogitationes meritis , *|7_| quaiferius:ibi "secreiafiufh cohsifiiciis absidibhs, sleuti ihodd eerhi- •
videam ne aut lncauie mala aiit boria noh behedixe- tuf,h sub altafi sui hbrriihis "collbcatuf : quo ejus
-rim. Tunc enim bene dicitur boriuni, .cihh is qiiidicit. --ahhivefsafie 'sbleihnitas ciihctls certatim pernoclani
soji ei a quo accepit, per id appetit placefe qribd tibiis venefatibhe gfatissiina cfelebratur, ih qua pal-'
dicit. Et quidem mala me aliqiia, etsi dixisse hbh liiiiri ejiis,.c et phylactea, sed et balifeus ejiis
.iuvenio , tamen quia omnino non dixerim , ribride- cbiisueiudihaliifer oschraiitur. Qh-3 sigillatito 175
'_fendo. Bona vero si qua divinitus accipifehsdixi, meo jj cohsidefala, et ahtiquilalerii viri, et mediocriiatem
videlicet yitio minus me hene dixisse pfbfiteof. "Narii habitui, et speciem regnlafis propositi"signispefspi-
ad me inlrinsecus rediess, postpositis' "verbofuiriifb- cuis fepfaesentant. Nam ih e"o qub"d"pal!ium ejus
jiis, postppsitis senlentiarumramis, dum ipsam sub- byssb candenie cbhtextuhi hullis fuissfe'cerniiuf acu-
tiliterradicem meae intentionis irispicio, Deo qiiiueto bus perforatum, sic ipsum circa "scapulas bbvoluium
ex ea me summopere placere voluisse cognbsco; sed luisse, iibh aiiieih cbnfixuih dighbsciihr. sicuti ve-
eidem inlentioni qua, Deo placere studeo, fuftim se iustissiinis ihusivis vel picturis ostehdiiuf. Quod
nescio quomodo intentio humanae laudis interserii. aulem feliquiainm pHylacteria tehui afgfehto fa;b'ri-
Quod cumjam postmodum tardeque discerno, inve- cata, vilique pallio, de cbllb suspfensafuisse videniuf,
. nio -me aliler agere quod scio roe aliter inchoasse. habilus ejus mediocritate deihonstfaiur. Porro ih -
Sicenim saepe intentionem nostram, dum ante Dei exilitatebaltei, quae unius pollicis menshram iiutn-
oculos-recle incipilur, occulte subjuncta, et earo ve- quaih excedit, speciem pfoposili. regulafis olim a
Lulih itjnere comprehendens, humanae laudis ihtenlio sahcto Benedipto slatuii, ctijus ipse viiam desfefibehs,
assequitur : sicut pro necessitate quidem cibus su- ih diaiogo fegulam qhoque laudaverat, feuhisefvasse
milur,.sed. in ipso esu, dum furtimgula-subripii, liice clafius mahifeslal, prpesfertjihcuhi idem venera-
cdendi delectatio pefmiscetur^ unde pleruihque con-' Q biiis dbclor GrfegofiusGfaeckm-iihguam neseierit, et
tingit ut refectibnem corporis, quani salutis causa sui mbhasterii mbhachbs Benedicti utique regulis .
ccepimus. causa voluptatis expleamus. Faienilum est toarieipatos in Saxoniam deslihSfit.
igitur quod reclam quidem inlenlionem nostram, 81. Siquidein quod Graefcain"lingiiam hescierit,
quoe soli Deo piacere appetit, nonnunquam inlenlio ipsfe testaiur iii epistola Eusebio, Thessaip-iicerisi
minus recta, quae de. donis Dei placere hdniiriibus episcripo , scribens : Lator pia-sentiiiih Thfeodofus',
-quserit, insiiiando cdmitatur. ,Si autem de his.divi- Ecclfesiaelectof, ad sanctorum apostbloYaih lihiina
nitus districte di.cutimur, quis in.er._sla remanet veniens, durii homo ( quippe ut novtis) hSberetur
salutis locus, quando. et mala nostfa puf a Iriala surit, Iricbgiiitus,Ahdfeaeihbnacho,-qui ad sanclum Paulum
et bonaquaenos habere. cfedinius piira bona esse iheitisus fuerat, res fetchaftas qtias"delulit, fit re vefa
nequaquam possunt? Sed hoe -hiihi bpefae pfelium "-oliin hotp, ihnocehfef deposuit, credeifs" quod ihens -
credo, "quodifateinis auribiis onirie quodinriie la- ' ipsius (sicut et nos arite puiavef aintuS) euni habitu
tenler ipse f eprehendo , incuhctantef aperib. Quia concofdaret. Sed Ille tahtae pravitatis ihvehius esl,
enim exponendo npn 'celavi qubd sehsi, cbhfiteniio Ul si ejus stultitfe sub irielusionis specie paulo adhuc
non absconiio quod patior.Per expositibheih patefeci amplius licuisset, mnitorum animas malitiaesuaefal-
dona, per confessionein delegb vuihefa. El q/uia iri- {j"sita'te
' decipefet, fetqu_3ciimque potuisset noii levia
hoc lam magnb huroano geriefe, hec pafvi desunt scandala generaret. Nam inter aliaquae idem Andreas
qui dictis meis debeaht insifui, "nechiagni desunt qui pessnne