Vous êtes sur la page 1sur 633

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1850.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOQLE
:
3-::; GMSIJS .CQMPLETUS.^;-'
'-"-'-' SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, GOMMODA,OlKlONOMICAv

OMMUM SS. PATRUM, DOCTORUE SCRIPTOMMQUE ECCLESiASTICOEUE


-'...• CW
AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
- - FLORDERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMMUMQVM EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC^ TRADITIONISPER DUODECMPRIORA
ECCLESLE SJECULA, -
• ^. ... .
JIJXTA EDmONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUHQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTiS COLLATAB,.
, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; ,
".-. BISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTERiLLUSTRATA",
OPERIBUS POSTAMPLISSINAS EDITIONES QUJETRIBUS FOVISSIMIS BiECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS
'-" OMNfBUS
"iW~- DETECTIS, AUCTA; , ." -".._
INDICIBUS PARTICULAIIIBUS ANALVTICIS,
" SINGULOS SlVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICCJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBCS, ",•"". . ' ', ...
DONATA.^
CArlTULIS INTRAIPSUM TEXTUM RITEDlSPOSITlS, NECNON E.TTITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREH
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAMiSIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;
. OPERIBUS CUM DDBIIS TUMAPOCRVPHIS, ALIQUAVERO AUCTORITATE IN ORDINE ADTRADITIONEM
"'-..- .ECCLESIASTICAM.POLLENTIBUS,AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUSGENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QTJO CONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUM I NQUODLIBET THEMA SCRIPSERIT
UNO INTUITU. CONSPICIATUR; ALTEUO
SCRIPTUR-^ SACRiE, EX QUOLECTORI COMPJJRIRESITOBVIUM QUINAM PATRES
ETTNQUIBUS OPERUM SUORUM LOCiS'SINGCLOS SINGULORUia LIBR6RUM '"'"'."
.... . SCRIPTUR/E TEXTCS COMMENTATI SINT.
EDiriOACCCRATISSIMA, C-ETERISQUE OMNIBUS .FACILEANTEPONENDA , SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUM NITIDITAS
CHARTJE QUALITAS, 1NTJ3GRITAS TEXTUS.PERFECTIO CORRECTIdNIS,OPERUM RECUSORUM TUMVARI^TX.S
TUMNCMERUS, FORMAVVOLUMINUM PERQUAM COMMODA! SIBIQUE;1NTOTOOPERIS DECURSU CONSJ^ffTER^^.
rRETIIEXIGUITAS,
6IMILIS, PRiESERTIMQCE ISTACOLLECTIO,:UNA,METIIODICAET CIIRQNOLOGfCA, i^Jfc\
SEXCENTORDM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HICILLICSPARSORUHjf% /^K\
PRIMUM AUTEM. IN JS'OSTRA BIBLIOTnECA, EX'OPERIBUS AD-OMNES yETATES,f >i ^Vjp
LOCOS, LINGCAS FORMASQUE PERTiNENTIBUS, COADUNATORUM. I tP.' y^
'
BERIES SEGUPJDA, ; -. ' W,
1NQUAPRODEUNTEATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE EGCLESIJE LAT1NJB\*
A GREGORIO MAGNOADIMTOCENTIUM '.III." >Y

BIBLIOTBECA
CX.E.RI UHIVERS2!.
SIVE. ."."
IH SINGtJLOSSCIEim.35ECCLESIASTlCiE
CimSUOMCOMPLETOUDM RAMOSEDITORE.

PATROLOGI^E TOMUS XCI.


VENERABILIS EEDM.,
TOMUSSECDNDDS.

VENEtJjJT6 yOLUMINA42 FRANCISGALLICIS.

PARISIIS, APLTD EDITOREM,


IN VIA mCTAfrAMBOTSE, PROPE PORTAM YULGOD'ENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE. ' ,-'

-.,:• 185Q :
ASGLOSAXONIS PRESBYTERI

OPEftA OMNIA

EX TRIBUSPRJECIPUISEDITIONIBUSINTER SE COLLATiS,
KEMPE -

IN ANGLIASTUDIODOCTISSIMORUM
DUABUSQUE
CQLONIENSI, VIRORUMSMITRET GII.ES
NON SINE INGENTM.1TTERATORUM
PLAUSUIN LUCEMVULGATIS,

AD"
NOVISSIMBPR.4ZLUM ORDIXE
MELIORI
BEVOCATA, VARIIS
DIGESTA, MONUMENTIS MAXIMOI
AUCTA,ET, OUOD
QUIBUS
EST,INNUMERIS, MENDIS
SCATEBANT, EXPCRGATA
DILIGENTER ,

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHECJE CliERI «NIVERSiE,
SIVE 7 .". -
CURSDUM
COMPLETORUM
IN SINGULOSSC1ENTI.EECGLESIASTICJE
RAMOSEDITORE.

TOMCJS SECUNDUS.

VENEUNT6 VOLUMINA
42 FRANCISGALLICIS.

PARISIIS, APOD EDITOREM,


IN YIA DICTA DWMBQISE, PROPE PORTAM VULGO VENVEH
NOMINATAM;
SEU PETTT-MONTROUGE. .'.

. 1850
ELENCHUS OFERUM

QVm 1N HOO TOHIO XCI CONTINENTUR

Hexameron. col. 9
Commentarii in Pentateuehum. 189
Pe labernaculo et vestibus sacris libri tres. 393
Exposilionis in Samuelem libri qualuor. 499.
,-:_,'.•.
QuBestiones in libros Regum 715
Liber de lemplo Salomonis. ; 735
Expositionis iu Esdram e.t Nebemiam libri tres. 807
Interpretalio in librum Tobise. 923
Exposilio in Parabolas Salomoms. ; 937
Libellus de muliere forli. 1039
Fragmenta inP.roverbiaSalomonis. 1051
Expositionis i& Canlica canticorum libri scptem. 1065
Exposilio in canlicum Habacuc 1235

Ex typts 5IIGNE,-aii-relil-Monlrong».
:. " L ANGLO-SAXONIS
PKESBYTERT, .-''., \/

^ OPERA
&Mi^^^; "
SIVE'.,

OMNIUM': EJUS. OPEEUM: PARB II. '.

SECTIO PRIMA..'— GENUINA. ;

'HEXAEMEEQN;,: :; ;
•"- "". SIVE
"
. _.; "..''-, -• (;_:"

'; ;, LIBRI. OUATtT.OB. ift


.PRINCI|lTO^^^lS.>t-;.'" ;._;
USQUEAD N4TIVITATEMISAACET ELECTIONRM lSMAELIS

^ttetytxQ;,. ; ; ;.v..;v; -.
HAGUSTALDENSEM.
KPISCOPTJM
AD ACCAM

Rileclissimo ac reverendissirtio antistili Acca , Ji Grseco feeil esse Latihum; AmbrosiusMediolanen-


{iranillimus famuloruni Christi Betla saliitem. sis, AugiisiinusHipjpohensisepiscopus;. quoriim pri-
De principio libri Genesis, in quo mundi hujus mus libris novem, secundus, •vestigia ejus sequens,
•creatio descripta est b multi multa dixere, multa libris sex, iertius libris duodecinii et rursum aliis
pnsleris ihgenii sui monimenla reliquere; sed pras- duobus specialiter adversiim Manichajos descripiis,
cipne, quanium nosira pusillitas ediscere poitiit,' prolixa legenlibtis doclrina2'saltilaris fluenla niaiia-
Basilius Gaesariensis, quem Eustalhiiis ihlerpres de runt, eompleto in eis proniisso Verilatis, quo diee-
» Qui inler scriplores ecclesiasticosnon ihferiorem cujus .perfectam intelligehtiam omnem Iahorurn snp-
Iocum lenet BedaVenernbilis presbyter et rhonachns ruhi raiioflem componebat, vigilias,iuctibratiohesque
Benediclinus, inier Aiiglicaiiospriinarjum sibi facile siias dirigebat. Id sane lestatiir Beda ipse ih sna
vindical. Naiirsi doclriiiaequam tradit splidilateni ac Epilonie, ubi "liaachabet: Guncluniex co teinpus
pariiatem species, eo nullus aliquando sanctius aut vilm in ejusdem monusterii. Itabiiatioiie peragens,
A'erius seripsit? si Codicum mullitudinem , nullus omnemmedilaridisScripluris pperam dedi, atque inler
uberius ; si tnultiplicem traclaluum varielatem, nul- <jbservantiasdisciplinm'.regularis. et quolidianamcan-
lus lot discipliharum aiit scientiarum genera ita feli- landi in ecclesiacufam^;semperautdiscefe, aul docere,
cius assecmus eet :'adeo ul lioc uno jn homine et aul scriberedulce habui: Hinc merito ;ab Acca Hagn-
egregium grainroaticum Grsecenon^minusquam La- 1J staldensi episcopo, in.lege Domini meditanda dies
line perilum,: poetarh pro tempore noh vulgarem. noctesqueduxissepervigiles,laudatur iii epistbla qiia;
rhelorem, asrroiiomum, ariilimeticum, chronogra- Bedae Cothmentariis in Lucaj Evangeliuin prajmitti
phum , eosmograplium, historicum, philosophum, solet, et a Bonifacio Moguntihoepiscopo el Gerrna-
theologtim, et super omnia prasiaiitissimum Scri- noruih aposlolo SagacissimiisilweMgdlorScriptiird-
ptuia; sanclK iuterpreiem demirari liceat, utiheriio nim appellaiur. Nam scribens ad Cutliberluib seu
a Willelmo Malmesburiensi libro de Geslis regum Ubertuin abbatem : Inierea,-'i"nqu.it;rogamus utali-
Ahglorumdicalur : Vir, quemniirari fiicilius^quam qua de opusculissagacissimiinvestigutorisScriptura-
digneprwdicarepossis,qui in extremoriaiusorbis an- rumBedm mqnachi, quem nuper iii domoDei, apud
gulo, ddclrinmcoruscoierras omnespefslfinxeril, Quari ves vice'caridelmEcclesimscienlia Scriplurarum ful-
verba iriutuatus fuisse videtur alj ipsius Bedaj vitaj sisse audivimusj conscripla ndbis trdnsmittere digrie-
scriplore. niini
Veruni etsi liberales aries omnes, divinas liuma^
nasi|ue scientias apprime calluerit, easqiie, ut seri- h Inter alfos Rhddon geriere-Asidhus a Taiiarid
I)il Pilhsaeus,exacle didiceril, solide novefil, firmiler Roriimin Scripluris eruditus, iii Hexdemeroneleijanles
lenuerit, explicute docueril, sibique illosevo confe- tractatiis-composuit,lesle Ilieroiiyhii); inli.li-.de'illu-
rendos perpaucos, superiorem proleclo liabuerit he- stribus EcclesiaeScriptoribuSi cap. 57, qui de Can-
jminem,prajciptiumtamem et pene unieum ejus slu- didq idern scriblt, cap; 48, de Appione, Cap.M, et
diuni, inmeditahdis sacris Scripluris v.ersabatiir, ail de Hippolyto, cap.61. . -
PATROI..XCI. - .-•':.^; ':: ''--.
'
11 "BEDiE YENERABILIS OPERUM PARS II.'.-- EXEGLflCA GENUINA.. fa
•*al i Qin ciedit in me, skuldicil Scriptura _ flumina A corum Palritm, Jiunc ipsis eoruiii-,iiunc, brevjaudi.,
ie ventre ejus fluent \aqum; vivm {Jogn..^iy,'5^)..F< ;causa, meis sermonibus, riuiic tacilis eorum voca-
qjiibus Augustinus etiam, in libris Confessionum ' biilis_ nunc commeiioratis, proitt opporlunitas loco-
"suaruhi; in libris -quoque qrios cpnira adversariuni rum dictabat, ponere studebam, perduxique optis
leijis et prophetarum eximie composuit; sed eiiri :; iUsqiie dum ejeclus: Ad.am; dejpariidiso voluplalis
aiiis sparsim opusculistsilis hohriu/Ilatnelnsdem-pri- ' ; exsilium vitse temporalis; ihtravji; aiiijiia etiam de
jnordialis ereaiurse iiiemoriarny;cum Oexpositione sequefllibus sacr,» liistoria_!_ si Deus voiueritj auxilia
coiigrua fecii.: Verum; quia htec tani copiosa, lam " vestrae intercessiouis comitante, scriplufus , dum
-rSiiritalla, ut vix riisi aloeiipleiioribus tot volumina primo. librum sancti Esdrse pfopbet:e ac sacerdoiis,
aoquiri, tarn ptofunda, ul vix nisi ab eruditioribns in quo Christi et Ecclesiae sacraincnia sub ligura
valeant perscruiari, placuit vcsirse snnciilaii id nobis solultc longie capiiviiatis, re<tauraii lempli, reajdiii-
officii injungere, ul de nmnihus his, volnl de amoe- ealae sancue civitaiis. reduciorum in Jerosolymam
nissimis-latc floremis paradisi rampis, qure inliraio- vasorum quaj ahducta, rescriptsa legis Dei quas in-
rum vidcrentur necessitaii sufiicere decerperemus. censa fuerat, castigali ab nxoribus a alienigenis po-
Ncc segnior in exsequendo qu.u jubere es dignalus puli, et uno corde alque aniina in Dei servitium
cxstiti; quin polius staiim perspectis Patruni volumi- Sconversi, ui prophela siniul et historicusconsciipsii,
'nibus, collegi ex liis, ac duobus in libellis distinxi, parumper perscrutatus fuero, et aliqua ex liis qu:u
qure rudeni adliuc possent inslituere leclorem, qui- cnminemuravi sacramentis ajicrliora studiosis, Deo
hus crndiltis ad aliiorem discerel forlioremqne ma- favenie, reddidero. Bene valc semper, amanlissime
jorun) ascendere lectioneiii. Iti quo opere scnsum antistes, nosiri memor in Dominp.
per omnia memoratorum aliorumque aeque catholi-

-inmi. Et in enistola ad Egbertum archiepiscopuni: mcreuiiir fideii),quo ad ipsius Bed32celalem propius


ilodo autem inliianler desidernnles ftagilamus a vobis accedunt.
ad gaudium, ul memoresnostri, eo modo quo et anle Nequc tamen quaiuor ltosce libros uno eodem-
mecum (ecisiis, aliquam pnnicnlam vel scimillam dc quo conlinuo labore conscripsil; sed tria duntaxat
candcla Eccics-m, quam iliuxit Sph ilus sanctus in Gcnesis priora capita primo suseepil cxponcnda,
regionibusprovincimvestrm,nobis deslinare curetis, id niinirnin adiisque Adse cjeclioncm <: paradiso , ih
csl de Iractatibus quos spirilualis presbijter el investi- siibsoqiiciuiii cnllaiurus opcrnm post Esilr.i: exposi-
galor snnctarumScripturarum lieda rewrando compo- lionem , tribus qiiam iunc meditabaiur, id quoil pr;cstitil
iuil parlem quaiemcunquedigncmini mittere. adjectis libris, quibus ea qua; ab expulsioue
Al cirm viinni omnein in medilandis exponendis- Q Ad« e paradiso usquc ad nalivilatcm l.-aac ef ls-
que Scripiuris Beda consumpscrit, stiipciidinn planc maelis ejeciinneiii inlercipiunlur commcntalus esl.
videlur, primani onmium quas in indiee operuin Et priorem qiiidem liicubrationem, horianie Acca
snorum ip<e reiensuii lucubratiiincm in oinnibus Ilagustaldensi Cjiiscopo,qui illius (arniliaritate plu-
hacienus Ediiionibus desidetari, nec publicnm ad riiniim delectab.iliir, susceplani, duos parlilus est in
nosira usqne lempora lucem vidisse, scilirct inprin- libros, nt consial cx iiuncupaioria a<!eumdem Ae-
cipiumGenesis, usque ad nalkitatem Isaac cl ejeclio- cam epistola; qni duo postmodum libii iu unicum
nem Ismaelis libros quatuor. Ila eniin lcgeiiduni, non coaluerunl, ciun opus siiiiin perfecit, quemadmodimi
libros tres, ul vnlgo in Ediiis, suadeni anliqui ires colligere licet ex vetuslo Codice Corbcieusi, iu q.io
manuscripli Beda) Codices, unus celelierrimus sancli prrclaia distributio seu divisio ita reperitur, ut post
Audoeni Rotliomagensis. monasicrii ante annos DC exposilionem in Hcxameron sie legalur : Explicit
exaralus , alter ejusdem circiicr retatis Sagiensis liber primus; dei.nli; posLpjecliisiieinAdaec paradiso
s.mcii Manini asceicrii, lerlius Vindocinensis, quibus iteriun : Explicil liber primus : quia niuiirum ppst-
favet Ediiio et antiqiw versio seu paraphrasis Saxo- quam adriili fuerinil tres posieriores libri, ex priori-
nica GhitQetUna ad alios niss. Codices emendata et Jius illis duobus iinicns ct primus (.'Onfcctiisest.
adornata; sed et Sigebertiis, qui, in Iibro <leViris Porro cum hosce libros ab annis jam bene multis
illustribus, cap. C8, operuui Berire caialogum, ab Edifioniin parasseinus, eos laiidem didicimus .non.ita
ipsomet conscriptum propriis cjus verbis reiert. His pridem hassimus Anglia edilos esse. Quapropler duhii ali-
adde llmiorium Augiistodiineiisempresbyterum, qui quaudiu utrum eos iterum lypis mandare-
in libro de Liiminanbus Ecclesise, sive de Scriptoii- Ti mus. \eruni cum illa Kilitio vix mare transierit,
bus ecclCMasiicisde Beda nostro sic scribit : Beda rarissimisque reperianlur in bibliotliecis, nec liacte-
monaclmsel presbyler Anglicmprovincimscripsil infi- ims qurcsiia a nnbis reperiri putueril, ciincianlibus
nila, ex qiiihus sunl hmc: in Genesimlibros qualuor. nobis, ct quasi repugnamibus, auctores luerunt
Et Trilhemius, iu lilnrode Scriploribus ecclesiasti- amiei nostri ut optimos libros non solum et Anglis,
C.S: Beda, inquit, monaclmsel presbylef monaslerii sed insuper Gallis aliisque naiinnibus .profuturos
sancloruin Pclri el Pauli, quod est in Anglia, ordinis nihilominus prelo commitleremus, inaximc cum
sancli Benedicii,vir in divinis Scripluiis studiosissi- eollatis invicem sumraa cuin diligentia ac labore
mus, cl valde eruditus subjecla opusculacompo- pluribus Codicibus mauuscriptis, apposiiisqiie in in-
suit : in Genesim, usque ad lsaac, libros qualnor. feriori. margine varianlibus leclionibiis, cum rion-
Siiffragantur anliquissimi sex Codices, in quibus iiuUis etiam nolis hic eos proferamus,ac libri primi
Bedae hoc opus quatuor in libros distributum conti- paricrn prioreui, qua; unica bateiius prodieraf in
neiur : unus Eloriacensis monastcrii sancii Benedi- lucem, infinitis propeinoilum inendis expurgaveri-
cti ab annis circilcr nongentis cleganter scriptus, mus; deinuinque curn Bediegenium et reverenliam
duo alii Corbeiense-;, quarms Divionensis, sancli erga sanctos Patrcs ubique spireni libri isli, et eo-
Benigni, quorum cliaraeter aimos bcne cclingentos rum verba,Pairum tacilis plerumque nominibus, non semei
relert, quiutus Clarevallensis annorum circiter nc, proleranl, citatioiies ac libros unde desum-
et scxtus Metenss sancii Vincentii ejusdem circiter pire sunt pro modulo noslro adnotarc curaverimiis.
a Edili, cum uno Ms. Corb., alienis.
.scf.nis. Qui quidcm Codices fere omnes eo majorem
43 IIEXAEMEKONLIB. I. l|

1KCIPIT LIBER PRIMUS.


In principio creavil-Deusccclumet lerram. Creatio- A siiperins illud coelum, quod mortalium omnium est
nem mutidi insinuans Scriplura divina", apte primo inaccessibile conspectibus, inane creatuin est etva-
sla"tiinverbo selernitalem atque omnipotentiam Dei cuum in terra , qua; niliil in prima sua creatione
creatoris osteridil.Quem enim in ]<rincipiotemporum virentium geriniiium vel viventiuin produxit ani-
muiidum creasse perliibel, ipsum profecto anle lem- mantium , quia iiimirum suis incolis mox creatum,
f ora aiternaliter exstitisse designal. Et quem ipso hoc est beatissimis angelornm agminibus impletum
condiiionis initio coelumei terram ereasse narrat, in cst; quos in piincipio cum coeloel lerra conditos
tanta celeritate operationis omnipotentem esse de- esse.ac mox conditionemsuam simtil et totius crea-
clurat a cui voluisse fecis<eest. Nam humana Iragili- luraj primordialis ad laudem creaioris lelnlisse,
las cuii) aliquid operatur; verbi gr.itia, cum doinum lcsiatur ipse Condilor, qui loquens ad sanctum fa-
oedificamus,in principio opeiis maleriam praepara-- mulum siium Job dicil: Ubi eras quando ponebam
mus, ct posl-hoc principium fodinms in allum, de- fundamenta terrm (Job. xxxvjn, i) ? Et paulo post:
inile immitlimus lapides in lundanieiiinm, deinde Cumnie laudarenl simul astra malulina, el jubilarenl
parietes augescentibus lapidum ordinibus apponi- omnes filii Dei (lbid., 7) ; astra videlicet maiuiina
mus, sicque paulalim ad perlcciionem operis pro- cosdom angelos, quos et iilios Dei nuncupans, ad di-
positi profieieiido pervcnimus. Dens autem cujus B stinctionem nhnirum bcminum sanctorum , qui posl-
oimiipotens manus est ad explenduin opus suum, Hfodumcreandi, ac velut asira vespertina post con-
i)on eguit mora teniporuiii, quia scriptum est: fessionem-tlivinnulaudalionis per mortem erant ear-
Omnia qumciinquevoluil fecil (Ptal. cxill, 5). Unde nis occasuri; e quibus videlicet astris maiulinis,
beiiepiacitiiii: est, quia in piincipio cieavit Deusco?.- unum ob despectum socia; Dei laudaiionis audire
htm ct terram, ut apertedetur intelligi qtiod utrum- raeruit: Quomodo cccidislidecoelo, Lucifer, quima-
que simul b a Deo faclum esf, quanivis utrumque ne oriebaiis ? Corrttisliin terrarii qui vulnerabas gen-
simul ab liomitiedici non possit. Denique dicit pro- les, qui dicebas in corde tud : In cmlum ascendam,
pheta : Initio lerram tu {undasti, D^mine(Psal. ci, super sidera Dei exallabo soliiim meum (Isa. xiv,
26). Hic autem Dominus, in principio coslum el tcr- 42 ). In eujus cxposilione senleiitia; sanelus Ilie-
ram creasse narratur; undc liquido colligitur quia ronymusmeniinit eiiarn superioiiscaeli,ita scribeus :
faeiura cst uiriusque elementi pariler cxpleia, et i Vel antequam de coelo corruerel, ista dicebat; vel
iioc lanta velocitnte divinae virtutis, ut necdum pri- posiquam de coslocorruit: si adhuc in ccelo positus,
mum niundi uascenlis inomenlum esset Iranscensmn. quomodo dicit : Ascendamm ctelum? scd quia Ie-
Pulesi autem non improbabiliter inlelligi in prin- giiaus, Cceiumcmli Domino, cum essct in ccelo, i<I
cipio fecisse Deumcariuni ct terrain in Unigenilo Filio C est, lirmamenlo, in ccolum, ubi solium Domini est,
suo, qm iiiierrog.inlibus se Judreis, uuid eum cre- cupiebat aseendere, non humilitnte , s6d superhia.
dere deberent, respondit : Principium c'quod el lo- Sin autem postquam de coelo corrnit isla loquitor,
quor volns(Joan. vni, 25). Quia in ipso, ut ait Aposlo- xerba arrogantian debemus intelligere, qui uec pra-
Jus (Colos. i, 16), condila sunt onmia in ccelisel in cipitaius quiescat, sed adbuc sibidgran<iia rep omit-
terra. Sed diligenler inluendum, ut ita .'quisquesen- tat, non ut inter astra, sed super astra Dei sit (lib.
sibus allegoricis studium impendai, quatenus aper- vi, in Jsaiam).i Merito itaque ccelum ccelinon inane
tam his:oii:e lidem allegoriaudo non derelinqual. vel vacuum esse faclnm incmoralur, sed nec tcne-
Quod autcm vcl quale sit ccelum, quod in princi- bris in eo vei abysso locus xeuianere ullus perbibe-
pio cum lerra factum est, sequentibus verbis insi- lur, quod Dominus Deus illuminat, et cujus lucerna
nuatur cuin dicitur. est Agmis. El merito inanis erat ac vacua lerra, ctiiii
Terra auiem erat inanis rt vacua, ci tcnebrmsuper adhuc tota abysso, id est-, immensa profunditate ic-
{aciemabyssi. Ulquid einin iuee de terra, prceier- gebatur aquarum.
misso c(clo, intnlit, uisi quia iiihil tale de ccelo iu- Merito lenebrre super faeiem cr.uit abyssi, cuii!
telhgi voiuit? Ipsum est enim coeliimsuperius, quod riecdinnlux , quffihas iugarel creala est. Non auteni
ab omni iiujus mundi volubili statu secrctum divi- audiendi sunl qui , rcprehendenics Deum , diciint
nae gloria prsescientia;manet sempcr quictum. Nain tenebras eum antequain lucem creasse, quia nmi
de iiostro ccolo, in quo sm.l posila luuiinaria, huic Deus tenebras in aqua vel aere Fecitullas, sed ordi-
sxculo nocessaiia •, in sequentibus scriplura, vel ne disiiiicto providentira sua;, prius aquas cum cario
qnomodo, vel quando sit factum dcclarat. Non eigo creavil ac terra , et bas postmodnm cum voluit ipsc,
? Al. ciijus. A»g., in lib. iinperfecto rie Genesi ad lilteram. IM
L Editi, ab eo. ctiain ljgil aiiliquiis Codox ms. Evangelioruui
c Ila antiqniores duo Codiccs mss. Floriacensis , ris ninnnsicrii ante anuos nccc exaratus. Ediiiniajo-ciim
el Corbeiensis unus, atque ita legunl sancti Palres minori Curbeiensi Ms., qui et loquor.
Ambrosius, lib. i, iu Hexameron, cap. "2et 4 el lib. d Ed. gaudiu.
m de Fide ad-Grati, c. h, et lib. v, c. 's, eteanclus
>i5 .BE.DJE.VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENHINA.-,-. M
lneis giatia vemisVavil, quod etim usque modo ei in A quando iri kcum eas secernerei unum, _utappare-
aqua ipsa cl iii aere per quolidianum solis accessum ret arida, qiiandi)el quomodo creaturas creteras pro
ac discessum facere videmus. Neque erijm aquas siio nutu disponeret, in simililudinem yfdelicet fabri.
nisi a Deofactas; credere fas;esl,'quod eisiyiieSerip- cujys voiuntas bis qurjefabricandrjesimt rebus solet
;l.iira palam :non tiicit, palam tameii sighificai;, «uin siiperferri. Qiipdjpsuni quoque ad distinctiohem su-
Jias a Deo illustralas alque ad jussum ejus drdinatas perioiis eceli pefliriet, in quo niox peffecte omnia
iiisimial; scd ei.psalrnus dicit aperie : Ei iiqum disposita Spiriiussarioti praesenlia illustrabat : Haee
gum supef cmlessunl, laudenl nomen Domini, qitia autem, ut in ihferioribus boc est, iiujus.Tnundicrea-
ipsedixit, et facla sunl (Psal. cxiiViii, 4). Ubiiioian- luris - bene primordia condilionis ex: tempore ad
dum quod cum ccelo in principio duo muridi hujus perfectum deducere intendeba'1. Kam et ideo.
clementa, aqua videlicet et terra ,| nominatimTacta Moyses superiorjs mundi lam breviter. feci.tmentio-
liiemqrantiir . quibiss taineri duo reliquai.uisse con- nem quia, .de mundo lioc in quo Iiorilo factus esl,i
stril-ihdiia,ighem Videlicelih ferro et lapidibus, qurjc ad instructiorieih generis Iiumani sermohem facere
lefrrc viscefe jahi tuiic condita latebaiii, aerenl vero instiirierai, 'sufficere credens, si pmnem creaturse
iii ipsa terra, cui esse permis.ius' ex eo cognoseilur, -spiritalis et inyisibilis sfatum atque ornatum, uno.
quod cum fueril humectata;, el temperiem ;solis ac- B cceIi;nomiue,quod in pfincipio factutn djsjl, com-
•eepefii;,vmox vapores exiiaiat largissimos.- Ighem prelienderet-; corppralem vefd, visibilem et corru-
qiioque ardentem . lerrso interioribus insitum calidi ptibilem crcaturam latius ex ordine describeret; id
aquarum fontes " produnl, qure cuii) percepla qua> est taciiis eis quas alliora qusesitu el forliora scru-
darn metalla in profundoaquarum li.inscurriiiii, non lali sunl homues, jlla potins quaa essent a-Deo prse-
solum calidse, sed cl lervenles insnper facieni tellu- eepla sive promissa hominibus cogitanda proppneret;
ris emananl. Non enim bxc, ut quidem dispuiant, Elndeetiam consulte de casu pf&vancaipris angeli
iiiformiler invicem mista , sed lerra ipsis quibus el et sociorum ojus penilus retictiil, quia^jflocnimiruhi
riuiic esi linibUs «ndique versum circiimscripta lalis ad slatum inyisibilis illius ac spiritualis creaturrje
iunc erat loia, qualis adliuc subjmo h rriaris pro- pertiiiebat, cujus superioris et invisibilis creatura?
fiindo• ex parte remanet. Aqurc auiernnniversam sancliis Dasiliusin libro Hexameron seCundoita me-
ejus superfioiem irf lahlain tegebahl altiludinem, ut minit: t Arbitramur enim qnia si fuit quidpiam ante
sid * illa iisque loca pertingefenl, iibi nunc Usque su- ihstiluiionem seiisibilis lmjus et corfirptibiiis mundij
per ifirmaipentiimcteli ex parte residehies", riomen prbfecto in luce iuit, Neque enim dignitas angelo-;
Dei cr-eatofis^ ciirii cdeiisccelorum laudarei ri&ndesi- fum, nec oriiriiumcoeieslinmmilitiac, vel si quid est,
"
liunl. Adbxc; laiitum infoimis est illa maieriesv de hominalum ant incompellabile aut aliqua raiiOha-
qua mundum esse faclurntestalur SCriptura, qua8in bilis virtus, yel ministrator spiritus, degefe ptissct
Dei laudibus dicii: Qui fecisti munduiri deiriateria in teiiebris, sed in luce et laelitia deceritem sibi ha-
iiiformu Namcunciaquse cum; aquis et lerravidere bitum possidebat.» Bene autem cum in principio
solemus in mundo, vel de ipsis exordiuni naturae, Deutn, id e$t,: in Filio Patrem fecisseccelum et ler-
velsumpsere deriihilo; ipsa nuterri lerra et ipsse ram prsediceret,-etiam sancti Spiritus inlulit men-
aquse propterea nomen softitae suiit materiaeirifor- tioriemaddendo : Et Spirilus Dei supefferebatur su-
riiis, quia priusqiiaih in lucem yemrerit__; unde ior- per aqiias, lil videlicet totius simul Tririiiatis ih crfea-
inosilatem habereht.rion -eraf. Quid autem ii.corive- tione muridiyiftulem cooperalam esse.signaret.
liieiis si mtindanse mateiiae fuerant tehebrosa pri- El dixil Demi: Fial lux, et fdcla esl iux. Congruit
niordiai ,ul accedente luce meliiis quod lactum est . operibus Dei^ iit mundi ornatuni aluce incipial: qui
redderetur, et tanquam proficieriiis Iiominis, quod cum lpse.sit lux vera, lucemque Iiabitet iiiaecessi-
posiea futurrim efaf, hoc modosignificareiur affeciio, liilem, eujus beatissima visione mox creati in ccelis
exppnehte Apostoio ac dicente :' Quonidm;Deasqui crjelorum angeli jam pefffui cceperarit, apte liuic
dixit,de tenebris tumen-splendeseere,quiilluxit iricdr- [} qiipque sa?c;nioornando pvimam materialis gratiani
dibus'nosifiS:(il ^or.lv , 6)? ;Unde alilii dicit: Fuir- lucis doriayjt, ut esset ,unde cretera qiia3;creareta)i-
slis aliquarido-tenebrm-,nunc aulem lux iriVoinmo paiereiAl Quod ariiem dixisse Deus, siye ut lux tlc-
(Eplt. v, 8); illo videlicet qui cnm tenebrse essenl rei, sive iit alia qiirjeque, perhibeiiir, npn nostio
super fnciem abyssi, dix£e_Fidt lux, et facla est Ux. rnore per spnuni yocis corporeum a. credendus esf,
Et spiriius Dei supethrebaiiir huper aquds. Nou sed aitius iiiieliigendum dixisseDeuin ut lieret crea-
est opinaiidum pueriliiej quod Spiritus cfeator, de lura, quia per Verbum suum omriia, id est, per
qiio?scriptum est, <j«ioSsirilus Dombiireplevit orbein uiiigenitutn.Fiiinn) fecit : de quo nianifestius evan-
terfarum (Sap. f,';%, ppsitione loci, liis qua; efarit gelisia."joaiiiies : In principio-, inquii, ernt Verbnm
creaiidii:superferfeiuf^;asd inteiligendumpotius qula elV erbum erat apud Deum , et Deus eralVerbunu
viftuiediyiha .pftecellebal,cfeatufisJ liaberisipn: pro^ ' ;Uocerdiyinprihcipio aptid Deuin, pmma.peripsuiii
pria .potestate qiiariddatjuariim iirusiraret abyssum,. -facla siint (Joan. i, 1). Quod ergo a|ijpariries, omniii
Kdili, prodeiml., niiiiiis bene; ""; ''. ;,v Edili addunt./ecisse, quod deest in M-s. nec r<y
' />h sub imo lerrm,"i.iwrisprofundo ->
' * Flor,illos -
quirjt-ur.
Al., usque-locos.
17 HJiXAEMEROiN LIJJ. I. {3
facla sunl per Veibum Dei, lioc esl, quod Moyses A diem iuitiante; ei hue usque dies explelus est iiuus,
ait, quia dixit Deus : Fiat lux; dixil: Fiat firrnameri- viginli scilicet et quatuor lioiarum, cujus commeii-
lum; dixii: Fiat et caetera creatura. Hoc quod datione verbi Scriptura vigilanter admonet ut lucem
psalmus adjunclaSpirilus sancli persona dicit: Yerbo quae facla est inferiora orbis occasu suo lustrasse
Domini cali firmali sunt. et Spiritu oris ejus omnis discamus. JXamsi non- hoc lacerct; sed magis facto
virius eorum (Psal. xxxn, C). Si autem quserilur qui- vespere paulatim tota periret, ac rurstim paulatim
IJUSin locis, jubente Deo, facta sit lux, cum adhuc mane recreota resnrgerct, non jam in mane diei se-
abyssus omtiem terrso amplitudinem conlcgeret, pa- quentis, sed potius iu vcspera primi unutn dire-
tet profectoquia in superioribus ejusdem lerraj par- ret esse diem perfectum, unde etiani vesperam ct
tfbus., quas et nunc diurna solis lux illuslrare con- mane, quam iioctem et diem faclam dicerc maluit,
suevit, tunc principalis illa lux emicuil. Kec mi- ul insinuaret tunc primarise lucis actum esse circuiiu,
randum npbis divina operatioiie lucem in aquis quod nuiic circuilu solis d!e noetuqiie geri consiat;
f prrcter hoc solummodo, quod post cre.ila sidera
posse resplenderej ciim;el Iiominuin opefalione con-
stet eas saepius"illuslrari, naularum vidclicet, a qui nox quoque tam sua, elsi minori quam dies, luce
ih profundo maris demersi, emisso ex ore oleo, pcr- perfuudilur. Triduo autem illo primo (enebrosa prnr- -
spicuutu sibi hoc ac Iucidum reddunt. b Si enim B ' sus el obseura manebaf, decebat namque' omnimod.s
lioiuoialia per oleum sui nris polest, quanlum Dcus ut dies incipiens a luce in mane diei sequeniis esset
per Spirilum oris sui creare posse credendus est, prolelatus, quatcnus imimaretur opera ejus qui est
prajseriim cum multo rariorcs quam modo in lerris lux vera, et in quo lenebrse noii sunt ullse, a luce
videre solemus', aquse in principio fuisse factse cre- inelioari, et in lucem cuncia csse completa.
dendaasint, priusquam in iocum essentunum, c ut Dixit quoque Deus : Fiat firmamentumin medio
appareret arida, congregatse. aquarum, el dividal aquas ab aquis; et fecit Deus fir-
. Et vidit Deus luccm quod essel bona. Non velut in- mamenlum,divisitqueaqvasqumeranl sub fmnamenlo,
cognitam aniea repente liicem vidcns laudavii, quia ab his qum erant super firmamenlum. Et factum esl
bonam d dicit; sed eam quam laudabilem se factu- ila. VocavitqueDeus finnamentum cmlum, el facltim
rum noverat, jani factam liominibus laude dignam est vespereei mane dies secundus. Hic nostri cceli, in
ac tnirandam esse dcclaravit. Verum quia non (oiasi quo fixa sunt sidera, crestio describilur; quod in
utuiidi lcnebras luce infusa dispulit (hoc enim su- medio consiat firmalum esse aquarum. Nain suppo-
pefni esl saoculiflxa ac pcrpetua luce perfrui), sed silas ei csse aquas, et ips-iaere territque vidcmus ;
sibuiia illum parle illusirans, aliam reliquit obscu- superpositas auiem non solum bujus Scriplurse au-
rarii, recte subditur : clorifaie, sed propheise verbis edocemur, qui ait :
Et divisit lucetn ac teneoras. Divisit namque eas Ecilendcnscmimnsicut peliem, qui lcgis in aquis i,u-
non solum qualilatis, sed et lpcoiUmdisianiia, lu- periora ejus (Psal. cm, 2). In medio ergo aquarum
cein videlicet in superiore orbis parte difliiiideudo, lirmaium esse conslat sidcreum-ccelum, neque al.-
in qua liumana erat conversatio futnra, infcriorai quid prohibet ut eliam de aquis (actutn esse creda-
vero ejus piiscis in lenebris remanere sincndo. tur; qui enim cri-lallini lapidis quanta finnilas, quiu
Appellavilquetucem diein el lenebras noctem. Iloc; sit perspicuilas ac puriias novimus, quem dc,aqun-
ad intelleclum nosfrum dictumest; qua enirn lingna rum concretione certum est esse procrealum, quid
appeilavit Deus lucem diem ac tenebras noctem; obslat credi quod idem disposilor uaiurarum in fir-
ulrum Hebraa, an Gracca, an alia" aliquai Et sic: mamenlo coeli substaniiam solidarit aquarum? Si
cinnia quoevocavit quscri potest qua lingua \ocave- quern vero movet quomodo aquse, quarum nalura
rit; sed apud Deum purus intellectus est sine stre- est fluitaie scmper atque ad ima delabi, super-cnc-
pilu et diversitate linguarum. Appellavit auferu di- lum cousisiere possinl, cujus roiunda videlur osse
clum;est: Appellari.-fecit, quia sic dislinxit oniniat figura, meiniuerit Stripmrse dieentis de Deo : Qui
etprdinavit, ut et dies cerni possent, et noraina ac- r* ligat aquas in nubibus suis, ut non erumpanl pariter
cipere. Sic enim dicimus : Ille palerfamilias icdilica- deorsum(Jub. xxw, 8); ct iuielligat quia qui infra cce-
vit istam domum, id est sedificari fecit, et multa ta- Iiini ligat aquas ad lempus cum vull, ul non pariter
lia p.er omnes libros divinarum Scriplnraium iiive- decidanl, nulla firmioris subslantioa crepidine sti-
iiiunlur. slenlatas, sed vaporibus solum nubiiim relenlas ,
Faclumque est vespcre et mane dies unus. u Fa- ipse cliam ^oluil aquas super rolundam cceli spliea-
clumque esl vespere occidente paulatim luee postt ram, ne unquaiivd.elabantur, non vaporali lenuitate,
explelutn spalinm d.urna; loiigiludinis, atque infe- sed soliditate snspendGreglaciali. Scd etsi Jiqucntes
liores muudi partes subuunte , quod nuiic usitalo3 ibi aquas sistere \oluil, uuriquid majoris hoc mira-
solis circuiiu noctibus agi solet; facium et niane re- culi est, <)uamquod ipsam terrao molem, ui Scii-
detinlc eadem paulatiiu super tcuas, atque aliuinI plura dicil, appendit in niliilt)? Nam et undae sive

II;rc ex sanctn Ambrosio, lib. 1in Hexaiueron,, ?-Al., didicil.


cap. i), deiumpta. c Al. : Faclumquc occ.dcnle ^rulaiiin luce oitiissG
" Iu Mts. deet.1ii enim. est. .
c E&iil, ut apyaieient conqregaUr, male omnino. 1 Al., rcl nhi pioptn
'
£9 MEQM VENERARILiS OPEIAUMPAR& II. -i EXEGETICA GENUINA <?rt
ftubri mans, seu fluvii Jordnnis, cum ad iransilumi Aliim eonditor appellavit, ariiiquioris iliius voc&bulo
Isfaelitiese plebis in alium ereeta; niurorurn inslar: iiuncupatum , et ila totius mundi niachinam, cum
ijgiiiitur,- rionne evidens danl indieihm qupd eliatn. t- una domus esset, in duas divisit regiones. Divisio-
supra rotundilaterri cceli volubilerii,. flxa possintt nis autem brec fuit causa, ut superna regio angelis
staiiorie iiianere?;Saiie qiiales jblaqriii. «nt, quosves habiiaculum; inferior vero prseberet hominibus (Ite-
ad usus reservatrc, Conditof ipse riovefit; esse lari- cognit.,S. Glem. tib. i, cap. 27). » Jlsec noslro operi,
tum;eas ibi, quia Scriplura. sancta dixitj nulli dubir- paucis insererc libuit, ut quanttim Iioe Patrum seu.-
tanrium reliquit, Quid sit, autem dicere Bei fiat hsec'.' sui concordet, lector agnoscat.
. vel illa creatura, jajn sripra dictum est. Dixit enitri; Dixil vero Deus: Congregenluraqumqum sub cmle
ul fieret, cum in eoseterno sibi VefbCyunigenito v.i- sunt in locum v.num,el appareal arida; factumque esl
de:icet Filio, curicta ereando disppsuit. Cum ergo ila. Subducuntur aqurjequrje inler ccelum et ferrain
Budinius;: Dixw Deus :, Eiat firindmenlum inmedtQ uniyersa complevefanl, et unum cofigregantuf. in.
Qqiiafum,etdividqt.aq.uasab aquis, intelliganiusquod., loeum, utiel lux quse pfsotefilo bidud aquas clara
Jn ViefbqIJei eral iit lieret; iii quo ftipieridum intus, lustrabat, clarior puro in aere splendescerei; et terra
ariiepmheVtempus, :pr^viditrquidq0iil,.Y6raS'])ius-ex quoa,Jalebat apparereivquseque' coniecia 'aquis 1k
teinpore-fecit.; Cum vero audivimus>.El fecii Deus^" mosa^manebat et invalida, liarum atacessu,. redde-,
firmamentum, e.t divisil aqumiqum ertmt: sub ftrma- retur afida, et^uscipiendis apta gerjiiiriibus. Si qtiis,
menio qb his /jum erjml super firmamehlum,eifactuin vero quaesierit ubi cpngregaisesiiifc-aqiiseqUrcomnea
'esiiia, inteilrgamus factam coeli aguarumque crea^ terrae paftes ad co&lumusque cooperuerani, sciat.
lionem, ac dispositionem non exeeSsisseprseseriptos fieri poluisse ut terra ipsa longe lateque jussu Crea-
sibi in verbo Dei terrriinos, juxta illud PsalmiBtse: toris subsideus alias partes praeberet conCavas,qui-
'
Prmceptumposuit, el non prmleribil(Ps. CXLVIII, 6). bus confluentes aquse reciperentur + ut appareret
Uuod aeque de crealuris quse seqnentibus qualubr arida ex his partibus, nride humor,a absCessefat.
diebus factse rcferuntur intelligcndum est. Ubi veio Potest etiam non absurde credi rafiores,;sicut ct
adjuiiclum audimus : Et vidil Deus quod es±etbonum, supi a commemoravimus, primafias fulsse aquas,
jntelligamus in bunignitaie spirilus ejus, non quasi (juse velut •• nebulje terras tegefent; -congregatione:
cogiiiluiri pnslca quia facttim esl, placuisse, sed po- auiein esse spissatas, quse datjs sibi Ipcis capi pos-,
litis in eahpiiitale placuisse, ut maneret, ubj place- sentj appafeiite arida in reliquisi Bene iiuiem cunt
bat ut fierei. Nolandum.enirii quodbujus yerbi ad-., multa coristel-esse maria, in locuni tameri uiium
jeetio hoc in loco in Hebraica veritate non habetur. ,_ corigregatas,dicii aquas, quia: videlieet euncla hsec
Etmiruin quare iuler omnia quaeereasse Deus le- jugi unda atque continua Oceano ac niari,-juhgurilux,
gijtur hic solummodo, id est, in seciQjidi~diei.--ope.fi-:magnp; sed etsi qui lacus in seriielipsis videntuf
biis, probatjp diyinae -yisionismininieaddatur, quae esse circums.cfipij.,el hos fefunt occuitisquibusdam
lahien ipsacum csetprisqnrjefecit Deo bpna yisa esse c perforatos cay.efiiis,in mafe suos evolyere mea-v
demonstjrantur, purri in sequeptibusdiciluf : Kidit?, .tiisi. Narii ,et fosspfes puteorum ii.oc probarit, quia.
qne Deuscunciaqum fecit, et emnt valde.bona, nisf tellu.somriis; per invisibiles venas aquis est repleta.
forte; sicut quidam Patruin exponunt, inielligere.nos, manantibus, qurjetrahunt ex mari prinCipium.
in lioc Scrjptura vojuit, non esse bonutn duplicem . -Et vocavit Deus aridain lexram, congregaiionesque.
liumerutn.-quLab unitale dividat, etpfrjefiguret fce- qquarum appelavit mariq.Bcim qui&emki distinciip-
dera nuptiafupi-; unde elin arca_Noe onwia animar,, nem aquafuih lolam hanc solidioreiu mundi partem
lia quaicunquehirili ingrediuntur, iifimuhda suut, el appellayit lefranv ciim diceret : lii principio-creavity
impariiuriie-rus esse mundus pstendituf; Deliissane Deuscmlumet ierram;:lerra aulem erel indnis etva-
; quae:liacfeiius exposjta sijnt, id esi dehcreaiione diei; euaj at nuric poslquam iformari^jam rirhhdusincipit,
; primi et secupdij iii iiistoria sancli Glementlsita re- et aquis' stium;in locum recedeiitibns lerrae facies.
ferlurdixisseoapostpIuiiiPetrjiin : «_In pfincipio cum U £ appareret,; ad distineiionem partis ejus, quse adhuc
fecissel Deus coelum et terram, tanquairi dotoum aquis premebalur, crjeleraportib quam aridam esse
uiiamyipsaquefixcprppfibusmundireddilatest umbfa iicebat terfffl npiuen accepif; inde $ dicta Latiue,;
liis qjiasintrins.ecusclausa erant- lenebfas«x se dedit. quod animantium pedibus leratur, Gohgregationes,
Sed cum~ypluiiiasDei inlrpduxisset lucem, teuebrse vero aquarum appellantur rriaria, videlicet'• prp.
illse qusees; umbra cpfpor;um factaefuerant continuo niaxima sui parte. Nam ef apud Hehfaaoscunclas
i devorat» siidt^ turii deiii.de luxin diem, ienebrai aquar.um'COiigregalioi)essiye salsse, seu sint dulcesY
deputantur in noclem. Jani verp aqu,,iqnse erat,intra appellariidicuntmaria. Et. apte f qpi prius prppler
iriuiidum in ineiriioprlmi illiuS crjeliterrajque^patio, crintinualipiiem omniuni quse in ierfis sunt aquarutn
qu.asi-geUicOhcfeta, et; criSlallo solidata, dislendi- in locuiri uririm eas dixit cohgregalas; nunc ct earuin
lufj et-hij|usmpdi fifmamenio velut iniefcluduiilur coiigregaiiones aquafum plufaliler nominat; et h.yc- ;'
media coeli ac terras spatia, idque fifriiameniuni coa- . appellari maria pluraliler dieit, progter yjdelicet,
,aEditi, avscedgreL " -• ;_ "'AI.,- dietum. '-" ';'"_
5 k\.,riebuta. * Editi; pfoxima.
%&}.addit meatibus. t"AIi--,qiiia., ,-
U: :•.,'-. IIEXAEMERONLIIJ. I, 22.
aiullifldos earumdem sinus, qui divefs.a pro regio- A Dixil ergo Deus : Fianl luminctriain ftrnyamento^
num vocabulis et ipsi nomina sortiuniur. ,-, cmli, uldividant diem qc noctein.Ea videlicel divisio—
Et vidit Deus quodesset bonum.Needum lerra ger- ,' ne, quse in sequenlibus explb atur aperfius, lit sol
Hiinabat, iiecdum vel ipsa, ° vel aqnse ariimanlia quidem diem, luna vero"ei siellse noclem iiiustfeiii.
yiya produxerant, ct tamen videre dicitur Deus quod H.o.cenim faclis, sideribus ad aughientum priinarire
esset bonuin, cedeniibus aquis, apparuisse aridani, lucis accessit, ut etiam; nox luinihpsa procederet,
quia videlicet aquseb creatof atque restimaior unj- ve] liinse uiique splendore, vel stellarum, vel iiirp-
versjlatis praevidensquse fuuira sunt.quasi perfecta que irradiata, qurjs:eatenus nibil praiier'.lei.iebras,'
jam laudat, quaeadliuc in pfimi operis exofdio sunt, noverat antiquas, Naiu elsi nnbs srtpissime nox
nec mirum apud puem rerum perfeelio uon in cpri- leriebrosa , videtur, et cscca, pbscurato v:delicet ri.e-
summalione operis, sed in suae esl prasdestinatiorie bulosis turljinibus aefe qurterrie proximus est.supe-
volunlatis. ripfa tanien illa spaiia, quaerjeilierisnomine ceiiseri-
Et ait: Germinetlefra herbam vireiilemei facientens lur, et a turbulento hoc aere usque ad siilereurii-
semen, el ligniim pomiferum. faciens {rucliimjuxUi periingunt coeluiri, semper ob siderum circumeuu-
geriussuum; cujus semenin semeiipsosil super terrani, " liuin reddunt iucida -fulgoreni. Sed et hop divihi
El faclum est iia. Elprolulil' lerra herbam vireniem., niunens exqrta sidera cUiriaddiiamenlo lucis mjirido-
el afferentemsemenjuxia genus suum, ligiiumquefa- obtuleruiil, ul disiinciio quoque lemporuiii labeniium-
dens fructum, :ct liaberis umtmquodqueseinentemse-i" per ea ppsset digiioscij.unde sequitur.
cundum c speciemsuam. Et vidil Deus quod essetbo- El sinl in signa et lemppra, el tiies:ei-aimos. Quia-
' iilniirum
num, factumque est vespereet mane dies tertius. Pa- priusquani sidefa liereril, nou erat qiiibus
tel ex his Dei verbis quod verno lempore mundi esi ordo temporuin adnotaretur iiidiciis; non erat unde
perfectus prnatiis. Jn hoc ehim solent herbre virentes; nieridiana.bura dignoscerelur, anlequam sol medium
f
apparere. in lerra el ligna pomis onustari; simul- cceli consceuderel igneiis orbein; non ttndecrcterai
que noiandum quod noii prima Iierbarum arbprum- d.ei noctisque sigiiareriiiir horae, douec astra pojum-;
que germina de seniine, sed prodiere de terra,; nairi requali inier te Sorte-dienocluque dividereiit. Sunt.
ad unam Coiidiloris jussionem terra, quse arida pa-- ergo lunlinaria ihsignn et tempbra ef dies et annos,.,
rebal, fepente herbis coiupia, et nemorihiis esi ve ijjoriquod a condiiiorieeorum veliemppra.incipereni,
siila.florentibus, rjlque hscc continuo sui qurcqiiege- quae conslat ccepisse.a principio quo fecit Deus coe-
neris poma ex sese ac semina d produxerunt. Opor. lum et ierram; vel dies et aiini, qui origiriein!
tebat enim Pt fpfma quivque rerum ad iinp.eriii.n; i n sumpsisse noscuntur ex quo dixil Deus: Fial luxr__
Dpmini prirnp perfecia procedcrel, qunmodoet homt1 et facta_est lux; sed quia per oritis eorum Sive
ipse, proptef quem omnia fact.i sunt in lerra, per- trausitus lemporum ordo dierumqUe. annoruriique-
fecte, lio.c.est,rjuyenilis aetaiis plasmatus;esse cre- sigiiaiur. Namtolum illud triduum superius fndiscre—
dendus est/ , to cursus sui prpcessu transierat, iiullam penitiis
Dixit autem Deus: Fianl luihinaria in firmamenk1 dimensionem habens horarum,. ut pote^qiiia Itimine-
cmli. Dccenti satis prdine miiudus ex maieria infor- pfimarip adhuc.gei.cra.iiieromnia replenle, tiuiium-
nti congruain proeedil ad formaip, Posiquain-enim1 que caput Iiabeiite,;quod . nu.ric dc.sole; accipit,
ante- oninerii iiujus sseculi ilieni erjelumet tefram ei- iiusquam; radii ardeiiiiores illuxerant, nulli. sub
aquam Deus creavil, lmc est, superiorem- iiliim el•- caute vel arborp quasi reinotipr umbra frigebai. Sed
gpiritalem cum sui.s incolis lhuridum, et iiiformeni1 et.exeepiaadnoiaiioni. temporum sunt: luminaria in
totius hujus mtindi inateriani, juxla hoc quo.dscri- sigua hujus vitse usibUs neeessaria, quseyel hauiae
plutli est : Qui vivitin alernum, creavilqmnia simu' jii gubernando,,vel in, descrlis yEthiopise arenosis
(Eccli. xviir, i); primo iiujus saeculidie lupem fecit,' quique vianles obser-vant,tibi quani leyissiino yentL
c quse cseteras cfeat.uras specie capaces redderet. impulsu cuncla, mox quae inventa fuerint, iiinerari-
Secundo firmamenluni cceli,, superinrem videlicel- Dlium vesiigia complanantur. .Jdeoque rion ijijniis.»;.
hujus ltiuu-di parieni, in aquarnni medio soljdavit. illis in regionibus eunies, quam qui in raari iiavi--
Tertio in iiiferioribus mafe terrasque suis discrevii gant, nocte dieque sigiiis egent sidenim. Siinl item t
fiuibiis, aereinque sujs in locis, cedente aqua, diiTu- • gigna e quibus npnnunquam aefis quoque qiialitaj,
dtt. Oporiuit ergp.ut eodem quo preala suiit ordinc! •q.use.sif; venluraiiofum contemplaiipne pr.aeyideinuS.,.
profectum caperenl elementa amplioris opnalus, it ' Ui luccani'.infirmqmenlocmli,etiUumirienttejram;^
est, quarto die coelum .luminaribus insigniretur. et fgciuin est iia,_Semper quidemluminaria in fiiina-
(Juiiap aer et niare, sexio.terra suis impleretur ani- mento ca;ii luceiit, ut diximus, et proxiniaei loca:
nianlibus. Narn qupd die lertioierra herbisest arho- elaro Iumine peffundunt, sed .lemporibus.opportunis,
ribusque vestiia, non ad ornalum ejus, sedad ipsam, illuminant terram, Naniqiie aliquoties .nubiiosus; •
ut ila dixeijm, iigurse ejus superiiciem.pertinel. obsislitaeivneyel lunsej.cum parva'•.csi,-vei,'st<;l.Ji^.'
a AI. addit mar/e. ./?, Al., ul.cmteras. .. , - ; ; ; , - •
11Al. deest crealoratque. rAI., vel ItfQcunde:-';;. al.., Imc unde; ,al., nor- .
e k\.,per speciem. hmc uhde.
d Al-, produxerini. . - . . s ;*A],,<jf.Mi<T;,:
al.j.ijMa'.'
25 ' -BEDJB VENERABILISOPERUM PARS IL —- EXEGETICA GENI1INA. '11-
rum 1u.in.eh,terris appareat; sed el prlus>soliuriamiA£ dies etgiinbs. Coaperunt.namque discerni
- ternporuui
stellasque majpre iumihe, ne terraih illiiminentim- yices ex qup. sol die quaftp iiiundi nascenlis, a IHK-.
{jbdiij-unde et rionien Latine! acrepit; ijuod sblus,, dippfocedens: Prieiitis, aeqiiinoctium=Verna:tesuo.
obiunsis una stellis cum luha, per diem tefris ful-- consecrayit exortu, et quqiidiariis profectibus ad alta
geat. .
"' ' -~ ' . '".;'., coeliculmina scarrdendo, rursumque asolstitiali ver-.
FecH quoque Deus duo magria lumimirid. Liimi- tice ad infinia paulatim desceiiderido, ne liipra ab
nariamagna possumusitecipere,"nonlam aiiorutncom-. ihfimis hiberhisque locis seijuinoctiales gyfos repe-i
liaratione, quam suomunpfe. tit est eeelumraagnumett tendOy,discretis lemporibps quatuor notissimis die-
iiiare magnurii. Nam et magnussol qtiieompletofbenif busqiie prsefinilis anni spatiuin cpniplevit. Sed eti
tefrarum suo ealore, vej luna suo iuriiirie, qurjeih, lunavespere pleha apparens, ea quaein c.elebratio-"
Ijuacunque parte fuerint cosli, feifav illttmiiiantt nern pasclise servanda erant, lempbra pririio sttq
Tofnn:a, et seque spectaiiiiir a cunctis. Exemplum, piaefixitascensu. Ipsa estenim hora ° qua noti so-
iriagnitudhiis eorum evidens, quod omnibus lipini- luiii anijquus ille popuius Dei, sed et rios hodie
ffiibus' prbis ipsprum idem videtuf, Najri si longe» priniam in agendo pascha ; servamus, cum seqiiiiio-
fpositis minor videretur, etprepiusj.constiluiis iiia- clii die Iranscenso, plena yesjiere Ju'ii'ai hbp est,
]of reiulgeret; prodpret exiguitatis indicium. ; = ^ quarta decinia, in faciem poeliprodierii. Nani iribx
B
Luminare hiajus, ut prmessel dieiy:et luiuinare, pris.t liaec ut Domiiiicus dies adveiierit, aptuiu hoc
minus, ut prmesselndcti, eistellas; el posuit easin; celebfandae resurrectibnis dpmiiiicaetempus instabil,
, flrmamento ceeli. Luminare majus est spi, non so- cpinpletoad litteiam quoque prophetae verbo, qui;
luniforma siii qualiscttnqueest, corporisj sed etiam, dixit: Fecil haiam d in lempora,spl cognovilqccasum
iriagniludine luminis, qua et ipsum iunlinare ininiis_ suum (Psal. cui, 19). Stelias quOqiie, excepto-.?quod
; et ;8telias illustraie efeditiir. Major est et yirtuie. supfa dkimus, quia vel sua specie quse sk; iutttra
! ardpfis; qua .mundrim;calelecit exbrtus,!cum'p : qualitas aefisvvel suo cufsu qubta sit vigiiia; rinGiis,
(tis ante ejus creationeiri diebus riihil bmniiio calorisi , osteridunt; sunt in signa et teiiipora^ quia ha.iii
habttisset : quod attteih ae.qualisuiiiusqiie uiagniludi-_ .cceluhi venientes aesiiva tempOra, illae deSignanJ
nis luna cum splecernitur, ex eo fieii dicunt,- quod] Iiibefna. Sunt el in dies,-quia istcein veriiis diebus
iile muho loriginquipr a leriis atque altior quam, soleni, illse comitantuf aiiiumnalibus; Sunt et iri
lpna incedat; ideoque magniludo ejusqttania sit, annos, qriia qtia. uunc verbi gratia in tcqriihoetip
riequaquam a nobis," qui in' lerris degiijius, yaleat{ verno matutiiue oriuiitur, ipsae oinnibus arinis in
uignosci. Oinnia enirjri•iongiiisposiia sblerit breyipra, f eddein aequii).octioiii Cdelifaeiem veiiiiint; qiiaenunc
yideri. '''" ';, -,v iri sbisliiib vespere yel iriaiie, hse sehiper in illo
,:Et luminafe, .iitquit, ininus ul piceessel nocli,.'e'( l eisdeui libris oiiuniuf. Sed et quaidafn sunt stellga
sielias; et posiiit eas in firmamentoceeli;\ quiaeisi i quas plaueias, id est, eriantes vocantastfologi,,quce
iuiiaui omiii fnense si ajiquoties et stellas majores , tiiajoresannos suocircuitufaciunt, quoadeumdero coe-
invdie videii cpiitirigat; nequaquam eas diei, sedj li locum redpunt. Nain .siella quse SatiiFiiidici.tur,tri-
'rioeli;SQlunimodb, "'Juc.il,sblalium iaiiqupd-affeire,' ginta;arihis, quae Jovis, duodeciin anniSj quteMariis,
certissimum est. :-.-".,; ;: duobus annis fertur solaribus, circuilu cceli expleto,
";Ut- lucerentsupef lerrdm, el prmesnenldieiac liocli, ad eadeiri loca . sidefuni, in quibus fuerant ante
iidkiderent lucem ac lenebfas,Hsee et de luminari-. fedife. Luna quoqueeum duodecies spalia suicufsus.
bus magnis et de stellis iriielligi possuiit ea tantum^ peregerit, aniium facit cpmniuneiii, id est; dicrum
dislineiione, ul quod dicium est et prmessentdiei, adj trecentorum quiuquagiiita quatuor, et ul anno sblari
solein specialiier; qubd subjunctum,. et .nocii, adI posset ejus cbrrcprdare circuilus,; lenib qupque
luriam ;et stellas pertiiieat; quod v.ero subiiiferturt vel secuftdo ahno leftium deeimum. addit metiseifij,
et:dividereni lucemacjenebrds, omnibussequeside-. queni eiiiboiisinum vocaii.tanhum' calcuiatores| et iit
ribus conveniat, qtise ubicunque inceduiu lucem se-. _, > dieruiri treceiitbrum octpginta et qualuor. "^
cum eircuinferunt,- Ubi autem absunt lenebrosa__ Et vidit Deus quod essetbonum. Necessario sancta
cunciareiinquuiit. Sin auiemqusefitaliquisqualepote-i- Seriptura multoties repefit' qttpd vidit Deus bona
fitesse liiiriendiurnutu ariiecreafipiiemsiderum.noii- ii- eSse qtiaefecit, ut hinc inforiiiarelur pietas iidelium
J
abfe a quod tale: fuerii,, quale; viiieinus quptidie e iiipn tamen pro humario seiisti, quissepe etiaiii Jjonis
maiie, appfbximanleiscilicet solis 6rtii,;se(l necilum u febus bffendituf, quarum f causas atque ordinem
tefris apparehtej quando luCet quideih ohiusis s.iel- - riescit; de creatura yislbili atque iiivisibili
judicare,
larum radiis dies, sed minime adhuc '•> doneCsol
,[ sed laudanii Deo. credere et cedere. Tantp ^riim
ofiatur, refulget. Undehuliaiuiieesse discretio teiiipd- i- quisque facilius gliquid pfoficiendo cbghoscit, quan-
- ruri)
pra;ier dieisoluiiiet noctis poterat, meri.toquefa- to feligiosius aritequarii s- cognosceret Deo credidit.
; clis sideribus dictuni esi: E. .si.iitin signg,etiempora, et:t Vidit ergo'Deus quod esseiit bona quae fecii, quo-

.*>Editi addiintesi credi, quaeverba In Mss.deside- d AJ.,.tn lempore. " • . - ;>;


fautur, sed-sUbihteHigendavidentur. *
; Al., eoquod. '.]''.
b-A_[,,.solisorltisrefulget. f IVISS.onines, causis-.-..'' •- .
* Ita Mss. Etlili.liab.erii-ijMnii!.' ? Al,, recognosccr-i, '.' . _;
i3 UEXAEMERONLIU. 1. 2C
ij..m qussfacienda placebant, ut fierent, facta pla- A i Ditil ergo Deus, producant aquw * replile animai
cueruiil, ut manerent, qusntum cuique rei existcndi viventis, et volatile super terram sub firmamento cmli.
sive manendi a tauto fabricatore fuerat conslituenda Et ne forie, quia sunl aquarum aiiimamia, qure non
nieusura. reptando, sed nalando, vel pedibus ambulando in-
Faclum esl vespere et mane dies quartus. Hoacest cedunt, suiil inter volatilia quae ita pennas habeni,
vi-s]era illa memoranda, in qua populus Dei in ut oinni usu volandi careant.^pularel quisquam ali-
^Cgypto in celebrationein p:is<Iiaaobtulil agnum hoc quod genus volatilium sive aquatilium animantiiim
inaue ijuod primmn pos-t excussum longa; ser\itulis in hoc Douiini verbo esse pra-termissuni, vigilanier
jugu-ni,ccepto liberialis itinere, vidil." Scriplum est adjungitur:
dicente Dominoad Moyscn : Mensis iste vobis princi- t- CreavitqueDeus cele grandia et omneinanimam
pium mensiumprimus eril ht mcnsibus auni. Decima vkenlem atque motabilem, quam produxerant uqum
die mensishujus tollal unusquisque agnum per fami- in speciessuas, et omnevolalile secundumgenus suum.
lins el domossuas, el servabilis eum usque ad quarlam Nullum igilur genus exceptum est, ubi' ciim celis
decimamdicm luensis hujus, immolabitque eum uni- graudibus creata est omnis anima vivens « eorum
viTsa mullitudo ftliorum lsrael, ad vesperam(Exod. qua: pioduxeranl aquse iu species diversas,' hoc est,
xii, 2), elc. Qua etiam vespera, ad cohsummanda B el rcplilium, ct natalilium, et voljtilium; sed et
pasclue legalis sacramenla, Dominus nosier post eurum quse nullo apta; incessui fixa cautibus inhse-
esuiri agni typice inysteria nobis sui corporis et rent, ul siint plurima concharum genera. Quod autem
.•a-giiinis celebranda initiavit; quo IucescentemaiK', dicium, et volatile super leriam sub firmamentoc.mlx,
quasi agnus immaculatus, suo nos sanguine redimens, nihil ralioni vcritatis obsistii, quia niinirum, elsi
a drcmonicsedominationis servitute liberavit. QIIIK immenso interjacenii spaiio sub sidereo lamen coelo
videlicet lunse plenissimrc dies in creatione quidem volant aves quoe super lerriim volant, quomodo
muridi quarla proeessit; at in lempore Dominicae ' etiam uos homines in lerra posili, sub ccelo oc sole
p^ssionis, aliiiris gratia s;icramcmi, in quintam; csse coiisiiiuii veiaciier et recte dicimur, atlcsiaute
Sabbali incidit, ut \idelicel Dominus sexta Sahbalii Scnptura, qu.c ait: Qui eranl in Jerusalem habitantes
cruciiixus, Sabbaio ipso in sepulcro quiesceict, ae; Juda,i, viri religiosi, ex omni natione qum sub cinlo
piimam Sabbali sua resurrectione conseciaret, et_ est (Acl. n, £); et : Quid habel amplius hoino de
uobis quoque in ea, in qua lux iacla est, iesurgendii un.verso luborcsuo quo laboral sub sole (Eccle. i, 3).
a mortuis ac lucem. perpeluam iiitrandi fidemi Sane juxta aliam trarislaiiouem movet iiounullos
spcmque donaret, r quod dictum est: El votatilia volanlia secus fuina-
Dixil eliam Deus : Producanl aqum replile aiimm' mentumcxti, id est, juxia (irmamenlunicoeli. Sed in-
vivenlis, cl volalile super lerram sub firinamenlotmli. lelligenduiii est, quod ideo dictum sit volare aves
Post oinatam quarlo die coeli faciem luniinaribus, sub firmamento cccli, quia hoc nominc eliam sether
ornaniur consef]ucntcr quinla inferioris mundi par- iudicelur, hoc est, superius iliud aerisspatium quod
les, aquic videlicel et aer, iiis quaespiriiu viix mo- a lurbuleiito lioc et caliginoso loco in quo avcs
yeniur, quia et hsec elemenla quadarn quasi cogna- d volant usque ad a»tra pertingil, elesse iranquillum
liorie et sibi ad inviceru et ccolo"copulantur. Sibi prorsiis ac luce ]ilenuin nou iinmeiito creditur. Naru
quidem, quia naiura aquarum aeris quaiiati pro- et erranlia sidera scpluiu, qurjuin hoc setheris spatio
xiina csl; unde exhalaiiotnbus earum pinguestcre vagu feiri perhibeiiiur, Scripiura in firmamenioca;li
probntur, ita ut nubila contrahat, et possif volatus esse posita dixit. Ideoque aves recte dicuntur secus
a\iuiu suslinerfi, attestante Scriptura : Qu a subitoi lirmamenluin ccalivolare, -quia viciha suiii, ut dixi-
aer cogelur in nubes, el venlus Iransiens fugabil easi mus, sciheri lurbulenla haecaeris spatia, quse volaius
(Job. JLXXVII, i\). Denique per noctes eiiaiu serenasi a\ium suslinent. Nec mirandum si aUher finna-
rmal, cujus roris guitse inane in herbis inveniun- menlum cceli nominetur, cnm acr appellalur coeliim,
uir ; coelo aulem hoc modo jungiinlur, quia adeoi 0 ut suprn docuimiis. Kec prseteieundiim qund cuni
vicinus esl ei aer iste, ut et ipse iioiiiiuiiquaiiiejus; creasse diccrciur Deus omnem animam viveiitem,
iioineii acceperil, sicui volatilia ccoli (-ogii-.iiiinal additum est, atque motabilem, ad disiinctionem vi-
S<jii]-lura, <|uaevolare consim in acre; ei Dniniiius delicet liomiiiis quem facfurus cral ad imaginem et
ipse lurbis, quae ternpiis advcnlus -sui de \iriiiliim shhilitudinem suam, ila ut si cjus praecepta serva-
oslciisioiic non cognoveranl, loquilur dicens : Cum let, pcrpctua vivcrel incqnimutabilitate bealus.
vidcritisntibemorienlemaboccasu, stalimdicitis: iSim- Kam aniiiiantia caetera, ita sunt prima mox condi-
busvenil,el ila fit; elcum Ausirumflanlem,diciiisquia lione fucla, ut vcl alia aliis in alimoniam cederent
venluseril, et fit. Hypocrildi,faciem leirmelcmli noslisi vel ipsa suo senio deftcientia perirenl.
probare, hoc auteinlcmpusquomodononprobalis(Luc. El vidit Deus quod essel bonum, benedixitqueeis
iii, 5i)? Cbi cerluin esl, quia faciein cceli noni dicens: Crescile et multiplicamini, et replele aquas
eliani qiiam variaiilem hunc statum aeris ap- muris, avesquemulliplicentur super lerram. Et faclum
p- iat est vespere et mane dies quinlus. Quod dixit, crescite,
l.i JL-.S.<ice-trepiik. c Flor. deosl eoium.
' Vi.r., cicaiil iJcus. 3 Al., voidahi.
''
£7 RED/E VENERAlliLlS OPERUM PARS II. — EAEGETJCA GENUINA. SS
rl mullipltcamtni,et replele aquas maris, ad ulruiil- A producere jusserit Deus lerram, et juiiiem.i, ei rep-
que genus animaniiuin de aquis factorum, hoc est, tilia, et bestias terrae; iiunc aulem, muiato ordine,
et ad pisces periinet, et ad aves, quia sicut a pisces feiisse dicitur Deus bestias lerraj et jurnenta ct
ouines noii nisi in aquis vivcre possunt, ita siint ple- omne reptile teriae; et iiiielligendimi quod dieio
raiqne aves quaeetsi in terris aliquando requiescunl, citius omne quod voluii fuit; mlqiie differt quo<!
fclusque propagant, nun'' laninm de lerra, scd de loqucla huniana prius in creaturarum or.line no-
mafi vescuntur, marinisquc sedibus libentius quam ininel, qnas divina potentia condidit simtil cunclas.
utuntur terrestribus. Qund vcro subjiingit, avcsque Cum auem sequilur -.El vidil Deus quod essel bo-
mullipiiccnlur super leiram, ad ulruniquc geuus num, qiifrrilur meiilo, quare non hic addatur illuu
aviuin, lioc esl, el carurn qurc de aquis, et earum <|uo<ldictuni ei-t de eis quae aqure prodnxerant de
qna: vescunlnr de lerra, respicil, quia videlicel etiam aiiimaiitibus : Benedixilque eis dicens : Crescile et
illae quae sine aquis vivere nesciunt avcs , ita 111 niuliiplicaimni et replele terram: An foite quod de
multo ss-pe anni tempore sub profundo aquaium pruna cieatura auiinai viventis dictiim a Deo com-
qiHirnodo pisces lateam, iioiuiunquain egredi tu- inci.daverit, ctiaiu de seciinda nobis subiutelligeu-
per tcrras solent, maximu cum fclaul ct nulriunl diiiii reliquil? maxinie, quia in hnjus diei openbus
pullus. 15jiluia erat alia subjuiicltiiiis ; purro de lioniineJaclc
D xil quoque Deits : Producat lerra animam viven- Iipc hP.cessarioitcrare curavit dicens . Btncdixiique
tcm in genere suo, jumenta et reptitia el besliassecun- iliis Deus el ail: Crescite'el mulliplicamiui el lepleH
dum species sttas. Factutnque est ila. Posl radiatum terram, ne quis honorabili coiiuubio inesse pecca-
sidetibus ccelum, post impletum volatriibus aurem, iiiin e thorumque fo?ditati fornicalioiiis jmfar.-l esse
qui «I) c viciniam, ui diximus, coili nomen ineruit, comparanduin. Facla aulcm atque ornala habila-
post Iocupletatas suis animantibus aquas, quae ct lione mundaua, siipereial ut ip-c cliam propler
ipse aeri sunl magna nalurse vicinitate conjuncia? : quem omnia parabaniur liabitaior ac dominus rerum
tinric el du illis sunipsit animanlia, de illis imbres, lionio creaictur, sequiiur :
nives, grandines et eselera sumit liujiismiidi, cmisc- El ail: Faciamus Iiomineinad imaginemet simililu-
quciK erat etiam terram suis animaiiiibus, hoc csl, dinemnoslram.Nuticapparet evidemiusquare de crea-
ex sc jgeniiis impleri. Nam et%ipsapr:ccipuam lia- lislierbiselarboribus, piscibusetvolaiilibus, terrestri-
bet cognationcm cum aquis, ul poie quae sine earuin bus quoque auimanlilius diclum sii, ut lierint sin-
succo et irrigalione non solum fructificare, sed nec gula juxta genus el species suas. Pioevidebalur
ipsa consistere possit, Pelro attestaiite, qui ait: cmm futma ejus crealio qui nnn solum suo generi
Quia cwli erant prius, et terra de aqua, el per aquam ^ simiiiliidine congiueret el specics sed etiam ad ima-
conshiens Dei verbo (II Petr. in, 5). Jubet crgo pro- giuem sui Creatoris ac siniilitudiiieiii fieret: cujus
dnrere Deus lerram jumenta, et reptiiia, el beslias nobililaii creationis eliam hoc lestimonium dat,
terrre; quia vero nomine bestiaruir. oiiino quidquid quod iioii sicut in cseleris creaiuiis dixit Deus :
ore vel unguibus saevil, exceptis serpentibus, con- Fiat homo, et factus est homo; \cl : Producit lerra
stat csse compreliensum, nomine aulem rcplilium hominem, ct produxil terra hominem; sed, prius-
lerrac etiam serpentes coniinenliir, nominc vero ju- qiiani fierct, Faciamus hoiniiiem diciE.nr,utvidelicet
iiienloriim ea quse in usu sunt honiinum animalia quia rationabilis creatura condebatur, quasi cum
(lesignantur. Ubi ergo conditio describitur cr-iero- consilio videretur facia. Quasi per studium de terra
ruin animaliurn quadvupedum, verbi giatia, cervo- plasmaiur, et iuspiralione Condiimis in viituie spi-
runi, caprearuin, bubaloriim el d caprorum caelero- lituS-Yilaliserigilur, ul scilicet non per r jiissioneui
niiiique hujiismodi, nifeiforlc et Iirucob ferocitatem vociss scd per dignilalem ojieiaiiouis existeiei, quia
indomilaemenlis inler beslias esse adnumerala dixe- ad Condiloris imaginciii (icbat. Gum auteni dieiti>r
riiiius, juxla antiquam sanc traiislationcm, in qua faciamus homincmad imaginem et similitudinemuo-
Bcriptiim est: Ejiciat terra animam vivamsecundum slram, nuitas sancfBBTrinilatis aperlc commendalur.
genus, quadrupedia, el replilia, el beslias terrm, nihil Si quidem eadern individua Trinilas in pra;eedei:ie
oiniiiiioqiiicslioiiisesi, quia videlicel nomiiie quadrti- reruiu foriuatione inysiice erat insiiiuaia, quaudo
pedum cuncta comprehensa, sunt quae excc-plisbe- diceb.itur : el dixit Deus : Fiat, et fccil Reus; et vidit
stiis el rejililibus, terra produxil, sive quce sub cura Dcus quod e?sei honuni. NUIICaulem inanifesiius
liumana, seu quae sunt fera el agrestia. hrec ipsa insinuauir, cum ilicitur : Faci.imus homi-
Rt fecit Deus berfiaslerrcejuxta speciessuas cl ju- nem ad imaginem et similitudnem nostram, el recte,
menla el omne repliie tence in genere suo. Nolanda quia donec is qui dccerelur non erat, in proliuido
traiisuiulaiio verborum, quiasupra dicium est, qnpd fuil abdila praedicaiio Deitatis; ubi vero coapit ho-
» In omnibus Mss. desideratur pisces. fornicationibus aliisque corniptionibus faciunt, nec
>' Ita Mss. omncs. Editi, lumen. recipiuntin suorum numerum conjugio uteiilciii.sivo
r Al., vicinitalem rnarern sive feminam. i Et ante eos Saiurnillus uxo-
'' A,l., capreoium. res ducere liberosquecjicjnerea Salana esse pronuntia-
' lliijusmedi fuii error Encralitarum, de quibusi bat, leste Epiphanio, Iireresi 23, qui similia allribuit
E-i-ii-ns An_.usiinus.iii lil). <le rlaires., cap."2o : apnstolicis haereiicis, lib. n, haeres. Gl.
t M-piias, inquii, daimiant, alque omnii.o pares o-is f Kditi ct niius Ms., jushionisvocem
' -
k\)_ HESAiiiMEROSLIB. i. 7 30
ininis exspectari Cfeaiio,"revelala esi (ides, et.eyi-j A ad iniuenda quae in corpore ipsitts inundi, %u]crna '
;'
rienier dogin.iverilatia emicuii. I>>eo piiiiiiquod di- suiit, sieuii ahiriia ralionalis iri ea debet erigi,
citur. Faciamus, rina osteiidiliir triuiii persoripnim quoe iri spirilalibus! natttra maxiriie excel-Juiii, ui
opeiatio; in eo verp quod sequiinr, nd iniaginemel qu.-E.sursumsunt sapiat ,iioh quaesuper.'terxam. Ue-
silhililudinem riOstram, una et a:qu;ilis subsiantia . ne autem addiiur. „:.-..' -•-.-;•
ejusdeni sancirjeTfinitatis ihdicatur. QuomPiioeiiirii ' Et pnesii piscibus mafiset voldiilibuscozii,elbe-
tina esset imagoet jsimiiiimlo,si ininor Paire Filius, stiis, universmquelerrm, omhtque repliii quqd 'mo-<
si miuor esset Fjlio Spiriius sanctus, si non coiisub- veiur in lerra; qttia nimirum in lioc iiiaxime fai-tiis"
- slanilalis ejusdem potestaiis esset gloria iotius -Tri- e,st hoir.oad iinaginem Dei, iii quo irrsiliphabilibus'-
iiitaiis? aut qiiomodo dicerelur Faciamus, si -triiim antecellit: capax yidelicel ratioiiis coriditus, per
in uiia deitate pefsonarum cooperatrix virtus non quam et creala qiia^quein mundo reote gttbernare,-•'
csset? neque eiiim angelis a Deo clicipoteiat Facia- et ejus qui cuncla creavil b possefagnitioiie peffrui.
uius Iioniinem"ad imaginem e.t s.iinilitudiiieiii^no- Iu qttb honore^jrisuus , si iion irilellexerit Ut behe 1
slraui, qiiia nulla prbrsus ralib sinit ul Dei etaiigW agat, eisdem ipsis aninianlibus c inseiisatis, quibus1
Iorunitiriam esse eamdemqne imaginem sive simiii- prxlalus <3st,comparabiiur, sicul Psalmistanesiaiiif'
ludinem credamus. In qno autem silhomo factus ad &'(Psal, ' xLvui, 15).
imagiiiem et similiiudinem Dei, testatur 'Aposiolus,' Et cfeavit Deus Iwininemad iihagiriemstiam, cia:
cum nos solener admonet ut hanc quam in pfimb ,'imaginem Dei 'cfeavitillum. Qubd prius dixerat, ad
parente perdidimus, per gratiain ejusdem Conditoris imaginemsuam.','"'cdhlirmaiibhis graiia gemiriavit,
recuperenius i» nobis. Kendvamini,inquit, spiritu addendo, ad iinaginemDei creavit iiluih,- m diligen,-
vienlisvestraS,el ihduile novum hominem,quisecun- tius inculcaret npbis qualesa Deofacii suriius,et sperii
dum Deiimcreatusest, in justitia, sanclitate, et veri- recipiehdse Det iniagiriis arctiiis nostris riieiitibus
taie (Ephes. i.y, '2.5). Cfeatus est eigo Adam novus .irifigeret ne qui in imagine Dei ambulamus ,'vane
Iioiiibde terra secttnduriiDeum, ui esset justus.san; coiiiurbeiriuf, thesaurizahtes inincerto divitiarum,
ctus et verus, subditus et huniiliier aclhserehsgratiai sed exspecienius poiius •D.oniinumsilieiiiesquaiido
sui Goriditoris, qui aeternaliter ac perfeeie jiistus, veniamus ef pafeamus anle faciem cjus, certi quia
sarictus et vetus exislil: qui quoriiam pulclierrimam cum appanierit, similes ei eririius, quohiam videbi-'
hanc novitateai iri se divinae imagiiiis peccando iiius euui s.iculi est: Quod auteui nuiic dicitur, ad.
corrupit, cbfrupiamque ex se prosapiam generis imuijiiiemDei creavit illum, cum superius dictum sif
hiunani proereavi.t unde venit secundns Adam, id ,„ faciamusqd imaginem nouram, siguiiicat qUodrion
est, Doiriinusipse et eondilor nosler, natiis ex Vir- id agatilla pluralitaspersonafum, ut plufesdeos ifa-
gine, Cfeatusincofrup.libililei atque incoiriniutabili- dainusj sed Pairem et Filiuiii el"Spiriiuni sarictuni,
ter ad imagrneni JDei,iriimunisomnis delicti, etple- prbpier quam Trinitaieih dlaliim esi ad imagihkh;
iais omnis gralise et verilatis, ut iniaginem innpbis ?iostiflw,uiium;Deiiri,iaccipiairius,propterqUbddictuiri:
suam ae siinilitudinem exemprjs suis restaurarel e.t est adiinagineni Dei..'-""" . " "'- -
d.onis.Ipse est.enim novus homo veraciter securi- Masculum,ei feiniham credvit eos. 'PJenius in se-'
i.liun Deum creatus, quia nimirum ita veram de queriiibus, tinde cl qubmodo protoplaslos fecerit
Adam ;carnis .substanliara suinpsii, iit tiiliildeillo Deus exponituf. Sed nuric bfevitalis causa'd tantuni
yiiii sordentis traherijt : cuius-exempla pro capiu cieali releruiituf, ut sexli diei opefatio ac :.septiini;
'
iiostro sequi, cujus adhaereredbnis, cujus pbtempe-. dedicalio cum, csetefis expliceluf, ac sie ex tem"
rare inaridaijs, li.o.cest.imaginem Deiquam in ve- pofe liberhis et Iibc et alia praeiermissaquai;erant.
teri lipmirie.perdidim.us, recuperare iii novo. Noii reiatu digna dicahtuf. Masciilum aulem uiiuin el fe-
ergo secu.ridiim eorpus, sed. seGiindum.intellectum minam iii priniis cfeavii Ileus .uiiam!, nori ut ani-.
inei.lis ad imaginem D.eicreatus esl homo.; Quan- niantia csetefa , qttrein singulis generibus ripii siu-.
quam etipsein cofpore liabeat quamdam,pr.opfieta-^1 gula, sed pIuEa;cfeavit,;Ht per hpc Iiuinanuni gerius-
lem quaehocdndicet, qupd erecla slatura est fncius, arctipre adihvicem copiila charitatis .constriiigeret,
ut Iioe ipso atlmoneretur, non sibi terreiia esse.se- quod se ex uno totupj parente ortum esse meminis-,
ctanda; velut pecoru.ii), qnorum voluptas omtiis ex set; cujus causa unionis Scriplura sacia cuiii dixit:;
terra est; unde a in altum cun.ctaprpua atqne ])ro- El_creavitDeus hominein,ad imggjnemDet creaviiil-.
siratasttot, juxta "quodquidanfpoetaruni pulclier-, lum, sta.limque subjungeiet: M.asctiluni. et_ femiiiani
ijineac verissime dixit: .. -.'.,,;.... . creavit eesr, noluit adderej.ad iinagineriiDei creayit
Pronaquecumspectentaniirjaliacsetfiraterrain, eos,, femiha eniriuad imaginem JM creata -est,.
Gs hornini^ublimededit; coeluni(|ue'videre,
- Jusist et erecldsad sidera tollere viiltus. ' ' secunduni.id qhod.et jpsa Iiabebatmenfem ratipna-
(Ovid,1.1 Metam.) lem ; sed addendum lioc de ilia hon';pulavit Scri-;
"
Congruit ergo et cprpus ejus ariitriaeraiibnabiliv" plura,quod pfopter unitatem conjunclionis eliam;iii
pon secuhduni lineamenla.(iguras<|uemeriibrofinn , illa ihtelligehdumreliquif, iihoomni quod de eis or-,
sed.polius-secundum id quod in co3luriiefe.ciuii)est, tum est genere humariouriielligeriduiriessesignay.it.;.
" Leg. in tcrram. < Flor., sensalis_. '<- -:
'"
- &}>Kposs%"'." ".".-.-
...•; , , l] Editi luric.
5| RLD.-E VENERABILIS01'ERU.MPARS II..— EXE-SETICA CENUi.NA.r" 52
O.iiiiisesihiiUotnoetiam nunc inquanlum rali.me iit.i- iA mus \irissauciis atque humiliter Deo seryientibus <•>
iur, imagiriemin se Dei habel; unde ilisit Joannes: . aves oiisequiuniprsebuisse, et rictus bestiarum ces-r
Erailux vera, qumiUuminatemnemhominemvenien- sisse el veiieiiuuiiiocere non potuisse 'serpeuliuiiu.
lem in liunc mundum (Joan. i, 9).!Ipsum est enim DixiiqueDeus: Eccededi vobisomnem.herbam af-
luuien de quo Psalinisla glorialur in Domino dieens : ferenlemsemen super lerram, et universa ligna quw
Signgtumest superjws luinerivultustui, Domirie(Psal. hdbeiilin semetipsis semenlemgeneris sui ut sinl vo-
iv, 7)i Et quidera apte hoc in loco masculus et {emijia bis in escam, et cunclis animantibus ierrm omnique
creati esse conimeraoranlur, tainefsi modus ejusdem volucri, ei uriwersis qum moventur iii lerra, el in
creaiionis necdum referatur ut yidelicethabeat locum. quibus esi anima vivens, ul c habeatisad vescen-
corigruuni sermo divinse benediciibnis,de quq.se- dum; Jam hic patet quod ante realuin ifominis nihil
quilur : nnxium lerra protulit, nullam iierbam venenataih,
Benedixilqueitlis, el ail: Cresciteet multipiicamini, uuilam arborem sicrileiu cum iiianilcstc dictum sil_-
etreplete terram, el subjicite eam. Ilseceteniin mul- quod oiiiiiis herba etuniversa ligna daia d homirii-
tiplicatio honiinum et repletio lerrse rion nisi per bus ac yolaiilibus , terrae quoque ariimaiuibuspun-
conjuuclioiiem erat niaris et femirfa; perfi.ienda. Si ciis in.escain , patet quia nec ipsae aves raplu iufir-
aulem beriedlctione Dei crescit ac multiplicatur ge^ B morum alituni vivebant, nec lupus insidias explo-
nus humanum ; quanta suiil maledictioiie digni, qui rabat ovilia circum, nec sefpenti pulvis panis ejiis
prohibeiit jiubere, etdisposiiionein coelestisdecreti eiat, sed-universa concordiler lierbis viienlibus ac
quasi a diabolo repertam condemnant ?,Noii ergo fruclibus vescebanlur arborum. Sane iiiler haic nec
da^nriaiidaesunt nupliae, quas ad propagaiionein gc- praetereiiiida nasci quxstio quimiodo et immortalis
neris hutnani, terramque replendam, supernaegra- sit faclus homo prru aliis aHiinantibus, et iiiiiilpini-
tia benedictionis instituil; sed uiagis honorauda, nus acce.erit communiler ferreiiain cumMilis ali-
majofe est digna beiiedictione virginiias , quaepost- moiiiaui. Iu qua intuenriumliobis est quiaalia est iiii-
quam lepleia est terra hominibus,.casta menle simiil morlalitiis carnis quam in prima cbiidiiione in Adaiu.
et corpore: Agiium qiiocunqueieiit, idest, Domiiium ac"c< piiuus , ,alia qiiam nos iri resurreciioiie per
Jesum in ccelestibus seqtti, et caniiciini iiPvuni, Christurii accepturos esse sperauius. l.ta quippe
quod nemo alius polesl ei canlare, desiderat. Deus iniinmiaiis factus est ille, tit posse non mori,'si
namque aeDomintiS nosler,qui inprimordio mundi non peccaret; sin autem peccaret, moreretur. Iia.
nasceniis lcminanrex virili laiere ioriiiavii, ut mu- vero iiiiiiiorialeserunl filii resurreciionis cum eruiit
lua illorum coujunctione terraiii esse 'i.mplendam.dn-. sequales augelis Dei, ut nec mori ultra, nec peccare
cefet, ipse in fuie saeculi assumpsit virum de earne :C possiul. Ideoque caro riostra post lesurreclionem.
Virgiriis, toiius contagionis experlem., tota diviniia- nulla c eget refectiohe ciboruiii, -quia ei iiulla sup-
iis plenitudine perfecium , ut virginitaiis. segloriani petita faine," vel lassitudine vel alia qualibet infir-
polius quam nuptias diligere probaret. mitaie defectio. Caro autem Adaeante peccalum ita
Et dominamini.piscibusmaris , el volalilibus ccsli, est imriibrtalis cfeata, ui, adminiculis adjuta''teiiipo-
el universisunimaiilibusqum moventur super terram. ralis alimoriiae, mortis expers ac doloris existefet,
MeriU)quaerilur in quaui ulilitalem homo domina- dbiiec corpofalibus incfemenlis ail iliani usque per-
lum iirpisces, et volucres, et aniinanlia lerrse duetus aetatem quae Cohdiiofi placeret; lum creata
ciincia, percepefil, vel qubs ad usus, qusevesolatia, pfogeniemttlta hujusmodijam, jubente ipso, sumeret
Sinl hu!C* creata liomiiii, ,si. iiunquam peccarel: ettam de iighp vilaa, ex quo.perfecte immortalis effe-
cni sicut sequeniia Scripiura! liujus deelaraiil, non clus, siistentaculacibi eorporalis ulterius iiullarequi-
liasc nd escam h sed lieibaesolum et aiborum sunl, reret. Sic efgo immorialis el iucorruplibilis est con-.
frucius in prima conditipne concessi, nisi forte di- dita caro primorum hominum, nt eamdeih suam im-
leuduiii est, qttia piccaturum presciebat Deus ho-" iiiortaliiatem atque incqrruptipnem per obseryahiiahi
iniuem, el mbrialem peccando futuruiiiquem imiiior-' miindatoruhiDei custodirent; in quibus riiandaiis et
laleiti ipse creavit, ideoque ea illi soiatia pfimordia- D hoc erat, ut de lignis paradisi concessis vesce-
liier instituit, quibus suam fragilitatem morialis reiitur, ab ihterdicli aulem se esu lemperar.ent, per
posset tueri, vel aliiiientuiri videlicel exliis , vel liorum ediiliuin itiditas sibi iriimorialiiatisdona con-
induineiniini, vcl laborum , vel iiinerls, halieiis ad- servarent, in illius tactu ruinam mortis inveuirent.
jumeulum. Nec quaesitudignuni esl quufe non etiam Sic vero incofruplibilis et immorlalis in iitie erit
liunc cunctis homO dpuiinetur animaniibus ; post- caro nostra ; ut, ad .simiHtudinemangelicae subli-
quam enirriipbp suo Cpndiloii subjeclus essenoluit, mitatis, in eodem semper siatu permaneaf, neqpe
perdidit doriiiniumeorUm qiisesub Condilor jufi sub- cibis corporalibus ,. quippe qui In vita spiritali iiulli
jecerat. Denique tesiirnoniuih pfinvsecfeaiibnis legi- erunt egere possit. Niim quod ungeli cuiri patriar-
« Ita omiies Mss. , se<iEdiii , creali hqminis. advefsus Joyiriianum, cap. 10.
•>Aiiie diluviuirivescenda;carnis cojiiam iion <»s.-e -« Ed. etCorb. , habeanl.
factam iloceui Terluliianus, lib. deJejuiiio , cap. 4'; d Ed. addunt sinl, quadcefte supplendum videlur,
I iri Geu., Basilius oiat. 1 de ieju-
Orig., -huiii.il-.' • c Al., egcbit.
liip, CHry.ost., horn. 27 in Geuesiin, llierpuim., :ib.
63 IIEXAEMERONLIP>.I. 54
<Uis manducasse leguntur, non iiuiigeiiii.r.causi, scd /__. Compleviligitur die septimo Deus opus suum qvod
iieiiignitalis agcbanl, utvidelicct haec agendo dulcitis fecerat. Quia dierum quos fecerat summam c in eo
homininus quibus apparebant d congruerei. Domi- . tcrmiuavit, addilo ipso septimo, quem Sabbatuia
-iiusquoque post resuneclionem manducavitcum dis- dici et esse voluit, eo quod eum mystica prse caete-
cipulis , non ut indigus refeclionis sed ul veram se teris benediciione ct sanctificatinne donaret, ut se-
;,ppst morlem recepissc cainem iuotisirarct. quentia docent. Unde eiiam dies judicii et cnnsum-
; E-l factum esi ita, id esl, ut dominarelur horno maiionis srcciili.quia post septitinm Sabbati ventura
«cunctisquae iri terra vel aquis cr<'ala sunt, el ut est, oclava in Scripluris nuiicupaiur, videlicet qnia
-f.icullatem poiestatemque edendi de frueiibus terrrc sepiem soli prreces.serint. Dicium euim est in titulo
r-eumvolatiiibus Coeliet ariimanlibus lerra; perciperei. psalmorum : In finem in hymuis pro oclava psalmus
. ViditqueDeus cuncta quoefecii, et erant valde bo- David, qnod de die judicii scriptum totus sequentis
-na. Quia de singulis Dei operibns Hiigulaiiin fueral psalrni tcxtus docet, in quo" iram venturi jndicis
-diclum quodvideret ea esse bona, recte iu coriclu- timens propheta exclamal: Dominc, ne in ira tua
•sipne, perfeclis omuibus, posimm est cum addiia- arguas me, neque in furore tuu corripias me (Psal.
,menlo, quia vidit cuncta qumfecit, eleranlvalde bona. vi, I), etc. Scd et dies duminicrc Resurrectionis cum
Sed quscrilur meriio, fjuare rie lionune laclo non sil B post lot dicrum rnillia ventura essei, oclava tarnen
'-adjuriciuinsingillalim : Et vidit Deus quod essel bo- el ipsa dicta esl in titulo alterius psalini, qua niini-
num, sed ipsius magis facluia inler crclera univor- rnm scptimam seqiiebalur, lit scptiiiianac scquenlis
; saliter laudando reservetnr ? An quia prrcseiebai prima exisleret,id csi.eadem ip^a inqua in principiu)
Dehs homiiiemipeccaturum, nec iiisurjeiinagiiiisper- dixii Deus Fiat lux et facta est tux. Qucm qu.idem
feciione marisurum, nun singillalim, sed cuiu c.fte- psalmum dc Resiirreclionc rioininica scriptuin pro-
;ris eusn dicerc voluit bonum, velul intimans quid bat ipse qui in eo loquitur, dicens : Propter miseriam
<-'Sselb futurum ? Honio igitiir anie peccauim et ih inopum el gemitum pauperum nunc exsurgam dicil
suo.utique gcnere bonus erat, sed Scriplura pracler- -Dominus (Psal. xi, 6). Poiest auiem recte accipi
iiiisil hoc dicere, nt potius illud diceret qnod fuluriiin complevisse Deum die septimo otuis suum quod fe-
;alii]ttid prsenunliarei. Deusenirn naiurarum optimus cerat, eiiam in eo quod ipsum diem benedixit et
conditor, peccantium. vero justissimus ordinaior est, sanctificavit. Neque eriim nulliim opus est benediclio
irt eliam si qua singillalim Jiuul delinqueudo deror- et sanctiiicatio. Neque Saloinon uibil operis fecisse
iuia, semper lamen universitas cum eis pnlclira slr. dicendns esl, cum templum quud fecerat dedicavil;
; El faclmn esl vespere et mane dies sexlus. Igitnr imo eximium Dei opus est, cum ea quae fecit beiic-
" d
^perfeclisunt cwli, et terra, el omnis ornattts eoruin. diciione acsanctificatione rvierna glorificavit. Deni-
Senarium liumerum conslsl esse perfecium, qtiia ipie de hoc operc quod in rclerno die Sabbati faeil,
•primus suis partibus impletiir, sexia viilelicet quod dicit ipse in parabola iidelium «crvorum : Amendico
eslunuui, ellertia qusesuijt duo, et dimidia qute sunt vobis quod prmcincjetse, el faciet illos discumbere, el
iria. VJnumetenim et dimiei tiia faciuntsex, qualcin transiensminislrabilillis (Luc. xn, 57). Qui enim prse-
monadibusiitimeris nusquani praeter hicinvenics, sed cingit se, qui discubituin prap.parai,qni transit, qui
neqtiein decadibus pncler vicesimiimct nciavum nu- Hiinistraf, uliqiie'operatur. Sed his lamen verbis om-
. roefum. Sex ergodiebus pcrfecit Deusornneruornatum uibns hihil aliud inliniatur, quam quod sanclos suos
coeiiet lerrae, utqui omnia in mensura elimmeioel Deminus in scternumbenedicit et sanctifical, id est,
jinndere constituit, ipso etiarn numero in quo ope- visione suaegloiise post opera illorum bona quae do-
raretur sua opera doceret esse perlecla. Comple- navit rehiunerat.
vitque Deus die sepiimo opus suum quod lecerat. In El rcquievil die septimo ab universoopere suo quod
alia translatione dicilur quia consummavit Deus in patrarat. Nonquasi lassus ex nimio labore Deus instar
diesexto opcra sua qum fecit. Quod nihil oinnino huhianae fragililalis completa mundi fabrica requfe-
qureslionis afferl, quia maniresta descriptione quae .vVit; sed requie\is^e ab univer&oopere sno dicitur,
iii eo suni facla declaranlnr. Sed meriio qtwritur quia novam creaturam ulira insliluere aliquam ces-
qupinodo uostra Edilio, qnae de llebraic» vcritalis savit. Solet namqtie Scriptura saepe nominc requiei
fonle descendit, complevisse Deum in die seplimo cessalionem opcris sive sermonis indicarc, sicul in
dicat opus suum quod fecerat, iu qtio nihil novum Apocalypsi de sanctis animalibus : Et requiem, in-
cfeasse commemoratur, nisi forte ipsum diem sepii- quit, non habebant die ac noctc dicenlia: Sanctus,
-friumtunc eum fecisse, atque iu "ejus faclura opus Sanctus, Snnctus, Dominus, Deus omnipolens(Apoc.
suum complevisse dixerimus, quod eo faclo mcn- iv, 8). Pro eo ui dicerel, non cessabant lisecsemper
^uram numerumque consnmmaveritdieruiii quoium decantare. Nam maxima et unica sanctis est requies
circuitu omnia dehinc saecula ad finem usqee pro- in ccelo, laudem summa; Trinitatis, quae Deus est-,
cttrrerenl. Nam in revoluti»ne tempnnim ociavus indefcssa voce dicere. Polest vcro altius inlelligi
idem qui et primus compulaiiir dies. requicvisse Dominumab omnibtis operibus suis, noti

a Duo Mss., congrucrent.y T-Al., i» eis.


b Al., facturum '; Flor., vrr.iurum. <iEdiii, glorificai.
;;S5 :-" OED^: VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUINA. >.S
euin.a sciliccl ppus habuisse b illis operibus suis in A islud rjestimari,quod inEvangelib dicit: Ipse Patef
quibus: requiesceret, qttippe;cujus requies iii sei|iso, riieiis usque modo eperalur, el ecjooperor(Joan. v,
sine iriilio ac- lerminb sempervera esl, sed sola bo-. 17).:Respondens,videlicet eis qui propter requiem
. iiilalis sure causa fecisse opera, qnae in-ipso requie-. -Dei^ Scrlpturae liujus aucloritate anliqiiituscommeni.
. seerent : qnod e: cohtrafjo faciliusiiitelligitur, cuin.,. datam, Sabbatumab eo lion observari querpbanturi
iiieniinerimiis hunianam indigentiam pro hoc rtiaxi- Cessaverat enim septimo die a eorideiidisgeneribus
nie laboribusquptidiaiiisinsistere.iit iivppefibus suis creaturae, quia ultra jam hori.condidit aliquageuei
requiem percipere possit, dicente ei Domino : Iri su- ra riova ; deinCeps autem usque nunc operatur eo-
dore vullus tui vescetis panetuo (Qenes.ni, 19). Deus ; rumdem generum adminislrationem quas nuncinsti-
auiem; qui ante creationeni muridi acierhaliter' in tuta suntj d nori ttt ipso saltem die seplimo poieiitia
seipso perfectapaliabebat requiem; ipse;eliam creato . ejuscceliet terravpmniumque rerum quas cohdideriit-,
mundo, non in operibus quaefecit, sed ab binnibus gubernalione cessaret, alipqnincontiouodilabereniiir.
quae fecii c-peribus requievit_ ul poie nihil haberis - Huc usque pfimordia mundi nasceniis juxia sm-
secum necessitalis in'. creatiiris fequiescefe sui, sum litterae dixisse sufficiat; iibet aulem paucisin-
quin potius creaturis rationabilibus ipse requieni limare ut etiam ordo sex illorum, sive septein.
e
prseslans,cum in seipso c perfecie semperfequiescal, B dierum jn quibus factus est, totidem ejus aBtatibus
eoque bono beatus sit, quod ipse sibi est. convCniat.Priiuus namque dies iu quo dixil Deus :
. El benedixitdiei scplimoet sdnclificuvitillutn. Illa Fiat lux, elfacta est lux, prima; aitali coiigruit,. iii
videlicel benediciiorie.etsanclificatione quam populo cujus iniiio mundus idem faclus, el homo in deliciis
suo in lege plenius inlimat dicehs :;Memenlout diem paradisi voluplatis positus est^ uiri prseserite gralia
Sabbati sancliftces. Sex.diebus operaberis, et facies sui Coridiioris, inalorum omnium liber ac uescius
pinnia Operalua: septimoautem sabbaii Domini Dei fruereitir; sed hic dies ad vesperam jam ccepit de-
iui, non facies omne opus (Exod. xx, 8). Et p.-iul;> clinare, cum protopjasii peccando felicilatem palrise
.ppst : Sex enim diebus fecit Dominus:fiteium eifer- ccelestis perdiderunt, alque in hanc convallem
ram, mareel omhid quqi in eis,sunt, et requievil in iacrymarum dimissi suht> quod etiam significaiuiu
die.teptinm, (Exod. xx, II)-. Idcircp benedixit Domi- est hora tepippfis- illius, cum Adarn post culpaiiii
nus dietn septiriiuniet sahcijficavit eum. Quae pro- praevaricalionisaudiyit Dominum deatribulatitemin
fectpbeiiedictipVetsanctificatiodieiseptimi in typuiii paradiso, ad horam post ineiidiem : deambulavit
mtajoris benediciionjs ac sanciificaiibtiis;facta est. quippe Doniinus, ut se ab homine_ in cujus corde
"Nam sicutper crebras, imp quotidianas in lege vi- '. quietus manserat, recessisse signaret; et hnc ad
ctimas, sanguis Doiniiiicrepassionis, qui semel erat -**horam post meridiem, ut lucem in se lionib divinaa
prosalulemundi enundendus, sjgnabatur • ita eliam cognitionis feryoremque divinae dilectionisminora-
per requiem diei septimi, quaepost ppera sex dierum tum esse cognosceret. Plena autem vespera.diei hu-
semper celebrari solebat, praefigttrabalur maguns jus advenit, cum crebrescentibus vitiis humani geuer
iile dies Sabbaii, in quo Dominus:semelin sepulcro ris_ corrupta est opiuis lerra coram DeOjet Iniquitate
erat requielurus, completis ac perfectis in die sexlo repleta, adeo ut deleri' di.Iuyiooinnis caro, praeter
pmnibus bperibiis suis, quibus mundum, quem in quos clausefat arca, mereretur»'•. . . -
die sexto perfecerat_jam. perditunf restaurabau In Secundo die factum iirmamenliimin medipaqua-
qup etiam die quasi antiqui fecolens ppefis, aperio rum; et secunda setelesaeculi, arra iii qua reliquirc
"sermonedeclafavit salyationem se jam rnundi per- generis humani, et semeh, ul. ita dixerim, seiiuen-
lecisse.' Cum enim accepissetacelum, dixit,:.Consumr tium servabalur aetatum, ppsita est in medio aquar
mgium est, el. inclinulo capite, tradidit spiritum rum, quas certalim hinc rupti fontes omnes abyssi,
(Jodn. xix, 50). Sed et hsec sahciificatio acbenedi- inde apertaeCijelicataiacta; fundebanti Sed et iiic
ctio septimi diei, et requies in illa Dei post opera inclinatus est ad yesperam dies, cum se. naiioiies,
"suaValdebona designayitqupd nos singuli ])ostope- jj » oblitse prbximaevel ira; yel ihisericordia; Dei, contu-;
ra bona quaein nobis ipse operatur el velle el perli- lissent ad aedilicandam supeibiaj lurrein; plenam
cere, ad r.eqtti.emlendimusvitae coelesliSj in qiia vero accepit yesperam quando cum confusione lin-
aelerna ejus'.sanctificalipne et benedictione.perfrua- guarum humani geheris est discissa societas.
mur. Unde bene idem dies septimus vesperam ha- Teriio die eoiifluentibusin loca sua aquis, arida
buisse non scribitur, quia nimirum perpettiam no- apparuit terra-, et mox herbis virentibus ac fronden-
slram in illo requiem sigiiificat. lihus est veslita nemoribus; et rctatis initip tertise
Et beuedixit, inquit, diei septimo et sanctiflcavil separatis in loca sua genlibus idolplatris, quarum
illum, quia in ipsq cessqveralab omni operesuo.,quod prror instabilis, <et vanis siiuulacrprum .dociri.nis
creavk Deusut facefet. Id est, complelo mundi or- tanquam ven.lisomnibus rnobilis, maris nomine bene
hatui cessaverai, ab instituendis ultra novis rerum signilicatur,semeiipatriarcharum ab eorum spcietate
gehefibW. Neque huic senteritise contrarium debet direiiipittm esij ac spiiiiali' fruge fecundatum, di*
a Al., deest scilicet. d Flor., ut ipso^ unus Cofb., ila ul ipsot
*>M.,ullis. , ,, * AI. addit mundus.
c Al., perfeclo.
-- -
f5f IIEXAEJIERON LIB. I. gg
icente Dominoad Ahraham : Exi de tcrra lua el cogna- A 1 Adam ad imagincm suam, ac dc lalere rjus dormien-
tionetua, el dedomo patris tui in terram quam nwn- -lis feminam creavit Evam; sexla rctatc saeculijntcr
ttravere libi; faciamquete in genlemmagnam, el benedi- multos reprnbos, qui merito-serpentibus comparari
camlibi(Genes. xn, 1), elc., usque dum ait: Atquein te poterant ac besliis, proplcrsaevitiam scilicct, et qnia
.benediceniuruniversmcognationesterrm. In qua videli- toto animo lerrestnbus inlucrere curis vel illeccbris
•cetgentcdiscreti ordiues fidelium quasi herbaevircn- nati suni; el sancli in plcbe Dei perplurcs, qui ad
4e"s, ct aibores pomiterrc, cx una eademque terra simililiidineiiunuudoruiii aniinalium verbum Dei m-
--»prodibanl, h suscipientes imbrom ccelestemdivino- minare, iingulani disrretionis in via lenere, bonsa
Tiimeloquioriim.Venun hic quoquead vesperam ver- operationis jiigum divinse legis portare, et de velle-
^gere ccepil dies, cum eadcm gens Israelilica, etii- ribus opus sunm calefacere noveruni, quorum ia
-ilenl pairiarcharum et caeremonias da'ae sibi legisi Evangelio uirnrumque nientio esl idonea, inter quos
.abjiciens, exterarum gentium et pnllula sceleribusel seeundus Adam, mediator Dei videlirei et hominum,
servilio depressa est. Supervenit jam vrspera, quan- in quo tota plenitudo eral imaginis Dei, in miindo
-dpipsa gens una cum rege quem sibi iieglectoDeo, apparuit, ct de latero ejus in cruce dormientis exivit
elegerat alienigenarum est gladio maxima ev partes sanguis el aqua, de quibus s-icrnmontis nascitur ac
deleta. 8 nutritur Ecclesia, qu.v est maler nmnium per orbem
Quario die niininaria coelum acccpit, et quartai vera vita viveniiuni, quod Evae nomen sonai. Undo
rclale prrefalus Dei populus nova est laclus elariiate; de eisdem sacramentis dicit ipse Dominus: Qui man-
;conspieuus, per impcrinm David et Saloirioriisalio- ducal mecimcarnem, et bibil meum sanguinem, habet'
rumque rcgum Deo auciore regnanlium, per nobilis- vitammiemam (Joan. vi, 53). Cujus diei vesperam
simurii illiidquod Snloinon Deo cpndidit lempliim,, jam iiiinc appropinqnare cernimus, cum, abnndante
per sigua prophetaium, quae cimclis rcgum r eoruin- per ornnia iniquitale, refrigescit charitas nmliorum.
•demnoii destiterunt floreretemporibus, perque illudI Advenieiautein mulio tenebrosior caeteiis, cum, appa-
-maxime, quod primo ac pra;emineniissimo reguml renle homiue peccati, filio iniqtiita(is,qiii cxtollittir ei
sibi phceiilium juravit Dominus dicens : De fructut elevalur snper omne quoddicitur Dens, aut quod coli-
iienlris lui ponam super sedemd meam(Ps. cxxxi, i J). tur, tanla fueiit tribulaiio, ut in errorem inducantur,
Verhm et hic ad vesperam dies inclinari cmpit, cum) si lieri pntest, etiam electi. Suhsequente stalim hoia
post niodum et reges iidein et popnli, lcrnplum le- universalis judicii de qua scriptum cst : Verumtam n
jgesqiie Dci spernenies, vastati ac dilacerati sunt ab) Filius hominis veniens, putas, inveniel el 'fidem in
- liostibus. Giavissima vero ei non solum vespcra, sedI terra (Luc. ivm, 8)?
nox sueccdit, cum tolum illud regmiin eversum, lcm-• iQ Seplimo die requievit Deus ab omnibus operibus
plum incen^um, populus est in Bdbvloniam captivuss suis, et sanciilieavil et benedixit illum ; cl septima
pmnis abduetus. est sstas perpeturcquietis in alia vita, in qua reqiiie-
-; Quinto die produxerunl aquacjreptilia animarumi scil Deus cum saiicns snis in seieinum posi opera
viventium, et volnlilia volantia super teiram sub fir- hona, quaeoperatur in eis per sex liujus ssi'culiaaia-
rnamento coeli; ct quinta aetale creverunt filii trans- tcs. Hsecautem aelassummse pacis et quietis irr Deo
migralionis, ct multiplicati sunt inliabylone, qiioa e quidern est, et erit sempiterna ; sed hominibus uine
ssepe aquarum nomine designatur. Quorum plurimii crr-pit, quandi) proiomanyr Abol corpore quideru
ibidem quasi in aquis pisces residcre, e quibus tamenii sedem sepulrri, anima vero gaudium vitre |icrennis
eranl nonnuUi qui velut ceti magni dominari magnis s mlravit, ubi vidit requicscenlein pauperem dives
fluctibus sseculi quam servire studuerunt, quia uullo o ille, cum apud iulcros ipse torqnereliir. Perseverabit
lerrore ad idololalriam depravari poluerunl. Alii, i, iiutem hic sabbaiismus animarum sanctaium usquc
soluta caplivitale, quasi acceptis pennis libertatis, add ad fincm sirculi, et cum ullirna aetas sseculi post
''•-"lerrainIsrael rcversi sunt, et instar volaniium totaa vesperam suam, de qua prsefati snmns, finem, inler-
jnientioiie coelestia petebant, ila ut etiam lemplum n Iccto per DominumJesum Aniichrisio, " perceperit,
a.c civitatem Dei .reaedificare, Icgem quoque ejuss v lunc et ipse sabbatismus majori benediciione ac
summa instanlia rcslaurare, nilerenlur. Sed appro- sanclificatione reFurrectionis ad vilam perpetuam
piabat vespera, cum postmodum, inier alias scele- - corporibus donabilur. Et ideo bene sepiimo diei ve-
rum teuebras, etiam domesticis contra se inviccm n spera successisse nou legitur, quia trisliliam qua
dissidere conflictibus, palriseque suse Komanis ipsi ii terinineiur septima hacc aetas, nullam habebit; quin
fuere prodilores; qure et advenit, cum eos non solum n potius ampliori lselitia, ut diximus, octavae aeiatis
tribularios effici, sed etiam alienigenseregis conti- perficilur, illius videlicet qure per gloriam resurre-
gisset imperio subdi. clionis tunc incipiens, cum lisectoia vita transierit,
Sexto die terra jumenla, besilas et reptilia pro->• iiullo unquam (ine, nulla rerum vicipsiludinc, a con—
duxil, ouo etiam die creavit Deus hominem priinum n lemplando Dei vultu iransmulabiiiir '.
a Al., preacbant. c Au, perfecent.
'* Duo niss., suscipicnte. f llicdesiiiuni Ediii, atque hicdesinebal liber pri-
. *'Mss. non babciitconimrfi'/)!. mns ex illis duobus quos, antequam scripsiss.ct in
<J!ta Mss. Edili, tuam. Esdraui, Acca; antisiili riuiicupavit Reda, i.d quoi4
W F.EDJ; VENERABILIS OPERUMPARS IL —EXEGETIGA GENOINA 40
, «Istm gerieralionet cmli et terrm quandob crealm.jA tum agri, antequamorirelut in terrd, omnemque.her-
sunt. Hac conclusioneScriplura langil eosqui muri- bam regionis priusquamgerminarei. Quod si.In dis
dum sine initio semper fuissc aflirmanl, vel qui quem dicit, tempus intelligimus illud designatuuv
factnm quidem a Deo pulant, verum ,ex materia quando ante omnem hujus^aeculi diem facta sunt
quam non feeerit Deus, sed quse coaeierna ipsi omnia simul, faciiis patet sensus quod et herba et
absque iuitio fuerit Creatori. c Di.cilenim <>genera? arbor omnis s in ipsius ferrae subsfantia sit causali-
tiPnes cceli el terrae ipsum ordinem divinrc institu- ter facla priusquam visibilifer orirentur aut germi-
lionis, quo orhalus eorum per opera scx dierum ad narent ex lerrai Sin autem appellationem diei, ut
illam usqne perfeclionem, qua;superius est designa^ consequentius arbitramur, pro significationepositam
la, pervenit, juxta quod in Decalogo legis suae dixit accipiamuslemporis illius inquo mundus' iste per
ipse Conditor : Sex enimdiebus fecilDominus coelum . sex dies faclus et ornatus est, possumus intelligere
el terram,mareel omniaquaih eissunl(Exod.xx,H)_ quia nunc aperiius Scriptura voluerit explicare qpo
quod vero sequitur : In die quofecit Dominuscmium modo supra dixerit quia protulii terra herbam viren-
et terram, etomne virgultumagri anlequamorirelurin lem ei afferentemsemenjuxla-genus suum, lignumqtie
ierra omhemqueherbamregioriispriusquamgerminarel, faciensfructum, Non enim sie-in primordio rernm
h
iieqnaqttam meirioratae Dei senlenliae videri debet'*B haect.erra produxit quomodo nuiie ubi irfigalio ad-
advefsum, sed aperie intelligi, quja diem hoc loco fuerit aquarum, disponente Deo, terra ultro fructifi-
Scriptura pro omni illo tempore posuit quo primor- cat; sed mirabiliore prorstts opere Condiloris tunc
dialis creatiira forinata est. Neque enim in uho quo- anlequamaliqui fructus ex terra crescendo orirentur,
libet sex diefum coeliim factum est. ye.l sideribns aut germinarent, ' Campirepehle, montes et colles,
iliustratum, et terra esl separaia ab aquis, atque ar- lierbis erant ct arboribus copperti, habentibus con-
boribuset herbis consita; sed rnore silii solitp Scri- gruam altitudinem siaturac, diffusionem ramorum,
ptura diem pro tempore posuil, quomodo el Aposlo- opacitatem foliorum, copiam fructuum, quam non
lus, cum ait : Eccenuncdies salutis (II Cor. vr, 2)_ paulalim ex terra oriendo yel germinandOjet ac-
non unum specialiler diem , sed toium significat cessu incremerttorumproficiendo, sed jsubitoex illa
(empus hpc quo in praesenti vita pro seierna salnte existendo acceperunt. Nam et hunc magis sensum
laboramus. El propheia non.de uno specialiter die, subjuncla quoque videntur verba juvare, quibus di-
sed de pluiimo ternpore divjnaegralire dicit: In die ciiur: .-..'
illa audient surdi verbaiibri hnjus (Isai. xxix, 18); Nonenim plueral Dominns Deus super terrum, el
Caeterum difficile iptellecin est quomodo in e hoc homonon erai qui operareiur lerrahi, sed fons ascen-
die fecerit Deus ccelum et terram et omne virgultum.;•'• debat e terra irrigans vniversam superficientterrm.
agri, omnemque herbam regionis, nisi forte dixeri- Quis enirn non videal qliod haecdici non polerant
nius quod in maleria inforrni pariter omnis creatura de prima creatione terrap, quarido eral adhtic Inanis
sit facta, juxla hoc quod scriptum est: Qui vivilin et vacua, et lehebrsesuper faciem abyssi? Nunquid
mternumcreavit omnja simul (Eccli. xvni, 1)_sed hoc opus erat de plttvia non descendehte in lerra nar-
utique ante oinnem diem hujus sreculi.fecit, cui» in rari eo tempore, quo nec ipsa adhuc accipere plu-
pfincipio coelumcreavit.et terram, qriando etsiferra viam, riec aer dare poterat, eo quodloca utriusque
erat inanis el vicua, et tenebra;eranl super abyssum, adhuc aquae cuncta i complerent? Sed nec fons
in ipsius tamen terrae el abyssi, id est, aquarUmna- ascendere de terra ad irrigandarii:eam potuit, quan-
lura quasi per substantiani seminalem simuj condita diu tota legebalur aliysso; unde, ni' fallor, restat
latebant, quse postmodum ex his f opere Creatoris inielligi quod nomine diei supra cum dicitur : jTii
non siniul^rant prodttcenda; ideoque si hocdicimus, die quo creavitDominusDeus terramel cmlum, elc,
ad eumdem fevolviiur memora.ta questio finem, ut tempus sit intimatum illud sex dierum primorum, in
appellaliofiemdiei pro significatione temporis pdsi- qup universa muiidi est creatufa fpfmala, Ubirecte
tam inielligamus, illins vjdelicet, quo haec Deus iri j. "?memorat qnod non pluisset Deus super lerram, e.t
principio simul cuncta creavit: In die, inquit, <7HO iipnio nou esset qui operaretuf terram, ut ihielliga-
creavil DominusDeus terram el ccelumel omnevirgul- mus qttantum prima terrae germinatioa moderno

constalex minori GodiceCorbeiensi,in quo hoc loco fum tria principia constituerent omnium, Deum, et
Jegilur Explicit libef primus. Quae vero sequuntur exemplaf, et materiam, sicut Plato et discipuli ejus;
tisque ad Secundumlibriim, alterum ex dicatis Accae et ea incorrupta et increata ac sine initio esse asse-
episcopoConstituebant.Sedpostmodumhi duo libfiiii verareni; Deumque hon tanqiiani creaiorem mate-
UIIIIIIIcoaluerunl.cum scilicet sequeiiles tres libios riaj, sed lanquam artificem ad exemplar, hoc est
adjecit; uude praefaiusCodex,Corbeiensispost secun- idearn, iniendemem fecisse mundumdemateria. >
duiiiillum Jibrum iierum hafielExplicit liber primus. d AI., gubernaliones. .
:'' Al., istmsunl. •'•Al., 'in hunc dicm. Al., in uno die.
b Ita Mss. omiies in Viilgat-ilegitur creaia surit. ."*Al., opera.
'« Tales exsliterimi Arisioieles ciiiii suis et -Pialb," s AI,, ipsius omissoi«f. .',.'.
dequorumprimosanctus Ambrosiusjlib. i in Hcxaui.j 11Al., pfoduxerat.
fcap. d : «'Ipsurn miindumseiuper luisseet fore Ari- ' Al,, campi repenle omnesel coUes.,
stoteles usiirpai dicere; i de secundovcroait: < Tanr i Ali, implercnl.
lumne ppjriionisassumpsigsehomines, iit aiiqui eo- k
- Al,, meinoralUr.
.<_{ IIEXAEMERONLtB. I. . &
dislaret. Nam modo et irrigatione pluviarum lerra }_\ coniinua specie lanquam maris aut slagni, sed sicut
sponte germinat, el industria cullu jtie hominum videmus ire aquas per alveos-fluminum flexusvpie
rnulta in borlis satis ac ncmoribus procreantur ; sed rivorum, el eorum excessu victna perfundere, quis
Jongoaliter priina herbarum el arborurn esl peilecta r<on accijiiai nisi qui contenliosp spirilu laboral?
creatio, in qua novo summi opificis imperio terra, Polesl quippe etiam ita dicta intelligi omnis terrse
qnse arida parebai, absque pluvia el absque opere facies irngata, quemadmodurii dicitur omnis vtstis
liuiuano, repenle longe laieque multilafiis Irucliium facie colorala, elianisi non conljnuaiim, seJ macu-
repleia est gcneribus; sed fons, inquit, ascendebdle .Jalirn hat; prreserlim quia tunc in novitale lerrarum
ieira hrigans universam supCificiemterrm. etsi hon omriia, plura tamen piana fuisse credibile,
De hoc fonte ct ascensu ejus in leiram dicturi, qua latius erumpcntia fluepte dispergt atque dis-
piimo vidcamus quia prima iila germinalio terrre, tendi. Quapropter de istius fonlis magnitudine, vel
ciijus prsemi=sasenlenlia memiuil, Miieulla irriga- multiludiue, qui, sive uuam habuil alicunde eruplio-
tione aquaiiiih, Dco jubenlc, lacta est. IIujus auiem nem, sive propter aliquam b in terrrc occullis" sini-
fontis, qualiscunque eral, irrigalio posl vcstitam bus unilalem, ufide omnes aquaesuper lerram sca-
herbis ac lignisterram supervenit, quod ipsis eiiam _ lent, omnium Joniium magnorum aique parvorum
Scripturse syllabis probatur, qure poslquam verbo B unus Ibns.diclus est, per omnes diS]iersiones suas
prrcteriti tcmporis dixil, qnia cieavit DominusDeus ascendcns de lerra, et irrigans oinneiii faciem terrae;
cmlumeltetram,elomne virgutlumagri, omnemquehcr- sive etiam, quud est crcdibilius, quia non ail, unus
bamregionis, subjunxiimox verbo tcmpnris prrleiiti fons ascendebalde ttrra, sed ail, fons aulem aie?"-
plusquam pcrfecli : Non enim pluerat DomtnusDetts debat de lcrra, pio numero plurali posuit singuta»
super lcrram, et homo nnneial qui operarelurierram, rern, ut sic intelligaiuus fontes mullos per univer-
ostendens quod ante creatiouem virgulioium et her- sam teriani, loca, vel regiones proprias inigames :
barum pluviam Deusnon miseral; quid vero postea sicut dicitur miles, et mulii iniclliguntnr, sicut dicta
factmn sit, statim \erbo prseicrili tcmpoiis-unper- est locusta el rana ju plagis quibus jjjgypiii per-
recii subnexuit diccns : Quia fons asccndebale lerra cussi siini, cum esset innumerabilis locustaruiu nu-
iirigans universamsupcrficiemteirm, ipsa declinatione merus etranarum, jam non diutius laboremus c. >
verbi sigmlicans non hoc semel, seri sscpius esse Cum ergo dictum esset crcasse Deum lierbas, et vir-
geslum, dum non ait ascendit, sed ascendebat; dum gulia, uecdiim pluvia descendenle, neque homine
ascendisse dicitur fons e lerra, qui imiversam ojus existente qui operarclur lerrani, consequenter ho-
superficiem rigarct, merito quo ordine ascenderit minis creatio submferlur ac dicilur : Formavil igi-
C
qurcritur; neque aliquid obstal credi quod ita per tur DominusDeushominemde limo terrm, el inspira-
vices ad irrigandam eam ascenderit ac redieril, quo- vil iii faciem ejus spiracutumvilm, el faclus esi homo
modo usque liodie solet Nilus ad irriganda ^Egy- in animam viventem.Ilic iiaque latius hbm.inisfactura
pii plana anniialim ascendere, quomodo irrigabat ali- describilur, qui in die quidem sexto faclus est; sed
quando Jordanis terram Penl.ipolim, de qua Scripiu- ibi bieviter ejus est commemorata creatio, quae hic
ra ail : Quia univeisa irrigabatur sicut paradisus Do- plenius exponitiir, quia videlicel in corporis et ani-
mini (Genes.xm, 10),et sicut JSgypius antcquam sub- mae d subslanliam factus sit, e quibus corpus dc limo
verleretDeus Sodomamet Gomorrham; quomodo, terrae formatum,-anima vero de nihilo sit, Deo in-
tesle sancto Augustino, c de quorumdam fonlium spiranle, creata, scd et femina de ejus sit latere dor-
mira vicissitudine perbibetur cerlo annorum intcr- mieniis condita.In qua videlicet sententia vilanda est
vallo sic eos inundare, ut lolam illam regionem ri- pauperiassensuscarnalis, ne (orte puteinus Deumvel
gent, cui alio tempore ex altis puleis ad poiandum manibus corpon-is dc limoioimassecorpus hominis,
sufficientem prrcbent aquam. Cur sit ergo incrcdi- vel faucibiislab isvc inspirasse in fauem formati, ut
bile, ut idem dicit, si ex uno abyssi capile, allerna vivere posset ct spiraculum vilto liabere. Nam et
mutalione fluenie atque refluente , tunc univeisa _ Propheta cuni ait: Manustum feccrunt me, et plastna-
terra rigataestV Quod si, inquit, ipsius abyssi ma- verunl me (Ps.cxvm, 75), Iropica hoc locutionema-
gnitudinem, ea parte excepta qund mare dicitur, el gis quam e propria, id est, juxla cunsueludinein qua
evidenli aliilndiiie alque amaris (luctibus lerras am- soient homines operari, Iocutus esi. Spiriius etiim
bit in ea sola parte quam reconditis sinibus tcrra est Dens, nec simplex ejus substantia- liniamentis
conlinel, unde se omnes fonles omnesquea aquae membrorum corporalium esse composila nisi ab
diversis tractibus venisquc dislribuunt. et suis qui- inerudilis creditur. Formavit igilur de limo Deus
que locis erumpunl, fonlem voluit Sciiptura appel- hominem. Quem verbo suo de Iimo (ieri jussil. ln-
lare, non fonles, propter naiura; unilaieiu, eumque spiravit in faciem ejus spiraculum vitm,"et factus cst
per innumerabiles vias antrornm alque rimarum homoin animam vkenlem,c\\i\\ ei subsiantiam animao
ascendentem de tcrra, et ubiquc disperlitis quasi acspintus, in qua viverct, creavit. Nam ita recte
crinibus irriganlem omnem faciem lerrae, non inlelligitur spirasse Deura in facicm hoinitiis spirjJi-
" In Mss. desideratur aqure ; sed exsiat in sancti c S. A'ug., lib. v de .Gen. ad liti., c. itl.
Augustihi lextu qucm hic ciiat Beda. d Al., substantia.
h Al., inler se. e Al. vropne.
PATIIOL.XCI 9
15 BEDiE VENERABILISOPERUM PARS II.— EXEGETICAGENUINA. U
culum qno viverct creasse, sicut supra intellectum A nunc humanum genus incolit seoretum. Unde nec
est: Yocavil Deus lucemdiem, pro eo positum quod aquaediluvii, quae lotam nostri orbis superficiem al-
'<ssivocari ab homiiiibii«fecii. Rene aulem in faciem lissime cooperuerunt', ad etini porvenire « potue-
iwspirasse a Deus homini diciiur, ut fieret in animam ruiit. Verum seu ibi, scu alibi, Deus noverit, nos
viventem, quia nimirum insilus ei spirilus ea quae tantum locum hunc fuisse et esse,terrenum dubitare
foris sunt contemplalur, ui pote qui pars cerebri non licel. Denique sequenlibus verbis Scriplura pls-
anterior unde sensiis omnes di.-lribiiunlnr, ad fron- nius qualiter eiim Deus plantaverit exponit dicens :
lem collocala esl. Nam et tangendi sensus qui per Produxilquc Dominus Deus de Umnoomne lignum
toltim corpus diffunditur, eliam ipse ab cadem ante- pulchrumvisu, et ad vescendum suave, lignum etinm
liore parte cerebri ostenditur habere viam siiam, vitmin medioparadisi, lignumquescicnlimboni el mati.
qusc retrorsus per verticem atque cervicem ad me- JIoc eo die fadum inlelligitur, quo et rcliqna ligna
dulbun spinae dedueitur. Coiigrnii autem Iiuic sen- fructilera terra, Deo jubenle, protluxil. Sed liic ideo
tenliae quod supra de liomiue diclum est. necess-ario repetitur, ut qualis sit loeus paradisi
Ad imaginem Dei creavitillim. Masculum e( femi- nosse f possemus, ir.axime quia de ligno vilaeliguo-
nam creavii eOs. Quod enim diclum est ad imaginem que scienliae boni et mali erat specialiter referen-
Dei, non nisi in anima; quod addilum masculumel dum ; in quorum uno homini signurn obedientios
feminam, non nisi in corporejaetum recte intelligi- quam debebat, in altero sacramentum viiae reierna;,
tur. Non ergo andicndi sunt qui pulant-animam quam per ipsam obedientimn iiiereretur, inerat. Et
partcm Dei e<-"se, qurisi hominis anima pars Dei quidem lignum vilac inde dicluin, quia hanc virtu-
essel, nec a se ipsa nec ab aliquo riirini, nec ad nli- lem, ut diximus, divinitus acceperit, ul qui ex eo
quid male faciendum sive palieudum ulla necessiiate manducaret, corpus ejus slabili sanitate firmarclur,
compelii, tiec in melius vel delerius mutari omnino, ncque uuquam ulla infirmriate vel setatc in delerius
poluisset. Flanis auiem ille Dei qui hominem-ani- mutaretur, aut in occasum etiam laberetur ; sed
mavit faclus est ab ipso_non de ipso, qui nec homi- lioc ita corpoiaiiler factum esl, ulsacramenli quoque
nis flatus hoaiinis pars est, nec homo eum lacit de csset figura spiritalis, id est, Dei et Domini nostrj
se ipso, sed e\ aereo halilu sunipto et effnso. Deus Jcsu Chrisli, de quo in laude sapientia diclum esl:
vero poiuii et de nihilo, et vivum ralion-ibilemque Lignum vilm csl his qui cpprehenderinl eam (Prov.
poluil quod non poiest honio; quamvis nonnulii III, 18). Et in Apncalypsi sancti Joannis: Quivkerii,
existiincnl -nou lunc animatum primum hominem, inquii, dabo ei edere de lignoquod esl in paradiso
quandn Deus in ejus faciem suffiavil, el factus cst in p Dei mci (Apoc. n, 1S). Quod esl aperte dicere : Qui
ariimam vivani, sed lunc accepisse Spirilum san- \iceril tentationem serpeiuis auliqui, a qua vxtus
Clum. Quodlibet autcm horum creilibil us oslenda- est Adam, dabo ei quod daturus eram Ada3si vin-
tur, animarn lameu non esse parlem Dei, nec de cerei_ ul praesenti vi&ione glnrise Christi in seter-
substanlia ci nauiram crcatam sive prolatam, sedex num reliciatur, ideoijue nullo possil iucursu uiorlis
nihilo laciam, dubtare fas nos esl. ailingi, qnia videlicet Dominus Christus virtus et
Plantuvrral autem Dominus Deus paradisum volu- sapicnlia Dei Patris in paradisp esl regni coalcslis,
plalis a principio, in quo posuit hominemquem for- quem cum caeleris sanclis esiam- condlenli so in
maverat. Ab illo uliqne principio phmiasse Deus pa- cruce laironi promittere dignatus esl. E Lignumque
radisum credendus cst, ex quo.terram omueni, re- sapienlimboni el mali. Dc hoe ligno sanctus Augu-
motis quie eam operuerunt aquis, herbas et ligna siiiius: t Mihi aulem, inquit, etiam aique"etiamcon-
fructifera producere jussil, in quo tamen hominem sidcranti dici non potest quantiim placcat illa sen-
die sexlo, b quo cl ipsurn foruiaverai, posail. Neque feniia, non fuisse illam arborem cibo noxiam. ;Ne-
ullatenus dubitandum csl paradisnni, ir. quo posilus que enim qui fecerat omnia bona valde, in paradiso
est liomo c primns.-elsi vel Ecclesir»;pra-senlis, \ei inslitueral aliquid inaii, sed malum fuissc liomini
futuroppatrie iypum teuet, ad propiieiatem lamen n transgressionem prajccpli. Qpnriebat autem ui honio
liilene intelligcndum esse, locum scilicel amomissi- sub Domino Deo po^itus aliunde prohiberelur^ ul et
mum, frucluosis nemoribus opacatum , eumdomqiie promerendi Dominum suum virlus esset ipsa obe-
maguum, el magno ibnte lccunduin. Pro eo anfem dienlia, qtiam po:-Mimverissime dicere solam esse
quod nostra Edilio, qure de Hebraica verilale traris- virlulcm omni creaturje ralionabili agenli sub Dei
lata est, habet <r prinapio, in antiqua translaiionc poiestaie ; primuinque esse el maximum vitium lu-
posilum est ad Orientem; ex quo nonntilli volunt moris ad ruinam, sua polesiate velle uti, ^cuisum-
quod in orienlali parle orbis lerrarum sil locus pa- nmni vitii nomen est inobedienlia. JNOIIest ergo
radisi, quamvisd longissimo inierjacenfe spatio, vel unde se homo Dominum habere cogitarct alque *en-
Dceani, vei lerrarnm, a cunclis rcgionibus quas tiret, nisi ci aliquid juberetur. Arbur iiaque illa non

a A!., Deum. f Al., possitnui.


b Al., qucin. s lia Mss. Pnus tamen legunt iignum scientia?, u(
"' Al., primum. in Vulgata.
a Al., targissime. k Al., c«;«s vitii nomen
* Al., potuerint.
4S HEXAEMERONLIB. I. iH
erat mala, sed appellaia est scienlia; ° digriofcendi A j sinus venasque longiores exeunt. Inlerprciatur su-
Sjonumet malum ; quia si post prohibitionem ex tem Phison oris mutatio, et recte, quia nimirurji
illa homo ederel, in illa praecepii fntura transgres- aliara in iiostra gratiam suse faciei, id esi, viiiorem
sione homo"perexperimenlum p&nac discerct nuid niulto quaia in paiadiso habent oslendit.,
inleresset inler obedientia; bonum cl inobedientiae Ipse est qui circuit rfnnemterram Evilath. ilsec est
malum. Proinde et lioc non in ligura diclum, sed lndire rcgto, nomeii inde liabcns quod possessa sit
vere quoddam lignum aceipiendnm est, eui non de pnst diluvium ab Evila lilio Jecian, qui fuit filius
fruetii vel pomo quod inde nascerclur, sed ex ipsa Heber patriarchre Hebraeorum, quem etiam Jose-
re nomeii impositum est, qua?, ilio contra vetilum phus « refert cum fratribus suis a Jlumine Cepltene
tacto, fuerat seculura h. i et regione Indiaausquc ad eum locum qui appellalur
Et fluvius egredicbatur de loco votuptatis ad irfi- Hicira possedis^e.
Ibi nasckur aurum, el aurum terrte ilhus oplimnm
gandum paradisum. Id esl ligna illa pulchra atpie
frucluosa quss onuiem terram regionis illius opaca- est. Et Plinius Secundus Indire regiones auri venis
coeteris abundare terris, unde et insulaceorum
bant,- qiio eo factilaium fuisse credendum est, pras
et a auri sive argenti vocabula
quo in hac quam nos incolimus terra Nilus plana " chrysa argyra copia
Irrigat iEgypti, unde, quod et supra posnimus, di- sumpseriint. d bddcllium et lapis onycliinus-.
ciuni est de lerra 'Sodomorum un.versa irri- Ibique iiivenilut
, qure
sicut et sicut Bdoellium cst, ul iriem Plinius e scribit, arbor
gabatur paradisus Domini, -digypius
aromatica, colorenigro, magnitudine oleaa, et fo-
{ Gen. MII, 10). Et provida utique dispositione Do- lia
niiiius ac Condilor rerum innostro orbe voiuil Iia- roboris, •fruetu capr-ficis, ip^ius natura qnre
bere similitudinem noimullam patrias illius ad quam gummis. Esl aulem laciyma cjus lucida, "subjlbidn,
ecrea , et qua; faci'e mol-
£)ossidendamin primo p:irenle creati sumus, ul ad levis, pinguis , sequaliler
odoris boni, sed vino perlusa
jprometendum cjus reditum de vicino nos aduione- liatur, gusiu arnara,
rel cxemplo, maxime et flumine illo quod de para- odoraiior, cujus et liber Numerorum meminit, Erat-
diso couslat cmanaie. Csilus namque qui irrigal anlem, inquiens, man quasi semen coriandii colotis
est in senuentibus de bdellii ( Nunv.xi ,7 ), id es., luculi et subalbidi.
jfEgyplum, ipse Geon, qui aulcni cst pretiosus, inde appeliatus
paradiso procedere niemoralur. Sicut eiiam eversis Onyx liabct in lapis,
eisdem Sodornorum civitatibus, qore quondam ut quod s<;permislum caudorem iu similitu-
liumani. Grreci enim unguem ony-
paradisus Domini irrigabantur, exemplum eorum dinemungus
qui impie acturi sunt posuit, ut vesligia perdilionis ^, | chem dicuiil. Ilanc et Arabia gignil, scd Indica
malorum certissima in muudo vigilantia reterna eo- igniculos habei, albis cingentibus zouis ; Arabicrt
rum tormenta fugeremus. aulcm nigra esl cum candcntibus zonis. Antiqua
Translalio pro his habet carbunculuin et lapidem
Qui inde dividitur m qualuor capila nomen uni f prasinum. Est aulem carbiinculus, sicut et no-
Phison. Con>tat, aslruentibus cerlissiinis aucleri-
niine probat, lapis ignei coloris, quo noclis quoquc
bus, liorum oinnium iiuminurn qure de paradiso tenebras illuslrare
exire refciuulur, in nostra terra fonles esse notos. perhibetiir. Esl lapis prasinus
viridantis aspecius : unde et Graece a porro, quod
Phisonis quideni, quein nunc Gangem-appellant, in
locis Caucasi moniis ; Nili vero, quem Scriptura, apud eos prason dicilur, nornen accepit.
El nomen fluvio secundoGeon. Ipsc esi qui circmt
ul diximus, Gcon nuncupat, nunc procul ab Atlanle
omnem lerram jEthiopiai. Nomen vero fluminis terlii
mome, quod est ultimus finis Afriere ad occiden- vadil contra Ahsyrios.Fhwius vero quai lus
lcm. Porro Tigris el Euphi-ales cx Armenia, .unde Tigtis. ipse
esl Euphrates. Idcirco de Eupliraie ulii vadat
credendum cst quoniam locus ipsc paradisi a cogni- • ipse
terras circumeal non dicit, quia ipse in vi-
lione hominum csl reinotissimiis, mdeque quatuor quasve
cino profluens teirse repromissionis, (acillime a po-
aquarum paries dividi; sed ea flumina quorum fon-
tes noli csse dicuntur, alicubi esse sub teriis et post Q pulo Israel, qui ibidem positus, liajc leelurus erat,
(ractus prolixarum locis regionum aiiis erupisse, poterat sctri. Quia vefo per aquas regenerafric-es
tibi tanquam in stiis fonlibus uoii esse pcrhibentur. regressus nobis_adcoslesiia palet, congruit s-itis dis-
Natn hoc solere nonnullas aquas facere quis ignorat? pehsaiionem divinae pietatis, ut ipsum elemenium
Sed ibi hoc scilur, ubi non diu sub terris curruut. per quod ad supernam pairiam reducimur nobis sit
cum paradiso, in quo positus sit homo primus,
Denique cadem ipsa flumina Tigrim, Euphraiem et
NiJum „ ferunt hislorici plerisque in locis terrae commuiic, ct sicut grrflia nos fecreans invKibiliti-r
coeleslis ingressui praeparat: iia eliain invisi»-
sumi, ct aliquanlo interjacente spatio rursus emer- regni biliter ad Dominum orbem de paradiso per terrai
genlia solitum agere cursum; quod ctiam ipsum venas
Domimisad iridicium facere crcdcndus cst iiliuscur- ipsa per quam nos recreat unda prosiliat. Sic*
ui ergo Spiriius ubi vull spiral, etvocem ejus andis,
sus, quo ad nos de paradiso per occultiores ternc sed S iio» scis unde venial, aul quo vadat (Joan. III_
a Al. , et dignoscendi.
b S. Aug. Jih. vm de Gen. ad litl., c. C. c Hisl. Nat. lib. xn, cap. 9.
e Anliq. Jud., lib. l, cap. 20. f Al., parassinum.
* Al. Bdelium. c Al., nescit
41 •.•.;.-,:-BEDiE VENERARJ.LISOPERUM PARS!!. — EXEGETICA GENUIM. . m
8') ;;«ic etiarii decebat; ul aqua qurc eos quos vult A tione Dei, qttando illud admissum est in quo rie ad-
d
Spiritus sarictificat, ignotis ad nosviis de paradiso mittereluf sola deberet jussio domihantis aitendi,
advenlat, ad ignota nobis loca redeat; quia ianlum quaesisola attendereiuf quid aliud.quam Dei volunr
de paradisoyplupiatis originem consiat liabere. tas amaretur? quid aliud quam Dei vpluntashumanrfi.
Trilil ergo Dohuhus DeusJwminem quem formave- yoluhialipraeponeretur? Nec fieri potesi.ut volunlas
non ruinae pundere super hominem
rai,et pesuiimmin paradisqvotupidtis, ui operareiur propriasieam grandi
et custodiret.ie/wm.'Quod ait, ut.oprrarelur et custo- cadat, voiunlati supefioris extollendo prae-
diret illum , ad eiirn videtur respicere Ioeuni inquo ponat. Iloc expertus est homo coniemheris praece-
hoe experimehtp didicit quidinteres-
diclum est, El hbmononerdi qui operaretut lerrdm. plttm Dei;et
set iriier bontini et malum, scilicel bonuriibbedien-
Vefum noset in bujusexpos.itione verbi dieta sancti
autem inobedienlia;, id est, supeibiae,
Patris AugUslinipohamusa.,<i Quid operaretur, in- tiiae, malum
vei cuslodiret T Nunquid forte agficulturam contumacire, perversaeimitaiionis Dei» et hoxiffili-
qiiit, HOcautern in quo a.ccidere potuit exipsa.
Dom.inusvpiuit Operari "priiivumhominem? An rion bertaiis. '
. ut dictuin nOmen _-
csi credibiTe quqd euriianle peccatum damnaverat re, supra est, aCcepit.
ad iaborem : Ila sane arbUrareniur, nisi videremus n Iri
. - quocunque diecomederisex
' eo,
-•' mortehiorierisi
-
cum tanta yolupiale .ariiini agricoiari; qupsdam, ul Noh ait, si comeileris mortalis eris, sed in quocun-
magna eis-poena sit inde adaliud evocari.?Quidquid qiie die , iiiquit _ comederis ex eo _,.morle morierisi
ergodeliciarunii liabet agriculiura, tunc uiiqtie j.mge Mortuus nariiqtte est homo in anima cum peccavit,
aiiiplius erat, qi.iandp nihii accidebat advefsi vel quia recessi.t ab.eo-Deus, quiest viia animrByCujus
-teriae vel coalo. Non erat euim laboris affliciip, sed meriioe mofierri secttta est ihors corporis.diSce-
exhilaratio voluntalis, cum ea quai Deus b ereavit dente ab illo aniriia, quaeest yita ejus,quaeqtte
liumani operis a.djutoxiotetius feraciusque proveni- . niofs eideiri pritno homini fttnc eveiiit, cttm prae-
rent.rUiide Creator .ipse^ uberius; laudafeliir, qui senlis vitariterminum. accepit nPn:parvo post iem-
ahiihse in: coipore aiiimaTicorislitulaerationem de- pore.quam veiitum comedit.Potest f eliani iiileljigl
disset qperandinc facultatem, quanium animrcyo- -quod illam mortem iiieis feceril dies illein qub
lentis satis:;esset'_non quaivium invilum .ndigeiitia pecciiverunt, qiiam Aposiolusgbniit diceris : Coiide-
eorppi.is cogeref.n Ut operaretux, iriquit, ei cusio- ieclor legi Dei securiduminteriorem hominem; video
direi iilum, ciislodirel videlicet eumdem paTadisuih aiitem atiam tegetriin membrismeis repugnantemlegi
.Spsi'sibi, rie aliquid admitierpf,quare jnde niei erelur .meiuismem, el cdptivanlemme iri lege peccali, q.iiai
expelli. Denique' accipit el praecepium, ut sil qrioi G e&liit membrismeis. Infelix ego liomo! quis me iibe-
sibi custpdiai paradisuin, id est, qnp-servaio, iion rqbil de co.rporenwrtis liujus (. Roiri,yn ,22 )? Npu
iiide projiciatur. rtecle eriim qiiisque dicifur iipn . enim s sulficit ei sj dicerel: Quis me iiberabit de
custpdisse rem suam, qiii sic egitttt amilteret eanv, eorpore mpftali iioc, sed de corpore, inquit, moriis
eti.atti si.alieri salva sit, qui eairi vel invenit yel MijuS: Sicut etiam illud : Corpns \_quidem,inquii,
accipefe riiefuil.Est alius in his..verbis senstts', morluumesl propter peccqlum:(Rom. vin, 10) ; riec
•quein puto noii immerito praeponendum, nt ipsum ibi aif, moftale, sed moriuum, quariivisutiijue' ;et
homineni operaretur Deuset custodiret; sicut enim nidrlale quia rpbriuiftim, riori iia "crederidumest
.operatur jiomo terram, nqh ui earii faciat esse ter- fuisse illa corpora, sed licet ariimalia nondum ipi-
- ram, sed iit culiam atque friiciuosam, sie Deus ho- ritalia, non lamen morlua, id esi, qusenecesse esset
: ittinem,multo magis qttem ipse creavit ut.homp sil,. Ul moferenlur, qpod eo die factum est quo ligifuin
cumipse'operalur uf jusius sit, si hpmo ab-iHoper coritra vetitum tefigerunt^
..superbiarnnon abscedat, Posuit ergo Deus.Iiominem _ pixil quoque Dominus beus : Non est bonuniesse
in paradisp voluptatis., ut pperareluret custpdiret hominem
ut soluni, faciamus ei adjulotium simile siii.
ilittni, Operafetur scilicet bOnusbeaiusque esset; ;_ El haaclocutio Deiiiori
ut c tottts dumlna- corporali voce foris in auras
.custpdiret yero, esset, ipsius.se sed in terfa ratione divinsevoluivtatis,^ier
emissa,
tipni ac pfoteciipni humiliter subdendo.
quam •creata; sunt omhia, ineffabiliter- facia esse
Prmcepilque ei dicens: Ex;omni ligno paradisi co- credenda est, jiixta quod et supra docttimus, ubi
mede; de lignoaUlem scieniimboni,et muli ne eoihe- ; scriplum est": Faciamus hoinineihad imaginemersi-
•-(Jas,:Nou est eredendum qiiod in ligno illpaliquid f miliiiidinem nostram. Si autem quserit pliquis ad
'; inali natttraliier. inesset, sicut eisupra docuimus, quam fem fieri 'oporluefit hOc-adjutoriurii", audiat
' sed.ab ep ligiio>quod:malumnon eral pfohibitus est .
rcsponsum sancli Anguslini, cujus etsttperius veiba
hoiihov iit- ipsa per se pfsecepticonsefvatio bonum . srepissinve, tacito ejus riomme, posuhnus. NihiT,
illi .essetetifansgressio malum. Deiiique-apeccaiite . inquil,; aliud probabiliter occufrit, quani propter
:nihilaliud appetlium est' riisi non esse sub dpmiria- . filios procreandos, sicut adjtttoriuni semirii * In
'
fb tih..*iii de Getiesvad |itt., Cap. 8. -- o Al., morluir.: '
AI., cfeaverai. ''":-.'•,. . f .k\.:i/etita.:' .: '
' ':- .
: ^A\.,:tiitus. ..." ;:. _,. -. s;. '''"'.'
-a'Al.,dominationis. h Al.j svfficcret,'
Al., urrm. \ -' "
K» . JIEXAEMERONLIB. I. WJ
lerra cst, ul virgultum ex uiroque nascalur. Hoc A J Seripiura intelligainus unde formaverit; aullerrain
enim el in prima reium Kconditione dietum erat : universalitersic appellaiam simiil cuui, aquis, que-
Masculumel feminamfecil eos, el benedixit eos di- inadmodum appell.ua esl illo psalmo ubi, ccelestiuni
cens: Ctesciteel mutliplicamini, el implete tetram et laudibus lerminaiis, ad lerram facta est conversio
dominaminib ejus. Quaeratio condilionis et conjun- scrmonis et dictum : Laudate Dominumde leira, dra-
ctionis masculi et feininae alque benedictioiiis nec cones, et omnes abgssi (Ps. CXLVIII,7), eic. Nec
post peccalum homiuis pcenamquc defecil. lpsa enim postea diclum esl : Laudale Domiuunide aquis, Ubi
est secundum quam nunc terra liominibus plena esl eiiim siint omnes abyssi quse f de terra Iautlaiit Do-
dominantibus c ejus. Quanquam eniiri jam emissi de niiiium, ibi cliam reptilia et volatilia pcnnaia quse
paradiso convenisse cl genuissc commemorenlur ; nihilominus de terra laudant <>'Denm secunduju
tamen rion video quid prohibeie potneril, ut essenl islam universaiem appellationem terra;, secundum
eis etiam in paradisp honorabiles nupiirc et lliorns quametiam de tolo inundo dicitur : Deus qui fecil
immaculatus, boc Deo prrcstante, fideliter jnsicquc coslum et terrain, sive de arida sive de aquis qu;c-
viventibus, eique obedienler instauterque servicn- cutique creata sunt de terra creata veraciler intel-
libus, ut sine ullo inquieto arilpre libidinis, sine ligunlun. -
tillo labore ac dolore pariendi; fetus ex corum se- B Adduxitque ea ad Adam, ut viderelquid vocarel ea.
niine gignerelur, non ut morienlibns parenlibus filii Non estcogilandum cariialiter'quod iia adduxerit
succedereut, scd uf illis qui gennissenl in aliquo Deiis-animantia terrae vel aves ad Adam, quomodti
formse slalu maneutibus, et ex ligno vilas quod ibi solet
pastor grcgem minare suum de loco ad locum :
plantatum erat corporalem vigorem sumentibus, et
sed magis inlelligendum, quia sicul divina poleniia
illi qui gignerenl ad eumdem perducerentur slatum; '• eadem
donec cerlo pumero impleio, si jusie oinnes obe- cum voluit, haecde aquis creavit; ita cliam
occulto nutn suae polentioe quando voluil ad homj-
dientesque vivcrent, tunc lieret illa commntaiio, ut
sine ulla morle animaiia corpora conversa in aliam nem conspicienda perduxit, quomodo ctiam ad ar-
volatilia vcl quadrupedia
qualifatem, eo quod ad omnem nuium regcnti se cam Noe cunctis generis
spiritui deservirenl, el solo spiritu vivilicanle sine iion hominis maim congregata, sed divinilus acta
ullis alimenlorum corporalium suslentaculis vive- venisse, camque intrasse leguniur-, nescienlibiis
rent, spirilalia vocarentur. d Nam si Enoch et Elias quidem ipsis ad quid venirent, sciente autem ho-
in Adam non mortui, mortisque propaginem in mine, qui ea veniemia in arcam, Deo adducentc ac
carne sestantes , quod debilum ut solvant credunlur d jubento, suscipiebat;
etiam rediluri ad banc vitam, el, quod landiu di- OmneenimquodvocavitAdam animcsvivenlis,ipsum
lalum est, morituri, nunc lantum in alia vita sunt; csl nomen ejus , appellavilque Adum nominibus suis
ubi, ante resurreciionem carnis, anteqiiam animale cuncta animantia lerrm, cl universa volalilia cmli, et
corpus in spiriiale jnuletur, nec morbo nec sene- omnesbeslias tcrrm. Consial Adam in ea lingua, qua
ctute deficiuut, quanto justius aique probabilius tolum genus humanum usquc ad coiisiruclioneni
primis illis hominibus prsestaretur sine ullo suo pa- lurris, in qua linguae divisae simt, loquebatur, ani-
renlumve peCcalo viveuiibus, ut in meliorem ali- manlibusierrrc elvolatilibuscoali nomen imposuisse.
quem statum Jiliis genitis eederent, unde saeculolinito Caeterumiu dejectione luiris, cum Deus suam cuique
cuui omni pbsteritate sanctorum in; ahgelicam for- genli propriam aique diversam tribueret linguam ,
mam , non per carnis mortem , sed per Dei virlulem lunc eis credendus cst etiam animantium vocabula
ihulfo felicius mulafeiitur c'. • quomodo et rerum cseicrarum juxta suani cuique
Formatis igitur DominusDcus de liumocunctis ani- dislinxisse loquelam : quamvis eliam 11011 latet ho-
'
mantibusterrm, el universisvolalilibus cwli, adduxit ea mines postea plurimis, quoe sive nova foiteoccur-
rerunt rebus, baccaniinaniibus per singulas genlcs
ad Adam.Si quem movet quia non dixi.', formalis de
n juxia suum placitum indidisse vocabula, et nunc
Jiumocunctis aniinanlibus terraeet de aquis universis etiam indere solere.
Denique de piscibus adductis ad
volatilibus cceli, sed lanquam utraquegenera de terra Adam, uleis noniina impoueret, nihil Scriplura re-
formaverit, Formalis igilur, inquil, Dominus Deus de ferl : quibus tamen credibile esl paulatim cognilis
humo cunclis animanlibusiertm ct universis volaiilibus
pro diversitate gentium nomiua ab hominibus esse
cmli; videal duobus modis esse intelligendum : aut diversa imposila. i Prima autem lingua fuisse generi
tacuisse nune unde-formaverit volaiilia cceli,quia ei humano Ilebrssa videtur, ex eo
quod nomina cuncta
tacitum posset occurrere, ut non de terra utrumque quae usque ad divisionem
linguarum in Genesi legi-
accipialur Dominttm formasse ; sed tantummodo nius, illius conslat csse loquelse. Causa auicm ad-
animaiilia terrse et volatilia coali, ciam tacenie ducendi ad Adam ctincta animantia terras et volatilia
11Al., crealione. e De Geuesiad litl., lib. IX, cap. 5.
u Al., eis. f Al., lamde terra.
c Al,, eis. ? Al.,. domiuum.
l1Qua;subsequunlur apud h Al., deest eadcm.
Angusiinum prrcceden-
tibus non snbjiciuutur, scd sunt ex cap. 6 -rjusdem 1 Al., sibi itijva.
libri. i Al., primam linguam Hebrmam.
5* 'BEBjfi V.ENERABlLi&.OPERiJMPARS li. — EXEGETICA GENUJNA. .52
eosli, utvideret quid ea yocarel, et eis noniina im- A sumpta ese.Qnomodoauiem Latina etymologia con-
ponerei, haec est, ut sic dempristraret Deus hOmini gruit in Iiisnorairilbiis, cum a viro nuncupatuf yira-
"quanto nielior esset bmnibuj irrationabilibusani- go, ita convenit et ijebroeain qua videlicet lingua vir
maniibus. Ex hoeenim apparet ipsa ratione liopii- appellaiur his, hv derivato ab hoc nqmine femina
nem meliorem esse quam pecora, qiipd distinguere dieilur /i!ssa.yDeniquequod his appellatur Iiebrai.ee.
et. nomiriaiini ea diseernerenon nisi ratio potest vir, lestatur eliarivhbnieji Israel, qui vir videns Do-
quaetneliof esi^ :;< ininum inlerpretatuEi Sed et s^cramentis Christi et
Adam vero non ihveniebaturadjulqr similis ejus. Ecclesiaeeonvenit; aptissime qu.od Adam mulierem.
immisit ergoDominus Deus sppprem in Adam, cum- de siia carne cfealam npminis sui pariicipem fiefi
que obdormissei,iulil unani.decostis ejus,- cl ".replevit. voluit, quia et Dqniinus noster Jesus Christus seque
carhem prjo ea, el mdificavitDomiiius Dgus costqm Ecclcsirc, quam per Sui corporis ac sanguinis pre-;
quam tulerat de Adam inmitlierem, Quoii mulief viri tium redemit, sibique adoplavil in.spo.nsam,parlici-
de laiere facta est, propter ipsius conjunciionis vim pium sui noipinis dpiiavii, uta Chfislo videliceS,
commeiidaiidain ita fiefi pportuisse. credenduin est. Christiana ybcaretur, ab Jesu.jd est, Salvalore, sa-
Qtipriautem dormienii illi faelum-est, quod osse.de--, Iutem d requirerei-aiterriam. Non autem" praeiereuri,-
Iracto in cujus lociinj caro suppteretur, altipris B. dum quod sopof ille, sive. exstasis., id est menlis
Hiystefii gratia factiim esf^Signifieabatur enirii quod excessus, ulantiqua Translalio habet, quanrDeus,
(le lalete Chrisii ih crtice per mortem sopiti sa.cra- imtiilstt in Adam, recleinlplligiiur, ut S.AugustiniJS%
inenta, essent salutis exiiura , videlieet sariguis et , dicit, t. a.d lioc imnilssa, ut prius mens per exsta-
squa, de.quibiis sppnsa illieoBderetur Ecclesia, nam sim paitieeps fierel tanquam aiigelicaa curiae,.et in-
si a taiili saeramenlinbn essei figura in creatione trans in saiictuarium Dei intelligeret in novissima.
feiiiinseprrcmilteijda, quid ppus.eratdorniisse Adarri, penique f evigilans (anqiiam prophelia pienus, cuni,
tit coslam il!i Deus, de qua. feminam faceret, tolle- ad se adductam inujierem suam videret, eructuavil
rei, qui et vigilanii ac n<in,dplenti idem facerepo- cpiilinuo quod nvagiium saGraiuentumcommeiidavi(V
terai I Quid iiecessariuin. ut eunv bs quod de viri Aposiolus :. Hpc nuric os Ue gssibiismeis,-..e'tcaro de
lalerb siimptum esi, "Uhde^ feriiiiia condebaiui, in carne mea. Ilmc.vocabiiur. v.fago, quoniam de<viro
locuni ossis rion os, sed carp suppleretur, - nisi quia sumpta esl; el quodsequitur. r
figurabalur qiipd Cliris.lus,pfopier, Ecclesiam infir- Qudhtobremrelinquelhonwpairem suum eimairem_,
mus, at yefo Ecciesia per ipsum esSet firma fuiura? eiadhmrebil uxorisum, el erunl duo ih cdrne uhcu
Unde ejusdem mysterii gratia typico quoque verbo Qiii» priiiii cum vprba huminis fuisse Scfiptuia ipsa
usa est Scriplura, ul nondieerel: fecit, autfofmayit, lestaiur, Dominus iamen in Evangelio Deuin dixisse
aut creavit, sicut ih bmriibus supra operibus; sed declaravit. Ail eriiiii : Noii legislis quia qui fecil ab.
mdificavit,inquit, DominusDeus costani, quamtulerat inilio masculumet feminamfecit eqs, eldixit: Propiet..
de Adamin mulierem,npn, fauquamcorpus liumanum, hoc diiv.illclhonw^patremel malremet ddliarebii uxom
sed lanquam dpmiim; quae domtis nos-sumus, si fi-? • ium, el erttritduo m.earne. una (Mullh. xfv, i), uS
"duciainet gloriam sppi usqu&adTiiieni firinam reli- liinc intelligeremus j>f.ipter-exstasim qure prsecesse-
aeamus. Taliter eniin decebaf_uthunYanigenerisorigo, rat in Adam, iioceuni divitiiiiis lanquam prnplielani
Deo operanie.',-.prpcederet, quaienus redempilpiii dicere potuisse. Si efgp Cliristus adhaesit Ecclesiae,,
ipsius' qtiaein fine eratssecttli per eurridemveiilura iil essenl dub iri carne una, quoniodo reliquit Pa-
cbndilorem concinentibus figuris tesiiriioniumdaret. trem, qup.niodp.malrern?Reliquil Patrem,"quia cuiii
. \ Et ad,duxit eam :dd Adaih. DixUijueAdqm: Uoc . in forma Deiesset,,nd\nrapinam arbitrqtus ese esse se
nunc os ex qssibusriieis,el camde carne mea. Quoniam mqualemDeo, sed seiiieiipsumexinunivilfonnain tervl
Adam addnclis adseanimantiljus terrae et yolatilibus accipiens(Phil. i\, 6). Hoc esl eiiiih reliquil Pairem,
: cunctis nulium in liis sibi ? simile ihveiierat.-meriio qiiia iion desefuitet rerpssit a Palre, sed quianoii in
nunc .ub'iadjut.orium simile sttifacliim; alque ad se u'ea forma apparuit Iiuminibus, inqna aeqnalisest Pa-.
a.dductumvidit, r>gnoyil,et.exclamavil dicens : Hoc ; tri, quomodpreiiquli inaireni rclinquendoSynagogaiiL
nftncos ex ossibus meis. Nune yidelieet, ,quia yisis Judieoruiii, de qua secundumcariiem naius est* et
pfius animantibus aliis similem sibi npn vidprat: inliaerendoEcclesiae:,quarn ex omnibus genlibus con-,
Qs auieni de ossibusmeis ei curo de carm mea, quia grcgavit, utpace NoviTestahienii essetit duo in carnft
cseiera-quaeos et carnem haberiiia yiderat nomjna- iina : quia tum sit Deus apud Patreurper quem facti
timque disiinxerat, non ex sua substantia, sed ex suinus, facius esl per earnem partice]isnosler, ul il-
terra vel aquisesse facla npyerat. Sicut vero illis iius capitis cofpusesse. possemus.
ypcabiila ad se .adduclis ppsuerat, sic resi.abatut ei Erai auleni uierque nudus., Adam sciHcelet uxpr.
quam' sibi similem, ac de sup corppfe, crealam co- ejus.et rion erubesCebant, «Ef nierito; qttid enim
gnovit, nomen indtret. : puderet quando riullam legeni senseranl.in-inenibris.
Hmc, ihquit',.' Vocabiiui virdgo, quoniam._de:viro siiis repugnantem legi ;_raenlissuse ? qure illps pc?na,
* Al., lanta. v<iDc Gen. ad litt., lib,, ix, eap. i.9. - -
b k\.,in feminam, ".«Al., ipsius, --_: - '-: :.'''_'"
> - '', A\:_>vigikns.
A ki.^iimilem. ,..'-.'" .
55 HEXAEMERONLII!. f. Sl
peccalipost pcrpetraiionem prrevaricationis secuta A , Non iiaque seipens verborum-sonos inlelligebat, qui
jst, usurpanle inobedieiitia prohibitum, et juslilia pu- e.\ illo liebant ad muliereui: neque enim conversa
nientecommissuiii: quodaniequamfieret, nudierant, credenda esl anima cjus in naturam raiionalem,.
ut dictum esl, et non confundebaiilur. Nullus erat quando nec ipsi homines, quorum rationalis natura
moltis in cnrpore, rui verecundia deberelur; nihil pu- est, cum dscmonin eis loqnitur ea passione cui ali
tabarilvelandiim,quia nihil sensefantrefrenniidum1.» exorcisla requirilur, npsriirntqnid loqiianlur: quan-
Sed ct serpens erat callidior cunctis animantibus to miuus ille intelligerel verborum sonos, quos per
terrm qumfeceral Domimis Deus. Polest i=ie serpens eum el ex eo diabolusillo modo laciidiat qui hominem
non iiraiionabili aniina sua, sed alieno jam spiritu, lotjueiuein non intidligcrct, si euin a diabolic.i pas-
id esi, diabolico, rallidior dici cunctis ai imantibus: sione immunis audiret '.i
quantumlibel enim prrevancaiores angcli de super- Dixit ergo ad. mulierem: Cut prmcepit vobis Deut.
nis sedibus suseperversilalis et superbia; merilo de- ut non comederelis de timni ligno Paradisi? Cui i
jecti sinl, natura tainen excellentiores sunlomnibus respondil mulier: De (ructu lignorumqumsnnt.in para-
animanlibus leirae propier ralionis emiiicniiam. diso vesccmur,de fructu vero ligni quod est in medio
Quid erg» mirum si suo instinctii diabolus j.im im- paiadisi prmcepit nobis Deus ne comederemus, et ne
plens serpenlem, eiquc suum spiritum miscens, eo 13 < taiigcremiisillud,neforle moriamur. ddeo prius inter-
more quo vates doemoniorum impleii solent, calli- rogavit serpens et respondit boc inulier, ut praevari-
dissiiiiumeum reddiderat omniuin ariimaniiiim ler- caiio esset inexcusabilis, neque ullo modo dici posset
rae; sive, ut:>liacditio habet, sapienlissimum beslia- id quod praeceperatDeus oblitam fuisse mulierem l. i,
r.um secundum aniiiiam yivam irraiionabilemqne Dixit atttem serpens ad mulierem: Nequaquam
viveiilium? tSi crgo qurcrilur cur Deus lenlari per-. morte moriemini. Scil enim Deus quod in quocungue
miserit liominein, quem tentatori consensurum csse die comedeiitis exeo, aperientur oculi veslri, et erilis.
prjcsciebal; oecurril ratio vera, non magnm laudis sicul dii scienies bonwn et nu.lum. Quid hic infelligi-
fulurum fuisse liomiiieui, si proplcrea pusset bene lur, ni#i persiiasiiin ^ ei esse, utsub Deo este nul-.
vivere, quia nemo male v.iveie suaderet, cum cl in lent, sed in sua potcstaie potius sine Deo, ul Iegem
natura posse, et in polestaie haberet velle non con- ejus non observarenl quasi invideutis sibi, ne se
senlire suadenli, adjuvante tamen illo qui superbis ijisi regercnl, non indigenles illius a-lerno lumine,
resistit, Iiumilibus autem datgratiain. Nec arbiiran- sed vacanies propria providcniia quasi oculis suis
dum est, quod essei bominem dejecturus tentalor ad dignosceiidum ionum el maluni quod ille prohi-
iste, nisi praecessisset in anima, homiuis b quscdam Luisset. In quibus verbis noiaudnm qu:inia artc
clalio comprimenda, ut per liumiliiilionem peccali ^ nequitiae diabolus homiiiem ab iniiio m teinaveiit,
quam de se falso c prresurnpscrai, disceret verissi- qui iion solum eum iiiobedicnliam confcoiplumqiie
me: quippe dicfum esl: Anie minam cxaliatiir cor, sui Crentoris velut sibi invidentis docuit, sed et nu-
el onle gloiiam humiliatur (Piov. xvi, 18)? " Sic au- merosiialcm deorum iliicredendam proponit dicens:
lem quidam nu.yeiilur dc hac prirni liominis lenla- Et eriiisuldij, quaienus eisi forte a<iinoberiienliam.
tione, quod eam Jicri permiscrit Deus quasi nimc eum prolralieie nequircl, liilei tamen, " qua unum,
non videant universum genus humanum diaboli in- Deum colcbaul, caslitaiem corruinpercl; si vero per-
sidiis sine cessalione ° vexari, cur et hoc permisil iraherel, in ulroque vicior existeret. «Quandoaulem
Deus? an quia probalur et cxcreolur virtus et est his verbis ciederel inulier a bona atque uiili re dU
palma gloriosior non consensisse tcntaluin quam vinitus se fuissc probibitos, nisi jam inesset tneui'
non potuisse tenlari. Si aur.'m quaeritur cfir ppiis- amor ille propriae potcstaLis, et quatdain de se su-
simum per serpenlern diaholus f tentare pcrmissus perba pr.rsunipiio, quaeper illam teniationemfuerai
sit, jam hoc significandi graiia facium e?i, non s convincenda el humilianda 1 I). nique verbis non
quo diabolus aliquid ad structionem no.slram signi- contcnta serpeniis, consideravit liguum, viditque,
ficare volueril, sed cum accedere ad tentandum •r.ut Scriptura dicit, quod bonum essctad vescendum,
non posset, nisi. pcrmissus, ncque pcr alind posset, cl pulchrum oculis, aspectuque deleclabile'; etnon
nisi rerquod permitiebatur, accedere. Quidquid igilur credens posse inde se mori, arbitror quod putaverit
serpens ille significavit, ei provideniiue iribuciidum Deum alicujus signific.ilionis causa riixisse; si man-
est sub qua et ipse diabolus suam quidem habet ducaveritis, morte moricmini; atque i<leoTULITDE
cupidiialcm nocendi, facultatem autem 11011 nisi qua; r-RLXTU ILLIUS,ET COMEUIT, DEDlTQUU VlllOSUO,.
datur vel ad suhvcrlenda ac perdenda vasa irac, vel loriassis eiiam cum veriio suasorio, i|iiod Scriplura
ad humilianda b sive probanda va.-a misericordise. tacens intelligciiduin rcMquii.An forte nec ° suaderi.

* Augiist., de Gen. ad litt., libi xt, c. L i Aug. Ibid., c.ip. 4, S, 6, 1-2,28.


b Al., deesi quwdqm. i Al.,
e Al.,
prmsumpseril. k Aug.respondens.
ibid., c. 50.
d Al., si auldiii. I k\.,eis.
e Al., arclari; al., cettari. m Al., tcntavetat.
f Al., lenlari. II Al., qui; al,, quia.
s A"l.,qucd, 0 Al., suadcre.
'' Ai. Deesl sive probanda.
-5S BEDJl VENERABILiSOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENJJINA. 5G
>am ppus erat viro qriando illam eo cibo moffuam ;Aei uixorejus. Post meridleni tales jam convenerat vi.-
oonesse cerriebal a?».•'...' sitari qui defecerant a liice veritatis. Tiride aple
'."' Qot C0MEDIT. ET APERTISUNT OCULIAMBOB.UM. (QuO? Dominiis meridie crucem ascendit, et promissalatro-
nisi ad invicem concupisceridum, ad peccati pcenam iii habitatiOiieparadisi, post meridiem, id est, bora
carnis ipsius morte conceptam, ttt jam esset Corpus nona spiritum tradidit;; ut videlieel eadem liora qua
nori ahimale lanturn, qtiod poterat, si .bbedientiam primus hbmo lignum praevariealionistetigerat, se^
eonServareril, iri melidrem spiriialemque habitum 'cund.us homo liguum redemptionis ascenderet, et
'sine morte mulari, sed jahj corpus morlis, in quo qiia hora diei pfaevaricatoresparadiso expulerat>,ea
lex in' membris repugtiaret legi meniis b. j,Neque corifessoreniin paradisuni. inducereU - .
efiimclausis pculis faetierant, et.in paradiso"delicia- Absconditse, inquit, Adamet uxor ejusafaeie DJ>-
rum';crjeci- palpantesque oberrabanl. Tale est illud \ mhti Dei in medioligni paraclisi. t Cum.Deus averluL
Evangelii cum diceret de il.lisduobuS, quorum erat inirinsecus faciem suahi, non miremur haec(ieri qus
iiriusCleophas,quod cumfregisseteis Dpminuspaneni, siiiiilia sunt clementiae, per nimiiim pudprem ac
aperli sunl octtli eorum, et cognoverunt euhi qtteih limorenij illo quoque occulio. instinctu non quies-
per Viantnon «coghoterant: noh ulique elausis ocu- cetile, ttt ea nescientes facercnt, quaealiquid signir
iis: ambulantes, sed eum cognoscere nbri yalentes. " ficent, quandoque sciiuris posteris propter quos
Ad hoc ergo apefti sunt oetili pfimofum hpminuny ista eonscfipta sunt. Absconduntse h namque a fa->
ad quod atitea iion patebarit, qiiarrivisad alia pate- cie Dei qui peccant, quia indigriosse divinaepietatis
feritV"' •.•.'' :'.:-:' " ': i' '--> ;;,'' .•'; rCddunl aspecfu. Absconriuntse a facie Dei, non ut
, Gumquecoghovissenl' essese nudos, corisuerhnifolia ipsprurii consciehliam iniernus arbiter nOti videat,
ficus,, et feceiunt sibi perizomata.i Anima rationalis 'sed ut ipsi gloriam vultus ejus nuriquam nisi resi-
beslialem. niolum in hvembris sttaecarhis efubuit, piscendo cprispiciant l.t
cique incussit pudorem, ripnsolum.quia hoc ibi seri- VocavitqueDominus DeusAddm, et dixit ei: Ubi
tiebat, ubi.nunquam arite lale aliquidsenserat; ver es?Non utique igiiorando quaesivit,sed increpando
rum etiam-quod Jlle pudendus motus de pfaecepli adm.onuit,ut aitenderet ubi esset in quo Deiis ripn
. Jransgressione veniebat. Ibi. enihi sensit qua prius esset. Jam enim quia de arbore yetita comederat,
gratia vestirelur, quando iri sua riuditate nihil inde- mortuus erat rriprte. animae, ciim eam deSeruisse
cens paliebaiur. Denique iila conlurbaiione ad fblia vita sua dicllur; t Et hoc sane ad aliquam pertiriel
ficulnea concurrerunt_- quse forte pertttrbati prima significatioiiem, qttod sicut praiceptum viro daluni
irivenefunt : perizomata, id est, succiriclofiaconsue- : est per quem.peryeniret ad feminamj; ita virprior
runl; ei quia glorianda deseruerunt, pudenda lexc- interrogatur. Prajceptiim enim a Domiiip per virum,
rttni. 'JNecarbilror eos eogitasse aliqiiid in illis foliis usque ad feminam : peccafum autem a diabolo pef
qttodtalibus congfuerelcpntegijammembra prurien- feminam usque ad virum. Haecmysticis significatio-
jtia, sed oeculto instinctu ad hoc ijla cpnturbatione nibus plena spnt, nou id ageiilibus in "quibusfacta
compulsi sunt, ut etiairi talis pcehaesuae significa- - *s.uht, sed de his id agente potentissima sapienlia
lione nescieniibus fieret, qiias a peceatorem faetsi Dei non autem rittnc significala referamus, sed gesia,
corivincereiet doceret scripla Jeciorem e.i Mysie- defendimusi. J _. '_
fiuhi autem, hujus arboris sub qiia et Nalhaiiael Qui ait: Voeemiuam audivi in parddiso, el timui
adhuc posiium Dbminusvidit,;5.';Ariibrosiusbreviler co quod nudus essem,el absconii me. Salis probabile
quideni, sed patenter exposuit dicens: « Beati qui eslsolereDeum per crealuiam tali aclioni congruanj
5>ubviie el plea eqtios suos alliganl, laborum cursiim in forma huniana pririiis illis hpminibusapparere,,
suofuijiilaciei lactiiiasconsecfariies. Me ficus adhupv quos tameti nuiiquam permisil adveriere nuditatem
id esi, il!ec.'brosa delicianimpbumbrai prurigo niUjidi suam, eorurii iritentionem iri superna susiollens, nisi
liumilis ad altiludinem,- fragilis ad laiiorem, fnollis postpeccalum puderidumin niembris molum pcenali
a<iusuin.-sierilisad fruCtttm.tEt in alio loco : tQuod ji membrorum lege sensissent. Sic ergo affecti su.nt,
i_jiiiirgrayiiisest, inquit, hac se Adaai intefpeialione ut solent afficiiiomines sub oculishominum: et talis
succinxit i eo loci ubi ffuctu fnagis castiiatis sei affeclio de peceali poenaerat, eum latere velle quem
succingeredebttissei, in lumbis enim quibusprsecin- Jatere nihil potesi, Quodenim jam ipsos pudebat
girnur quaedamsemina geiieratioiiisesse diciintur, erga se ipsos, uiide sibi et kTSUccincioria fecerant,
el ideo male ibi succinctiis Adaiii foliis inutilibus, multo velvemenliusab illo etiam sic succiucti. viiieri
,ubi fuliiraj generalionis non fruclii,m futiirum, sed verebaniur, qui lanquam familiari iemperamenlo
quaedam peccaia'sigii'arets..'t. ad eos videndos per creaturam visibileni velul hu-
Ee cumaudissetvo.cemDomini Dei.deqmbulanlisin manos oettlos aflferebat.
paradiso ad auram posl.meridiemydHpoUdiisC.Adam _(Domiiius ergo voiens jam peccalores more justi-
a Aug. ibid., c. 30. K Ambros;, lib. de Paradtso, c. 13,
b Aug. ibid.,c. oi. .. b Al,, deest namquc. *
? Al., cogiioverunl, , ' , ' :'.•" '* Aug. ibid.,C 35. - :
^ Al., peccalorum, - I Ang. ibid., c. 3i.
« Aiig. ibid., c. o2 _ '- i k\., sua cinctoria.
V Al.s co loco
^ = > - 58';
i>7 11EXAEMER0NLIB.I.
tisDinterfpgatospunifeariipIiusquarii eralilla pttina, A ducens ad iritefitUmTapit;Sicut enim sancii saepe.-
dequa jam eogebariluf erubescere, \Quis ehim,: iri- ccelorum, ita riomine- terrse hiqiii terreria sapiuiii,.
•qui.l, indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex indicaiilur, qttorripdo; iil seqiienlibus Adsedicilur :
ligne de quo tibiprmceptuiririe c'omedefesf, cohiedistf?, Terra es;ei in lefrttm ibis, quodnosfra.translatio ha-
Hinc eriim mprs cOrieepta propter-"Dei sentenliam; bet:: Quia pulvis es etih pulveremreverteris, Iiicujus.
qtii sic fuerat commiiiatus, fecit adverti cbhcUpisceri- signuni devoratipriis spiritalis ipse eiianiserpeiis ir--
tiaiitef merifbfa: ubi dicii sunt aperti octtlH et secu- rationalis, quo addecipietidum hpmirieh) velut br-
tum est quod puderet.a. » gario suo ususest diabolus, nunc ierram maferia^.
Dixitque Adam: Mulier quam dedisti mih_i'\sb'cia'm_, lem comedere jubetur; cui pritts una euiricseieris
dedit mihi de lignc(etcomedi. t Superbia nunquid • animantibiis lerrae f Ilerbis et ligriorums friicttt-
•'••'
dixit, peccavi? Habef deforrilitatem confusipnis,et vesci concessum erat. ; >'
iion habet liumilitaiem confessionis. Ad hoe ista lnimiciiias ponam ihler.te et mulierem,et' serneii
bonsciipiasuht, quia et ipsre irilefrogationes.himirum tuum ei setriehillius._Senienmuliefis totum est genus
ad boc factse suiity ut utiliter scfibeienlttf, ttt ad- liutiianum, semeridiaboli praavariealoressttrit arigeli-j
veftamus . qupmodo h superbia laborent lioniines . qui exemplo sunt.supefbise illitts ac rebeilioriisde-
bodie, niin nisi in- Crealorem conantes referre si " prayali. Seftienillius est perversa suggesliO>:semeri
(jttid egerintteiali, cum sibi velinl tfibui sPqiiid ege- mulieris fructus boni bperis,quo pervecsrfl sugges-
fihl boni. Mulier, inquil, quam dedisli niilti sociam, 'tiofti resistilur. Hujusautemserpenlis aeseminisejus
dedilmiiu de iigiio eicomedi, quasi ad hbe data sitj . hiemoralPirilmicitiamquaniuin gerius iiumanuaito-
rit non ipsa potius obediret viro, et ambq Deo:" leret, quantam adversus ettm iniuiicitiarh pirineS
tEt dixilDominusDeusad mutiereni:Quarehoc feci- elecli recte VivertdOexerceanf, ciinciis sole-clarius
sti? Qumrespondii: Setpens decepilthe, et comedi.Nec fidelibus constat, Cujus 'signuin',inimiciiiseih natura
isla cbntiielur-peccaium, sed iri aiterum' refert, Jm- etiam appafet irrationabilis sefperitis, qua cunctis
1
pari sexu,;pafi fasiti, Serpens; inquit,\decepii riie'el animarilibus et besliis: terrre pro insita sibi; pbsie
ebmedf; quasi cujusi]uam suasip priccepto "Dei de- verieni generalis semper existit ininiicuS : quod vi'-
buerit anteponi c. i>Et ipsa autem culpaecausam iri delicet ei a tempofe maledieiionis Jiujus, ef notv
CreatoremTefert, qui serpeniem in paradiso per anteirisiluiri esse credendum est. : >
quem decipereiuf, creayerit. Ipsacdnleret capul liium, ct irisidiaberis calcaneu
Ei ail Dominus Deus dd serpeniem ': :Quiafecisli ejus. Mulier conierit caput sefpentis, curii Ecclesia
hoc,,maledicluses inter omnia animanlid ei bestias PJ sancta insidias diaboli et suasipriesyenenosasih
terrm<i Quia serpens cur.hoc fecefil nori est inier- ipso inox initio deprehensas abigit, et qQasiieoncul-
rogatus, poiestvideri quod libri ipseulique id sua cahsadnihilum dedttcif. Corilerit caput serperiiis;;
nalurii et vojunfate fecerat, sed diabolusde illo et cuin superbiae,perquam Eva decepla est, Saepesub
pef illum fueraf operatUs, qui jarii ex peeealojrii-- potenli flianu Dei' huiniliaridpresistit: inilium-eriim
pietatis ac superbia. suai igni deslinatus fuefat. Nttuc omriis peccati superbia. Et serperis iiisidiatttr ealca-
ergpquod f serpentidicitur, et ad eum qttiper ser- iiep mulieris, quia circuieiis Ecclesiain diabolusveliil
penlem bperatus est utique refertur, procul dub;o leo: rugieris qusefit quem devbrei, quomodo gfessus
flguratum est, Nam in his verbis tentator ille descri- bonaanoslfse actioiiis evertat. Insidiatur calcaneo,
bitur-qttalis generi huinano-fulurus esset '•;/>' cum in fine vitaspnesetilis nos rapere sritagit. Cal-
Super pectus juum gradieris, et lerram comedes : carieo nanique qui finis est corporis, nbri imnierito
cunctisdiebusvitmlum. Supef pecttts quippb graditur fiiiisviiae nosirse designatur, qttbd ulrumque>ipsa
sefpens,. quia bmnes gressus diaboli rieqttitiae surit qupqtte sefpeutis coridiiio Jigufate dehuniiat, qui
et fraudes : riam in pectofe calliditateni et yersutias cohteri solet ab omnibus qui possurit, et ipse ferieu-
cogitationumPjUs iudicaf, quibus ad eps quos yult . dls hbminum vestigiis itisidiari hon desiriit
decipere serpit, pro quo anliqua transiatio habet: D Mulieri quoquedixit: Mulliplicabo wriimndsiuas
Peclore et veritre repes. Repit autem pectofe, curii el concepiusluos. In dolote patifs filios iuos. i Haec
terrenas homlmbus, quos stta meiribrafacere deside- quoqtte inmttliefem Dei verba figurate>>acprbpiie-
rat, cogitationessuggerit. Repil et verilre, cum eos tice multo commodius' intelliguntur.' ^Verumtameh
lngluvie supefaios in assiuni libidinis excitat. Omnia qttia nondiim pepererat femina, iiec dolof et geriii-
namque quse repunt,' cofpus per terrarii trahurit. ius parieiitis nisi ex corpore moffis est, quae praece-
Corpus aulem diaboli sunt pmnes reprobi;; et ip.se pti iransgressione cpucepta est, referlur liaec poeria
pectofe et'Veiilre. suo fepit, cum eos pef iriiquas et ad pfoprielatem lilleiae : nam et.in eo quod se-
cogitationes vel illecebras coniessaiioiiisac luxufise quitur : E.isub viti potesicileeris, el ipse domihdbilur
ad inOma deprimit. Deyorat aulem lerram, curn ef- liii, cttiri et aiite peccaiuirialiter h factam fiiisse-ffbh
rore peccaniium pascitur ac deleciaittr, eosque se- deeeat credere muiierem, nisi ui-vir.ei dbmittareiur*,
a Aug. ibid., c. 33. e Aiig. ibid., cap. ?•().
'' AL, per superbiam. ; r A'i.j herbar.um. - ' ,
c.Aug. ibid.; c. 55. • - ,; . E Al., fruclibus,- "-''
AAl., de .'- ;: <"'.' li k\., facia,... • •".-' ;
ier.pente,
6U. BED/E VENERABiLIS OPER.UMPARS II. — EXEGETICA GEiNUINA, 60,
<?isub ej<isipsa potestate degeret, recte accipi potest.A posipeccatum a:ilem videmus multa horrida et iu-
iianc servitutem significalam, quae cujusdam condi- fruclunsa nasci, propter eam videlicel quaui diximus
tionis csl polius quam dileclionis, ut etiam ipsa lalis causam. Myslicovero lerra quae in opere prsevarica-
servitus, qua homines hominibus posten servi esse lionis Adsemaledicta esse perhibelur, non a'ia me-
cceperunt, de pcenapeccati reperiatur exorta. Dixit Iius quam caro accipitur. Namque spinas jam el tri-
quidcm Apostolus : Pet cltatilalem servile invicem bulos germinat nobis, quia per carnis concupiscen-
(Gal. v, 13); scd ncquaquam diceret: Invicem domi- liam propagali, pnncliones et incenliva vitiorum de
jiamini. Possunt ilaque conjuges pcr charitatem ser- ipsa carne palimur.
vire inviceni; sed mulierem non permittil Apostolus In sudorevullus tui vescerispane donecreverlarisin.
dominari in viruin. H.secenjin viro potius sentcnlia . lerram de qua sumptus es,~quia pulvis es el in pulve-
detulit, el maiitus luberedominium meruitmulieris, rem reverleris. IHiim liic panem intellige qui ail :
non natura, sed culpa : quod lamen nisi servelur, Ego sum panisvilm, qui de ccelo descendi (Joan. iv,
depravabitur amplius et augebitur culpa a. i Figu- 51); quo in sudore vultus nostri vescimur, quia acl
rate auicm verba IIUJC ad Ecclesiam conjugem vide- conspectum divinas celsitudiriis, non nisi per labo-.
licel Christi b convcniunl, cujus aerumiiaeposi rea- rem necessariaeafflicfionisascendimus.
lum primse pr;evaricaiionis mulliplicantiir in hac ** - Et vocavilAdam nomen uxoris sum Eva, eo quod,
"viia, ut ad vitam perpetuam castigata pervenial; mater essel cunctorumviventium.Elhoc iiomenAdam,
rnulliplicanlur et conceplus, cum spiritalem Deo so- divino instinclu conslat uxori sure posuisse,-quod
bolem prsedicandoac recte vivendo gignere satagit;- aptissime congruit Ecclesia; sanctae, in cujus solum
unde eidem suaesoboli per, cgregium praedicatorcm. unitate, quac catholica vocatur, vitse cunctis janua.
dicitur :Filioli mei, quosilctum patlurio donec forme- palet.
lur Chrislusin vobis (Gal. iv, 19). Parit in dolorc Ji- Fecitque Dominus Deus Adm et uxori ejtts lunicas,
lios, cum sollicita meluit, ne sicut serpens seduxit pellicias,el induii eos. Et hoc significationis gratia
Evam astutia sua, ita corrumpantur scnsus eorum, f;ictum_est, sed tamen factum. Nam bujusmodiiii-
et excidauta simplicitate quoe est in Chriato. Agit dumenlo Dominuseos mortales jam faclos liiisse in-
sub viri potestalc. quia servit Dominoin limore et sinuat; pelles quippe, quaenon nisi mortuis pocudi-
exsuilut ei non in securitate, sed cum ireinore: cui, bus subtrahuntur, mortis figuram continent, Ita. ",.
si nunquam peccasset, solo securac dilectionis copu- cum conlra praeceptum non imiiaiione Iegitima, sed
lareiur amplexu. Et ipse dominabitur cjus, earnaies illicita superbia Deus esse appelit homo, usque ad
"ejus cohibens motus,. eamque ad c percepiionem ,_ bclltiarum niortaliiaiem dejectus est. Et quidemipss,
vitrc ccelesiis continuo supernrcinsiiliiiionisexerciiio sibi feccram perizomala de foliis fici, quibus pu-
proveliens, a qua si nunquam recessissel, socia cum dcnda tegcrent: sed Deus facit illis tunicas pellicias,
illo semper libertaie regnaret. quibusomne corpus illorum induat: quia ipsi, per-
Adm vero dixil: Quiu audisli vocemuxoris lum, et dita per prrevaricationem gioria innocentirr, pra>
comedisti de ligno ex quo prmceperamtibi ne come- fenderunt sibi velamen excusationis , qno suam cul-.
deres, mateiicta lerrain opsre tuo. Jn laboribuscomedts jiaui in Conditoreui transfundereiit: et ipse Condi-
eam cunctis diebus vilcetum, spinas et tribulos germi- tor illos per senienliaurjusli judicii,f ablato stalu vi-
nabil libi, el comcdcsherbas terrm, etc. i Hos csse in tse immutabiiis, iu anima simul cl carne mulctaviL
lcrra labores humani gcneris quis ignorat, et quia pteuamoiialilalis. Narrat autem Evangelica parabo-
non esseut si fclicitas quae iu paradiso fuerat lene- la quia pius paler revertenti ad se per pcenileiiliam
veiurd? Perpcccatum eniin bominis lerra maledicla filio luxurioso inlcr alia munera eliam stolam pri-
cst, ut spinas pareref, uon ut ipsa pcpnas scntiret mam proferri, et eum indui prrecepit, mystice insi-
4]iiaesiuesensu esi, sed ul pcccali huinani crimcn nuans quod electi habitum immorlalitatis, quem in
semper liomlnibus ante octilos poneret, quo admoue- Adam in exordio sa'culi perdiderunt, in fme srcculi
remur aliquando averti a peccatis, et ad Dei praece- j) ] siut recepturi in Christo, et quideiu ampliori gra-
placonvcrli. Nain et herbre venenosre ad poeuamvel lia. Nam Adam ila immortalis factus esl, ut posset.
ad excrcilalionem mortalium creuta; siml. Ethocno- non mori, si praeceptum servarel: filii aulem resur-
landiim propter peccatuni, quia mortales post pec- rectionis ita erunt immortales, ut nec mori unquam,
catum facti sumus. Pcr infructuosas quoque arbores nec melu niortis possint affici. De cujus recoptione.
insulialur hominibus, ut intelligant quam sit eru- stoiaedicit Aposlolus : Qporlet enim corruptibile hoc
bescendum sinefruclu bonorum operuin esse iit agro induere incorruptionem,el morlale hoc induere iin-
Dei, hoc tst in Ecclesia, et ut timcanl ne deserat il- morlalitatem (l Cor.xv,C5): ubi induere sonal, abla-
los Deus, quia cl ipsi in agris suis infiucluo-as arbo- lam ulique signilicat uiiditalem, quam Adam in so
res desernnl, nec aliquam culluram eis adhibent. el Eva post peccalum agnitani erubcscebant-
Aule peccatum ergo liominis non esl sciipium quod Ei ail : Ecce Adam factus est quasi unus ex nolis,
lcrra protuleril nisi herbam pabuli elligna frucluosa; sciens bonumct malum. I)ehoc S. Augustinus :« Quo-
a Aug. ibid., cap. 57. d Aug. ibid., c. SS.
b k\., veniunl. c Al., i7/iqui contra.
0 Al., lecepiionem. ' AU, oblalo.
01 HEXAEMERONLIR. I, 6$
niam, inquit, 1cr quudlibet et quomodolibet diclum A ctum esse, nisi quia significat aliquidetiam despiri-
sit, Deus tamen dixit, non aiiter intcltigendum est, lali payadiso, non est utique dubitaudum c : i
quod ait unus ex nobis, msi proplerTrinitatem nume- qure eliain custodia bene versatilis esse asseveraluj
rus pluialisaccipialur, sicul dictum enlFaciamus ho- pioeoquod quandoqiie veniret tcmpus, ut eliaa
fninem,sicut eiiam Dominusde se et PalreiV eniemus removeri poluissei. Rsmota est namque, Enoch :
ad eum, cl mansionem apud.eum faciemus ( Joari. peccaioribus translato; remota, Elia in cnrru ignet
MV).Replicalum est igitur in capul superbi quo ex - raplo; rcmota omnibus elcclis, cum, Domino bapli-
tu concupiverit quoda serpente suggcsium est Eritis zato, aperti sunt ei cceli; remota item singulis ele
sicul dii. Ecce, inquit, Adam factus est sicut unus ctis, cum baptismi fonte lavantur; remota iisdeit
exndbis. Verba enim snnt haecDei, non lam ei insul- pcrfectius, cinn soluli a vinculis ad cceleslis paradis.'
t.intis, quam caeteros ita ne superbiant deterrentis ; gloriam suo quique tempore consccndunl. Item quii
propter quos ista dcscripla sunt: Factus esl, inquit, chcrubim scienlise niullitudo, sive scientia multipli-
tanquamunus ex nobis, sciens bonumet malum. Quid cata intcrprelatur, bene cherubim et llammeus gla-
aliud inlelligendumnisi cxempltirn liuioris incutiendi dius ad custodiendam viam ligni vitaecollocatus esse-
esse propositum? quia non solum non fueril factus perhibetur : quia nimirum per disciplinam nobis
qualis fieri voluerit, sed nec illud quod faclus fuerat "I scienliaeccelcslis, et per laborem alllictionum tem-
conservaverit. De hoc alio loco : Nec Dci confilen- poralium reditus ad supernam patriam patet, ex qua
lis, inquil, verba snnt, sed polius exprobranlis ".i per siullitiarn prrevaricationis, perque appelitum car-
Ecce Adam faclus est quasi unus ex nobis, sicut Apo- nalium voluptaium discessimus. Et bene noti sim-
slolus ubi dicil : Donale mihi hanc injuriam (II Cor. pliciier flammam, sed dicilgladium flammeum ante
xii, 15), utique a contrario vult inlelligi. paradisum esse collocatum, tit feriendas iu nobis
'< Nunc ergo ne fortc mitiat manum suam et su- illecebras concupiscenliaeicmporalis insinuet gladio
mal etiam de ligno vitse ci comedal cl vivat iu aeler- spirilus, quod est vcrbum Dei, si tad lignum vitas,
num, emhit eum Duminusde paradiso rotuptulis , ut qui eslChristus Dominns, pcncirare concupiscimus.
operaretur terram de qua sumptus esl. Superioraver- Et bene eumdem gladium versatilcm esse referl,
ba Dei sunt, hoc autem facium propter ipsa verba ut indicet mysticc non nobis seni]ier hunc necessa-
secutum est. Alienatus enim a vila non solum quam rium essc gladium, sed, ut scriptum est, tempus
lucrat, si prseceplum servasscl, cum augelis acce- esse belli, lcmpus pacis : belli, videlicet cum inhu-
piurus; sed ab illaetiam, qiiiimducebat in paradiso, jus viue stadio adversum aereas poiesiates, vei
felici quodam corporis slatu, scparari iilique debuit eliam noslroc meniis aut corporis vitia certamus;
a lignoviirE, sive quod ex ipso illi subsisteret felix pacis aulem, cum perfecta victoria coronamur, ac
ille ipse siams corporis ex re visibili virtuie invisi- iruclu ligni vitae perpetuo sine fastidio satiamur.
bili, sive quod in eo es^el el sacramentum.visibile Quoerilautem adversarius legis et prophelarum, sed
invisibiiis sapienlire. Alienandus inde ulique fuerat ista iuquiens, arbor quaciu paradiso vitse fruc(us fe-
yel jam morilurus , vel etiam lanqiiam excommuni- rebat cui proderat? Cui respondens S. Augustiiius :
catus, sieul etiarn in boc paradiso, id esl, in Ecciesia, Cui, inquit, nisi prius illis primis homiuibus qui in
solcnl a sacramenlis allaris visibilibus homines di- paradiso fueranl constiluti ? Deinde istis dc paradiso
sciplina ecclesiastica removeri b. > pro mcrilo suaeiitiquitatis ejectis, inansit ad memo-
Ejecitque Adam, et collocavil ante paradisum vo- riani s-ighificandae spirilalis arboris vilse, dquse est
tuplalis cherubim el flammeumgladium atque versa- sapienlia beatorum, cibus immorialis aiiimarnm.
tilem ad cusiodiendumviam tigni vitm. Ilunc Iocum Ulruui autcm illo cibo nunc vcscalur aliquis, nisi
antiqua translatio sic habet: Et ejecit Adum, el col- forte Enoch et Elias, non lcmere asseverandum puto.
locavil eum contra paradisum voluplalis, et ordinavit Ligno lainen illo vilae, quod est in spiritali paradiso,
cherubim el flammeam rompheam, etc. « Quam si nisi aleientur animse beatorum, non pro munere
sequimur, el boc si_;nificaiidigratia factum crederc n pietatis ei fidelissimae confessionis latronis animae
debemus, sed tameu factum, ut contra paradisum, credenlis in Christiim legercmus^paradisum eodem
quo beata vita cliam spirilaliier significabatur, ha- die fuisse concessum. Amcn, inquil, dico libi hoUie
bitarei petcilor utique in miscria. Quod autein dici- mecum eris in paradiso(Luc. xxni, io). Esse autem
lur collocasse Deus ante paradisura voluptaiis che- ibi cum Christo, hoc est esse cum vilae ligno, ipse
rubim et flamrneuriigladium, hoc per ccelestes ttiiv esl quijipe Sapienlia, de qua scriplum est : Lignum
que poleslaies in paradiso visibili faclum esse vitm esl omnibusatnplectentibuseam (Prov. m, 18^
credcnduin est, ut per angelicum minislcrium esset Ainen
illic ignea qucsdain custodia, non lanlum frustra fa-
* Aug. ibid., cap. 59. c Aug. ib;d,
h Aug. ibid., cap. 40. 4 Al., quod est.
Bg-' '.".' REDJ5 VENERAJILIS OPERUM PARS-II.;^EXEGET1CA GENUINA. ,'_". 64

LIBER SECUNDUS

Aefamvero cognovitEvam uxorem suam, qum con- A que ct Noevir agricola exercebat lerrani, planlavit-
cepit el peperil a Ceri»dicens : Possedi hominemper que vineam : et Melchiscdecbsacerdos Dei allissirni
b Deum. Hine jam posl delicias paradisi et prrcvaii- offerebalde fructibus lerroe panem ei vinum. Non
cationis primae rcaliim, liujus sreculi ac viire mor- ergo Cain ob genus oblaiionisvile reprobatusest.Inde
talis gesla narrantur, cum proloplasti, qui immor- eienim offercbat Deo, unde et ipse vivere consueve-
tales fuerant condiii, post acceptam moriendi condi- rat; sed ob mentem impiam offerentis, ipse unacum
lionem mnrfalium ex se sobolem gignere incipiunt, muneribus ab eo qui corda<_inspicit abjectus est,juxta
omnibus in iniquitate cnnceplis, et in delictis ma- quod sequentia verba manifestant cumdicitur:
lcmo .ex utero prodeuniibus. lnierpreiaiur aulcm Et respexil Dominusad Abel et ad munera ejits, ad
Cain possessio, cujus causam vocabuli exposuit ge- Cainverocl ad munera itlius non respexit. Non eniiu
nilrix ipsa cum ait: Possedi hominemper Deum. Et ail: El respexit Dominus ad munera Abel el ad jpr
boc dictp , mater nosira jam calholica discrelioue sum; ad munera vero Cain et ad ipsum non respexit:
nos docet, quod ita filium peccaio sure prrcvaricatio- sed primo personam offerentis acceptam Deovel non
nis obnoxium genuit, ut tamen hoc quod homo natus acceptam, deinde munera respecta, vel non respeeta
est, id esl, quod c anima constans et corpore, d ef- esse testatur. Homines elenim ssepe muncribus
fectu divinse creationis ae primse benedictionis mu- " eorum a quibus fuerant ollensi placantur; Deus au-
nere possideret. . tem, qui esl discrelor- cogilationum et inienlionum
Rursumque peperit fratrem ejus Abel. Abel inter- cordis, nullo magis muiicre quam pia offereitlis de-
pretalur luclus sive miserabilis : quo nomine prrcsa- votione placatur : Qui cum puritatem nostrse menlis
gabalur a prima aetate dolenda immaturaa mortis prob.iverii, conseqnenicr etiam votaorationum vel
ejus condilio. Nam etsi pretiosa est in conspectu operuni noslrorum suscipiei
Domini mors sanctorum ejus, gustato ealice saluli- Iralusqueesl Cainvehemenler,el conciditvullus ejus.
ferae passionis, quantum lamen ad humanuni perli- lindenoverat Cain respexisse DominumadAbel et ad
net inluitum, lugubre eslsalis, in lantum nos ab in- muncraejus; a seauiem ae suis muneribus vultum
nocentia primaj condilionis recessisse, ul nec illi qui averiisse, nisi quia, sicul quidam iiiterprelalisunt, iiv-
primi in lerra editi sunl gcrmani fraires pacem iuler ilammavit Oominus super Abeletsacriliciumejus, su-
se el concordiam habere poiuerini, sed alter alterum per Cain vero ei sacrificium ejusnon inllammavit, id
invidendo occiderii, dum soli adhuc cuin paieulibus est igne misso de coalishosliam Abel suscepit, quodsre-
orbis totius domini exstitissent; manifeste jam tnm pissiincfacluinoffcrentibus sanclisviris legimus. Cain
praesaganiesquod sancli in hac viia pressuras essent p vero ipsesacrificium suum consumere igne debebat.
a reprobis mortesqtie passuri : in quibus et hoc no- Nam elhocsignificarevidetur Aposlolus,cum ait: Fide
tandum quod Cain in hac vila prior naius, sed Abel plurimam hostiam Abel quam Cain oblulil Deo, per
de hac vila prior «st sublalus, quia nimirum baec quam testimoniumccnsecutusest cssejuslus,lesiimonium
vita proprie malorum est vita, de qua in mortem perhibente muneribus ejus Deo (Hebr. xj, i). Testi-
praecipilantur acternam ;'at vcro elcctorum vita pro- moiiium ergo perliibuii muneribus Abel Deus per
prie futura est vita, ad quam ut felicius pcrveniant, ignem, bsec suscipiendo de cosHs,quo etiam Apostoli
morlificantur in hac vila quotidie, ct restimantur ut testimnnio docemur, quod hostia Abel per fideiillius
ovcs occisionis. devotionem acceptabilis Deo facfa est, et e corilrario
Factum est aulem post mullos dies, ut offerrel Cain subinlelligere debemus Cain propterea reprobatiim4
de fructibus lerrm munera Domino: Abel quoque ob,- quod non iniegra suo Conditori fide servieril.
lulit de primocjenitisgregis sui el de adipibus eorum. Dixilque Dominus ad eum : Quare iratus es, el cut
Manifeste ostenditur quod ambo fralres fidem in concidil facies tua? Nonne si bene egeris, recipies ;
Deum habuerint, ambo vel naluraliter admoniti, vel sin autem male, staiim in foribus peccatumtuum ade-
a parenlibus cdocti, noverinl «fferenda Deo dona, et rit? Quaie, inquit, irasceris, et invidia; in fr.iiraii
.leatum paternae e transgressionis oblatis ei f sacri- j) livoreciuciaris, vulium dimittis in terram? Nonne
ficiis esse diluendum : sed quia non rcquali inente si bene egeris,. si pura mente sacrificium obluleris,
obtulerunt, non oequaliier sunl ulriusque vola ac- recipies, rcspieienle J)omino ad le et ad sacrificium
ccpia. Nonenim in hoe peccasse Cain arbilror, quod luum : siu autem male cgeiis, statiin in foribus pec-
vel opus exercuit agricolae, vel munera Deo de fru- caium tuum aderit, et lali janitore intrans semper
ciibus lerrsc obiiilit, sed quod minus perJecta pietate exleiisque comitaheris, pfo eo ut Dominus cuslpdi-
in agenda carnis cura laboraveril, minus perfecia de- ret introilum luum el exilum tuum, et sicut de sa-
votione ad offerenda Deo muncia accesserit. Dcni- pienlia dicitur: Qui de luce vicjilaveritad illam uon
a Al., filium Cain- a A)., ex alfeclu.
h Al., Dominum. " Al., prmvuricalionh,
c f Al., »(uu«rie)ui.
Al., ex.anima.
(_$' - ; flEXAEMERONLIB. II, ".-. "M\
ul fratrem fraler seeulus esl; peffidia
Igborabil.Assidentemenim iliani in foribus suis inve-'jA quo jubebatur
niei Sup.xi, 15). Et iteruni : Quoniamdignosse ipsa vero Cain, in eo quod pccisurus fratrem foras diicit,
citcuii qumrens,a in viis oslendilse ttlis habitator,~et quasi in loco secreliofi divinam ppssit declinafe prrje-
-
inomni providenliaoccurrit illis (lbid.-, 17).' . • sentiam : npn recpgitaris, neque" inteiligeris qiiia
\ Sed sub te eril appelilus ejus, et tii ctomihaberisilr ""ijuij.occ.uliacordis sui quse redarguit b noverat, .etiani
lius. Jttxta Idionia lingtirc Hebraicaeiiidicativum .itio-,. qup ipse secederel quidye in: abdUo gererel possel
(lum pro imperaiivo posuit, qualia habes innume.a>: intueri. >.'-. ,:.
DiligesDomiriumDeum luum, diligesproximuinliium, .: Et ait DominusadCain; Ubi esl Abel ftaleriuusl
non -forhicriberis,npn furtum facies, noh falsum iesti- Non tahquam ignarus eum a quo :discal.,inierfogat,
moniumdices(Deut.v\,%),pro eo ut diceretur: Dilige, sed tanquam judex reurnquem puniat.
et ne oecidas, ne forniceris, n_e fufturn facias, ne> ,' Qui respdndit :. Nescio: Num cuslos frqtris mei
falsuni testimoriium dicas. Sub te ergo,.iriquit, erit sum .'Stultapariter et «ttperte resppnsio; stulta,
appeliius£jns, ettu dominaberisiiliks; ttt quia iiberi curri illuih falli posse putabal, qUi conscientiam
es arbitrii,, morieo ul appetitum peecati impugnari «uampeccantis et ante patratuni scelns fratricidii
cpmpescas, et rion illud tui arriplius Creseendo, sed . velut occuliorum cpgriiloi argiiebai; superba, cutn
tu magis illius eorreCtiuSvivendo doniinefis. iltine "- in.mpdum;servi per-vicaciscuslodem fratris se esse
Ipcurn aritiqua translatio sic liabet: Nonne sic recie negabat, qui.manifestatione, .si>quid periculiyim-
offetas, tecte duiemhoh dividds peccasti? quiesce, ad inineret-.-, minofis fratris cufam habere, et eumab
ie.ehiin convetsiotjus, et lit domitiabetisieVius./Recle ingfiienlibus adyersis tuiari quasi major debuerat.
atiiem offertur Deo, cui uui tantummodo sacfifican-, \ Dixitqwe ad eum:: Quid fecislf? -Vox \sanguinis
,dum esl.Noii autem recle' diyidltur, cum npii dis- fralris' lui claindi ad me de ierra. Maghani' vocem
cernttniur xecte vel loca , vel tempbraoblalionum, babet sahguis,: rion solurri Abel, Sed et omnium
vel jes ipssequaj offerimtur, vel qui offefi_:vel lii intefrcciorum pro Dorhino : vox csl enim :sah-
quibus ad vescendum distribuitur qttod pblaium est, ' guinis ePruiii ipsa fvdei constantia, ipse fervpr
ut divisionemhic discretioneiii inlelligamus; In quo '_/cliaritatis , pef qttemi pali pro DorriinOmeruefe.
autem horuiri Doriiirio displicueril Cain,- facile rion, « Ipse clainai ad Dominumde terra ':: quia" eiiaVnsiiri
:'
polest-inveniri. Sed quoniam Joannes aposlolns, ciim "abditis ierfse siriibtts sicut Abel ftte'i'int;ab impiis
de his fralfibus Joqueretur,Non situl\Cain , inquil, ihiefenipti', carisa tamenipsa.riioitis eorum in cori-
<juiex maliqho eral, el bccidit fralreih suhm. Elcujus spectuihterriic arbitripfeiiosa existit et clara, jiiste^
rei gialia occidii? quia opera Ulius'malighu fuerunt, \r 'postiilaiis ttt ;et"lii; quTiri. sua siinplicitate suntiiri-
frutris aulem ejusjusta (Jpaii. HI,"I5); datur iriteHigi 'jrisle pefempti, coroiieniur; etilli qtii eos injtisie
propterea Deum- noii respexisse in rriunus ejtts, persequeridb trucidavefe, daninerinir. Eorunv ergo
quia hoc ipse male diyidebat, dahs Deo aliqttidsriuiri, sangtiis occisOruiiiciahiat ad Domirilirii,qupfuiiiet
sibiaufem seipstttn, quod omnes faciunt qui non Dei, 'yila ante moflem clamasseprobalttf ad illum.qui
sed suam seclarites voluntalem, -id est, rioii "fecto, dicere soierit: Cldriiaviiniolo cbrde riieo, exaudime,
sedperyerso cpfde viventes; offerunt tamen Deomtt- Ppmirie^^mlifi^qtimes^l^s^re^uinm (Psal. cxviii,
riusVquo putaht euinredirrii.ul eoriini ribn opitule- 145). Ille' ehlnii acl Dpmirium' cofde clamat, ijut
tuf sariaiidis pravis cupidiiatibiis, sed expiendis. magria postulat, qui ccelestia precalur,; qui aetefna
Quiesce, iriquit, ctd le enim conversioejus, \el iu do- sperat, qtti noii gioriam hujus saeculi ab illo ; sed
minabetisillius. Desine peccato irividiaeiri fratrem justificationum ejus custodiam>requirit. Qui yidelicet
conlabescefe, qttia ad le erit cohvefsid ejusdeiii tui clamor unde iri cordibus. juslofum nascatur docet
peccati,' elin tuum caput iniquiiasiua a rcdundabit, Apostdlns dicens : Misil Deus Spirilum Filii sui-iti
et ttt domiriaberis illius, liaberis iri potesiate per \c6rdd:MslfdiciariiantemabbaPatef(Gal. iv^ 6);>c|a-
rgratiam dhini adjutorii conceptam de tuo corde fe- riianiem namque iii cordibus nostris ad Palrem dicit
pellere nequiliani. Ilacc Dettslocutus est ad Cain, eo-:j) Spirituhi, qihV nimifum ip^e hsec"ad clamandum
more quo cum primis homihibiis percfeatiirairi sttb-' cum impleverit accendit. tlunc clairiorem piaedevo-
; jeciam yelrit porum socius"forma cpngrua loqueba- lionis ;et ariimas maftyrunvpost niorteiri: habere
lur. Verum.quia ille lion intus, sed roris est adriio-' -manifestat Joannes cumail. Vidisub altare ahinias
nitus, nibiloihinus deliberalum sceltts: 111,necando interficiorum propter verbiimBei et prbpier teslimo-
fratfe eliani post verbum. divinaa adrrionitibnisvel nium quod hqbebaht,et clainabdntvoce riibgnadicen-
cprrepiionis iriipjey.it;sequitttr e.nihi. > > ies : Usquequo,Domihesanclus el verus, nohjudicas,:
_PixilqueGdin ad Abel ftaltem suum: Egrediamuf '. el vindicus sdnguinemriositum de his qui' habitahl iri
iii agrum : cumque essenlin rigro, eonsurrexit Cain '. ierraJ(Apoc. vi,9),?Clamanl eniiri liseeanimae san-
adversusAbel fralrem suum, el inlerfeciteum. Et liic clOfumnbriodioinimicoruni,, 'sed amore justitiae,
perfidiaCain simul etiiinocentia demonstralhf Abel: quam semper esurireac silire: didiceruiil, >simuUet
innoceiitia qujdem Abel, in eo quod majorem ffa- desiderip recipieiidre suae carhis, ut.quarn pro Do-
trem, sed erga se hostili odio accensum simplteiter mino in mdrtem dederant,d in hac immortali atque
'.* k\.,_rediriavit. _ P.Al.j judicis. ';.'_ -
bAI., novit. '';-., * kl.yinhoc, :;>- .
CI DED;E VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUtNA. CS-
incorruptibdi Domino astare mereiiniitr. Magna au- A. . rit Cain septuplum punielur. Non ut acsumasmorie-
tem est vox clamoris corum , magnum est deside- ris, el inorlem pro remedio acuipies, sed vives plu-
rium justitiae. Clainanle vero ad Domiinim san- ririio lempofeadexemplum crclerorum,nesicpeccar'Q
guine sancloium, id est justam uliionem suse, iri- audeant; tantumque abest ut te » abs quolibet imer-
jusiae necis expetente, quid de persecutoribus eorom fici velim, ut si quis te inieifeceril, septuplum, id
agatur, sttbsequenter osiendilur, dicente DomiiiOad est.gravissima ullione puniatiir, qui nec ture damna-
Cain: tionis acerbitate admonitus, a sanguine effundendo
AT«;e<; igiiut muledictus cris super terrum qum ape- voluit manus cohibere. Nen enim illum dcbuithomo
ruit os suum, et sui-cepksunguinemfrdtfis tui de manu occidere hominem cui Deus viiam peccanii donave-
tua: cum opeialus fueris eam, non dabil tibi fruclus tal, vel ad cumulum pcenaBipsius,vel ad exemplum
•suos: vagus cl profugus eris super tcrram, Juxla cautclaeet aliorum correclionis. Solet namque non-
mensuram pccranlium justus judcx ct mensuram nunquam Scriptura sepienario numero plenitudinem
poifit vindictse: Adam namque-vctilum comcdens ejus de qua loquitnr rei significare, sicut in Lcviti-
ncquaquam ipse maledicitur, scd terra polius in ejus co: Si ambulaveritis,imiuit, ex adverso inihi, nec
opeie malediciioni subjicitur; nnn quidern adco ul volueiitis audire me, addamplagas veslras sepluplum
fruclus operanii deneget, sed ul laboranli ac desu- ii (Lev. xxvi, 21). Et paulo post .*Et percutiam vos
danti suos cultori proferat fructus; et ut labor septies propter peccala vestra (Ibid., 24), pro eo quod
iilem aliquaudo possel fitiiri , ac requ.es acterna est muitipliciter. Et in bonam partem Psalmista;
ingredi. Carnis eliam morie addicitur : quod bene- Septies in dic laudem dixi tibi ( Psat. cxvhi, 4 (K),
fieii gralin facium, ne semper ita laboraret ac dole- quod cst aliis verbis dicere : Semper laus ejus in ori
rel, soli qni prresentis saeculi quam sit aerumnosa meo (Psal. XXMII,2). Quod vero antiqui inierpretes
vita perpendere ncsciunl, dubitant. Porro Cain cum dixerunl : Umnis qui occiderii Cuin sepicin vindiclas
'
sciret prrcvaricalionern suorum damnalionemque exsolvel, hunc habet sensum. Vivcs usque ad
parehium, addidit ejusdcm noxie praevaricalionis. scptimam generationem, et conscientia; luse igne
quain de ,l traduce traxeral 4 graviorem perfidire, torqueberis : ila ut quicunque le occiderit, secun-
livoris, iiomicidii et mcndacii reaiuiu ; uude rnerilo dumdupiicem intclligentiain, aul in septiina genera-
ct poenapleclitur acriore : primo ut ipse maledictus lione, aut magno te liberet crucialu : non quo ipse
sit super lerram, quam cruore fratris, catenus mun- qui occiderit Cain septctn ullionibus subjiciendus
dam, polluerat; deinde ul in terra excrcenda snper- sii, sed quo septeiu vindictas, quae in Cain toto
vacue desndarct, nulla suis laboribus frugum copia lempore cucurrerunt, soivat in inierfeclo, occidens
G
respondenle: tertio ul in eadem terra vagus semper cum qui vitie fuerat derelictus ad poenam. Nam et
essel et profugus, neque ausus uspiam sedes habcre septimus ab Adam fuit Lamech a quo occisus csse
quiclas, sive, ut alia Iranslalio habet, tremens ge- Cain perhibelur : et hic cumdem Cain per mortem
niensque viverelsuper terram. At b ille , audita poena septem vindiciis, quas septempliciler peccans me-
tanlsesua; malediclionis,noluitveniam deprecari, sed ruit, absolvit. Primum namque ejus peccaium est
peccatis peccala eongeminans, tantum pulavit nefas, quod offerens Deo non recle dividebat; secundum,
cui a Deo nuu posset ignosci. Denique rcspondit ad qnod fratri invidit; tertium, quod dolose egit di-
Dominum : eens : Egrediamur in agruin; qiiartum, quod inief-
Major est iniquilas mea quam ul veniam merear. fecil; quintuni, quod procaciter negavit: Nescio ;
Ecce ejicis me hodie a facie lua, et a facie lerrm abs- sextum, quod se ipsuni damnavit: Major estjuiqui-
tas mea, quam ut veniam merear; septimum , quod
condar, el cro vagus et profugus in terra. Ejicior.
nec damnatus cgit pcenitentiam.
inquil, a conspectu luo, et conscieniiascelcris iiiccm
ipsam ferre non suslinens, abscondar e ut latilem. ^osuiique Deus Cain signum, ut non eum interfi-
Ycl cerle ejicis me a facie tcrrrje, ne vidclicet in ulla cerel omnisqui invenisselcum.Ipsuin videlicet signum
lerrarum regione, ne inter ullos habitatoies ejus j, quod trcmens et gemeus vagu^que e( proftigus sem-
orbis securus liberque manere pcrmittar, a facie per viveret : eadem sua aerumna adinonilus, quia
quoque tna abscondar, ne hauc ultra videre merear, non passim a quibuslibet posset occidi; quieunque
quam usque liodie saepius intuemlo, ac tuam vocem aulem cum oceiderct, vel tnagnis miseiiis ipsum
audiendo, feliciorvivebam. Cain libiTaref, vel se ipsum hoc faciens seplem-
Omnisigilur qui invenerit me, occidelme. Dum ex plici vindicta; maneiparel
tremore corporis el ftiria iremenlis, sive ex instabi- EgressusqucCain a facie Domini, id esl, a pene-
litate vagi ac profugi, eum esse d intelligit qui me- tralibus illarum sediumin <]uibuseateuus ciim pa?
reatur interfici. Verum Deus nolens euin compcndio rctitibus inliabitans, saepius illum videre in angehca
tnortis finire crueiatus, nec tradens poenae qna fornia solcbat. ,
seipsum dainnaveral: Habiluvil in lerra profugus ad orienlalem plagam
. Nequaquam, inqtiit, ila fiel, sed omms qui occide- Eden. Eden iiilerpietalur voluplas sivc delicirc, quo
' radice. * Al., intelliqet.
Al.,
b 'Al., illa. c h\.,a quotibet '
* Al., ei lalitem ' Al., obsolvel. . "
69 HEXVEtiERoN LIB. 11. 78
nomiiie paradisus designalur de quo supra dlcitur: A j se pro Domino mortificare curaveriut, ipse virtutt
Plunlaveral aulemDominusDeus paradisum volupla- _sui spiriius, quo amplius in ccelesiibus ignescant,
lis aprincipio, quod anliqui iuterpretes ita Iranslu- imo toti ccelcstes cfficiamur, inflammat. Ad Cair
lere : El planlavit Dominus Deus paradisum in Eden vefo et ad muncra ejus non respieit, qnia redargucns
contra orienlem : unde dalur intelligi ad oriciilalem carnalia Judaeorum opera dicit prr prophelam : Qut
mundi plagam paradisum esse cnnditum. Habitavit tnihi multitudinemvictimaruinvestrarum? dicit Domi
ergoCain, nonadoricnlalemplagamparadisi,aIioquin nus : Plenus sum, holocausla arietum el adtpem pin-
ultra hunc mundum habitarel, scd in orientalibus guium el sanguinem taurorum el hircorum ct viluto
mundi partibus, quihtis in proximo cst paradi.-us, tum notui (Isa. i, II). Et paulo post: Manus cnin.
quamvis inaccessilMliset ignotns mortalihus. Ciincla veslrmsanguine plenm snnl. Lavamini, mundi cslole
autem qme de jusliiia vel * martyrio Abel, el de \idelicet per fiJem graliae Christi. ' Irasc.liir C.ilu
pravitate acdamnatione Calnjuvia liilefamdicnnturi conlia fralris pielalcm, uec redargulus a Domino a
myslice dominicaepassioni velcon versationi in carne conceplo per iiividiam fufore resipiscit. Quant.i Ju-
et persecntinni acpcrdilioni Judaeorum lestiinoiiiiiin drcicontra Dominumel graiiam pro Novi Testamenli
ferunt.-Neque enitu fnistra ipse Dominus eisdcm livore hacchali sint, quolies ab illo correpli vel ad-
JudseiSdicil: Si crederelis Moysi,crederetisforsilnnel 1" monili nihil.iminus malignis perstilerini in co'ptis,
ttii/ii; demeenim illesc'ripsit(Joan.\,46y,b ErgoCain sulficicnter etangclica prodit historia, quibus apte
erat primogenitus, Abel secundus. Erat pri<>rpupulus convenil quod de Caln dicitur, quia conciclerit vul-
Jiidseorum possessio Dei, sicutipse ad Mosen, Fi- lus ejus : non enim poterant revelala facie gloriam
lius, inquil, meus primogenilusIsrnel (Exod. iv, 22), Domini spcculari. Perdiderant namque gaudium illud
c sccundus esl popuius gentnmv, pro cujus maxime divinn. gratire, de quo jusli glorianlcs aiunl: Signa-
veta Dei Filius d et nasci in cirne et mori digualus tum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti
est. Fuit Abel pastor ovium, et Dominus ait : Ego lccliliamin corde meo(Psal. iv, 7).
sum pastor bonus(Joatt. xi, 14). Cain auiem agricola. Editxit Cain fralrem sutim foras, et occidilin agro.
qui.i populus Judcnrnin terrenis actemporalibus ne- Eduxit populus Judaicus Domiiium loras de civitatc
-gotiis insistebil, vel brec videlicet sola quaerens, sua Ilieriisalem, et crucilixii iri loco Calvariae; quo
vel horum intuitu Doniino scrviens, ul pole car- uliiusque loco passionis adnionemur typice ut exea-
naliler intclligens ea qu.e illi proplieirc mysiicc mus ad Dominum cxlra caslra, improperiurn rjus
de ccclesti promissiorie loquebantur dicentes : Si portantes, id esl, relirto mundi consortio ac socie-
volueriitset audierilis me, bona lcrrm comedetis(Isa. _, t-.itepravorum, libenter abjeeia quxque sseculi pro
• '
n, 19). patriarj coeleslis aniore tolercmus. Interroganle Do-
Ofterebal cnim Cain de fruclibus lerrm munera inino Cain ubi esset Abel frater ejus, nescirc se re-
Donvno. Quia pppulus ille per bona opera, quae ter- spondit, nec ejus esse custodem. Uaclcnus Judsci
renre retribulionis gratia sectabaiur, Domiiio se pla- inleriogantibus sc fiuelibus, membris videlicel Cliri-
cere puiabat. Vel certe de fruciibus lerrae munera sli, dc Chrislo, se nesciie dicunt. Essenl autcm ipsi
oltlulil, cum se populus idem per lerrenam circum- quodammodo ChrMi custodes, si Cliris.tianain(ideni
cisionem, lerrenum sabbalum, lerreuum azyma, ler- suscipere ct custodire \oluissent. Nam qui custodit
rcnum Pacha, justificari credens, jtisliiiam fidei quse in corde suo Christum, non dicil qtiod Carn, nescire
in Christo est accipeie despe\il. se fratrem suum, nec ejus es-e cusl'idein.
Abel quoque obtulit ds primogenilis gregis sui et £ Dixit Deus ad Cuin : Quid fccisli? Vox sanguinis
adipibns eorvm. Qtiia Domintis intcrpellans Patreni fratiis ttti clamat ad me de terra. Sic arguit in
pro sanctis, secundum formam assumptse liumani- Scripturis sanciis vox divina Judseo.. Habet enim
tatis offert illi vota eorum, opera videlicet bona. et magnam voccm Chrisli sanguis iii lerr.i, cum eo
piuguedinem internae dileciioni?. Ilsecsunl enim pri- accepto ab omnibus gcnlibus respondelur b Amen.
mogciiilagrcgis pjus et adipes eorurn. Respicit Do- U IIscc esl, clara vox £ sanguinis quam sanguis
niinus ad Abel diccns : Hic cst Filius meus dileilus ipse exprimit ex ore (idulium eodcm sanguiue
in quo mihi bene complacui(Mattlt. xvn, S). Respicit redemptorum de quo bcne fidclibus dicil Apostolus ;
c ct ad inunera ejus, quia vitam elcclorum quain of- Accessislisad TestamentiNovi mediaiorem Jesum, et
fert illi graianier, Deus Paier accipil, et quasi per sanguinis sparsionem melius loquemem quam Abe
ignein de coelobostiam ejus incendit, quia eos quii (Hcb. XII,24). Meliusquippeloquitur sauguis Christi
a Veteres, et maximecirca Redae d Al., incarnai-.
tempnra, marty-
ris (itulo donabant non solum eos qui pro Jide ini r Al., add. Dominus.
odium Christi occidebantur, sed eos etiam omnes f Al., irascatut.
qui injuste quacunqiie ex causa, v. g., ex invidiai e Al., dicit Dominus; al., dixilque Deus.
necabantur. Iia Leddegarius Augustodiinensis epi- b liic alludil ad antiqiiam Ecclesiaeconsuetudinem,
scopus mariyr diciiur, qiicm Ebroinus ex sola in- qua fidelescommuiiicaiidi Eucharistiarn percipientes
vidiaj c.iusa trucidavit. Iia Lamberdis Trajcctensis'< dicebanl, Amen. De qua vide, si lubet, ea quaj dixi-
episcopus, qui simili casu occubuit. Hinc infra Abel! mus in lib. i de Anliquis Ecclesia: Ritibus, e. i,
dicitur prolomartyr. m. 10.
b Al., eral enim. > Al., dcest sanguinis.
* Al., scoulusesl.
71 BED.E VENERABILIS OPERUM PARS II.— EXEGETICA GENDINA. 1$
quam Abel, quia nimirum ille in condemnationom A tionem sententise propterea juxta anttquam transla-
fratricidacclamabat al Douiinum, hic aulem in sal- lioncm posuimus, quia de opusculis S. Augustiui qiit
vationem Christi fratrum fidelium vocem suam tollil hanc sequebatur, sicut et alia multa decerpsimiis.
ad ccclum. . Posuilque DeusCain in signum, ut non eum inter-
Nuncigilur malediclus eris super terram, qumape- ficerel omnis qui invenisset eum. Habet gens Judaea
ruit os suum,' et suscepit sanguinem frairis tui de sive sub paganis regibus, sive sub Christianis
sigaunt
manu lua. Terram dicit Ecclesiam : ipsa enim, rion legis suc, quo a casteris genlibus
populisque dislin-
alia, aperit bs suum guslare in myslerio sanguinem guitur, et omnis imperator vel rex, qui eos in regno
Chrisli qui elfusus esi manibus populi Judrcorum. suo iiivenil, cum ipso eos invcnit, nec occidit,
signo
Super hauc maledictus est populus idem : qnia nimi- id est, non efficit ul non siul Jtidaei,cei to quodatn et
rum hacc quanlo aictius amoii sui Conditoris in-
proprio susaobservalionis signo a cafiierarum gen-
bsuret, lanio gravius inimicam ei gcniem maledictam tium communione discicii, nisi quicunque eorum ad
esse intelligit, quamvis seipsam, adliuc superbiens .Clirislum transierunl.
specialiter benedictam glorietur.
Cum operatus fueris eam, non clabiltibi fruclus suos. EgressusqueCain a facie Domini habilavilin terra
cst idem in ea terra n profugus ad orienlulem plagam Eden. Iu facie Do-
Operaius populns quamcapui mini agniiio ejus, qua se maiiifcslat ac dignoscitur,
EcclesiaeChnsius porlavil, id est, in ejus carne sa-
solet iuielligi. Meriio crgo populus, qui a divinaa
lulem nostram, crucifigendo eum qui mortuus est
cognitionis gratia lecessit, in lcrra habilare perhi-
propler dclicta nosira, nec ei dedit eadem terra fru- belui. Non enini potesl dicerecuin electis : Nostra
ctus suos, quia non justificatus est fide resurrectio- aulein
conversatioin cmtisesl: unde ctiam Salvatorem
nis ejus qui resurrexit pruptcr juslificationem no-
stram : unde nec resurgens eis a quibus erai, cruci- exspectamusDominumnostrumJesum Ctirislum (Pld-
Iluiic li7c-utnLXXInterprelcs ita translu-
fixus apparuit, lanquam Catn operanti terram, ut lip.m, 20).
lere: Exiit autemCaina facieDominiDei, cl habilavilin
granum illudseminaietur, non oslendcnseadem terra
terra Naid ccntra Eden. Naid aulem in profugum,sive
frncium virlulis su.i-. Sed cam lerram quse est Ec-
ul in libro Hebrseorum nomihum iiiveiiimus,insla-
clcsia operali sunt Judrei, suis persecuiionibus
in Deum etiam bilem motum etllucfuaiionein verlitur.quod iionnulli,
agendo ut amplius proficeret: saspe b
in mullos ad lnortem usque sseviendo, sed ipsi fidei quibus el Josephus conscntit, locum csse in quo
et preliosre mortis eorum frucium videre non me- habilaverit Cain, autumant. Porro nosier interpres
non hoc nomen loci, sed rei ipsius csse significan-
ruerunt. Quod auicni respondil Domino Cain Major
csl iniqttitas mea quam ut veniam merear. Ecce ejicis Q (iam intellexii; quia Cain instabilis semper el flu>
,me hodie a facie lerrm, eta facie lua abscondar, ei ero ctuans atque inccrlarum sedium esset fulurus. Quud
e quantum prrcaenti Judaeorumslalui conveniat, uni-
el
vagus profugus in terra : patet de Judseorum po-
versus lestis esi mundns. Qui bene eliam contra
pulo luce clarius, quia major est iniquitas qua Filium Eden d habitare
Dci occidit, quam ul. veniam mereatur; et ideo qui- perhibetnr. Eden quippe volupla-
ex co veniam hi lem sive dclicias signilicat: quia nimirum perfidus
cunqtie pcenitenles accipiunt, pro- . ille
fecio iraus meritum suum divinrc gralia pielatis sal- populus quantum aversus a cogniiione veritatis
vantur. Pa(et quia ejeclus esta facie lerrrc, idesl, a . terrenis se negotiis implical, tanium contrariam
vitam gerit; et quia lemporalia
sorte. sanctse Ecclesi;»,- et absconsus a facie divinoe deliciis ccelestibus
solummodo gaudia sitit, lorrenti voluptatis divinie,
contemplationis; quod sibi ipse prolendebal, quando
faciem Cbrisli in passionc velavit, quod ilii etiam quo jusli potaniur, siccis faucibus cordis adversarius
ccelestia signa protendebant, quando eo crncifixo sol cxistil.
radios suselucis abscondit, perditoque regno pfofu- Cognovitaultm Cain uxorem suam, qum conccpit
gus ac vagus per orbem quacunque dispersus est, ct pcperit Enoch, et wdificuvitcivilalcinvocavilqueno-
limens ne ipsa etiam temporali vita privetur, et men ejus ex nomine fitii sui Enoch, Sicul ab inilio
• quasi dicit cum Cain :'a Omnis igilur qui invenerii ® sreculi incipieniis in occisinue Abel passioncs san-
me, occidetme. Sed quid ei^respondit Deus ? Nequa-. clorum ; in livore autem et persecutione Caiu per-
-quumita fiel, sed omnisqui occiderilCain septemvin- fidise suni insinuaire reproborum , quse ad linem
diclas exsotvct,id est, nori corporali morle interibit usque sseculi eruul auibae in niundo permansurae;
-
genus impium carnalium Judaeorum. Quicuuque sie e.t in civitate quam sedificavit Cain lypice inli-
enim eos ita perdiderit, sepfem vindictas exsolvet, inahatnr quod spes lota pravorum inhujus srcculi
id cst,auferet ab eis septcth vindictas quibus alligali regno esset ac lelicilaie iigeuila, ut pole qui fuluro-
sunt propter reatum occisi Chrisli, ut hoc lolo lem- rum bonnr.im aul fldein aut desiderium nullum fia-
pore, quod septenario dierum numero volvitur, ma- berent. De qua civilate loquitur Dominus per pro-
gis quia nnn iuieriit gens Judaea, satis appareat fide- phetam Osee : Deusego, el non homo,in mediotuisan-
libus Christianis quam subjectionem meruerint, qui ctus; 'et non ingrediar civilatem (Ose. n, 9). Neque
superbo regno Dbminum interfeceruul. Hujus exposi- ciiim Abel sive Scili, qui pro eo natus est, civitaiem
a Al., Omnisenim. ' Al., tanltun.
b Anliq. Jud., lib. i, cap. 3. d AL, liabilusse.
"
73 HEXAEMEUONLIB. II. 74
aut * domos h fcilificasse legunlur: quia nimirum A ad requiem in alia vila, et reprobi tcndant ad sup-
eos designabani, imo eorum erant primitiac,qui suo plicium, ul etiam, narrante Domino, Lazari pauperis
gaudent cantare Crealori : Quenium incola eqo sum ct divitis supeibi manifesic probat historia.
apud tein tetta el peregrinus sicut omnespaties mei Genuit, inquit, Ada Jabel, qui futl paler habitan-
(Psal. XXXVIII, 15). Quibus apte convenit lioc qiiod tium in teaiorbs alque pastorum, el noinen fratris ejtts
praemisimus Dnrniui pr<iiTii«suiii:Deus ego ct non Jub.d. Ipse fuit pater canentium cilhara cl orcjano.
hemoin -mediolui sanctus: quia quo a muntlanaeci- Sella Cjuoquegenuit Tubatcain, qui fuil mallettor in
vitalis consortio se reddunt extranens, eo inhabiia- cuncla opera aris el ferri. Cuncla hsoc qua- (ilii La-
lione sui Condiloris exislunl digniores. Apie autem mcch invenis^e *e! <'gissereferuntur , ad culium yel.
Cain nomen civitalis ex noruine lilii sui Enoch vo- ornatiiin vel illeccbras liujus viise perlinent: iulnl
cavit, ul successores se lales habituruin designaret, autem lale Abel, uihil s (ale natus pro eo Seih, aut
qni iiatriae coeleslis ex^ortes, in liujus vilandelecia- nepoies ejii* lecisse legunmr, sed velut peregrini in
tionecorda fiindaient. Ei bcnc Euoch interpietalur (erra simplicem duxissc viiam probanlur. Nam eisi
Dedicatio, quia reprobi duni pro eis qua: operantur Abel pastor cral oviiim, non tamcn voluit adeo liu u
in pr&senii g;iudere dcsideiant, quasi rivitalem, se oflicio mancipare, ut tentoria sibi in quibus fauii-
quam s bi sedificant, in prima geiu-ralione dedicant. " Iarius hoc excreereposset coutexeret. Ciiliarseauieiii
At conlr-a in llla gcncns huniani prosapia quae per et organo absit ul vir lantus ullunriicm])iis iudulge-
Selh ad Noe rie-.cendit, septimus ab Ad.un iiaseitur rei. Si quis vero cuncta opera qqrc de osre ac ferro
Enoch, qui anibulasse coiani De> legilur, cl non ap- fiunl solerier iutuclur, manilesle cognoscil quia si
paruisse, quia lulerit eum Deus: quia liiiniruiu le- recte iiaturalcm legem servaret genu» hiiiiianuni,
quie» et Ireiilia spe.sque oiiinis eleclorum noniiisi iu etiam de parad.si g.iudiis culjia prscvaricationis ex-
futuro siibbaio cst, <|iii|iosiquaiii in Iiac vita ambu- pulsmn, liequaquani liis omnilmsopus haberel : uude
laul cuui Doiuiuo, liumiliier ejus praeci-pta sequcu- ha'c omnia affiis nialedictiojiis esseconsiat invenla,
tes, lolluntur ab ei> i-tivilatn per|ietu.c quetis, el quamvis postniodum, deg-neianle liuinano gcnerc a
Dpiia.iparenl ultra inter inorlaies,quia curii illo im- cas(i(ite piiinae conversaiionis, eiiain boni D.;i fa-
mortaliicr vivuiit. I])si einm suut civiiasejus el lein- mu.i pro comitiunioiie vitre socialis aliquoiiens hu-
plum, iitiiic quotidianis prolectibus lionorum opcruni jusnvdi lehus operam dabani. Scd niiigua utique
ad puifecliuueiii tendeuics, tunc finiiis laboiibus, distantia, quia iiiiiiirnm leprobi ta!il)u| quasi suiiiino
cum illo regnanles, el in sua ipsi dedicaiione, qure suo hono L deleciabsniur : elecli vcro his aui onini-
per prseseiiliam sancii Spirtus perpetuo celebrabi- modis abrenuniiaiil, aut pro commodo vitae hujus
^ aliquo, donec ad aeiernam perveuianl, sicut viatnr
tur, singuli quasi in Euoih nomine gaudentes.
Porro Enoch genuil c Iram, et Iram genuii Mavia- siabulo sive vialico, transeuntes uluntur. Denique
liel, et Maviahelgenuit Matusahel, el Matusahel genuil palriarcliae liabitabunt in letilorfis , sed hoc velut
Laniech, qui acccpiluxores duas : nomen uni Ada, el pcregrini in mundo, ad dislinctioncni eorum qui in
twmcn aiteri d Sclla, genuilque Ada Jabel. c Proge- urbibus ac domibus quasi terrrc civcs habitarc sule-
nies Cain u-que ad seplimam generationem compu- bani. Ulebantur psalmisla; ciihara et organo, sed ad
tatur, ct in liac ipse a Lamech occisus , septem vin- laudandum in eis Dominum : et e contra arguil pro-
dicfis quas diutissime miser gesiabal, absolttius est. pheta eos qui cithara, lympano et lyra in conviviis
In hac tota quae de illo nata erat soboles, postquam persouabant. Erant in populo Dei viri docti in cmicia
ad augmentum malediclionis eliam aduilerio Larnech opera aeris ct ferri, neenon et argenti et auri: seil
polluta est, f ipgruente diluvio periit. In sexta qui- bos ipse hanc artem ad dislinciionem sui taberuncnli
dem generatione adulterio fcedata, in sepiiena vcro transierre pra;cepit. Propheta quoque gaudia Domi-
diluvio deleta : in quo spiiilaliter insinuaiur quod nicae incarnalionis evangelizans, opera ferri noxia
impiorum civiias, id esl, societas loia leproborum; lollenla aljuu in melius commutanda praedixit, et
in sex luijus srcculi aeiatibussecorrupiura sceleribus, n, conflabunl, inquiens, gladios suos in vomeres, el lan
in sepiima aulem, quae est in fuluro, in seleriiumsit ceas suas in falces ; non lcvabil gens contra gentem
perilura. Sicut enim septimus ab Ariam Enoch raplus gladium, nec exercebunlurullra ad prmlium (Isa. ii;
est in parauisum, et non vidit eum homo, quia vivil i). Nec praetereundum negligenler quod cum liomi-
in pace cum Deo; ila septimus a Cain Jabel, inler- nes adulterio inquinari, cum pascendis peeoribus
pretaiur Muiauis , cum suis fratribus et universa amplius justo iusistere, cum modis musiris dissolvi,
progenie deletus estdiluvio, et non vidit eum homo, cum fabrilibus operam dare arlibus cceperunt, tunc
quia aeterna morte mulctalus, et ab ea quam dilexe- diluvio sunt supervenienle deleti. Sed cavendum
rat gloria saeculi, illam quam non praevidcbat est solertius ne nos hujusmodi rebus ultr.i modum irreT
mulatus in pcenam. In quibus aperte designalur, ut lilos ullimus dies inveniat, cum etiam Domiuus de
diximus, quod sancti post hujus saeculisex tr-tales die judicii loquens commemorato hoc leinpore, ad
u Al., domus. e Al., pr-imogenilusc»f Gain.
b Al., mdificasse. f AL, incongruente.
. <=Al., Iran, ellran; al., Irad, el Irad. &Al. deesi tale.
d AL, Sela. frAl., delcclaniur.
PATTAOX. XCI. S
'15 REDiE VENERABILISOPERUM PARS il. — EXEGETICA GENUINA. 7C
janlehc nos studiuin. incitet, dicens : Sicut enim erant A contemnens, pravis suis voluptalibus salian contei!-
m diebusanle diluviumcomedenlesel bibenles, nuben- dil, repeniinum sibi slruil exitium.
les cl a nupium tradentes usque ad eum diem quo in- Dixitque Lamech uxoribus suis Adm ct Seltm: Au-
travit Noe in arcain, el non cognoverunldonec venit dite vocemmeamuxores Lamech, auscullate sermoneni
dituvium et lulil omnes; ila erit et adventus Filii ho- meum, quoniamoccidi virumin vulnus meum, et ado-
tiiinis (Maltlt. xxiv, 58). lescentulumin livorem meum. Virum vel adolescentu-
' Sororvero ThubatcainbiVocnta.Noema
interpreta- lum, quem dicit, Cain significat,quem idcm Lamech,
tur Vbluptas. Bene aiilem series geueiis Cain in naii- sed non sponle; interficit, sicul IPeronymus in quo-
vit-ate feminse terminatur; el eadem femina Voluptas dam Hebrseovolumine scriptum esse toslatur. Occidit
nominaiur: quia tota pravorum intenlio mundi servit autem eum in vulrius et in livorem suum, quia et
jllecebris, et in explelione carnalium voluptatum vi- ipse sibi e in hoc mortcni adscivit ac damnalionem,
tam finire desiderat. Verum nala hac femina, non quod eum, quem Deus vilae donaveral, peremit.
multo post universa progenies maledicia diluvio Sepluplum ultio dabilur de Cuin: de Lameclt vero
consummata est : quia cum delectationibus mundi septuagies septies. Septuplum ultio data est de Cain,
colla menlis sttbdiderint, cum dixerint pax et secu- quia usque ad septimam generationem fratricidii et
ritas, tunc repcntinus eis superveniel interitus. No- invidias SUK vagus profngnsque pcenas luebat.- De
tandum autem quod delectatio sive voluplas duobus Lamech vero sepluagies septies, quia sicut Hierony-
modis, id esl, et in bono et in malo, solet iulelligi: mus [ relatum sibi ab Hebraeis (eslatur, el Josephus
in bono, videlicet cum dicitur,mansueti at.lem possi- idem affirmat s, LXXet viraiiimaj progenitre sunt de
debunl terram, el deleclabuntur in multiludine pacis slirpe Cain, qurc diluvio pericrunl. Et in hoc nuincro
(Psul. xxxvi, 12). Et rursum : Inebriabuntur, inquit, de Laracch factam aiunt esse vindictam, quod genus
«6 nbertale domus tum, el lorrente voluptalis tum po- ipsius usque ad diluvium perseveraverit. Interpreta-
tabis eos (Psul. xxxv, 9). A qua voluplale et paradi- lur autem Lamech Percutiens sive Pcrcussus, qure
disus cognominatur, quia nimirum ad hoc in eo ulraque interprelalio eidem uni conventt qui el per-
positus cst homo , ut in prresenlia sui Conditoris cussit Cain , et ob hoc idem parricidium etiam.ipse
ibidem Jjcatissimis ac sanclissimis carnis el animse divina ultione percussus est. Myslice autem Lamech
deliciis pcrpetuo fruerelur. In malo antem volupias genus humanum significat, el percussum fraude an-
accipiiur, cum notantur ab Apostolo qnidam volu- liqni hostis in primo parente, et percutiens seipsum
platum amalores magis quam Dei. Quibus aptc vo- quoiidianarum augmentalione culparum, de quo ultio
cabulum c Noemae, in cujus generaiione prima, r septuagics septies data est; quia usque ad adveiitum
mundi retas, paucis exceplis, deleia esl, congruit. Christi, qui in septuagesima et sepiima generatione
Jtecessisset ergo genus Jiumanum ab Eden, id cst, a in rnundo apparuii, noxa piimrc prxvariealionis ge-
deliciis inlcrnorum bonorum ; et evercebat relictis nus premebat humanum, donec adveniens ille !l tol-
ccelcstibus lcrram, d et pervenit usque ad nativiia- lerel peccata mundi, et in retemain nos vitam, quam
lem feminre, quac Noema, id es(, "Voluptasvocarelur: in Adam perdidimus, aperla suo baptismate vel
nec multo posl lotum cataclysmo periil: ul profecio passione janua regni coalestis, induceret. Tunc ergo
nalivitaie lalis sobolis et eventu subseculae cladis ultio de Laniech cessavit, quia contriio per passio-
insinuarelur, qtiia merilo ad ruinam properauf qui- ncni ac resurreclionem dominicam acnleo mortis
que, negleclis spirilalibus, carnis sese vuluplalibus alque pcccali, genus bumanum ad regnum cceleste
subigunl. El quidem Noema in septima a Cain gene- rediit.
ratione nata esl. Si auiem ab ipso Adam generatio- Cognovitqtwadhuc Adam uxotem suam, el pepctil
nes Cain computare, et omnes ctiani filios Laniech filium, vocavilque nomen ejus Selh , dicens: Posuit
annumerare volueris, invenies Noeio.)min undecimo mihi Deus semenaliud pto Abel. Poslquam Cain fra-
loco posilam. Lamech namque est seplimus ab tricidam cxstinctum "commemoravit, et progeniem
Adam, quibus cum qualuor liberos ejusdem Lamech D ejus in septima generafione denuo malediclam re-
adjeceris, undecimum proleelo numerum implebis. plicavil, rcverlitur ad reslaurationem sehiinis sancti
Solel autem undenario-ivumero,qui denariiimiraris- exponendam, • utque hoe pereuntibus impiis perpe-
gredilur, peccatum designari, quod transgressione iuo i manserit narral. Inlerprelatur autein Seth
decalogi legis perpctratur. Atque ideo recte genera- Positio, sive Resurrectio, cujus causa noniinis ape-
tio reproba inundenario numero , et hoc in femina, ritur, dicenle parenie':
terminatur ac deperit: quia dum legis divinae scita Posuil mihi Dominussemcn aliud pto Abel quem
a Ita in mss. qui.alia manu correcii legunt r Al., Noemmm,et ita sempcr cum duplici ne.hoc
nupiui.
Nuptiim tamen reperio in veiusiissimo Codice eedo- nomen scribit.
siaeTuronensis ante annos cenium supra mille exa- d Al., pervenil.
rato, iu duobus aliis Codicibus ecclesise sancli Mar- e Al. deest in Iwc,
tini, quorum unus ante annos mille aurcis caracten- f Al., tevelatum.
bus, alius ab anuis circiter nongentis scriptus est. s Antiq. Jud., lib. i, cap. 5.
Qciibusetiam accedunt alii duo GodicesMajoris mo- b In uno ms. altera mariu, qui tolierct.
nasterii non ita anliqui. 1 AL, alque hoc; al.,<?!qum.
* AL, Noemma. i Al., alia manu, mansuram.
7T I1EXAE.MER0NLIR. II. 78
occta*.unn. ^osilus est pro Abel, non solum ordine A seiuimus ab illo Lamcch slatulam masculi et ferainrc
nascendi, sed et merilo virlutis, locum fiatris im- legem, de qua dicium erat, Erunl dno in carne una
pleus, cujusdevotio mcntis ctiam ad sobolem ipsius (Gen. ii, 2i), acci|iiendo duas uxores, et iu una
transisse monstiaiur, cum subdilur : carne tres conjungeiido , ct crebrescentibus passim
Sed et Seth natus est ftlius, quem vocavit Enos. Isle inalis, in tantum a simililudine sui Cohditorisac pri-
cmpil invocare nomen Banini. Enos interprelalur ma bfcnodiciionc genus recessit humanum, ul in
Homo vel Vir : unde recte qui lale nomen ipse ha- decima generalinne, excepiis paucis, quos arca co-
bet, nomen Domini incipil invocare, (anlo inslantius hibuit, toiiiin deleri meruisset; ad quam tamen si-
quotidianis in precibus auxilium Conditoris impio- liiilitudinem ac benedictionem nnbis rcdire concessit
rans, quanto se fragilis naturae factum mi-miiiil. Conditor ipse, in nostra; natursa simililudine nasci
ac maledici moriquc dignatus, quafenus per ipsum
Mystice autem sicut Abel occisus a Cain passum
Dominum; ita natus pro eo Selh resuscilalum eum redempii et diccre de ipso mcreamur : Scimus quia
3 morte designat : unde aple apud . Sepluaginta cum apparueril, similes ei erimus: videbimusenimeum,
Translalores nato eo dixisse fertur paler sive maier sicuti est (I Joan. ui, i), ct audire ab ipso : Venile,
ejus : Suscitavilenim mihi Deus semenaliud pro Abel, benedicti Patris mei, possideled paraltim vobis regnum
B
quem occidil Cain. Quod ideo recle juxla mysticos a constilulionemundi (Matth. xxv, 5i).
sensus semen aliud appellatur, cum idem Dominus El vocavit nomina eoram Adam in die qtto crcali
qut occisus est resurre\it, quia nimirum mortalis suni. Adam sicut et Enos inierprctalur Houio, sed
occisus esl, resurrexit immorlalis : morluus est sic Enos sonaie ferinr Ilominem, ul masculis tanlum
ne nos mori timeremus: surrexit ut nobis resur- congrnat: Adam vero ita ut ulrique sexui possit
gendi a morle spem fidenique trihuerel : quorum apiaii; unde reete diciturquia vocavit nomina eo-
distantiam seminum, loquens de nostra resurrec- rum Adam, id esi, Ilomo. Sicul aulem homo Latine
tione, Apostolus manifestc discrevit, seminatur, in- ab humo nominis eiymologiam habet, quia deliumo
quiens, in coiruplione, surget in incoiruptione : setni- carnis originem traxit, ita apud Uebraeos Adam a
natur in ignobilitole, surgel in gloi ia : seminatut in teira nnmiiiatur, quia de limo lerrse homo formatus
infirmilate, surgct in virtule : seminulur corpus ani- est; unde efiarn Adam Terrenus, sive terra rubra
male, suiget corpus spiritate (1 Cor. xv, 42). Et de potest interprctari. Porro apud Grrecos homo aliam
ipso Domino, Elsi moiluus esl, inquit, cx infirmilale, habel etymologiam : vocalur enim antropos, ab eo
sed vivil ex viilutc Dei (II Cor. xm, 4). Enos vero quod superna speculari et ad cceleslia contuenda
Jilius Selh populum » Christiaiium figuraliter cxpri- debeat oculos meiilis attollere. Inest autem «omini
mit, qui per fidem ac sacrameniiinr dominicre pas- ^ Adam, excepla inlerpretalione qua hominem desi-
sionis ac resurrectioiiis quotidie per totnm oibom griat, et aliud sacranienium quod silentio prreteriii
ex aqua el Spiritu sancto naccitur. Iste enim gratiam iion debet. Habet enim liltcras quatuor A, et D, et
regetierationis suse priina; gener.niolii p.aefeiens, in A, ei SI, a quibus litieris ct qnaiuor oibis plagse,
universis quaab agil auulium nominis Doininiinvu- cum Giacce nominantur, initiuin sumunt. Vocatur
care consuevit, dicens : Paier noster, qui es in cmlis, namque apud eos anaiolc oriens , djsis occidens ,
sanctiftceturnomenluum (Malih.w, 9), etc, ejusdeui arclos septenlrio , mesembna nieridies; niuliumque
dominicre orationis, sive aliarum quibus graliae ejus, deccbat nt nomcn proloplasti omnes miuidi plagas
sine qua nihil valemus, supplicare solemus; unde ipse mystice conlineret, per ctijus progeniem mundus
etiam fccie nos piopter cunscientiam nosirie fragili- erat omiiis iinplendus. Quod autem « dicil, Et vocavit
lalis Euos, id est, ilominis vocabulo cognoiiiiiiamur: nomina eorum Adam , £ et addidil, In die quo creati
propter \ero sjiem futurae nostraeimmortalitatis hlii sunt, patenter insinuai quod uno eodemque die, id
Seth, id est,-Resuirectioiiis, exisiimus. esl, scxto mundi nascentis, Adam et uxnrejus facti
Ilic esl liber geneialtoms Adum. In die qua cieavit suut, ct iion uxor de lalere ejiij posl scxlum aut
Deus homineni,ad siinil ludinem Dei fecil illum : ma- L scptimiun diem seorsum creata.
sculum el feminam crcavil eos, el benedixil illis. Hic Vixit aulem Adamcentum triginta unnis , et genuit
est liber piiuise cieaiionis hominis, quod ad smiililu- ad sintiiiludinemet imaginemsuam, vocarilque nomen ;
dinemsuam fecit illum Deus, ut videlicet participa- ejus Seth. Adam quidem crealus e>,lad imaginem et
tione bonilalis cjus esset perpeiuo bonus, iminortalis simililudinem Dei, quia irnmorlalis est in anima et
el felix; quod maseulum et feniinani fecit cos, quod carne condiius. Postqnam vero imaginem in se Dei
'actos gratia susebenedictionis illustiavil. Talis erat ac simililudinem peceando corrupit, genuit ad simi-
i/.eneral:o Adam cum uxore sua in die qua crealus litudinem el imaghiem suam filium, id est, mortalem,
tst: Sed, heu 1 proh dolor! ° pro(ana\itille'siinihtu- coiruptibilem, lalionis capacern, reaiu suse praevari-
linemDei, hostl niagis quam Crealoii credendo. cationis axtricium, et iionmsi cjusdem Conditoris sui
iSonlraxit prlmogenitus ejus poen.im maledictionis graiia solvendum. Notandum autem quod ubi noslri
Qraviorem invidendo el occideudo fratrem , corrupil Codices ex Hebraao fonte uansfusi habcnt vixisse
a Al., C/im(tanorH»i. <lAL, quodvobis paratum est.
b AL. ait. e AL, dtcens.-
e Al.', profanabal. 1 Al. omitiit.e/.
79 BED.E VENBRABILISOPEUUM PARS li. — EXEGETICA GENUINA. 80
Adam eentum triginta annis.et genuisse Selli, an- A cum diversum aliquid in ulrisquc Codicibus inveni
tiqua transhtio hahel, pro centuni triginta, diucnlos tur, qnandoquidem ad fidem rerum geslarum uirum
iriginia; ubi aulem in nosliis Codicibus sequilur, El que esse non potesi, veriiui ei lingure poiius creda-
faclisunl diesAdamposlqnamgenuilSelh octingentian- lur, unde est in aliam per Inlerpreies lacta tran-Ja-
ni, el genuit fiiios et fdias, ill.l pro oclirigentis sepiih- tioh. t Itaque juxia llebraicam veritatem vi\it Adam
genlos habet. Ubi vero in conclusione subjiingitur : ceiiliun triginta annis, et genuit Seth. Vixil Seih
El faclum esl omneteinpus, a quod lixil Adiim, anni centum qiiinque • anuos, eigeniiii Enos. Vixil Enos
nongenli triginla, et mortuus esl, ibi et illa ramdem nonaginia annis, et genuit i Cainan. Vixit Cainan
surnmam ponit, talisque distinctio numeroriim iu oclogin(a armis, et geuuit Malalehel. Vixil Malalehel
omnibus usque ad diluvium gcner.ilionihus inicr sexaginta quin-]iie annis, et genuit Jared. Vixit Jared
tltramque edilion&mscrvatur, ut anie natum filium cciilinti sexaginU duobus annis et genuit Enoch.
qiiisuuc in LXX lnierpreiibus centum annos plus, Porro Euoch vixil sexaginta k quinque annis, el ge-
el post natum cenliim minus quarn iri ILbiaica ve- iuiil f Matlmsalam, et aml.ulavit ™cum Deo. Post-
riiate annos habuisse lcgaiur. Al in conclusinnc quani geiiuit Mailiusalam^vixit trecenlis anhis , et
utraquc editio requalem numerum pouil; praeler in geuuil filios el IPiai. Ambutavitcum Deo diclum est.
sexla snluinmodo generatione ; ubi iu uirisque Codi- » Dei in omnilius voluntateni et prncepia sccutus est,
cibus Jaret annorum renlum sexaginta diioium ge- Deo in se comm iraute, c't ror ejus pos-sidenleac re-
nuissc Euodi, et posl ejus orlum octiiigenlos annos gente, boua foris opeia exercuit, juxta illud prophetse"
vixisse repeiitur: et in nnna , in qua_novo geuere Indicubo libi, o Iwmo, quid sil bonum, et quid Lomi-
dislaniire secundum Ileliraicam veritatem Lamech n s cjumrat a te: ulique facere judicium el diligert
genuissc Noe cum esset aiinorum ceiilnm ocioginia, miseiicvidiam, el sollicilnm ambulare cum Deo tuo
cl eo nalo supcrvixissc annis quingenns iioiiaginia (Micli. vi, S). Et sicut Zachaiias ait: Confoilabo cos
qiiinque reperitur. Porio in Seplu.iginia Imerprcii- in Doniiio ei in nomine ejus ambulabunl, dicil Oomi-
bus anle iiatiiui Noc inveniuiilur anni cenlum octo- nus (Zach. x, 12). Non aulem ita dictum est quia post
ginla oclo, post iiatuin vero qiiiugeiiii sexaginta nairini Maihiisalcm ambulavcrit Enocli cum Deo Ire-
quinqiie; sicque fit ut l>viginti quatuor aiiuis pius ceulis amiis, quusi non eliam antc nativilaiem ejus
vixisse Lauiech in llebiscis quam in Sepiinginta diviuis obtemperaverit jussis; sed iiac poiius sen-
Translaiorum Codicibus inveni ltur : qua inerpre- teniia simpliciter indicatur, quia non amplius quam
lum diversiiale elficiiur ut tempus vit.t; Ma husalem treceutis anuis post ortuiu Malhusalam in hac vita
quatuordecim annis ultra diluvium vidcatur exiendi, Deo bonis actibus servient. Verum his couiplelis ad
utquc auni aute diluviiim juvti Hobrreos mille quiti- uiter.iis vitae gaudia ducatum ejus seculus n sil. Se-
genli centum ijuiiiquaginla sex ; juxta Sepluaginia quitur euiin :t
cntem lutcrpreies, quos chronographi se<|iiuii(ur, El facti sunt omnes dies Enoclt trecenli sexaginla
diio millia duccuti quadragima duo rcperi.ininr: quinqueanni, ambulaiilquecum Deo, et non appuruil,
quatnvis doctissimus Auguslinus c pr<,fileatur quod quia tuit eum Deus. PiiLhcrrime auiem dicifur, quia
cliain in Septuaginla iranslaiione Matbusalcm in qui ambulavit in hac vita prius ciiin Der>,obedietido
Cudicibns paueionbus, sed veracioribus, sex d annis prasceplisejus, ambulavit posimodum cum illo trans-
ante itiluviiim reperialur fuisse defunuus : qui cum emido dc hac vila in aliam, ubi in maxima cnrnis et
sludiosisslme causam dissonanii.e prrcfataa interpre- spiritus quieie ac felicitate viveret: ° quem lamen
tationum inquireret, nec vellet Septuaginta Trans- fidcs Ecclesire unhers dis habet ante diem judicii, id
latorum (idei derogare, quos elapostoli aique e\an- cst, imuiiiiciite advciitu Aniichristi, rediturum cura
geliscc plerisque in locis probanlur esse sccuti; et Elia ad,coriversionein hujus s.eculi, quatinus aucto-
ipse e iiaiisfeieniloScripluras propheticn magis dono riiale ac doctrina lautorum virorum erudiantur ct
quaui officin iuterpret.'iidi u-.os e-se ciedebat; ita coiilirmeniur coida hominum ad toleranJam et su-
conclusil ut diceiet: < Credibilius ergo quis dixeril p. peiandam persecutionem ejusdem Jilii? perditionis;
cum primo de bibliotlieca f 1'toloinaei de.-ciibi isii e( tunc cos, eonstimmaki suo maityrio, ad iiriiuorla-
coepernnt; tuucs aliud lale fieii potuisse in Codiee lis viiaegauilia conseiismos, juxia quod 1 in Aj.oca-
iuio, sed priniitus inde descri|)io, unde j.ini Lilius lypsi DiiiiiiniisJoanni : Ee dabo, inquil, duobus mur-
emanarei, ubi potuit quidem accidere etiam scriplo- lytibtis mcis, id esl, leslibus, el prophelubunldiebus
lis efrur. Sed hoc in iila quxsiione de vita Matliusa- mitle duceniis sexaginta amicti saccis (Aptw. xi, 3), id
lem non absurdum est suspicari. i El post aliquanta : est, tiibus semis aunis iu magna coiiiinentia elago-
< Rccle fieri, inquit, nullo modo dubitaverim, ul nia coiivcrsanies. Et paulo post: Et cum finierint
a AL, quo. i AL, Caian.
* Al , triqinta q'ialuor k AL, sex.
«•J^ib.1 Quaesi.m Gen., qiise-.t.2. I A1., Maihusateni,
A AL, annos. m Al. add. Enoch.
c AL, in transft i endo, II Al., ese.
f AL, Tholcmmi. - u AL, quem tunc.
s AL, aliquid. P AL, persecue.-onrs.
l>DeCivitatc D.^i, lib. xv, cap, 45., •5AL, m Apocalypsin.
1 AL, antm.
81 liEXAEMEimN LTB. II. 82:
teJsfihioiitum; seeiem,,bestia qum usckndii de abgsso, A virtutis'esset futurus, quodque in diebus cj<isiinpiP'
faCietadversuniiilos belltim^\el vincel eps, el occidei' rum riatio.exleiniirianda, et ;per jpsuiti fesset, ffaiis-
;-> '";: :> ;\> \_.:'")'. 'aclbdiluvio,genefatio fesiaiiraiida;TideIium.;'0/ppra
itios0di.,i)\\:: \::
;Diximus';autemjirseocctlp.irido.siipra', quia sicut auteni- et" lahpfesmariuuiri., qiiqs "dixlt, ripn alhis,
Laraecliin sepiihia ab Adanvgefieraiionemsiiedictus. cfedp., majofes; vpluitjihtelligi;, "quam.;eps qiiibus
'
iriteritum designat reprobofiimj quem ih futuro sas^ progenies eleciofum eo (empofe.a.rnaiorunf.imprpT
cuto, ubifequiemsperafe debueraht, inyeniunl :ila bit-.ite pfeniebairif rconsoliiiioiierii veriVsuam, suo-
Euocb in sepliina geneialioiie ifanslatiis deinundo-- •-:fiiriiqueillarfidixiCVciirii pt'i'dilo peruliluviuni munilo
veraih.derrionsfretre^ qiil tunc efai, alilaiis de;medio 'ciiuciismiihdi febus '
,-"..':
iiujus vllre labores.qui-sexirfilaiibus trausennt, sine.; aique habitatiifibViSifiPvUui.i.fefaiai s;cculi :fiiciege-
Jine pefcipiuiii. Uriderecte -Lsimech.el^uxoreS i e__rtuf; 'niisjiisiofiim f'prsesclfent e*se,nascilitruin.Naiii' et
'
accepisse duas coritra decretumejusqui dixif: Etiint\! ;.licJc ieriipore cpjisolalip bpriprtim eslVeuni'yideriht
iliidin cdrneuna^el prolerii iex>>liisgehiiis.se mundii , cfebfesceilibus inimiii riiinis appropihquafe" diem
' iiiiivefsitate pfavofuiii,
actibuS aique iilecebris deditainj ac sic patratn bSnii-;. ' judicii ,.'iri>quo_.Consuiii_:la
cidio proprii oris maledictifs esje senienlia. Porfo'i ipsi cum Dpiiiirid"ndva; futuri sae-ciiJ.i>ft'giia piissi-
.E.iioch.ambulasse cumyDop peflilbelur^ayQu.c.laus! eo aufem-qiiodii
i:B:de.ii)t.;:.Pfpc
homiriismajor essepoterilf nulla, Vcuiri sit coniesi --" sp/«r>ieur,aiitiqui- irilenjirevesd ixefuhi;^:i/sre .requie-
' .: sccfe s nos faciel ab .opeiivusHosiri.s.quiid ribiniiii
individiius,,iricurictis aclibiisrdivinaeveSligia-Sequi-
tur jussipnis : qu.odr.si lecisset Adam , riequaqUam ! :Noe iiiagis: coiivcriire videtur.Nije quijipe-Requies-
a cotniiatuCoridiiorjsad aiidieii(iaserpeniis cplloquia_- iriterpfe|aiur. Iu quo juxia liiteraih; illuil piitesf:iis—-
pcdem avertisset, haclerius eum genere suo l6io>irij lelligi quod leiiipDfibusejus ouiiiia reirp ppefa ho-
pafadisp fnanefel.Qiiod .vcrb_.omii.es diesEiiocli tre-.'".' minuiirquieyeriiitjjef diliiyiiiin. .iuxiif-suisuin yero»
centLsexaginta quitiqiie ^aniii esse dieuntur, qup> .spiritaleih eadem <istTequiesqiirp.Cicrtrisptsiio saft-
dierum huinero anhus solis <>;inciiiditur,significatt ; ctofum, inlueri yidelieet, appr<)piriquai>le ;iiiun'(ii
mystice pef lolrim hujus sseculiiempiis eosqul fide-: .;' tefiiiirip;"eCinieiiliim impioiiim, ct"subrriin- ailesse
iiler Dpminoserviunl, et ad seiefnam requiein ien-- teiiip.us.priciiiinfuni.BaneiantefriNoe, iif ciijus riie-
duni, nunquatn c defuiurps. NecJVusiratfeceuii annii ;."riiisDominodeviiiis requies ei Ciiiisiilatiperat ,sa;-
' seorsurh
"eicipiuriiur, quibus specialitef aiiibuLisse 3 ; culo daiida, iii decinia ab"Ail.iingeiieraliiiiie i.iasfei-
cum Deo Eiioch perliibeiur. Ilic eteriim iiuirierus s -tu.r: quia nimirum per conip!i:iionemdeealogilegis
apudCfaecos perT lilteiainsoletiiotari.' T'veio lit-- , aoierriaiiobis' reqiiies et viia iribuiur. Beiie 'cuui
' tera
cfucis figufam tenet; et si apicem solum quii ;C eum gehuiSseScriptiira dixit, nequaqiiamuhu/ripjus
' deest>in inedio
suscepisset, nbn' jam (igura cruciss'-''' filiurivvoluit iioiiiiiiare, rie ih viro prfleeip.riutrierus
sed-ipsurriprucis essel sigriuiumanifesta specie de-\ - uhdi;nafius ijuasi 'Ir.'nisgfessi6 denarii aliqueni lia-
• bere locuni; videreiur, sed v.eliit de viro :viftutis
picturif, . -';".; , ..'. •* .:,- >>_ ,,., ..'..- ; "
"-: ; AriibuiavitergoEnocIi cuni Deo, qui dicitur De-- mysttce ioqUens, tres ei pariter iiaiosfiliosrefeft.:
dicatio,irecentis"annis; -quia riiniirrimvifam et cori- " >
Noe_-}vero,.inquit, cuin quingeniorum.essel aitno-
versatipriera' expressil, iirio ipseegil eorurii qui.in1 'runi,,qenuii:$em,'% Chamet Jgph_eih._ ridius esiei%o
fide 'domirii.cse."passipiiis gaudium perpeiure.s.ijjutis s . Npe iri decima gene.ratiphe,quia. iljo.ruip-yiiaiii ' el
exspeciaritjabiiegantes seipsos, tplientesque crucem1 flgurayit et egii, qui iii obServatione decaiijgi:per-
Euani .quplidie, el sequeiiies Ppniirium : qupd esf1 . fecti siint, Geriuiilr.esTilips, ut.iii fide sn.nciaeTri-
aiiis yerbis dicefe, ambulantes cUm Deo, et ad iri-" 'nitaiis se Domyio sefyissevac Virtuium spiiitalium
gressum pafadisi ieriden(es.:Nptaiidum aiilem quod "1. .frugem]<roiulisseeiiani carnalis sobplis frnclu des'i-
ciim prpgeiiieniSeth usque ad Noe, et deinde usque e gnarpt; quamvis eiiam juxta liistoiiam tfeS:creasse
ad Abraham Scriptura sub tanta dislinciipue con--',' filips decebat eum, in, qup peieuntiVmundo semeii
lexuerit, siirpeni Caiiiusque ail L.arnech.et. libcross ,^erat iiasciiurl 'deuXio,s«c,uli feliiiquen;imn„ijt; per
ejus absque ulla aetatuni iiieiitione deScripsii, quasi ii IriuniVvidelicet prqgeniem filiorprii .tpiiderri' orbis
tacite nobis iniinia.ns,illud Psaiiiiislae: Quoiiiamixo- - te.r.raruniiiartesiinplerentiir.Sunieieiiini Jiliijnaxtme
viiDeniinus viqm jhsiotum, el iiet. impiorum \t\ Asiam, Cbairi liberi Africam,;3apiiethposteriEurp-.
peribit
'
.(JPseeLii6)> '""".< '..,:,;^ ,: . :. .-.' :'i _ pani pussedefe., :; .-'.--;., .- .;.,;,'.--.;.';•;.'•
Vixit qupqueMglhusalant ceniunt oclvginla,sepiem n, CumquecmpissenthominesmuliiplicaifsupeK.iertam
annoSjel genuitLqnwch.-VixilauteritLqmech,cenium h ,-el filias: procreasseniyWdeniesjilii Dei fitius eorum
\ ociqginla duvbus annis, el.genuii.Nqe,. dicens: Istee qhod esseiii,pulclird?^acceperunl sibi uxores,exoinhi-
consolabilutnosab qperibusetiaboribus manuuiritw- '• bus quas elegeraiu, llotriines idicit progeiiiem Cain,
strarumin ierrq cui maledixitPaniinits, Providit La-;-' qurc a diviiiie.yoliiiii.itisinluitu avefsa.lmmanis so-
; aiech spiritu propbeticoquiilis sups lilius, quanfte e . luiniuptip hegpiiis anitriuni subjtigayerat •. filios yero:
• . •* AL, quid.-: ;: :";•": -. ;f ALdeeSl .«OS;;;,;:, <:>:'.,;.--.:.:
b Al., <snaisicut. '.:;;;>:.>;;;•:;,:;. .:.-:.:':::
s k\., prmdicereitt;si., prmdisccrent.'
e AL, ciein b k\.,etGham.
fecisiel. --::;',;-.!:;
d"AL,inducituf. 1 AL' et figuram ttnel et egit,\ ;- '.-,<_.,,X.-':--,
* M:,-defediiros. ...':;'-;'.....
n. . UEQMVENERABILIS OPERlJSiPARS 1L —EXEGETICA GENUINA. 84
Dei, ebs qui de p.rosapia Sefh: genefaii,-,exemplo.J i:.Aviuni, id est, temppf.ibus Moyjsivel Dayid multos
patefriasdevotionis seryitiuniqubd Deo debebant in- fuisse legimus, qui-nomen habent Crseceex eo qupdg
' yiplatamenle servabarit.Qua a'distii)Clione.:;etftp- . .illos juxla fabulas poetarum terra;genuerii..Videntur?!
niinus in ...Eyangelio discipulps sups a cseferprum autem; lunc fuisse' progeniii, cum;,po'steri-Seth de 5
comparalione discrevit, dicens : Queindicunl homihes siirp.e^Cairiuiioressibi graiia;piiIcbritudi.n.".s;:eontra
esse filium honiinis (Mulili.xvi, 13) ? El aeceptOep- jus suae.digniiaiiselegeranl. Nam sequilur :. ': "
rum xesponsp,vos iier<j,inquit,quem me essedicitis? \- JPdiife/ueim.^hfm incjr_essi'suhtfilii Deiad fitias hq-
videlicet.emineiilipreseps liomihibusvolensinielligi, minum, itlmquegenueruiit: nli sunl ppientes.asmculo.
et in eorurii iiumerocomputandos, derjuibus ipse vifi famosi. Noiariduiri"auteiri quod lipc ih- Joco pro
ait>: Ego iixi, dii eslis, el filii Excelsi qinries(Psdl,\ >'iipiHibjisv.in;:li^reb'£a(fe«ics,:
^ \i}\Hlj qjwasilim le-
ixxxi, 6), (Juidam Codices^proiiliis Dei habpnt ;an- guntur ; facilisqueatqueabsoiiinis 'estsehsiis, quia
gelbs Pei,.quod in eadem"ui.iquesignificationeacci-,\ .'. j:adenies :efan_(,iriterrrjm liomines in diebus iilis, id
pitur, Angeli quippe Peirecte; appellantttr h.oiriiries est, terfeiiis conCupiscenCiis a'dliaerenles,airiissostafiu
-justi, qui juxta modum sUaecapacilatis angelicam in'• Peo deyoire rectitudinis. Gigantes autem illofum
, terris agere vifain cufant: quaiibusdicit Aposiplus-.-' - lihgua proprie Ilafaini nominariiur. Ppniiur yefp et
Fps gutem frdires ' nqn estis in carne, sed. in spirilu"B gigans aji .uando iii"bono, =utestd islud de Doiriinpi
. (Ilpih. vili,_9).Ei iiefuhi'•,:\Nos.iraaulem conversatio 'E_xuUamiut gigai.is.ati.curtehdgihvium;(Psal. xvlli,
in ccelisest. (Pltil, iif, ^OJ.^idetur ergo quia gehe- 6); sed lioc pro' poichiia' singulaii qua caeteruih ge-
falio siirpis Selli, quandiu.cuui prpgenie Cain npn jius Iiuinamim jUfe.lranscendii, dispositumque In-
<estcpmmixta, illibatamsiia; cistitalis riormam ser- cariiaiibnis saerameiilum inirabili; virtufe-pefegit,
, Vayerit'; at poslqiiamin concupisceniiam iapsa ne- sicul ctiam leo aliquando "Don)inUm,:¥liquando" dia-
qpam .femjnafum maledictre se; soboli cpnjunxif", bplum e designal;;sed diaboluinj propfer superbiarri
.turiCet ipsa vitiato-sobriie njentiS'.decore>maledi- •,et fefoCitiiiem,Pomirium, proptef potentiam: quam-
; ctioniS; ejus cceperit;existere: consprs. Denique' in : vis iii Ilebraica yeritate merhbralus psalmi:yefsi-
jege diligenter ac seditlo prsecipitiirfiliis Israel,.ne culus ifa scfiptus sit -..Exsullqmt«e pbieiis qdcurren-
eum alieriigeiiis misceant eoiiiiubia,.,ne:seducat, m- _ dainvirim. ''.,
qiiiens, filia ejusfiliuni (uuni, el sequanlur deoseorum Vidensautem peus qiiod mulia mglitia hothihum.
~(Peut. \n,.b), ..' ... esset in ierra, et cuncta cqgilaliocordis inlenta esset
.Pixilque Deus,: Non permanebit.Spitilus. nte_us,in. ; ad mglum, pmnilitit eum quod homiheth fecisset in
hqmineih mlermtm^quia caroesl: eruntque dies UliuSp ietra. Posnituisse Deum dicit, nori puia vefe sicut
cenium viginti annqmm."Ho.sversiculps exponeris S. liominem, ita Deum cujusquam Jacii sui pceniteat,
Ilieroriinius \In,lIcbrrfio,:inquit., scriplurn:esl';:Ngn cujus est de phihibusomnino rebusiam fixa senten-
\jitdicabii Spithus meushonipiesistos in sempilernuin, lia quam certa' .pfrescieulia: sed utitur Scripiufa ta-
q.ufdcatorsunl',;:hoc esf, quia c fragilis est in hoihine libus verbis, Utse quodammoJo familiafius insinuet
pohdilio, nbn eos ad seternosservabo cruciatus; -sed nobis, qui mutare ccepturn aliqiiiil:et in aliud trans-
liic illis resiiiuani quod' riiefeni.ur. Ergo rion severi- ferre non nisi.poeriiteridbsolemus: quanquam ergo
tateiri, ut iri nostris CodicibuSlegitur; sed clemen- diyina"provideritia serenb corde Intuentibus appareat
" liam Dei
sonat, dum peceator iiie prp suo scelere cuhc(a^«eftissimb ordine admiriistfafe;: congfuit ta-
visiiatur: uhde etlraluSrPeis lpquitur ad quosdam: men Scripiura, et se coaptat bumili inteliigeiiiiae
Non visitdbo filids eorum cuth fuerint foihicdl&, el tardiorum, quorUm lpnge majof pst; mulliludb, ut
spohsus eotitm' cum adultetaverint (Ose. iv). Et.in -dicat iquasi"per pbeniientiam'.Dei;ahlataea^^ qpas in-'
alio lpco : Visilciboin \virga iniquitqles eprum, ei; in cipiimi esse, heque perseverant quarilumpersevera- -
fldgellis peccala eoium, verumlamen.misericordiam tufa sperata sunt: eui simiie est>*illud quod se-
meciinnon auferam abeis (Psal, LXXXVHI). Porrp he quilur : .;..'..".-.
viderelur in ep esse crudeiis, quod peccantibus. lo- _jv Et tacius ddldre cordisinlrihsecus; delebo; inquil,
cuih poenitentire non dedisset, adjecit : Eruhtque hominemquetn.creavia facie ierrm, ab\homirieusque
diefillius ccnlurri vigiiitidnnorum(Gen,vi), hoc: est, qd anhhdniia, a reptili usquead .volucrescmli; phini-
iiabebhnt cehium Vigiritiafinbs ad agendam pceni- iet-enihime fecisseeos. Humanoeteriim riibre dolere
'
tenliarii; quia vero pcehitentiam agefe contem- dicilur Deus, cum homines quos ipse creayit liosli
pserurit, rioluit..Peus (empus exspecfare decfelum, potius malignp 'peccaridp;, qiiam sibi pie vivendo
' sed
viginti aiinorum spatiis ampuiatis, induxit dilu- adhserereebnsiderai,juxta illud Salombnis;: £/e/o/or
vium amio beritesiriio ageridse poeriiieniisedesti- patrisifiHus slullus (Prou.xix, 15). Et Jterum : Ira
•jia.to. ''''' ; ':•"- palris filius siultiis, et dolot matris qum genuit ehm
Gigdnlesauiem eraht super terrgm iri diebusillis. (Prou.xvii, 25), Quod auterii etiam interituin om-
fiigarites dicit "liomiriesimmerisis:crifppribtis editos niurii ariiriiaritiunilerferiorUmvoiatiliiimque dentin-
ac potestate nimia praeditos, quales.eliani pbst dilu- liat, magiiitudiriemfuturre eladis effalur: nam'ani-
; a AL, qui ad dislinctienem. d AL, illud ht Domino.
. b Quaesi.in Gen. e' AL, signifieat. ' ; •;
f AL, fragiiilatis est. AL, el illud. -'_'
S3 IIEXAEMEROJ*LIB. IL. S6
«ianiibus rationis experiibus, laiiquam et Spsa pec- A nianifesie arca Ecclesiam, Npe Peimlnumiqni Eccle-
(aveiint, miriatiir;exilium; siarii in sahctis suis «"rcdiftcat,diiuvium' liuein sae-
-ciili yel
lim geiieratiohes Nde. Nee vir juslus atque' perfe- judiciurn f desigiiat exfremiiih. ;Vefum ex-
ctus fuil ih geiietaliohibusSuis, cum Deo dmbuiqVil: cepta arcae Tabfica, etiam in eo Nopj quia irequies
Kadem laude Noequa Eiiocu pradicaluf, vldelicet 'iiiierpretatur. «t requiem Tdatufus>Iidmi11 iblis sive'
-quod divinaevesijgiajussionis rectis bperUmbohorum consolaiurus, prrjesagabaturhoniinesabopef ibuss et
gressibus secutus sil, aique ideo miiiido perituro ille laboribus: manuum kuarumtquiescere, iri (erra cui
in parariisum irarislalus; isle iriuridO pereuhie>in maledixit Pominus, Dominl Salvalofis imagiiiem te-
arca salvatUsesf. Juslus auterii alque perfectus a fuit net.'Ipse enimb consolatur nos per illtistralibnem
Nbe, non sicut perficieiidi surii sancli iri illa-iirimor- ~ Spiritus s.tii,qui propterea Pafacietus, id esl, cpnso-
lalitate qua aequabuniur-angelis Dei, sed sicut esse lalor, voeaiur- Ipse efipuil nos de^malediclo Iegis,
f)oss.un(in Iiac pefegfinaliohe peffecti; ei_proplerea .-fa.ctuspro riobis malediciuln. Ipse vbcat ad requienv
.adjungiturin generalionibusseiis,ut sigiiificeiureum, labor.ariies : Venilej iriqijieris,ad me oiiitiesqtii tabo-
-rioirjuxta jusiitiam consummaiain, sed -jtixta gehe- ' ratis el oheraliesiis, el. egd reficidihvos.ToUUejugum
rationum suarum jusium Juisse jUsliiiam.;:illafum meumsupervos,et discile1 d me qttia rititissum etliu-
videlicet generalioriumiri quibus Selh, Enos, Enoeh B milis corde, el invehielis requiem animdbus veslris
etcseteri iilius lempbris viri sahcliac perfecti fuere. . (Mcitth. xi, 28).;Ipse Veracilef in gerieratioriibus, id
Ad quas generalionesetiam fllios ejus Sern et Ja- est, iri pmni sanctOrum congfegatiorie solus per puir
-plieth periinere ^equens sanctae Scriplurte texius nia vir jristus atque perfeclus fuit, tit ppte qu|a:pec-
iiisiriuat. • ""--. calurh nori fecit, nec'inveritus est doltis in bfe ejiis.
Cumque vidissetPe.usiertam esse corruptqm :'om- Juxta aliani vero inierpfetationemaeque piamiet ca-
nis quippe cato cortuperal -viant Suam, Omniscaro thoIicam,;arca Ecciesiam, diluvium aquainbaptismi,
oninis hoirio dicitur, jiixta illud- proplietaeiElvi- qua ipsa Ecclesia incunctis; suis iriembris "abluiiur
debit oinhiscaro sdljilare Dei (Luc.xn, 6). NOnenim et sariclifiCatursigniiicat,jiixta quod;Petfus aposio-
volucres aut quadrupedia viam suarn peccando cor- liis expbrierisait : Qttdndo exspeclabal Dei pdlientia
ruperanl, sieut nec illa Saluiare Deiribsifi, id est in diebusNoe cumfabricarelutarca, in quapauci, id
Cliristum, sed omriibus homo videbit.; esl, oclo qnimmsalvmfgclm suiit per gqiiairi,gttod el
Dixil ad Noe: Finisuhiiiersm cdrnis iiehii coram vos nuiic similisfdfnimsqlvosfacil.baplisma,rion par-
me, repletdesiterra iniquila_lebg facie eoruin, elego nis depbstliosordium, sed cqnscienlimbonas,iriierrpga-
disperdameoscumlerra. Faclibi dfcath de lighis lcevi- tib i "IBDeutri pet resurreclionemJesu Clifisti(./' Pelr.
gatis,-etc. Multiforme iri fabrica artiaeap sujiervehlu in, 2Q).-Quod autem ait per fesufreciibiiemJesii :
diluvii cpniinefur myslerium. Primo quidem qiiod,; •"-Glirisli npsesseiiibapiismate salvaips, breviler ex-
sicut Dominus ipse Pstendii per iriundatioriemdiluyii . ponit k-quid octo animarum quse s.alvaefaclae suiit
repentinam,; improvisa novissimi examiriis hbra de- per aquam numerus myslice desigriet.-Dies'-'eteiiim
signatur : Et sicul factum esz, inquif, in diebus Noe, domiriicssresurrectiohis a die quidem'passionis ejus
ita erit et in die Filii hominis.Edebani ei bibebant, teflius, seda die primaecpnditipiiis bcfavusest. Un-
itxotes ducebanl,el dabdntiitud nuplias usque in dieni das quoque diluyii nonnulli Pafrum saepe supef (en-
tjud inltavil.Noeinarcam.El veiiiidiluviumeiperdi- (ationibus hujus saeculiinterpretanlur, quibus sancia
dit omnes (Matih. xxiv,45S). Fabricatio eniirt' arcre Ecclesia quotidie pulsatur, nec. tamen siiperaiur;
qute per centum aririos agebatur.uriiVerSum ienipus quin pptiiis ipsa tentationibus 1 exerciia riiagisa. ter-
signidcat bujus saeculi, quo e't Ecclesia sanela cph- reriis cupidiiatibus iri ccelesliaquaerenda susiollitur.
slruitur, atque ad flnem perfectifm deducitiir.;Nulli Quidquidyefb esiia illairi est,- eisdem muhdi ferita-
enim"dubium-<;quiri numerus cenienafius peffectio- lionibusiiecalhf, queinadmodumdicitur qupd multi-'
hem d signiflcet,-yelqtiia decem deeadib;usimpleiuf, plicatre ac vehemehter ihUridaniesaquaeiri superficie
vel qula de sinistra transit in dextram; veiut illam lerrrearcam quideni elevaverinf in sublihie aterra ;
j,
exprimens aciioriemVquse in hac quidem viia quasi quidq"uidverb exira arcam fuit perdideriiil. Cuiex-
in IseVaexer.ceaiur,sed in vila:futura velutiiidexlera positionl -cbnveriit ilia Doniiiii de duabus^ohiibus
consumeiurVSicut aulem facla:arca,;et illaiisin eam parabbia, una stipra petrani, alia supef areriam sedi-
o.mnibusqure.erarif salvanda, veriit diluvjum, et tulit Jicaia;;quaecum aequaiilerpluvia,;ventis >et fluiiiini-
oninia quae extra earii erant; sic ribi omries qui bus essenf pulsatre, illa quaeSuperpelfam>ridei fuii-
praeordinatisuiit ad viiahf seteriiam.EccJesiaminira- data erat, lehlatibriibus probata'; qtisevero iri eadu-"
yerinf, veniei finis rpuridi, et peribunl omnes^quiex- cis vitaehujus deiectaiionibus yclut in arehis Speui
- tra Ecclesiarii fueriht inveiiti; et juxta buric sensum posuerat, iabefactafaesi. Quodeni_^^,,. iri arca structbr;
, -d Al., esi. '.-.'"-.".. . ... !l - > "
"' AI, deest a facie. :.,:,>...-': , .
' AL, cqrisplabilur. ''.-•
; ' : " . Al.deest a ine. . ' > .
ck].fquia. '•'''::: i A'L, iriDep. . .1 -., ;
.a:M.,designdl;a\.,:siguificali\. !:;>-. k A1.,
quad...:dcsigndt./ v:::':: '
:e-k\,, adiftcavit,
f Ai., sigiial."'- :... •".'. .,,,.. . >.
> '..< 1 M:;exeiCitqtu::."<' ;> ;:./ ";/. :
'"''.;' '>•_;'• m AI.,insttuciot inatca ac rector Noe\.:\.:
6 Al. deestet (aboribus. > ;> ,.
87 BEDJE VENERABILIS OPERUM PARS II. - EXEGETiCA GENUINA. 88
Noe, boc in domo fidei fundamentum petra; et quod A , tur aulem arca intrinsecus et extrinsccus, et sic
extra aream corrupta gigantum mens atquein terram universe perlieiiur, dum et cogitaiiones elecforum et
proclivis, hoc in domo perfidire congesla exprimit opera, ne ullis vineantur aui decipiantur \itiorum
arena. Designet ergo arca Ecclesiam, designet dilu- incursibus, iidei in omnibus virtule muniuntur.
vium fonlem baplismi quo abluiiur, designet (luclus Trecenlorumcubilorumeril longiiudoarcm,qitinqua-
mundi tentantis quibus probatiir, designel (inem in ginla cnbilorum talitudo, et trigima cubilorumaltiludo
quo coronatur. Porro Noe fabricalor arcoevel ipsum illius. Longitudoarcai longanimitaiem patienlise, qua
Duminum ac Salvalorcm noslrutn vel unumquenique foriiter adversa loleraniur; lalitudo amplitudinem
devotum ejusdem sanclae Ecclcsise-rectorem typice cbaritaiis, qua et hi qui adversa irroganl comple-
denuiuiat. ciuntur; altitudo sublimiiatem spei, qua aiterna in
Fac tibi,inquil,arcatn de ligvis tmvigath.Non soltim coplis relribulio prrestaiur insinuat; unde bene lon-
iiomines qui in arca salvati siinl, sed el auiiiiantia quse gitudo arcae treccniorurn cubiiorum esse jubetur,
eam pariler imraruiil; ipsa eliam ligna de quibus qui numcrus sicut el supra perstrinximus per T lit-
faeta est fidclcs sanctr» Ecclesire mystice denuniiant. tensrn Graace noialnr, Ilsec autem Jiltcra in crucis
Ligna ergo de quibus facta est lrc\igata esse juben- figura scribiiur, quia niniiriim s;.ncla Ecclesia dum
lur, quia quicunqiie » in (abrica Ecclesise ad fidein " inviiia et siabilis inler adversa perdurat, dominicas
venieiido imponilur, necesse est ul, abscissus piimo pass.onis vesligia seciatur, memor sermonis ejus
a radice priscse conveisaiionis per erudiliimem \el quii dixil : El qui non accipit crucem suam el sequi-
castigalionem corum qui in Christo prrpcesseruiu, lur me, non esl me dignus {Math. x, 58). Lalitudo in
omne quod s:bi b noxiae toiiiiudiiiis ac delorniiiatis quinquagiiKa cubilos exiendiiur, in quo nimiero Spi-
inesse deprehenderit eruat, atque ad regulam caiho- ri(us s.meius iniuiuir, et in Iege popnlo Dei univer-
licrc JidcLac veriiaiis toia se inente el .-ictioue com- salii requies ac remissio donaiur, qnia cli.irilas Del
ponat, qiialentis in ordiue rcdificii ccelestis suo lnco difltindilnr in cordibus nostris, non ex meiito nnstrae
ac lempore novus homo creandus opporluiie possit aciionis, sed per Spiritum sancium qm dams est no-
imponi. b.s. Ee hcvcesl rcquies atque iu lioc nostroruin remis-
Pro lignis aulem ircvigaiisaniiqua (ran-laiio ligna siu d debilorum, cum Deum ex toio corde, lota aiil—
quadrala pcsuil, quod ad eaniilem electorum per- ma , loia virtute, et proximum in Dee tanqijam
feciioiiem aaque re-picil. Uhictiiique enim verteris nosmetipsos, adversnriuin auiem prcpter Deum ,
quadr.ilum, slabii, neque ulli poteiit ohnoxiuin esse diligimus. Alliludo triginta cubiiorum est. quia vide-
. casui. Sic nimirum, sic eleclorum mciis. qu.Tcunque . licet hascest sola el unica spes electorum, ut per
sibi lenlamenta occurrerinl, inviolabilem pjae inten- observalionem Decalogilegis, qui in Dei et proximi
tionis staiiim servare iiieminit. dileetiune perficinir, ad conlcmplaiiouem sanctr»
Mansiunculas in arca facies. Universoe.n arca man- Trinitatis ascendanl. Ter enirn deni trijinia faciunt.
siones ad receplacnla sunt diverso' nm aniinanlium Est aulem aliud menioraliile in arca; figura mystc-
qnre eam eram ingressur.i disposilae, el in Ecclesia rium, qtiod in mensur.im bumani coiporis probaiur
lnulli sunt ordines inslitutiomim pro diversilaie eo- cssc foimaia. Iluinaiii qmppe coiporis longiiudo a
Ttim qni ad fidem veninnl. Neque enim una eadem- verticc usque ad vesiigia sexie-. taiiiuin habet quam
que debet esse viia vel convcisalio conjug.itorum et alliiudo qua; est ab uno laleie ad aliiTiim latus, et
coiKincnlium, peccatorum et recloruui ; et huic di- decics tariliiin ()uaiu aliitudo, cujus nliitudinis men-
cimr : Sivis ad vilam iugredi, seiva mandala, non sura est in laleie a dorso ad venhem, velut si ja-
homciilium facies, iion adullerabis,non facies furlum, ceiitem homiriein meti.iris supimim, seu pronum,
non fahum leWimoniumdices (Mutih. xix, 17), etcae- sexies tantum longms est a capite usque ad pedes,
tcra hujusmoiii. Alleri auiem : Si vis perfectus esse, quaiii latus a dexlcia in sini^irani vel a sinistra in
vade, vend,'omnia guw habes, el da pauperibus(Ibid., dextram, el decies quam allus a terra; undc facta
21). Unde eliatn de ipso pr.unio a-teriirc relribulio- < P- es( avca (receniorum in" lougiludinem cubiiorum, et
nis Goniiiius ait : In domoPulris mei mansipnesmul- quinqiiaginta in latiiuiJinem, ct triginla in aliitudi-
tmsuni (Joan. uv, 2). Eigo marisuiriciilaesuntinarca ncin; el quia de Ec<lesia dicit Aposto'us quod ait
quia non unum in Ecclesia meritum omnibus, ncc uiiiim corpus el uniis spiritus in Christo, recie arca
idem in fide profeeius est, licel oinnes inlra unaui quse litijus figurani prselerebai, tn effigiem humani
fidem coiiiiueaiitur, eoilrmque bapiismaie diluaniur. corporis foimata est, quia etijm ipse Christus Deus
Et bituminelinies inliinsecus el exliinsecus, et fa- ci Doniinus nosier pro nobis incarnari el per sacra-
ciessiceam. Bilumen esl fcrvcnlissimuii)ct violen- metiia humaniiatis sua; nos a pcccatis ablui et con-
tissinnuii gluien, cujus hacc\iiius est, ul bgna quse secr.ui voluil; recte arcam, m qua pereuntibus im-
ex eo fuerini c liia, ncc vermibus cxedi, ncc solis piis reliqiiias hiimani gencris salvare decrevit, in
aidore, vel venloruin Jlaiibus, vel aqnarum possinl inodurn humaiii corpon-. fieri praecepil, sicul tem-
inundalione dissolvi; unde quiil aliud mys-tice in bi- plum quod feril Salumon Domiitonon soluin Eccle-
Itimine quam constantia fidei accipilur ? Uiiumina- siam cjus, sed el ipsam eius carncm, ouam de Vir,-
1 * AL, in e AL, oblita.
fabricam. - AL, pcccatortm.
"JAL, noxw.
89 * IIEXAEMERONLIIJ. II. 90
gine sumpsit, figurabat, leste ipso, cum ipse ait, A l'sma; unus Deus, quod aple ex Jaiere arcne poni
JuriHs : Solvitelemplum hoc, et in tribns diebusexci- prrr-eipimr, quia illam niinirum januam dcsignat,
tabo iliud. Hec aulem diiebal, inqmt evange isu, de qn.fi in lalere p<>siliiu cruce D->miuiSalvaloris lan
lemptocotuotis sui (Joan. n, 19). Sic et aica, ';tiani cea nnftis palefacia csi, de qu i coiiiinnn exivit san
in lignrani fei-il Noe coiporis huiiiaui, ei nostii ly- guis el aqua : per qure sarranienta sinculi quiquj
pum lenuit, de quitius dixit Aposlolus : Douccoctur- liiielmni in snciela ein sa<'CiaeLecleMsetanqiiam in
ramus omnes in viiuin perfeclum (Eph. w, 15); et arc.-cinieriora recipinntur. N<msolum aiitem ex la-
ipsius Doiniui, qui per mjMeriiuu suae Iricarnniionis tere, sed et denrsuin lieri osliiim arcre mandaiur, ut
nosin uniialcm fidei colI'gerealqne a pecc.uis eniiin- huinilitas vel insius Domiui per quam p'o nobis oc-
dare gralia sancli Spintus, quam coluinba ohvam cubuit, v->)nosiia, insinuetiir, sine qua salvari ne-
arcaeinferens designavil, illustrare aique a pereun- quimiH. llem osiium arcae deorsum ei juxla lerram
tis mundi exterminio salvare dignatus est. facium rsi, ui tibi bomiiies \el animantia qurc erant
Fenesliam m arca facies, el in a ei<f?ieoconsummabis salvanda ingredprenlur, el ingrcssa mox ad supe-
summitatemejus. Fenestra ad hoc fieii julielur in nora in suas qu.isque sed<'sascenderpnt, quia Dnmi-
arca, ut, cessantibus pnstmudum iinbiihiis, et re- IIIISin piofunilo bujos moilalilalis apparens, vulne-
quiesceiite arca, per lianc possel volucrem Noe B iaius esl propter iniqiiiiatcs nos'ras, ul nos per
emiltere, :id dignoscendum si j-am cessasseut aquse, sacramoriia snuruin vulnerurn redemjilos aJ su >er-
vel si aref.ictii es^el aul seiminaiel lerra, ut ipse . nas viriuiiiisi niansiones in praesenii ad sir, erna in
etiarir, li.ic aperta, lumen cceli videnu; imde bene in . cce'is piaunia iii\isib<li ascensu perdui eret. Q'.od
Ilebrreo pro feueslra ineridianum feilur h.ibeii, eo bene etiaui m leinplo J-alomonisillud d quo ad supe-
quoil feneslra; nieridiauo sole clarius snleaut illus- ti.ira ascendeli.iinr ostinin designat, de quo iti scri-
Irari; quod etiaui sncianieiiiis ^piiitalibus aptissime jitiim e-.i : Qztiutn auiem lalens medii in patle cral
congriiil. Nam fenc-tra quie non nisi liansaclu dilu- domus drxlim; qinni videlicet seiilcnliam n nniilli
vio inliabiiator<'Saicae splendoie meridiani solis il- ita inielliguui, quasi tPitiplum d.cat a ineridiana
lusiravit, ilhfii cuelcsliiimaic.inoiuni scieuliam, quae parte hab.-re iniroiium, ijuod longe alii<-rfuii. Nam
b'iplizaiis ('delibus plenius re\elalur, iusiuuat. Quod si hocvellel in elligi, Scripiura imssei breviier di-
vero suniinitas airae iri b cubito esse consuiniiiaia ccre : Et halicbat oslmm.ad Meiideui sive ad Au-
perliib lur, videtur quia iu imo liereulos cubKos strum. Nunc antpin lenipliiiii quidem ipsum ab orm
Iongiiudinis, et quiuquaguita latiiuilinis hahm-ril; solis habeb.it iiiuoiluni. Quod veio dicilnr : Oslium
paulatiin vero angulis in aifuui ailr.iciis, iu sp.ilium uutem tateiis rnedit in parle eiat domi,sdexlrm, riomus
S't unius cu iti iu cacimiine collecla, tanlo videlicet dcUr.i \o<atur ilouius |iars meriiliana, iu <ujns latere
bievior atqiie angustior, quaulo altior facia. Et qui- medio osiium eiat il'ud per quod a I su_,ertora ascen-
dern qiiaiitiiin ad iieces&Iialemplu\iarurn ac diluvii debaiur, incipiente videlicet intrnitu ab orientali
speciat, imlla alia tam conurua potnit arcoe species parte ejusdeni laieris,' hoc est ab ipso angulo, et
dari, q«iuii uf :ib angusto tecli eulinine rtiinse diiTuii- paulatim ad superiora caenaculurum per interranea
derenlur iiiibriiirn, duui, calaraclis coeliaperiis, plu- medii parielis e procedenle; unde consequcnter ad-
\ia taiiio lempnre facta est; sed ct Ecclesise sanctse .jiingilur : Et pei cochteamascendebunlin mediumcm-
sl.ilui specie-. ha'Careae mysiice convenil. Sicut enim naculum, cl a medio in terlium. Quia eigo Dominus
aici latior in iuferioribus, ubi bcstias liabuisse cre- cum ail Judrcis : Solvile templumhoc, el in tribus die-
dilur; in superioribus crat anguslior, ubi bomines bus excilaboillud (Joan. n, 19), dicebat boc de lem-
volueresrpie conliiiebat, doncc ad unius cubiii men- plo corporis sui, ostium in latere deUro (empli hu-
sur.un in summitaie perveniretur ; sic Ecclesia plu- jus, nonne nianifesle claret quia ipsum cst hoc quotl
res in se carnalcs quam spiritalcs, plures habet qui in lateie lllius deUro explcta passioue aperlum est,
quadrupcdum more toto mcnlis iniuitii ad lerreua ut supra f diximns, per cujus apertionem nos de
concupisceiida sintproni, quam qui pennis virlulum iQ pi.csenii sanctrc Eeclesiae viia.ad selernam requiem
ccelestia petant; et qtianto quique in ea sanciiores, aui iiaium in \ita fuiura iianseainus, in cxemplum eo-
i-.inio iii\eniuuiur pauciores , quousquc ad ipsu u rum qui iugiessi l.lus dexlrum templi per cochleam
Mediainrem Dei el lioniinuiri. per\eniaiur, qui ifa ad medium coeuaculum peneirabanl. Sed et posl
iiiter honiiiies homo apparuil, ut sil super omuia animaium beatissimam requiem ad reccptionem cor-
Deus hcneilicius in s.ccula. porum spii.talium, quasi de medio ccenaculo ad
Osliumuulemaicm pones cx lalere deoisum. Ostium leitium usque scandenles,.perveniamus,-ex
quo in
boc per quod = et liiuiiiues et oiiuna qu,i- in arca utnusque snnil, hoc esl animrc et corporis,
ptrpe-
salvanda <T'nt aninialia intr.ibaut, ipsam lidei uiuta- lua immortalitale cum e Deo lacteinur.
teai, sine qu.i Ecrlesiam nemo ingredi pote^t, insi- Cmnaculuet tiisiega facies in ea, Tristega triplex
nuat; IIIIUSeiiim Dominus, una Jides, uuuin bap- teciu.n desgnal. Siegeetenim Grsece tcctum dicitur;
" AL, cubita. c A!., protendente.
">k\.,incubita. f AL, dictum est.
e Al , deest et liom:x<7s el omnia. '
6 Al , qncd. s AL, Domino.
91 BED,€ VENERABILISOPERfJM PARS II. — EXEGETICA GENUINA 92
unde anliqui mterpreles pro hoc verbo liicamerata A quam itlis in escam. Et Ecclesiam suam Dominus
posueruril. Denique in Actibus aposlolcrum, ubi c multifariam vitre spiritalis alimonia replevit, et ut
adolescens, qucm •> resuscitavit a morle Paulus lurbas fidelium generalibus mandalorum suorum in-
.apostolus, de tertio teclo sive coenaculo cecidisse stilniis ad perceplionem invitaret coeleslium prse-
perhibetur, in Gracco a tiistego cecidisse scriptum nriorum, et perfectiores quoscunque arctioris obser-
est. Ccenaculaaulem ct tristega, sicut prisci trans- vanlire discijdinis ad altiora cjusdem regni percnnis
• Ialores dixerunt, bicamerala el Iricamerala ad lioc dona vocarei. Sed quseri solel ulrum arca tanta ca-
facta sunl in arca, ut in sedibus b mullifari.iin di- pacitaiequarila describitur animalia cuncia qtiaaeam
slinclis diversi generis ariiman,lia manerent. Besiiae ingressa dictintur, cum escis eorum ferre poluerit?
-oquidem, ut credibile est, in inferioribus, munda Quam quaeslionem cubilo geomeirico solvere cona-
auitnalia in supcrioribus, bomines et volatilia in su- tur Origenes, asserens non frustra Scripturam dixisse
premis. Constat cnim quia ubi homo sedebal, ibi ct quod Moyscs omni sapientia ^Egypliorum fuerit eru-
corvus et columba , ct consequenter csetcraoquoque ditus, qui geomelricam dilcxerunt. Cubifum autem
Tolucres, el boc in vicinitate feneslrse, qui; in su- geometricum dicit lantum valere quantum nosiri cu-
•premis arcse locis facta esse credenda est. Nam per biii sex valent. Si ergo lam magnos cubitos inlelli-
lianc pra:fatas volucres emisit, ul videret quomodo " gamus, nulla quaestio est lantre capacitalis arcam
sese terrce facies habcrct; in quibus etiam teclis va- fuisse, ul posset dla omnia continere d. Sed nolan-
riae sunt fuctaemansiunculae,ut supra diclum est, ob dum quia si Moyses geomclricos cubitos didicerat,
distinclionem eorumdem animalium sive volatilium, populum tamen, cui librum scribebat, harum artiiim
ne aliis alia, milioribus ferociora, nocerenl. Non au- noverat cxperfem, nec fallere eum voluit scribendo
- tem frustra Scriplura ccenacula et trislega in arca quaenon ille in verilale, sed
ipse soltts cum jEgyptio-
facla, si\c bicameraiam et tricamuratam-facfam cam rum peritissimis intclligeret. Hoc quoque inluendum,
dixit, cum posset uno verbo dicere quinque cosna- quod idem Moysesetiam de tabernaculi constructione
culorum sive tectorum eam csse dispositam; sed bi- scribens, non alferius modi, sed ejusdem quem in
cameratam eam dixit, ut significare( in Ecclcsia cir- arca posuerat eubitos c notavit. Neque enim in eo-
cumcisionetriet prrepuiium , Judseosel Groecosesse dem opere el eisdem Iectoribus sive auditoribus scri-
salvandos. Tricameratam vero propier Uiplicem se- bens f diversum quid ponere potuit. Si autem e( ibi
-ininis evangelici fructum, tricenum, sexagenum, geomelricos cubitos sectabatur ; ergo ipsum taberna-
cenlcnum, ul in inlimo babitel pudicitia conjugalis, culum non triginta cubitos Iongum et denos cubilbs
supra vidualis, atque liac superior virginalis. Dicit alluin ac latum facdim est, ut Iegitur, veruin s ses-
autem Origcnes quod in inferioribus arca bicamerata ' J cuplicato hoc uumero, centum octoginta cubitos in
sil facla, ul iniima regio stcrcora reciperet, secunda -Iongitudine et sexagenos in allitudine ac latitudine
- conservandis pabulis depuiarelur; in superioribus -habebat, sicque longior multo et lalior quam lem-
vero Iricameraia, ut in prima harum parte besiiae plum Salomonis factum esi, quod "' qiiadraginta tan-
cubilia, in secunda mansueiiora animalia slabula, in tum in Iongitudine, el viginti iiabebat cubilos in Ia-
suprema homines sedem haberent. liludine. Tabulseque ipsius tabernaculi, quae denos
Ecce ego adducam diluvii aquas, super letram, ut cubilos longiludinis ac latiludinis ciibitum et semis-
interficiam omnein carnem, in qua spiritns vilm est sem liabere dicuntur, sexagenos cuhitos longiiudinis
subler cmlum. Vniversa qum in lerra sunt consumen- et' novcnos lalitudiais babebant, majorcsque Juerunt
tur, ponamquefmdus meuin lccum, el ingredieris ar- quam vcl generales silvae gigncre soleanl, vel lali
-cam lu el ftlii tui, el cactera. Addtictaa super lerram scdificioconvenire aut manibus hominum circumferri
aquae diluvii omnem carnem quse exlra arcam re- facile possent. Saga quoque quibus tegebalur, quae
perta est interfecerunt, JNoe vero et quae in arca triginla cubilos singula longitudinis el qualuor lalitu-
fucre cuncta salvala sunt. Lavans muridum aqua dinis habuisse dicunlur, centum octoginta cubitos
baplismatis quoscunque in unitatc sanctre Ecclcsire ' longa et viginti quatuor lata fuerunt; sed hsec ita
Jidelitcr manenies reperit, salva(; qui vero cx(ra Ec- debere inlelligi prohibet etiain Josephus J, qui de
clesiam ab liaereticis sive scbismaticis baptisma ac- consiruclione tabernaculi scnbcus ejusJem : c Facta
el arca luugitudims quidem quin-
cipiuni, nisi ad catholicam unilatem redeundo resi- est autem, inquil,
lalitudinis vero Irium; pro quo in
piscant inlereunt. Item venienfe articulo novissimi quc palmorum,
examinis, quicunque in sancfa Ecclesia lide ct Exodo scripsit Moyscs, quod habuerit longiiudo arcae
-aclionu perseveran(es inveniuniur, in rcternum sal- duos semis cubitos, latitudo cubittim et dimidium,
vantur: qui ab Ecclesia vel fide, vel opere, vel utro- qni juxla atiestaiionem Joseplii, non geomelrici, sed
quc separati, percunt. vulgares inlelliguniur esse cubili. De arca ergo Noe
Tolles igilur tecum ex'omnibus escts, qum mandu- altius atiimadvertendiim, quod omnia quas in ea vel
et etttnl tam erga cam gcsla sunl divinre virtutis crani plc:i" ' .-
cari.possunt, etcontpoilabis apnd te, libi,
'E AL, suscitavit. f Al., adversum.
b k\„ mullifarie. t ,\L, scxcuptato
r Al., multifarie. ' •" b AL, LX.
(1S. Aug., lib. t Quaesl.in Genes.. q. -i. 1 Al., nonagcnos. -
* AL, nolabaf. i Jo;ephus, Aiuiq. Judaic. lib. 111,cap. G.
^ "
:85 '•< »v\<\:-\:- "'' —JHEXAEMEI*iON-LIB.;lL ;:" m\
c\i\\s. Si etiim cousuetb'bominibus rtibre res; agere- .'.^ diurit,';immuiidaquoque cu^^
tur,~quouiodosufficererif-octp "homineslanire ayium, (ra;irilrariivEt bene mrinda septeriarib riunYerpCoii-
-juraenforurii,bestiarpirf ei :repiiliurnmuliitiidiriiqub- ." tineriluf, ,qula septifofmis>es.t gratia: Spiritus,'qpa
tidie cibum polunique a apporiefe,\e.l cretefa quie fliieliumcpfda hiundaritur ac sanctificahtuf.vlriiriiurida
nsus ">deposcit miriistrafef pfa3sertim cprh de poiu 'diiali humero coriipfeiienduntur, quia lalsi caihiilici
iri arcam iiifeferidoScripthfa>iiihii a Depjussum re- sacrariiehtaildeiduplici cofde pefcipiu"iil,*etliicyb-
tuleril?. Quomodo non sterCuset Urinaiqtariimari- Ientes gaudefe cum Triundd;e.l in fuiufo feguafe ciiht
tiurn vel ihtolerabilem felofe ipsis ariiniahCfbuslp- -Clirislo";dequalibiisdiciiJacobus :;Non"ergor'msii-
-ciim faceret, vel fundum afcre quairivis opiiriie b:tu- met iiotiioiUe\cjuod^.d_ceip^'dt'dliqujdf__i:pgmih^i^_Y--4&r
iuinatum;c nOncorruriiperet? quomodo Uriain sede . ptici urihribincohstahs •
i hl;in Omnibusvtis suis(J(ie.
per annuiri iniegrum marieritla'_ riee volatiirri volali- . i,<ip"<\<" ;.-->';'>>/;"!<<:'<:f'<:;<:'\i:::.
Jia, nee quadrupediagres.suth perdererit? Ipse ergo Fecii etgoNoeoihma qum'riianddv'erdter Doiriihus,
Bominus.qui. arcam^cum eisquae gestabat omnibiis eralque sexcentorum arihorum ijudhdo diiuvii-gqum
Iricorruplarii sefvavit, quiqiie hatic rie in mare dila- hiuhdaverunt* supef ierrain:Ei:irigr4ssiis\est Npe,iet
beretur gubbrriavit, sed tali iii- Ipco rhoiitiuih de- filiiejus,uxor~ejus,eiuxores fitiotuiriejus cuhidgin
ppsuit, ubi;de osiio quOd;habebat facilis esset ac E drcflnt;_et'caeiera.!^Etas'Noemagriam-eoriimqurEc-
promptus ad terrarri'«gressus cunctis qusein illa , clesiam irigrediuntuf, et pei fiilem: aiqueaciipriem
coriiinebaniur ari}maritibus,*>providit etiahi eisdem fide Coiidignam ad: aeterha gaudia-peryeniuhi.per-
qualiter in arcavescerenlurvaic salva perdurarerii. feetiOuerii desigiiat. Sexies eriirri cehtehi/fiUh.tsex-
Nec abs feest eredi, ut quidain astfuunt, qfiod iri- cehti;;Senarius aiiterii liiimefus, in quo factus sive
gressuris arcani animaniibus;NOe:victfimsirigiilisqtii formatus est inundus, nOn iirimerifo'l peffectibriem
iinius diei usui 'sufficeref -pfsepafaverit; et- lioc re- rdesigriat boriaa^^ aciipnis. Ceiitenariiisyefojqui, "sicut
feela singula ebsigriificandurii mystefium; quod In 'et>':'supfa>ibieipihlm''^ digitali ^e/Jseya
Ecclesia' cuncli prp "modo prppriae capacilatis viise tfansferluFiri dexifaihy maxiihe coiiveriifeis q"uiin
;dbo reficimur,;deincepsque:ad;diem egressioiiissuae' novissimoexafriine' ad dexlfarii staiiies Judiiils,au-
, quieladiyirio nhlu vel eiiariisopita iriariseririt. • ; diluri sufit :; Vetiilei;benedicli Ptilfis mei,<perei\pite
,-' Fecil-ergo. Noeomhiatpim ptdscepetai illi Peus,: regnum (MdiYlhxxv, 5#)> Etjdeoniul iiplicaius per
dixitgue Domihusdd eumtlhgrederelu^el dmnis seriarium; riumerus cefiteriarius illam virtuiurii>spi-,
ddhiusiua arcam, elc:- Omriia:qure prreceperat Deus /rituriliurriperfeclionem designat, quse :npn-ad'-boitti-
-fecit, id est, arcarii aedificavit,et, marisiunculis dis- num,favofehi oslentala iorinsecus, s.ed.ad :gTofiain'.
positis, escas in eafn cuhctis ariimahtibus conipbr- . est Cohdilorisiin Spe superna; rclfibuiionis iriipleta,
tavitl :'.; ; ''"' >;,";- meritoque praisul: arcae, iii qUa Ecclesise; slatus"est
>\Ex, dmnibus animaniibtismundis lolleseptena se- expressu.Sjfptiam inle.mppxe suaea3tatis'devpiioheIii
pi_eha,masculumetfemihdm<deahhhahtibtisveio rioh idesigiiat eorum-qui hanc ita' jngrediuniur,; ut; etiaiii
.mundis, duo et dub,inasculum et femhiam;sjed ei de per bonffimefilaaciioriis ad saiiiiem m .tfansife ttie""-
volatilibusf cceli.septeriqseplena, inusculum et femi- reantuf aelerriam ; quamvis ei iiarectepossit iritel-
nqm, ul sqlvelufsemen stipet•fucienituniveism, letrm. iigi, quiacum aquse diluvii bapjisttiglis uiidani desi--
Quod ait sepleriaseptena, lidit iri singulis "generibus gnanf; turic setasNoe-peffedliotiem,^ad quairi;Iii>qui
bts septena, sedseptem soluri.;modO:toi!ivult, e qui- baptizantur; cphtendere-debeaht; ihsihuet/ Cumverp
bus ununiqupd paribussupereratpost diluvium Deo -lempus ullimiexairiinis praefigurant, fuhc idem an-
posset offerrL Seplena autem septena dicit, propter inorumejus numerus quales cu.mDoriii.noad"xequlijm
m.ulla animantium genefavqUae-.boc^erant numero perpefuam, quodnomen. Noe soriaf, intratiiri /sirit
cpmprehendenda. Simiiileriquod ait duo duo, hon fjgufaiedenunliatiidesl, effeciuboni operis."et';iri-
-* binis bina iri Uno quolibet geneie 'ahinianilum iin- tenlione mun.di, cordis;ccelesti iritrpilu ;digni. •; -<;
aiundorum, sed duo tantummpdo, rriarem designat..r\ Cumqueitansissent sepleihdies, dqum dituviiiiiuh-
et femiham. Dieit autem duo et diio, quod in pluri- .davermtiterrdin. Septima dieS:"sabbaturii,,:id>:estv fe-
bus animautium generihus eadem pariaesseni accr-"' quiem-,-!indicat yilaei fuiurae. Ciirii -efgo •diluyium
pierida, ubi'facillime cuilibetpalet quiasisaivandi iaquahiJjaptismijsignificatiaple postsepiem idiesex.
tantum generis el-npn aliipris'arcani-graila fes ge- quo :arca Tacia^est 'venit, quia n iri spe pefpetuae
.reretur, sufliceret niinpr aniniantium'riurnerus ad quielis ibaplijzariiur..Ctim vero ;Iluctus teritaiioriuth:
;l fesijtuiipneni;soboiis- consefvaridarii;•riiiric:auteiri ' aqrirc <^lhvii;;figpraht;m^
.quia ;noii-oinnes:qinV:iav.aer.um;baptisni3i,is iiiEeeler: jemidies^eniunt,''^
iia subeuni, etiam: borii pperis"muridiiiajri ciisto:- forum.bpnpfuirijperseeulionem^ytisii patiuntiir ab :
; ^"AL, affefre.:, ',...-; '_<;<\r__::'\y\\.\.:::., '.: > .'•' Alv, resiaurdtionem: '"••<\:^'-\ :-'•;». v-'
" 'cb.Ai., pqscit'.,;," '.->>>.>,-> "•.'.;'"'. \^\:: ,: ; ...\-k\. deest.BS^;; <-;>.>;;' ,•-.<::,:<-\;':\<iX\\
AL, deesit^dn.'
d AL, '<;.':'"'- ;"" '"=AI.,deest supef ierrqhi. \ < '..
, 1 Al., perfeciionisbotim
' -AL, prmvidit. •;';>>.:
in arcdm e't dmhis domus iua^.. ;; •-"- ... desiqiiaiacliohes.i -\':\'\:
f AL, eleesicmli. \ • _':'' . -m k\., trunsisse. '-:: -<":- ':.:•'-"*:
.:'v>.>:;.,' ;- ,' n A'l.,;m spcije. •'":: -":< :::.:;...' ,-:</
s AL, deest universm...._::<::.,_-.._ '; '{< ;;:.->;.,; >•> **'•
h AL, bis bina, . 0kl;jusie.: ,..: .^> >':'>'.;
:">">-:' >'..-,-v"'V; <''-
8S" BEDJ* VENERABILISOPERJJMPARS IL —-JEXEGETICAGENUINA. 3S
eis qui lefrena miseri bpna: coelesilbus, niansuris' A j celebrare nequivimus, pt pofe lohge adhuc posili a
temppralia praeporiuht.Al yero diluviuni ,cum ad- corii.fnuniohesanctprum, el immiindi,; imo morlui
ventui. noyissimi examinisvassiiiiilatur-, eliam sic peccatis; sed qui postperaeia eadem;Domiriicaein-
congrueiiier post dies scpiern terrrim inutidat, quia carnaiipnXssacramehia.ad fidem venimus, qiiasi in
ttinc eleeti onines qiiiiiigiim Clirisii,-suave el onfis ~'Iuce secfindi mensis pasclia d<)ii)in,icuiri,faciihus; cii-
leve poriaveriint iiiyeiiiurii fequiem animabus suis. .jus videlicet niensis die decima arcaperfecla est,
Aiiito sexcenlesimovilm Noe,. mensersecundo, se- quia Dnmiiius in carne appafens denarjum nobis
piimo decimo.diemensis^rupii sunloinnesfontes abgssi regiii cceleslis prpmisii; becalogun) Iegis; nos perfi-
magnas,el caiurnclmcmli qpeflmsunl, et facla est plu- cere posse, daia Spiritus sancti gratiaj coiicessit-:
vid super lerram quadragiritq diebus,et quadragihta qiise videlicet gratia eliamillp septem dierum hu-
ndclibus. Menses apud Hebrseos rionnisi juxla Iiiiiar; merpe ;quo .post.faclam arcain ingressio ipsiussic
crirsum: a >pfima:usque ad ; primaitt ' coiiiputaiilur, diluvii adventus; exspectabatur, potest figurari, quia .
primusque eprurh friensisin quo pascha fieri prae- nimirum, accepta promissione regni, quae:deiiarto
Pcpluih ,est, ei in quo muiidus e'lfactus,;appe|Iauir expfimitur, daiur Jldelibus graiia Spifitus, perquarii
Nisari./quem nos; Aprilem ypcamus. Secundus Jair, Ecclcsiaes.incise membris pnsSinladuiiari.-Possuriius
quertiiios Alaiuindicimusj cujus die septi.modecimo,,,B el ita fecte intelligere qfiod arca septiinodecinio die
,id esl, cfim luria ejusdem riiensis esset septima de- riiensis et-non-anle^dilUvioper;fusasit, quia singii.Ips
'
cirha; .yeiiit.diiiivium,ciiinepdem ipso die.inirassel quosque fidelium primoin lide percipiend.everae
Koe ii) arcani :cum horniriibus et aniiiiaiilibiis eun- quietis et^denarii co3lesiis>id est, imaginis:regis
xtis ac yolaiilibus, quaeper cailierizari oppfiet, et slc in societatem Ec-
' illani erant salvanda, hpe reterhi,
< clesire: per lavacrum regeiierationis iiilroinitti. Quod
'es( enini qupd-sequiliif.- , ...
Jn aiticulo *ftte iiliusingressusesl Noe el Sem et; auieiii prppter, diluviuin rup.ti siinl lomnes forites
Chnme't Japliel, ftlii ejus,-el uxor ejus,et tres iixores. . abyssi magnre et catiiraciae,id esi, fenestraef coeli
filiorum ejus cnm eis in arcsm, Ipsi.el omne animal; aperla; surit,: abyssi inagiise.nuhiiiie desighat.riest
secundiim;gehiis :suum,:eicaetera lisque duni ail : om-. Scripiiira Testauiehii yeteris-qure, diutius.velamihe
jiesquevqlucres.irigfess.^ _ iiiiefajpriEcIusa, S|)iriialisinieiligeiilifeyenas rhuridp
cta 1 efgo aniiii.antia,a;uiio;:e()deniqiie die ingressa! aperire iioii potiiilised jier Doiuiiiumrevelata'.et-ipsa
sunt iii arcaiii, quia noii Npe; Iab<>riivit:e:i iiitiilo la-; ;.nuiic' Ecclpsiae;foiiies:largissiinos;sciehiiiBsaltiiaris
bore aclohgo tempiire colligere atque "'iiilroduceie, hiinistrat. Cafaracfaeauieiri coali apertae effusioriem
yel.niiiiare in .•lrcam;sed divino niiln coacia; sponie, evangelica» et rappstolicaapraedicaiioiiis,quse: mani-
cuncta veriiebani in-suo quseque riumero, praeee-;'G fesie de supernis; lerrena cprda irrigant, desigriant.
; dente illpcum liberis suis et-.uxoribus, sequebaniur Quia eirgo el reyelaiis propheliae verbis, el palara
ex ordine, ac suas sirigula niansiunculas, Domino( pfaedicaiitibusNovi Tesianienti praeeoriibus,iri: lide.
agenle, quasi-propria spohiesubibant. Ad hoc enirii, regeiieraiipnis conlirmaniuf_ recle dicituf quia ad
valet qtipd dicilur de -avibus,-.irigressaesunt ad Noe;. facieiidum diluviuni rupti omnes fonles abyssi riia-
in arcam.pt suprageiieialiter, et ex omni quod mo- gna;.Pt;cataTiciaecceli sint apertse.:,...; . .
velur super terrairifduo et jjuo hsgressa suiit ad Noe, . IiiclusitauieiiiDomiiius arcam defofis, quiaEccle-
iri,arcam. Eodein quoque"die,_idest, septimo decimoj" :Siainsuamet iirablutione sacri baptismatis gahden-
nieiisis secundi factum est quod>sequiiur.':,-<;, ieiri; crjelestiseiriper niuiiirriirietulaiur, nequis exeis
El iiiclusil eum Dqininus-deforis , friclumqueest, qiios"adyilam praeprdin.avi";-ulla ..ratione pereat,, et

diluvhim:quddf'agihla':!-diebus':SMperHerram:.ilic&\\iem inler^mundi Jluctus laborariteni, .'ne' oppriiiii aut
dies pelayus estvexquo arcse c sedificiu.moiivneper- niergi pressiiris vel delectadonibus srcculi valeat,
fectuhi est. :Ex quo cbiisiai quoil arpa in hiagriomy- pndique cusioiiit.iTInimitiifenim angeltim Dominus.
sierio Cjusdem.secundimensis decimo die facta est. . in circuiiu tiineiilium,.eumirel. eripiet eos. Sed et
Pfimus hiirnquejiierisisantiquus ille qui ;de Hebraeis S I) in: die
:*_ judicii Dominus
- Noe;Cuihhabitaioribus
.- - - arcae
. collectus est Dei populus apte.poiestaccipi. Secundus defofis,b includii, c.um,-:eleclis suis; secumiri dnmo
auiein mensis pppulu?NoviTestamenii. Hineest enim Piilfis sui Pollocatis, januam fegni a |ierdilorum in-
quod ih lege prrecipiiiir, uLquicunque vel immundi U gfessu,-tametsi sero- pqeniteniium ', in perpeiuiun
super mqrjuo, yel <"ih,itiiiere;ionglUspositi,yel alia pra;struii; juxtailiam in Evangelio piinibplam de-
qfialibelnecessiiaiejjraepccupati,a.dfacienduinpascha g eeui virgiiiufn, tibi dicitur quia quaepafatseerant in-
jn pfimp mense npn posserii,oecurre.re;, in secuiido iravefurii cum ep.ad nuptias, Pt clausa est jariua, et
lipc metise.facerent.in sanguiiie.agni et azymis pani-_ Caelera.":Beneautem dicitiir quod quadraginia diebus
biis,quarta deeiriia die; ad vespertim. In cujiis.videli- et quadraginla, npciibus i plueril siiper lerrani ;vde-
cet niensis adjectioiie nos signati, sumus, qui cuen „. . cem liamquequaier dueta quadfagintafaciuni, quia
prioreJDei populo sacramentiim dpmirilcrjepassionis s omnisreatus peceatprum, qui<iudecem prseceplisle-
- "'Al.,.'Uiie?;;-'-:;._',.:::' . ''•'' f Al. deest cmli.. . . _,..' .'. >> V?
b kX.fihducere. ... ;,;-,:;.'">>'>:•:
:'.;.:>: ; ekl.Yinimilteii
C.AL.factumestmdificiunii > \,; bk\.,\includei::
<"Al.; iiinere. -''.'. ; '. ^ \i khdeesi in perpeluuin. ' '
-".".-. :> ' ; \ '.-''
* AL, ijui. \ kl.,piueret.
§•_ IIEXALMERON LIB. II. 9«
autom ad rcquiein animnruin qusepost
gis aanhftiJur, per univeisum oibem terraium, qui j ^ ciunl; septem
quatuor parlibus conlinelur, sacramento baptismi moriern iuiura est pertineni, qui.) iiimirum Dowinus
ceeleslisabluiiur, sive ille realns, quod ad dies per- sepiima Sabbali in sepulcio quieril; qui.i vero post
tinel ex rerum prosperilaie, sen quod ad noeles ex S.ibbaium, id est, octa\a die, r<snrre\U a mouuis-,
rerum: adversiiate coniracius sit. octo rectissime lempus nosliss resiiueilionis insi-
El mlitliplicatmsunt aqum, et eievaveruntarcam in nuant. Quindecim ergo d cubitis, id csi, sepiem cl
sublime a terra, vehemenler inundoverunl * aqum, et ocio, .aqua montcs excelsos iraiiscendil, quia fides
omnia lepleverunt in supcrftcie terrm. Et aquae bap- Ecclcsise, qu.e fonle lav.icn sulutaris sanciificaiur,
lismaiis ac iidei muliiphcate pei oibem uiiiversum spe luturnr*r<quiei et iiumoitaliiaiis anieceilit omni
Ecclesiam a teirenaruiii rerpm appelitu in ccclesiis fastui pliiloiopliire camalis, qiue de mundi quidem
\ilres-pem ac desiderium su<-iolluut; sed el unde tri- creaiura novit subtiliier di-put.ire, sed de Creatore
bulationiim frequenter Ecclesiam pulsanles, qiiamo muiidi et ea qux supra mundum in illa esi vira san-
veliemcmius omnia repleveruut, tanto altius cain cloium niliil dicere novil.
">ad quscrenda vitre alierius gaudia compulerunt : Oblinuerunlqne aqum lerrds cenlum qutnquaginla
qnod bene in sacra Iiistoiia dcsignatiir, cum dicilur diebus. Et hic iiuirerus ad idem sacramenium quod
quia arciavit Amorrhreus filios Dan, iu monle, nec B quindenanus pcriinei; quia enim'septuaginia a se-
dedit eis Iocurn, ut rd planiora desceiidereni. Amor- p(em, rl ab oclo denominaniur ocioginta, eonjuncto
rlireus quippe Amarus, Dau inierpretatur Judicans, uiroque nuinero centumquinqu.iginla diebus obilmie-
sive Jiidicium; et qui per films Dan, nisi illi desi- runl aquie terras, eamdein, nt dixi, commendantca
^nantur, qui omnia qnre agunt diligeuler, ut reca ci coiifinnanles aclioncm bapiismi in cons-ccrando
sint, in libra \eril.itis exainiuanl, qui ad lucernam no\o bomiiic ad lenendam quielis ac resurreciloms
veibi Dei incedeutes juiant et staluuul custodire fiilem.
judicia justiiia; cjus; qui vero cxprimuntur per Recordalusautcm Dominus Noe, cunclorumqueaiu-
Ainorrliaium, nisi ln <piidulcedincm vitoesaiidoriun manlium, el omnium jnmenloium qum erant cum eo
amariiudine tribiilaiioiiinii coiiturb.irc \eleliam sub- in arca, udduxil spinium super teiram, el imminulm
verii-re tentarit? Arciaiquc Aiiioirh.Btisfilios Dau in stint aqux 1'oiest 111riouiuie Spiiitus ipse vivificator
monie^ nec ad planioia descrndi-ie S'iiu, cum laiitus e Dei Spiiilns acciin, de quo iri pnuripio dicluiii est:
pleiumquc elecl.is liirlio persecuiioiui'ii .iffioit, ut Et Sp rilus DA feiebatur super aquas (Genes.i, 3),
Jiequaqiiaiiieis liceat inhruiis cogilalioiiibus ali<|uod de qui) iliibuim non est quia sicut tunc, congiegatis
tempiis indulgeje; sed lu stiiniiia' <onlineiiiia viveu- 0 aquis, in lociun unum aielccit terram, ita etiam
les necesse halieani nraiiomhiis et jejuniK PI divina- nunc, alil.itis de medio uquis diluvij, denuo faciem.
iiun tiieditaiionibus Sciipiuraruiu continue o_ier.im te<rse levelavii. PolesCel venius isle acreus nornine
dare, quatenus majori excruliu virlutum majora Sptriins aipellan, juxla illud 1'salmisU': Dtxtl el
1/nia iniiiini valeani supcraie roitamina. slctit spirtlus piocellm(Psal. cvi, 25), cujus flalibus
Porto arca ferebalur supei aquas,et aqumprwvalue- crebris plernmque solent aqu u uiinui vel de loco
Y_untnimis, opettique sunl omnes monles exctlst sub mo\eri; unde est iliud Exodi : Cumque extendisset
itnivetso cmlo. MonlfS superbos quosque et in liujus Moyses manum super mare, abslulit illud Dominus,
jsscculigloiia te cxtolleiilos sigrnJicanl: quos \ideli- flunle ventovchemenliel urenle toti nocte, et verltl in
cet iiionles aquaaoperiunl, sed ipsis aquis arca su- siccum, f diihaqne esl aqua (Exod. uv, 27).
jperfeifur, quia (eiiiaiionuiii gmges supcibos quidem Et tlausi sunl \ontcs abyssi, et calaraclm cmli, et
atque imjiios preiiul ac demergit, sed i]>se a jusiis piohibilm suni pluvimde cmlo, leiersmque sunt aqum
spperalur, qui Iibero boni operis ciiisu atque alacri de tetta cuntcs ci ledeunles, et cmpetuni minui post
menie ad porlum salulis reiernse tendefe 11011 desi- cenluin qmnquagtnia dies. Quod d.cil ie\crsas esse
nunt : quod beue, Petro super mare ad Dom niim aquas de lena euntes ct ledeunie», apeite mdicat
iranseunie, iiguratum est, qma videlkel Ecclesia, n juxi.i liiieidin quod .omnes flu\iorum ac rhorum
calcalU saeculifluciibus, ad iraiiquillilaieitiessel viljc decur-us pcr oecultas leri.»1\enas ad inairiiern abys-
coelcstis peneniura. Iiem aijure diluvii aicam in su- suin i<'deaiit, juxla illud SJIOIHOIIIS : Omnia flumina
bliine tullunt, montes opeiiunt et abscundunt, quia Wtiant m maie, el maic non tedundal; ad tocumunde
sacramenlum baplismatis, quo Ecclesia sublimalur, exeunlflumtnareveiiuntur,uiiterumfluant(Eccle. i,7).
superbam sacculi aliitudinem conieiniiit, et nihili Mystice aulem posl ceiitum quinquaginta dies ciau-
habendam demonstral; et quia in spe futurae anima- dumur fonies abyssi et cataractae coeli, pluviis ces-
rum quietis ac reMirieciionis corporum in vilam santibus, aquserevertuntur, quia \erba sacri oraculi,
reiernam baptizamur, quam sapicntia carnalis igno- poslquam nos iu fide ac spe perpetuaequieiis a(que
rat, rectc suhditur: immorlalitatis insiiinerinl, ultra nos docere cessa-
Quindecimc culilis cdlior fuit aqua super mohtes bunt, quia niliil majus quod promillere debeant ha-
quosoperuetat: Seplem quippe et octo quindecim fa- bebuiit, postquam immoriali carnis et spiritus gloria
a AI. deest aqum, <"AL, cubilis.
">AL, ad acquiteuda. ? Al. dee<tDei..
e Al., cubitos. ' Al., divisa est.
39 DED^i VENERABILIS OPEKUM PAP.S II. - EXEGETICA GENUINA. 100
perfectos ad beatam nos visionem nos(ri Conditoris Ii tos ac sanclificalos ad spem niiiCit vitae coelcstis,
aadduxorin(. Undebene liber Psalmorum, qui cerr- videlicet quando veniant et apparcant ante facietn
tenario et quinquagenario numero continetur, in Dei.
divina laude consummatur. lnilium quidem bealiiu- Decimoenhn mense prima die mensis apparuerunt
dinis a conlinenlia et divinre legis mediiaiione su- cacumina monlium. Potest dies prima decimi mensis
mens, dicendo : Bealus vir qui non abiil in consilio iuiiium illud vitae perennis inielligi, quo etiam in
impiorum (Psal. \, l), et caetera. Circa finem vero bac vita positi gustanl el vident sancli quoniam
nova futuri sx-culi gaudia coininendansdicendo, ei in suavis esl Dominus. In qua die apparent cacumina
ipso line cuncta in Dei laude consummans ^ Canlate montium,quiaquanto perfectius hocin eorum mundo
Dominocanticumnovuin. b taus cjus in ecclesiasanclo- cordc geritur, tanto certius mundana celsitudo quaia
rum (Psal. cxnx, 1); ita c concludendo; Omntsspi- Jrustra inflelur patescit, .
rilus laudet Dominum (Psal. CL,6). Qui cenlesimus Cumquetransissent quadraginla dies, aperiens Noe
et quinquagesimus psalmus merito tolus in Dei Iaude fenestram arcm, quam fecerat, dimisit corvum, etc.
canilur, aique completur, quia nimirum lolius no- Dixirnus supra de feneslra arcse,-quEetransacto dilu-
stroe beatitudinis in hoc sumina est, ut inliabiianles vio aperitur, quod illa designet arcana mysteriorum
in domo ejus ipsum sine finc laudemus. B coelestium, quibus bapiizati specialiter initiantur;
Requievitqucarca mense septimo, vigesima septima sed eisdem ipsis sacramentis quidam ad illccebr.is
die mensis super montesArmenim.Quod arca septimo saeculi, quidam vero ad opera pietatis uluntur; et bt
mense requievil, ad illam septimam requiem, de quidem in corvo, illi exprimuntur in columba. Quod
qua saepiusdictum cst significatio recurrit, quia per- vero quadraginta per decem quater ducta complen-
fecli quique, ei qui consianlia fixae in Deum cogita- lur, potesi in numcro c dierum quadragenario non
lionis <"velut quadrali suni, ad requiem tendunt, immerito diviuae legis implelio, quae per cvangelii
Bene \icesima septima die mensls,«jusdem, qui nu- graiiam perlicilur, inlimari. Lexenim in decem prre-
merus esl juxta arithmeiicam rationcm ternarius ceptis continelur: Evangelii doctrina in quatuor
quadratus solidus, ad requiem arca pervenit. Terna- libris descripta est, el aptc post initium decimi men-
rius namquc numerus devolioni nosirae menlis con- sis, post appareinia montium cacumina quadraginla
gruit propier memoriam qua Deum recolimus, pro- dies transeunl, et sic fenestram suam aperiens Noe
pter inlelligenliam qua cognoscimus, propter volun- novaeIucis in arcam palefecit iiuroitum, quia nimi
taiem qua diligimus. Sed haecipsa iriuilas ut de sim- rum patefacla fidelibus vita fufura quarn percepturi
plici ac recla liuea ad quadraturam pervenial, mul- sunl, palefacla superbia eorum qui exlra Ecclesiam
liplica tria per tria, fiunt novem; ut \ero eadem C posiii de mundana se gloria jaciant, ctiam hoc pate-
quadratura etiam altitudinem sumat ac solida efficia- facit fidelibus suis Christus, quia praecepta legis non
tur, iteni mulliplica novem per 'tria, erunt viginti viribus bumanrc libertatis, sed evangelicaegratice per
septem, id est, numerurn ternarium quadralum soli- ipsum debeant munere perfici, qui cum et hanc Jidem
diim complebis, in quo arca requievit, quia Ecclesiae a(que humilitalem flagitandi in omnibus divjni auxi--
suae mentis atque actionis slabililale quasi conqua- lii percepeiint, tunc etiam altiora supernae patiiae
drata requiem et in bac vila exspectal, et in fulura dona cognoscere, quasi aperta noviler fenestra in
percipit selernam. Requievit aulem super montes arca meren(ur, sed r eamdem donorum coeles(ium
Armenise, quia calcalo apicc pompse mundialis, cognitionem, ut diximus, alii ad perniciem suam,
etiam in hac peregrinalione vitam ducens, ccelestibus alii utunlur ad salutem; unde bene de emisso ex
gaudiis animo propinquat. arca corvo subjungitur.
Al vero aqumibant el decrescebantusquc ad decimum Qui egrediebatur el reveitebalur, donec siccarenlur
mensem. Polest in'mense decimo illud tempus ex- aqum super terram. Non ait egressus est et Teversus
primi, quo ad seternas lucis gaudia'sancti cum Do- est iu arcam; sed egrediebatur; inquil, et reverteba-
mino ingrediuntur. Nam et ipse in Evangelionomine iur donecsiccarentur aqum « super leiram, quia \ide-
denarii, qui cultoribus vineaj daretur, perceplionem licet huc illueque volalu dubio vertebatur, modo
ejusdem rcgni coelestis insinuat. Denarius quippc abire incipiens, modo ad arcam vclut inlraturus re-
decein obolos liabet. Eunt crgo aquse,' qure arcain - diens, nec k tamen fenestram unde egressus fuerat
diluerant, et dccrescunt usque ad decimum mensem, repetens, sed potius foris vagans usque duni remotis
Iavacrum baptisraatis, ubiin singulis quibusque aquis requiem sibi ac sedem extra arcam reperiret;
" quia
fldelium suum munus impleverii, cessat. Neque enim cujus egressui atque itineri recle cbmparantur hl
quisquam, si peccaverit, potesl denuo eodem sacri qui sacrameniis quidem ccolestibuSinstituti aiqtie
baplismalis fonle mundari: scd eos jam semel ablu- imbuti sunt, nec x tamen nigredinem terrense oble-
a k\.,'perveiierent. Ciceroncm lib. Academ.. Et quma superioribusacce-
"' Al., laudalio.
c AL, conctusii. peranl, utcbuntur; el apud Yarronem : Utile Vftamur
d Al., vel ul quadrali ad tequicm tendunt. polius quam ab re abutamnr.
e Al. deest sttper ieiram.
s AL, quadtaghtta dietum. h AL, tunc.
- AL, eadam..... cognitione.Bed non raro cum 1 Al., lunc.
j.ccusativo eiiam construilur verbum utor, ut apud
IQi IIEXAEMERONLID. IL «0?
ctalieriis exuenles, lala polius mundi itinera quam A . Intellexil ergo Noe quod cessassenl uqumsuper tet-
ecclesias(icseconversalionis clauslra diligunt. ram, exspeclavitqueniliilominusseptem alios dies, et
'Emisitquoquecolumbampost eum, ut videretsi jam emisit columbam, qum non cst teversa ultra ad eum.
cestassentaqumsuper faciem tertm ; qum cum non in- Columba qure, cessantibus aquis, supcr tenam exiit
venissetubirequiescerelpesejus, leversa est ad eum in de arca nec rediit, significat exeuntes de hac vila
arcam. Aqumenim erant super universam terram; ex- animas sanctorum in liberam Iucem patrise coelesiis,
tendilque manum, el apprchensam inlulil in arcam. neque ulira ad terrenam convcrsationem remeantes :
Columba, ut diximus, spiriialem ac simplicem desi- in qua videlicet patria sicul propbelia' evacuabitur,
gnat menlem electorum, qui, palefacta sibi fenestra scientia deslruetur, linguse cessabunt, sic et und.i
0
supernae coniemplaiionis, lanto cauiius quae in infi- " baptismi siccabilur; chatitas autem nunquam
mis volvunlur omnia spernunt, quanio altius ea quae cadet, per quam g veritas et vila incommutabilis
perpeluo manent gaudia cernunt. Tales namque in perpetuo prarjsens videbitur atque laudabilur. Et
exemplum hujus columbae adeo cuncta sseculi oble- quia non solum, ut bona opercmur, verum etiam
ctamenta quasi sublimius volando despictunt, ul ne ui posl bona opera ad Yilam perveniamus seternam
ultimis quidem suse mentis vestigiis ea larigcre cu- supcrni esl doiium muneris, recie columba non so-
renl, ut pote qui iiullam sibi in hoemundo invcnire B ]um post dies sepiem exiit, ni surculum olivaeinfer-
veram requiem possint, cujus el adversa simul et ret in arcam, sed et adducla oliva post dies sepiem
prospera instar aquarum labenlium vaga feruntur alios cgressa esl, ut libero solis el velut novi orbis
ac dubia. Non solum aulem hi inlra sepia Ecclesire fruerelur asptclu. Gratia enim Dei yita teterna in
ipsi manere, sed et alios quautum valent vel exem- Cbristo Jesu, et <!epleniiudine ejus nos omnes ac-
plo suo vcl horlaiu in hanc inlroducere satagunt; cepimus, gratiam pro graiia, gratiam videlicet re-
unde recle subdiiur; tribiilionis pro gratia bonaeacionis
Exspeclalisaulem ultra septem diebus, rwsum dimi- Igilur, sexcenleshno primo anno, prtmo mense,
sil columbamex arca ; at illa venit ad vesperam por-. prhno die mensisb immutalmsunt aqum super terram ;
ians ad eum ramum olivcevirenlibus foliis in ore suo., el uperiens tectum urcm Noe aspexit, viditque quod
Ramus enim olivsefoiis inventus, a et ore columbaei exsiccala.esset superficies lerrm. Te,ctum arcie supre-
in arcam illalus typum gerit eorum qui exlra Eccle- mam ejus tabulam dicit de qua prredictum erat :Et
siam quidem baptisma percipiunt, sed b pinguedine in cubiloconsummabissummitatem.In quo videlicet
charilatis frucluosi, et pia iiilentione velut foliorum lecfo ununi cubitum longo ac lato ipstim Mediatorem
suut viriditate inlegri: quorum plurimi posteriore Dei el hominum significari diximus, qui iia membris
C Ecclesisesuse voluit humanitus sociari, ut
lempore quasi ad vesperam reconcilialione spirila- dignitate
litim virorum velut ore columbae revocantur ad Ec- suae potestatis, singulariter hanc iranscenderet; ac
clesiam, quod bene post septem dies ex quo foris totam ab alto proiegeret. Ilocauiem lecium, abeunte
ipsa requiem non inveiiHcolumba fecit. Seplenariusi diluvio, aperuit Noe, quia celebrato baptismi sacra-
quippe dierum numerus myslice luei graiise spiritalis mento, singulis fldciium opoitct.diligeuiius ex (em-
solet aptari, quia nimirum viri spiriiales postquam a pore "dominicsc Incarnationis arcana dociorum oro
carnabbus desideriis mentem "abstrahunt suam, eo- rcserari, ut cognitis eis quse ille gessit vel docuit in
dem spirilu gratiae adrnonili abstrahere ab his et carne, vestigia ejus pro modulo suo imitando se-
alios conanlur. « Polest in coliimba, quseaperla posl quantur. Et iioc aptissime primo post sexccnlos
diluvium feneslra ramum olivae infulit in arcam, annos, primo mcnse, prima die mensis, factum esse
etiam boc praefiguratum intelligi, quod, bapiizaio perhibetur, ul primordium quoque anni, mensis, et
Domino in Jordane, aperlisunt cceli, et descendit diei, novam.vilsDspiritalis inchoationenr quse fideli-
Spirilussanclus in specie columbaesuper eum; quod, bus csset inchoanda monstraret. Denique idem
accipienlibus baptisma iingulis Ecclesire filiis, ad mensis in lege in quo et pascha fieri praceplurr
aperieudam el illis januam regni coelestis imponitiir est, mensis novorum vocatur, ob magnum utiqu',
mauus a ponlifice per uncliouem sacrosaucli chri- " sacramentum iiinovaiidseirr Christi passionc nosirse
smatis, ul accipiant Spiritum sanctum. Cui figurre vitae vetens.
congruit apte quod corvus ante illationem olivae Mensesecundo,vigesimaseplima die mensis aiefacla
d per columbam egressus fuerat, nec reversus in ar- esi teira. Supra diclum est quod primo mense in-.
cam, ne videlicet prophetia vel Simonis perfidiam choante exsiccata essel superficies lerrae; etnunc
silendo praeterirel, qui baplizalus quidem in Eccle- mcnse seeundo pene eompleto arefacta esse lerra
sia, sed, priusquam per manus imposilioncm gra- desciibilur, quia nimirum lunc in superficie vireh-
tiam sancii Spirilus acciperet, est ab Ecclesia repul- libus berbis lellus exsiccata est, ut posset tevire-
sus, eo quod felle amariludinis plenus non innocen- scere, atque berbas, quas absumpserat aqua, denuo"
tiam columbinae simplicitatis, pio sed maligno po- gcrminare. Nunc vero in tantum etiam inlerius
tius in corde corvinam gestaret nigredinem arefacta est, ut calcititium gressus susiineret, iu
a AL, ex ore columbminlusjntatus. e AL, baptismalis.
b kl.,inpinguedine. 1 k\., cadit.
c AL, potestquecotumba. « AI., wa ct vcritas incommulabitis.
d Al., posl. h Al., imminuics.
«05 BEDJE YENERABILIS OPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUINA. lOi
ifjnlum heibis vestila floreniibus, ut etiam pascen-1A animanlibus ct bominibus in arca, quia Dominus
dis esset idonea pecoribus ac jumentis. per loium liujus sarculi lenipus, perque omnes orbis
Locutus est aulem Deus ad Noe dlccns : Egredere plagas Ecclesiam suam et unda lavacri salularis
arcam tu et uxor lua, filti tui et uxores filtorum tuo- abluit, ct gralia sui Spirilus illustral
rum tecum; 'cuncta animunlia qum suni apud le cx sEdiftcavit aulem Noc altare Domino,et toliens de
omni carne, tam in volaiitibus, quam in besttis, et cunctis pecoribus et voluciibus mundis, obtulil holo-
imiversis reptihbus qum reptant super lerram educ causta supcr altare, Ul \ir justus ol verc perfeclus
«•
tecum; et ingredimini super lerratn. Crescileel mul- ingeneiationibus suis jioslquam tanlaecladi superfuil,
tiplicamini, el replcte eam. Egressus est ergo Noe et rnox, redificalo allari, gtatias agit Coudiiori, simui
ftlii cjus, et cselera. Mullifariam multis modis eadem obsecrans ne ullra mundus lali plaga merealur per-
Ghristi Ecclesiae mysleria saepius iierala significa- Cuti. El quia devote ac pie supplicat, ocius audilu
tione repetunlur. Egressio crgo Noe de arca in ter- dignus efftcilur. Sequilur enim :
ram diluvio mundatam cum his quos secmn induxe- Odoralusque esl Dominus odoremsuavitalis, el axt
rat honiinibus el animantibus, illi tempori figurate ad eum : Nequaquamutlra maledicam lerram propler
convenii, cum quique fldelium fonie baptismatis homines. Diguumque fecil ul vir sauctus el fuluro-
abluti ad exerccnda eiiam in publico bona opera, I rum providus, sicut Abel pririiae, ita et ipse iniiium
Christo duce, spiritali videlicet Noe procedunt, et secundae mundi retaiis, oblaiis Deo sacrificiis, conse-
conlinuo virtutum spirilualium augmento crescunl craret; qund ipsum el Abiaham ac Melchisedeeh
et lnultiplicanlur. Eunlcs, inquit, in munduin, docele inler inilia lertiae n-laiis fecisse niemorantur. David
omnes gentes, bapthantes eos in nomine Palris et etiam rex quarlar; patriarcha a'lalis bnc ipsum in
Filii, et Spiritus sancti (Malllt. xxvm, 19); quod est area Areuuae Jebusaei; Jesus quoque sacerdos ms-
figmate diccre : cutrcia aiiimanliiim geuera iu arcam gnus, el Zorobabel in principio quinlto 33i.itis, re-
aquis diliicnda inducite, ,slatiinque arijiiuxit : Docen- "slauralo allari qund dcstruxeriint Chaldaci, iu eodem
teseos servare omnia qumcunque mandavivobis (lbid., loco fecisse refcruiiiur: qn;e cuncta ligurnm piretu-
20), quasi (ypice diceret : Ei egressa post diluvium lere summi Regis ac veri Ponlifiris nostri, qtii ini-
animanlia de arca ingrediariiur in novam leirae fa- tium sexlae aetatis, imo totam scxtam rctatem hosiia
ciem, novis. veinanieni floribus, * ibique iuultipli- sui corioris et saniiuiiiis in allaii r-ancia?crucis Deo
centur et crescanl. Quod aulem vigesima septima f Jiearet : qund auiem dicitur qu:a offerciue Noe
die mcnsis egrediuntur arcam, qui est numerus odoratusesl Dominus odorem suavilalis non illum
temarius quadralus solidus, ut praefati sunius, p significat odorem 8 suavilatis qui de accensis exiens
significal perfectionem fidei qure in bapiismo con- hosliis lnunanas poierat nares deleciare ; sed i'lum
secralur, quod nulla possit ex parte tilubare, sed "poiiusvirlutum dicit odorem, qui, de purissimo offe-
adversus omnes diaboli iusidias iuvicla semper ac rentis curde procedens, ad conspectum diviire Ma-
slabilis perduret. Noiandum, quasi juxla litieram jestaiis asceiidebal; qualem in ffio suo Jacob Isaac
quod nririum solis integium fueruut in arca qui patriaicha o'ebat, cinn dicerel: Ecce odor fili mei,
sepiima decitna die mensis secundi eam ingressi sicut odor agti h pleni, cui benedixit Dominus (Ce»es.
sunl, et post aniium vicesima scptima die ejusdem "sxvii, 27), et dc quo Aposiolns, Chrisii, inquil, bonus
mensis egressi. Si enim hodierna die, verbi gratia, odor sumus Deb inomniloro (II Cor. n, 4S). Juxta
per Kalendas Apriles esset Iuna septima decima, mysticos vero sensus aptissime post diluvium immo-
sequeuti anno pridie Kalendarum earumdem vice- lat Noe, quia elhic e«l ordo nosln' in Christo cnn-
sima scptima esset luna ventura, deenrsis ex ordine secrationis, utprimo fonteviire lavemur. ac deinde ad
diebus treccutis sexaginta quinque, quibus anrrus sacium aliare Domiiiicae oblationis libamine refi-
•solisexplelur. « Anno ergo toto erant in afca, id est, ciamur; ' unde dicii Apostolus : Sedabtuti estis, icd
quousque sol, transcurno circulo signifero, per duo- sanctificaii estis, sed justificati estis (I Cer. vi, II).
decim suos menses omnes niundi plagas illusirarel, j) Abluli videlicel in bapiisnio, sanetificali hosiia salu-
ul sicut aqua orbem lotum opetiens diluebat, ila lari, jusdlicali bonis aciibus. Possunlaulem in bolo-
velut cooperans illi sol eodetn temporis spatio lotum caustis quse posl diluviuni Domino de mundis ani-
circuicns orbem iuce sui lulgoris irradiaret. Quo- manlibus oblata sunl etiam sancii marlyres specia-
modo aulem Fons vilre Dominus, sic et Sol justiiiae lilcr figurari, qui post lavacrum baplismi non-solum
solet figurate vocari. Fons, <*quia regenerat; Sol, vitre mundiiiam servavere, sed el sanguinem suum
quia"nos illuminat, juxta illud Psalmograplii : Quo- pro Domino (udere. llolocausiutii quippe loiuiii in-
niam apud le est fons vilm, et in lumine luo videbiinus> censum dicitur, quo nomine iila sacrifica nuncupa-
. lumen (Psat. xxxv, 10). Et c anno solis integroi banfur quse sacro igni tota solehant absumi, el de
, eral Noe cum liis quse salvanda erani per diluvium quibus nihil in usum cedebal offereulium; unde
! a AL, multiplicaminisuper eam. s Al. deesi suavhalis.
g " AL, ubi. b' Al. deesl pleni.
I e AL, annum ergo lolum. Antiquum lnc Ecclesiae rilum aesignal, quo
<"A"l.,qui regeneratsol, qui nes illuminal.
I1 e Al., annum solis baplizaii, de sacro lonte levati, statiiu Euchaiistise
sacramenio panicipes fiebaui, uii demonstravimus
1 f AL, dedicaret. inlegrum. in lib. i, de auiiquis Ecclcsix Ritibus.
jCS HEXAEMERONLIB. II. 100
, ptopter homines; sensus enim el b cogilaho humani
nierito taies nostias.martyribus sanclis figurate con- A
veniunt, qui non in vita lantummodo sua, verum cordis in malum prona sunl ab adoiesccnlia suu, Nwi
in morte etiam Deum clarifirare merueriint. Altare igilnr ullra perculiam oiiinem animaniein sicut fcci.
aulem in quo h-cchuloeaiista olferiiiilur ip^um est Kon se ultra maledicturum terrre, ncque omnein
cor electorum, a nosiro Noe vi.lelicct -Chrislo redifi- animanlem percussurum Dominus poilicelur, eo
caium, ct igne spiiiitis e_,us,quem m;sil in leiram quodiu lantum sint hornines ad peccandiim procli-
et voluil vehemenler accendi, cosluus inibutuin. Et ves, ul eliamsi dilinio rurstim puniantur, nihilo-
bene multa holocausia, linum vero allare, qma minus, tiansacio illo, denuo sese viiiis ac seeleri-
multitudinis credentium erat cor unum el animauna. bus iinolvanl. Ubi iiiluendnm <=quia eisi sensus
necerat in eisseparalio ulla; et Aposiolus . Solliciti, buinani cordis ab adolescenrta ad malum pronus
inquil, seivare unilatem Spirilus in vinculo pacis esse perhibelur, e\ qua nimirum relalo carnalium
(Ephes. iv, 13). Offerunliir aulcm holocausta de in nobis dcsideiiorum solent inceniiva generari,
cunctis petoribus el volucribus mundis, quia de non tariicn est consequens ut a tempore puberialis
omni naiione, de omni hominum genere, de omni primtim incipiamus peccalis esse obnoxii, quamvis'
seiate, fideles ad palmam peiveuere martyrii. Si ex tunc ad majora pairanda aclas lasriva incitet.
15
quid sane inter pecora munda ct volucrcs mundas Nam ct illa divina est sententia <"quoe dicit: Graie
dislare credcndum esl, in pecoribus in liolocaustum jitgum super filios Adatn a dic ex'.tus de ventre ma-
oblalis. designantur hi qui de communi vita populi iris eorum (Eccli. XL, 1 ), ipsum videlicel jugum
Dei sunlmarlyies effccii; iu volucribus \ero, illi primrjeprscvaricationis, propter quam omnes in ini-
qui crebro eonleniplatiunis volatu coclesiii pi'teie quitatibus concepii et in dclictis sumtis edili, quarii-
soliti, pretiosa insuper sunt morie eiironati. Exeunt \is ab ineunfe adolescenlia sponte piura addimus
ergo arcam diluvio ablutam mimda simul e( im- eis quibus non nostra sponte, scd .patorni merifo
munda animalia, si\e volaiiia, sed de mimdis leatus gravati hano in lucem venimus; a quibus
solummodo Doriiino saerificiuiirofferlur. Ascendunt omnibus non nisi gratia Dei per Jesum Cbrisium li-
de lavacro baptismi fidclcs accepia remissione pec- beramur. Non igittti, inquit, ultia peicutiam oninem
calorum, sed plures cx his ad peccatorum sordes anhnuniem sicut feci; sed hsoc promissio pielatis
posl baplisma icdetiiit. Alii in accepia viiae mundi- quo usque pertingal subdendo marrifesiat cum e di-
tia usque ad finem firmum pi'rsc\eraiil Nonnulli cit :
tanlam perceplae semcl mundiiir cur:un geruui, ut Cuitclisdiebus teirm sementis et messis. fiigus et
etiam aninias pro huj'"S custodi.i ponaut; quia vr-io mstus, mstas ei Inems, noxet dtes, non reqttiescenl.
miinda xininialia si\e \olatilia septena et septena Cum enirn dixisset cun.dis dtebtts, mox addidit
arcam iniraver.ini, constat quia de lns quse panbus. lerrm, y,t intelligeies eunclis diebus qiiibus terra
superfuerunt liqlocausia Don.ino oblala suni. El modernum liabitura est siatum securos homines ab
bene sepiima volaiil a sive pec >rairi bostiatn D unini impetti uuiversalis diluvii esbe debere: nec tameu
depufata sunt, piopler graiiam \idelieet Spiiitus r defuiurum teinpus quando, cessantc hac labentium
"septiformis, cujus dono prrcstaliir Jidelibus non rerutts vieissiludme, quse annualirn geiilur, orbis
solum ut ciedant-in Dominum, sed eiiam ut paiian- universus cum animaiiiibus sit igne periiurus, Petro
tur pro illo. Potesieiiani recliss-me in pecoribus et atlestante, qui ait : Quia cwh eraitt priui, elterra,
volatilibiiS quse in sepiimo niiiiieio in\enta bolo- de acjua et per aquam consislens Dei s verbo, pcr quw
caustutn Dominisunt lacl i. virginumgloria desiguai i, ille tunc mundus aqua hiundaius pcriit. Cmlt avtem
quae velut nnpari numero conimet.ir, quia niniiium qui nunc sunl, et lerra, eodem vcibo teposili sunligni
copulre conjugalis cxpers, coslibem duceie viiam reservaii in dtemjudicii (II Pet. m, 5). Ubi nolaudum
inaluit, ei quasi in liolocaiisium Domino oflenur" quia coelos quos vel aqua perditos vel igni peiiluros
cum, neglectis euris et aciionibus cinialibus, lotaui dicit, non alios quam turbuleiitum Iiunc aeiem qui
se Coudiiori per ignem summi am >iis conseciat, JJ lerrae proxiinus esl accipere debetmis, a quo volu-
de qmbus in Apocilypsi Juanncs ait : lli suul qui ciescceli quod in eo volilenl. cognominaniur. Non
cum mutteribusnon snnt coinquinali; vtrgines enmi enim rclberci aut siderei ccoli igne consumendi siinl,-
sunl: " hi qui sequuntur agnum quocunque abierit; sicul nec aqua consumpti snnl.
hi empii -sunt ab hominibus primaim Deo el Aqno. DenedixitqueDeus Noe el filiis ejus el dixit ad eos:
Offerenteauiem Noe holoeausia, odoratus esl Do- Ciescite, et multiplicainini, et implele letram, ct ler-
minus odorem suavitaiis, quia -vel passioncm bca- tor vester ac tremor sit super cuncta h animunlia
torum marlyrum vef vilam fidelium vrginalcin per lertm, ct-snpei omnesvolucrescmlicum universis
qum
Christi gratiam sibi consecrafam aique oblatain Dcus movenlur sttper teriam. Omnes pisces maris manui
Paler gratanter accipit. valrm traditi sunl, ct omitequod movettiret vivil eitl
El ait ad evm : Neqmquam utlra mtiledicamletrm vobisin cibttin; quusi otera virentia tradidi vvbisom-
a AL, el seqnuitlitr. " AL, dicilur.
*>AL, cognilw. ' h\.,}te fuinro temoorectuo.
* k\.,qui. 6 Al., verbum.
d AL, qua dicitun b k\.,-animalia.
PATKOL. XCL & *"
107 BED.E YENERABILIS OPERUMPARSII.— .EXEGETIGAG.ENUINA. !f)2
nia. Patel sensns htterae quod secundse.aelalis sse-ji-Sanguine namque carnalia desideria carnalem.quo
culi quomodo et primas el tireterarum initia benedi- sensum merito designai. Effunditur aulem sanguis
cahtur a Domliio. Benedicitur enim Noe cum filiis ,cum abrenunliaiur carnalibus illecebris alque cosji"-
suis, omnibus scilicet illis. qui^ejuset carneproge- tatiqnihus, in quibus niale viyebaiur, ut possint di-
nili, etfide" atque obedieniia praediti, veraciter se cere tales cum Apoitolo : Vivoautem,jqm non ego ;
ejus e.-se filios dpcent; qhod progpnies ejiis terram vivit vero in me Chrisius( Ggl, ii, S9).El ilerum :
itiiplere jubelur, sicul et "faclumesse conslai; quod Conlinuohgn acqidevicurni et sanguihi (Gul. \, 16);
aniinalibus terfae cunciis ac vulucribus coeli prrcdi- alloquin qui pefseveranles quosque in sceleribus
caiitur Iui.mineslerrori esse debere; quod hseeuna prisiinis unitati sanctaeEcclesiae_incorporari "bapil-
Ciimpiscibus illis ederida conceduniur, a.quomodo zando incipil, qfiasi aiiimalia-sibia Domino edaia
usque ad diluvium olefa cPniedenda acceperunt.' cjim sangulne comedit, quia in socielatem recipit
Ubi noiandum quia lerrorem eorum ac iremorem eos quor.um adbuc conscieiilia conyersallo prisca
cum esse snper anitnalia praecipit, profeciotesse su- ,velut suffocata tenetur. Feruril autem qfiod in boc
per boriiinesprohibet. Conlra naturam quippe super- 'maxiina fueril prrevaricatio gigantiini,quia cumsan-
bire est ab reqUalivelle timeri: et tameh necesse guine carnem coiiiedereiil; ideoque Dominus illis
esl ut f ectores a, subdiiis lirijeahtur. !quahdo ab eis ;" diluvio exstiuciis,'* Carne quidem .vesci homlhes
Deutn miiiime linieri-.depfeheiidunt. lu eo enim concesserit, sed ne id cum sanguine facerent pror
quod meliini sibi a pervefse viveiiiibus exigunt, iiibuerit. .-...'.'.- *..-."'.
quasi non hpmip.ib.us,sed animalibus. dominantur, : Sqnguinem emm animdfum; veslrgrrifnrequiramde
quiavidelicetexqua parte bestiales sunlsubdili, ex ea; ritanu cunclarum besliarum, et de manu hominis, de
debent etiam formldini jacefe substrali. Juxia inlel- manu viri el frcitfis,ejusrequiram anhnam hominis.
ligentiam verp spiritalem benedicitur Noe cum filiis Quicttnque e']'udetit humanum sanguinem, fundelur
suis, Domiriusyidelicet ei Salvator noster.cum apo- sqnguisAipsius. Sanguinem euim aiiimarum typice
slolis, xjfiosetiam b filips appellare dignatus est, di i diciiipsum vitale quo vege.lanluf, et sustentan-
cens: Non possunt filiisppnsi lugere, quandiuoam lur, et; yivunt lipmines in: carne per animam ,; si-.
iilis.estspqnsus (Maltlt. IX, IS). Hoserescere ac mul- cyt eliam manum bestiarfim typice: vocat ipsuni
liplicari Deus pater loto ofbe pr«;cepi.t, cum ail disci- devpraiidi effectum, qno- bohiitiem occidunt. Quis
pulis Dominus : Eunies in munduth universum prm- namquesanum sapiens veraciief sarigumem boini- .
dicate Evangeliumbmni creaturm (Mqrc, xyt, H)< id fiis ad substaritiam animse credat pef.linere?. quam-.
est, omnibiis gentibus. Cuncla namque Diimini Sal- visiilem legislalor alibi nianifestius dicere videtur :
vatoris prrjeeeptaPatris ulique prsecepia sunt.- Jpse Anima enimomnis catnis iri sqhguineesl (Levit. xvii,
elenim d\x\l; Qumergo ego loquor,sicui dixit mihi >14). Sic etenim dictum est jioc quomodq dictum esi
Paler, sic loqtior (Joan. xn, 50). Horum namque . PelraaulenieralChrisius, n«n quod lioc erat, sed quod
cdominiocuncta animalia quse moventur in (erra, hinc signiDcabatur. Non aulem frustra lex; voluit:
universas volucres cceli, oriuies pisces marissubje- aiiimam sighjficarepe"rsaiiguinem, rem scilicet iu-'.
cit cum ail : Qumcunqued alligaverilis superterram, yisibilem per rem visibil.em, riisi quPd sanguis pef
ifrint ligaia el in B emto; ei qumcunquesblverilis su- venas "omnesab ipso corde. .diffususinnostro cpr-
perierram, erunt solutaet iiimlo (Mullh. xvni, 18). ; pOre plus caeterishumoribus principatur, ifa ut fibi-
Ahimalia f quippe, volatilia, pisces diversprum.in- 'cunque fuerit vuluus inflicium, noii -lifimor alius,
genioriini ac morum persorias insinuani, quaecun- sed ipse procedat. Ilaque auima quaeomiiibus qui-
cla post diluviurii filiis Npe danlur in cibum, quia bn.s constamus invisibilitef.prsevalei illomeliussi-
postquam mundo Dqmiriusdonum. lavacri salutaris gniflcatur quod oniriibusquibus conslamus.visibiii-"
alttiiit, cunclis eiiam iiaiionibus hoc ministrari. vo-. bus.praevalct. In prompiu est autem intelligere <juo-
luit dicens aposinlis : Eunles ergo docele omnes gen- modo d.emanu bominis fequifai. Defis aniinam lio-
tes, baplizanteseosin jtomihe Palris et Fitii.eiSpiri- Q riiinis, ulfionem expetens abeo qui 4)eccavit; sed
lus sahcti{Muilh. xxvin,.19). Danlur^eniin-hacc.liliis qUseri merito potest quomodoet a bestiis quaaratio-
>Noe in escam juxta hocquod Petroostensis in lin- iiis sunt expertes requiralur,; nisi forie mysterium
leo mystico cunctis quadrupedibus, ac replilibus futurse..resurrectionis Iiie nobis intimatum inteili-
terrae diciiur : Surge , Petre, occide, et manduca gere valemus; quando cttncta generis bumahi cor-
(Act. x, 13); id est, exstingue "gehtHesab hoc quod pora quse vel a feris comesta, vel allo quolibel cen- 7
male vixerani, veritaiem prsedicando; et infer in sumpta modo, sive corrupta fuerani, ineorrupia
Ecclesiae membra sacris mysleriis initiando ; unde reddunlur; cunctre animaahominum quocunque ge-
hic quoque recte subjungitur:; . neremortis separaiaj a corpore-sua quseque remii-
Excepto quod carnem cuhi sanguine noncomedelis. tuiitur in corpora, m vel vilam probonis, vel mor-'
? k\.,' quo .usqiie. ."'''; > t k\,,quoque. .>..'.
b k\.,filios vocare. „| ., s Al., donala: ...':.. "
B'.AL",domiuo. h curnem. "
' AL, .'
, <"AL, ligaveriiis. - -Al.,illius. , . "
« AL, cmlis.. i AL, dicitur.
409 HEXAEMERON-LiB.II, .. 110
tem prornalis meritis in judicio cum cisdem corpo- A j (Psal. LXV 12). Neque vero significatione lavaeri
ribus consequaniur selernam. Apte autem additur : salularis debet contrarium videri quod de aquis di-
Quicunqueeffuderil sangtdnemhumanum, fundeiur luvii supra dicitur : Nccjvaqvatn ullra maledkam
sunguis iilms. Quanti efiuderunt sanguinem huma- tetrm propier liomines; vel quod hic dicilur : Neque
iium, el sanguis eorum effusiis non est. Et alii oc- eriljiiluvium deinceps dissipans terram, cum aqua
ciderunt liominem veneuo, vel suspendio, el (anien baplismi neqiiaquam .malediclionem vel dissipntio-
cuin homo morluus sit, non est sanguis efTusus; nem nostrae meniis, sive carnis, sed bencdiciionein
quomodo ergo Dominus effusurus esl sariguinem potius etsospiiatemsoleat confcrrc; sed inleliigcn-
eorum in lali homine, cuni illc qui occidil sangui- dum quia priscre nostrse conversationi Dominus
neili non effudit, nisi quia sanguis homiiii», ul di\i- quodammodo maledicat in bapiismo, etc hanc dis-
nius, ipsum \ilale ejusquo si.bsislit debei intelligi? sipet cum abrenunliare nos diabolo etomnibus ope-
quod qui effuderit, id est, qui aliquo gencre moilis ribus cjus ac a pompis prspcipiat; ac, sic demum
bominem occiderit, fundetur sanguis - illius, quia c nova confessioue mundaii ad benedictionis aeternsa
peccando vilam perdit afternam. Anitna enim qum graliam mereamur altingere.
peccaveril, ipsa morieiur (Ezech. ivni, 20). Cui si- Arcum meum ponam in nubibus,. el eiit siguum
mile est hoc quod Petro dicilur : Omnes enim qui 1» (mdeiis inlerme etinter terrutn; f cumque obduxero
acccperint cjladmmgladio peribunl; ac si aperie di- nubibus coslumapparebit arcus meus, et tecordabot
cerelur : Omnes qui injustc occidunt hominem, et fcedctis inei vobtscum, el cum omni mima viveniequm
iidem occisione ipsi in aiiima- pcrcunt. Aple auicm ts^catuevegelal, el non erunt uttra uqucediluiii ad de-
subditiir : lendam universam carnem, Aicus in coelo usque ho-
Ad imaginemquippe Dei faclus esl Itomo. Idcirco die quoties videlur, signum nobis divini fcederis
namque majoris cst sccleris iniiocenlem oceidi ho- quod non sit ultra teria diluwo perdeuda iu memo-
minem; quoniam qui hoc facit, non solum opns riam reuucil; sed el fuluri judicii quod per ignem
quod fecil Dcus solvil, sed el imaginem ipsius cor- esl niundo futurum, si bene considerclur, signum
rumpil. ldcirco requirit Deus animas hominum a nobis antc oculos prretendit. Neque enim fruatra -cje-
besliis, vel hominibus a quibus fueranl effugalrede luleo simul cl rubicundo colore resplendel, nisi qtiia
corpore, quia ad imaginem suam fecit honiinem in cseiuleo colore aquarum qure prrfilerierunt, rubicun-
co quod hunc manere ad aeternitaiem voluil, neque do flammarum qu<eb \cntura3 suiit nobis testunn-
ad similiiudinem animaiUium cinn corporis murie nitim perhibct. Apte auiem arcus ccelesiis, quem
aperire; ei bujus sacramenti causa carnem cum „ Irim vocani, in siguutn divuisa propiiiationis poni-
sanguine non licel comedi, ut admoneamur hoc tur, arcus,qiiippc iile resplendere solet in nubibus,
prsecepio semper quod ad imaginem Conditoris no- ei radiis solis quo roscida illusiralur obscuritas,
stri secunduni animae subsia.nliam creali sumus,. grata quodammodo confessione respoudere. Sol er-
eamdemque in nobis imaginem pcccaudo coirum- go justitiae Christus est, nubes ab illo illiistraise
pere limeamns. . sancti, quomm nomina scripla sunl in ccelo, el de
Ilmc quoquedixil Deus ad Noe el ad filiosejus cum quibus P.-almista : Domine, in cmlo misericordia tua,
so : Ecce ego stuluam pactum meum vobiscum, ei et veiitas lua usquc ad nubes (Psal. xxxv, 6). El ap-
cum semine veslro post vos, et cseiera usque ad id parente arcu in nubibus memor Jit promissinnis
qwjd ail: Et nequuquam htlerficietur ultra ontnis SU32Dominus, ne peidat lerram diluvio, quia per
caro aquis diluvii; neque erit deinceps diluvittm dis- inlereessioncs sanciorum, qui non de suo, sed.de
sipans Jerram. Paiei litlerae sensus, quia uon ultra ipso lucere scinnt, propiliabilur fidelibus, cum ocu-
timendum est muudo judicium aquae, sed ignis, los mentis ad ccelestia desideranda susiollunt, ejus-
CrebraquerCpetitione redarguiiur ac damnalur Iisa- que gloriam in praacedeiiiiumjustorum (actis, sive
rcsis Origenis, qui revoluliones saeculorum iufinilo- dictis, seu eiiam ' se sopitis, tanquam in ipsius nu-
rum eodem ordine semper curreniium, dogmatizare JJ i bibus, agnoscuni, eritque arcus in nubibus, ei vide-
praesumpsil. Mysliee autem non redilura in terram bo illum, et recordabor fcederis sempiteini quod
aqua diluvii signilicat quod aqua baptismi semel faelum est inier Deum et inter omiiem animam vi-
accepta non valel repeti; qui euim lolus est, non vcniem universre carnis quae, est super lerram. Hu-
indigct ul lavet, ut Domiruis ipse tesiatur (Joan. niano more diciiur recordari Deus fcederis sui, viso
xiit, 10), quique aquis tribulationum scmcl abluii in nubibus arcu, qui propter merita sanctorum, qui-
ad salutem pervenere perpctuam, nequaquam ultra bus ipso iliustrante gloriosi el ccclestes exislunt, no-
iisdem aquis purgandi b immiiluntur, sed lseti in strse fragiliiati parcii ctmisereiur: nqn auteni ipse
scternuin suo Redemplori caritabuut : Transivimus noviter aliquid recordatur, qui nihil unquani poiest
per iijnem et aquam, et induxibli nos in refrigtrivm oblivisci. Mcmor eiiim fuil in sseculum testamenti
a AL, periitse. f M., cumobdutero.
"».AL,immilttmlur, fa'AL,carnem.
• AL, hmc. ,JAL, ventura.
<"AL, pompisejus. »AL, ne se.
•'$AL, novisvitte cenfessione, -
41i DED^ YENERABILIS OPERUM PARSR, — EXEGETICA GENUINA. . 112
sui, sed.nobis tunc_ reeordarj vidplur fgaderis quod A"Christum erueifixum, Judteis quidem scandalutn,Ujen-
nobiScum pepigit, cuih in"lfiBulatione positis aitxi- libus autem stultitiam (l Cor, i, 23). Porro in duobus
liiirii sunoproiectionis impendit; uride bene in psal- filiis maximo et miiiiino illi suht I'gurali,~de quibus
irio"ex"pefsona quofumdam _afflictorum,quibus tar- sulisequenter addidit : Ipsis auterii vpcalis Judceis et
dum videbatur diyinre subsidium,* ipieialis; dieitiir : gehiibus Cltrislum Djei viriuiem el Dei .sapieniiddi-,
'Quate fiicieirituam .aiertis^oMiviscetU inopim%qslrm, ijuia_:,quod stuiium'' est Pei sapieniius est horiunibus,
•ejiHbuldiiohisriostrm(Psdl: xLiii, £4):? .' : a eiquod irifirmumesi Dei fotiius:est liOminihus.Qui
GosptlqueNoe vir dgricofd exercete-ierfam, eiplqn- unuiii idemque- ambo>sacrameniurii>jani pfrclerilae
lavit viiteum, etc. Libet srepe repetere sermoncm atqUe transaclaj dorniriicrje passioriis quasi fiimm
Domihi, quem dixit ludaeis : <Si eredereiis Moysi, palJium a lergo ppriant, el riadiiaieni palris neque
crederelis forsiian :et ihihi, de me enim ill;'escripsii iniuenlur, quia iri Clirisli e nfccfemnoii eOnseiiiiuiit,
(Jmn. 5, -46).Narri et inliac lecliorie MoySes hisio-; el tarnen hpnorant. velaineiUo, tanquarri scienles uii-
fiairi texeos Noe ae filiofuni ejfis,passiphem Doroiiil de sini nati, utessentfilir hiisi-rieordia; qui fuefaut
devoiionemque credenlium in eum populorum, nec in prima nalivilaie fihi ii'33. Medius aulem lilius, id
non et fidei-contra^dicenliutriperfidiam Jigurale de- est, populus Judaeorum, qui ideo medius cst, qu a
nuntiat; Noe quippe lcrram exercens vineam plan- " nec primalum apostolorum tenuif, nec ultimus in
lavit, quia Dominus, curam generis humani gerens, gentibus credidit, vidil nuditaiem patiis, quia con-
Synagogam Judxa in genle constiluit; cujus videli- sensii in f necem Chrisii. Bene auiem dicitur de
cet vine.e el Psalmista nicminil dicens : Vineam duobus illis quod faciebus aversis verccunda patris
b ix jEuyplo iranslulisti (Psal. LXXIX,9); et Dnmihus velaverini, velut quibus facium sceleraire vinese dis-
in E\augelio loquens ad Judaeos: Ilomo, inquii, plun- plicuerit : qttjc s videlicet vinca, id e»l, gens Judaea,
lavit vineam et sepem circumdcditei (Luc. xx, 9), et quanlum a nobililate patcrna h degeneraverit, tem-
csetera Utque ad fincm parabolac, ubi ail : Quid ergo pore duniinicae passionis nijslice signaium esl, cum
faciel Domhvts vinem agiicolis illis? Dicunt: Malus sitienti in cruce Domino acelum pro \ino obtulil;
maie peidet, et vineamlocabil atiis ugticolis. siticbat enim ille fidem ac dileciionem gentis ejus-
Bibensquevinum inebrtaliti esl, et nudalus iti labcr- dcm, sed ilia pro suavilate fidei, ac ienore dile-
naculosuo. Bibit vinum Dominus cum ciiliccm pas- ctionis, acredine illum odii atquc infidclitatis po-
sionis accepiti Inebriaius cst bibendo, cum patiendo ta\il.
pro nobis usque ad morlis exlrcma peivenil. Nud.i- Evigilans autem Noc cx vmo, cum didicisset qum
lus esl ih labernaculo suo. cum in populo Judaeo- fecnal ei filius suvs minor, ait : MuledictusChanaam,
rum, quem suum leceial propnum, el m quo jam senus sctvotum ciil falribus stds. Lvigilaiis e\ \ino
dudum velut in tabeinaculo suo manere consucve- Noe progeniein ejus a qua iirisus eat maiedieit; eos
rat, probia irrisionesque siMincns, ad ulttmum vero qui se ul patrein honoraveie bencdiciionc de-
ciucis palibulum subiil, manifesiissime omnibus biia reuiunerat; e.i Dominus juxia vocem psalmi
paielaciens veiiiaiem subsiautije monalis quam (Psal. m, 6) cum dormisset in morte, ac lesurgeret
suscipere dignaius esi. inimortalis, percussit omnes adversantes sibi siue
Quod cum lidisssi Cltam pater Chanaam, veievda causa, denlesque peccatorum contrivit; super po-
sciinet patns sui csse nudata, nuntiavil duobus fraln- pulum veio suum benediciioneni perpettuB salulis
btts suh foias. At veio Sem ct Japlielh palhum hnpo- profudii. Non solum aulem Chanaam maledictioni,
suerunl humeris suis; el htcedentes relrorsum operie- sed eiiam servilio fratrum suorum subjiciiur. Quid
runl veienda patris sui, taciesqueeorum avcrsmeiant, est enim aliud hodie gens ipsa, nisi quaedam * scri-
ei palris virilia non viderunt. Cham qui verenda sui niaria Chrisliaiiorum, bajulans -legcm el propbetas
paliis c nudala conspiciens irrisil, populum Judaeo- ad tcsiimonium asserlionis Ecclesi.c, ut nos bonore-
ium contradiceniem aique incredulum designat, qui mus per sacramenlum quod i nuntiai illa per litte-
passionem Dominiel Sahaloris nostii magis habere D ram.
eonteinplui peiiturus quam salvandus per eam ho- Dixitque : Benedictus Dottunus Deus Sem; sit
norari gaudebal, qui ci frairibus suis qure aicidis- Cltanaamservus cjus. Diximus in Sem piirnogeiiilo
senl palri loras narravil, quia pcr ipsum manifesla- L JilioKoe primilivam Ecclesiam, quse e\, Israelitico
tum cst el quodainmodo pul)iica'um quod erat in populo collecta est, in Japlieih minimo filio clcctio-
prophetia secrelum passionis dominicre sacraineu- nem gentiurn qusesecula est esse designalam; unde
luin, quoad secundse geneiationij donum pcrveni- et recie dicilur :
mus; unde dicii Apostolus : Nos autctn prmdicanius Benedicius Dominus Deus Sem. Quanqu.im enim
n AL, poteslatis. 11AL, degenetaf.
b Al., de JZgyplo. 1 llacc verba desmnpsil Beda ex sancto Augustino,
c,Al. decst nudala. lib s.u contia Faiistuin , cap. 25. Siimlia liabbt in
a*Al. deest el quod infifmumestDfii fotlius esl Ito- Psaluiiirii,XL,n. 14, el in Psalmum ' LVJ,n. 9, et Jalibi
' minibus. ." ' , > \.'.. ' . passirii. -..'" j. t,.' - -
"eAL, nece. ; ; '''." •_'.' .', _ i AL deest riiintiah -•>.""-'-• " -
'' ' ">
:. k\,,hece. : ..'-.. >.',.;...">':.i ,.>"'.". , *.'AL deest •fttio., ", .-,'",; i.
« Al. deesi videlicet \; \\ "-',"'" '.;".
'
Slo HEXAEMEHONLIB: II. __ 114
fit D.MISomiiHiiirgenliuin, qiiodamhrodolainen pro- A j lere nefarido, vel horrerida ultione, prohatuih"est
prid vocabulo.et a in ipsis jam geniibiis dicitUrDens oslensum, el exierminio, siye serviiio, Clianaiiaeo-
-
Israel; el Undehoc (actum cst, riisi ex beuediciione rum, quod",egressa; de: Mgyplo plelie Israeliiiea,
Japheth? In populo . enim gehi.ium orbem terrarum quse de siirpe Sem 'descender.al, perpessi siint.' De
oeeupavit Ecclesia. Hoc prbrsus % prasnuiilialur euin Chus hamque jEtliiopes,' de Mesraim ^gyptii, de .
diciiur subsequenier. PhUXliofti suntLybies, quod ipsaearumdem geutium
Dilaiel Peiisjaphelh, el habiietin tabernaculisSem. apiid llebrrjeos usque hodie vocabula testantur, de
In labernaculis-quippe Sem c habUarJapheth, quia quibus omnino nihil lalis flagiiii velvindiclae, quale
-iii fide patriarclfarum et propbeiarum, in Scriptuiis de Sodomiiis et ChjnanaeisScriplura refert.
propheiicis, in saerameniis-Iegalibus spirilaliter in- '. Dilalavit quoque Drius Japhetli, ui habitaret in
tellectis, peregrinatur Ec'clesia.iri-lefris. Tabernacu- -tabefnaculis Sem, et esset Cbapaam servus "ejus,
lis. namque in bello vel iiinere uti Solemus,et in r.cufpGrrj9cisive Romarii,exprtii.lique.de genere
labernaculis Israelilici populinos, qui de gehlibus ad . Japhelb, rcgna Asiau,in quibus posteri Sem babita-
Chfisluirivehimus, liabilamus, quia nimifum-quan- bant, .passiderent,'ei inter alia ChananoePs quoque
•diu in btijUs vitrevia posili eoMeslempairiam suspi- sibi tribuiarios facereiit.
' :<..:.
B' "''>
ramus, quandiu contra insidias aniiqui Iiostis, Cbfi- ,-VisM autem Noe posl diluvium trecenlisquinqtm-
slo duce aique adjutore, eeftamus, necesse est ut gittla annis,et hnpieli sunl oinhesdies ejus nongenlo-
semper antiquprUm patfum; dicta/.p.afiterel- facta et rurri: quinquaqihla-annorum, el morluus esl.'".Sicut
opera in exemplum vilre et profeSsionis teneamus:; sexcehtrahni viiae Noe, quibus exaciis arcamintfa-
qualenus hofum aucloritale proiecti, «ertius ac se- yit, perfectioriem.designant fidei ac professioiiis eo-
curiiis ad ;palmam r.em'uneralionJs'peifecto agfine runiqui graiise cceiestis el pefpeluae mercedisEc-
tcndamus. Gongruitautem profectibuS'sanctseEcde- clesisesacraiiieiila subeunl, nt supra docuimus, sic
sise, quibus orbem impleyit lolum, eliarti nomen Ja- eliam trecenti et quinquagiuta aiini quibus pos(
phefh, quod Latitudo dicilur; unde alludens^ad 110- diluvium vixil, magn.ariieorum perfeclionem Jlguranl
incn ipsum, dicil Noe : Dilalet Deus Juplielh, idest, qui, percepiis vilre sacramehtis, ftdeliief Domihbad
*
. " Iritiludiiiem. Bene aulem quod dicuim fuerat de'< mortem fisqne deserviunt. Diximus eiiim quod.lre*
Seirirepeliiur ei de Japheih : Siique Chandamservus; .'centij.quia-per tau litieram graece notanlur (lau vero
.ejus, quia iiihiirumulroque-populo credenlium Ju- iri-6 figura Crucis-scribitur),'illorurnaptissitne lypurii
daei perfidi,-quamvis impia mente, salutis prsebent- gerani, qni jiesciurit glofiari ni^i" iii cruce Dontiiii
obsequium, non.solum in eo f quod aucloritale sa-' 0 iiostriJesu Chrlsli; indeet Gedeon,DomiiiOjubenta
-cforum.voluminum eos juyant,atque in fidecorro- • siniul ac juvante, cum trecentis viris ihnumerabiiem
borant.-ycrum etiam in illo quod eos, quantum va-' Madiahiiafum superavit exercilum, docens figurala
leiit, insequuntur_ quia videlicet insequendo propter quod fidedominicaecrucis adve.rsaiilianpbiset muudi:
jusiitiam, altius eos participes aeternie beatitudinis1 hujus et.viliofum nosirofuni- essemUsbella victuri.
reddunt, nee non et in eo quod offensa sna duritia Quinquagenariusvero nUmerus, b quid per figufam
eaeeilalis.majoresgratias illos suo-Redemplori atque! desigriet requiem legis: Scriptura docet, jqfiae'annn-
illustratori. jjedjere monent. :Cui nimirum -populo' semper quinquagesimo liniyersurii'-Dei popplum
nomen Clianaam.,. quod interpretafur Commoiio ; maximam"habere remissionem iabornm omnium; ac
apiissihje cqiivenit; Noaenim polest<licere : Slaiuit seryitioruiii; liberialerii' sanxii. Ideqque certLgfaiia
supra pelram pedes meos i et direxii gressus meos mysterii Noe post diiuviurn trecentis -quinquaglnia
(Psal. xxxix, 5); sed incertus:"et-flueluans semper annis vixit, ut insiriuaret nos, accepto'baptismiJaya-
in niotu-esf. Noiandum aufem, eiiahf juxta sensuri)'V
crojlabofespro Doniinosustinereinspesupernaeqiiie-
lillerae quod non fcustra Cham peccante, noh ipse, iis ac feliciiaiis debere,. Vjxit enim trecenlis anriis>ut
sed'-filius ejus Chanaam malediciiur, maxim.e cii.m simus in •tribulationepaiieiites; vixitetquinquaginia,
nori ipse primogenilus Gham, sed.ultimus esset fi- D;fit simus
et.spe gaudenies. Yerum quia seplies quin-
lius. Scriptum quippe esf: Filii Cham, C/eiis,Sqba,
quageni "faciunl"trecenlos qtiinquaginta, septeharius
el Mesrairh, el Pltulh, et Chdhaam.Pjaevidebat.enim auiem numerus' gratise sancti Spiritus, quinquage-
.paiiter in spiiilu quod progenies Chanaam amplius riarius vefse requiei, quaeper,euniUemSpiriium ele-
mnlto fluam eaetera: slirps filioruin Cham esset pec- ctis
Iribuiiur, lypice congruit. Possuriiiis et itri -riti-
catnra, ideoqoe digna futura /quse. yei"'malediciione mefi hujus sacramenium interprelari, quocl ille qui
perirei, vel servitio subaclp gemeret; quod Sodoino- post diluvium irecentis quinquaginfa anriis vivaf, qui
rum maxime qui de genere Ghanaam exiere vel sce- '
toip iempore accepii baplismatis, adjtitus dono
" "
? Al,, ipsis. '\:~ -." ''•'-. . AL, pro aucloritaie. < '
b Ai.j prmnunliabalurcumdicerelur. " >•> '...-' -
- ' ' " A'L, figuratn.
<!-AL, Itubilet. '. - , : h AL, quia figutaih designet. >" ' -;._-."
d Al., latiiudine. ' - ! 1 Al.j debleospitilaii, nec"fortemale.'
e Al. deest aiiiem. ...
:liS B.EDiE VENERABILISOPERUM PARS II. ;-- EXEGETICA GENUINA. lig'
spiriiali, pro aBiernain." eoslisreqfii.e laborare non A qni cursum yitsepra-seniis lali perfectiohis summa
cessat; felixqiie morleiri yidebil carnis, imp de morle compleycfit. Amen;
ifansiet.adyilam, .quaesola vera est vita dicenda, "? Expiicil liher secundus inGenesiBedmvresbytefi.-
ecctesiis, \"; ',
•:';.<*;AIJ:, ."\\: : "', ... HexanterghBe^presbyieti. In alib;hiillus exstat ' ti-
tuius'- > <_. '
', '-:.':' "
-'*<^U'j'-:^xp}ieit'iib'er^secundti\si;
incipitliberteriias _'.'': ->.' .

-MBER TEftTroS.'.'

Rce generutiones a fitiorum Noe. Sem, Cham, el corruptam; unde et metropiilis eorum civitas b Tar-
"
Japhelh; nalique sunt eis filii posl diluvium. Filii Ja- sis appelalur, Paulo apostolo gloriosa. (Nonnulli
plielh, Gomcr, el Magog, ct Madai, Javan, et Tltubal Tharsis unde aurum Salomoni delerebaiur Indias
et Mosochetb Tltirus. Series'slirpis Noe aminimo putant e=se regionem.) Cethhni Cetliia quibus usque
cjus filio incipii, el in maximo complelur, quaescri- hodie urbs L Cypiotium nominatur. t Dodaithn.Rho-
pturis sanclis cst usitaia locuiio, myslice significans dii, melius enim legilur Rodanim, sivc Rodim, ul
quod minor populus genlium Christo in came ve- septuaginia Interpreics translulcrunt m, > et in
niente prseferendusesset in fidc majori popnlo Judaeo- B libro Iiebraoorum noniinum eiijni noster interpres
ium. FiliiaulemfiliorumNoequi commemoranturcre- posuit. Simililudo enim liiterarum"Daleihet Res liuric
duntur sirigulisingularumgeniiiim progenitores exsli- apud Ilebrjeos saepe facil errorem, ui alia legatur
tisse, qui uainier se orbem diviserunl,ut Sem primo- pro alia. Esi aulem lihodus Cycladarum maxima, et
geniius Asiamobiineret, el Cham secundus Africam» in Ionio mari quondam uibs poientissiina, navalique
.lapheili uliimus Europam ; ita duntaxal ul, quia ma- cerlamiue gloriosa, el propler lutissimum portum
jor esl mullo Asia lerrrarum siiu quam Europa ve! mercatorum omuium receptaculiim
Lybia, progenies Cham el Japheth eliam nonnullam Ab his divismsunt insulm genthtm in regionibusswis
in Asia portionem leneref. iDe Japhelh crgo seplem vnusqukque secundnm linguam u suam el famiiiam in
ftlii nati sunt qui possederunt lcrram in Asia c ab nalionibussuis. ( Lcgamus ° aniiquorum hislorias,
Amano et Tauro Syrise d Ccelis el Cjdicirc mon- el videbimus omnes pcne insulas, et.totius orbis lil-
iibus , usque ad fluvium e Tanaim. In Europa tora, teirasque mari vicinas, r a Grrecis accolis oc-
vero usque ad Gadira , nomina locis et geniibus cupalas, qui, ui supra diximus, ab Airianoet Tauro
relinquentes, ex quibus posiea immutata sunt no- montibus omnia mariiima loca usqtie ad oceanum
mina plurima, et caelera permanenl ui fueruiii. possidcreBrilaniiicuiii i.> Dumvero diciinr leieiesr/uis-
Sunt aulem Gomer Galatse, Magog Seythse, J~7 aetai que sccundum lincjuamcl familiam ,n nalionibus suis,
Medi, Javan, lones, qui et Graci, unde et mare lo- liquido ostendilur quia juxia opinicnem \ulgalam
iiium, Thubal Hiberi, qui et Ilispani ab Ilibero flu- singuli qui hic commeiiioraiiiur lilii iNoe,vel nepotes
ihine hoc. vo.cabulo nuncupati, e quibus . Celiiberi, filiorum Noej singulas genles sivc cognaliones diver-
licet quidam Italos suspicentur; MosocltCappadoces sarum fecere linguarum. Nam eadem sententia, enu-
uiide et tirbs apud eos usque hodief Mazecha dicilur, merata quoque siirpe Cliam siw Sem. de vaiielale
quae et Caes3rea ab Augu:-toCiesare dicta esl. Porro generationum linguarumque subinfeiiur.
Eeptuaginia Inlerpreles Capturim Cappadoces arbi- Ftlii aulem Cham : Chus, el Mesraim, el Phutlt et
iranlur, Tliiras Thraces, quorum non satis iuimula- Chanaam. c Cttits hodieque ab Hebraeis JLihiopia
lum vocabulum est. nuncupalur, Mesraim jEgyplus, Phulh Lybies, a quo
Porra filii GomerAschenezel s Riphalh el Tlwgor- et "tlauriianisefiuvius usque in praesens Phuth dici-
ma. Aschenex-Sarmatae quos Gr,eci Riginos vocanl. tur,6mnisque circa euin regio Pliuihensis. Porro Clia-
Bifath P.iflagunes,TltogormaPhryges. naam oblinuit ierram quam Judaei deinceps possede-
i Fitii aieiei»Jmiezie/:/isezel Tarcis, Ceihhnei Do- nitil ejectis Ghaiianaeis.
danim. De lonibus, id est, Grrecis nascunlur Elisre, n t Ftlii Chus : Saba, el Hevila, cl Sabatlta, et r
quivocantur Elidcs, utidc.et quinta lingua Graecise Recma et Sabalacha. Saba a quo Sabrei. Virgilius :
Eolis appellaiur, quam illi penien dialecion \ocant. Solis esl, iuquit, lltnrea virga Sabmis. s Centumque
Tharses Josephus Cilicas arbilratur, Thar aspiralio- Sabmothure calenl mim. Hevila a quo Geiuli in paric
D!Slilteram viliose a posteris in Tar dicens fuisse remotioris Africaeeremo cohserentes, Sabatlia a quo
« AL, dcest ftliorum. '- AL, Cyprocilium. AL, et Ipso citium.
l) AL, Cltifas. 1 AL, Bonanim.
< Al., Ab Amar. m Ilier., Qu.cst in Genes.
<JAL, Cmles. . 71Al. deesl suam.
• AL, Fqnaum. AL, Tanttu.. 0 Scilicet Varronis de anliquiia.libuslibr.os,elSinii
i M.,~Mdgica. Capiloms, et GrmcumP.hlegonla,Cmierosque •
eruditqs
>
g k\.i\Nipiiaih. >;»- ., virds,,iit habet Hieronymus. <-,<: .
j AL, Grmcis. . - .-.'
"*:AL, Iwsus, _. ,:>> -'-...'.-. - -
;" Inclusa parenlhesi desidefanlur apud sauctuin q llier., (Ju.aest,inCenes. .<%•.,:.
Biefonymum.:. >,;'"">- ':,'A'Lvtlecind, ; -;;
. i>A.I.,_.Gethii. : ' -., s Adde ei dlibi, Utaptid Ilioronymtftiu
: '
Ij7 HEXAEMERONLIBvIlJ. :" 118
Babathani, quiiiuhc Aslabari iiuneupaiiluf. HecritaA hoiiip potens; sed •1 qnia liomo impius contia vo-
vero et Sabalachg patilatim antiqua vocalmIa: perdi- luntatem Cpndiloris vitam duxeril superbam."'
defe; et quseivune pro Veieribus habeanl "»'igiioran- Fuil uuteinptincipium rcgni ejusBabyton, el Afhctt,
tuf 1.1 Atiaijaen ex efi quod in visiorie Tyri dicif Eze- 'ei}\Arcliqd,el Glialanncin terra Sennaar. In scqiieu-
eliiel veriditores Saba e'l Reenia,"sive ,-ut LXXinier- fiJius quomodo sit facla Dabylon plenius iniimalur;
prefes dixefurit, Regriia, ipsi riegoiiatofes lui, videtur sed lilc pruvmiltiturquod ibi reticetur, quia ciuius
eiiarii iUesuai^ geiueni feeisse, etquia jungilur Saba; illius-ei lurris superbissima; Nemrod auclorexsiiterii.
'
yiciuam provineiaahnie ejus essereginnem. ; Principium autem regni ejus fuil Dabylon , quia vel
FiliiSabaKecihaet c Dudun. «Uie Sabri pef Sin prim.acivitatum ejus condita vel metropolis regni
Jilleram scribiiur, supra. yerq pef Sumech, a "quo illius pro sui magnitudine ac decore est habita.
tiiximus appellaios Sabreos. Iriterpfeiaiur ergoiiuuc rt i Afaclfvero ipsa esl quae nunc Edissa, k Arcbad
Saba Arabia. Nam.in septuagesimo psalmo, u.bi rios _ ijiireliiiinc"-'INisibis,civitas Mesopoiamise. Cbalaune
habemus Reges Arabum :el Sabd muttera offerenl quaeiipnc Seleucia, a Seleuco rege, vcl cerle quae
m
(Psal. LX5i-10)jin Hebraeo scripium £k Iii ges Saba n.uhcet Esifon appellalur n. i Quod aulem additur
et Sqba, primuiii nomen per Sin, securidum per Sg- in ierm Senhagr, ad omnes easdem quatuor videlur
'iriepK*(qfisehoslrae litterae siftiilis esl). Dadaii gens °. pertinere civifates. Sennaar quippe (aniaf laiitudinis
est jEtlriopiae ih occidentali plaga », » '"'.'. . csse campfis perbibetur, ° quaeet ipsam Cabyloneiii,
'-" Porto CliitsgenuiiNemrod. Ipse cmpii esse poleris ciaiias urbes non paucas facillime caperel. Quia
in let.ta, et etal robustusvenator cotatn Pdniino. Pro- yefo Babylon cum civitalibus quarum caput cst,
gen;e Sem et Japheih in yitse simpliciiaiis ihnocentia siiperbam hujus mundi gloriam, quae conlusioni ob-
* pernianente, "riasciturde Slirpe Gliam 6 maledicius, noxijsiest, -designat; Babel eniin conlusio dicitur,
qiii statum hfimanseconversationis noyo vivendi ge- recie cohdilor ejus ipsum inalnrum omni<im caput
fiere perveri.eret, dum singulari ppteniia elaius, pri- diabolum figuratedenunliai; cui etiaui Ncmrod voca-
muiti veuatu viverel; dei% collecto exercilu, insoli- buliirh, quod lyrannum, vel profugum, vcl iransgres-
(am-in populos lyranhideni studfiit -exefcere; deni- spreiii, sohal, aple congruit. Tyrannus est enim quia
qitC' in sequeiitibus regrium habuisse et civitates ; contra condiiorem rebellaris 'areeni divinitatis .ac
-ihaxifQasaedificasselegilur :,qnpd quia primtis ipse regriumofbis oblinere conteiidil. Profugus est, qiiia
fecefil lestatfir Scripjufa, quae i\i,i\lpse'cmpit esse de coelo lapsus, et a persisteriiiurii iri suo statu atige-
poiens; Ccepil eriim, quiapfimus fecit.- Poteos autem loruhi societale dejectus,-miser iiiniis exsultat.Traris-
- crat in ferra, quia, negleciis coeiesiibus/in quo jusli gressPr, quia-v.piuntaii-auctorispbedire cdtiiempsii,
suut polentes, infima quaerere, etin his speih poriere ^* cui persoiia quoque venatofis nori immerito aptatur;
didicitv ->> .; ponit namque in silva bujus riiiindi suarum pedicas
Ab hocexivit proverbium: Quasi Nemrod robustus insidiarum, atque honlines sua natura et ingenip
veiialdrcordm Domirio. Ideo in pfoyerbiuin versa, mundos P quasi cervos et capfeas decipiendo yenatur
quiainsoliiasaeeulis ejus facia fuere';. qfiod veio ad Jnortem : conlrafius nimirum iliis venatorjbuSi
addilur eoiam Dpmirio, exaggerandi facinoris causa qui^anirriasbominurii ob id sita dpcirina Capere quse?
est, quia videlicet saiis temefarium fueriiet super- funt,'ut ad vitam seiernam .peflfaliaht : quibus Do-
bum, ui coram Domino, qui de cffilo.prospicit -super ' ihiuus loquitiir^ Yenlie; ihquiens, poserite, e.t fdciani
filios hominum, taliter vivere h6mp>in lefra piaasu- vos:fieripisculores liominuin (Maith. iv, 59); iquofuiri
meret; "ex quo nimirum jpfoyerblo palet -giiia' mult.i pb Idpatria Beihsaida.id est Dohius venatorum dicta
lempore illo ftiefe qui laliaraceferiiietu Superfii est, quoniamhomines erant venaturi ad vitam. Est
fespectus yitabant, quanivis alia Editio habet quia "autem Nemrod, filius Chus:, quod interpretatuf
Nemrod giggris venator-cohlra DomihUm.Ex ambi - i J2fhipps, quia nimiffihi ahtiquuS lioslis sempef de
guo quippe Graeco, quod est enaritiori,uirumqUe po- obscufo peffldpriim popiiloper exseeutipnem docfri-
test iniefpretari, Deriiqiie in psalmo ubi canimus J)'nae Siye operaiibnis riequamquasi receiis nascilfir.
plotemus cofam Doinihoqui febil hos-(fSal. civ," ),
C Aquo et iisque hqdie nianet provetbium, ut dicdlur ?
venator coram Domino. Cum
hqc verbutii est'eheiniton Cyriutn. Hoe el in-Iibro Job, Qudsi Nemrod robusius
ubi scriplum est,ln furorem erupisiiconlra Dominum. imliantibus diabolum his qfii sunt-ex parte Hlius
Facilisergo patet injellectus de giganfe\ quia ro- dfci "?"possit yerissime.quiatales cum animas homi-
bustus fuefit venaiof brutofiim animalium, quasi ritim suo vel verbo vcl exeiriplo venantur ad itiieri-
-
a k\.i ignoralur. " _ '"", . 'k.AL, Achad, >
">-Hief.,^usest: in Genesi .; i AL,iVisidi; al., Nhibiusi .'."""'.
«>k\.,et Jsifori al., Eftsdh. Lege'iitapud Hierohy-
'" :«'
' AL, ^Padarius;AL, Dgdarinri. ' '
<".Inclusa pafenthesi desideranlur apuciHieronym. miimiKTherifai>* --,: .- >
0" Hier,, Quaest.in Genes. - - ., ?" Hier., Qhsest. in Geries, '
AL, permanenlibus. - - . . ° k\.,quo.
- s AI., maledicta. -.:'-.- '.-.v k\.,quos. '_-..-''
b k\.,quasi. > .'- «JAL,JElltos. ':'
.,* k\:,Achad. ."• '". :.'.- TA.L,potest. :>-.
i A'L,Arcah..
119 BED-S VENER.VI5ILISOPERUM PARS II.— EXEGETICA GENUINA. ,120
-um, aniiqui iransgressoris ac deceploris facta se-.-A pos( Alexandrum in Orienle regnaverunt .JSpipba-
ijuaritiif. ... , . .. niam nniicupaverunt,,nonnulliAiiiiqchiamila appel-
Dejerra illu egressus est Assur, el cedificuvtiNini- lataiii puianti.» Revera aiilem duae fuere Emath
ven, elpldteas civiiaiis\t>e terra j.Ha, de terra §en- civiiaies, una .eEmalli._mag.na, quav nunc .Antiochia
naaf dicil, dequa Assyripriim pullulavit imperinm, nominatur, rpag.na'autem ad distinctionem minoris
qu.iex nomine Nini Beli fjlii Ninum condiderunt Emalli, quae,appellalnr Epiphariia, in qua a Nabu-
urbeii niagriairi, (juam -HeTjrseiappellant Niniven. 1 chodonpsor oeuli Sedecliiseexeaecalisunt.
Saiie quia tacere videiur Scripiura unde Assur orlus Facliquesunllertnini Chanaamvenientibttsa Sidone
sif, a qufi Assyrioruni/gens naseeremr, sed tantum Geraram.usque.Gmam donecingrediaris Sodgnidm,et
de-qualeffa exiepit ad consirueridarri Niriiven, vel , Gomorrhant,el Adamam,el Seboimusque"_Lesa. Pro
alias quas commemofat civitates dicere, npnnulli .Lesa.aritiqua translajio habel Lice. Ipsa.esl auiem
Palrtim mlellexeruhl hune esse Assur fllium Sem, quse nunc i Callirlioe dicitur, ubi aqu3a ealidaepro-
d.e quo in sequentibus leg-itur..Sed sive idem„sive rumpentes in mare Moftuum defluunt. Sidon ergc
alips Assur fueritj consfat quia primum. in terrri erat. lerminus ChananseOrum, ad Aquilonemk Qe-
regoiim Babyloniorum, secundum Assyriorum,-quo- rara, adMeridiem. Gazajuxla J5gyptum.
rum metropolis efat "Niniy.e,de eadem lcrra pro---B De Sem.quoquenali suni _•palres omniumfiliorwn
deuntium, fueril. '*."'.',. ' Heber
fralre Japlteih piajor.e. Fratrem Japheth dicit,
: Aivero Mesraim getmil 'Ludim, et -Anqmtm,,et . frairem verp.Cham-eum esse reticet, quia quos in
Lqubim ? 'Nepllmliim, etPheiliusim, et Chestuim;. de fide pielatis unanimes novit, m eos jure fratfes vo-
quibus egressi sunt PhilisliiriieiCuplurim^ M»g\s haec candos intelligit; peffidum vero, quamvis eisdem
genlium quam hominum singulofum videnlur esse parenlibus nalum, a fraterna justorum societate der
vocabula , cuin diclum sit manifesie elCheslttimde hipnstrat alienum. Videtfir autem hac sententia
quibus egressi sunt Piiilisiihn. Nam et curicta ih.inr designari quod cum mulii de Sem "naii filfi multos
desinunl, quod esl prqprium numeri pluralis apud populos proereaverint, illa-tam.enprogenies specia-
Hebraeos in genefe mascujiho, sed et iniefprelala lius ejus sit fidern acpietaiem seeuta, quse.perHeber
plufaiem magis numerum quani singularem signifi- ad Abfaham ac populumdescenditHebraeornra; unde
canl. Sunt. -autem Laabim Lybies, Philistiim Palaa- el ipsorum proprie, id est, omriium iiliorum "Heber
Klihi, Capturim Cappadoces, ut iii libro nominum jialer appellatur.. Denique' soli-in constructipne tur-
Hebraeorum juxta opin.ioiiem Sepluaginia inierpre- ris, tit Scripffira dicit^ labio universaelerrse in donio
tum positum invenimus. Creterarum-quae nunc ha- , Heber, qui jlla aPlatefuit, ut insequeniibusjegituf,
beariiur ignota suntnobis genti.umvocabula. Posse- y prima hiimani-geherisloquela remausit, qiio.Qiibmina
ilerunt autem terram a Gaaa usque ad terminos et sequenlis sevihominum Hebrrca manifeste probant,
fme.sjEgypii. . ," '.,'/.'" '. i illo ut credeiidum est merito, quia fidem.proasiSem
ChunaamauletrigehuitSidqnempnmogsnilumsuum, , cum sua doino secutus,.a conjuratione sfiperbipppris
Ethmum, eVJebussmutu, -elAmorrhmum,Qergesmum, se se inimuneiri servaverit.Neque enim fruslra Abra*
Evmumet Arachmum, Sinieum, el Aradium, Samari- ham Hebraeus appellari elegit; sed quia hujus Set.h
leh, et.Amalhmum.i A Sydone primogenito Chanaaii vitam imilari noverat, bujus vocabulum et sibi ha-
urbsvin Phoenice insignis Sidon vocatur, olim termi- bere cognomen et suis in posterum relinquerevo-
'
nus Giiananrcqrum ad Aquilqnem, AracbaeusArcns;.". luil. ,. . .... -.'.'.,'
condidit^ oppidum conlra- Tripolim in radicibusi Filii Sem:: JElum, el Arpltaxad, et Liid, el Aram,
. Libani silum , a quo haud.procul alia civitas fuil no- i Hi ab Euphrate fluvio parlem," Asiaeusque ad In-
mirie b,Sim, qure postea vario evenlu bellorumi" dicum oceanum.lenenl. .E.st. aulem =M\ama quo
eversa nomen latiiummodoloco.pristinum reserVavii. ^EIamilaeprincipes Persidis. De Assur ante jam dic-
«Aradii sunt qni Aradum insulam possederunt an- tt.imest, quod Ninpm Urbem condiderit. Arpbaxad
guslo'' freU) a Phcenici.s lilto.re separaiam: qusei -jva quo -Chaldsei.-Lu.d a qfio Lydia. Aram a quo Syri,
"videlicet insula, in vicinia Tyri posiia, iuta esse.;." quorum meiropolis esiDamascus. Nam Hebraaofer-
;
civilas, ei contra se ppsiium ,oppidum'e Ariiaradurni mone Syfia dicilur Ararn.
•nabere usque hodie cerniiur.Samari, f Ethissa.riobi- FiliiArum::lIus,:eiUl,,el\Gellier,, el J/es. Hus
VisSyriaec1viias^Ji;niaili,.usqueadsnosifumtempus, , Tfaconytidis et Damasci conditor inler Palresiinam
ianl ab Assyriis.quam ab Hebraeis,,ita ut apud ve> et ° Cceles Syriam tenuil.principalum._'U1 a quo
- teres dicta fueral appellatur. Hanc: Macedones, quiL Armenii. CJelher a quo r Arcannii, siye Carii. Porro

8 Al._ Nephlum. i Ila Iegit sanctus Hieronymiis , Godices vero


b -Al., Sini. - nostri varie hoc vocabulum enunliant, ,AL, Callir-
c AL, Aradi. - Noe, sd.^Caliur-Noe;.a|., Calliso hpe. ' ...
d AL, fielu. - k k\ , Geheru. '•_ \ ,
e AL, Amareeoteiii. .-",,; j ;. ,. 1 AL, patre.
... m AL, vsros fralres. '" '
s "Apud'saneiUm Ilieronymum, Edessa, ';-':. "-.
HkL^ipsum lempus. ..I1AL, Sijrim.
b' Hier., Qusest."inGenes. 0 AL, Cmlen; al., Cmle. '-...'• -
Ai., Sela. Pro Sela-. T AL- ArnaniL AL, Aceircetmiii. '-...'
' f
121 HEXAEMERONLIB. IlJ. f22
''Mcs.pro qiio Septuaginta inlerpretes' Mosach'
dixe- A dicens : Si censurrextslis cum Christo , qum sursum'
runt,>qui vocantur MeonesE. s " sunl qumtite.-,'ubi Christus esl,,™ ad dexteiam Deise-
Al vero-'Arphaxadgenuit b Sald, de qito oflus est dens; qumsurstim suhl sapiie, non qum-super terraln
Ileber. kb hoe fleber et Abraliam et populus.ex eo (CoJos. III, 1"). Meirisvero orienialis qiiis, nisi il!e
natiis, ut praifaii suriius, Hebrrjeuscognomihatur. est de quo Isaias dicit .' Venite, ascendamus ad mon-
- Nalique sunl "Hebeffitii dilo.; 'mmeri urii Phateg, ienfDomini, etad domum Dei Jacob (Isai n. ;3).?" qui
eo quod in diebus ejus divisd sit letru; el iiomen fra- recie mons yOcalur, quia qnaties ad se ascendentes
tfis ejus JeceanrDiyisiohem terrae eam dicit, quae in ab infimofum appeiilu adccelestia n "desideranda
confusioiie linguarum facta est. Vocavit -c:iilium sustqllit. 'Recle" Orienlalis mons , quia Cunctis ad se
PliSleg, id est,"Oivisioneiri, ut perpetuam' in hoc confluenlibus fasortuin vefse lucis aperil. Recte-
postefis suis memoriam spae devotipnis relinquerel, eliam Sepliar, id esl, Liber cognominaiur. Ipse est
quia riimirum, divisis ob superbiani liriguis;"peffido- enini liber vjtse, Iri quo suni omnes lliesauri sapien-
rum, ipse-meritVfidei pritmlivam genefis bumani lise et sciehlia3:abscondili;in quo electorum omnium
loquelam servaverit. '•"'."-. nomina conscrlpta-sunt. Facia esl: efgo liabilatiofi-
4 Qui Jectaii geiiuii Helhtodad, et Srileph, et Asar- liprumJ'eetan,quiinterprelalufParvulus,deMessa,id
molh,-Jare et Adura el Uzal Dechu,etEbal, el Abi- B'est', Elatione-, °" pergentibus tisque ad moniem
mael, Saba etOpliit, ei Evila," ei Jobub, Omnes isli P orientalcm qui vocatur Liber, quia sancti quique
filii Jectan.;Harum gentium posleriofa nomina Hie- prioruni justorurii humiliiatem sequeriies,"dequibus
ronymus se invenire non po.tfiisse testatur. <"Sed dicilur : Cuslodterispurvulos Dominus (F«. cxiv, 6),
usqUein praesens, inquit, qfiia procul a nobis sunt, iri principio- religiosaecorivefsaiionis meritem a 4er-
vel ila vocantur ut primum, vel"quaeiinmutaia surit reftis coritagiis sublevaiit, ut ad videridam aeterai
ignoranture. i Legimus auteiri supra-quia Phisori Solis clariiatem ascendbre rriefeaiilur,et de ipso
untis dequatuor paradisi fluminibus, quem hostri libroyitae, i qui esl Domiritis Christus, paiefactis
Gangehvocant, et esse inlndia non dubiiatur, cirourii- 8Sfernaesapientiaepaginis, instrfii. Simililer de-filiis
eat omnem lerram Evilath; quse videlicet terra ab -Japlietii qfiod dicitur, ab his divism surit insulce yen-
hoc Evila- nomen accepissevidetur. Narrat' enim tium iri regionibus suis, nohne rnariifeslissimeetiam
• eumJosephus cum fratribus suis a fluvio" Cosphere ipso nomirie gentium per qrbem Ecclesias Indicat,
omriem Indiaefegionem quaavocalur s Bieira posse- qfije sicut insulae fluclibus maris, itaitumidis ama-
; disse,'sed et Verba diefum naffant qliiaservi Salo- risque sseculi procellis coriliniie pulsanlur, nec ta-
monis per mare Rubrum h abierunt in Oplrir, et nien superaritur; et nunc quidem biandienle-mundo
atluleruht Inde aurum, et ligna-tliina,-et gemrrias qfiasi Ienibus r:)abuntuf.findis, nunc saevienfevelijit
preliosissimas, quse esse Indiae regio, ;et ab: Ophir in altum elatis adversitatumfluctibus feriunlur;sed
filio Jeclanvocabulum tfaxisse, credibile est. in sure statu' fidei iiiliiiominUs invincibiles perdu-
Otnhesisii filiiJectuiuEi facla est Habilutioeortiin rant? At contYa filii Cham principiumregni habeiil,
de Messa l pergentibususque Sepharmbnterit orienta- in Babylone-,id estj-Confusione^ quaa est in terra
lem,' Diximus supra quia Sem priinogenitus Noe Sennaar, id est, fetoris eorum-; et hoc in campo;
credenies ex antiquo Dei populo ,'*Japhet credenles quia>iieque riiontemr contemplationis, qua superna
ex gentibus.;significet; Cham verecundiam patris inquifant, aScepduntfepfobi; .neque tranquiliitatem
fderidens, et ob hoc maledictus, illam ejusderii intelleclualium adeunt insularum, perq;uam labentis
populiparlem k irisinuet, quse; yelut inmedio rema- sreculi curas altiori animi libertale trahscendant:;
nens. hec prifis cum suis contribulibus, nec postmo- se<\ in coiicupisceniiis ianttim: terrestribus s:effre-
dum voluit cum geniibfis fidei soeius existere. Horum nala gaudent petulantia circuniferri;-quo nimirum
ergo' jflguris et loca>babitalionum aptissime coh- prlncipio condignus sequitur finisj dum dicitur, quia
gruunl; filii ^oippe Heber; qui 'prseeminefiiissimus facti sunl ierminiChanaan venie.niibusdSidqne Gera- .
pfisierorum Seiri ostendiiur, liabitatiohem de Messa ryreini usqieGazamdoriecingrediarisSodomarii el Go-
usque ad montem orientalem qui yocaiur Sepliaf mortharii eit Adamdm.el Seboim usqueLesa. Sidon
extendissepefliibentur. Messaesl autem Indise regio quippe Venatio mceroris"dicitur, qfiia fion alia hoc
quaainlerpretala dichuf Elatio, quaenon "vituperabi- in loco debet inlelligi quam ea per quam hoslis anli-
iem ac superbam, sed illam magis' 1 extollentiam quus animas venaiur-ad iiileritum; ^ihde meriio
menlis signilieat ad quam nos horlalur Apostolus, Yenatio mceforis yocaiur, qula bmriesquos ceperit,

n Hier., QuaestTin Genes. kAL, hisihuai/


b AL, Sale. '- / 1 Al.,'extoiefantium. . ' '"
" -. " ....
eiiin filium.''. • . '' m k\,,in dexleram.,
dc;AL,
L'hus'GPrb:Sc<3/-ps quigenuilJeclun. ".AL, desideriu, _'. --
e Hier., Jn
Qusesi. GefteS. ." AL, pergehtiuin.
1"AL,Cophefe. -"v AL, deest orienlul.m. '. ; - '
g k\.,E'hira ; al., Sieric. 1.AL, qiim. > . -
h' k\., abieiint... et guulerint. rAL, lambunlur. ''- --. '_,
AL, perc/entium. ';' - - ;." '', 8 AL, efftenali; al.-,effrenare,,
' ' 1 AL, Ae/eiiien.
i AL, dcsignans. '.
.52"-' r BED.E VENERABILIS CIPERHM1"ARS II. — EXEGETICA GENUINA. 124
«'terriis.doloribus subjicit: qualem a Nemrp.dUiique.,A gam Orientis lenueruni •-idebque haiic caput essefir-
Robusuis venator contra Doiriihfim ap- h"scomputandani, nqn solurii quia Jus sidefum inde
gigans",..."qui-
pellatuf_,.significat. De Sodoma et Gomprrfia...etfini- exprilur, Verum eiiamjguia hanc primo genus inco-
timis. civitaiibus nulli dubium quiri .sempiterna im- iu.it humanum. • .•,"
piprum torn)eiila'portendaiii. Pixilque glier adproxhnurii suum: Vehite,faciemus
Hm fariiilimNoe.juxtg populos el naliottes steos."Ab lateres el coquamuseos igni, habuerunlque.Iqteres prg
his diftimsunl geniesin terrapost ejyieDeum.Recenseat fctxis, et: biluqieii.pro cmmentoyF&Yieideo lateribus
diligens lecior eij ordine nqmina homiiium siye pp- ' prq saxis et bllumine uiebahiurpro rcaemenlo, quia
pulpfum:qfii ex tribus filiis •naii essepcfhiberilur, et illis,in regiQnibuscopia iapiduni, undqtantum opijs
h jhvenieriiur numeroxxxet uiium : xnl yideljcet de . coniplereluf, deerat; vol guia-murum la.teritium
pe-
Japheth, xxxiide Cliam, xxvi de Sem, ex quibus ,to- riculo igiiium fOrtius Pbsistere noverant. Fit autein
tidem genlium Iinguas et nationes mundnm implesse bilfimen de aiboribus, fitet de |erfa, sive aquis; unde -
c\crediintur, vel pblius LXXII,ut clariof fama habet,.: scripiqm est in sequenlibii^. de ter.ra SodomOrurii.
cfim aliquis fuerit eorum de quo posinlOdumduaj.na- Valtis autem silveslrishabebal puteqsmullosbittmiinis; -
tiones et populi hascerentur; nisi forte duo^sse As- et mare Moriuum GraaceIacus:«-'AsfaUi,id est bilu-
suf, et (iuos; creasse pppulos inlelligendi sunt:. unus ."" minis appellatur;; eo quod bitumen supernaians sp-
qni de terra Sennaar egicssus NinivemsediUoavit,el leat in illo colligi, quo magis videtut niuros Babylo-
alter filius Sem ; el sic numcrus LXXduarum nalio- nis fiiisse compaeios.
nuin adimpleaiur. Neque abs re videlur quod Domi- Ee dixerunl: Venile, faciamusnobis civUatemet lur-
nus ideo LXXIIad praedicanduin. diseipulos miserii, retn, cujus culmenascenduladcmlum, el cctcbretnusno-
quod tot esscnt genles et lingua;, qnibus verbum prse- men noslrumaiitequam dividamur in universastertas.
dicationis eraicomniitlendum, ut sicut prius duode- Quod ait cujus culmen, non civitaiis, sed turris signi-
cim aposlolos elegit propter totidem tribus Israel ad ficat, id esi, areis quam in ediliore loco altiorem cre-
fidemvocandas; itaposlmodumsepluagiiiiaduos desi7 leris mcanibus facere disponebanl. Mirandum sane
gnaret doctoresadinsinuandam gentium universarum qua inieiiiione et culmeu sure lurris ad coelum usque
salvalioiieiii,qua?eodemessenl iiumerocomprehensac. aliollere disponant, else iiihiloniinus in universaster-
Erat uulcm terra labii unius cl sermonum eoruin- ras dividendos esse perhibeiint; nisi forte ita se per
dem. Quia pr.roceupando dixerat filiosNneIcrram se- orbem dividere vanissima acsuperbissima inenle co-
curidiim cognaliones el linguas etregiones in genlibus gitabanl, ut.si forie delectarei pertaesos terrenre ba-
suis dirisisse, redit ostcndcre quomodo fuerint homi- _, . bitationis, vel cerie si aqure diluvii rursum. terris in-
ncs ab invicern disjuncli: ubi cerlissime claret quia gruerent, per hanc superiora acris sive cceli spalia
genus liumanum quandiu Condiiori suo debila humi- peierent.
litite servivii, eliam sibimelipsi pacilica cbaritate Descendit autem Domtnus, ut viderel civitalemet
coneordavit. At ubi conira Auclorcm cervicein super- lurrem qitam adiftcabanl ftlii Adam. Pio (iliis Adam
biens erexil, mox juslc puniium, nee tl ad seipsum veius translalio habet filios hominum, hoc cst non
pacem habere poiuit. Quanla auiem homiuum ess>s filii Dei, scdhi qui secunduin hominem viveulesme-
felicilas posset eliam paradiso dejeclorum, sivellunc rereiilur audire a Domino: Ego dixi: Dii eslis, et filii
Creatori suo servire humilitor vellenl, lcstaiur gra- Excetsi omnes; vos autem sicut homines moriemini
lia ejir-dem Domini Condiioris ac Redemploris nos- (Psat. LXXXI,C). Non auleui loco movetur Deus qui
lri,quidhcipulissil)i fidellier adhaerentibusmisso de- semper esl ubique totus; seii dcsccndeie d.citur, cum
supcr Spirilu omnium noliliam iribuit linguarum; aliquid facilin lerra quod, pra'ler usitaium naturae
uude mira immutalione dexlerse Excelsi faclum est cursum iuirabililcr factum, praesentiamejusquodam-
ut sicui hic linguis ob superbiam divisis gentes sunt modo ostendit; nec videndo discit ad tempus, qui
ab invicem tolo orbe dispersao,ita illie, ob meritum nunquam polest aliquid ignorare; sed ad lempus vi-
Iiuihilitatis,adunala divorsilate linguarum.collectiex ijydere el cognoscere dicitur, quod videri et f cognosci
omni naliouc qux>sub coeloesi populi una et uondis- facil. Non sic ergo videbaiur illa civitas quomoilocam
pari confessione ac fide landes et magnalia Dci re- Deus videri fecil, quando sibi quaninm displiceret
sonarenl; mcriiouue harjccivitas, in qua liriguscdi- osiendil; quanivis possit inlelligi Deus ad illam civi-
visieac gentes suni dispersse, Babylon, id est Confu- tatem descendisse, quia descciiderani angeli ejus, in
sio; illa dicitur Jerusalem, id est, Visio pacis, in qua, quibus habitat, ul quod adjunclum cst: Et dixil: Ecce
adunatis in Dei laudem loquelis univeisarum gen- unus populus et unum labivmomnibus, et caulcra, ac
lium, est faeia concordia. Sed hacc poslmodum la- deindc additurn: V<-»ii(e igitur, descendamus,el con-
lius. Interim textuni litterae videamus. furidamus ibi linguath ^otithi; recapitulalio sit, de-
- Cumqueproficiscerenturde Oriente,invenerutit cdiri- monstrans quemadmodum facium sit quod"dictum
oum inierrq Sennaar, el Itabilaveruhlin <?6.Apparet fuerai, desceridilDominus; si enini jamdescenderat,
JX liis yerbis quia verum eiiani prinii bpmines pla- quid sibi yult vehiie descendamusyejuod jnleliigilur

..a AL, Nembtot, \ _:\. < AL, aseipso.


*
^:k\.,etwvehiel.\^\,;invemetur.\ > ,'..\\. '-..-
- k\.^asfuliu._ - ~ ".'.'
; ^'M.^dicunlur: ";,-" *.AI., cognoscete, _,_;<
. > "llEXAEMERONLIB.ill. IJS
i2§
noti sue.ccditcffectus; quo-
angeiisdielum, nisiqiiia perangelosdescenderat.qu! A plUiraffeelus, etiaiii cur
in afigelisdescendehiibus efat? . niam vero dorriinatioimperarilis in litigua est-j ibi est
:, -£ec<v..iriquii,'.'uniispopulits et unumlabiuni omni damhata supei"bia, ut non intelligefeifir jfibens liiK
bus; cosperuhlqitehoc facere, hec deshterit a cogitutio- niiiii>qfil:noIfiitihlelligereut obediretDeo jubenti.
nibus suisdonec eas operecomjo/eflnt.Miiltaesrdisfari. Atqueila dipiiil eos DdminusexUioloco ih unher-
tia peccaftdiinter eos qui ita Dei mandataconteru- sus ierras, el cessaverUnlmdificarecivitalem; etidcirco
nuht.utaliquos inter se Bjusti aemulaifireset cullofes vocairimestnbmeriejus.Babel,qttiaibicdhfusum eslla-
Iiabeaiit; et inler eos qui oriihes unaniriio-consehSu bitim univetsm ierrm. Merito cpiifusuni cst labiiun in
niandatis eceleslibus contradicuni.Mnlia ilera distan- s dispersiopenivquiamale conjiiravefaiirileiculiorierii
lia inier eos qui ita peccant, verbi gralia lempofe .nefariarif: ablataest pPlestaslinguae superbis priiicir.
adolesceniire, ut poslmodum> succcdente sehecla, ' pibus, nein cohterriplum Dei subditos possent quae
pceniientiam admissorum agere disponarit, et inier CGeperant'">mala docefe, sicque iiidicium diyinse se-
eos qfii inmalis qqse faciuni nullumcfirreetifinisprp- vefitatis ih adjutoriurii humanaeversufii est uiilitaiis,
' ut tacendo cessafent ab
posilum genint. Olergo monstreluf hoe ihloeotiria- 'opere,-cuijierverse loquerido
nimilas peccahlium; dicit/irivisibilis. arbiler: Ecce congfegaiiinsistebant: a.csic desceridehteac vlderite
unus populus ei uhuiri lubiwn omhibus; et ;b pfoposi- Domino clvitaiern elatioiiis, Babylorieihi boc esicon-
lurn riOri-poehitefidi adjungit::Cmperunlquehacfacere^ fusionein appeilari-coinigit: cui feontfarifimsatis'ci-
"rtecdesistent a cogiiutionibus suis, donec eds: dpere vilasiveritaiissieut nomen, itahabetetsfaium; dici-
cdhipleanl; quibus apfe eopgruit prlncipium psalriii tur enim Hierusalem, id est, Visio pacis, iri qua cce-
fertii decimi;; in quO dicluiri est:Dixil ihsipiehs in ' lurii (ideliuoi atqiie hurhiliurh spiriiuDominusvidens,
cordesuo-.Nonest Deus(Psaliiui, I), id esl, 'QNeni- niisit graiiam Spiritus sancli, qui eis scieritirim ohi-
rod arfifex operis nefandi; ae-deihceps de •qpifieibus riium tribueret linguafum, quibus inilraii, omnes qui
'
perditre civiialis•; Corruptiiuril; -etdbdniiriabiiesfdcti in diversis eraiit linguis pppulos ad cohsiructfonem
•-'s?enj_(J£id,)iHsecautem de quibus lfiquitnur verba m- ejusdem sanetaeeivitaiis, id esf, EcclesiseChristivuna-
ternus Judex minislris'.-viriulibus "incoifipreherisibili himam conyoearent; quiqueburiiiliief i auditum ve-
<"nobis;ofdine loquilur: cujusioqui ad eos.esteofum ritatiapposuerSiitjsublimiier ora ad praedicandaintoto
cordibus pcculta sua invisibiriamLeadere, ut qtiidquid ofbi scieniiarii:vefiiaiis aperireiit. Nblandum aulem
Sgere deljfeantiti ipsa coniemplaiiohe veritatis legani; quod Scriptura diclt quidein, dispersis per JPrienV-
"quasi enim audientibus dicitiir^quod yideiitibUs itisr sirucioribus, cessatum ab sedilicatlpne civiiatis; iibn
pifatur; iiiidecuhi eoruiri cprilijbus Deus cpntia hu- js famen dicit>'ab irihabitatione ejus fuisse cessalum:
."manam superblalii anittiadversjonern -"'ultiohjs irifun- unde colligeridumvidetuf,; aiiis ihde; descehdenlibiis,
- - .-' , '
deret, dicit: : . ', et & structura cessaniibus, Nerfirodoperis auctorehi
Vemle,: descendamus,ei 'Cdjifuriddiiius ibi linguam cum.sua domo ibidem ac famllia remahsisse, donec
eorutri. Diciiur eiS qui adefatii Yeiiiie, quia niiriiruiri 'prpgenito ex siia stifpe pro majore^et jn hac pOlen-
lipc ipsfihiiiunquam a divina cpritemplaiioiiedecres- lius Tegnafe k e"talias regno suo posset addere Pivi-
cere, ihdiviria coniemplatioriesemper acfifeseereest; (ales. Neque'.enijrri^ni falloi, alilef iiitelligi sinitquod
el nuiiquam; cprde: recedere qiiasi quodarri slabili siipfa diciurii de; illb est:- Fuitauiemtprinciptuntregni
molu: estseiriper veriire. Quibus-et dicit:- Descerida- ejus Bdbylohiei.-Arach^ei-}Achdd,:elChal\dnrieiniefffl
:nms ei cqhfmidumus ibi liriguitm: eorum. Ascendunt Senriaar: qfiainvis eamdem urbem Babyloniam post-
angeli in eo quod CTealoremconspiciunt, deseendupt eaNinus vel Semirarnis ccinjux illius majorerii- ex
angeli iri eo-qiiod creaturarii sese lllicitis erigentem tenipore et afigfislioreiri reddidisse; fefaiitur; ,uride
exainine e disirictionis premuhuDicere" ergo es.ldes- est illfid poetai tequodn'dicituroliin
-cehddmuid confuhdantuslingiias eorum,\ri se'ipso eis " -
CoelilibusmuriscinxisseSemiramisurbem;
lioc quod recte leg.atur ostendere,et per viirijhiefrire et
pr.secipueNabuchodonosordesppliis HierPspIyroo-
visionis eorfinrnientibus.-exbiberida iudicia=occ;uIiis5 rum ejps orriamerita accuriiulans: uride ipse super-
motibus inspirare.J3t bene iipii ititi Venite, et descen-' biens dixit: Nohnehmc\_eslBabylonrhqgna, quamego
dentes Coiiffindiie;&ed,confundaihusibi linguam ea± mdificqviin domum regni,,in robore foriitudinis mem%
rum, 'osieiiderisila se opefari pef ihiriisirqs suos, fit et pvgloriaMecorismeiYde cujus rhagnitudine ac de-
sint eiiaiiiIpsi cooperalores Dei, sicut Apostolus dl- core Hierohymus "?ila naffa't: ,«;Dabyipnetnffiisse po-
ai:'PeiMim sumus ( coopei'dpi; ' ''•-, ,",; tentissimam. el; if»pahvpestfibus pef "quMfpni silam,
'Confuhdamus,inquil,ibilinijicum etirum, iit hori jivt,- ab angulo usque ad angulum muri xvi milliajeriuissft
diat unusquisquevocemjproximisui. Meri10 malus pii-
a AI,, jteseos. ; _'*-'..;,""''' ••'-'..' :' M.,dd mdilum.veiitalisi-;
' * " :
b Al., uiproposiliimnohpmftitendiadjungat. i k\., Nenibrot, ; N
« AL, Nembrat, :-,'' k" AL, etaliaregriosue posseladdcte regna^
"'--- '-"• :'.-'
a AL, deest leo/iis. k\.,Acddh, "
« Ai., (jis!mc"jom"s. ">;>,- m Ovid,, lib, iv Metani.- ;-:; _ ;-
{ Al., CQoperuior ',-'-. '' " ' '-".,
es. <<:' '"'-_' ' : k\:,quam: • '
-* k\., Sispeuione. ° In cap. siv Isaiaj.
">AL, mate.- .
527 mOM YENERAHILISOPEftUM PARSII. — EXEGETICAGENUINA. 128
passuum a id est, simu! per cifcuiium l1LXJil.-fefertAci 1 inuna omnes compagec.Iiaritaiisac.Jiilei euriidem
Ilerodolus (Lib. i), el multi aliiqui Grsecashistorias Deum ac Doiiiinuiiiconlandareni ;; '
.:vconscripserunt. Arx auiem, id esl, capitolium illius Profeetide.Orienieinvenerii.nt campum in quo
qrbis est lurris quse posldiluvium-aedificata,quatuor liabitarent, quia recedentcs a Ifice jusiitire reprobi,
niillia passuum.tenere dieitur. Orosius ih suis.histo- . ialas sseculi'vias sibimetipsi-,-in quibusfltixa niente
riis (Lib. \, cap.6) ejusdem ila rherninit.:Haeccampi' .iiianerent.;: inv.enerfiiit; et boe in fe.iore vitiorum
planiiie undique cpnspicua,-natura Ipci," laelissima, ,.cariialium. Sennaar .jiamqrie:,ut fdiximus, Fctor eo-
casirpruni facie mcenibusparibus per quadrum dis- rum hiierprelaiur :-Et,quid perterfamSe.nriaar, ni-
posita, muroruni ejus, vix credibili-relalu,.firmiiaset si puirida k concupisceiiiiacarnalis socordia; :expfi-
ntagniludo, idest, latiiudinecubitorupiquinquagiiUa, milur, ih qua qiiicunquehabitafe, id ,est, secura et
altiiudinequaler lanta ; caeterumambitus ejUs qua- fixa .inlenlione perdurare non devilanl, mox^auge-
dringenlis LXXXstadiis a cireumvenit,. murus cpciili- scente nequiiia ,eliam 'proximos ad injuriam Condi-
latere aiqu.eiiiterfuso bilumine cornpactus, fossa ex- . tpris aique ppera nefanda provocani.Sequiiur enim
trinseeus lale paiens, vice amnis circumfluii.Afronte -quia di>;italter ad: proximfim s.uum.: Venite, facia-
murprum ceuium portse oereae:ipsa auiem ,lalitudo mus nobis ldleres,-et coquumusegs igiii. Aecendunt
in cqnsummatione pinnarum « ex utroquelatere ha- B ' ergo ,se alterulrum ad laleres racieridos,.quibus ci"
bitaculis defensorum, atque disposilismedia interca-^ vitalem} Nemfod in campoSennaar cqndant ; quia
-pedine ,fsui quadrigas capit. Dorriusjnlrinsecus-qua- nimirum omnis iiupioriim inultitiido luiulentis, sor-
ler germinre Iiabitationisminaci proceritate B iriirabi- - didis ac terrenis operibus diabolp servit , etei.civi-
les. p Quia vero juxta spirifalem sensum Babylonest 'tatemnon : aliam quam seipsosmale vivendo«difi
diabpli civilas, hoc esi ^reprobaliominum.multitudo caiil: atcontfa eivitas Ilierusalem , inqiia" David et
universa, siructores Babyjoniasqui suntiiisimagistri Salonion,, manytforlis scilieetel. pacificus regnat,
errorum, ,qui vel eontrarium veritaii cultum divinita- non de latere , sed de lapide : non ih campo, sed in
lis iniroducunt, vej agniiam fidem veritalis malis a.e> monle construitui', dicenie.ad.eum rege>ipsius :
tibus siye verbis impugnant? . ,' JScccejo sternumper ordinemtapidesiuos ,et fttnda-
Eraiauleiii omnisierralabii uritus.etsermonumeo- bq te hisuphyris (Isq. x,iv,'H). etde qua Propliela :
tumdem, quandiuhomines jn Orienie permansefunt: Mons.Siqn, lalera Aquiloniscivitasregis.tnagni (Psal.
atubLab Orieiue pedesnioverurtl,.moxpropter yer- Lxvii, 3 ) : quia v idejicet civitasdiaboli proffigi uti-
ba siye opera siiperbise;,et ab invi.cem.disjuncli,.et que transgressores et lyfanni ,.quod Nemrod voca-
a suo, sunl Greatore longius expulsi., brienlisplaga , biilum^spnat,hoc est universa reproborum riiuliitu-
uude/mundns orlu siderum, lumfeii;accipefe solet, ^ do, pecfluxam corrupiiouem vitre praeseniisjvaga-
ipsumrecte signifiea.l qui ait :_:Egosumluxmundi; ; bunda obefrat. Ecclesia autem civitas nlmirum
ijui seqttitufjne, non^ambulatinieiiebiis, sedhube- Chfisii, de vivis aedificaturiapidibus,hoc est-anima-
..bitiumen.vilcB (Jqan. vm, 12) : in quo quandiu ma- bus flde atque operalione robusiis, qualibus sapiens
iieiithomines,-uiiiussuntlabiietvpcis ejusdem : quia,; ejus architecius cum de rege il.lius loquefeiur aiebat:
nimirum una.est coiifessip Iidei,-eadeni:casi"tasae- _Adquem iiccedenteslapidentvivum,ab homiriibusqui-
lionis, comniunis Gliafitas-etspes-seternorutn : quia detn reprobatum,it Deo auietn eleclum,et honorifica-
omnes.qui in Chrisio persevefanl, inluslranlur. At ium ; et ipsi lunquum lapides -vivi supermdificamini
qui a coniemplatipneyerae lucis recedunt,, nec cum <(1-Petr, n, i)_: neqne lioc in campo Sennaar, se 1iu
Pomiiio pacem babere, riec ad se irivicem_possunt : monte sancloDomini: guia non se in infirniiscar-
quia nori sicut una fidei, ila etiatriuna eademque;iii-. naliumrerum volupta.tibus.felaxare,sedad superna
Jideliiatis est norma -; sed liiius Doniihus, una fides, poi.iusdesideria electisiringere-atque.exaliare coii-
• unum baptismar uhus Deus, i.nquo •jelectorum';saIus _ .feiiduht:;unde-dicunlquia eonvermliohostra in cmtis
est: inulii aiiiemD.bminireproborum, diversi anfra-'. est :
" ' (Phil.-m, 20).„
clus perfidiae, diversa pollutionum^yolutabra,-di-. Qiiod autem lutum in lateres formant, quae aequis.
versi sunt dii^eniium, quibus ad unum damnationisi per quadrum lateribus fiefi solent, upde elnomen
.iiilefiiunv omnes miseri perlraliuntuf : quod bene. accipiunt, -cqmpositioriem et ornatum-eloqueotiaj
utfiusque illius civilaiis-figura i sjgnificavit; cum, saecularisostepdil, penjuam.civitas superba (iiabo-
divisis in'' Babylonia linguis,. nemo vocem.proximij li,sive inphilosophia.fallaci , seu in IiaereliCa yer-
siii posset.agnoscere' Pofro in Hierusalem socia.lis_ sutia, mulium ad tempus videtuf e.rigi; sed ifi;exa-
per gratiam Spifitus sancii"lioguis, fidelesetiam ex-. mine districlijudicis quanisit damnabilis el confu-
teroriimoriinium qui adveherant vbcerii intelligereritt sione digna patebit.
a Al. in; 'edili."HIerpn.,-'atf:-j*!s]t_; '
rp<jiy-'<c/-^;Mi''!Hfhki-., sitas quadrigas:; al, sufcilds quacirigds.,
.-^iinMt j
quadtaginta octoginiuslddia. "Vern.fniri pervelusioi £ AL, mirubilis. "\\ .. -:.• \ -
Cod. ms. Majorismonasieri anje annps 80D seripio, 'h ki,,aritbulabit. .- '- .
legitur, id est, simutper circuitumsexaginlaqualuqr. \k\.,pollutione.
b Al., Liti, sed lege I.XIV. i k\.isignificat;&\.,signavi!. .
» AL, lalissima. " 1 Al., concupiscenlimcarnalis'.stcofdia, &\.,concu-
. ;
' <"k\..'circumii, . _..-.. viscenlimcarnalis.exordia. . .
c AL, ulroque. 1 Al., Ncmbrod, ",,,"'
-
125, UEXAEMERONLIB. III. m
- .CSifimanilaterfs qttos feceta>ttign_i;\\de{\cel illo .,A pensas dafet, ac mensuras templi faeiendi-ostcnde-
de qUodiclmriesi omnes*gdullerqnles_yelut clibanits rel'.: sed eimarmot Pqiium abiindanlissimeprmpdm-
corda eorum(Ose. yn, 4), et de jquo Isaias : Eccevos vit (lPar. xxix,2); quia niinirum Ecclesia .Christi
omriesapcendenles ignerit, accincli flammis.ambulqtg de.foriibusfide etaclifinefulgidis anlniabus colligi-
iri(umine iynis veslri ei.in flammis quas-succendislis tuf eleclqrumjMarriiorquippeiiisulae " Parrae-validaa
(Isa. L, 41). Ignis qfiippe" isie^amop^st.vitiorJimel virtotis et canilidi consfat esse cploris; sed hujus
cupido favoris humani; quo .iiirjfiruni igne in.venta materirje-slnuctores' Babyloniaecopiam, "sivecurain
semel dpgrrialafalsiiaiis slu!ti deceptprum magislri jjionhabenles, bitumine.:puteorum supslaieres con-
confirmare et iu latitum obdurare salagunt-, neullo ; glHliiiaiit : quiacahdorem innocenlire, rpbur fidei,
veritatisiic doctriiiae coelestisppssiht curtamihe su- eo.ncordianifraiefni.laiis, dispulaiionum afgumentis
perari.: sed niliilominus vincenie. militia veritatis, mtinire conanturi; ; :
ut Seriptura ail, cecidil, cecidii;Babylonmagna~(Apoc\. : Venile,inquif, faciamusnobiscivhatemetlutrem, cu-
ivm, 2),:adupliei nimirum casu, etinprieseiili deje- jus culmendscendaiud ctetum.Faciunt sibi civilatem
cfa per m.anifesiationem veritaliSj jet in futurodam- niali doctores , cum relicta civilaie ccelesii.,,; cu-
nanda per seni.enii.a~n.ultimae..severltatis,, JIujus*' jus.artilex,. et eonditpr Deus est, id est, sancta
modi civiiates quondani in jEgypto pleBsIsraelitica B . Ecclesia , ^ropria sibi .coiivenlicula colligunt.
de lutfi etlatere faciebal, quiaet ipsa necdum legis Fpciunt sibi cjyifatem.omnes reprobi _cum neglectp
audiiu erudita, vilils; alque erroribus sefviebai_: et. pfaesidioprseceplorum Def, seiisus acdesideria sui
eorum quoquefiguram.in suis operibusexpfirnebat, .cordis in agendis sive loquendis, ..quae s ipsoslibet
Cjutobscuris adhuc immundorrimspiriluum, qiiibus sequunlur. jEdificant civilatein BabyJoniam,--cum
dujis adhuc jEgypiiprum imperiismancipati, nullam opera confusipne digna faciunt : Faciunl -et-turrem
adquifendsepalria; cteleStis fidern spemve habere di- ,cujus culmen .aspehdaf in cceluin, cunitetiam-in sui
dicerunt.; ideoque mundi bujus=spluniinlecebris, ad- Coriditoris iiijuriam impias exeruni.-liiigiias, ctim
haefere ac subdi npvurunt. Bilumen vero,quo.siru- juxta^Psalmislae-vocem^ ihiquitatemin h Excelsuiri
clores.,Uabylpiiiar_.utebanlur.pro csemento , quodde loquuntur,. cfim ppnunt-in-cpeluriios suum ;; .quod
terra yeLputeis assum.ebatur,antentipnem iiimirum gentiles faciunt, multos-deoscolerido.iiaereiici.fidem;
lerrehasetjnfimss vpluptatis psiendit,.qfia homines unius Dei "errpribus /polluendo, Judaei Filiuiri. Dei
'
hujus .saeculi.euncta sua operah muniunt.., utpote Chrislum negatido, falsi ealholici fidera-malisoperi-
qui nulla sup.ernorum.bonoruni,«pe sive cognitione ' bus sive scbismalibus rectaiii profanando : qu.ibtis
se ad appetenda eaquse in cfielissiiiij,gaudia-suspen- omnibus conVenit illud Psalmisfre, ad^poriiinum :
dant, etproplereaqrhne quod agunt leniporarisoble- 'C Superbia eorum qui.leoderuniascendil semper-(Psal,
ctaiionis sive fayoris gratiageruht^ cui contra bene LXXII„23),ad^te, idest, in memoriam tui.justi exa-
1
lemplum Domini caementarii.fecjsse legurilur-: cse- miiiis. Ascendenle autem superbia pravorum qua.sl-
meuium ^juippe de lapidibus iricensis atque iri Cine-, r culmine turris nefandread coeium,aequumest.ut Cori-
rem versis conficitur, quibus ex igneagitur, ut quj.• ditpr coeli descendehs destruat unanima ctepia, ma;-
"
prius singuli viritim firrniac fprlesexsliterant, post- lignorum, et hoc eis pfiiHum beneDcii cpnferat, ne
moduni cum additarnentocandorisemollili, et sibi-ad.. valentes implere mahuseorum quod coeperant, gra-
inviceminfusa aqua meliuscpiinecti sunt, et positos vius iri afJternunidamneiitur;. deindeut eiiaminter-
inmurolapidespossintalios conhectere.ipsi qupque se scissa noxja conspifatione dissidehies_minus -bp-
non mullo post recipientes melius firmitaiem, quam nis noceant. Hoe autem semel fecit per se •ipstim"
parumper amisisse videbanlur.^ui ergo in caeirienlo, descendens de coeloDominus': Iioc quotidie.per prse-:
nisi hi debent accipi, qui sedulo tribuiationum teni- - dicatores stios in Ecclesiafacit:' confundii enini lin-
poralium fornace decocli, prius in seipsis pmuem vi- guas superbienlium Judaeoruni, qui contra gratiam
tiorfim ob.seuritalemvirtutum candore rnulafunt, di- Evahgelii, quam prsedicabat, unanitnqomnes. coii-;
cenlesSuOCrealori : Lavabisme el super nivem deal- ; sen.stiet quasj pnines unoJabio rebellant; eosque
babor(Psdl.t,,S)); de.i_n.de eiiam proximps a suis ex- B-ab imp.i.iscorialibus fetafdans,-lotuni dispefsitin or-;
hortationibus siye exemplis candificare aique-e co-^. bem. Praecipitat:et.-diyidit per doetores catholicos
pula.diiectiOnisaiterutruni neclere student ? de.qui- linguas hserelicorum, et eos ab invicem dissocians,
bos recie dicatur: Beali pacifici,quonidmfilii Dei vo-. ne conlra Eeclesiam suani portas jnfef i erigere-pos-
cabunlut (Malth.^v;,;9): qui quomagis tribulaiionum siril,.probibet. Ndlaest enim hseresis, quae rion ab
flammahumiliati niPllescuiit, eo fortlores ad cpnfir- aiiis haerelicis impugnetur ; nulla pbilosophiae srie-
manda et conti.nenda.in iribulaiionibus proximorum cularis secla ; qua; ab.aliis aequestuUaephilosophiac
corda exislant. Quoii etiam lemplum, de lapide albp,, seciis mendaciiredargualur; sicque fit utduni intep.
cpnsiruiiur; dicenle David ad .Saipnipiiemcum ei iiu— • se^allerutrurii;porifpsas hahent.linguas reprobi^ -ita
a AL, dupticium. f AL, Parii. >. .'.;
h k\.,tnuhiehfui. *
E A'.j ipsis. ; . . --,'.'.
c'k\:, viri lam firmu _ '- : '
<"AL, suos. ^'kV.,'exceko.~
'
AL,-confuitdit.
,,eAl.,tn copuia.
151- ^BED^ YENERABILIS' OPERUXIPARS II.—EXEGETICA GENUINA. 132
-" i . .;
ut nemo vocerri proxim.i sui idepi- sapjehdo oogno- A loci sigiiiflcavit,':cumdiceret Noe quingeiiLosliabea-
spati elsibi jiomch .Babyioniiei id, esf«;conl'usionis tem; annos geiifiisse (iliPs tresj "Sem,; Gbam_,: et
1
Coiigruere:pfobent, et visionein pacis in qua Eccle- Japliet;; ciim hulli sit dubium quod uno epdemque
sla glorialur, iiiiiifislasdant.Consiat eriim quia.quan- anrio uhus yir de Uria ^eonjuge tres DlioSgeiierara
10heqiiam dfietpressiveoperarii mali ab inyicem dis- npnpossit: quod ideo -forte sacra scriptor hisiorire
sideriteanimo secefnnntur, tapto •magis Ecclesias diligentius hocjoco cufavit explicare, dicendq Sein
" >-> bienhifi post diluvium cehium.fuisseannorum, quia
eolligendaespaiiumUribuuPt.
,'-:."Hte generuiiqnes Sem,; S:em centum erat anriorum se-meminit aiiiium.natiyitatis ejus.quaSinegligeritius
;'riudridogeifuiiArfuxatbienriioposl rfi/Mf iwjs.':Dfestriicia; adrifitasse>> ',"; '-<,""'"';'::;'::-''>;;".;: ' >>»<_ <
fa'bfica Babylonia1, Jestinat Scriplfira,;;enur«efatis "¥ixiique Serh posicjuumgenutl Aifgxatguihgehlos
geherationibus-secundse mundi retatis (pfima ehim anitos,el genuil filios et filiqs, Nusquam iiftota hac
fisque ad Noe ac diliiviiim cucurrerat) perveriire ad serie generationum add'itur,"sicut-ineaquae diluvium
Abraliam 'patriarchahi- teriise aeiaiis, imo brimium prseeessit setaie,jeL.moriuus esl; quia hemo erat in.
geniium ; per eujus lidem ct obedieniiam no\a tola hac complexione nascentium, de quo a creteris
ileniio civiiatis sancise fundamenia jacerenlur, ct in excepio dici posset, sicui ibi de Enoch anibulavitqtte
ciijus seminc dispersio genlium ad unain confessio- B cum Deo, el' non apparuit, quia lulil eum Deus (Gen.
nem ac fidem divini cultus rediret. Quod vcro v, 25).
iuimerus cenlenarius, qui de sinistra transferlur in - Porro Arfaxat vixil triginta quinque annos et genttil
deueram, magiiam perleciionem sive bonaeactionis Sale. Iu hoe loco Seplnagirit.ilnlerpreles unam gene-
scu spei aut \ilae ccelostissolet insinuare; apte Sem raiionem plus quam Hebraica veritas posuere, di-
filius benediciionis cenicsimo vilaeanno genuil filium, centes quod Arfaxat cum esset annorum centum
rujus siirps ab Ileber alque ad Abraham perveuirel; iriginta quinque genuit Cainan-: qui eiiin ccnttim (ri-
qui et ipse Abraham ejusdem graiia sacramenli cen- giiKa annorum fuerit, genueril ipse Sale : quorum
tesimo-suaeseiatis aiino.geiiuit Isaac filium promis- iranslaiionem cvangelisia Lucas boc in loco videiur
sionis, in eujus exemplum nos filii promissionis esse seculus. Yerum clironographi Grsecorum liac
facti, quasi ad dexteram judicis nosiri interim per comperla dislaniia, generationuni quidetn seriem ad
spem positi, per bona opera benedictionem viisc . anctoritateni Hebraicam, ablato Cainan, emenda-
ccelestis exspeclamus : nam duo filii, quos ante cen- ruiit :nec tamen iiumerum annorum in generaiio-
tcsiniuni annun) Sem genuit, jElam cl Assur, ul 1 nibns, quas cum Hebracis Codicibus babuereconi-
supra lectum esi, exira semeu n sanclum positi, et miines, ad eorum auctoritaiem emendare curarunt:
"
quasi in laeva adbuc manu retenli, terrenae adhuc sed propriam secuii auctoriialem, dedcrunt huic
polius civilatis, id esi, muiidi hujus, ex se cives crea- a;l:iti quai a diluvio tciidii ad Abfahani aimoriim
vcruni. Unus qtiippe jEIamiiariim id esi, Persarum, summam; minorem quidein LXX Translatorum
allcr priigenilor Assyriorum exsliltt. Sed magna editionc annis cenlum (riginla, sed Hebraiea veri-
nobis secundum litteram quaeslio nascilurquomodo lale annis sexcenlis-et quinquaginia majoiem.
Sem biennio post diluvium centum esse annorum Sale quoque vixit iiiginla annis, el genttil Heber.
dicatur, cum supra quingenlesimo anno Noe natus Scpiuaginia interpreies habeni cenlum triginla.
asseritur, el sexcontesimo ejusdem Noe anno dilu- Vixil autem Hebcr ttiginta qualuor annis, et
vium venissc legitur. Si enim quingentesimo anno genuit Faleg. Septuaginta inlerpreles habent cenluiii
stii palris nalus esl, uiique eo sexcenlos annps triginia quatuor.
ii.ibenie quando diluvium venit, ipse centeiiarius Vixit vero Faleg triginla annis et genuit Reu. Sep-
fuii, ideoque biennio posl cliluviumduos et cenluin luaginta iii^prpieics habent centum trigenta.
babebal annos relatis. Ut ergo numeriis lemporum Vixil aulem Jiett triginla-duobus unnis, el genuil
sibiinetipsi non repugnei, intelligendum esl aui Noe Sarug. Septuaginla interpreies habenl [centuin tri-
duo plus qu.irn quingenios babuisse annos quando TJginia duos.
nntus esl Sem, aui duo minus ad sexcentos quando Vixit vero Sarug trjginlu unnis, ct genuil Nachor.
\euit diluvium, aut Sem liabuisse centum et duos Sepiuaginta imerprcies habent cenlum trigiula. ~
quando natiis est Arfaxat. Solet enim sic loqni Vixil autem Nachor xxvim annis, el genuit Thare.
Scriptura iionuunqnam, ut elsi modicum supersil Sepdiaginla iuterpretes habent LXXVJIH.
vel desit, plenarium tamen ct perfeclum in computa Vixilque Thure sepluaginla annis, el genuit Abram
numerum sonet. Videiur b aulem verisimillimnm, et Nackor et Aran. Sepluaginta inierpreles in Iiac
ut mea fert suspicio, quia cum natus essel Sem, sola generatione nihil a verilate diffeiunt Hehraica.
duos super quingcnlos annos babuerit Noe : neque Et buc usque secunda mundi reias perlingil, habens
euiin falsum dixit Scriptura, quod quingenlos annos juxia Hebraicam verilatem annos cxcn, juxla Sep-
habuerit, eliamsi quingentos et duos babuit : quia tuaginta interpreies mille septuaginia duos, juxia
nimirum niinor numcrus intra mnjorem continelur. vero staluta cbronographorum DCOCCXLH. Ila aulem
Nam et ipsa Scriptura multum, libere sc locuiariieo dicitur Thare eum annis sepluaginia vixisset genuisse

" AL, sancli. :°Ai., ad verishniUimum.-".


"
J55 -.-.'.'. IIEXAEMERONLIB. III, 134
Abram el Nachor et Aran, sicut ante,d'luvium Noe AiClialdirorum; el Iifijus gralia dissensiohis Abraltam
tres filios, cuni esset aiinqrum quingentprum, ge- qfiamvisignemevaserit, apud Gbaldaeosiamenbabi-"
nuisse narratur;. cinn unusvir de una conjuge uno tafe iiequiverit;,sed cum sua cognatioiie sii a"p'a-
anno tres filifis a generasse non posset; •Intelligitur rente aliam translatus in lerram : quibus concordaiii
enim, quia sepluagiuta-annorum, curn esset, genuil yer-baAcbior ducis omniuni MOabiiarumet Ariinio-
Abfam, qui nunc Abraham, ae deinde fralres ejus uilarum, quiquasi vif inclytus, ejuse in vicina et
temporesequente; sed miuus curayitScripiura naii- cognala sibi geiile ,• imo de qua ipse orius est,
vitalis,,e"ofu"ni lempus exprimere, cum sqla adnoiaiio faeia fuerantignorare non potuit': ait enim loqueiis
lemporis quo natus es.t > Abfaliam.ad-- significan- de populo Israel ad Holoferhem principem militise'
lianraelatisillius d expfimeretet.sufficere posset. , Assyriorum : Poputus hle ex prdgenieGliaidmorum
. Ilmiunlgeneralionesfhare.. Tltaregenuii Abmmet esl : hic primum liabitavitin Mesopotamia,quoniam
Nachor et Afan, Una.-Thare dpmus erat, de" quo lioluerunl sequi Deos pairum suorum cfui erani iri .
naius est ? Abraham, in.qua.unius veri Dei cultus; letra Chaldmomm.Deserentesl itaque cerimoniaspa-
et, quaiitum credibile es.t, inqua jamsola- etiam trum suoritm, qum• ih multiiudine deorum eranl,
Hebraealingua reinansera!, ctini et ipsesicut jam unum Deum cmlicgluerunl, qui ct ptmcepii eisul
rnanifesiiorDeij>opu.lusin ^Egypio, ila in;Mesopo--" exitent inde, ei habilarent in Ilqfam "(Judiihv, 6).
tariiiaservire diis alienis, Jesu Nave.narrahle', refer- Duxerunl auleriiAbfamei Nachoruxores. Nomen
1
lur; cseierisex progenie illius Heber in Iinguaspau- uxoris AbramSamiyei riomemtxofisNuchbr MelCliay
latinr aiias «i_in naiiones aliasdefluentibus pfoinde filia Aran patris Melclimetpdlris Jcsclim. Dicuritma-
sicutper aquarum diluvium una _domusNoe reman- jores nostri Jescharnhanc ipsarn esse J Saram uxo-
serat ad reparandumgenus liumaniim,sic in diluvio rem Abraliae, quia videlicet iidem fratres germmit
multarum superstiiionumpef universum munduih'• Abrahani et Nachor duas sorores jilias Aran iixores
una remanserat dpmus Thafe, inmiacuslodila-est 'iiabuerint. Quod siita est, non potest' Afan paler
planlat.iOCivitalisDei. Dehique sicutilliC enumeratis ; earumdem idemintelligi qui fuit fraierjunior Abra-,
supra generationibus usque ad Npe -simuictim anno- hse et Nachor, sed alter ejusdem nominis k liorrio.
rum numeris,;et,exposita.diiuyii causa;; priusquam Gonstatenim quia Abfabam decem soluui anhis Sa-
Deus inciperet de arca fabricanda-loqui adNoe, di- . rani.conjugeih suam prsecessit, dieenie ipso cofam
citur' hm qenerationes Noe : ila, et: hic ehunieratis Doiniuo: Pulasne ceriienario nascelurfiiius , el. Sara
geperationibusa Sem filioNoe usque ad f Abraham, \nonagenariapqriel filium (Genes.xvn, 37)? Etquo-
deinde'insignis..articulfissimililerppnilur, ut dicalur,.? modo frfiierejus junior poluit haberefiiiam, qiiaeillo
hmgenerationesThgre.TlidregenititAbram et Nachor> deceni annis minor esset, se auleiri ipso sepieni aiit
"
et Arqn. Si fjuidem ihi secundae mundi reiatis, liici non amplius quam octo?
tertiae patriarcba nascebatur.; , -- Erat aulem Sarai slerilis, nec habebatliberos.Divi-
Porro Arg.itgenuitLoili, morluusqueest Aran anie- >, nseprovidentirjeconsijio geslumest, ut sierilis esset
Thare palrem suum in lerra iialivitatis -suee, in Vt• in a.dolesceiitia, quatenus in senectuie -filiuni pro-
Chaldmorum.Quod dicil anle Thare et prsesenliam t missionis-generans, EcclesiresanPtretypum insinua-
poiesl et tempus designare; tempus-videlicet, quia{....ret, cui dicituf Lmlate stetilis qumnon patis (Gal. iv,
anle morerelur quam paler suus; pfaes.en.liamverfi,, 27), el cseiera. Decebat eriim.iitquruiii figfiramuiii-
quia.el coram illo, id est.prsesehleillo, vjla excede-. caelideiac spei noslrae urium erat filium de promis-
ret. Deuiquequidam Codiceshabeht quia mortuusvstl sione paritufa, non hunc.inClraldaea, n.oii ih Jleso-
anle conspeclumJhure palris iiii, Quod vero diciluff potamia, sed in teira promissionisgenerafei1.;
in Ur Chaldmorum,iiomen videtuf esse locij-ih quoj Tutiiilaque TltateAbramfdiumsuum elLolli filium
sepullus esl^ cujus hddie, sieutJPsephus referiB,y Aran, filium filii sui, et Sarai nuruni suain uxqrem
tumultus osienditur : ex quo videtur jmagnsealicujus s Abranifitiisui; el eduxit eos _de Or Chuliimofum,
excellentiaeyel dignilatis idem.Aran exslitisse. Quiaijyuiirent in lerram Clianauri.Velus trahslaiip habei,
vero apudHebraeos,Urdicitur-Ignis, h-narrant qucdi quia eduxiieos deregwne\Chaldmorum,'quod nullam
ighiChaldaeorUm consumplussit: quia videlicetDeum n onihirioqureslionenihabet, Quodyerojuxia Hebrai-
verum cum AbfahamJriajore suo.fraire cpgnosCens, v cam veritatenidicitur, quia eduxil eos de Vr,\\d es.t
ignem quem illi adorabanl, ^adofare ipse resplierii;•;".. deigiie vel inceridio Clialdgeofum,polest ita recte
ideoque ainbubus iii.ignen) missis a Ghaldseis, ipse e iiitelligi, quod ^ eduxerit eos de iila regione ubi ignis
flammisassumptus; Ahrabam vero sublim.iorisfidei ;i colebalur, pro eo ut dicerelur, eduxit eqs de idolo-
meriio si.t liberaius a ppmino : unde in sequentius is latria Chaldseorum.QuodverP:dicithr ut ifent in ler-
ad euni loquitur : Ego Dominus,qui eduxiie de ignt\e ram Chdnauh,staiimque*subjfingitur veheruntqueus-
a AI., generare. , .•/'-' iri Qiisesiioiiibussuper Geries.
11AL, Abtam. . h Antiq, Jud., lib. i, cap. 7.
c Al,, significationem. 1 Al., deest itaque. '
d Al.| expressasufftcere. - ':-'*'
i
_ k!Al., Sata. : -
e k\., Abram. • - deesi Itomo.
1 k\.,\Abrain. 1 k\.,
AL, deduxeril. ',-".. - -
e Hanc narraiionem pro fabulaliabet Hieroiiymus S - - . ':''.""
i3-s BED.E YENERABILISOPERWI PARS II. — EXEGETIGA GENUINA. JSG
jue Ilarun, rl habitaveruntibi, el factisunt dies Thare A oriturre, Ismaelilarum videlicct, Idumseorum,ct eo-
ducentotum quinqueannorum, et mortuusest in Ilaran, rumqui dc Chelturasecundaejusposi Sarram rt cou-
propositum meniis Thareoslendii, qnia cogitabat jiigeerant iiasciitiri popuIoruin,'dicit in sequenlibus
quidem cum a Clialdaeisprofugcrel, ircin lerfnm ad cuni : Faciamque te cresceie vehemenlissime,et
Cbanaai) : sed cum Ilaran perveniens, opporiunam ponam in gcntibus, alque iu te benedicenlur univcism
in ea sibi suisque ac lutam a Chald.corum insecu- cognationeslerrm. Hrec esi major superiore ac Ionge
lione sedem repcrii, ulierius terram Chanaan ad prsestanlior promissio benedictiouis. Illa enim ier-
peregrinandum invisere supcrsedit, scd in clviiate rena, hrec coeleslisesl: quia nimirum illa propaga-
ad quam pervcneral ad rnorlem usque " perlransiil: - lionem carnalis Israel, isla spiritalis significat : illa
iia ut nc filio quidem Abiaham ac nepole Lolh inde populi ejus qui de eo secundum carnem natus est;
ad praccepium Domitii exeunlibus,- ipse ex ea pedem ba;c. ejus qui de uni\ersis cognaiionibus terrse in
movere curaret. Nam quod diciiur ibidem, cum ha- Christo sahalur, in quibus sunt el illi quicunqueJ3x
bueril ducentos el quinque annos, es«e defunclus, eo secundiim carnem nati, eliam pietalem fidei ejus
longo post abscessionem eorum lenipore factum imitari \oluerunt : quibus onmibus dicit aposlolus
esseconsiat. Si quidcm Abrabam, qui septuagenaiio Patilits :.Si aulem vos Chrisli, ergo Abraltmsemen es-
paire uatusesl, scpluaginla quinque crat annorum, " lis (Gal. iii, 19). Quod ergo ait : alqite in te benedi-
rum exirel de Ilaran, qui sunl aniii cenium b quadra- centur univcrsmcognationes terrm, lale est ac si dice-
ginta quinque. Ilac ergo irtatc patris exivit de Ilaran, rei, el in semine tuo benedicenlur familiae terraa:
sexaginla vidclicei ante obitum illius annis. Sed ut enim Aposloli verbis loquar, in Iumbis Abrahae
Scriplura morlem Tliare anic abscessjjm Abrahae er.il Maria jam tunc, de qua naseiiurus erai Chrisius,
praeocrupando adventni ip«iusei habiiaiinniin Ilaran quando IIJSCdiccbaniur ad eum.' Et mira snpernae
conjunxif.ui deincepsex quorccpissetliberumnarran- c dispensatioseveritatis ac pieiatis. Convenieniesenim
dide Abrahamel Loth spa'ium haberei. Ilarcin autem ad opus superbum homincs, plurimi dividi ab invi-
(ivilas esl Mesopolamisetrans Edissam , quse usque cem per diversas linguas et cognaiiones meruerunt :
bodie ° Cbarra dicitur, apud Romanos Crassi con- relinqueus vero provinciam illam unus, .ei sponle ad
sulis inlerilu, apud nos pairiareharum liabitatione impcrium Dominiexsulans, omiies in se gentes, qure
insiguis : quse eiiam in libro sancli Pairis Tobire iu yaiiis eranl provinciis ac linguis divisa», conimuni
hospilio Raphaelis archangeli nobililala refertur. benedicti me recolligendas audivii. Notanduni sane
Dixit aulem Dominusad Abram: Egredere de terta quod licel a naii\itaie Abrahse lerlia re:as mundi
tua, el de cognalione lua, et cle ciotno patris lui in compuliiri soleal, hoc tamen oraeulo Dominiad
terram quam monslravcro libi, faciatnquele in gentem " Abrabam specialiter sccundum ipsam sufficienliam
tnugnum,el benedicumtibi. et mugnificabo notnen tu- rerum, tertire retatis sunt f con.^eerata primordia :
{<}?.eiifjjtie benedicius.Qub distincte loquens Domi- siquidem tunc semen saucium a naiionibus secreium,
iius, terram, cognationem ei domiim pairis dicit, et nascittiFus cx eo Salvalor oinnium gentium praa-
terra Abrahreesl inlelligeiida in regione Chaldocorum, diclus est : usquc ad boc enini tcmpus fideles
unde jam recesseral: cogualio ejus, frater Nachor cljusli omnes illa vilae s moralis scientia ulebantur,
cum familia sua, quam jam reliqueral: Domus pa- ''quani vcl nalura ducenoverant, velparentum doc-
iris, in qua lunc manebai in Haran. Quomodo ergo trina originaliler iraxcrunt: nunc anlemcognitionem
lunccum domopairisde lerra quoque et cognatione, per opcram etiam veniuri incarne Salvaloris, in quo
de qua jam egressus csse \idebaiur, nuncexire jube- esset benediclio et salus omnibus sanciis vcnlura,
tnr? Nisi forle inlelligcndum quod eo proposilo, 111 et his \idclicet qui incarriationem ejus prius n:<scen-
"
supra jam diximus, de terra el de cogiiatione sua / do prrccederent, et nobis qui posterius naii per
cum parente exierat, ut ad hanc, rccouciliatis Chal- nomeri ejusdem Domini Jesu, ut Peirus ait, ciedimus
dseis, revosequenie redircl: cui nunc a Domino prse- salvari quemadmodum et illi.
cipilur ui a rcpetcnda Chaldxa proposituni mentis r» Egressus est tlaque Abramsicul prmccperutei Domi-
avertat, nec non et ab inhabiiatione Mesopotamirc nus, et ivit cum eo Lollt. Sepluaginla quinqueannorum
meiileni simul et corpus auferal, relictaquc lcrra in etat Abramcum egredcreiur de Horan. Claret ex hoc
qua civiias supeibiae facta, ac Dominojudicante con- numero aruiotum Abrabae, qoia vivente adhucpatie,
lusa est, venirel in lerram, in qua giaiiam supernse ui supra cxpositum esl, de Ilaran exieral. Numerus
benediclionis acciperet, novamqueexse ac meliorem aulem ille sepluaginta et quinque annorum mysticiis
progeniem fidei et obedieiKiaesusemeritoproercarcl. esse non esl dubitandum, dum in eo etipse promis-
Quod enim ait, faciamque le in genlem magnam, at( sionern divinaebenediclionis accepit,-ctlsaac Jiliuui
populum Israel proprie perlinet. Nam dc aliarnm ejusdem benediciionis hoGredem leliquit moriens :
generatione nationum qurjcde illo similiter eranl de quo ut breviler dicamus, septuaginia quia sepiies
0 AL, perlransh- nienler.
JJAI., LXXV. *
AL, constitula.
CA1., Carran.. ' ;-
' • S Al,, mprlalis. " --_ ... "
d-AL, conjugem. •.---\ '' Al., quia. ,''. -.:' --.
.e Al., dispensatierie seveiitalis ac pietqtis\cohve- -' '--> " - '
^kl.^prmcesserunti
is-j "'."' HfcXAEMERONLIB. IIL^ . ~ ,-.•'._. . . : -Mi
'
Jeiii' sunt, perfectionem bohse. designant actionis, \. anhnas quas fecetanlin Haran; el egressisunt«( ir«ie
cuni iiiatidaia-aeeaiogi perjgfaliajii Spirjius saricti, inierrdm Gltanaait.-Qhoi dixil aniinasqiiasfecetiini
fit diceret filifis quos geiVueratit.
qtjaeseptiformis; a propheia describilur, implemus : jifoeo pPsiium est,
enim in Scripturis boriiO aliquaiido;aiiimie
quibus qiiinquesupefadjiciiinlur,;utiri cunciis riostfi Solet;
"cPrpofis-sensibuseadem divin^ prajce'|jia ,; juvante soTitis,aliquiindo eaTilisriPmine solitisind.icari. Ahi-
Spiritus graila; faciamus: Septuaginiaetqfiihqiie ari- riiae, sicfit;diclum -esl": ahhna tjtimpeccuverilJpsq
riorjinvefat.Abram quando ad 'prrjeceplum siye; ad inofieluf(Ezecli, xviu.^2'0_).; -carnis, iitin .Psalmp V
promissa Dfimiriiexieris de Ilafan, .terram reproniis- qijeoinniscaiovetiiel (PsiiL txiv, 5);cuninequecafo
.sioriis intravit; ul Psieiiderelur quiaei ipse per afixi-. sineanima ad Deuiri veiiife, neque sine cafrie possit .
liuiii Spifilusi analheriiatizalis.efrofibiislBabylonia! aiiima peccare, s^edpfoplef uham parlem tPtiis homo
"
conversaiioriis^ Deipraecepia 'Sefyartt; ei lioc in -Sighetur. Neq'ue'ex.'liiaCseiitenlia "quidqUam,haberil
oriini quid yel vivendo "yelaudieiidq vel guslando : auxilii qui sicut carlieni ex cafne, ita ex' aiiima
yel. tangendo gercbat, rie quidpfOfsus in suo corpofp animam aesiimarit prpCreari :-c'um vpcabulo animse',
esset,' quiid.rion obedientiae pfrcceplo.rum coalestium u| dixiinus, lolus lionip designeiur.Animas aulem
"dorio'Spifilus;ipsiusillustratus;et^dj'utus inipefide- fecisse, id est, aiiiirias pfOcreasse; in .Iiaraii .iipii
fet, el otoriibusquoqu.e:eisdeniTrpniissioiiis"Siaeredi-:, " Abfahiim el.Loih,;'sefi familirc eorurri et verhacuii
bliis slriiiii ordine vitani ducendairi esse sigriafet." inielligendi sjiut: haiivipsos pairiarcbas adhuc abs- .
PJariiet hoc;qufid illej lissusexiit <Jeler.ra el cfigria'-. >qfie liberis pefhialisissesequentia sricra; bisioriro
-tidne et d-e-doirio pairis siii, univeisis proniissionis • tesianluf."." ,, .' . N>-•,.>"• ''" ',:_ ; <\ <\'\\.,
ipsius filiis, In quibus et rios 'sumus, corisfaiimiiari- . Cuihgue&vchisseritht eam, petiruiisMl Apramicr^ .
'dfini."Egfedimur quippe de lerra nosira, cUmcariiis rani usquead IdcutnSychein,usque ud coiivaileiriillu-
voiuptates abdicamus- de cognatiorie 'hoslia , cum slreni.Chunanmusqutcmluncerdttn lerla: gppnruitqv.t
viliis.omnibus cum quibusnaii sumus, in quantuiii : Doihinus Abram; ei-dixii.ei,: Semihituo dabo, lertaiii
Jiorriiriibuspossibileesl, nos exueresiudeirius; "ile liahc :-qui wdificqvilibiciilare Z'oi?i')io7;Supra.'egiuir
/dqmoipatris ''ntst.fi, ciim ipsunf; mundiiin reiiriquefe q"nia'coiiioibranicm;adIiuc;iniJaran.Abram Doiilinua
'
curnpiihcipe stio diabolo viioeeoslesfis amofe corf- allocutus esl, eurrique ih.u'lti|ilici beiiediclioiie-pro-
teri.dimus.'Oirinesenim propief reaium .prsevaricalio- niissa, exinde abire,-ei iii.terrarn quam:i[ise nioiistfa-
:iiis prinire filii diaboli ? nasciiniir ,iii~mundo; sed " ret, yeiiire .praccepit: quod ubi feyt, etdiyiriis. li-.
"pergraiiam regerieraiionis qui*jueadscmen Abrahrje benler obedivit prseceplis,- mox maj.-fe Dei gratia
periineinus, fijii:Deiefliciinur, diceiile liobis, id estj „' dignus eflicitur ; ila.ut liyii' sohipi allocutioiie;CJUK,.'
Ecclesiaesuse- Patre iiostro qui est in coslis: Aitdi, sicut priiis, sed ei vsirjue.7ru.i;'rnefer'elti;"-. {iui^.tuin
:filia,~eivide,etihctinuajircmiufimyel oblivisccrepbpti- .- eadern yisiope atqiieaiiqcutiPne divina. cpgiifivissci .
\lum luumet dpimim palris tui (Psa.t.XLUY,-.11) ""':uride haricesse ierram/quam sibl possidftndarii proniise-
bene Ilarahj^de qua egfessiis esrAbfabairi^lfa inter- , rai; cohfesiini.eam quasi vir Defidevoliis posit.o-al-
pretatur;;Cbanaan, pd cujusfeifam invitaiur, Muia- faii el atiilulare, atque^^"ad oiTereiidas,ei yjcliinas
iussiveNegoiiaior dicitori Noriergo solus Abraliani, cnnseerare curavii. Vefum quia sacra hisioria mysfe-
cum fralre Loth egressus est dVlfafan, iit vehifefu' fiis typicis est pleiia,:iiptaiidiiinquod cadehiDomini
'lerram Cliiuiaan,'sed el/Oiriiies elecii qui nati.suiit appariiio.atque altaris ereeilo iiiloco''Sycliemiet in.
lavacfp' rogehefaiioiiis, exeuut priifecio de Ilaran "cohvuilieillustri facia-esse""jiieitiofa.iuf,qiiaecpii.val.9Is
vehiuhiquciriierram Clianaan; sed ei orhnes electi .illiistris iiguraie, iiisi humiliias'intelligendaest?quam
cunf iram >primi reaius iu viisestiaestatfi , aiidicafa JV-oeal.I.a Dpniino alabofibfiS el onerilms sseciilibujiis-
corisuetudiiie vitiofum,:viriuiibus operarri*' daiif, pfimaiiiinler virtutes liaberedebeiiius, dicenie ipsu : '
et felicissimocpriimerciptemporalibus insistunt labo- ...liisciie a mequiu mitissum et.humilis corde,el inve-
. riBhs, fit ffitcrna pfaimiacohsequanthr; tefrerias di- . jtietis requiem animabUsveslris : jiigum enhn ttieuni
' vitias
spernuht, ,'ut .possint accipere ccelestes; liu- nsriave esl,"el OnusMeumle'rec'sl.(lilailli.-x\, 29). Cujus
inani gaudia regui cohtemriuni,' ,ut iii regrio Dei onefis <"portaliorii;"congriiitriiyslice Ificus Syeherii,"
pariem liabereiriereariiur.IIajcestenim lefra quaiii quiaiii.ccum yalleillustri.pariternpminaiUr;: Sychem
se-boroinfis seqiiacibtis sulsirionsffaifirtiin esse pro- qiiippe Laiihe ifi liumerps triihsferiur, qui.ahim|ruui
• misit:
quia npn liumanaeingenio sapienlire, qfia slt curri humililaie hientisTjpnoruni ,nos opefumopnriet '
aciiphurii bonarum yiairicedeiidum, potesi;invesii- oriera gesianda siiscipefq r quod cum jtgere soiliciie
gari, sed illifis est iri "oriniibusducatus expeieiidiis, curamus, -mox .doiiiijiicaevisiialiohis et.consfilationis
ciii dicit- Psalmisla]' : Teiiuistv manitm * dexleram ., acripere graiiam rherebimufj-ul paulaiihi ad >sU_blj-
n:eani,:eiiri-v6luiitaielua deduxisli me," ei cum ytoria miores yiriuium gradus valeamus iiscenderei.:Un<Ie
itssttmpsisiime:(Psal:.u,1S):' ,>. recte de f jirJoeessibiis.itinerum Abrahsequse borip-
Tulil iiaque^SafaiiixwemfudniffcLpihfiiiumfr-a- ruin operurn pfpfeciusdesigiiant, adjpngitur.:,.
pis sui; Universamquesttbsiahtiam - Et inde ifahsgtcdiehs qd ntonlcm qui eral conitj
qriain pQSsederdnlel
3 AL, riascunturin muhduin, ' "'
"'.-' Ak\.,venisset, ! -' ".."..- ,
dentr ".'"'.' N'-"''-••' ' >
^-.A.I.J ] .-'--'Ali, porlioni. .'-".-.,'
c
; AL, dexlefamem. -'-, -r'<'' - -vk\.,process\onibus, .
' - .'.:;>;>.""-., "
"PATROL, XCi, .•".-"' ''-: <-"'.< ''•''"'".'' 5 -'"V ': :/
J31 DED^E YENEIIABILIS 0PEI*U5I PARS Ji. - EJLEGETICAGLNUINA, 140
o>ienfem Bdliel, lelendit ibi tubernaculum f-utim, ab A lur, ul insinueiur mystice quia promissa nobis olim
occidcntehabens Belliel ct aboiienleAi. /Ediftcavit patria coelestispost affiiciionem exsilii prsesentis s<t
qtioqtieallare ibi Domiaoel invocavtlnomen ejus. Post reddenda per Jesiim Clirislum Domirium nostiuiii.
eoinallem quippe ad moniana conscendii, quia per Sed et in cadcm teria Chanaan filii promissionis
liumiliialem jiropriredespectionisad sublimiiatein de- nuiiquam a laborando si\e conira hostes certando
bemns Deo devotse aclionis ascendeie. Et ibi quoque, cessabant, ut intelligerent, sicut praefati sumus,
>icut et in con-alle, redificavitaltare Domino,ac_no- aliam sibi magis patiiaiii post liancesse quaerendam,
inen cjus invoravit, quia et ut humiliemur in con- in qua ver.icitcr bencdictione ccelesti et requ e fruets-
speclu Doinini, el tit sublimia virluliim opera f icia- lur rcierna : cui niuiirum dispensalioni divinaeprovi-
tnus, uiruiiique divinre dignationis esl domim : jiro denlije congruit eti.un hoc quod peregrinans in
tilroque illi graliarum laudes debemus offerre. Et j!*gypto Abraham pcriclitaius esi propter uxoiem ;
quia semper in virtulibus esse debet ad altior.i pro- sed periclitanti ne laederetur di\ina protectione sub-
gressn«, afjte subditur : \entum esi, ul vidjlicel patescercl quia non solum
Petrexttque Abrum vadens, ct uttra ptogrediens ad teeneralia mundi mala, ut csi fames, nioibi, caplivi-
meiidietn. Meridiana quippe plaga, unde sol arden- tas, justi cum reprobis in bac vita subiluri, veruui
tior munduin illustrare consucvit, fervorem dileclio- " etiain specialcs ab ipsis reprobis cssenl ir.lnfallo ;es
nis mystice demoustral, " qua corda eleclornm, ne iu passuri, pro quibus laniuin omnibus ea ,qusereprobi
reruni infimarum appeiiiu ac desideriis lorpeant, Sole iion noiunt pr.T-miain fuiuio perciperont. Seq itur.
b
justitia? desuper, videlicei Christo, illucenle, sem- Cumqueprope essel ul ingrederelur AHcjyptum,dixil
pcr acccndunliir. Iia-jue Abraham videre ac nosse Sarai uxori sum : Nuvi quod pulchrasis muliei, el qnod
desiderans terram qiiam accepturus erat in posses- cumvidcfint te /Egyptii, dicluri sunt quod uxor ipsiits
sionem, liumana quidem curiositate perrcxit, vadens est, et tnletftcieiilme, cl te reservabunl: dtc ergo, ob-
et ulna progrediens ad meridieiii: mystica autem '- secro, quod soror mea sis, ut benesil miht propter te,
gnificaiionc docnil sese ascendentem de virtute in el cretera nsque dum diclum esi, flagellavitaulem Dc-
virtuiem continuum divina?dileclionis, sii nl el omnes minus Pharaonem plagis maximiset domum ejus pro-
eieclos, semper agere profectum, donec ipsum vi- pter Sarai ttxorem^Abram; vocavitqttePharao Abram,
dere dnnetur Deum deorum ia Sion. el dixil ci : Quidnam esl quodfecisli mdti? quare uon
Feeceaest autem fames in lerm, descendiiqucAbiam indicasti quocluxor lua essel ? qtiam ob causam dixisfi
in JEgypium ut peregrinaietur ibi. Post ac( epta pro- esse soroiem luam, ut tollerem eatn rnthi uaoirm,
missa benedicfonis, posl ingressam terrnm promis- r N hii mentilus est Abrabam quia uxorem suam d.x l
sionis, post aediiicadim in ea altare Domino, posl sororem. Eiat cnim ct hoc, quia propinqua sariguinc,
invocatum nomen illius, fame lentalur Abraham, el sicut ctiam Lolli ea.iem propmquiiaic, ctuti Iratits
lanta hme, cujus graiia eam quam in piomissinnc ejuscssct filius, fia(er ejus es( di(lu«. llaque uxorcm
acceperat, niux ui vidit eiadiit, lerram rebnqueret; (acuii, non negavit sororem, conjugii luendam pudi-
sedei lsaac, tedelJacob, ac filii ejus, simili cngenle citiain cotnmiltens Deo, ei htnnanas ins dias cavens
necessitale, camdcm promissionis tcrram rehnque- >ut homo, quoiuam si pericnium, quantum caveri po-
banl, ct sicul Psalmista canit, perltansieruni de genie lerat, iion caveret, magis lentaret Deum qujm spera-
in genicm, el-cie tegno ad populum allerum ( Psal. x, ret in eum. Dcnique lactum esi quod de Dominoprae-
15) : quod iii-n casu, sed c supciua ulique provisione sumpsit Abraham, nam Pharao rcx ^Egypli, qui eam
laciuin csse ciedeuduni esl, ut ei ipsi viJelicei, et sibi uxorem accepcrat, graviler alllicius, maiiio retl-
omiies ejusdem promissionis hseiedos inlelligerent, d:dit : uhi absit ut eim eredamus aheno concubnu
i(a se d vinse benedictionis dona suscepisse, ul in hac fu ssc pollulam, qma multo esl credibilms hoc Pba-
lamen vita lalior sibi ct afflictio sust nenda tempora- laonem facere allticLonibus maguis non fuisse per-
Jis, sed 111lulurosii requies ac beaiitudo exsjieclaud.1 missiim. Polesl ei hoc dici, quod juxia libium Esther
perenuis, ubi ci iioc quoque darelur iutelligi, quod j> ubi qujccunque mulierum placuissei regi, sex inciisi-
ila leria Cbanaan in possessionein nt proiuissa bus oleo uiigehatur mjrtiuo, et aliia se\ quibusdam
Abrahse ac seniini cjus, ul hrec ipagia hseted talem pgmi'htis ci aromaiibus uiebalur, et tunc demum
pairiae coelcsiis significet,de qua sctiptum est: Jnsii ingrediebalur ad regem. e Poierat fieii ut Sar.ii j.osl-
ticio <"kmreditale posstdebunlteiiam , et inliabilubunl quam placuit regi, dum pcr annurn ejus ad eum pr.c-
in smculumsmculi supcr enm (Pi-at. x\xvi, 29). Quod paratur inlroilus, et AbraliaePhar.io inulta donave-
de terra bujus saecnli qurcjustis et injuslis est com- ral, et Pharao poslea sit peicussus a Doihiuo, i!]a
niuiiis dictum nou esse constat, dum et in s.uculnm adbiii' inl.ici.i ab rjus concubilu perriianente. .
sacculi el Qa juslis possidenda narramr. Proinitlilur Asccndit ergo Abram de JJgypto. ipse ct uxor ejtts,
cfgo lerra Cliauaan Abraham et Jseiniiuejus, acpost ct omuia qum habebal, et Lolh cum eo ad austrutem
loiigUthlaborem ^Egyptirjsservilults Jcsu duce reddi- plagatn. Auslralem plagam non Aiiijpli dicit, s<-d
q AL, qnia. - k\., justis solis.
h A'L, inlucescenle. *tAL, Abrm.
c AL, divinu. 5 A\., poleiit.
d AL, hmtcditalem.
- ='"'.- -'- ': ''
|4i '-:> IIEXAEMEROfoLIB. iil. _.-"'".'. "'-',' \ "M _
tefrse fepromissionis : tfeque- eni.mde >Egypto ad A kinvocuvit"nomen Dgihini, Kolahdum quod beatus
austruiri"fecil itef, qupd quicuhqiie fecerit, rorigihsa Abraham piofeetus eleciofum itincfe siio ligufahsi iKi
tefra fepromissipriis abscedit: >sedjEgypium iolam - Belliel quiderii a meridie sive per meridiem fever-
desefens, icujus parlem adiefat, Australem terrse re? : ;susresse narfalur, hec"tainen eariideih ciyiiatem 'in'-
'pfomissic-nispiagam,; qiiae"*proxiina erat,, primum gressus essp subjurigitur; sedinter hahc.etAi perve-
cpiisceridii. Nolftndinri;quoquejuxta lilleram qiiod "riisse,ibiqfie Doniirium.e iiivpcasse perbiiietur; Qiii .
ei" supia>jn, JEgypium: descend isse:, et nunc de : lociis oratio.uis in riiqrile.essepoiilus supfa niemofa-
iEgyptoasceridere memorflluf.Abraham, quia niihU tur, qiia.nimirum ejecii cariiisadhiic viriculoreien-
ruin terra ^gypti-nori. solum terrae Clfaiiaan, sed et tiv-et itfprofectu viftiitum positi, ioiaquideiirmeri-
teaBierlsmuiidi;feg^ ,' tis inleptione addonlurii stipernsehabitaiioriisperye---
sicut ecoijifa Scyihafutn _regro> aliis terfariim pafti- niresataguhl, contiri.uishoriofriin Ppefum gressibus
bus fenur eiriinere sublihiigr;: fquocl ex fluminnm -ad; banc propefare coiileriduiit;'sed iiecdujn bahc
cursibus iri Iiatic aliuride defluenliurir, e"xilla pro- intrare_ hecdurii cives Regemque ejiis in ,' decorja
fluenlium, facillime polesl efihjici. Cpngruit autem "suo cernefe possuni: verunvinief accepiionem lidei)
aptissime. typicis sensibus ut terfa. Cbanaan allior ;- qiia Dpinino cbnsecratVsunt, et jngressurri regni jn
"sit /Egyptfi, qriiii hrcc iiimirumpromissionem palrjae B • quo "eumvide.redesiderahi, altiludinem bonae actio-
ccelesiis, iliai.desigfiatpressuras ac labores vitaepfae- iiis qiiasi medium moritis eximii verticem consceri- ,
sentis:>NapiIianc Bominus-et pfomisTtet dedit babre- ;"duhi.'Aiiiamque slve Aggai^.ut antiqui tfaftslatores
'ditatemjsfael populfi suo :.'in illa veio et Abraham •-. - nomeir urbis illius ppsueriint, iritefprelatfir QuaestiO',
. periclilaiuS, qnkmvis cilissime a Dominolulatus, et ; sive Festiviiasi quod videlicel nomen aptissime tem.-
"progeniesejfis gfavissiirip esl diuiius jseryilio pressa, pori congfuii illo, qu.oquisijue fideliuin DoniinoCOB:-
<quamviset ipsa ad ulfimum riiifabililer redehipta, ;se'cratur sa.cfamentis salulaiibus : de quo admqneiis
atque inde eductaest., Aliifir>ergo e.st jerra; fepro^ Aposioltis ait i.-Nolile conirislare Spiriiumsanciurii
-isissionis flnibus JEgypti^tamefsi in proxiiriosila,, :Dei,inquo signati esiis iridieredemplionis(Ephes\iv-,
quia etsi commlinemin hoc sseculo|usii "^.acffeprobi 30).:Quarita eiiirri fesliyitas.nientisiest jreflimi a pp-
vitariiforis agere videntur, magna .tamerisublirailate testate teriebrarum, et iHus.tralioneSpiri.ius sancii
veri ..Kegis effici? qiire jjivitas invicise
'"devotsehieniis ccelicives omnibus riuindi hujiisjairia- signaculfim
iofibus antecellunt. Qiiod efgo diciiur de Abrabam fidei eliam quaestio potest; recie Vpcari : per Iianc
: quia ascerideritde jfigypto, et cuin suis omnibns ye-. ehirii siye electi Bominum, a qiio Iongius.e abeffa1-
herilad australemplagam, sigriilicat typice qiiod-et ;; verfint,'qua;fere"diilicefiint, sive.-ipseOoniiriuseos
Ipse dum viveret iii eanie, et omiies elecii,-flliiyide-."y. quasi' oves suas bQfiuS.paslof se/quaesisse ihriotuit,
Iieet ejusdem '.prpmis&ionis, iia cogitaiiorieiii pro, .:|ux"iaquod ipseait X Filius homiriisveriit qumrereei
teriipfireiid eiirrindacorporis riecessariadeflecturitin-[.,.";saiiiuihfdcerequOclperiertit (Ldc. xis, if)). JEdilicaut
infiinis, u.Kriifix.-sxplelaeadem cfirpofis;cufri,ad con^; . auiem: sancti in pfsefaiojriiorilebohaeconyersationls
lempiandaea qfire sursum surit tfilam meiitis inien-. alfare Doniino, nori 'aliud.iitiquequain suum..'corpiis
'lionem feyocent, ac sese fervpredileclionis ct luce et animam, ;in quo et rioniehejus irivocarit, scieiffes
g.-afia3cr)3lestis;a"Sfilejustilirjequreraritiiirifivari: hPc•>' 'seabsque auxiliO-honliiiis ejus. nec yiatn jusiitia;
esl 'enirii mysticeasceiidehlesde^gypio ad ausiia-. CGepisseyheque cursrim bqni propositi cpiisumhiare
lenvplagam venire, explelis rifiscarriis' hccessafiis,,.' valere. Hrecde ioco altaris Abraham idcifcp diligen-
superrirelucis ef .charitatis" i)rofectumc a Domin,p; •; tius explanafe ciiravimus,: rie qiiis;.pulafetbeatum
Sedula inteniiohe'^posiulare.";-Tali-.nanique.Vptfiyac \. 'Moysen historise f,ratia>diligenliaeef hon potius in-
'pfoppsiionienlis ad""cijelestem" iios p.atfiaiiiilefiacere; tUitu :spiriialis'inte!ligei|iiae tam soleilef lociinv la-
npndubium est: uiide ajile subditur., berriaculi et altaris vel.ofatioriis ejus iteraia narra<»
' est per iter qiio veiieml a meridie ine lione voluisse deseribcre. Ubi e.ihocvnniandumquod
ReversuSque:
Betliel,Per. meridierii nos quijipead Belliel (eiidereik Abraham.rio.nin jEgypipV.sicutnec Iri C!iald_ca,'sive
esv per iuriieriseientire ceelesiis,perque inspiraiioiifiih i iti Haran, sed iiintumjn ierra.CIianaan,qiiiimiri pro-
"iritlmiamoris ad ingressum dqriius Dei-,quodvfehelil missioiie.accepif, vel fecisse"aliafe veLDoniiiiuriiiiv-
'siguificat,«rebris bohoriim operuih gressibus prppe-- 'vocasse^describitur: quia nimifum noiinisiin uriitate
:;rafe;.illius videlicetdonius quse, sicht Aposiolusail,, fidei;"cailiolicae_ norinisi irispe supefriaaprpmissionis,
iionnianufacfa, s'ea[est^eierriain ctelis (11 Cbr. y_L)*, perfecta' opera h facere, ac digna Deo vota'offefre
"qfiam videfe desiderabatPfopheta,: "cuin dicebat::'', valemiis. Betbel atiterii ipsa est quse priiis Luza vo-
\Dgniirie,dilexi decoteindointtstiim,' et locuin d eese-r- -_, "Cabatuf,el alacob, euni ibi dormiens cp3k'siia";mi-
' >" •'. racula
, ;.nncM/<" gldtite irim(PsqT.xxv, S".' . -atque"agihirrayidisset, Beihel homen accepitj
Usque~ad;locumubt pftus fixerut igbeihaculuniin-. -'."ciyilas 'sicut eiAi duodecimo circiter niilliafiP. ab
,er BeilieheiAi': iq loco alldris qupd feceraiprids, et •i Ilierusalem sita euniibus Neapolim. •".'.-:.'*".
* ki,,prdmaxima. " _ \ '_-.-_: ;;v.:. : e ' ' ' -
> -- r Al., invocureJ -'' -:-;'."
1>:k\.,cum-feptobfs.\ >,;. . r k\,,,cotdSi -':' '.'..;.."'••' . ^' .- "
* k\:, adDominupu : " -.'./- -.:';-
"-:•-:-; ;'
s Ai,, <3ri'<ii)cr<7n(. • -''- •_\' __':
* AL,.'JiabilsHoniki'/ : '<,'"- : ">"AU deesl facerh ."' ' : ' - - •"«?,
-.53 V>V\UM VENE-RABILIS.OPERUMPAfiS II.:—EXEGETICi GENLMNA. iU
Sedcl Loiliqui eral.ctim Abram fnerunl " greges;,^ uride jatn ditdum corporaliier Abraham ducente dl-
twium,_elarmenta, et labernacuia; nec poiertii eos ca- scesserai; sed quia de proposito mentis;ejus (lubi-
pere iettaut -iiqliitatentsitnul : Crat quippe subslantia. Lareleclor poteral fitrurhnam-adl.iucairiore-cogrtatio-
mrurn \muliq, el non. .quibariC-hdbiigre''. cpmmunhet: - liis JIC.pairiae teriereluf,. an ja.m perfecte quomodo
unde et fdclti est riia inter paslores';:grcgumAbramel Abraliamet ipse de ierrai'el'..cognatiqne._'et ..deVdpmo
.Loth,, et cseiefa quibus ex' ordiiie replicatur quo- .patfis-siii.fuerit egressus,.curavitScrip.iura.etiam de
n)0(io'Lotbab Abraiiain salya ciiaritate.discessil, ma-> ipsp speeialiter iniimare, qufid ab.illisiocis:atquein-
leiite illo fraifem cliafissimuni et sahciissinitfin.a se coiis non snlum cprpofe, jsed et mente,-,fecessefii>
.corpofaliter-separari,;quahi cum scari.daloet jurgiis b .• aique ob iidem ac spein divinrjebeiiedictionis pefpe-
infirmpruin secum ieneri.: quem larneria sexorpore tuus ubicunque Abrabae placiiisset hospes ac pere-
separatfimiiequaquarh ab intimo susp nientis .amore ^rinus rhanere co.nsenseril. Nani quia Haran, civitas
separavitj sicui sequeiitia sacfaehistoriae mahifesiis- ad Prientalem plagam a lerrareproriiissionissita sit,
sime probani : ubi euin ab hoslibus cspium stre-r (eslalurScriptura, -quae in seqiienlibus dicil : Pro-
nuissiifie ctini sriis.oninibps salvayit, cl inerilo quia (ectiis ergo Jacob venil ad eiertam; qtientalem, etim
Lnth ac ciimfrairc de^Beiliel^d IlafariIief fecisset. >* "
liccipse opus virtu.tis fidei, qiiod uiique
majore corisueverat exercere, eiiauUsepaiaiim coii-: 13 'DixhgueDominus ai Abrum poslquum clivisusesi
versatus tiilaiu pafte mutavit. '-'< -.:.:' ." .. Lotlt ab eo : Levq oculos iuos, et vide a jocg in quo'
'
Eievqlisiigque Loili oculis, vidit-omnem-cjrcaregio- itunc esgd.Aquilonem, et Metidiem, el ad-Oticniemet
tteiriJordqnis, qucpunivetsa ifrigabatur anleqttamiub- ad pccideniem ': optnem lerrum qitam conspicis tibi
ierier.ei Dohvnus^Sodomamet */Gombtrhqm,sicui pa- dabo el semini.luo mque in sempiletitum.Quidam Co-
radisus Domhtiel skutJEgyplusvetiieniibusiiiSegor : dices liabeni. usgue.in smculunt, quqdiitfumqiieei-
'eleqitqtiesibi Lolli tegibncmcifCaJotdanem, el recessil unPCfaeco:quo"d.est b ^EoniPii, .K'WV transfertur. ,Si
ab orieiile; et-ctelera u: qhe dum-ait : homines auieiti efgpJegalnr usque in mlefrium,;meriio nipvet quor
<Sdddiiiiimpessiirii erant 61 p_ecc'titores;c0rqm'\Doiiiiito, iiiPdoiii sefh.piierhumpossidere valeai seiivenAbrabaa
«imis.Tcrtiiilatehi teiri» laudaf, siniuletincplaruin tefrain illain,;curii IiUmariacpuyjersaiio.in bac yila
iiotat impietateriii.-ut eo' majqri daiiiriatiqne digni : rioh po.s.sitesse ssnipjlerna.^Si vefo legatur j«. smctt- .
esse iiiielligantur, qiiod ,'maxima Dei munera' non iuni, sicque accipialur,,quemadihodumfideliter-tene-
ad .':fr-uciuih''|>ieiiitis,sed adincrenienluin veriere nius, .iiiitium fuiuri saeculia flne pra2sentis.ordiri,,nil
iuxuilre: ubLeiium iacile laudibus;beali Loih add> qurestiohis movebit : qnia. elsi expulsi sunl Israelitse
: "iif,quia inipsa terfa ifilef ipsos degens indigena.s, de HierosolyiiiiSimanent lamen iri aliis civitaiibus
ricijue' nberiaie.soli.diviiis, neque.exeniiilp-coliabU .^'terfifi Cliaiiaan, e'f usque in fineni manebuhl,-el uni-
>i-i.iitiuah poiiiit.ullaietius a siiae puiiiaiis integriiale yersa terra illa cuhi Chrisiiahis.injiabiiaiurj'ei ipsuin
fcoirumpi. Quibusauiem pecca'iisSodpniilae"fueritst senieh;esi Abrahre. Potest auiehi etiam .inysiice di-
subjugaii, excepto illo i.rifan"d<r>.'qUQJ^. in seqiienlLbus ctufh iiitelligi beato. Abrahrje.,qnuteih terram quam
"Scriptura corrimempraf, Ezecliiel propheta.sufiicieii- conspicislibi dgbq,et seminituo usquein sempiletnum;
ter exporiil,lpqiiensad Hierusalem;:Ecce iimcjuiiini- quia regio palrircco3lestis, quamterra illa fepfomis-
cjuilasS.odoinhsqroris ium, super.biujsalurilcis::panis, . sionis iigiirabiii.,,ita ab -electis.oiriiiibus, seinine yiiie-
ei tibundatiitri,el qiiumipshts eifiliaruin ejus;,el nia- licct AbrabiE.percipiiiir, ut. in ea. sine.rJine pefma-
nuni egenO.ei pguperi non &-~po'rrigeb.arii, ei etevalm neaiil, juxta iHud.'qti6d>deXigrie-Jioiocausiidicilur
suni,et .jecerunl abominationesc'orairi.vie(Ezecli.xvi, in,l Expdo: Ignis.est hte perpeluusqui nuhquumde-
& ). A qitibus. ohiiiibus ihimuiieiii"fuisse beatum ficiet:deullari, Neque eniin.ignis ille mateiialis quo
Lotli, et"lextiis sacrre.hisiorire'tesiatrif, quem ange- iiostiaecreniabaiiiur in tabernaculo .perpetuus esse
' Ios bospitiu recepisse, ac-pereo's apereuntibus inir poterat,,-ciiih et ipsum labernacuJum, et ipsum al-
piis"eref>i.umesse declarat; et senlerilia •beati pctri lare,-.el.ipsumsacerdoiiuin, e.tia;rridudUm-ablatasinl.
apostoli prabai,'qua dicitiif/. Ee jusium Loikoppr.es-j, Sed. igiiisjlilecti.finisqrio electi accenduntuf ad otler
suni a 'hefandorum htjuria _etconversaiwne c- eiuil renda Deo sacrificiaora.tionum, sive aclionum bona-
(IT P\etr.;u_, 7.). Aspectu enini ei.auditu jusius _erai,- runiinuntjuarii deficit de-allari.-id esl, decord|bus
liabiians apudeos qul de die in dieui aniiriamjusiani eorum, quseIIIo MoyGaicoaltari desigtiabaniur : quia
-ihiquisVperibus cruciabant. .Quideriimljoni mefiti ih liac viui divin.fifefvent amofe.et in,futuroDeum
ei. deeSse polerat > qui iuslus-aposiolica voce astrui- yideiiles peifectius, ex.lpio corde, tota aninia, lota
ttir ?: iri quo prsesentes hon nisi justitjaerfamam ati- .i vjfluie diligunt, el niulta hujiisniodi iri^ceiimoniis
dire valebanf, cujus oculis et auribfis niuridis audila legis in.venies,-giise cum perpeiuq jurp lacienda siye
ac visap.roximorum facinpra tion nisi criicialus el niarisuradiciasiiit, non lameu fuisse perpetua, nisi
'
affiicilfiefant?" quod vero d.iciturde eo.quia -recessit spiritaliter:iiitellec.ta'.pfobaniur.
-abfiiiCnte ad Hafan;, sigiiificat c et.Mesopotamiam, :Moverisigiiiit Abtamiabetnacuiuin suuni, venit, el
tt k\„.tabetnacula el armentaet gvcs. i AL, el Mesopotamia;al., ' ei.a Mesopolanm
:h Ai; deesi itifirinofum. <- E A.I.j Ofienluleinplagani. * '. . >"'"
? AL>Gomurmin. t Af. deest yJJonion". "
,_- -' <-'_""
±k\.,porrigebat: '_: '.-.'/;•>:/ ; ,. Imo in-Le\iiico, c. vi, I5.> ".•..."-.'.''-.
8 AJ., erifniit, . . : .'•;(!>•,...X-"'*^ ' ., i AL, mene. ., '''X;,-''•-:, \
H3 HEXAEMEKONLII). III. IIC
habiiatit juxta convallemMambrequod esl in Hebron. A benedictioomiuum genliuiii erat promissa, benedixit,
llebron civiius est distans ad meridianam plagim ab ut per omma pale^ceret qui.i |iiomi->siopitribus dala
Ilierusalem millibus citciter viginli duobus, quac non |>er cerimonia.slegis Moysaic.e,sed per gratuiu
tempniibus MoysiArbe sive Charialbarbe, id esl, ci- cssel dominicsDpassionis iiiiplenda.
vitas Quatuor vocabatur, eo quod ibi tres patriarclire Fuclttm esl uulein in illo teinpoie ul Amtapkel rex,
Abrahatn, Isaac et Jacob sejiulti stint, et Adam pro- Sennaar. el Arioclticx Ponti, eiChodoriahomoriexAi-
toplastus, ui in Jesii libro scnplum est, poslea vero lainitaium, el Ihadat lex genltum inncnl bclluiu con-
llebron ab uno filiorum Clialeb soiliia vocabulum tra <"liasia rcgent Sodomouimel cotttta Bersa regeme
est, ut Verba dierum nairant. Si quem muvcfquo- Goinoiihm,etcauera. Quibusreferlur quomodo Cho-
modo nunc ci anic (ernpora (Ihoitim hoc appellatur dorlacliomor icx ^laniitarum, id est, Pcisarum,
nomine, intellig.it ab Ezra sacerdole cum reno\aret cum socus sibi legibtfs contra Peniapolim bellum
Scripturam sneram,>quaa a Clialdaeis fueiuit exusla, agens vicerii, quasque gentes, cum ad hoc cerlamen
boc in loco vocabulum Ebron addi poiuisse, qualia properarent, sibi liinere occurrenles peremerint:
mulla in Scripturis ab eo addita n periii lilteiaruin rion est aulem puiuidum haec sacise auciorem Scri-
sanctarum repeiiuut. pturae liisiorici lanlmn siudn grana f inenionsa innn-
Mdif.cuvitqueallare Domino. Tciiiumque hoc al- " dasse, cl non iniuitu poliiis commeiifLindae nobis
lare Abiaham a'dificat : primum quippe juxla Ioctim gratise crelestis, docet namque nos per victorjam A-
Sjchcni, secundum inler Bcthcl et Ai asdificaveial. biabaa, qua tantos reges cum panris superavit; qure
Iu quibus oninibus notandum quia nusquam ab eo sii viilus fidei, qua erat ipbe munilus; quania gia-
sacrificium oblalutii, sed lantum nomon Doinmi in- l a beiiediclioms divinae, qua eral prrcdilus : qma
vocatum Scripinra comniemoral; sed nec in Scripiu- modo per eamdem fidein saiiciip-isiniodiimnasciluii,
ris sequentibus ullum Deo victimani aut sacrificiuBi devicluri regnav operaturi jusuiiani, adepluri essent
oblulisse re.erilnr. cxceplo uno aiicte, qncm pro proinissiones. Sed ct alia permagna, neque ullatpnus
liiio obtulil holncaustum Dumino, in quo passio est pi.ciereunda raus.i esl, quorum pugna tegum, elSo-
Mediatoris Dei et hoininum aperlissime figurata, Sed domorurn primo fiiga, ac post cicpiio scnbeietui,
riec Isaac lilius ejus aliquam Deo bostiain obiubsse, qtios eiiam in sequeniibus ceelesit ira peniluscoiisiat
sed lanium altare Domino redificasse legitur. Simili- esse subveisos. Videns quippe eorum scelera Deus,
I<Tet Jicob cum jubciiie Doirrno allare Jeceiii. uul- piimo hasc ccde hostili el captnitale coiripuii : sed
las lamen victimas mactasse repenlur, excepio c.im, mox per fidelem suum s f.imuluin a'>eafiem eos ca-
ielicia iena reproniissbirus, ^]gyplum propter Jo- plivilaterum omnibusqureeranteapiaeiipuit: et hoe
seph erat liigresiuius. Tuuc ctenim per\eniens Bcr- ob graiiam be.iti Loth, qui intcr eos lideliler Deoser-
sabee, inactatis ibi viclimis, Dei ad se oraculum ac- vivii, utlali uono diviiMDproteeiionis adiuti, aclibe-
cejiisse periiibelur : quarum lanien ibi et specics raii de malis. discereni el ipsi rclicli» errorrbus Deo
reticeiur et numerus : ncque ullam exintie usque servire, cjusque ad bona opera sequereutur exem-
ad tempus Paschse quod m jEgyplo in agm sanguine plutii a quoetper quem Dei sunt gralia sahaii. Ye-
immolaiuni csi, oblata Deo liosiia a-panibus per tot iuui qma nec ipsi, nec coriepiiombus divinis, nee
annoruin curncula invenitur. Quid esl ergo quod a donis a sua iniquilale" \oluere corrigl ; quin potius
lenipore rcpromUsionis iactae ad Abraliam usque ad prkcae scelera praviialis receniibus quoiidie accu-
tempus datx legis nulloe oHerebantur viclimas, prse- miilaverunt flagiliis, resiabat ut ir.i cuelesti perpetuo
ter unam solummodo, quam juo fllio pater inmiola- dainnarentur, cujus correplionis ae puniliouis ordo
vil in figuram Dci Paliis, qui piopiio Filio stio non usque hodie, imo usque in finem saeculi erga impios
pepercil, seJ pro nobis oinmbus iradidit eum, el et peccaloies eodem modo agi nou desiml, ctim hi
Lania poslmoduin in Jege copia \iciimarufn quoiidio qui uec beiicficiis, nec flagellis ccelesiibus curant
non cessabat ofTerii, uisi quia mamlesle prsesagaba- cmendari, postmouum coelesii h ullioue damnantur.
turqnod giaiia et vciitas qure Abrah.e et semini ejus Q > Tal lei ei ipse mundus sialum suiim sine fine con-
erat promks.i, uou in oblalionibus">hostiartim, sed suniGt, dum bomines per orbeni unnersurn el ad
in Christi erat passioiie mundo reddeuda? jier cujus dona superna nigrati el ad flagella insensibiles per-
Jidemac sacrainenia jja-sionis non solum nos, sed ei duranics, subito iio\issimi exaininis lurbinead aeler-
illi qui ejusdem passionis iempoia prjacesseruiii, num lapienlur interiluin. Quod vero oMciiur, omnes
salvi facti sunt jusli. Cui <=Iigtir.c aslipulatur quod Iti coitvenerutuin vallem silveslrcmqumnunc est mare
Melclnsedeelisacerdos Dei excelsi, qui tempotibus salsum, prseoccupandoperolingilur ubi sil pugna per-
patriarcliarum fuil, non sanguinem vicliinariini, sid acia. Nam subsequenler explicaiur quje sit causa
panem ei vinum Domino leguur oblulisse, ei non le- duellii, quove itinere boslilis exercitus quaniastrage
galis sacerdolii, sed evangelici formam pr.ieltilisse: patrata illo adveneril: ul quo major oslenditur vir-
qiii eliam ipsum Abraham, cui bcnedictio et in quo tusadvetsariorum, eo foriior appareat fidesAbrahre.
'
AL, impcriti. AL, memoraie.
">AL, victhnarum. s Al. deest famulitm.
<-AL, fiqurale. * A)., damnaltoits multantur.
<"Al., Bma. ' k\.,'!alt... slatum suum ftne.
e AL, Gomurim.
'
H7 I3ED'® VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENEJINA. 149
per quam liorum roburomne lacillime confregit.Val- A i longo post illud nomen locus acceperil, eo quod ib'
lis autem silvestris ipsa est regio in qua tunc Penta- Dominus cgressum ex JSgypto populum judicaverit
polis, id esi, provincia Sodomorum et Jinilimarum Et percusseiunt omnetnregionem Amalecitarum.Su-
eratciviiatum, nuncaulem superfusis postincendiumt periori VCFSU jungendumest, ut inielligalur juxia Ca-
de Jordane, niare salis, sive mare Mortuum in Scri- des Bnrne caesumesse populum Amalech, ubi accu
piura sacra , ab hisloricis autem Grsecorumlacus aL buit Maria, ef Moyses rupe percussa aquas siiienti
Aspbalti, id esi, bituminis appellatur, el est inler populo de pctra produxit.
Miericho el Segor. Quod vcro scquitur : Et Amorrltmumqui habilabat
Percusseruntque Raphaim in Asiarothcurnani, ell in AsasonThamar, ad alium locum pertinet, hoc esi
Zuzimcum eis, et Emimin Save,Cariut!iahn, Jtaphaimt oppidum quod nunc vocalur Engaddi, balsami e
Hebraice, Grrece b dicunlur Giganies : siiigulari au- palmarum fonile : unde As;ison Thamar Urbs ,pal-
tem numero Rapha Gigans vocatur. Terra vcro co- inarum inlerpretatur. Thamar quippe Palma dicitur.
rum, quaevocabatur Astarothcarnaim, iu snpercilio> El direxerunl contra eos aciem in vatle silveslri. Pro
erat Sodomorum. Denique usque hodie vicus trans3 vallcsilveslriin ilebrseo habelinvalleSeddhn,t\\\ad si-
fluenta Jordans Carnea diclus osicndilur. Interpre- ^ gnificat anicenaetnemorosa loca. Talis enimeratPeri-
tatur autem Astarollicarnaim Ovilia cornuum, quia " tapolis qureproptermaliliamanliabitaniium non soluir
nimirum forliuni crant mansiones virorum. Sava au- ignibus assumi, sed et aquarumabyssomeruiia ctni-
tem civitas Emiorum super regionem posita Sodo- clorum viventium intuitu in perpetuum abscondi.
morum, quse usque bodie sic vocaiur. Quod vero ad- Et ccce unus qui evaserut, nunliavil AbramHebrmo-
diiur Cariathaim inlcrjjretatur Civiias corum ; et est P.uet cx hoc loco quia crrant nimiumqui genlerr-
scnsus, percusserunt el Emim iu Save chiiale eo- Ilebrreoruma nomine Abi'abam esse cognominalam
rum, sicut et Sepiuaginta Inierpreles Iransiuleruut. qnasi Ebream puiant, cum ct ipse AbraliamHebrjeus
Emim sane sicut et Zuzim gentem fuisse foriissimam appellaiur; videlicct ablleber Jilio.Jeeian.cujus tem-
eliam ipso nomine probalur. Zuzim naniqne Terribi- - poribus linguarum divisio facta est. Inlerprclalur au-
Ies, Emim dicuntur Uorrendi. tem HebrceuaTransitor, quod Jidei ae mcritis Abra-
Et Horreos in montibusSeir. IIos quidem montes; liam mandeste congruit. Transcendcbat namque de-
CiimJinitimis regionibus scquenti post hrec temporei sideiia lemporalia, el de praesenii sacculo ad futiira
filii Esau, qui vocabatur et Scir, eo quod essetpilo- gaudia transire fesiinab.il. i Safictus elenim babiia-
sus, ejeciis Horreis, possederunl : non tamen ipse, lor lorrae non est, sed vialor_el advena, dicens suo
ut verisimilc videlur, sed alter erat Seir, a quo mon- Q( Condilori, quotiiam incola ego sum aptid te in- lerra
tcsSeir vocabulum acceperunt: patriarcha videlicet et peregrinus sicut onmes paires mei. JNTon enim fru-
Horreorum, de cujus siirpe Esau accepit nxorem, di- stra, cum ambo fralres Abrabam videlicel et Loih
cenie Scriplnra in seqiientibus : Eseeieaccepkuxores de Heber siirpc dcscenderinl, non lamcn ambo Ile-v
de fitiabus Chanaan, Ada filiam tlelam Ilethei, et Oo- brai, sed Abraham solus vocalus esl; et hoc quoqtie
libama filiam Anmfilti Esebon Evhmi (Genes..\\\\\, nomen nascenti cx se Pei populo leliquit; sedquia
2 ). Qure autem vel unde hsec progeuics fueriipaulo ipseperfectiusmundumlranseal,ejusdemque iransilu&
posl aperitur cum, enumerala siirpe Esau, ila conclu- quasi hareditarium jus suos1tran»misilin posleros, de-
dilur : hi duces c OolibamafiitmAnmuxoris Esau isti signntur ex cognominequid anqjlius fratrepeicepisset'
filHEsau, et lii duceseorum &ipseesl Edom; slaiim- in munere. Ei apte' Abrabam boc loco prLmum He-
qne noviis subjungiiuf li(ulus quod dicitur : hti filii bra;us, id'csi, Transilor :ippcilalur,cumlralremperii
Seir Horrei c hubilatotesterrmLotham et Sobal el Se- clitaniem ab hostibus erat erepturus, ui Seiiptura la-
beon. Et post pauca : Elhifilii SebeonAchia et Anam. cite iiitiinarel, cjuia illorum pioprie est altos a peri-
Isle esl Ana qui invenil aquas caltdasin soliiudinecum culis tenlationum sua \el doctrina vel inlercessione
pasceret f ashtos Sebeon paliis sui, habuilquc filhim salvare, qui noii ipsi lentameniis vitiorum encrviier
Disan, el filiam s Oolibama. Cum ergo Esau uxoFem] i D succumbere, sed hrcc alacri animo Iranscendere no-
IiabuiLde geiiereHorreoruin, OohbamafiliamAna li- runt. Liberavit autem Abraham Loth fratrem suum
lii Sebeon filii Seir, consiatmiqne qnia moiilcs S<;ir, virum Deo devotum ab boslibus, liberaMLel Sudomi-
in quilius Ilorrei h percussi suiu, non ab Esau qnii las homines Deo mnlium odiosos, u; mystice prsefi-
longe posi nalus, ea loca possidere cc?pi!, sed a Seir guraietur quii per mcriia el inierressiones ejussae-
patriarcha eorumdem » lb rreorum iu.men aceepii. pc et elecii in populo Israel etreprobi de leinporali-.
Heversiquesuiit, elvenentul ad fontemUesphat.Ipsa! bus essenl malis erudiendi : l cum non nisi clecti
esl Cades.Mcspliatinlerjjretaturjudicium: iiu.deveiusi solumrnodoab iclerno possiul interilu salvari. No-
iranslatio modo dicit apertius, vencrunt adfonteinju- landumque quia manente adhuc, nec punila provin-
dicii. Dicitur aulem el hoc per aniicipaiionem, cum cia Sodoruorum, et propler repFobos Lolh juslus
a Al.,afjlali. 8 AI., Oolibania.
h AL, tiicilur. h AL, perctisserunt.
0 A"l.,Oolibania. I Coi\).,Choneorum,qui lameu supra legil Ilorrcos*
0 Al. deest ipsc csl. i AL, spititus.
• AL, habilaloris. II Al., transmittercl.
* AL, nsinas. 1 AL, qtm noiaitst;_al,, </KO iwnmsi.
'
119 . IIEXAfiMEROSIrLIB.vlIL^f;:;, L:,;.^ '-'', :43<L
'.emporalibus-esta damjiis,.affliclus, et proplerLoih •;i seyextplienles usque ad discrimen,,divihi examiilis
jusluni reprplsi suiit aiernporalibus a2i'i.ininis}'peo de suis glufiari permilfunlur Gperibus;;sed eiiihcse-
ihiserante,"subd<iGii. Al ubi'rep.robisciv'bus;"udicifim. 'cilale improvida, quasi in media npcie posiii.lriixe-'-
uliima"districiibiusihciibuit, :tunc nec -jjusius.scele- rihl pax;ef securif.as; tu.iic repeiitinus eis -siiperve--
rritoriim'poeiiisu11alenus;aiiiiigi,-nequehiirabili ejujs riiet:inieritus : unile bene- "difiiiir pefcussisse,. pef-.,
salvatioiiipfavorum quispiam'valiiitparticipafi, sed- secuiosqpe eos esse usque Hoba;,id est Condei.nna.-
"sfilituncbpni salvati, soli surit pfavi perditi : iii quo 'ionem, quae non alia condemriaiiojjuarn repentini...
liquido mundi jpiius ei sratusest expressus effiriis,: e.t seterni iiKefiius debef inielligi. Qum.esi, ihquil,
quia>nimirrrmiri hac vila iioririunquam erproplcr. ad ImvamDamqsCi.Pamasfus; ut diximus,:i.nierj)fe-
rnaloruin vi.ciniamteinp.oralifer affligtihtur bpni,' et tafur .Sanguinis poculum ;,:qfiq,.iiphiihe.del.cclalip:
propterviciriiam bonorumeripihhthf -ib adyefsilati- viiiorum.recle significaiur.: Quid.enini deleclaliff .
bustempnraljter maliv Ai in.arliculo uliinii exami- peceali riisi sangiiiiiis estpocujurii, curiiquls ea quse
his soli rcieriialitef perdent.ufihirjui,sfili sine fine carnis" su.rit et sanguiriisabsque.ulla ;reiraciationer.
liberabuhlur jiisii. ': ;> -"'."'">."--''".: .'.' V cfiniplere siuduerit ? Et est jlnba ubr percussit-adr
-'."Quodcutri audissetAbrani capium^videiicet Lolli versarios Al)faliaiii:ad>la;vamDiimasci,quia darhna-
fratrebi suuhi, iiiiiner.amiexpediiosvetnacuigssuqs tre- P tio quae impios punilufa e=I, in pceriam.:eosperpe-,
cenioiCdecem eiocio, et caetera. - M.iraeulifniquid,em; tuam .Qunj".'. diabolo:ef angelis ejpSi qria; per IsevaiiK
est diviuaejio.eiitisepermaximiiiii,quod cuiricolrorie solet desigiiarij reirudet. Esf auteiii Paniascusurbs;.
tani tiiodicatanlani hosiium"sif ageriijfecerit" Abra- riobiliSi-Foenicis et' Syrise qupndam tolius ineiropq-
. iiarri, sedaiiius saeraiiieniuih iidei, in qua iiobis spl- .; Vis. pan qufique Fcenicis oppidiihi erat icrjriihus Ju.-\
.ritaiis.est piigria superaiida,.sconiinei nutrierus ille dreie pEpv,iiicia8. cOnlra Septenlripiiem ubi lifidjePa-
ihiliium cum quibussuperavii.Erantqiiippe trecenli neas, qiise quondSni Gxsarea' Philippi yoeabaliir-;
decemeloctO;quo.nimirum iiumefpsiguuhi victofio- uhde et Jof diinis sortiiusest vo:c;ibulutii,.,qui fltiit da;.'•
sissimsecruciselhomen SalvalofisiiostriJesu Chfisti, -Libarifi.Dan quippe.uhus estde forifibusejus;;ai-»
per.qu.enibPcjfi riiuriiihenlumnoslra!salutiscoiisecra- ter, vocaiuf Jof,_quod •iiiierpreiatuf Rivus.. Duobus;.
lum esl, desigiiaiur. Si quidenmpUd-Graecos ifecerili crgo fprilibus qufhaud prqcul a se dislatit iii unuiii
per Tjiueram^nolan!ur,:qusE! in crucis figurain ap^_, fivUluriilojiieralis, Jordaiiis deiheepsappeliatur.
tatur. Nani si apiccin inniedip fecepissei, iioirfigura \At vero.Melcliisedecli rex,Saieni proferenspqiiemeli,
crficis, sed ipsfiinjait) sigriuitt cfucis riiariifesle cef- viiiunt(erai enimsace$w
iiercliif expressufn. Decemv.eroet"oclo4ip_udeos>perp\et dit: BeriediciusDeusAfereewi' Dep exceisg.gtiicreavii:
I et H qurein.rioniine J;esupiirriacsunl iiiiera?notau- \ : ceeltimet ietrurit, et benedicius Deusexcelsus, quq.\
luf :?etideo eum tfecenti decem et. o.ctoGraece rio- proiegehleiioslesin mnnihusttiis sunt/et.dedil. ei de-,,,
lanlur, noii niullurii disiatab eo ut.'crux Jesu .'legi cinius ex oihnibus..Nolanduni |ifi.mo in liac "iectioeie;
pfissil. Bene.ergp;in freceniis ;deceuV;etocfo sociis (juia pfsemonsirave.raritpaifiafcliae quod praedicant'
V.cil hosle.s",ac fratreni liberaYit-Abraiiah),;iit hlys^: Tapostoli: El.\si. qtiid pflfiteer,ihquit ^aulus, unugi*
(Ice figiiraretiiascltufuhi de suo "s.emingeum.qiil per memiifum,contpathiniur Otriniuiriembtu: sive giptjiq-,
a ei <"«)._«liuiii
'.-passioneriicrucis;,:mutiduin mPfteireypCarPt; ''membrum,,~~cptigauiientojnnia membrq:
'"' (7 Gor.iii,.2S). Palienie quippe Lfiik.adversa, cnm-'_
ipse quoijUei|PmiiieSalvatofi^vid :esi,Jes:uS/ -SuBli-
'
liiisaiqueemni^nfuiidP coiehdus:eminefei:- sed el passus iest Abfahani;^^griudehlibusiliisde erepilorie,
•iiiiii.esqui ad saluiem periinbreni, norirnisi pef hoc ac vicforia s.ua,>corigraiulabatiir MelcbisedeCb,ac •
sigriunivenerabije, c pefque:nomeiiejus terribile sa--" '\'jricerilefn"eum,qui prp fraterhis seruninis sese pe-
luiein essp jcphseciiluros.>•: >> ,.»;:> --;> Tlctiio dedgfat, coslesii: behediciiohe.peffundit: iiee
- Eipersecutus estJos:usque"Ddri,-.eidivisis:soc\is ir\- soliinimodp lioiniiieni viciorem, jsed-ietiargiiofeni.
ruit .stiper eosrtocle, peicussiique\eqs, et pcf_secu'lut - vjciorirfi Dpminiirridigria Jaude; magnificai,.>juxta
:.esiiisque IIobal, qumesiad LtkijaiiiDariiUsci;Cuncta j) illud evarigelicunii Videuni opera vesira bdiia, .c.t
d.saerielpquiiisefies hiysiicis .est''pleh_a.'liguiis,.'-n'e(cjtdf\fiCeniPdltemveSttUhi,ifui ih cmlisesi (Mtilthl>y>:u
tarilum dictis*ei fa_ctis,sed et ipsisin quibus agiiui'."•-iC)VDe'indeihttieridurhqnpd prisi ceflanieriet vicio.!,
locis ac teniporibuscongruit^illiidvappstolicuri),qui;i .fiam-benedicitur"Abrabam ; ei hric a rege ac .sa-1.
oniiiiain figriru cOntingebaiif iliis, scripfa: surilauteni-:. cerdote Dfeiallissimi :quia et nos oriiriesad prohiis^
proptet nos(I\Cof: x, li).:Dar; ihierprelaiurJudi : si.uheni''.patfirjs,cceleslis^periirieriius,;post Libpies
.cium, llpba Coiideinnaiio,'Damascus;Saiiguinis p;o "bfinfifuriioperimi'behedicliorieilriexspeciamus fegrii
cUluiri^Persequerisergo>liosiesAlifaliamirivcnit iii' . perehnjs, ;quod ribJiis:paratuin"'est ab originemurLdi;
I)an, et iiicaiiipssecurpsqUerio.ciepercussit-eoS,qiiX- "perfegerii ei-sacerdpierii nia^
-iisqiiead id iocorum sajvis.se^glofi.aiues, quasicapt; i '.'delicei-pei ei Jiohiinuih'Jesum"Ch*fisjiim;de cujus:.
prrcda lsetabahluf; quia ^eceatores'quiqiie et in.bu - regiioquod iiabet corcquale-et eoretefriuni-ctimPa*;
j'us;yit;e divitiis aiqtie in oppressioiic 'iiiiioceniiuiii tfe'dicit in, psalnifp Dixil: Doinhiiis D_pmihq : meo,

"
':''"."AL, nirdis. :"'.'- '"
\<\.<'<: '. """'' ''. > ' :.,?ALr_JB-q-aad;
* ""'.*;"' > "..'. v"
"''..Ai.radfl,-
cssc.' . v -.'; .: -.&A.L,fticia: . ;;X.;.;-.;;:;: '- > .'
loi BEDS YENERABILISOPERCM PAUS II. - EXEGETICA GENUINA. 152
Sede a dexltu meis, donecponam inhnicostnos scabei- A benedicenluiuntvctsm cognationes letim; sed prius-
lum peciunituoium (Psal.cw, i), et c.vieia . de ci>jtis quam ullus ei fiiius, quiejusdem benediclionis esset
bieeidolio in quo scse ofiiulit liosiiam Patri pro COIIJLTCS, n.isceietur; priusquam aliqttam Deo ho-
nobis, subdidil iu eodem p-almo dicens : Jutavit sttain pro donata bcnedictione graiias aclurus of-
Dominus, el non pmmtebit eutn, 'I n es snceidos in ferrei, oecurnt Melchisedech re\ Salem piofercus
mleinum secundum oidiitem Melclnseclech(Ibid. li). paneui rt \innni qure Deo oblulerai, el beuedixit
!)<>ciijus e\nositiotie \ersus ei saa-idoiio ac lecno ei, ul patenter iulelligerel qtiia piomissim sibi be-
Doiiiiiii Jeso Cliiisii, quod m Meldiisedech figura- nedictioiicm per Rcgem jusiitia;"et auttorem summse
tum est, ideo iiosirain panuaiem h.ic in loco bie\is- paeis, per poiililicein eximium, pci sacnficium mj-
siiue lo-jui ac tiacarc 0|iorLel, qunni.im Aposlolus siicuin panisei vini, esst'1cum omm suo scmine per-
in.i\un.im pariem cpisiolu ad Ilebi.Tos de his subli- cepLurus. Nem ergn glorienlur JIKI^PIde sacerdolto
iniss'inc disput.indo atque explanando complevii, Le\nico coutra Clinsii uios, ciim illi viciimas car-
l.uiiimi \estigia ejus scctantes pauea de jilunbus n<uiii. nos jianem et vinum Doniliio offeuinus. No-
qiue ille pjsuil hic iusercre comiiiodmnduvimus. stium n.imquc cl itmpore et digmiate sacnlicium
IiaqucMelclusedech Doi.uiium Sah iloicm signifi- pi jcsial: lenipoie \idelicei, q'ji<i prius iioc oblulit
cat : ptmium qutdeui, ut Apostolus ail, qvi tnlcpieta- B filcliliibedctli, qu.un illud Abraham \el qui e\. eo de
tm icxjustttim, dande a'<Ui.t te% Sttlem, qaod est siirpc Le\i veneie poniifites : digii.fafo aulem, quia
les pacis (Uebi. \n, 2): quibus \cibis bealis aposlo- de hoc non de illo dicium est ad DominuruClui-
lus ita figuram Melclusedecli qu.ililer sii i.rclligcnda SIIMIa P.iiie . i'ee <?slaceidas it wieinum secunduin
dcnioiistiat, ui el nos aptnis«imc i"oceat In litieris oidmem Melchisec'ee!t(Psat. n\. I). Quod el ips<>
Teslameiiii VetefiSnon soluin lerum, scd el noml- opeie esse complelum, el nuric in loio oi.be manife-
rium siguiJitnlioiics quscreie. Siuil eigo &"e'clnsc- sium, non i'.i=ibluitus ei i:npi,<snegu. Cousial ergo
dech \ocabiilo suo ei persona sua Regem justiiioe inajoiem luisse lilelchisedech saceidotcm Abra-
Chrisiiim, Jta eiiaui votabulo biiseci^ilatis Etc'esiam hatn patiiarcha. Sn.e ulla eittra coiiliaiicuone, ut
sanctoiiim, ti\ii.iiein Mdeiitet in.'gni Regis figmate Apostolus Pil, quod minus esl a iitelioie bencdtcllur
deiuiniul; dc qua sciiptuin est : Li fattus est in (Ilebr. \n, 7). Xiaj,<ssacnficium Melcliisidecu bo-
S.ilem, id est in pacc iocus ejtrs (Psal. ixw, E). siiis qu.c hi sequcniibus obiulisse legiiur Abraliam :
Salem auiem ipsa csi qiue jjostta Ilicius.ileni dicU ejiiia boc DoniiiiiiSCbusius, illud Aaion : hoc Novi
<il)a\id icge, loliiis Judjeje piounc.c meiropolis Tesiaiiienli spcenlotes iUud \eteris eiani oblalurL
(aciaesi, eu quod lbi locum tcm_>liacnieni, ci im- r Unde ct bene subdilur : Ee dedd et decimas ex om-
pcnsas stiuctur.e Salomoni filio dereliquerai, quse nibus. Quod nitillum sublimiler inlellexit a ique e\-
Mdeiicel cuncla elalu iuiiuinera qua; de eadem ti- jiosuil Aposiolus; ui decunas ei darci Abiabam non
\iiaie facta vel dtcta leguiitur, ad Eeclesum perlr- soluiii jito se, \eium etiam et pro ommbus cis qui
nere ciinciis legenlibus patei. Qul etiam geneiesuo cx se erant nasciluri, ni quibus fueiunl et IJISIsa-
saciificii sui, tujus cl Abiahdio dum benediceiet teidotes qui deunus era nt accepiuii a jiopulo . Per
panicipem fetil, oblationem No\i Testamenli pr,e- Abraltum,inqu.l, el Levt qnt dechnus accepil dectma-
iiionstravit, qiiam Doininus nosler in saciamentum lus esl : adhuc emm m lumbts patiis eial quando ob-,
biit corporis ac sauguinis et tjisc piimus oblulit, el vtavitei Melehisedech(Ibid., 9). Sicul eigo prjecelle-
Ectlesio; sempcr in remissioncm pcccatorum offe- bat tribus Levi tica, id esl sr-ceidoialii populus, a
rcndam lehquit : in cujus parlicipalione smgulaii (iuo decimas accipiebat; s c et qisis saccrdoiibus ac
omnes proimssiouis fiiios beneditendos es«e per- leulis prrccellebat Melchisedecb, quando ab eis in
-
docuil. adco ut ncnio absque liujiis consoriio viirc p.ilie Abraham <-accepil adhuc eiiim in lumbis
consors possilesse'perennis : Nisiewin manducaveit- eiant. Auiabam [quippe hoc loco populum Israel
tis, iiiquit, caincm Filn hominis, et btbeidts Cjttssan- ctim suo sacerdolio dcignai, porro Melchisedech
eum sacerdotio quod
gutncm, non habebilts vtlam in vobis: qtu manducat Q Mediaioiem Dei et homiiium
meum cmnem el bibtl meum sanguincm, habet vitum el bjeiedibus Novi Tcsiamenti icliquil, singulariier
ateinam(Joan. vi, bi). ln magni ergo signilicnlione c\primit Et beiiedicilur, ac decimatui a Melrhise-
saciamenti Melclusedech saeeidos bcnedixil Abia- dech Abraham, quia lpsi eli.iin qui in hgeac Levi-
bre, pioferens ei parlem sacnlicii, quod Donuno in uto saccidotio pr,rcipui exsiueiuiii, non nisi a Do-
pane ct \ino obtuler.it . tjpice nirnirum insinuans hiino Jesu Cbns'o benediceieuiur, uon nisi ad eum
quia non solum i.os qui jiost passionem dommitam cuiicf) qiiJ3 h.ibere jioierjiil \iriutum releiicnt, el
ln caine veiiimus, sed et ip-.e Abraham qui accepe- h.cc ip>ius fuisso graiia; coiilitereuiui, salvi esse po-
ral repromissiones, et omnesemen cjus c'ec{um per lueiuiii: unde et Peirus , clarestentc jam gralia
oblationem esse donnnicre passionis scierna benedi- E\angelii, quasi siceidolio quod secundum ordinem
cttonc donandtim. El quidetn ldem Abrahaiu audie- Melclnsedech proiniitebalur fulurum, au remulalon-
int a Domino: Et benedtcamttbi, cl maqmftcabono- bus obsenantise d lejalis : Quid lentatis Dettmimpo
sict! luuin, ensque bcnedtcttis.Audietal ba'e/uc m te netejitgum scivtiutissttpei cetvicesdtsciputotum, quod
' Al., etegerii; al. cmpserit. c AL, susccpil,
">AL, i\aque.\ * AL, tcciis.
135 IIEXAEMERONLIB. IV. iU
ttequepaltes uoslii, ncij-acuos poi lare poluimus? sed A anunas, catcrct totle libi. Qui icspondil et :Lcvo ma-
pei giatiam DominiJesu crednnus salvati quemadmo- num meamwl DomhtumDeum excelsumpoisessorem
dttm el illi (Act. \v, 10). Dedil ergo Abraham deci- coth el letim qiwd a ftto sublegmims usque adcottt-
nias cxommbus Melcbisedech sacerdoii, a quo bc- giam caligmnon accipiamex omntbusc/umtua sunt, el
nediciioncm acceper.il: quia nimirum quod ille me- canera. Dihgenier notandum, el ad cxemjilum vilre
lioris iniellexit sacertloiii (ypurn cl imaginem quam moralls tiahendum, quod Abiah.im qui quasi neces-
ipseprsefeiebat, hoc est quod ipselegalis, ille pon- sitanbus provimoium b veraciter compaticns, pio
tilicJius a evangelici hgiiiam gerebat. Ipse cnim Iibcrando Loih se periculo obtulerat, quasi Deo de-
temporale sacerdolium quod per successiones pon- votus sacerdoti a quo benedicebatur derimas dede-
lilicuin senaretur ev se crat generalurus ; ille ne- rat: ijise quasi pecuniarum coniempior, aliquid de
<jue uul'um saceidolii neqne hnem neque pr.ecesso- pireda quam enpuerat, etiarn cum rex cui viceral
rem neqiie successorem liabuisse legitur . unde con- obtulissel, accipere renuit. Quasi jusiitise amator
venicnter iinaguiem pircfert illius cui dictum est: mililibtibqui sectim pugnaverant suas pattes disln-
Tu es sacados tn teteinum secundian oidinem Melcln- buere nnn ucglexit. Merito lalis coiiscienlia nt ad
sedcch. Ha'c de Melchisedeclipaucissint dicta prout arcem \irtutum jiervciure ocius possit, no\is sem-
nostro operi sufiicere videbantnr. Cselerum qm pcr gratije siiperure benehciis aillollitiir. Unde recle
plcne de illo, detjue cis qut» hguravil ille sacramen- his lla tiansacus c confcilim dono ccelcslis oraculi
lis scire desideut, lotam ad Ilebirjcos Epislolam ac dninse benedictioms comjios efficilur, quje se-
scdiilus legat. queniis libri melius lectione consideranda et perlia-
Dixtt auleimex Sodomorumud Abiam : Da mihi ctanda servemus.
a 41., Evcmgclii. c Al. dcesl confesttm
h Al. deesl veiacVcr.

&';."-
;-^BER;^tefiTf
\\His ilaque Ifunsuctis; facius -eS! sefma Domihi ttd Qitterq iuo,'ipsum haoeois amreaem. Qubd de Isaacet
Abrtim pervisiohem,-dicens:: Noli titnefe, Abr'pm,egp /serhine ejusdictum raiio pfobal ;.<lequo pPsimoauiir
ptoieiior tutis sitmei hieic.esl.uamtignd nihiis._Cene- , audi.vit':>6iee"ahilsagc-vdcabilur libi scmcn, Neque
diciinneiri^"qiiain^rsacerdoteMelchisedech pprcepe-- enini; filii conr.ubinarum,-etsi Abrabae seriiep sunt,
rai-Ai)raham,v4iaric;per:se Dpminus ipse cdrifirmat. r-><i-hrfirediialis ejus ;;participes esse poiuefuht; et
DixeraVquipp_e sacerdos :, El:benediclus:D.eds:excel-,-quPniarri-adhanchifife.diiaieni Deo.dileciam iri^iia
iiis,; qiioproiegeiilehpslCsih.nitinibus'luis\surii {Gen.- proieclip diviria,-el.riierce^ esset magriaTuiUra.coe-
; stv|--20); DiCif-Doniintis: 'Ego_prdteciot-vtuus,sum. lestes^solum ariirnsepertinent, ^ajitesi.biiectiiur>:<<,
Dixerat'sacerdos.: Bene.diciusa Detis excelsus. Dicit Eduxilqueehm fotus<el uit iilij Siispicc,,cmlum,
ipse Dciis :_Et meiCeslua magna \niinis., Mercedeni etnuinerdstellas, sipolesfel dixilcii ::Sic eriisemeh
;ariiem. dicil, rfpiiianiurnililecliohis, "qiiain;rrriifiih; tuum. Sieliis; enim recie comparaiitur, justi et. ele-
a'ngu'siia.,posi_to*'eihib^ -soluni.quia siciit sielliBab liominibus dinu-,
:<ri(i;.''riph
iiis, quaipsiTJoniino :ex quo pairiam pareniesque rnerafi nequeiiri.l,;;yeruni -eiiani, qriia; coelesii 'suiit -
desefuera!, iniegfo ex cordc seryieral.s , ..-•; .;' feiiciiate^ublimes, quiaabjeclavitai.hhjus etinfrriia
'" Dixiique,Abtahi: -pQinineDeus, quid'\dabis .tnilii; desTdefia ihagria.niehlisisublimitate
egd~vddamdbsijueliberis,-el'fitiiis procurgiarisdomus D quia >ihlef reprobos;iuJceritvlapquam;i>luminaria>iri
mem, isle<Damqscus::Elieser- :Addidiique,Abmm : ;muiido,'.verl)Um:yifse^^^ coritinentes. bequalibiis etiii.
Milii autem noridedisli :seinen; eiecce^.-veiiidcului, ; fi.rierccte dici epi:ssil:.SieJ/a autem d. sietlaMi/fert
meus luBtes meirs"_en'L-'.;Non" qurisi>;dubius,.de>pf6v in Ctaritalc,sii e't resurtcctio morluorum (I Goi-.Sxv.
iriissis Dei,.' liiujjat-; - -sed,-siinpl.ci.ter:;;4rii,eriogaf .41). "Quod.auiem.-ail i:$icerit: seirieivtuMri,ti6ii&e
quam sit ihercpdern a Dominp percepiufus,;flui: ii-- illis solum dicil electis qui de ejus stirpe cofpofali-.
lium noiiliabeiis, in quo liserede ac pafficipfidjvina} - ter 'erani nascilufi, sedletiam de hobis,; quibus.ab
promissionis exsultet, vefnaculum suum; polius>sit Aposiolo.dicitur : Si quieth vos Chrisii, ergoAbrithce
babiiurusiiairedemi Vocabaluf;Vernaculiisil.Iedup- semeriestis (Gcti<'\\Vy 29). Unde:l!ehe';prini'uniViritfo
busjioiriiiiibus_ idest, .Damascus,:Eliesei!,- a qup 'piisitus atidivit-': Sed qui 'egfedieiut-dtiuiefo ihti-ip-
Damascum ciyiiaiem .etcpriditam^iunl etiiuncupar siim habebisJtmredem. PrOpler ePs^videliCei^qui;ex
laiu. Fayens:aiiiem desideriis AbrahrcDpminus, ef :ejus seriiirieprodeuhles, etiam pfPihissor;^behedi^
bane illi quai.n.-qurerebalmercedem jjrorriisii, ctim ctionis: ac Iisefedilatis erantcblirefedes fulur-i.43osi- .
'
.prolinUssuljjunxil :• _'"::" <:<-'. modum vero.-'educens.foras-eum;'nurriefare siejlas,
Non erit iiic -hmres iuus", sed' :qiuegtedielht de _si po.ssit,.iiiiperafr; Sic erit, ihquiehs^.scriicnfuuin
a AL, AbramDeo excelfb, ...;.,- * : •"AL, el h<Bt.eiitaliSi '' '.'';- : /.- --» ; " :
b AL, devolioiiisquiwipse. . - .
' 5 AL, potesii. ' v>, .>;>.>' :'
> .'Al.-jutttisvernacitlus. ':'' "
_<•< __<
135 CED^i VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUINA. 1SG
proptcr eos nimirum qui non ex ejus utero pro- A.dal inquiiil, sed obsecral ut ei rei quam credidcr.il
creandi, sed ad ejus tamcn crant semcn ~ex loto aliqua similitudo adhiberelur, qua ejus modus agno-
orbe colligendi; juxla quod in Evangelio credcnli sqeretur; undc sjgnilicantius veius liahet itanslatio :
cenliirioni, qui non cainaliier, s d spintaliler ad Dominalor Domhte, secundum quid e sciam quia .hm-
sciiien Abr.ihse pertinebai, ait ipse Dominus : Dico res ejus ero : sicul non est Vhginis M.irisediflideutia
aulem robis quod mutti ab Oriente ct Occidenleve- cum ait: Quomodo fiet htud, quov.iupivirunt non
nicnt, et recumbenlcttm Abrattam, el Isaac, el Jacob, cognosco (Luc. i, 5i)? quml eniin futurum crat
in regno coilorttm(Malllt. vm, II). Eduxit eiiitn eum - certa esse, modurii (juomodo ficrel inquirehat. Et
foras ut in latitudine totius orbis scmen se benedi- boc cum qusesisset audiviu Denique ei hic simili-
" ctionii
accepturum esse discerel. Suspicere coclum tudo esf data de animahbus, juvenca, et capra, et
jiihci, cl numerare slellas, ul iu coslesli patria se ariete, etduabus volucribus, tuiiure ei columba, ni
ba'c hserediiate locuplelandum esse cognosceret. secueidum bsec futurum scirel quod futurum esse.
Credidit Deo, et reputatum est itli ad jusliliam. non ambigcbat. Sequilur enim :
"
IIujus seiiieiiti.e mcminit Apostolus (liom. IV, 5), Ilcspondens Dominus : Sume, inquil, mihi vac-
a
piopler Dei gratiam commendandam, ne circum- cam Iriennein, et capram trinam, et arietem annorum
cisio gloriaielur, genlesque incircumcisas ad fidem "itium, turlurem quoqtte et cotttmbam.-'Qtti toltens
Cbrisli nollel admilli: hocenim quando faciuin est, universa Itmcdivhil per medium, et ulrabque partcs
ut credenli Abrahsc depularelur Jides ad jusliiiam, contra se altiinsecus posuil, aves aulem non divisit.
nondum fuerat circumcisus. Repulalur crgo lides Sive enim per jmeucain significata s>l plebs sub
ad juslitiam, non oiiosa et nuda, sed ea quse per jugo legis posiia; per capram eadem plebs pecca-
dilectionem operatur; reputatur el ea quae eisi nec- trix futura, per arietem eadem plebs etiam regria-
dum operandi tempns habct, perfcciatn tamen ope- lura. Propierea irina dicunlur liruc animalia, quia
raudi voluntaiem babet. Reputala est namqiie fides lerlia a'(ale sscculi populus ille adolevit, acterram
latronis ad justiliam, quse eisi inslanle moriis arii- repromissionls e inlravit. Prima quippe selas ab
culo, nullum opcrandi lempus babere potuit, adi'0 Adam usque ad Noe, secunda a Noc usque ad ijisuin
perfecta lamen ab inspeclore cordis judicala est, ut Abrabain, tertia ab Abraham usque ad David; in
ipso die in habiuiione paradisi cum ipso ren.une- qua de ^Egypiia servilute ll salvatus,
' atque in lerra
rata sit. Reputala esl fides Cornelii ac domus promissionis populus ille tranalains esi. Sive
ejus ad justiliam, adeo ut eliam anle lavacruin aliud aliquid convcnieniius Kia significeut, niillo
regeneralionis donum sancli Spirilus aceiperet ; _ modo tamen dubitaverim spiiilales in co prjefigura-
quia nimirum mox concepta in corde, paraia tos additamenlo lurluris et colmnbre; ct ideo di-
ad operandum per dilcctionem eral. Sic et fides ctum est: aves autetn non divisil : quoniam carnales
Abrali» quantum sufliceret b repulari ad ju- inier se dividuntur, spiritales auiem nullo modo,
-stitiam probavil, cum parala crat ctiam uniciim fi- sive a negoliosis conversaiionibus hominutn se re-
lium ad prseccplum Domini, in holocauslum offerre. nioveant sicut lurlur, sive inier illas deganl sicut
Jitstus ergo ex ftde vivit (Rom. i, 17), illa nimirum columba; ulraque lamen avis esl simplex et in-
lide quse parala est |ier dileciionem operari, el si nona, significans et irr ijiso Israelilicn populo, cui
habei tempus, operatur. lcrra illa danda eral, luiuros individuos populoa
Dixitqne ad eum : Ego Dominus, qui eduxi ie de promissionis, et Itacredcs regni in rclerna feliritale
Vr Chatdmorum,ul darcin tibi lerram istam, et pos- mansuri.
sideres eam. Quidam Ur nomen loci esse aulumant, Descenderuntquevolttcressuper cadavera, el ubige-
sed qtiia Ur iutcrpretaliir Jguis, inagis inlclligen- bal eas Abram. Divisse volutres lise, quse stiper ea
dum est juxta tradilionem llebrscorum, ut et supra qu:e cranlcadavera desceiiderunl, non boni aliquid,
diximus, de igne Cbaldseorumereptus sil, qui eum, sed spiritus indicani aeris hujus paslum qiiemdain
dnm ignciii, qnetu ipsi pro Deo eolebant, colere at- D suum de carnalium divisione qurerenl.es; vel cerle
que. adorare respuissel, ignibus consumere c volue- carnales ejusdem populi adversarios, qui juxia cou-
rint, sed Deo illum protegente hoc perficere d ue- silium Ralaan arioli,descelenbus eoruui occasioncm
qniverani. sibi victoria; aucupabaulur, de quibus dicit pro-
At ille ail : Domhte Deus, unde scirc possum, pbeta : Velocioies fuerunt perseculotes nostri aqnilis
quod possessurus sim eam? Non cst putaudus Abra- cmli (Thren. tv, 19).
ham piistqu.nii credidii"Deo, ei repulatum est illi Abigebalautem cas Abram, quia ejus rnerilis srepe,
ad justiLiam, in fide delecissc, ut diceret: Domine el_de anguslia lemporalium malorum, ei de insidns
Deus, unde scire possumquod possessurussim eam ? spirituuui inalignoruni libcralus esl Israel:
"Soncnim quasi adhuc incredulus, siguum cui crc- Quod vero subjungilur: Cumque sol occumberet,
a Al., commilleiidam. f Al. deest mild.
">Al. deest rcputari B AL, ingressusesl.
~ '' AL, salvatns esl.
AL, volueiuni,
A AL, nequivetunt. 1 AL, salvalus.
c AL, faciatn.
1S7 IIEXAEMERONLIB. IV. - 158
sopor ittuii super Abtam, el Itortor magnus et tene- A sum, id cs(, ad ipsum jam finem, significalur isto
brosus invasil eum ,' significal circa saeeulihujus fl- igno dies judicii dirimens carnalcs pcr ignem sal-
nem niagnam pcriurbaiionem atque tribulaiionom vandos et in igne damnandos.
.iiiturani (idelium. De qna Dominus in E\angelio : /« i'//o diepepigit Doininus fmdus cumAbiam, di-
Etil eriwi tvnc iributalio magna qualis non fuit ab in- cens: Semini tuo dabo terram hanc, a fluvio JEgypti
","o(Malth. xxiv,21). nsque ad fluvvinimagnumEuphraten. Fluvium Mgs-
Dictumqueest ad eum : Scito ptmnoscens, quia pii, hoc est Nilum, uon dicil magnum sed parvum,
peregihtumfuinrum sit semen luum in letra non stta, qui dividit inler jEgypttmi et Palsestinam, ubi est
el subjicienl eos serviluti, et affli.ienl quadringentis civitas f Rinocoriira. Pepigit ergo Dominus ftedus
aitnis, eic. Iloe de populo lsrael qu" fuerai in Mgy- cum Abram in die iilo, qtio ei bnstias animanlium
pio serviiurus apertissime propheialum est, Non ei avium obiolerat; illud nitnirum fa;dus, ut ipse ac
quod in eadem servilnie sub ^Egypliis affligeniibus semen ejus Domino voia oraiionum ac victimarum
fliiadringenios ille populus annos fueral peraclurns, fideli semper corde offerrct; et Doiniiius ipsi ac se-
sed in ipsis quadiingentis annis prrcnunliatum est niini ejus lerram Cbanaan perpctuo possidendam
lioc fulurum. Quadringenli sane dicuntur anni pro- donaret.
pier numeri pleniludinem, quamvis aliqnanlo am- Igiiur Sarai uxor Abrmnon genuerat tiberos, sed
plius sini; sive ex hoc lempore computentur quo isla habens auciltum digyptiam nomine Agar, dixil marilo
promiliebantur Abrahse, sive ex qno nalus est Isaac suo : Ecce conctusitme Dontinusne parerem, ingredere
propier semen Abrahse de quo ista praidicunlur. ad anciliam meam, si saltem ex illa suscipiam filios.
Computantur enim ab anno scpluagesimo el quinlo Cumgtieiile acquiesceretdeprecanli, lulit Agar JEgy-
Abrahse quando ad eum facta est prima promissio, ptiam ancitlam suam posl annos decem, quando habi-
usqne ad exitum Israel ex iEgypto, quadringenii et taie cmperal in lerra Cltanaan, el dedil eam viro suo
triginla anni, quorum Apostolus iia meminit: IIoc uxorem, qui ingi cssusesl ad eam; at illa concepissese
antem dico, inquit, testamcntttmconftrmalum a Deo : videns, despexl dominam suam, etc. De Agar el
« qum posl quadringenlos el Iriginla annos facla est Ismael quomodo Syiiiigogam et Vetus Testamenium
.Lex, nou htfirmat ad evacuandam promissionem(Gal. e designent, sicnt Sara et Jsaac filius ejus Ecclesiam
iii, 17). J.-unergo isii quadringenli et triginla, qua- ac Novum Teslamemum , Apostolus ad G.ilatas jile-
dringenti poterant nuncupari, qui non sunt mulio nissime disseruii. Quod ""
autern ad rem perlinet ge-
amplius; quanlo magis cum aliquol jam ex islo nu- slam, nullo modo est inferendum, inurendum de
mero prreterirent, quaudo illa in visu demonstraia Q hac conciibina crimen A"brali.r, nsus esi ea quippe
cl dicta sunt Abrahse, vel quando Isaac nalus est, ad generandam juolem, non ad cxjilendam libidi-
cenienario patri suo, a prirna promissione post vi- nem; ncc insnhans, sed poiius obediens conjugi,
ginli quinque annos; cum jam ex istis quadringcnlis qure sure stenliiaiis credidit csse solalium, si l fe-
iriginia, quadringenli et qiiinque remanerenl, quos cunduni ancilla; uietum, ) quod naiura non poierat,
Dominus quadringeiilus voluit nominare. voluntate fecer.it, suum; et eo jure, quo dicit Apo-
"
Geneialioneaulem quarla h reierlentur Inic. Caath sloltis Simililei et vir non habcl potestatemcorporis,
cum patre suo Lew ingressiis est /Egyptum, cujus sed mulier (IV Cor. vn, &), ulerelur mulier ex alLera
filius Amram, cujus lilius Aaron, cujtis filius Eleasar, ad pariendum, quod non poler.il ex seipsa. Denique
qui cum essel quarlus a Caath, cum palie suo Aaroii cum ancilla gravida sup.erbirel dominse slcrili, et
c L "
egressus est Jigypto; el ilio in solttudine delun- boc Sara susjiicione mulicbii, viro potius impu-
clo, d ipse lcrram repromissionis intra\it. lasset, etiam ibi m demonstravil Abram non se
Cuuicrgo o^cwOHJssce sol, fada esl caligo lencbrosa, amalorciii, sed libcruni fuia.segeniiorem, cl in Agar
el appaiuil clibanus fumigans, el Ipmpas igms trans- " Sarre conjugi pudic.tiam cusiodisse, nec volunia-
icns inler divhiones illas. Haec caligo el clibanus leni suam, sed volunialein illiusimplevisse. Aiienim:
ignis post occasum solis faclus, significatjam In line D Eccc anctllaluain manu lua esl, ulerc ea ulltbel.
sajculi per iguem judicandos esse caruales. Sicul Cttmquc invenisseleam uifgelussedenlemjuxtu fon-
enini afflictio cmiatis Dei, qualis autea e iiunquani lem aqum in solitudine qum est in via Sur, dixil ad
fuil quresub Anlicluisto fulura speralur, significalur cam : Agar, uncilla Sarai, unde venh el quo vadis?
Lenebroio limore Abrahse circa solis occasum, id Consequcnter ^Egypiia iu via Sur, quse per eicninm
cst, propinquanle jam iine sscculi; sic ad solis occa- ducit ad .Egyptum iie festinabai. Euendiiur enim

11AL, quod. J1 AL, ignorandum. De hac concubhta ciimen


f>AL, revetluntur. Abrahm orsus csl.
c AL, dZgyptum. 1 AL, fccundm:
<"AL, ipsam. J AL, quo; al., quoniam
e Al., non.fuit. I AL, Seirai.
1 AL, ilinocosiira. Varie apud auclnrcs Iegiiur L AL, impuiaret.
i-ujns civilaiis nonien, Rtngcolura, Rhmoturai a; sed m AL, demonsiraiet.
Ptolomscus el Joseplnis legunl Rltinocoiv.ra. II AL, .Seereii
conjuge
E A"L,iigniftienl.
153 DED^E VENERABILISOPERUM PAUS IL — EXEGETICA GLNULNA. 160
dcsertum Sur usque ad mare Rubrum, quod ad A merilo; in lesiimonium videlicet fidei el conTessio-
/E;;ypii coivfiniapcrvenit. uis ejus.
Ecce, eil, concepisti, et paries ftlium, et vocabisno- Postquam vcro nonagiuta el nnvem annorum esse
uien ejus Ismael. Ismael interprelatur E\auditio Dei, cmperat,apparuit ei Dominus, dixitque ad eum: Ego
<rausaque nominis exponitur, cuui protinus subin- Deus omnipoiens,ambula coram me, et esto perfectiib,
ferlur : eo quod audierit Dominus uffliciionemluam. ponamquefosdusinter me et te, el multiplicabotc ve-
Notandum aulem quia hic primus anteqiinm nasce- hemenier nimis. Uude cenlenario Abrahsc nomen
retur, secundus Isaae a Domino nomcn acccpit, aniplificatnr, leslamenlum circumcisionis dalur,
certi ulique gratia mysierii, quia et Veteris Testa- Isaac nasciturus promiililur, ut in magno myslerio '
inenli, quod sigiiihcalur in Lmael; ct Novi, quod in contenarius (ilium promissionis jam circumcisus ac-
I.->nac,bsercdes antc saecula fuerunt in divina elc- cipiai. Ambulat autem coram Domino, ul possit
ciione pr.TCOgniti. esse perfectus, qui omnibus mometitis in conspeciu-
Hic eiil ferus Itomo, manus ejus contra omnes, et Di\iuitalis se consisiere el quasi in obsequium ejus
manus omnium conha.eum, el e regione univeisoiwn positiim se csse meminit; quomodo Eiias qui ait:
fralrum suorttm figct tabeinacula. Significat semeti Vivit Dominus, in cujus conspeclusto(111 Reg. xvn,
ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos, "I); semper se ad divinum prompium obsequium,
inccriisque sedibus, qui unLversas genies quibus piseseniiam sni Conditoris in_menle babere signavit;
desertum ex latere jungitur incursant, et expugnan- ct quia piinnis peifectiouis gradus bum<liias esl, le-
lur ab omnibus : sed haec antiquitus. Nunc autem in cie subjungiiur:
tantum manus ejus coniia omnes, et manus siini CecidtlAbram pionas in faciem. LegimuSauleni in
omniiim conlra cum; ulAfiicam loliun in longtlu- prioiihus sacrse hislorirc locis viros sanctos Donn-
dine sua ditione preinant, sed ei a Asisoma\imam lium invocasse, ci bostias laudis obiulisse, innoceii-
pariem, et Europ.e noniiullam omnibus exosi et (es in conspeclu ejus vixisse, nullum vero ante
contrarii teneanl. Quod autem. dicit: Figel laberna- Abram pionum in faciem coram Domino corruisse.
cula; morem geiuis antiquum ostendit, quse in ta- Verum ille quo altiora prionbus dona percepit, ea
bernaculis semper, non in doinibus, babilare solebai. in.ijoies largitori donorum gialias sese humiliando
Vocavilh autem nomen Domini qui loquebalui ad reddidil; ei quiii suae fragiluatis cadens in terram
eanv: Tu Deus qui ittlisli me. Dixit eium: Profectohic Iiumililcr ir.eininit, mox divin.r pplcsiatis cmiiieii-
lidi postcriora videntis tne, propleiea appellavit pu- ti.un sublimiter agnosccre mcruil. Naui sequiiur:
teum illuniPuleum viveni.selvtdentis me. Patet ex bis D xitque ei Deus: Ego sum. et pacium meum lecum.
verbis quodAgar lion faciem angeli loqueulis secum, Quid esl eniiii Dominodicere : Ego swn, nisi slattim
bed posteriora lanium a se aheuufis videre jioluii: selurniiaiis surc, qua semper idem esl, manifesto
quem lamen se miserando vidisse el hunc viventem, deruintiare? De qua dic.t et Psalmus : Tu uulemUem
id cst, verum esse Deum, vel in persona viventis ipse es (Psat. ci, 28). Huic autein loco e concinit
Dei ad se vcnisse coguovii. Mira auiem femiiue illud Evangelii ubi dixil DotiiiiiusJud cis : Aiitequain
prudeniia , \el polius non inir-aiida, qunniam ad fterel Abraham cgo sum (Joan. viu, 58). Apjiarens
Abrahae familiam pertinebat, quod pulcum, juxta enim iii carne.ducuil se ipsuin esse qui iu spirilu
quem oraculo divino confoilala est, a vocabulo quundam apparuerai Abrab.p, cuni idem tcslimo-
ejusdem Dei cogiiotuen habere voluit; quasi palam nium csseiitirc surc, quod peihibueral Abrahse, re-
intelligens quod puteus ille profunda c divina dispo- petit perbibendo Judseis; sed Jud«i, quia audie-
sitionis arcana dcsignaret, quibus affliclioni cjus ranl :'Anlequaiiiftciet Abraham eyo sum, tiirbabanlur;
misereretur, eamque ad dominam redire 'pracipc- Abraham quoniam audivit: Egosum, Jsetabalur, nec
rel; acsobolemejus magnamfuturamessepraediceret: dubilabal quod anlequam ipse fieret, D<-us erat;
et sicut in puieo sive fonte illo, ui supra nominatus unde et ipse quia verbum diviuse scteriiitalis fidelitcr
est, vivam ac fierennem \idebal aquam ; ita allitudi- jjaudivit; accepit in augmenlum prtcmii, ut pater
nem di\inrc substaniise semper vireulein ac sine muliarum gentium el vocarelur et esset. Porro Jti-
finc alque principio maneniem inlcllexii, at.jue ab daci, quia audita diviuiiatis arcana capurc nou poie-
ea puteum recte cognominandum credidit. Cui II- rani, ejeeti de siiipe Abralise, et inier genimina
gurjc congruens Psalmista , cum dixisset : Sicut sunt viperarmn compulaii : Dcnique lulerunl lapides
cenus desidetat ad fontes aquarum, itu desiderat ul jacerenl in eum ; at ille abscondil se ab eis,
anima mea ad tc, Deus (Psal. XLI, 2); conlinuo et exivil de lemplo (Joan. vm, 59), ut videlicet a Ia-
subdidit: SUivit anhna mea ad d Deum vivum. Ul pideis cordibus eorum absconsus, el exiens ad re-
culligeremus quia sicul fontes vivas et indeficicnies velandam gentibns su.e majeslalis agniiionem veni-
aquas habent, iia Deus vilam habeat in se manen-. ret. Nam et lunc cgressus de lemplo cscco nata lu-
tem. Nolandum auiem quod puleus Agar intcr dc- nicn reddidit. In figuram videlicel gratire, qua iliu-
sertum Cades ei Barad bodieque demotistratur, eL siralurus erat corda genlilium. Sequiiur:
AL, Assyrim. <"AL, ad te Demnvivum
° AL",nomen ejus. r AL, congruil,
« AL, decst diriiea; forle leyi debeidhinm.
*6t :-;.'-.. .-_' . HEXAEMERONLIB. I\V "_< ." jG2
Erisquepater multarum genlium, nec ullra vocabi- ki tu!Breniunerationis. Circumcjdi ergo pfxcipifurxaro
ur nomen (uum Abfttm, sed appellaberis Abruhum, prseputii, in SignUmfrjederisinlerDeumet hpmines,;ut
juia patrein nmlidtum genliuhtxonstitui i-e. Quia bea- bPe Signp adiiioiierenluf fidelris^lliuslemporis, inuu-
lusAbraham cPgnationem ac dornum palris suiad daiidos se ab' omni inquinarhenio cariiis et spiritus_
~
iniperium Doinini deseruit, merifo ef boe in miinere perficiehdaiir saiictificaiioh.eiiiin timofe Dei; se.d^et
retr.ibutipnis' accepity uf pater multarum/gentium - aliipre mysierip.fiebal circumcisioilla cafnalis in si-
exislal; adeo uiique hiiil.lar.utn,ulnon solum earnm gnum foederis iiiter DeuirieMemeii. Abrabrje,quia oi-
qiise ex ejus «emine secuiidiipicariiem prodireni; miruiiiiriilliusfoedeiis sigiiuin?daiaes.t,de quq.supra
sesi et earum quse aliunde qrjgiifem carnis duceiiies,'' djctum est eidem; Abralioi).;Aiquein ie.benediCehiur.
fideieljibedientiseejosyesligiasequerentur;,sicut Apo- univetsmcoghationesietrm~;\<i_uqd ad gratiam noyi te-
slolusad Ronianosscribens plehissiineexporiit. Sciep- siariienii pertiuereneiho fideliumdubilat. In hujusefgo
duni aulem quortAbrarnPaterexcelsus, Abraiiamvero foederissigii.iimnemofideliumdubitat, quod circumci-
Pater multarum djcifur, ut subinlelligaiiiivgenlium. sps esi Abraliamei semen ejus in cafiie prsepritiisiii,
; Ei staluam pqcltiih-niettminter nie elie, eiinlet se- ut prrefigiirareiurtypjce nascituriis deilliusseihine.qui
meiiiuum post te:iri generulionibus_:suis fwderesempi- >ek-ctos,suosabpnirii niacula;:peccatorumexpurgaret,
tcfno;M sitri Deusluus et seminisiui posi ie. Vetus\P iiC perpelua benediciiqhedonaret; cujusexpurgalioiiis;
irahsJaiio liabet .:• Ei slaluaih: testamehluih\\riteum. sacrameiiio congriiit apiequod seqijiiuf : -...,;.
Notandum autem quod.uljicunque in Grreco legimus .."'•,_lii[atts octo MiefuihcitcuiiieidetM
leslamenturn, ibi iii Hebrseo-sefmohesilfpedus, sive eieiiini dieDoniiiius, i(i;est,;post.sabbatum resurrexit
•pactuni, id esl, beritli. .Non::esi •auicin mifandum , aihorluis,iii.cujuspassi<inis;;;ac reshrieciipiiis cxem-;
- quare iestamenium sive .paciuiriDei sjl cum Abraham- .plumbapiizamur a vetustaie vitiofiimabsoluii, quasi
,e.Lsemine ejus cfoedere sempitefno,. ut sil Deus eo- .;«pirilaliCifcuIncisipi)e,renovemur;expo.nenteA|)OSioIo
funi: quia nimirum hoeTcedus, eitoto lempore.vitas :;ac_dieente{: Quicunqneenhnbap.tizamtci.inChfisioJeiiU,
-iiiijus sine ulla iriterniissiorie Iii generaiionibus eje-.' -ih inotle ipsiusbqplizuli,sauejes,c.onsepuliietihnsuhtui
'
ciorum sese ex ordine; sequciitiutiiservabilur.. et in cumillp pcrbaplismuininmqiiem: Uiyuomodosurrexii:
'
. fuluro/ssecvilosirie ullp, fiue celebrabiiur.,Quod vero -Cliristus,a nwfiuis.per.ghri.dni'PairlSy-\ila';e.t;iiosjnovi^
seguiluf;:; '•>._-':'•'•'":..'--.< <->."•-.• V.'- -:N"". iate vitmambulentus(/'om.Vl.D); qui eliam humefus
,-::_:
Daboque iibi et semini luq' terrain-.petegfinalioriis : ieiiipori nostrre resurreciiofiis potest aplissiiriecpn-
lum oinnenilerrqin Clidnuqn iri possessioiiein*auer- ; gruere.quaiidO iiiiiuortaliiaie carnis quam, per mof-
nam. Opefpsiore. exposilione indiget quoinodp acci- -, teni deposuinlus uniyersaliter jiiduiij nec peccati ali-
-pialuf impieiiiin, sive adhuc \ exspeclelui inspien-;; quid ullra in carne, iieccorfupiionis sumus;,?aliqui.d
durn, eum possessio quoacurique tcrrena , sclefnai passuri. Nani.et nosiraresurfeciip.ociayi diei nuriiero
-cmlibcl genli. esse noti possit. .Sed_ sciendum...e.st ; ."'.rion inconguie figiiratur;:_quia jiost sex.ssecuTihujus
selefnuni aiiostrisinierpreLarLqupd Grseciappellant; .rjeiateset a sepiimam sabbaiismi, i.d.est, requieiani-
; jEonion, qupd. a sreculodefivatum esl. ^Eoh;quipj.er i:. ->riiar.uni,.quaajiunc inalia.viia celebfatur, futtira est.
. Grseceseculurii nuncup.atUr.Sed non ausi Lailni Ji.oc : .Octava ergo die circumcidi. prrecipiebanlur inlantes
dicere sseculare,,iielonge in-aliud mitierenl serisum. '..-.in.jsignuiiifcedefis di.viuiiitiiidicarciurinyslice.quia
,.Ssecuiaria quippe dicuniur mulia qure.in hpc srcc.ulo i ;pmnes Plectiper graiiam Deiin hoc nuuierjiesseni a
: sic agiirilur, -sicul-brevi' etiarnlcmpofc Iraliseaht. ciinctis iniquilatibusabsolvendi,^^acuiiciacorrupijone
>-^?.oiiionauieni qupd dicitnr^-nut.: lion habet finein, . cariiis emundandi, ab ipsa f niorie^iiam quairi ;per
: aulusque in hujus sseculi tendiiuf fiuem. Et.-idep,, jreatum,priuirjeprsevaricatipiiisinciirrerutit,liberandi.
sicuiet supfa diximusi lerra.Chaiiaanin possessio- Omiie.mgsculinumingenergiionibusvesiris, tqniver-
nemseiernam seniirii. dalurvAbralia;,.qupiiianvInJeai ; nacutus' quamemptilhis cir.cufncidelut, et:quicungue
. Clirisliani_usque adfinem sseculiliujiis, sive de Ju- _- non fuetil de siirpe veslra:, Sigiiificalgraiiairi . rege-
. dseis, sive de geniibus,^seuieri videlicet AbraliaeI,'Diieraiionis^timinpitaliialisaejqnines"-perli.iiere. flde-':
nunquam defuiuri eSsecredunlur.. ; les, sivp exstirpe Abfahain, seu aliunde carnjs pri-
Dixlt ilerum Jjeiisad Abrahuni: El luergorcuslp-• ginehi ducairt.; . ,,;; .;.-;,>;..;,. ;•.•;,.'. \ -
dies.paclum.meum,etsemen,tuumpqst tein generdiior Etitque puctummeum incatne veslrq jhfcedusceler-
nibus suis;;hoc esl paclumquod.observgbiiis internte• jeeene.Quo frjedcre uiique signiHcatur .quod.carriem
el vdse~sementuum posl te : Circumcidelur.ex.vobis; vesiram et aniiiiain simul i-erpelua -siin irino*valioiie
.Pinnemascuiinum; et citcuntcidctis carnem prmputiii 'alqueiiiihiortaliiaieyjsiiiur.us,, ,.. ..-^-;.... .•"."
vestri,nisiiin signuin.fmdetisinler me el.-.iio's.,I"eni-'-;-. Mascuiuscujus.prmputiicaro circuntcisanonlueril,
gna pfoyisiohe Doniinus primo",pac.lum-: graiiae susei deiebilur .miimq itla de pqpulo suo ;: quia paclutri
siatuit beaip Abfahae,-etsemini ejus; ac deiiide ab': Y-rrneumirtilum fecil. Hac seniPniiii majus.ejusdem cir
illis paciiuii obediehliaJrequiril.: ut minus videjicet, cuhicisipiiisafcanum.prodilur, qui non solum futurrj?
terreai labor cerfannnis, auditOvpriusprsemioperpe- ..I.nChrisio iiinovaiionis"signuni"eslj sed el, facufijsi
< Ak\., SeptimumSdbbalismurii.
"B '-
"" AL, sempitetitain." s '''•'-'"''< . : ;;
AL, exspeciet,: \:y•-.--. ";-'">.".>>'; '-.; ".'..':. e k\:,:mitrtiainofte.:.- '-'_- ; .• > - -'<-:
* Al.deest alfquid.. --.'',;.'.'.:
163 BED.E VENERABILISOPERUM PARS II. -- CXEGETICA GENUINA. IG4
Adam tran gressionis aboliiio; quod enim ntinc facit kA facientes, cl non perlittbalionem timenles uttam ( I
Daptismum in fide Cliristi, hoc lecit cx illo tempore Pelr. iii, 5).
circumcisio in die oeiava, qiia resurrectio Christi de- CeciditAbrahamin faciem, et risil dicens tn corde
signaia esl; excepto quod circnmcisisnecdum regni suo : Pulasne cenlenarionascelur filitis, el Sara nona-
ccelestis parebat ingressus, prmsquam resurgens a genaria pariet? Risus Abrahse exsultnlio esl gratu-
moite Domimis omnibus electis ejusdcm regni ja- laniis, non invisio dilfidenlis : verba quoque illa qure
nuam atLtoelos ascendendo-reseraiei. Propier qucd dicebat in corde suo nnn sunl dubitanlis, sed admi-
maxime die circumcidebantur octava ; ut signilita- ranlis; altesianie eiiam Aposioln qui deipso loquens
retur eos non nisi per eflectum dominicreresurie- ait : Jti repromtsswne eliam Dei non hmsitavitdifft-
ctionis vcraciier ab oumi vitioruin labe purgandos. denlia, sed confitmatus esl in fide, dans gloriam Deo,
Polcsl autem ino\crc quomodo dicatur, " delebititr plcnissimesciens quia qumcunquepromisit potens esl et
anhna illwde popttlo suo, qnia pactum meum htilttm facere (Rom. iv, 20).
fccit, cuin Inec nulla culpa sit parvuli, cujus di\It Et ait Dominus ad Abraham : Sara uxot tua paiiel
nnimam periluram , nec ipse irrilum fecerit pactum libi fiiium, vocabisquenomen ejus Isanc. Jsaac intcr-
Dei, sed majores qui eum circumcidcre nori eura- pretatur Kisus, nec dnbil.indum est eum ita voca-
runl; nisi quia eiiam jiarvuli non secundum sure B I lum ab eo, quod, audita ejus nativitate, Abraham
viirc proprieiaiem, sed secundum commuiiemgeiie- riseril in cordesuo. RlsusJJulcmilledecenlersignifica"
ris humani originem, omnes in illo uno paclum Dei gaudium Kovi Tesiamenli, iu quo filii promissionis,
irriium fecerunl, in quo omnes peccaverunt. Quia inhabifante in eisDomino, in relernum cxsultabunt.
ergo circumcisio signum regenerationis luil, el non Quod enim sequitur : Et consiituam pactum illi in
immerito parvulum propter originale peccatuin, quo fmdus sempitetnum, et semini ejus post eum, elc. Se-
primuin Dei dissipalum csi paclum, generatio disper- men cjus dicit in eis qui, fidcm iiniiando Abrahse,
det nisi liberalio liberei; sic intetligenda suni b.ec merenlur audire a'Doniino : Deali qui nunc flelis,
verba divina lanquam diclum sii : Qui non fueiit re- quia ridebhis (Luc.\i, 21); qualibus se iungens Apo-
generatus, de'ebitur anima illa de pojitilo suo. quia siolusail: Nosautem secundumIsaac protnissionisjilii
pacltun Dci irrilum fecit; quandoiu Adara tum omni- sttmjts (CaJ.iv,2S). Specialiier auiem nomenlsaac, id
buseiiam ipse peccavit. estrisu-squi e\ promissionenasciiur, congruUMedia-
DixitqueDomtnusad Abraham : Saiai uxore n ttiam lori Dei el honiinum, dccujus nativiiaie dixil angelus
aon vocubs Sarai , sed Saram, el benedicamei, et ex pastoiibus : Noiile thnere, ecce eniin evangelizovobis
illa dabo Ubi ftlium, cui benediclurussum, entque tn cjF.udtummagnumquod eiil omni populo (Luc. n,I0).
nationes, el reges populorum orientur ex eo. iiic ajier- '-'
* Nonaginla uovemerai annorum quando circumcidil
tiora promissa sunt <Jevocaiione geulium iu Isaac, carnemsvi prwpulri, et Jsmad ftiius ejus iiedcciuim-'
id est, in filio promissionis, quo signiftcaiur gr.itia; nos impleveraltempore cn cumcisionissum. Unde cen~
non nalura, quia de scnc el anu sleiili promitlitnrfi- lenarius erat Abraham, et Isinael Iredccim anuorum
Ims. Quamvis enim et n.iluralem piocreationis cxenr- quando cirrumcisi sunt: ui post annum nalo Isaac
sum Deus opereiur, ubi lamen evidens opus Dei esi, Abraham ceuiuni annorum aelate, et Ismael quatuor-
\iiiaia el cessanle naiura, ibi evideiiiius in.clligiiur decim, id est, bis septtm, aiinorumpeifeciecnmples-
gratia; el quia hoc 11011per geiieraiionein, sed per sel? in magno u ique mysierio : quia videlicel Jsaac
jegeneraiionem futurum est, ideo nuiiciinpcr-ilacii- Novi Teslamenli, el Ismael Veteris lenucreliguraih.
cumcisio esl.-Quandode Saia promissusesl lilius, |ia- Isaae namqne ciun nalus esi, centenarius eiat paler
rcnium mulahlur ct noiuina, omuia resonant novi- ejus, ui insiniietui gr.ui.i Kovi Teslarnenii ad haeredi-
lalenV, cl in Teslamento velere obumbraiur Novum. latem regni coeleslisJiliossuj; promissionisadducere.
Ihierpieialur autem Sar.ii Princeps mea, Saraauieiu i Cenletiarius quippe iiiimeius, ut srepe dtciuni est,
1'riiiceps causaque uominis immiitati lisrc est quod an- in compuio articulaii de sm.atra iiansil m dexieiam,
tea dicebalur Princejis mea, id esi, uuius laniummo-. . et superna Hieru-alem niaier nostia coeles<ismerito
do domus mateifamilias, postea \eio dicilur absolutei jier dexleram signaiur; nam el quibuseunque banc
Priuceps; sequilur enim : inlraie coiicedilur, addexieram suni Judicis in no-
Et ex illa dabo ttbi filium cui benedicturus sum,, vissimo examiue siaturi. Iti qua naiivitate ejusdem
culqiie in nationes, el reges b popuiorum orienlur ex; lsaac duas annorum hebdomadas itnpleverailsmael;
co. Sign.interque uon ut in Gia;co legimus : dixil propier videlicet sacramentum sabnnli, quod in Ye-
Deus ad Abrahant,Sarai uxor lua non vocabilurSarai;: leri Teslamenio servabalur; ul^ incipienle anno
in Uebrosobahelur non vocabis nomen ejus Saiai; ; ' quiiiLodeciuio,quasi in signumresuireciionis, veraevi-
td est, non dices ei Priuceps mea es : iulura quippei deliceLcircumcisioiiis, nascerelur Isaac; ubi lypice
omniuiu gciiiiuiiijam princeps esse, undeclAposto- clarescerei qnia iranseunti legali observantise, quse
ius Petrus inulierura vitam insiiiuens ait : jSic enimi per Moysen d.ita-esi succedcrcl graiia et verilas quse
-•(diquaitdoctsnnclm mutieies, speranles in Dotuhio,or- perJesum Cbrisluin factaesl. KaloergoIsaac, qui gra-
4taLanitesubjectm propiiis vhis, sicut Sura obediebut < liani Novi Testanienii puligurabal, Isinael Iraicrejus
Abruhmdominumeum vocans^, cujus estis filim bene- iuajor, qui Tesiamenlum Velus desiguabat, sepieru-
a AL, perUil. •-'Al., add. populorum
- "
,,;-x IIEXAEMERONLIB. IV. 166
tium in sua reiaie numerum compleverat; quoniam A quasi in ambulando fessos; quare corpus ,J eorreli-
abservanliam legis, iu qua maximum locum sabba- cicndo conforfare, quasi jcjunio laborantes, rogave->
mm lenebai; usquead lempusgialiredecebaicxiendi; rit. Si quis vcro Iianc leclionem altius discuLere
quodaulem geminatus esiidem-numerus septcnarius qiiirrit, lotam spiril.des redulere sensus inveniel.
ad perfeclioiiem cjusdcm sacranicnti pertinet; quod Nam quod Abralu; scdcnti in nslio tiibernaculi sui
lex Deinos el a servilibus, id esl, a rnalis operibus in Dominus apparuit, muliiim congruit devolioni ipsius
corporc, et anoxiis cogilationibus in monie, terialos Abraha;, simul et omnium ejusdem promisaionis
e>-sedesiderat. Geminamr numerus septcnanus, quia lispredum, qui jseregrinos se hiijiis sseculi elincolas,
lexetin bacviiasuissequacibus requiem a corporibus cives \ero alterius viise, boc est jiairire ccalestis,
prrrcijrit, el in fuiuia vita requiem hahendain pro- esse leslantur. Tabernaculis vero in itinere vel in
tniltit animarum ; uato Isaac ei primum su.e irtaiis bello, domo aiitein iu palria uli solemu», in quo iny-
aiuiurniricliorinle. lsniael inchnat qiiininm dccimum, sleiio eiiam Isaac el Jacob in labernaculis habilasss
quia a|)parenie giatia Evangclii, ci ipsa qunque lex leguiiiur. M.inet aiit<'m in mcd o laberiwuli sui
Sjiiritaliier intellecla, ccelcslibus sacramenlis plena quicunquc et peregrinum se, nec semper victurum
fuisse, et gloriam rcsurreciintiis pirpdicasse repeiia in 1K>C srrculo no\it, el niliilominus quantum valet
esl; quod aulefn posimodum adulto La.ic, ad prse- Bs.scui negoliis aiquejllecebris sese implicare non
eepium Sarre ejecius esl cum matre sua Ismael, ne- erubescit. Abraham \ero et ejus sequaces qui ne-
quaquamdebet putari qui Velus Tesiamenlum signi- cessilate lantuni , non autem ei voluptale, qtioe
ficel abolendum per successionem Novi Testamenti; miindi <-uiilaguiii, quasi in ostio labernaculi sui sc-
sed polius quod carnalis observanlia legis cum liis deni, c quia j'am jamqne exiie de nrundo paraii,
qui eamcarnaliter, etiam cornscaiile gratia Evangelii iiigressum viiifisequentis laclantisemper animo atque
otiservandam contendunt, sii ab Ecclesia; Jinibus ad fuiura |irrrmia exlenlo prscstolantur. Etbenead-
expcllcnda; ipsa auiem spiritalt seiisu iniellecla nec ditur, in ipso fetvoie diei; lervor quipj)e diei, in quo
unum iota, neque unum sil apicem peiditura, donec. Abrabam in oslio tabernaciili sui scdebai, virtutem
omnia fianl. designal dileciionis, qua ipse in niciile respcctu Solis
Apputuil aulem ei Dominnsin convalle Mainbte sc- jusiiiire ardebal, lalisque slatus ei loci et lemporis
denli in osiio tabetnuculi sui in ipso feivore diei, eic. decebat eum qui Dominum erat visurus, el ejtis
Hrec appaiino Dnmini cunctis supeiionbus, quibus. colloquio (ruiiuru-:, in quo et advena inundi bujus
bealo Abrahro loiics visus est, constat esse sa>ra ligurarelur, ei vcrre dcoalesns gralire luce irradiatus,
tior. El rccle post accepium circumcisionis sacra- . ctauioie divuineconiemplationis iuhianter accensus.
nientmn, post amplificannn nomeii quo futurus pa-. ^" Ctimque clevassel oculos, apparuerunl ei ires viri
ler omnium geiiliuin signahaiur, secreiioia Dei ar- stanles prope eutn, quos cum vidissel, cucurtit in oc-
cana cognoscii, quurum videlicet arcanorum quia, citrsum eorum de oslio tabernaculi, el adoravil ht
non soluin circumcisio, sed et jirseputium parliceps; eeirrj el dixit: Domine, si inveiti graiiam in ocults
esse debuii, recte appaiilio in convalle Mainbre laciai luis, ne tianseas servttm luum, etc. Quod tres viri ei
esse memoraiur, Mambre namque, ut supra legi- appaiucrunt, mysterium cst sanctrn Trinitalis; de-
mus, genere qtiidem Amorrhreus, sed cuin friilribiis; nique cum tres vidiss"t, uniim adoravit, et prccalus
suis foederatus erat Abrahse; unde ajue convalbs_ csi Doinitium, quia elsi iu personis cst Trinitas, in
Mambre nostram de^ignai humilitatem , qui de gen-. "divinitate esi lamen una et coadoranda Dominantis
libus originem cainis liabentes, pairem in spiiitu ac: rfqualilas, sicut ctiam in Isaia cum angelicr» virlu-
(ide habcmus Abraham, qtiibus dtcit Apostolus tra- les glortam sancise Triniiaus canerent dicenles :
hens ev Abr.iham et carnis ct virluiis originem : Suncius, Sanctus, Sanctus, mox unitatem dominatio-
Annunliamus vobis vitam mlernum, gum erat apud[ IIISac deilatis subjungunt addenle; : Dominus Deits
Paliem, el apparuil nobis; quod vidtmus.el audivimtts ; omnipotciis, plena est oninis tena gtoria ejus. Et bene
annunliumiis vobis, ul el vos socielutem habeatis no-. _ dicitur quia visuius angclos e evaveril oculos Abra-
biscum (1 Joan. i, 2). Et quidem in hac leclione, ex- ham, quia nimirum necesscesl ut qui cives ccelivi-
cepto spirilali iuiellectu, iiiultumrcdiflcat legeeiles,, dere, qiii divinie M.ijestaiisgloriam el arcana nosse
quoi Abiaham ignoios viros aspiciens, statim v\i- concupiscii, omncm mcniis iniuitum ab infimis de-
curfit iii occursum eorum quasi percgrinis hospita- sideriis erigal, ac sednla inleniione ad lucem veri
lilatis gratiam prrjcbilurus; quod appropians eis iiu- Solis aperiat. Bene i-ubiiiferiur quia cmn vidisset
mililer adoravit in lerra, quod minisleiium suum,, angelos, cucunit in occursum eorum, adorans, eos-
_eosexspeciare alque accipere rogavit, quod consen- que ne se transirent ro_ea\ii, quia uecesse est ut
lieniihus festiinis exhibuil- neque lioc per servos ell quotiescunque gusium a iquem iniernre dulcedinis
ancillas, sed per seipsum ei Saram complevil. Mi- animo concipimus, mox omnibus votis ac prompiis
rum namque, si non boinines, eos cum primo \idis- bonorum operum gressibus salagamus, ne nos cilins
set, credidit, cur ac lavandum pedes eis alferre vo- ,. eadem dulcedo relinquat; sed quse ad leinpus guslaia
luerit aquam; quomodo requiescere sub arboree e»t, memoria superna; suavilatis m.enies nosfras ali-
a AL, corporis. r AL, ut jamqnr.
^ AL, leftciendo. * Al. addit td esi.
167 HEDM VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUINA, 168
quanlp diuliiis reficiat, atque.ab hujus miindi dele-, A nolandUni quia chncta velociler aghntur veliit vefa
ctalioriibus et euris.abstractas iu aetefnoriihi coh> in minislerium divihoesuscepl.ionis.;>.festinat Aura-
templatione suspeiidat. MPvelforte 'ali.qiiosquoniodo ham, accelerare jubef-Saram, pfpperanter faiiiuius
vel in bac leclione .Abrabam, vel iii sequenie -Lpili injunclum comjilet o.fficium, u't patenter ihnolesca<:
arigelos videris,;iiospitip qujdem quasi 'honiines susV qiiia beaius Abraham ve'raciie'r_j'usia'--vbc'emDorplni,"
:
ceperil, et quasi mortales cibis '.liunfanis,'refecerit, < Cxsutiavii-utvidCrctdiem ejus, eividilciijiiisus'- 'e'st
ciiin quibus lamen quasl cum Deo loquebaniur, eo- (Joan. vin,'S6). Sed etomnes-qui respectu-.divir.ay
rusaque vcrba non aiiier quam oracula cceleslia sus- .^raiia; tariguiitur inahiriio, confestim iri "jbsequiurn
ceperiinl, i Sed credibile esij i ut sanctus Augusii- supefnaevoluniatis iaetisbotioriihi operumet cogiia-
rius*ail, <qtiod et Abfaham iu tfibus, eiLolb" in 'iifiiin pussibus exsiliuht, seque Sc suos aiidiiofes ad
iluobus viris Dqmrnhriiaghoscebatii;; cui persingu- obserVaiionenimandatururii ccalestiuin
""tcce.le.iandain
eos horiii- seduia ' ~.
laiem.riumerum IOquebaniu"r_ etiam ctim cxhortaiione-provocanf.
<nesesse arbiirareiilitr,- Neque enim aliam ob causam Similaergq quam commiscuil Sara"ul reficeret an-
- sic eos suscPperuril, nt lanquam riiofiaflbiis, et iiu- gelos, inierriaesi dulcedo serriiouis Dei,-quamCoelesti
niana refeciioneindigeiilibus^ niihistrafent; sed erat Jerusalem,";saiiclsevidelicetEcClesire, pollicetur pro-
prpfecloaliqiiid quo ifa exccllebant, Jicet lanqiiam » plieta, dicerisde Domino: Qui pesuitfnies:tuospacein,
homines.uiineis eSse.Domiiiuriisicut esse assolei in -.'el adipe frumentisaliqnste(Psal.,=x5kL\i\,!"£);•Statim-
propiieiis, iiiqui iiospitaliialemillis exhibebant du- - fjne'.qiii.-ess.et adcps ffuniehti, rnanifesiius expoiiehSj
bitare non jipsseiU.-alqiie ideo elipsos aliqiiahdo (adjecjt: Qui eihiitil elotjuiumsuiiin.ierrm. Trla suiit
pluraliier, et iii; eis:Dominuiii aliqhandp sirigulari- auiem saia-ejusderiisiinilse, quia iii Sciiptura.sacra
ter, aiipellabant. Angelos afilem fuisse.Scripiura te- tripjex esl:sensus "iiitelligentiae,liisioricus Videlicet,-
statur. nbn sotum' in' iioc Geiiesis librp, ti.bi bsec a!Iegoricus;*eiahagogicus;'vefb"i;gratia:'Domhie, di-
ge's|a iiarrariiur,' verhirf etiam in Ep.istola ad lle- lexi decoremdomus lum(Ps.x\\, S)'; juxta bistofiani
bfscqs, ubi cuni liosp.ilaliiaslaudaretuf : Per lianc, -decorem' domus, quam fecit Salpinon;;DoihihP, jn-
inqu.it, eiigm guidctmnescienleshospiiio arigelostece- violabileni perhiahere "desiderabai; Jaudante" euin
peruhl fi<Hc6r.xiii, 2").» Veftim iri bae suscepiiorie in il|a populo ejus. Juxla allegoriarii, "decofeni sari—
et liocVsehlire.cpngruepotesr, quia. divinflus sit pfo- 'cireEcciesiae per orbem uriiversum' fulgere deside-
curaium ~it angelps videnies p.al'fiar'cb~cvelut bomi- /rabal,, ciii dicil-AposiPlusi.ydsjnineeieeV lemplitm
nes. quidem suscipererit, sed lanquam, Deum yeii.e^ Dei (II Cor: vi, lii). juxta anagogen, id esf,' sensuiii
j-arenlur,rqualenusperdi'linclidneiri Btalis obse- ^ad , shp<iriora ducenteiri,' cupiebatiJvidei-e'(lecorein
quli ac deyotipriis praffigurafeiur quaiidoque futu- j)a'friie crelesiisdpmus, scilicerripii-nianulaCta;,;sed
rum, utipseDpminusin carne apparenscibis,c s.a- selerriie iri- ccelis. IIujus niensurrp ififormis et in
liaretur carnalibtis et hospitio ieciperelur huhrano. evarigelicapafabola facit Dqrniiius-menlioheni; 'Si-
In quo iairieii bospilio magis evaiigelizaridi el infif- -mile esl, inqiiieiis, regnuni CGelorumfer.niento qupd
'-iriossariaiidi quam manducandi ac bibendi ojieraiii;-:-. .aceepiiim niulief abseoridit jn fariiiE satis i.ril)us',
darei, sicirt ssepissimefactum evangelica tesiatnr hi- ' donec ferrhenlatuni es'l'"i6ium"-Fefmen.l.um niinique
storia. Denique expbsiipres sacrarura litleraruni hpc evangelieum mulief jn farinse saiis trjbus abseo.nriit
, iri loco iniellexere complejum quod. ait Domiiius ut lptum; fermeriteiur, cuni sapcta Eceiesia, qiiain
rjpda-js;..: Abraliaiii patet vesler exiuilaviixa videret hpcin iPco Sara signiJical;,sive'Iiisfofiarii>in Scrir
dfein nieum; cividit, et gtivisuscsi. (\Jpan: vin, 56). piiiris.pfaedicet, sive.allegoriam^eyeiet, seii ad su-
Biem quippe Dpmihividii,-cu.iriifes arigelPs''yideiis,-. ; periia cpntemplanda oculuni
su&^xposiiioriis aliol-
ufiiim adOfavit, et,allocuLus est Domirium, quia in lai, seiriper ut diclissuis; yirtufem sive •Dofninicse
tflurn (irstirictionepersoiiarum.unius cbgnovit esseii-. seii fraierria; cliaritatis insiiiuit. Neque jiU.iiehus.fe
iiani miijestaiis. , . . Scripluram recte iiilellexisseqiiistjUjini,putet, in qtia
Refecit eos epulis appositis, quia iuiel.lexiteum j) •instiluiioriftm.cliariltilis ihvehire rion potuif. Satum
de suo semine nasciiurum,-qui cuni sit; Deus aiife esl auiem genus.menshrie apudPaisestinoSj.uiiuniet
safcula, Palri cOhsiibsianiialis,lipmo in frne sieculp- dimidijim inodium capieusi . .. - >.. -
f.uiu yefus, veraciter iriler honiines cpnversaluru.s Quod auleni Sara subcineriiios facitpah:es',mu!tum
appareret; cibi auiem quibus eos refecit, el ipsi spi- ad rem periinet' Suiicineritii. panes.duincoquuntur,
fiialibus sunt"pleiii'* sacramehiis, de quibus ita me- "ipsi qiiidem ( c.umighi 'coqiiuiJluf,iaie.nl ih fljidito,
moralur :' ''%'" '.-"'."' '."-' ''"'.':''." ; - sedsolhsquisuper aggregatur;ciriisiriluentlum ocu-
- ;Fesiinavii ^Abrtihdm in iabeihqculum ud Surumy -
~jlis>;patetyat ubi cocti;:f~iefiri%reinpvefur cinis,:ac
dixUque ei: Acceletu,ttia sata-,similm cbmmisce,et iiiundLariteofa ves.ceiifiiimpane.s^iransferuritur^quia
.facsulicineritiqspdhes.IpseverO ad dinienlumcuctlf- " nimirum eloqtiiaDomihiignesi\nie;xamiitata(Ps.xy\l,
Vie, ct iuHt httle vilulum tenerriiriumel pplihiunt, de- 51), viilelicet Spirilus>sancli,pefqiiem Seriptura ipsa
dilquepuero ', qUi [eitihavii_etcoxtt iJ/eeHJ.vUbi pritno : cnriiecta est; sed aiiquoties viiiiaje acsimpljciiale
^S.-Aiig., l.ib.xvideeirit. Dei, c;29. > -.;'.., . d Al.j.mt/s.djriis. -:".--
•: ^>;>-;->---';': --.'•'
f
' !• A"l.deest talis.
c k\., sustenlareiuti ...:.« <
--..'.- Al. addit aiitem.
'"•'. _:f 'kl.ycuth ighiqiw coquimtiir.:-: *-'-;.
m IIEXAE-MEKONL1I3. IV. m
sivii ipse in se scienliam in tanlum " oblineat, ul quid. A audenlior ad Dominuui accedit; Sara tiniore ac ve-
inse fervoris spiritalis, quaiilum alimonioecajlestis recundia muliebri sese in labernaculo, imo post
liabeat, non b facile luceat; aLdum. ablaio velairiine ostium labernaculi cohibet, nec jam appropiare au-
lilterse, per minislerium prsedicatoris suavitas sens ;s det, sed de abdiiis qu.e vir suus cum Domiuo loqua-
spirilalis auditorum <=cordibus reseratur, quasi ex- lur auscultat. Ideoque qiioniam et devoia Deo, et
cusso cinere, pancs dulcissimi reficieiidis lideiibus suo bene subdiia crat marito, gaudium parlus quod
offeruiitur. multum debiderabat andivii; nec quidem cujuslibet
Vitulus quoque tenerrimus et opiimus quem de parius, sed illius in quo benedictionem et ipsa in
armenlo lulil Abraham, ipsum Mediatorem Dci ei ho- fuiuro ct omncs acciperent nationes. Bene auletn
fninum significat, quem pro revertenle a se filinju- postquam coinederani angeli, filium suis bnspitibus
niore, idestpopulo gentium, juxta parabolam Evan- proniiltunl nascilurnm, quia cum epulas bonseno-
strse operaiionis et fidei Dominus susceperit, gratia
gelii, pater clementissimus mactavit. lpsu namqi.e nossusa
est viiulus de armenio lenerrimus et opiimns, ad oc- benediciioiiisremunerat. Comederunt aulem,
cidendum coquendumque singulariter cosli civibus angeli, vel potius comedisse videbantur, ul sancius
assumptus,quiade omni humanogeuere solus eslspe- B Raphael exponebat Tobice, ut sacramentum domini-
cialiter elecius, cujus sanguine mundus redimerelur, cselncarnationis, in qna ipse magni consilii Angelus
et per quem instaurarcntur non solum qure in leria, tanquam bomo crat nianducaiurus, non solum visi-
sed etiam qure in ccclissuni in ipso, ut Aposlolus aii. biliier apparendo, sed etiam ad mensam hominum
Qui videlicct vitulus iecte tenerrimus et optimus di- residendo ac manducando, figurarcnt; sed illi, sicut
cilur. Quid er.imtam tenerum tamqueoplimum, quam idem Raphael aii, cibo invisibili, id est quiabhomi-
est ille qui humiliavit se pro nobis erigendis : Fa- nibus in carne degeiilibus videri non pptest, nleban-
ctus obediens Palri usque ad mortetn, mortem aulem tur, videlicet gaudio conlemplalionis; de qua et Do-
Crucis(Psal. H, 8) 1 minus in Evangelio : Quia angcli, inquil, <3on(tnm
cmlis semper videnl faciem Palris mei qni in cmlis est
Tulil quoquebutyrum,et lac, el vilututn qnem coxe-
(Mallh. XVIII,10); semper eienim videnl, hoc est
rat, et posuit coram eis. Per lac primordia el vclut ctiamcum ad nos aliqua ministraluri foris veniunt;
; elementa legis Mosaica;, per butyrum evangelicae credibile est aulern quod esca quam- manducabani,
jperfeclio docirinse; per lac simplicilas liilcroe in sLalim ul spiriiale vel ~ octheriuni corpus eorum
Scripluris, per bulyrum virlus sensus mysiici qui de f conligit, velut aqua ardenli flammse injecta, con-
liltera generari solel exprimilur. Vel cefle lac ini- .' sumpta fucril, ct nou sicul arerili terrrc infiisa
aqua
"tiumfidei, butyriim perfectionem opcris quse ex fide V ad reficiendum eorum profeceril, quomodoin
corpus
creaiur insinuai. Quse cuncta Abraham posuitcoram cum manducamus, fieri soict.
filios nobis,
viris quos susceperat, ut sigiiiflcaret promis- • j&eznee autem ambo senes proveclmque mtatts, et
sionis epulas spirilales Domino semper oblaturos, desierant Sarm fieri muliebria.Ad faciendam auxesin
panes videlicet leciionum sanclarum, vitulum domi- poteiitire coelestis, ambos dicit esse seniores, el in-
nicseIncarnalionis, lac Jidei sive historicse perfectio-
super Saram, cum fuisset slerilis, lum eiiani cruore
nis; butyrum senstium sive operum bonorum, ubi mcnsiruo jam deslilutam, propter quod jam parere
bene adjungilur : non possel, etiamsi slerilis non fuisset. Porro si fe-
Ipse vero stabal juxla <"os sub arbore, quia nimirum mina ita sit provcctioris aetatis, ut ei solila mulie-
ita epulis fidei et virlulum Dominum bene vivendo rum adhuc fluant, de juvene parere polest, de se-
pascere, id est delectare, debemus, ul semper nos niore non polest; quamvis adhuc .possit ille senior,
in conspectu ejusassislerememinerimus, juxta illud sed de adolescenlula gignere, sicut Abraham post
Leali Elire: Vivil Dominus, in cujus conspeciu slo moriem Sarre de Celhura potuil, quia vividam ejus
(III Reg. xvit, 1). El sicut Psalmisla : In conspectu, invenit selalem; boc ergo esl quod nimirum com-
inquit, anyelorum psallam tibi {Ps. cxxxvn, 1). El mcndai Aposlolus cum ait: Qtti ptmtet spem in spe
hoc sub arbore dominiere passionis, dicenles cum credhlit, ut fterel paler multarum genlium, secundum
Aposlolo~:Miht aulem absit gloriari nhi in crttceDo- quod diclum est ei : Sic etil semen tuum; et non inftr-
mini noslriJcsu Chrisli(Gal.\'i, M). malus in ftde non consideravitcorpus suum jam emot-
Cumque comedissenl, dixerunt ad ettm : Vbi est Juum, ctim fere centum esset annorum, el emortuam
Sara wcer lua? Ille respondil: Ecce in tabemaculo vulvam Satm, in promissione ciiam Dei non hmsilavit
esl, cui dixit; d Revertar ad te lemporeisto, vita comite, {Rom. iv, 18). Ad hoc enim dicit Abrahsejam corpus
el habebilfilium Sara uxor tua. Ambo quidem domini fuisse emortuum, quoniam non ex omni femina, cui
domus, ei Abrabam videlicet et Sara cum summa adhuc esseL aliquod pariendi lernpus exiremum,
feslinantia refeclionem prseparant; sed quasi in generare h ijise in illa actaieadhuc posset; ad aliquid
domo bene disposila Abraham cum paratis cpulis enim emorluum corpus inlclligere debemus, non au*
a Al.j obi.net. 0 AL, flcreum.
">AL decsi.facile. c Al.; contincjit,
« AL, ad cordn reparhtuf. B Al. de«st ateieni
6 AL, reverlensveritemad (c. ""
Al-, ipiai
tkTROin %S}lt ...,6.... .
"171 MUM VENERABILISOPERUM PARS II, — EXEGETICA GENUINA. . 172
omnia;. nam si ad omnia, non jam senectus viyi, sed kcosnqbo cumitlo,et ipse mecutn (Apec.-iii, 20). llle,
cadaver est morlui. ' id est, proloplastus, qui veiitum comedit, et eas
Qumrisil occulte dicens: I3oslquam senui etdomi- qUas in prseseriliaDomini angeiorurnqueejus babere
nus meus velulus esl, volupiuti opeium dabq? Hujus perpeluaS poleral delicias amisii, Toriseliam a ligno
senlentise meminil aposlolus Petrus, cum muiieres vilse visibiliter exclusus, ul palehter osiendereiur
viris suis obicmperare admonens adjecil: a Sicul Sara quod sapienlire frucium iricorruptibilem, quo invisi-
obediebatAbrahm,dominumeum vocans: Videtuf au- biliter ffui solebal, perdidit. Et quia beatus Abraliam
tem simile huic loco quod supra de Abraham legi- merilo piaadevplionis jam fructum sajjientiseel vitoe,
tur, quiaaudito Sarre partu, cecideril in faciem, ef qusc Chrislus est, aliquaniisper gustaverat, reclesub
riserit in corde suo dicens : Putasne centcnario arbbre consistens Dominum vidisse ac susccpisse
nascelurftlius, _etSafanonagenariapariet? addiditque narratur. Illic Eva, reliclo limore divinp, negleclo
diceris ad Deum : Ulinam Isinael yivut: coratn le! viri consilio, accessit lemeraria ad serpentem, in
verum.quia Ajioslolusdicit quod Abrabamnori hsesi- qup diabolus loquebaluf, a quo scducta ad couieden-
taverit diffldentia, Saram vero hsesitasse, sequens dum veiita, virum quoque suse prsevaricaiioniscom-
Domini sermo ffianifeslal, dicentis ad Abraham : pliceriifecit; prppler quod el justse damnationis cum
Quare risit Sara diccns: Num vere pariluta sum B viro aecepia senlenlia audivit inter alia : In aoiore
. arius?Resiat intelligi quod audito quia Sara parilura parics filios (Genes.m, 10); primumque Cain filium
esset filium, et Abraham prius riserit admifans in malediciionis et fralricidani genuif. Hic Sara d sub-
gaudio, et ipsa Sara posimodum dubilans in gaudio; diia limori divino, simul et religiosaih yiri fidem
cujiis lamen dubieias, continup, daia rafione divinre atque operationem secuta, apparente Dpmino,exspe-
pptentise, ablala est, dicenle ad eurii angelo :' t ctabat ipsa domidohec vir occurreret, et quse essent
Nunquid Deo est quidquam difftcile? Juxla con- agenda disceret; sed.et epulis in susceptionem Do-
diciumteveriar ad te,hoc est eodein lempore, vita co- niini prsnparatis, nihilominus ipsa se domi verecun-
mile, h el habebil Sqra ftlium. Qua audila senteniia, data reiinuif, a.evirum suum cum eis praeire ad Do-
adeo dubietale omni remota, in fide confirmata est> mintim eique munera susadevotionis simul etipsius
utmerilo de illa dical Aposlolus : Fide el ipsa Sarq olTerregaudebat. Quapropter anibo remiinerationem
mrtutem accepit ad emissioneinseniinis. Quod auiem sui beneficii promissa sobole percepertirit; hec qua-
dicil reverlar adte, et adjunxit vila coinile, humano libet s.obple, sed illa utique iii qua beriedicerentur
quidem inore loquilur, quasi diceret-.: Si viia-comes pmnes genies. Et meriio, ibi enim reatus prrevari-
lUerit.Sed altius inlelligendum quod ahgeli semper caiioriis iii prirrio Adam debita ultione pleciebatur;
vita comiie sivelii ccelisconvefsenlur, seu ad lerras ^ hic tempus re.dempiionis per secundum Adam et
descendani, illautique vita quse dicit: Sicut enim prassagabalur fulurum el parabatur. Sequilur :
Pater tiabetvilam in semelipso,sic dedii et FHio vilum e C.enisuttexissent etgo inde viri, direxerunl ocutbs
itaberein semetipso;,:cu|us'vidclicet viirevisione alque cohlra Sgdomam,et Abraliamsimul gfddiebatut dedu-
Illustratioiie.et ahgeli el bomines sancli fiuht.perpe- cens eos. Cum surrexisse dicanfur inde viri, osleri-
iuo beati. Comparahdus sane>videtur liic Jocus a diluf quod f sedentibus eis asians rriinistrabatAbfa-
contrario factis proioplasii; i|le etenim post reatum ham, quamvis primo sianies viderit. Direxefunt au-
prseyaricaiionis nOft vidisse Dominum Deum, sed lerii. oculos contra Sodomam, ut sicut fldem beati
vocem tune deambulahtis in paradiso pefhibetur Abrahrfi-lselispromissionibus remurierareul, ita per-
audisse; bic futurse.benedictionis fide, spe ac dile- Jidiam impiie civiiatis flammis ulfricibus perdereiit,
ctiotie, accensus vidit stantem Dominum, quianimi- juxia lilud Psalmistae,qui cum de sanctis pietatem
rum cum boc mansura erat, ab illo contemplaiio Dominis prseffiisisset•.Oculi Domini super /ustos, et
divinse claritatis abscesserat. Ille audita voee Domini aures ejus ad preces eerum (Psal. xxxni, 16), proti-
Dei abscondit se tremebundus, quia profecto;se er- nus severitatem ejus in reproborum iillidne.su]>-
rasse-erubescebat.Hic visoDominOstalimlaetabundus junxit : Vultus autem Domini, kiquiens, super facien-
. r.ccurrit, cui se complacuisse obedientiseinerito cre- tes mala, ul perdal de lerrd nienioriameorum (lbid.,
Jebat. lile ad auram post meridiem, isteinipso fer- 17). Quod auierii cum angelis gradiebalur Abrabam
yore diei; quia iiicdivini amoris igne flagrabat, ille deducens eos, ex consueludine devotas bpspitaliiatis
divinseprotectionis^et dilectionis a se lucem peccan- fecisse erederidus esl; sed felicesilli gressus, quibus
. do fugaveral. Hic hospitem Dominum recipit ac refi- homo cunrangelis ingredi nieruit in lerra, h eosque
cit, ut appositis epulis carnalibus insinuetquPd eum cum ad se venissent visitandum ad coelumredituros
epulis spiritalibus in cofde. pie viverido reficeret, deducere; felix autem nunc eorum vita qui angeii-
juxta quod ipse Domiiiusde suis amaioribiis piomi- cam ih * lerfis conversaiionem sequunthf, \-idelicet
sit: Ecce sto tid ostium eipulso; si quis audierit vo- sobrie, et jusie, et pie, et caste, vivendP, ac divinis
cem meam, et aperueril mihi, « inlrabo adiltum, et laudibussemper, quanlum mortali possibile est,
'« AL, sic el Sara. f k\.,redeunlibus.
i) Al. deesl et. .. vk\.,promisissel.
c A'L, inlroibe. h k\.,eoscmn; &\,, ees quictm.
d AL, subjecla, 1 A\., tetroi
• Af. cumque. .
175 HEXAEMERONLIB. IV. '...".""' i74
vacando. Verum beatos Abraham, quia Dominum ,A apud ipsum pro aliis quasi apud unanimum amiciine
adeo " gaudcnter venientem cxcepit, ut etiam abeun- inlercederet, nihilominus in sua sesiimatione vilis
les quasi b domesticos deducere curarel, meretur ijisc pcrmansil ac dcspeclus; undc in secunda sua
altiora diviiiorum operum secreta cognoscere; qui oratione dicil ad eum :
e$ ipse districlionem supernse animadvcrsionis ven- Quia semel cmpi, loquar ad Dominummeum cum
luram mundo inielligens, sicut prius se Deo devolum sim pulvis el cinis. Quo veibo manifesle nostram
iu iiosjiilibus suscipiendis ostenderat, ita erga proxi- redarguitsuperbiam, qui longe ab aliitudine merilo-
mos sollicitum pro eis postmodum supplicando mon- rum ejus distantes, longc a colloculione divina pro
siravit. npslra .lardilate atqtie incrtia rcmoli, nihilominus
Dixit ilaqucDomtnus: Ciamor Sodomorum efe Go- lypo elationis inflaii, cincrerh nos ac pulverem futu-
morrhm multipticdlusesl, et pcccatumeorum aggrava- ros niinime recobmus; nam bcalus Abrabam quo
tum est nimis. Clanioreni Sodomorum scelerum fa- divinse visionis purilati allius appropinqua\it, co
niam vel polius infamiam dicil, a quo nos prohibens certius suse fragilitatis infirma dispersit et abjecta.
Aposlolus dicil: Omnis amaritudo, et ira, el indigna- At nos, s qui a conluitu internae claritalis nubilo
tio, el clamor, el blaspltemia,totlalur avobis cum omni • nnstrse pravitatis excludimur, tanto minus insilrc no-
malitia (Ephes. iv, 51); cui niniirum clamori con- " bis miseriselenebras dcflcmus, quanto nil prseter has
trarius esl clamor electorum, dequo confideniersuo intueri solcmns.
Crealori supplicanles, aiunt dicentes singnli : Do- VeneruntqueduoangeliSodomamvespere,sedenteLot
thine, exaudi oralionem meam, et clamor meusud te in foribus civitalis. Non sine causa angeli qui ad meri-
a perveniat (Psal. ct, 2). Magnusquippe iilorum cla- diem ad Abraham venerant, vespere Sodomam veni-
mOr Cst merilum sublime ef intenlio fidei cceleslia re perhibentur, quia nimirum illi pfospera ac Iseta
sola quserens, ubi Christus esi in dextera Dei sedens; nuntiare, huic adversa inferre venerunt; ille fructu
qrii quoniam-non lerrenas opes, non gloriaminanem lucis ad ccelestia flagrabat, hsec vitiorum lenebris
caducamque, non morilura carnis gaudia, sed super- obsessa perditioiii tBiernsepropinquabat.
na lantiim~bona,desideranl, alium profecto-et quasi Qui cum vidisset,sttrrcxit, el ivit obviameis; adora-
clamore personum estomne quod agunl. Yerurnmnl- vitqtte pronus in lerra, ct dixil: Obsecro, Domhte,
tiplicato clamore peccatprutn, id csl cnorhii illoruin deUinale in domum pueri veslri, ct manele ibi, et
scelere, videamus quid sequitur. csetera. Magnumperfectumque in beato Lot exem-
Descendum,inquit, el videbo ulrum clamoremqui plum Deo dcvotae hospitalitatis osicnditur, qui in-
venh ad me operecompleverint,an non est ita, ut sciam.• grcdicnles urbem bospites non solum occurrens
Quod ergo se descendere Dominus ,ad videndum an ^" excipere paraius fuit, verum eliam ui ad se diverie-
idem clamor verus esset, aiebal, non suam ostendit rent secumque requiescerent obnixius poslulabat.
igrioraniiam, qui omnium babel "scientiain,sed nos- Renuebant auiem primo domum cjus inirare, quod
tram instruit temeriiatem, ne antequam perfecie tamen posimodum eo compellente Jacere consense-
discamus, proximorum reprchendere facta prsesu- runt, ut sic industriam bospiialiiatis ejus diligentius
niamus; quod ipsum nos ei iu consiruciione turris probareut; probatam dignius remunerarent, dum
docet, ubi scripium est quia descendit Doniinus.vi- eum a peccantium interilu cum sua domo eriperent.
dere civitaiem et lurrem quam redificabant filii Prius atttem quam irent cubilum, vtri civilatisvatla-
; Adam ; quid enim de ccelo in terram non e videret, verunt domum, a puero usque ad senem, omnispopu-
de quo seriptuih est quia nudus est infernus coram lus simul; vocaveruntqueLot, el dixerunl ei: Ubi sunt
' viri
illo, et uullum est operimentum perditioni. qtd inlroierunt ad te nocte;educ iltos httc, ul
Convertertinlque se indc, et abierunt Sodomam; cognoscamus eos, etc. Hoc est quod propheta Isaias
Abialtam vero adhuc slabat coram Domhto,cl appro- de populo Israel supra modum peccanie ait: Pecca-
pinquans ait: Nunquid perdes juslum cum iinpio? Si tum suum sicut Sodoma pradicaverunt nec absconde
ftterint quinquaginlajusti in civilatc peribunl simul, et v. runl (Isai. m, 9). Peccatum quippe suum sicut Sodo-
crctera, usque durn ail: Quod siinvenli fuerintibi miise prsedicaverunt, nec absconderunt, cum absque
decem; eldixit Dominus : Non delebo propler decem. respeclu pudoris alicujus omnes a puerili relate
Legilur iu sequentibus quod duo angeli Sodomam usque ad uliimam seneciulem masculi in masculos
venerint et suscepli sint a Loi; unde verisimile vide- tuipiludinem operari solebant, adco ut ne bospilibus
"
tur quod hoc in loco duo angeli discesserint ab quidem ac peregrinis sua scelera_ abscondere, sed
Abraham, et ille cum { uno qui secum remansisset el bos, vim inferendo, suis similes facere sceleribus
"pcutus pro civitate periiura iniercesserit. In qua alque suis facinoribus implicare contenderent.
intercessione prsecipue beati Abrabaa perpendenda Quod vero fureniibus eisin tale flagitium patran-
cst humilitas, quicum lanlisit babilus.apud Deum, dum dicit inler aliaLol: Ilabeoduas ftlias qum nec-
ut et eum hospiiio quasi familiarem suscipercl, et dum cognoveruntvitum, educam eas atl vos, et abuti
a Al.,"g<i!iefc«s. e AL, viderit.
b AL, domeslicum. i Al., ciem«o.
f ki.,Gomorthmarum. i! AL, quia.
" Al., veniat.
IfS MEDM VENERABlLlSOPERUM PARS II. — EXECETICAGENUINA. 170'
ihinieis, sicul placuerilyobis, clummodovirisistis ni- Kmorrha et finitimmcivilales,simili ntoddet hm forttU
fiil fwciutismali. Quoriiam prostituere volebat filias cataisimt, abeunlesposl carnem tilleram-; factmsunt
suas hac;compensatione, ut viri hospites ejus hiliil exemplum, ignis mternipmham susimentes(Jud:\n).
a Sodomilis tale patereutur, ritrum admillenda sil, Potest auiem idem ignis Sodoniiiicus etiani flammas
xsompensatioflagitiorum yel quorumque peccaiorurii, viiiorum quibus in hac vita reprobi uruiilur; atque
iltiios faciamus malialiquid, nealius gravfiismalum ad sempiternum prajparanlur incendium, non incon-
faciat, ari potins perturbationi Lot non consilio iri- venienler insinuare, qui cuui huiic in co!icupiseentiis|
buendum sit qoia boc dixerit, mefito qusefiiur; et, terrenis caruisque illecebris. arderenon cessant,
niriiirum periculosissime admittiitif bseccompensa- turiC igrie ultionis ardere nimquam "" desistent.
tio; si autem periufbationi liumahse tribuitur, et Hunc quoque sensum DuiriinoafJirmarite.inio etiam
rheiui tarilo malo permotae, nullpmodo imitanda;est. doceriie, qui ait:In illa hora qui fueril in ieclo et
'"Elecce misefunttnqhumviti, el inlraduxerunl\adse vasa ejusin domo,ne descendal lollete illa; el qui
Lol, clauseruniqueostium, et eos qui erahl forisper- inagfo,shniiiier nonredegtrelro; memores estole
cusserunl cmcilqte,a mhiimti usque ad maximum,ila uxorisLot (Luc. xyii, 51). Neque enirit docemur ne
itt osiiunt invenifenon posseni, et csetera usque ad Id. insiaiiie articulo ultimi examinis,"eulmen reetsecon-
quod dixit.Lpt ad genefes. suos : Surgite, egredimini" versationisdeserenles, ad ima cpncnpiscentirfireun-
de loio isto, quia delebil DominuscivrlalemItanc, et dialis aiiinnini dcfleciainus;. yel ne, relicto aralro
visusesl quasi ludens logui. Qriodostium Lot obclu- agriculturrjespiritalis, retfo respiciamus,quando nnn
serunt angeli, ne vel ipsum, vel aliquem.de domo ullra nobis operUin aliqua correctio festat,-sed eo-
ipsius possent ad perdendum rapere Sodomitse,pa- rum quse operati sumusreddenda ratio insiat; verum
tehter inSinuat quia nullum de electis Dei perditura pbiius, iihminenie judicio, fidelibusliajc <=exhortatio
a sit Itnjpieias"-et persecutioreproborum, dicente datur, titcoepiis bonis ac salubribus
insistant, ne,
Dorriino de ovibussiis : Etego vilammleihamdoeis, vitiorum quse reliquere conlagia repeienles, Lot
ei nonpefibuntin mternum,et ttoit rapiel eas quisquam imilenlur uxorem,quseardentem sulphure Sodomarii
demahu meai(Joeen."x,28 ). Quoditeih" Lot.-facril- dum incauta respiceret, d versa est in stafuamsaliss'
taie ab angelis daia, nullum de civibus peffidis, he Dum ergo nos Dominus uxorem Lqt imitari prohi-
de suis quidem cognatissive amicis, tametsi riiullum bet, ostendit profecio quod iricendium civilalis,vad
conatus, potu.ilad salutem reyocare_ significat quia quod oculos reduxerat, flammas vitiorum, quas
nullius labor hominis ad numerum prsedestihatorurii, vitare et valenius ei debemus, exprimit. Unde nunc
quj ante cohstitutioriemmuridielecti surit a Ddmino, p eteliortatioangelofuin, qua educlum deSodomisLot
vel unam possit animam adjicere : Novit eniniDomi- admoiiuerant ne relro respiceret, neque in oimii
nus qui sunt ejus. Verumetsi noslfani fragilitatem circa regione consisteret, sed niontem salvandus
qui adelectorunisorlem perlineritlatet, hori tamen peterei, et spiriialiler intelligenda, et niaxima est
ab agerida cpra nostrse salutis cessandum, non ab nobis inteiiiiprie sequenda ; ne videlicet ardores e-t
jnstruendis proxlniis lingua' est cohtinenda, sed ad iiiceritiva vitiorum quse parumper,evasisse videmuf ,
e inCauti repelamus, neque omnimodis invicinia
exemplum beaii Lo.t, et nobis casteviveiidum, et
erraniium.quoque correctibni officium pielalis im- peccantium, quantum possibileest, manere consen-
penderidum, constat enim quia eisi' praedestinatos liamus, ne illomm exeniploa nostrsevia rectitudiriis
ad inlerilum saivare riequivimus,mostrse tamen be- aberremus, juxta illud Psalmisisede beato viro : Et
. nignilatis quam erga illorum salutem impendimus itiviapeccalorum ngnsielit (Psul.,i,{), sed adfasii-
'
mercedem non perdimus. giumarduaecOnversatioiiisconscendereociuscuremus.
• Et eduxerunteum pbsueruntqueexlra chilhleni. Jbi DixitqueLol ud eos: Qtimso,dominemi,quiu inve-
loculusesl ad eum : Sqlva qnimam luam, nolirespi- nil servusttius gfatiam coram le, et tnagnificaslimise-
eerepost terguni, necsles iit qinnicircdregibriejsed.in ricordiamtuamquam fecisiimecum, ut salvares ani-
. fnonlesrilvuniiefaC,rieet lu simuipereas. Generaliler,'jQtitam: meam, nec pqssum in monte salvati ne forle
quidem inceridinm. et perdiiio Sodoriloruni, de qua dppreliendqtniemalum. Esl civitqshmcjuxluad quam
erepius esi Lot, pcenani ultimre districtioriis desi- possum fugeie patiiu,et salvaborin ea. Non ita prcEr
f
gnafjquando, completain fine saeculi summa ele- sidiurii vicinse civitaiis petiit beatus Lot, quasi
ctorum, omnes impii astemurri rapienlur iri :ignem, malumsibi alicujus plagre superventurum timeret, si
Domino exponeiue, qui ait : Shiiiliter sicut faclttm ad Bioiilemperyenire poluisset,;sed ea potius inlen-
test in diebus Lot, edebant ei bibebant, emebantei :tione ad eivilalem juxta positam diyefterP cupiebat,
vendebani, plaiilabant eimdificgbani, qttqdieauteiri ne dum;mPn'is allitudinem' qui longius aberat peie-
exivitLola iSodomis,pluit' ignem el sulplmt deccslo^ ret, iii ipso ilinere posituin flamroaquseimpiis proxi-
,et omnespefdidil. Secundum timcerit qud dieFilius ma imminebatabsumeret.
komiriisrevelabilur(Luc. xvu, 28); Cui attestatuf Dixilquead eum : Ecceetiamhitioc suscepi preces
eliara apostolusJudas dicens : Sicut Sodoiriael Go- luas, ut non subvettdmuibem prg qua locutusc*. elc.
« AL, est. •"-....' d AL deest vetsa cst in staluam saiis.
* AL, desisluni; &\.. assistunl: " Al., incaule: '-.--.-'.'
f- AL, ratio: f h\.,pelil.
i-,T ,. :". UEXAEMERONLIB. IV. m
0 quanta viscera divinsepietaiis! norisolum "usltima.;A infroibo adillum , el cmnubocum illo, el ipseniecum
perdilipne sceleratorumliberat, sed eiplurimis eorum (Apoc. lii, 20)'. Et irnpii suis lenlationibusvel opera
propler salutem ejusdem;jusli vilamquam nop me- lidelium,;vel ipsam corrnmpere fidem qua^ruritjaj)-
ruer.e concedit, ut et in eisqui periferit quid impielas ,parenle;autem mane fuluri sseculi, hi coronam vitse
> niereretur ostenderet, et inhis qui mnanerent quan- accipiunl," illi pcenam perpetuse niorlis incurnint.
tUm iniercessio piqfum apurl Deum valeret indicafel. Condigna aulem suis sceleribus pejenaSodomitsepe-
Idcirco vocalumesl nomenutbis illius Segor*Segor fetmt. Nam quia in puiredine luxurisei:et ardore iibi-
interpretatur Parva, quse idcirco sicvocala est, quia dinis vitam duxermit impiam, nierito cumilammis
dixerat Lol, Nunquid non niodica esi. Prius auiem ignium etiam.felore siilphuris puniuhtUf/NeedubiT
Rale vocabatur, ut in siiperiqribus legiiur: Conlraque taridum"qu.ialali poehanon solum ad pfscsens dam-
regemBale, ipsa esl Segor.: Inierpretatur autemBale nali, sedetiam siiol perpefuo damnaridi, dicente.
devoratio,quam ita dictam aiunt Hebrrel, quod ter- aposlolo Joanne : Timidis uutein, et incredulis, ei
lio terrre niotu absorpta sit. Sicut autem Sodoma exsecralis,ethomicidis , et fornicaloribus; el veneficis,
srdCnsHainmas vilicrum,; et nions-ad quem ascen- el idqlolatris,-el omnibusmenducibuspars illdruni eril
dcre Lot jubelur.virtutumculmen insinuat, ila Segor :in slagno ardente igne; ei sulphure (Apoc. xxi, 2).
querndam honsercohversalionis moduniminus per-; S J5qiiatur ergo pceha et ultio generibus peecalPrum ,
fectum designai;, qtii elsi-a celsitudine perfeciorum! juxta illud quod; vir sapiens plagas 4^gyptiorum in-
adhiic longe abesf, jam lamen a ?.contagio sceleraio- lerpretans ait : Ut scirenl qttia per.qum peccqiquis,
rum secretus est. Verbi gratia qui. conjngalem rede ,pcr.hmcetiptquetut (Sdp. xf, 17), sicrit conifabeatus
.servat vitam, a forniealipnis quidem flamma sulpliu- , Lot juxta modum vhsc quaffi: ducebat niefiiit libe-
rea eyasit, nec lameri moniem cpntinehiise f» con- rari; quia enim hospitalis exstileraf,-coritigit ,eum
sccndit, qui a rapiriis alque.avaritiamanum.mentem- .susceplis bonis Iiospitibus ab <inlerilu salvari. Nec
que ayertii, ac de rebus habitis pauperibus dare dubilaridum quin abeisdem bospitibus post mo.rtem
consuevit, needum lafnen oninia relinquere" potuit; sit in-seterha labernacula receptus^ ut qui cceli cives
de incendio qiiidemSodqmoriiffieflugit, mcehiapar- in suum introduxit hospiiium, suisque refecit.epillis,
vre civilaiisjn "qua perieulum inlerilus evaderef in- ab eis IpseIn .d babilacuia ccelestia ihduceieihr;riibi
Travit, sed necdum arceni'sirtutis in. qua jam per- pane angelorum perpeluo, hoc est, corispeciu divinae
fecius eminerei ascendit, el creiera liujusmodiT. clariiatisgloria reficerelur; quod-verd dicilur quia
.-." Sot egressttsesl supetterram, et Lot ingressus esl Dominus pluit a Doming sulphur et ighein de ccelo.,
Segor; igilur Dominus.pluit, supef. Sodomamel Go- _ manifes.ledislincla est Patris.et; Filii. pefsona , et
morrhamsulpliui•eiignem.a Domhio.decmlo; et sub- SabeUii hsefesis repudiata , qua?ipsum Palfeihdicit
verlil civiiates has et omriein citca regipnem. Solis esse quem Fiiium. Piiiit autem Dominus a Doriiiiio,
. egressio super lerram, eum.qua « subversresunl So- .Filius a Patre, unde et alibi dicitur Patri :' Omhiain
;doma et Gomorrlia^ffiariifeslatiorieniuliimi designat sapientiq fecistifPs. cm , 2i)t;buc est_ in Fjlip.-Ctti.
examinis , quaiido.-;jtistis pmiiibus ereptis , iiiipios siffiile estjllud Psalmisire. ubi ita duasPatris et^ilii
repentinus opprimet iutefitus. Et fe'cie~uiiqii.e.Dei ;describitpersohas, ut tameu unam in duabus pprso-
judicio factum est ut qui Jjeatum, Lof in tenebris nis deitaiem insiniiet :Sedes lua, Deus, in smculum
iiociis mukum laboranleftiae renilenleni suis Jlagi- smculi;,virgq mquilatis, virga regui:tui; dilexisiijusti-
tiis irretiri teiilaverunt, advehiente subito die, hunc tium, elgdisiiihiquildtem;pfoptereguhxitteDeus,Deus
ereplum cernehtes,~5psi pforsus interirent, quiqiie luus (Ps, XLIV,7). Sedes enim tiia Deui,A)ea filip dir
ipsi fcedisvolupialibus carnis in lenebfis arsefant., ci.luf; uhxitte Deus,Deus iuus, de Deo Pjalresubjuiigit.
apparenie subito mahe , sulpb.ure consumerentur et . Itespicienjsqtieuxor ejus post seversa esiin sldtuqm
igne, quia et omnes qui in crecilate meniis occulte salis. Hpe verejuxtaliileram faclum esse credendura
. vitiis inserviunt".in: cogniliorie.sui sceleris palam a est. Denique Josephus refert usque adsua ienipora
districto judice fefiuniur, Ileni rioLandumqupd una D camdem salis staluam i.n. portis ejusdem civitalis
eademque hocle ei-Lpt hpspile Domino gaudebal et perdurasse. e Et quideni qxor metu femineaefragi-
defehdebatuf.ab. hostibus; el Sodpniifse sua scelera litaiis ad, clamorem pereunlium repeiitinumiet frar
accumiilare, etiam ipsoiot cuni liospitibus suisfoj- gorem flamniarum ccelo delapsarum, relro respexit;
dato, l.aborabant; orto ajilem sole, hic liberatus pro sed eofum tamen tenet in iiac ihfirmitate figuram ,
sua justiiia, illi pro SP? impielate daninali, qui.anj- qui.semerniundo renunlianteS;, acvirtuium:itef...aT-
mlrum in nocte bhjus sseculi-et sahcli gaudent in duum incbdariies, repeiilead -ea qure.reliqueraht
cubilibus suorum cordium recipere illupi qui dixii: fnundi desideria, inslabili et velut muliebri cofde
Ecse egoveniamel hubiiuboitimediolui (Zuch.x, II), recurrunl; de quibus apostoius Petfus ::Melius:,in- .
et in Apocalypsi : Ecce sto tid osiium , et-.pnlso.; si : quii, eis l' fuertit noit cognoscerevigm jusiitim , qugin
quis audieritvdcemmeatn, et apenterit miki januam ,.. posl s agnitiohemrelrqrsum cpnverliab eo ,. quod illis
* AI., coitlagiis. \_ - >',;.'. e JosepIL, Aniiq. .lud., lib. f, c' 22 • '
b AL, cominttoconscendit f Al., eral. .':'<
< Al., subversaesiSodoinq. omissp ei Gotnonha. _'_:'•.'.
i" Al., coghitionem.'"' -'..'-
<"Al.i laberttacuid,
.179 BE.D& VE-NERABILISOPERUMPARS II. — EXEGETIGA GENUINA. 180
trediluni.est, sahclo mandaio (lFPeir.u, W)-; sictit.Aimpioriim exterfniriii oblitus, virio lanlrim jndulse-
e conlra Lotqui sua qure possederai onfnia cum pec- rit, ul quid erga se agefetur experiri non posset. '
eaioribus peritufa reliquit, illos qui vere mrihdo Excusabiles videnlur el filise,quia non causa luxurise
abrenunliant, -Beque eos abreriuntiasse posuilet, patrem inceslaverint; sed quia nullum virorum in
jnsinuat; quos eiiam beaius Nop, qui et Ipse cuncta- lerra remanere, verum omnes eadem poana fiamma-
sua cum reprpbis, sicul bic ignibus, sic ille undis rum consumptos esse puiasseni; et suspicata" sint
abstimefida'reliquif, mariifeste designat ;>quod au- quia sicut post diluvium per tres fllios Koe et loti-
lein Uxor Lot, dum se ab iiinere quod Dpminus dem nurus genus huip.anum resiauraium est, ita
osteiidebat, averlisset; exsiirieta ei. in slaluam salis nrinc per se et patfehoijsuuffi;qui s.oli ignibus supef-
cqrijrersaest;: apte iridical quod; bi;qui a yia verila- essent deriuo fpfet rep.afandum ; ideotjiie huc per
tis repetendo vitia declinaht, Ipsi quidemin sna pfa- soriinum magisagehdum fatrjesint,' ne pater sciens
vltate pereuht; sed exemplp perditioiiis siise.alijs - lale connubium aspernalus " respueret el sprevissel.
quasi coiidimenlura sapienlise felihquunt, ut hi eor ' Possunl exCusabiles.ergo yideri^ quod se in hujus-:.
runi inleriluiri-reminiscenies, caulius se etcircum- modi facio obsequium divinaj disposiiioni praestare
spectius in afrepto justitire prpppsito cusiodiant. credebant; sed non excusanlur in -eo quod npn vel
Denique Dominits adinoriens fidejes ne eceplum iidei B sui patris in tali negoiip yoluntatem sive consilium
calleiti deserant, quasipeifam eis salis, qup, dulcius quserebant, vel lerriporis mpfam exspectabant, do-
ejus verba sapiant, adhibet, curii dicit inief alia : nec certius quid de geriere bumano per orbem esset
Mentoresesiote uxofis Lot (Luc. xvii, 32). Qui crgo actum cpgnoscerent. Jhxta sensum: vero moralem
ignem viiiorum, qui rillimiim evadere "udiciumd.esi- possumus in Iioc faclo Intelligere quod nullus ter-
derat; oportetut prseleritoremobliviscens; inea qure renre adhuc inhabitationis status, quamvis sublimis
aritesunldivjnse promissipnisgaudia sempef inlendat. esse videatur, a eulprfi lentanlis possit liber essie
~
Asccndiique Lol de in
Segot, inahsiique moiite, dum couirigio. EcPe enim beaius Lot putidas quideni So-
quoque filim cjus cum eo. Timtterat enhn mancte in doinorurii flammas evasil, Segor seque peccalricis
Segot. Feslinavit ad moniem ascendere de Segor, civilalis ruinam vitavit. moulis verticem ascendii;
quia boc magis placuisse angelis per quos erc|>tus scd ubi eum in sublimi virluium arce positum .re-
est cognovit, limens nc qtiae el arliculo lemporis baris, ibi nocte inebriatum, et a filiabus suisrepeme
illius sua jntercessione periculum moriis cvasii, fcedalum conspicis , quia ssepe conlingil ut qui per
postea lamen, ob scelcra civium, n eadem urbs pos- illusiraiioiiern gralisa ccelestis alia vitiorum lenta-
set simili cum vicinis urbibus perdilione consumi ; _ menla dcviccranl, denuo per inertiam proprise infir-
>* pefiimtiit maxime, cum nosset eam tempore supe- mitatis aliis erierviter succumbant. Ducatus quippe
riofi crebro tefrse niolu fuisse cprisumptam ; unde arigelicus auxilium cPsleste tjuo a a peccaiorum pe^
-et Bale, id est, praecipitaris«ive devorans vocata est. riculis liberamur ihdicat; filiaevero beali Lot e car-
Sed et juxta intelligeri.tiam spifitaleirij quia;Sodoma naies eliam sublimium yirorum cpgitaiiphes expri-
flammas.vilioruffi, Segor modicam adliuc inchoalio- munt, quarum incuria ila hbnnunquarh. eis suberi-'
nem bonorutn operum, mons alliliidinem virlutum giiur; ut etiam ex pip cofde verbuin sive factum
designai, necesse est tit cum ab ihcendio vitiorum miiius, probuni, quasi. filii iiequaffi,;"copcipiantur:
quisque ad iniiiutu virltitis? accessefit, ribh "airi "iiri Neque ehim dubiiahdum est quia lilii Lot ex liliabus
ijV-pso iiiliio segnis pefseveret, sed ad altiorem bonsc: hali,qui genliles populps et afide sui patris alierios
acLipnlspfpfectum semper alaeri gressu lehdefe ac! p.rocreaverunt, illa sanCtoruihopefa deslgnenf, rjuse
. pfoperare cpniendat; nonad regulam sahctitatis, sed ad malorUmpoiius
Dixiique major ad rMnotehi: iPtiiet tiosier ^senex ; prayitateni pef lineant; quale liiit adulterium David,
est, et milus virorum remdnsit ititefra, qui possil in- qualis elatio regfe Ezecbise, qualis Incauta processio
gfedi ad nos juxtti nioretnuniveism tetrm ; veni, ine- Josia3fegisadpugnairiin.qua-occidereltir, etTegnum
briemus eum vino, dorhiititnusque ciim eq, ut servarei J> Davidicum deinceps . hoslibus proderet; qualis
possimus ex ptitre nobis semen,; etc. Quibus referiur:'. f deinde negaLipbealissimi apostolPruin principis.
tjuoniodo filise Lpl ipsum Vino inebfiantes dornner Gonveniuntauieriisicutssepesrebns tempora; nam
fuiit curh eo, et concipientes. pepererint Moab ett h'Lot quimane illucesceniea Sodomis ereptus fuerat,
Amtnoh patrlarchas MoabilafUmet Ammonitafrim. rioeie insiahte inebf iatus ac deeeptus est, quia rii-
Ei. quidem historia brec contra haluralem, bumana;> mirum quod salvamuf a periculis, illuslrantis est
conceptionis; morem facta videtur, sed nori potestt gratise Dei; quod relabiniur-ad vitia, noslrre est cre-
factum dubilari, qupd tanta auploritas factum esse» citatis el jnfifmitalis. Generaniuf de flliabus Lot
refert. Potest aulehi excus.abilis yideri ;Lot, quod1 Moab et Ammon, quos, peccala designare testattir
lale scelus ihcesti hesciehs pertiilii magis, quam fe-. etiam iilud iegis prseceptum quo diciiur : Moabitce
"eit; sed non exctisafur iii ,eo;quod j;taiii. receriiis5>. :et ^hmomimnohihi>^i>uhthiEcdesiantJ)oniim v.sque
.? AL, deest etidem. \-.'-"' ' " e Al., carhales viliorum cogilaliones. •''.'•
J) kl,, deest perlhniiit.. f AL, denique. '•'_-.
'k\.,respicere'sprevisseU\:::_ s AL, cutn tebuset iimpara, ''.''"
* A., peccatq libertimut\ . 1 Al., beatus Loi...
iSl ' IIEXAEMERONLIB..IV. \ 182'
in lerliain el quarlam generationem,el usque in mler- *A Ilebrajos unum est ex deccffi;nominibus Dei;- quo
' offinipoieniissolet Virius significari. Habilal ergp
num, quia errores el vitia , ul diximus , electorum
nequaquam..«. in numerum yirlUlum qiiibus Ecclesia inter Cadespt Siir.qui per opera^yiftufumad visio-
perficituf; alque ornalur adhumeranlur, sed bono- nem quotidie sui Cpiidiioris anhelaf; et quoniatti
rum pptius operuni. superpositione :ne appareant baec esse visio in futuro solet, in praesenii, auleni-
obieguntur; sed et nomina filiorum Lot, quofum sseculo peregrinos se esse piofilenltir , qui seternani
prior de patre, secundus interpretatur.POpulus meus, in ccelis patriam sperare didicerunt, reele sequilur :
ennsueludini viliorum decenter aplanlur; b quse non Et petegthialus est in Geraris. Nam et verbo pere-
a Deo conditore nobis insilse, sed nostra ex primse gririaiionis efhomine Gerarse , id est incolaliis. de-
coiiditiouis origine divinitus nriihi iriserlum esse cenler sanctorum vita figufalur, qure,quantum divi-
comperid. Gognominoet Amriion, id est populum ' nis Tnaricipataprocceptis, lantum a iemporalibus est
meum, quia et mihi hoc applicandumj et rion naiu- alienata gaiidiis; unde et Apostolus eorumdeni;rpa-
farum condiiori ascribendum cognosco. Sane nolan- friareharum vitam glofificans aiebnt :'JFidenioralus
,dnm qtiodpioprie populus merosns in terprelatur. Po- eslAbraham ht terra tepromissionis, tanquum in alie-
pulus aulem meusc Ammon dicilur, quod ipsum ."' na, in casulis habitando cumlsaac elJacob cohmre-
non ' dibus
quoque a peccaloruin sigriiDcalione discrepal. promhsionis ejusdem.';',exsper.tabat ehim fuhda-
Sicut enirri de virlulura prOventu.quse a Dominp menla habeittem civilalehi, cujus artifex el conditor
nobis donantur, laelari debemus , ita necesse estpt , Deus (Eeb.xt, 9). Et,;pa'ulo post: Jtasta fidemde-
de viiiorum exortu, qua3 de noslrre corrupiione na- funcli sunl ohtnesisti, rioh acCepiisrepromissiohibus,
turse prodire constat, salubri mPerore conipunga- sed.a Ipngeeas aspicienleset sululunles,. et confitenics
mur. Et haecquidem filius Lot deiricesiu concepius. . quid percgriniel hospilessunisuper tettam {Ibid:, ,15).
Porro Isaiic qui de promissiope nalus est, et iiUer- ,-- Qui enim lircc dicunf significant se patriam iriqui-
pretalur Gaudium, virtuium graliam designat. refe; erat, aulem Geraris olirn lerminus Chananseo-
"
Profeclus inde Abraham iilJerramAuslrulein, hnbi-. rum ad meridiem , et civitas metropolis PalrjesLinae,
tuvil iniei Cades et Sut; et petegrinattis esl inGerg- . posiia inier Cades elSuf, hoc esi inier duas solitu-
ris. Quod Abiabarrivenil in terfam Australem, terre-. dines, quarum una J~*gyplojungitur,ad qUampopulus
stri suo itinere ccelestem metitis profeclum insihuaf, tfansrretumHubrimarispervenit.alteraveroCadesus-
. que ad Sarracenprum eremum s extenditur. Sequitur:
quo semper ad perfectiora virtutuffi opera, sicutet
creteri saricti solebat asceridere. Terra, quippe Au-; Dixilque de Sgra Uxore sua: Soror mea esl. Misit
stralis , quai luci et ardori solis vicinior est, illai»i {_.ergp Abhnelech rex Gerarm, el lulit eam. Quare hoc
• ssope viiamfidelium juxta inofales sensus indicat,, dixeril Abraham de
Sara, el unde eredpndum sit
qiise, discusso lorpore coiicupisceniisemundialis, in-• eam, lametsi ablalam in domum regis, nequaquam
terna luce supernaVdileclidnis magis magisque qup-- regis concubitu -fuisseconlactam, supra jam dictuni
iidie snlebat innovari. Et Ahraliam, detelis Sodomis,, esi, ubi simili nipdo a Pharaone s.ublata, sed Doffiino
. terram pelit Auslralem , cuni' eleelus quisque pra- imperante suo conjugi reddita est.Cum vero sequitur.
vorum cernens inieritum a deyolius sese in obse- VenitdutetnDeusad Abimelecltper sotnniumnoctis,
quium Conditoris sui accingit, nl cUiinlerius dona- et miilli : En mqriefis propter muliereni quam tulisti,
tum esipefdilioni malorum superesse , mefeatur int Itgbetenim virum; Abimelecltvero non teiigerdt.eaht,
seiefnum gaudiis inieresse bonoruni. PeStilente eriimi elail: Dominenumgenlemignoranlemel juslam inler-
flagellato, aslulior erit parvulns. Ubi sequenfia quo- ficies? Etcselera-bujus lectionls.; Videlur Abimelech-
que verba quibus.dicitur qupd-Abraliam habitaveritS. cullum verae religionis et nosse et cum suis omriN
inier Cades et Sur, et peregrinatus sil.in Geraris, bus sedulus exercuisse-; quomodo enim homoalie-
spiritiialibus electorum profeclibhs apte conveniunt. nusa cogniiioneet timore Dei, velDeo allQquente
Cades namque Sancia, sive Gommuiata , Sur Foriis, mefereiur corripi Cum peccasset, vel vefba Deicor-
Gerara interpretalur Incolatus. Prpfectus ergoAbra- • D , ripienlis lanla humilitale susciperet; ham et suse
hamiii ierram Austtalem,habiiavitinter Cades etSur, geniis innocentiam vdemohstravit,; cum ait: Num
quia nimirum electi omnes cum agniiione veriiatisi igeniemignorunlemetjmlum inletficies? Ef sui puri»
:inius illuslfanlur, ctimamore flagrant divinsevisio-• tatem cordis simul atque operis oslendit, cum ad*
nis, opera~quoijuesanclilalis simul exercere coiiten- junxit: In simplicitalecotdismei et mundhia manuum
duni; commUtalaminter bomines , id est ccelestemi ; fecihgc. Unde etiam quia prudenler atque humiliier
•pro lerrestri, pro humana angelicam dupere vjlami Domino respondif, niox secunda ejus roeruit voce
curant, el forliiudine Ddei invictae ei qui singulari^• laudari simul el consolari dicenlis :
' terforiis est adhssrere
ppn cessant, dicenles singuli,, ; El ego scie quod sihipiici corde,feceris; ideo custo-
e dicentes omnes": Mihi autem gdhmrete Deo bonumi divile, nepeccdresin me. Sed et lioc
qupd^statim1de'
est (Ps. LXXII,28).:Notanduninamque quod Sur apudI nocte consurgens omnes servos suos vocavit,-et quss
•'» AL, -JBhumeroi . ' 6 Ai., deesl dicehlesomnes.
b "AL,quia. : 1 AL, omnipolensillius soletvirtus.
r- AL, AmmiA . ,. -
& A!., devoius. Al., lenditur: ; '<-':'
|8§ '-BEDiE VENERABILISOPERUMPAftS II. -i- EXEGETICA GENUINA. 184
sibi acciderarit narravit; qupdque illi, audilo peri- A- } Ecce mille argenleos dedi fratri luo ; Iwc enl libi in
culoculpa; qifod rex iriciderat, omnesvalde limne- 1'velumentumoculbruritadomnes gui lecumsuiit, qUo-
ruht, litrorumque animum, hoc est el ipsius regis et cunque perrexerisjniementoqueiedeprehetisam.Quan-
sefvoruri) ejris, quam fuerif justitire dediius edocet: ."do jocando loquitur, eoquod ipsa dixeriteum fra-
. Karn ct rex ipse cuni dixil ad Abraliam•:Quid fecisli trem suum esse,-deprehetisarrique dicit eum simu-
nobis?quid peccavimusin le, quid induxislisupernii et lando lexeril veritaiem, dicendo fratrem suum esse
supet reghtinimeumpeccatumijraiide? nianifeste insi- euffi quiftiit maritus, horlaturque ut hocin poste-
nnatquia hon leve diixerii ignoraniirepeccalum,quod rum roeminerit, tie deinceps simili simulationeidem
noiii"ibi taritainmodo,' veruni etiam regno sho con- ; opprobium deprehensa incurreref. Quod si in hae
,;fitebalur esse nocivum. Unde nec sibi sulficere cre- . lectione ubi Sara, Abraliampermitlehte,-amata a rer
didit, quod ;a Deo veniam reatus meruissei, imo gjbus rapitur, sed Domino pfocuranie .iniemerata
qubd Deo propilio ne peccaret custodiri meruerii, si viroredditur^ aliegoficum quid sentire delectat, si-
noneiiani homini inquem nescius peccaverat, cum gnillcatur 6 Ecclesia tenlalionibus pptesla.tum mun-
uxore reddita, pecuniamsimul copiosam, ut sibi ' danarum ssepius esse pnlsanda, permittente ulique
placari posset, tribueret, ul in sequentibus legitur. Doiriino, qui vir ejus ob dOnum s upernseprotectio-
Nori aiiiem mirapdum : homines incircumcisos eo B niset graiire.vocafi digiiatus est, ut examinala ad-
tenipore veriialisesse cultores poiuisse, eufn beaihs versis, mahifeslius quam sit fide firma , qua casii-
qiioque Job et feges amici ejus credaritur post lem- tate Deodevota ; quania detiique sui Condiioris cu-
: pora datse Circumeisionisabsque sacfamento circurriT stodia ab Pmnibus semper sit hosiium iiisidiis'lutan-
cisionis frdeliter Doniinocuiri suis omnibus servisse : ;'- da, clarescat, nequeunquam a suse ftdei simpliciiate
. sed.et Sem jjairiarcham cum Arphaxad, Sale, He- . corrumpenda. Qiiod autem redditurus Saram Abra-
ber; filiis sive hepotibus suis corislat eo adhuc lem-"> iiaa rex donavil simul oves elboves, servos et ancil- .
pore supervixisse in cafne, ac Deo plaeiiam vilam laSj.et pecuniam.plurimam , illud sigriifieatlempus,
, sirie circumcisionis lege duxisse.'Gnde verisimile vi- L quo regrium hujus mundi Chrisiianseiidei erat eolia
detur sigriaculurn iri ciicumcisione Abrahse lanium submissurum, eamque religionem, quam olim expu-
ct seffiini ac familitfi ejus esse daluni, in creteris - gnare nilebalur , veneratiohi liabituruhi. Qnod Sara
vero genlibus poiuisse adliuc esse nonnullos, qui , bis a regibus concupita et rapla , nec tamen polluia
; <spro halUraliseientia legis Deo devote servirent; est, quondam quideriijuvencula a Pharaone, et nunc
vcl bosiiarum videlicel oblationibus, vel cefie sola - proyectior relate ab Abimelecli, signifiCabatEccle-
-., verse fidei professione a primae prrfivaricationisiabe, (-i siam,quamvis semperii) hac vila laboribusexercen-
purgatos, maxime .superstitibus adliuc illisqui vei . dam, duastarnen majorescseieris pefsecutiones ex-.
, aboliiipnem humani generis in diluvio, vel constru- . perluram ; unam Rpmani imperii. quam .velut in
. ctionem turris ac divisionem linguarum , vel perdi-. - juvenlute sua perpessa; fof tissime ac gloriosissiine
tionem Sodomofum in memoriam lenerent. Nam-. . Domino adjuvante superavit; alterain Anlicbristi,
Vjueipsum Sem usque .ad quiiiquagesimum annum : quarri velut in senectute,-hoc est infminente lermino
liativiiaiis jacob perdurasse iu corpore corisiillaGe-. -temporalis sure vilse, passufa est, alque eodem mi-
_ nesis bistoria teslatur; cui senlenijse «ongruit bea-, - seranle Dominodevictura.' Nani quod Saratanlse erat
. tuspapa Gregorius dicens. nequaquam esse creden- ipiiichfitudinis, ut eliam grandrevaeb.jgratiam for-
- dum:tarn brevem hominum summam illis tempori-. mae potuisset amari, signilicat Ecclesiam ulljmo illo
.: bus ad vitam pervenisse perpetuam quam Iegifer. . tempore. lanla virtutum glpria deeoraridam, cui ho-
Moysespaucissimis;scriplorum sriorum videlur com-. ; siis.acer cum suis satellitibus non minimum invi-
- prehendefe monumenlis.Q.uodauiem Abraham regi ; deat, ideoque eam cunciis jnsidiarum_ac virium
sedulo ihslanii ac nimiruih pefqulrenii quare uxo- . suamro ariibus expugnare: contendat; implela pro-
- feffi suani dixerii,esse sororem, satisfaciehs ait inter, , phetia qua de filiis ejus dicaiur : Adltuc multiplica-
csetera;:Alias qutem veresdror metiest\,filiapatris mei,;j^.bunlur.in senecta uheri, et beriepaiienteseruntutan-
Mnbn filia mairismem; velus translatio aptius habet, _nuntieni(PsaL\v, 19): idesl, ut fidem qua glorian-
Etenim vere soror meaesl de paire, sed rion.de matre;. vtur conslanler inier-mala qua~patiuntur prredicent.
id estfratris ejus filia, ndii sororis; fratres namque. , Quod uterque rex ne Safam violaret, DeoproGuran-
: sive.sorores norinunquarii in Scripturis coghalione. te, servalus est, significat iia persecutorum rabiem,
vocantur, qrii suht de una familia, jd est pairia.quas Dominomiserante; cobibendani, ut hemo ex his qui
Lalini palemiiates iriterpfetaritur, cura ex una ra-. vere ad Ecelesiam periinent, possit a fidei etcliari-
dice multa generis turba diffunditur; alioquin quale_ tatis, qiise est in Chrislo, castilate seduci. Quod
• est ut Abraliara vir justiis patris sui filiam
conjugemi iuterque plagis, ul Saram viro suo redderet compul^.
snmpseril, cum in primis hominibus p.ropter auriumi sus esl, raplumque temerariuni peeunia simul data
saniiatem id ipsum Scriptura rion nominet', malens_ correxit, significabat perseCutoressaapiusab irijuria
intelligi quam profefri, Quodque Sarae dixjL rex; ; fidelium adversitaie ac damnis rerupaUeinporaUuiu

<•A1., per tialuraHs scienliaht • o k\.;Eccleshmi


"fe^i.^velmtentOL., lecjis. puhandam,
'.'... .
4-8,3 HEXAEMERON LIB. IV. -I8C
esse compescendos; sed et ad reverenliam sive con- . ac mortalitaie rennvali ad vilam seternaiii pervc-
sonium eorumdem fidelium esse commulandos,quod niemus; ubi, sicut Dominus ait, filii r.esurrccliouis
etaliquoties i;i persecuLionibusfaclum scimus, elin non nubenl neque nubenlur, sed sunt sicut angeli in
ullima illa cseteris majore credimns esse iulurum ; cmlo; neque enim ultra mori poterunt (Marc. MI, 25}.
et hoc per oraiiones praesulum spirilaiium, atque El quia Dominus oclava die, id esl posl Sabbalum
indulgeiitiam et. miseraiionem Domini Salvatoris, resurrexil a mortuis, quia nos quoque octava ailate
qui sanctam Ecclesiam sponsse sibi fcedere conjun- resurreciuros csse speramus; sex quippe suni reia-
c
%ire dignaius est. Utrumque enim bealus Abrabam (es hujus muudi, septima sabbalismi animarum
~DJO Abimelcch orans congrue designat el ipsum Do- in alia viia, ociava ipsa resurreclionis nostrre el uni-~
Triinum Salvatorem qui est ad dexieram Dei, qui versalis judicii; recie eircumcisio oetava die freri
eliam inierpellat pro nobis, el pasiores ac rectores prrecepia est. Quod autem Abi-aham cenium erat
ejusdem Ecclesire, qui, quoniam castitalis illius cu- annorum cuin nalus essct Isaac et circumcisus lilius
ram geruni, pro adversariis quoque ejus ne eam prouiissionis , perfeciioni ejusdem , promissionis
foedare valeant, verum a coeptis noxiis ocius desi- aptissime concinit. Nam quia centenarins perfeelus
slant, Domino supplicare non negligunt. Ncque ab le est numerus, quod eo raaximeastruiiur quia de lseva
debet videri per.AbimclecIi honiinem bonum et li- iransfeiMtirin dexteram ; ideoque coelesiibusac per-
roeniem Dcum, bonorum persecutores posse figura- petuis bonis mysiice comjietit, recie iu lioc nascitur
ri. Solilum namque est in Scripturis , et per bonos Isaac, qui sua naiivilale mirabiliter senibus a siatus
mala, el per malos aliquoties bona designari; nam parentibus, hseredes non temporalis et infimi, sed
et beatus papa Gregorius a reges impiissimos Sau- rjsteriiiin cadis regni dcsignareiur, in quo iiimirum
lein et Jecboniam intigura DOminiSalvaioris ponere sacramenlo et arca Noe cenlum annis fabricata est,
non dubitavit, el e conlrario per faclum Uriie fide- el Abraham in terra repromissionis centum annos
lissimum perlidiam Judseorum dicit esse designaiarn. moralus, et Isaac in Geraris serens invenit ipsu
Visilavitatttem DominusSaram sicttt promiseral ei, anno centnplum, et alrium tabcrnaculi ccnlum cu-
et implevitqum locutus est ei, concepitque el peperit bilis est longum; ei in parabola seminis evangelici,
filium in senectule sua lempore quo prmdixeral ei terra bona centuplum fructum fecit, ct Dominus re-
Deus. Visiiare dicilur Saram Dcus quasi languenlem linquemibus jjropria ccnluplum in boc tempore et
el ab omni sobolis fruclu jam despcralam, ui quod insuper vitam prpmitlit oeiernam : in quibus omni-
nalura negare videbalur, divinse prscseniia gralire bus numerus centenarius aut gaudia viise perennis,
cpnferrel : quod rerbum apte congruit cunctis filiis , aui ca quibus ad hsec pervenilur bona opera dcsignat.
promissionis, qui non per arbilrium propriie libcr- Creviticjiturpueret ablaclatus est, fecitque Abraltam
talis, sed per electionem gralise salvi "fiunt, non ex grande conviviumin die ablactalionh ejus. Lacle tiu-
conalu sui laboris, sed Domino visitante cor eorum triiur Isaac cum electus quisque, filius videlicel
et implenlc donum gralise quod promisil. promissinnis, nuper in Christo genitu=, prima fidei
VocavilqucAbraltainnomenfilii sui qucm genutl ei rudimenla suscipit, et quamvis nccdum summa di-
Sara Isaac. Isaac interprelalur Risns sive Gaudium, viiiiiatis" aicaria scrutari sufficit, dulcedine lamen
qtiodipsum nomen cunciis fidelibus convenit, quibus prrcmiorum ccoleslium delectatus , bonis insislere
jnier csetera supcrnae hserediiatis bona Redempior operibus contendit, per quse Deo adjuvanie largien-
suus promitlil dicens : iJerum aulem videbo vos, el lcque potiora capcre mereatur, juxla illud apostoli
gaudebit cor vestrum, el gaudium veslrum nemo tollel Pelri : Deponenlesigilur omnem maliiiam, el omnem
avobis (Joan. xvi, 1). dolttm, et simulaliones, el iniiidias, el omnesdetractio-
Et cifcutncidiieum oclava die, sicut prmceperal ei nes, sicttt modo geniliinfantes, rationabile cl sine dolo
Deuscum ccnltim essel anhorum. Sicut Isaac injem- lac concupiscile,ul in eo crescalis in sqlutetn, si lamea
pore quidem veteris leslamenli natus est, sed ipsa guslaslis quoniam dutcis est Dominus. Sed ablaclalus
sua nalivitale liseredcs novi lestamenti designat,.ita ) Isaac alque ad panis edulium pervenit, cum elecii
ei circumcisio qua consecraius est veieris quidem prolicicniibus fidei incrementis non solum Jcsum
. ieslamenti sacramenlum est, sed in figuram gratire Chrislum, eLhunc crucifixum confileri discunl, vc-
novi lesiamenli prremissum, qua mundus erat in rnm eiiam aildcre quia in principio erat Verbum, et
Christo ab omnih peceaii et mortis ei mortalitatis Verbuincral apttd Deum, el Dnts erat Verbum.
sorde purgandus. Namque eo lempore circumcisio Fecitque Abrahamgrande conviviumin die ablacla-
fideles ab originalis noxse nodo solvebat; attamen -tionis Isaac , quia magna nimirum solemnitas esf
in altioris lypum gratire daia est, qua regnum oinne . mentis summis doctoribus, cum cos quos educaverant
peccati el morlis dominica erat passione ac resur- - ad arcem viderint sapienlia; virtulisque conscendere.
feeiione desiruendum; in cuj'us exemplum nos elin Cumquevidissel Sara filium Agar JEgijplim luden-
baptismo ab omnibus peccaiis absolvimur, et in tetn, dixit ad Abraham : Ejice ancillam hanc, et fiiiurp
novissimo dic ab cmni carnis et animse corruptione ejus, non enim kmres eril filius anciilm cum filto meo

" Greg., 1.tv. Motal., c. i. f AL, smculi.


b Al., peccato. 6 Al., donaia parenlibus.
187 BWM VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGET.ICAGENUiNA. 488
lsaac. Quidani codices Iiabent: Filium Agar Mgg- Amentum condiderunt,ulla raiione prajferret, de
ptim luderilemcum lsaac fitio suo, quod iri Hebraico quorum commurii gratia spiritus virlutis ef fidei
non habetur"; sed sive cum Isaac, sive pr~esenle . alibi dicit : Habenlesautem eumdem Spirilum fidei,
Isaac luserit, noiebat Sara filium ancillre filiosuo sicut scriptum est: Credidi prdpier ijitod tpculussttm,,
ludi existere niagistnim; nolehat a eura queta in ei nos credimus, propler quod eiloquhnur (I Cot. iv,
d
promissioue vetula acceperat iridignum promissio- 13); sed eos nimifum vitiiperat, ac domos regni
nibiis et coelesti benedictione per ignobilia rioihi pellendos judical, qui legem quse spiritalis,est eaf-
exempla vel corisortia fieri; unde et Apostolus;huric naliter intelligunt; qui de observalione legis leni-
luduin persecutinnem vocare non dubilayit. Eerse- poralia a Domino_benefieia, et regnum lemporale,
quiiur enim fratrem non solum qui gladiis, sive hon autem seterna in ecelis bona requirunl; repre-
odiis, siveeonlumeliis insequitur, sed etiam ille qui bendit qui sufficefe sibi ad salutem litterani legis
"ludis aut meptis colloquiis eum a rectiludine susepu- absque gratia juvante eonfidunt, quod est Judaaorum
ritaiis blandiens averlere quaerit; hinc etiam Psalmi- propriiini, de quibus ilem dicit: lcjnqranlesenimDei
sta : Nurmverunt mihi, iaqml,,iniqui fabuldliones,sed juslitigm el sham vqlenles 'consliiuere,justitim Dei
«on itaut lextua, Dbmine; omniamandaia iua veritas; siinl subjecti (Ronux, 15) -.reprobat eos, et perseeu-
iniqui petsecuii sunl me, adjuva ine{Psal. cxvin, 8S). "-lores esse fidelium decerhit, qui, coruscanie Evan-
Et ipse.enim quia legelri Domini el niandataveri- ; gelio, et graiia Novi festamenti per Incarhaiio-
tatis aniabat, narratores fabularum quasi perse- iieni Domini toto jam orbe clarescenie, nibilominus
cutores tolerabal; ideoque ad hos superandos Circuincisionem, et hostias, creremoniasque Jegales
divinuhi implorabat auxilium; ApostoluS autem baplizatis in Christo necessarias esse conlendunt
manifesle quid uterque fllius Abrahse typice de- contra quos, riiaxime cum hrec scriberet, vigilabat
irionstret bstendit scfiberis ad Galatas :_Sctiptum inientio, sicut tolus aperte hiijus Epistolse textus
esi b quod Abtaham duos filios liabuil; unwri dts bene cnnsideratus edocet, denique verbis suis qure
tinciHq, et unum~de libefa; sed- qui de anciUa se- posuimtis subsequenler adneetit.
cundum catnem natus est;qui atitem de iibtffn per Sed quid dicil Scriptura ? Ejice uncitlum el ftlium.
reprdmissiontim, qttm sunl in ailegoria dicia. Hcce ejus; non enim limteserit filius anciltmcum fiiio libe-
enim sunl duo tesldmenta; unum quidem a monte Si- rm. Itaque, fraires, hon sunius uncilimfitii, sedlibcrm,
nai ih-servitiitemgenerans,quod est Agar. Sina ehim qua liberiale nos Christus Uberuvil.State, ei npliie ite-
mohs esl ih-' Arabia, qui compdratuf ei qum nunc esi rum jugo servilulis coiilhieri. Ecce ego Paulus, dico
- Jetusalem, el setvil cum fitiis suis;qum aulemsurstimQ vobisquoniani si circumdamini, Christus vobis nihit
, est •Jetusalem,libera est qum esimater omniuinhostrum proderii (Gal. iv, 30). Quibus verbis'paienter osten-
(Gal. iv, 22). Qupd autem dicitancillaj quidem filiu.m- dit quia non Scripturas heque scripiores Testaiiienii
secuftdum carnem natuin, liberse vero per repro- Veteris quasi ancillam et fiiiura ejus.de finibus
missionem,.patenter insiniiat quia illum genUit de- Ecclesirepellendos esse docet; sed carnalem ejusr
inonstrans consuetudo naturam; illum vero dedit dem Teslamenli observanliam, postquam per Chri-
promissiosignificans graliani. Natus est enim Ismael slura grafia el libertas Evangelii illuxit, dicit esse
sicui nascunlur homines permislione sexus utrius- cessalurain, atque in spiriialem sensum immutaiam
que usitata lege rialursc; ideo dictum est secundum ab bseredibusNovi Teslamenti lideliler iniplendam,
carnem.; non quia ista benefii.ia Dei non sint, sed Sie enim inlelligendum est quod ait in Evangelio
ubi significandumfuerat Dei donum, quia indebilum Dominus: Quia iota uhum, aut unusapex non prmler-
homiriibus gratia Dei largirelur; sic oportuit dari ibit a lege donec,pmniafianl (Matlh, v, 18); quod ea
filiuiu quemadmpdumnalurse non debebatui^excur- quse lex et prophelaemanifeslede.fide veritatis, aut
sibus. Noncrgo secundum carneni naius esl Isaac operuin'jusliti.se',.cordisque purificatione, .ad viden-
Abraba;, sed ex promissione, hon quia eum carne . dum Deum « Ioquuhtur, semper debeaht ad litieram
non erat « operafus, sed quia de summa despera- D suscipi; qurecunque yero carriali adhuc populo car-
lione susceperat, et hisi adesset promitlens Deus, naliler obseryanda prsecipiebafiiur, ul esl ipsa cir-
nilul jam senex de visceribus aniculse conjugis cunicisiq, hpsliarum obiatio, quolidiana eniundalio
pperare audebat posterilaiis. Quam exponens legem . sedulselepne, non bominum fantum, sed et domo-
Apostolus adjungit : Nos autem fralres secundum rum et vestium, et innumera ejusmodi, hajc usque
Isaac promissionisfiliisuihus; sed sicut tunc is qui ad lempora dominicre Incarnationis juxta litterara
secuhdumcarne.m nalus est, persequebalui eum qui; observari debuerint. Ex quo auiem resurgens_a mor^
secundum spiritum ita et nttnc (Gal. ly, 28);. nori. ; tuis Doihinus aperuit diseipulis sensumut intellige-
Vctus Testamentum quasi contrarium Novo cbn- rent Scripluras, et eaigmala prophetirje:manifesla
d.emnat; n.evesanum dogma Maiiichsei, quod absiti Juce dignoscerenf, Iegi, qiiidem bsec in Ecclesia
sua auclpriiale coufifmel; ncque enim aposlolos et'< prppter auclorilalem propheiirBdecebat ;,sed propter
evangellslas Moysi ac prbphetisj qtii Vetus Testa- illuslraiionein graiiae spirilaliter «st ii<ia"carhalilei».
6 AL, enim.' , : &?., dome.
i<A.I.,quoniam. " . *AL, ioquiiur.
'* Al., iiessipperatus.
189 . IN PENTATEUCHUMCOMMENTARH. — GENESIS. 49(3
"
observari, qttamvis primiliva in Jerosolymis Ec- ,A ffiagis et vanitalis quam; evangelicaeerat veritatis ;.
clesia multas legis cspremonias;etjamjuxta lilteram, imo persecutio erat rion mihima eos qui manifestataj
observabat, Judaizanlibtis quoque eis qui ex genti- jani lucis dono fruebalitur, in umbras fiiurafum
bus vocati ad fidem fuerant, dpnec dilalata longe voiuisse reducere; uhde inox gratia ihater per apo-
Jateqtie ,per orbem, etiam sacerdoies ac dociores . stolorum concilium hoc dogma-cumsuis auctoribus
coepefat habere de genlibus, quiniillam Judaicse ejiciendum esse decernebat.
observaiiohis curam habererit, sed tantum simplici- Nbn enimttmresetit, inquiens, filiits ancillm cuni
taie, Christiana apostolicis «t evangelicis gauderent /e/eoc meo/saac. Quod Apostolus pOsuit cum filio
auscultare decretis; cui videlicet ecclesiasticae di- liberre, quia nulla ratione cum prseconibusveritatis,
pulcberrime figura filiorum concihit qui nos per gratiam Doiriini Jesu salvari debere
sposilioni.-.".
Abrahae; pfius namque quam riafus esset lsaac_ prsedicant, suscipiendi.,sunt falsi doctores, qui iia
Abraliam,et Sara ad Ismael quasi -ad unicum filiUm demum nobis Iianc gratiam prodesse conJirmant, si
adgaudebaht, ut poie qui nibil adhuc superbise vel etiam circumcisionejuxta legis rituni conseCreihur;
leyilaiis in menleaut moribus ostendebat, quia ante quinpotius ab haafeditate gratise, quse esl in Chrislo,
Tticarnationeni Dominicamacrevelationem gratire, • in seternum permaneburit exsortes, qui ejusdem
etiam spiritales ^uique in lege Iretabaritur ipsaffiJB gratise viflutem negant, "autse sirie gratia de operii
legera a populo devolione cordis slncera juxta liilef- bus extollunt. Sunt et bodie rionnulli in Ecclesia
Tam cuslodiri. Et merito; neque enim populus idem noyi quideih teslsimenti sacraihentis imbutij: sed
conlra gratiam repugnabat, aut legem Evangelio per inlehtionem ahirni carnalis ad vetus tesiameni
prreferebaf; ied ea quse sola jacceperaf praeeepia tura atque ad figuram Agar et lsmaei perlinentes.-;-'
justitise fideli mente sectabatur; Sed et nalO Isaac non qUod vere veierislestamenli rnandat.a secleh>-
ac necdum ablaclaiOjVilescerequjdem ccepit a amor tuf, ex quibus Domihus ail: Si vis vertiregd vitum,
Ismael, ui poie congralulantibusparentibus ad naii- serva mandgla (Mallh. xix, 17),- sed quia tempbralia
vilatem Isaac, quasi proprii ambprum filii, qui non a Domino beneficia heglectis asternis fequiruhl,
tamen aliquid adhuc de expulsione Ismael, sive ma- ijuae velus ScriplUfa juxta litleram iniellecia non-
tris ejus tractabant, quia_ revelata jam. gratia Evan- "nunquam.sonare.yidetur magis anipleclentes, quod
gelii, et prsedicatitibusCbristum apostolis, lsetabatur ait per.Proplietam Doffiinus:\Si volueritiset-audieri-
Ecclesia creden'Juin:, lsetabantur. ipsi doctores de tis me, bonti terrmcoihedeiis(Isai. i\, 49), qu'airi>quod
eoilala sibi promissioneregni Dei,;nec lamen obser- ' ait per seipsuffi;: Beati pauperes, quia vestruritest
vaniiam clrcumcisionis et hostiaruni'feriarumque.. regnutn Dei (Matlli.x) ; de quibus -dicit Aposlolus:
legalium quasi supervacuam confestim.respuere cer- dihnes enim sua qumruht,itbnqum <*sieietJestiChristi
labant. Neque enim valebant ea qure a Deo esse (Phil. n, 21), qui siye ih actibus nequam intef.bo-
constiiuta noyerarit, repenfe quasi noxia repel|ere, nos catbolicos ad -niortem usque perdurerit, sive
maxime cum inler bujusmodi consuetudihes tenera propter hrereses, ei aperia schismata sacerdoiali
adliuc et quasi lactans sanctae Ecclesise_riutrireiur judicip de Ecclesia taiiquam anCillaefilii pef Saram
infantia. Ahlacialo autem Isaac, vi.dit Sara Iuden-. liberam expellahtur, nihiloniirius omnes ih jiidicio
lem ancillas filium; el ejiciendum esse cuffi malre futurb, qui non antea se correxerunt, ab hseredilate
decrevit, quia poslquam convaluit in fide Christi beiiedictionis alieni redduntur et extorres : Otnni$
Ecclesia de genlibus, venerunt ~>quldeffide Judsea ettihi qui fucit peccqluin,servus-est peccali; setvus au-
carriales sensu, quasi yere -ancillsefilii',.et necdum tem rion .manelin doirioin mtetnum; filius tnanei in
spirilu gratice liheri factiChristo, docerites fratres a'c wlernum. Si ergo filius, inquit,.vos liberaverii;:iiere
dice.nles: Qieii nisi citcumciddmiriisecttndummqtetn liberi erilis(Joan.\i\i,5&).-
Moysi,salvifieri noit poleslis(Act; xv, 1), quodludi
* AL, aritator. -. •*' AL deesl riieoi
h AL, quidam. " " a '
, '-_ *'.. Al. deest stenf.: .

II PENTATEOCHlJM (KIMMENTAR

EXPOSITIO INPMMIJM-LIBRnM MOSIS,


Qui dicitur Hebraice BERESITH,Grtzce aulemGmESis.

CAPUT PRIMUM. ;'-> ]j tempofa. Non efgppossumus dicere qupmodp peus;


Inprincipip creavit Deus ccelutnelierrttm. Utique nondum aliquid fecefat. Principiuta igitil"~Ghristus .
npn in principiofemporiB, Deus enim fecit tempora. est_ qui in Evarigeliodicilj Ego surh principium,qui
Klideo aniequam Deus.faceret tempora, non eraht cf loqunr vobis.\ Propterea autem cornmemofatio>
m BEB^E VENER.VBILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUINA; 192
Filii hic nonila" fii, quia Verbuni estj sed lantum A , psi continefuf, ut dicitur Apocalypsis Jesu Chrisli,
quiaprincipium est. Exordium quippecreaiufae in- quam et Deus dedit ei. Creavif, quasi/diceret, machiT
sintialur adhuc IriiperfeeiaV.Fit atiiem filii comme- navit. PrPprle enirn creare absque materia dicituf ;
riioraiio , qriia vefbum est, Jn eo quod sCripttimest, facere auteiri; de rpateria.1 Hic pfimo-peus inscfi-
dixitDeus, Fitit; quia perfeciio creaturreibi insinua- ptiohereperitur a Moysedictusi sed a serperttepflus
liir; Quod ergo dielum est: lii principiocreavil Deus diclus estjUt, Scii enim DBUSJ et reliqua, Cijejutn
cmlum et lerrgnt, materiam lOiitis Creaiufse oslehdit, diciiur eo quod celal afcana; vel a c^isiiudine; vel a
ratiOnalis et corporalis, id est, ahgelprum et hujus cselalura. Terra autem', eo quod terilur. Quoinodo
mundi. Uirumque igiiur feeit Deus, inateriam et aulem cflpiumel lerram creavit, alius demPnstrat
formam; sicut vox ei verbum simul lil, quamyis vox diceps : In principio cteavil Deus\cmlumetierram, _
pfior sit origirie, Denique Scriptura ait : Qui fecisli tanquam duplicem domum inlerjectpfirmainehfo.
mundum de ntaleria infbrmi.Sed maieria faclsiesl"de . SStalibi, Exiendehs Cmlum sictit pellem. E(,Exleiir
nihilo, rounrJi yero species d:e ihfprmi materia. dchs ccelumycut. vesthherilutn,•-.qiiasicaraefam. De .
PfOiride duas fesiaiiie oirinern djerpei ante omrie ; lerra flutpm:rjicilufquia f undatrrsit; ut; i<~Kttiiasfi
tempus cbndidit Deus, angelicani videlicet creaiu- tetrairi, Et ih hpc Cffiliimet terra (iitTereritiam.ba-
ram, et informem materiam;: quairivis eii"m omnia 'B bent, crim alterum exieridilur, alierutn yero =fun-
siniul facfa sunl, Qui enhn , inqiiil Salomon, vivil in datur. Et hsecalibi mulato ordine scripla reperiffius,
(eternum, creavil oninia simul, sed [aiilum, Ul pra3- ut, ln inilio terram tu fundasti, Dohiine, et opera
diximus, origiiiem materire irifurmis fofmatam spe- nianuum luarum sunt cazli. Ex quo inlelligitur qriia
ciem, sicul vox verbum anlecedil. Itaque non omnia simul facla sun i: Cum auiem hic coalum singulariter
e's nihilo fecit Deus, sed qusedain ex iiihilo, qusedam diclum sii, In nuiltis Scripttirai Iocis plufaliter boeli
ex aliquOj condidit Deus. Denihilo ihundum, et an- reperiunlur: ut est, Cmli;enatrgnt gldriam Dei;et,.
gelos, et animam ; ex-'aliqub' homiiiemet pecora, et Qui fecit cm:ips:iii:intelleciu;el, BeriediciteDeitmcceti
crcteras creaiuras. Haecjiixiahistoriahi. Spiriiualiier Dominuni; ei, Laudaie eum cmli coslorum, Ccelum
autem in hoc- principio Christo fecit Deus ccelum et hic syiiecdocbice diciiur, id esl, pars pf Qtptp, Cceli.
terranij id est spirltuales et qui Cffileslianiedftaniar, bic propfie dicuntuf, quia multi sunl; Ut, >
et cafnales qui terrena sapitint. Sciendurii eslauteus Sciuditurauricqlorcecllseptempjicisajtlier,
quod apud Hebraaos liber iste BeresiihvoCatur, ut ""quorum lisecsunt nomina, aer, "Eellier, olympus,
yoluminibus exprincipiis eOrum npmlna imponuri- spatium igrieurii, Jirihamerilum, ccelum angelorum,
•lur. Paulisper adexordium redeamus. Atiipersonam, *>, ,et"ceeluni Triniiatis. Hieronymus aufeni pfimo djcit
jocupi_.et teropusbujus senlerilise inquirunt; ei ila ccelum.Trinitaiis. secuhdo angelorum, ferlio fifmar
diciint quo(l: spirilusper Mosehprimo.liaiiclocutus; riiehlurii. Iliiic autein senieiitise, quse esl|?ln ptinci-
sii, Prppbelise.autemgenefa tria surit.Propiieiia de •piocreavitDeus cmlum et lertatn, cotitraflum boc vi.-
prseteritp. ut iieprincipipcreaviiDeusccelumelterram, detur. qilpd dicilur, Quando feci cmiuhtetteitdm,
et reliqtia. De praesenii, ut sedetisChristus ad dexte- laudavetunVmeangeli. Sed tamen non est conlrarium,
rain DeiPdlris. Dicitur d.efuiuro, Iitdeveniuriis esl quia simul. facta sUnt-omnia. Goelumaulem et lerra
jtidicare vivo.set riiorluos, et reliqua. Iri\principio initium-liabetit, ei fineii) apud uos,: apud Deum siue
creavit. ,k\ii ducuut Iioc priiicipiuiri ad principium inilio habentur, id esi, in praesentia ipsius, niore .
crealionis omnium, duni riihilante lisee dtio creatum liominis; aream facientis. Multae^auteriihseresesin
est.; vel in pfincipjo lempofis, quia lempus, donec hac sententia prrpcaveniur.:Qiiia-alii dicebant cce-
cceliimel terra lacta sunt,; lioh fepuiabaiur ; yelJri .''Jum"et terfam sine pfincipio fujssey etrioii Deuni;
principio principatus, duni coeluni et lefra in onirii- sed deos illa fecisse, et Deum aiilea npn fhisse: et
. bus pfincipaium tenent: sed; sicutsupra dixinius, _:Jiaireses ih boc-versiculo solyuninr; IJieronyrousve-
magis hoc de Filio sentiendum est, multis corifirffian- ro, de quibus boc volumen si revelat, dieeiis: Vide-
libiis lesiimoniis,e quibus hoc est secundiim ApO- ]p. licet meiiitYesiissints esl Genesis:,in ifua de crealura
siolum : Quoniam ex ipso, elper ipsum, el in ipso mhndi, de exordio getterishutnani, de tiivisioneterrm,
sttnt omnia.Et: Propheta dicit: let initig tertqm tu de confusiohe.linguarum, gentequeusque„jEgypluin
futidasti,;Dqmine^el opera nianuuiit tuariirit sunl cceli. , scribitufJIebrmorunt. Alii aulem. dieunt, in oo quod
Joannes qiioque ex persona Ciirisii dicit, Egq~suni dicil, ceelurnet tefram, animamet corpus, vel No-
: tilpha et -prtiega.Mi,lnpriricipioercit: Verbnm-Multa vum;et Veius Testamentum spiriiuaililer poSse in^
quoqiie testiinoriia. de Iiac . diclibne dicia stlrit in: ielligi. -:
Scripluris, quse es,t, In principio, el reliqua/E qui-. Terra guieih erat intiniset vacua, ei tenebrmsuper
bus esi iiipropbeia:. Conleram cdpul i.Uiusin niari abijssuin. Qhibus yerbis videlur significare"informi-
piimoMsque secundo. De hac eliam aljus prophela lalein materia corporalis. Terra eniffiet aqua ope-
: -dicit:'Con^retjeHijsicut in uireaqwsmqris.El a.libj: rantibus tfaclablliofa supi Cseteris. Abyssus illa ni-
;;.Iti-cgpiie libti sctiptum est deme. De.hac et Siilompri" liiirum est,- in qUa diabolus elangeli ejus, qui in
; dixil, Ohines lotrentesih mm;e,itsque.ab eis. El hic Eyangeiio; desigriantur, cuffi diciiur: :Et rogabant
coroRie.morandum.estqiiod dicitur, Egp.sitnt pthnus. iltum dwmoniq,ne 'jnbcreiea ire iti tibyssuiti.Inaiiis
-
tjr/eowswms.Uirijmque lioo h lege ei tti; Apocaly- ; auieiri eraf lerra. quando riori friii:qui ljajjjiarets et
m -_ W PENTATEUCIIUMCOMMENTARIL -, GENESIS. IU
.ncomposila, nonduma rriari disilncia. Spiritualiler /\ revocando crealuram , conversio illius facta esse, .
autem terfa, id esl caro nostra, erai inanis elvacua, ' atque iHuminatainlelligatur. Dixit, Deus, Fiailux,
prius quam doclrinse acciperel formam. Et tenebrce id est-, credulilatis illumiriatio in nobis appareat.
super abyssum: quia ignoranliseprofunda obscurilale Alii dicuht, illud quod dixit, Fiatlux, ad lucem
caro npslra legebaiur. pallidani pertinere, et yerbum Dixit ad Filium, et.
Ei:Spirilus Deiferebatur super tiquas. Superfeie- fial; Deus vero, ad Patrem. Alit.er per lucein Testa'.
batur niique Spiritus Dei non corporalibus locis, sed meptum Novum, vel sensus spiritualisiritelligituf,
excellentia polestaiis; quia subjacebat volunlati qui ateriebris, id est a; Veleri Teslamento, vel a Iitr
Crealorjs quidquid formandum perficiendumqueiii- tera dividitur. Aliter per lucem anima oslendilur,
cboaverat. Hic sarie commemorata est Tririitas, di- _ quae cafne praesianlior est. Per tenebras autem,
cente Scripiura : In ptincipio, id esl, iri Fi\'\o fecit caro cum suis viliis, vti.Apostolus ait, Scio quod
Deus, id est, Deus Pa.ler. Qu.odraulem non stalim non esibonumincatne mea.
post commenioraiionemPalris et FiliiSpiritus san- - _. Etvidil Deus lucetn, guia esset bqnaiId est, bene
cius ponitur, sed interponuntur lerra, ei lenebfre, placuit ei. Ei divisit Deus inler lucem et tenebras, el
et abyssus,.el aqua, iilud in causa est quia sic debuit reliqua.-Divisio quidem Jucis a.teriebris , distincLio
Spirilus Deidominarij id est voluntas Dei, uiessent B formalae rei ab informi.; Appellaiio autem diei et
alia: quibus supeiferretur; non loco, sed poleslate: npciis disiinctionis insinualio esi.Non auieni dlci-
et.quse subjacerenl voluhlaii Crealbris. Npn autem lur, TFecit tenebras : quia teneb^rre nulla/creatufa
aqua sic appellata est Ioco lioc, ul haeca nobis in- esi, sed absenlia lucis tenebrse nominarijur. Qiidd
teHigalur, qqam videmus ei tangimUSiQuomodo nec auterii dicitur, Vocavitlucem diem, eilehebrasvocd-
terra, qualis isia quse jam videfi et iractari polest, vit nocleni, qua linguayocayit? Vocavit autem dU
sed eoeliet terrae nomine universa crealura signifi- ctum esl, quia.vocari fecil. Quia sic disllnxii oirihia,
cata est, quam' fecit et condidit Deus. Idepvautem ut diseerni jjosserit, et nomina accipere. Vesperae
nominibus vi.sibiliumrerum hsec appellata sunt, pro- autem iritolo illb iridiio, anlequarn luminaria essent,,
pter infirmitaiem parvulorum', qui invisibilia coffir cohsmhmaii pperis lerihinus npn absurde forlasse
prehendere non po.ss.uut'Npn absurde -autem aqua inielligitur. Mane autem futura3:operatlonissignifi-
dicla est ista maferia infonnis cui superferebatur catio. Dies uhus. Forlassis hic diei noirien lotius
Spiriius Deij quia omnia quaein terra nascuntur, temporis nomen est, ct omnia volurnina Saeculorum.
.sive aiiimalia,sive arbores, sive berbse, abbumofe hoc vocabrilo inclu.dil. Ideoque non dietus. dies
incipiurit fprinari atque nutrifi. Spifhus Dei ferebq- „ priffius; sed dies unus.; Allegorice auteni ZJir-isil
bqtur.super aquas. titique super cor.nostrum fluidum Deusinter Ittcemet tehebtas; hocest, InLef peecato-
ettenebrosum superferebatuf Spiritus Dei. Cujus res recederites a vefitate, et justos niarientes in
flalu pmnes yivificaffiur,et in quo subsislentes re-_< eadem luce^-Quod non dicitur fecisse fenebras,
.quiescimus.Ideo quod superferebatur Spirilus Dei, osferidft se non operatprem essemalofuih, sedordi-
et non inferunt vel suffefuril, haeresim prsecavet, ne natPrem ineritofum. Vespera peccatuni ratiorialis
.non Deus major omnibus creaturis diceretur. Spirir creaiurse,. mane fenoyaiio illiuS slgnificattif.
.tualiier terrg Ecclesiaintelligi potest, quaeerat inqnis, -Etdixit Deus : Fiat firmgmentumin medio aqua-
Id est sine operibus bonis; et-veicua,id est sine prae- _ rum.Uirum nunc illud coelum fiat, quOdexcedit
roiis. Per tenebras, lenebrae ighoranlia! et peccati. omriia aerisspatia,el in quo cOnsiiluantur quarto die
Pef faciem abyssi, roulLifudohominum : et per Spi- luminaria, an ipse aer yocetur lirmameiiliiin, merito
ritum Dei, spirilus prophelise, <7«isuperferebatur su- quseri potesi. Mulii enim assefuht aquarum naltt-
per aquas, hoc; esl.proplielas. Hoc quoque quod ram super sidereum cceluni es.se non: posse _' eo
. dicit, Spirilus Dei superfetebqliir super-aquqs,figufat qupd sic babeant- ordihatum ppndus suum, ut vel
.Spiriluni sanctum descpnsurum super Ghristum de super terfam fluitent, vel fh ilere terfis proximP
aqua baplismi in specie cplumbae. Haec quoque n Vaporalilef circumfefantur. Quidam bis cpnsentiens,
. senlenlia in principio usque;;superaquas, tres leges ostendit liuiic aerem ccelum appellari', sicut com-
«Ignificat, id est, naturas, el litterae, et Npvi Testa-,- niuni sermone dicim.usserenum ecelum, nebulosumi
roenti. . _. , .. . ccelum. Et Scriptura aves ceeli vocat, cum aves in
Dixil Deus,Fiat lux relfacia esl lux. Quomodo acre inaniieslum sit volare. Firmamentuiri veroap-
dixit Deus,. per quaffi.vocem, aut.-cui dixit,aine pellafi, quia.intervallum illius dividit i.nter quos-
. omne-tempus? Dixit autem Verbo sibi coselernoet dam vapores aquarum, et islas aquris Visibiles qure
incommuiabili, non corporali spno vocis, sedMiiler- in lerra iluilant.Nos vero quomodo, vel quaeaquaeibi
riis seteriiisqiie:i.aiionibus.; Spiriiuaiis autem facia siiii,- esse lias;s"upersurnmum ccelum minimedubi-
esi lux, cum dixil, Fitil lux, id est angeli et virlules lemus. Major est quippe Scripturse hujus aucloritas
ccelesies, de quibus dicitur, Priot ohiniumcreata est quara ;pmnis iiumani ingenii capacitas.Cun' sciamus
sapientia: Hseeautem ipsa Splriiualis crealura cpjr aulehi quod riph loties dixit Dominus, "fiatilla v.ei
lum appellaia est, cum dictunl est : In ptincipto • illa cfealura, qu olies in hoc libro, .regentur,. dixit
creavil Dominus cmlitm el terram. Ut quod dixit Deus, Fiat, Unum quippe geriuit'V.effjum ihquo
.Deus, Fiat itix, et facta est lux; eamdem ad se dixit pmnia anlequain esseiii, Sed Scriplura' quSsf
*9S BEB,£ VENERABILIS OPERUM PARS II. —EXEGETICA GENBINA, - \ 196
parvulisioquitur. dum insinuatunitiscujusque gene- A i gregafi? Sed jam supradiclum estnomine aquarum
ris aelefnanffalionem verbo crealaih Dei; Ciiro~ati- inaierlara appellafam, unde efat Deus omnia fOr-
tpm audiviratiS;rfeaiitDetes, i^ior, inieliigimus quod ih irialurus. Ipsa anierii congregalio aquariim in unum
vefbo erat;ut'iiefeL Guhi verp audivimus, et sic ipsa cPnfirmatiP est in illam fofmairiqiiamvideriius.
'
frictuni, iritelligimus factairi cfeaturani , fctnon ex- Appareat utida, ut illa materies acciperei visibilem
cpssisse tefriiiiios praescriptos ih verbo; Dei. Cum formarii, quam nunc babet lerra quam videmus.
vefo audivifhus, Et.vidh Deus quia bdnumest, intel-. . AllegOriceaulem cpllegit in unum aquas inferiores,
ligimus ih benignitate spiriius placuisse ut ffianeret boc "est infideles liomines, qui tempestate cogilatio-
factum qupd placebat ui fieret. Cuiri auierri addidit, nhffi Carnaliurn qualiunlur. Segregavil ab illisarir
Et fecit Deus, ei cur in-creatione luci.s rioh diclum dttm, pbpulum scilicet fonlem yitae sitieniem. Possu-
esl, Et fecii Deus? Quia primo die que facta est lux, mus quoque aquas isias peccala intelligeie.quaj sub
coriditioi spiriialiscreaturse iriLimalur, In qua ha- Ccelosurit, lloc est, subjacent ratioiii nostrse. Quaesi
liira iiiteiiiguhtur sancti angelilet vir lutes.>;Et>pro- separala fueririti- luric arida nostfa hon erit arida ,
pierca riori fepeturit, quia hoh primp fecognovit sed fructifera, GongregaiioaquarUmiriaria dicuniuf,
crealUra splritalis , confprmatipnehi cognovii; hoc id est, pfo niagniiudine ;; quia mare qUasimagnuin
est, illustratiohe yeritaiis , ad quam conversa for-*B inleiligiiufj' vel' de' aniafitudine dicitur hiare. Et
mata est. Casiera vero ita creantuf, ut prius fiantin idcirco congregatio^aquafum maria appellatur>quia
cognilione ralionalls creaturse , ac deiiideln genere omnis aqria hiagna apud flebrreos mare' vocatur,
suo. ElIdeo dicilur, facthrii est itti, hoc esl iri cp- Gotiqregehtufaqnmhi locumsuum,\d est, peceatores
gnitiorie spirilaiis creaturae, ae fJeintle repetitiir, Et et hsereticl in infernum, quia proamafitudine pecr
fecit Deris\bpc esl, in suo"genere;" Djsserere autem catorum fflaria dicuniur; -
Et. appafeat arida, hoc est,
'"
de cceli figura, lilium desuper ioperiatteffani;, aii ;'EcCleSia;;>:.;'v-;--' .'"•';'. <<'.'"<'. >•;->''-'.• \
undique .circunidet yelul sphaera , ad ppus liocnon Eidixii Deus : Germittetlerrti ketliam pabuli, et
.perlinet. AUegoriceauletri, FeciiDeus (irniamehlum reliqua usque dieS leriius. Quoniam disiiricta est
inniedig aqvaium el divistl inier hqugmei aguani, id CrealUraberbarilm a tque ligrioruni a specie Lerrreet
est soliditatem saivciarum SPripturafuin. El discre- aquaa seorsum. De illis "dicitiir, ut exireni de lerra
yitsnpef hoefirrifamenlum aquas, viftutes coslestes, seorsumiUisreddila elsolidu: Et fucium esl sic. Et
de qUibusdiciluf '": Aqumgum super, usque Domihi, vidii Deusguia bona sitni;. tamen quia fixa radicibus
quia Scriptura rion indigent sempef Depffividenies. coririecturilur terris, ad eumdem drem voluit pertl^
El lioc posuit firmamentuni super infefiores popu- > Ilicaiitem solehthffiretici dicefe : Si'Deus
ehere.;
ios , qui Scriplurce;ii"teliigenliarn halierit, Npn In- jussit naSci berbas et Iigriri, (juijrissit spinosa vel
cphgrue qupque et hoffio riostef iriteribr ccetumap- iiirrucluosa ligna? Certe antfc peccaturn >Iioriiiiiis
pelialur, sicul in .Evangelio : Fiai jioiunias tua, sicut non esf scriptutn quod lerra protuierit illavene-
incielo eiih ierra. Qupd rirmamentum appellatur prO-, :nosa vel ihfrhcluOsa, Ergo nialedicta terra per pec-
pter aetefhilatem , quodque debet: discernere inter .-catum hpriiinis:, spinas et tribulos germinat, Non ut
•Bpirilaliaet cafnalia , quasi inier aquam et bquam. ipsainpceriam seiitiret lerra germirians propler cri-
Alii dicuht etiarii firmariienium^prp.omriibus coeiis hien bumanum , sed utlri hoc semperliaberentlio-,.
diei. Ih medio aquarum, qhi super fir.mairieiituin mihes poenarii; herbse.auiem verfelTossead pcenam
uf angeli -vel ad eSefeilalionem mortaliuni creatse^suiit. Spiri-
aqjiaesuiii,:ut angelis diyiriiiaie ieii)i_>.erent,
susiinefent' vulturii Dei, iit OrigeBes dicit, A|iter.; taliter aijtem_liostqiiarii cpercet Detis supefbos inira
per lirmaiheutum Ecclesia ih medip aquarum. id fmes debiios, "germinat populus; fidelis. frtielus di-
est, iiiter duas leges ipfelligituf; vel iiiter sanctam versos bpiiofum operum secundurii genus. -Diligens
docirinahi ef liicresim:, quaeaquas ab aquis dividit, proximum subsidiis earnalibus, habeiis in se semen
id est, Novuffl a .Yeteri, vel sanciam dpclririam ab, secUiiduihsimiliiudinem , ex sua"ihfirmiiaie compa-
bsefesi.. pivisilgue usque sub firniamenlo, id' esl, j* lialur' irifirmis , producens ligiium . forle fobore,
A'eluset lirereses sub Ecclesiasuiii. Npyuiriautem ett ffuctirefuni, beneficum. Potest etimusquisqiiein se
sancta dqctiina snper Eeclesianisuiifi Vocgvitquefir-. gefrninafe herbas uiiles et ligna'fruciifera, cum
mtimehiufhcmlum, id est, Ecclesiama celsitudine.. viriules vafias habuerit.
Per fiffnahieritum qupqueiierisus prudeiitise peffe- Eitiixii Deus : Fiarit dti,otumiti,afitim ftrmqmentd
ctus dernonsiraluf : qui ei ipse sensus a ceisitudiiie_ cmli;, «e luceunt super ierrum , et feiiqua usqtie dies
coelumdicilur". JJt dividat uquasab tiquis, id est,t quartus. Quid sibi vull qund prius lerra germinaret
ictualem 61 liieoricam discernat.- Aclualeni sub se,? quam in ccelofierent luniiriaria ?; Supra dicttim est
theoricainverp supra se, V" > quia iucis homine spiritualis cfeaiufa dicia, est
Est faciuin et vespereesl marie dies secundus. Ilai prinja die formari. A'cdie secuhdapars mundi lnijiis
Iisec qiiae repeturituf, sicut supefius iritelligehdai sublifjiior, id,e'st ccalum formalur. Terlia die ierra
<sunL>; ;>'. . ; •'. ." Ciirn heibis et ligtiis, qqia elisi moventur ligna et
.DixitperoDeus:Corigtegehtur tigim qhmsub•emlo>' ;herb33per incremerituih, fadicibus tarhen fixa sunt
suhiy, et Teliejjia;,Qnidanudiciirii.,"Si totiim, plehuriii terris; ap per hoc lieh tefra pfius fecPpit ofnamtsn-
Mt aquis, qiioinodo pPtuefurii-aqtiseIn iiiiurji cori- lum _ sed cceltim. Prima enim dies"depuiaiur spiri-
197 € IN FENTATEUCHUMCOMMENTAUII.— GENESIS. 198
luali crea.liifte, secunda et terlia niundo isli yisibili, A
1 minare majus, et reliqtia. Hoc luminare qualuor re-
Pfopier duo riiaxima elementa, id est ccelumel ler- bus majus dicilur quarri luna, id est, magniludine ,
rarii; quarta vero dic in ccelo lnminaria; et sicut in excessu Iongum, nec non splendore et lempore.
priiis ccelum f.ieium, ita prius ornalur. Illud aulem Sidera autcm ab angelis vehi dicunlur, qnorum mi-
qnpd dictiini esl, ul sinl in signa, el in tempora, cl in nislratio est sidera vehere, ut alius traclavit de
dies, et annos, quam obscure positum quarla die Apostoli testimonio ,"quo dicitur, Non angeli mini-
tempora coepisse, quasi superius triduum sine lcm- stri sunt? Sidera aulem non videri a nobis dicunlur,
pore poiueril portiansire. Aul quasi potuisset esse sed eorum splendor, solisquc positio in modum la-
tempuS ante sidera, cum dies, el horse, el anni, et bulac dicitur. Luna antem non crescere nec minui,
jnerises, sideribus distinguaniur. Sed snpra dixi- sed in inodum spbserse semialbaeverli, velut snpe
mus quia noelem propier consummalum opus, et rius diximus, a sole accensa, el posl dccrescens ,
dieiu propler aliud opus inclioandum vocel : donec iterutn acccndalur. £« dividant diem et no-
jncerlum est ulrum ad omnia sidera pertinel qnod ctetn, id est, sancii doctores dividatirqusecutiquc*
dicluffiesl: Sinl in signa, et lempota, el in dics, el in superius per diem et noclem significata diximus.
annos: ari signa et leinpora ad csetera, dies vero et El dixil Dcus : Educanl aqum teplilia animatutv
anni ad solem lanlum. Multi auiem qualis luna sit B i vivarutn el voiatilia sttb fitmamenlo cmli, .ct reliqua
facta loquacissime inquirunt, utrum plena, an prima usque dies quintus. Nunc in iuferiorc parle mundi
cfeaeasit, quod ad iioc. opusculum rion periinet. illa quae spiritu viire rnovenlur fiunt, el proximum
SpirilUaliter autem fiunt in tirmamenlo luminaria, ex aquis producunl, quia aeris qualilale proximuro
scilicet saijcii doclores in Seriptura proficienios, et elementum est. Huicauiem ccelo in quo sunt lumi-
irifefioribus lumen scicntirjedemonstrantcs. Diver- naria ila vicinus est, ut ipse cccli nomen acceperit.
sitas aulein sidcrum diversitas esl gratiarum. Pos- Et hic aer non solum ccelum, sed cliam cceli, sicu*
sumus quoque cl de nobis ipsis liaberc Iuminaria. dicuntur ct terrae; r.cc aliud significatur quaro illa
Studeamus.nos eflici coslum, habebinms in nobis quse singulariter dicilur terra. Dicimus enim orbem
luminaria, Christura et Ecclesiarh illius. Ipse est terrarum, et orbem terrae. Quando aulem dicuntur
ennn lux ntundi, qui el Ecclesiam illuminal, sicut cceli ccelorura, inlelliguntur cceli siderei islorum
luna de sole dicitur percipere lumen, ut per ipsum . aerum, tanquam superiores inferiorum. Hos autcm
possit illuminari, sic Ecclesia susceplo Christi lu- acrcos cceios in diluvio perisse, in quadam epistola,
niine jlluminat ignoraniise lencbris excrccaios. quae Pelri esse dicitur.Jegimus : quod nescio quem-
Dividiint autem isia sidera inier diem ct noctem, :. amodum possit intelligi, nisi in aquarum nalura
*-"
jd est, doctores dividtint inler lucem perfectorum, et pinguiore htijus aeris qualitaie conversa. Alioquiu
tenebfas pravorum ; ul sinl in signa, virlulum sci- non perierunt, sed sublimius crecti suut, cum lo-
licet, siut etiam in, tempora _et in annos. Yivunt cum illorum aqua occupavit. Sed facilius illos
enim propriis temporibus , et iranseunt: Verbum sccur.dum Epistolre auclorilalcm perisse credirous.
tiuieni Dontini manel in mletnum. Et unusquisque Quaeritur quare - volalilia quae in aere voliteut,
iiostruffi 'dividit inler vilia et virlutes per illumina- aqurc producant ? Sed sciendum est aerem nebulo-
tionemClirisii et Ecclesise, el variarum gratiarum , sum el bumidum cum aquis dcputari. Concrescit
velut stellarum. Luininare auiem majus in princi- eniin, et crassus efficilur exhalalionibus maris
rpiuffi Dei. SI enim coeperimus prolicere per Ecclc- eL terrre, et pinguescit quodammodo, ut volalus
siaei.illuaiina.iionem, qua parvulos nulril, velut luna avinm poriare possit. Et ideo per noctes etiam se-
temperat noclcm, et filri Dei vocari meruimus, renas roral; cujus gultaeroris mane in herbis inve-
lunc a Chrisjo illumiiiabimur quidem , id est, per- niuntur. Non arbitrandum est aulem in hac Scri-
fcctos illuminat. Alii dicunt solem nomen soriiri eo ptura praetermissum esse aerem, cum qualuor ele-
-qiiod soluslucet in die, vel de solemnitale lucis; meniis constat mundus, id est ccelo, ,aerc, aqua,
luna vero lucescendo,vcl quasi lux nata. Sol de natura JJ lerra. Sed surnma pars aeris, qure non recipit
angelofum.factus esse dicitur, luna atiicm de Juce _ exbalaliones humidas, ccelo depulatur. Ima auiem
pallida, et stella. Sidcrum vero ^benelicia sunt ut pars aeris, in qua ventus et pluvire sunt, cum terra
Jiiceaul_ et ab ipsis animas animalium creanlur. deputatur, quaepars videlicet non nisi cx aquis ac-
Animreauiem bominum a divinitate uicunque pio- cipit animalia. Elideo scriptum esl : Prnducanl
cfeanlur. Et ideo de his dicitur : Nonne animae bo- aqum reptilia et aves, non in firmamenlo cceli, sicut
.niiiium aseenduiit in ccelum? De illis vero dicitur , luminaria, sed sub firmamento, idesl, in aere, ut
Npnne animse jumenloriim descendunt deorsum ? quse vapbraliier exlenlae avibus , volalilibus fluxae
IdcircO' aulem luminaria in linnamento coeJip osila animalibus deputentur. lleplilia animarum vivarum,
suht, qqia alii coeliilla sustiuere non pottierunt, ul quasi diceret, in animabus vivis. Dracones etiam
sint in sigria, id est navigationibus, vel vindictre, sine pedibus, et in speluncis requiescere, et io
vel dicta sjgnilicant aliquid. Et in tempora, id est aerem susiolli perhibentur. Aer aulem a confuiio
circuli., vel horologii. Et in dies , id est, ad osien- luroinosi cceli, usque ad aquarura fluida et usque ad
dendum longitudinem vel brevitatem diei. Et in terram pervenit.Qui commolus venlis.et velicmeniiu.
mnos, id est., ul dicilur annus solis vcl iunse. Lie- ;onciiatu5, etiairjignes et tonilfua, ct conlrahit aaluj-
m>.';> :;: BED_£ VENERABILIS OPERU&jPARS II. * 'EXEGETlGAGi_*SUINA, 200
larn,;et coiispifat pluviam, et congelantibus nebulis jh. quafn dicefet, in ofilcio gignendi illum esse peecaip-
laverii, et conturbulentius cqngelaniibus densioribus fem, sicut est in libidine, sive in foriiieaiioue. Da
nubibus, grandinem: et disteritus seieiium facit, generationibus quoque'perniciosorum quaeri solet
occultis ihiperifs et opere Dei. Al|egorice auterii pro- ahimaliumVuirum pnSl peccatunl primi hominis ad
ducurit aqtia. replilia' animafurn vivarurii, homines. vindiclam crcaia suut, an polius cuni jaiu creiiia
scilicetrenovatos in vitam per baptismisacramentum. essenl innbxia, nori nisi postea peccalofibus liocefe
Facta sunl el volalilia sanclse animaead superna vo- poluerunl, vel copperunt. Neque boc mirum, quando
laiites- Possumuset aliter locum islum intelligere, si quidem lempoiibus hujus vit;e laboriosse nemo tam
mens nosira illuminata fuerit a sole nostro Chrislo. jusius est, qui perfecium se audeai dicere. Ad pu-
Jubetur postmodum ex bis quse in ea suni aquis pro- niendum igitur, vel ad cxereendum probaudumque'
ducere reptilia el volalilia, id est cogilaliones bonas nos, creata sunt. Poiueriint ergo ista eiiatn creata
vel malas proferre in mediura, ut discretio fiat bo- nihil noccre, si c:<usanoii exsiitisset ptmieudorum
tiorum a malis, quae ulique utraeque ex corde proce vel probandoruin boiniiium. Si aulem dicat altquis,
dunt, quasi ex aquis ul cogilaliones qure reptant Cur sibi iuvicem nocenl V ct dicimus, quia fortasse
super lerram a nobis separemus, sublimiores autom alia aliis daia sunt, ut illis vescerenlur. Secuuduni
cogilationcs, velul volatilia, ad excelsa sinamus -vo- B my.-iicos inielleclus producil tcrra anirnam vivam,
lare. Ul reptitia multipliceniur in aqtiis, id est iu quoniam sancta Ecclesia absiinens ab operibus mor*
saccularibus : volalilia super lerram , sub se uiique tuis, viva vinuium germina parluril, secundum gc-
habenlcs terrena, producant aquae replilia. Omne liu.. scilicet suuin, id est, vilam iroitando sanctorum,
Producit quoque bestias, liominesin poleniiarerum,
quod super venlrem repit, vel cujus pedes breves
sunt, reptile est. El omne quod volal volatile dici- sive ferocitaie superbise : producit et pecora, fideles
lur, exceplo corpore diaboli, quod non necessarie, simpliciter vivenies. Serpenles quoque innoxios,
scd plaga peccati faclum est. Crescite, in effusione sanctos scilicel viros, astutiie vivacilate bonum a
scminis , el muliiplicainini, parluriendo : el replele malo discernentes. Prudenles enim, inquil, sicut ser-
aquas maris , vivcndo in illis. Per aquas doclores pentes. Nec miruni si Ecclesia, id esi lerra, dicalur
intelligi possunt, qui reptilia et volatilia produeunt, producere animam vivam, viventes scilicet Deo, et
id est, peccatores et sanclos. Pcr ceie eliam grandia, beslias, cl pccora, ei serpentes, cum juxla Evange-
magna pcccala, quaeDeus creare dicilur, sed dimil- lium ex omni genere piscium congregat. Sicuianlem
tendo, el non volendo. Sed si per roptilia pecca- superius diximus, per aves el animaniia, ex aquis
lores intelligunlur, quomodo boni Doraino viden- producla, omnes animi nosiri moius posse inielligi,
^-
tur ? Certe quia per ipsos sancti probanlur. Bene- qui producuntur de profundo cordis, vcltitex aquis;
dixirjue iliis, id est sanctis docloribus, qui jubenttir sic possumus per animaniiaex terra producia, exie-
crescere in lege naturse, et inultiplicare in lege lit- •rioris bominis noslri motus inielligere, in quibus
tcrse. Aquas vero replere, id esl in icge Novi Tesla- niliil volatile iudicalur. Scio enim quod non inbabi-
menli: avesque niulliplicaro, id eslsancios in bonis lal in me, hoc esl in carne roea, bonum. Nunc au--
operibus vel prsemiis supcr lerram , id est Eccle- tcm videamus illa qure sequunlur.
siaui, vel lerram vivenlium, quibus Deusbenedicit, Et dixil Detts ; Faciamus hominemad imaginem el
et crescere imperal, in spe, multiplicari in fide; re- similiiudinem noslram, el rcliqua nsque dies sexius.
-Cum in aliis opcribus Deus Fiat, bic Faciamus ho-
plerc vero aquas maris, id est, animas charitate.
El dixit Dcus: Educal terra animamvivamsecundum minein, insinuans pluraliiatem personarum, propier
genus suum, etreliqua, usque bonasunt: Triplici modo Pairem, el Filiuui, el Spirilum sancium ; et tamen
creata sunt animalia : aut euim. ulilia sunl nobis, divinilalis uniiatem intelligendam statim adinonet
aut perniciosa, aul superflua. De perniciosis, vel pu- diccns, El fecil Dcus hominein; et quod dicitur, Ad
nimur, vel exercemur , aut tcrremur. De superfluis imuginem Dei, non quasi Pater ad imagineni Filii,
nec nocemur, nec adjuvamnr : de utilibus adjuva- JJ aut Filius, ad imaginem Patris; alioquin non vere
mur. Usurpa ergo utilta, cave pemiciosa, relinque dictum esi ad imaginem noslrani, sed ita diclum est
superllua. In omnibus' lamen mensuram et nume- ad imaginem Dei lanquam diCereiur, Fech Deus ho-
rum, et ordinem vide, el arlificcm qusere.-Conse- minem ad imaginemsuam : homo aulem ad imaginem
quens autem ul alteram partem, quse proprie terra Dei faeius dicitur secundum interiorem hominem,
dicitur, ornaret animalibus, sive jurnenlis, ut eqtii ubi est ratio et inlellcctus ; non propter corpus, sed
et boves, et oves, ct caelera, sive reptilibus, M sunt illam polestatem Dei, qua omnibus animanlibus im-
serpentcs, el si qua sunt aiia; sive bestiis, ut sunt peral. Ideo auiem bic non dicilur, Et.factum est sic,
leones, elursi, el csetera. Quidquid aulem creaium sed tantum, Et fecit Deus hominem, quia el. 'psa
ungulis sacvit, non incongrue besiia dicilur. Quseri- crealura inielleclualis est, sicul illa lux quse prinr-
lur auteni cur sola animalia aquarum benedici me- facia esl. Quod vero in creaturis irraliGiialibu- fa-
rucrunt, sicut homines, et fortasse 1n uno creaturse ctum ej.1sic, signifrcalur in crealura spiritali facLa
gcnere dicendum fuil, ut in caeleris consequenier -verbi Dei cognitio; ac deinde, Eifecii Dius.. ipsius
intclligerelur quse gcneralionibus crescuni. Neces- irrationalis rrealurse genus fieri demonslralur. Non-
rjarium aulem fuit Iioc in Iiomine rcpclere, ne quis- nulli auiem suspicaii sunt nunc inicriorem bominein
"2?!" IN PENTA.TEUCHUMCQMMENTARIL;^- GENESIS; ::;' 253;:
faclum; dum aijtem ait postea, Et fihxit Deus homi>?A autem sequiiur, Masculum el feininam fccit. Deu$,.,
nenide limo lerrse, corpus esseficlum : necaiiende- s.piritualiler ih EcClesiael.obedienlespsleudit,.quoa'
rurii, mascultiffi et feminam non nisi per corpus sequilur, Cresci(e^e ttiee/ee7)Je_flmitteV;S|_verJiriguis,:siye
fieri poluisse, Qtiomodp.aulem coinmuniier acceper in spirilualibusintelligehtise-gradibus, nl doihinpii-
ril llomo cum ,a!i'is animahtibus, omnis;arbpf ,et tur rritibnis j fite11eclii omiiiufficafiinjium 1 pejiturba-
fructus lignoruni,;cum ante peecatum -Sii ipseim- tjonuin. Omhis autem herba, BLomiie -lighiim.qiiod-
mortalis-, difficileesl dicere. Nam quod diclum est,: daiurin escaro bominibus, fide.Ies sunL de oblatio-.
Cresciteel mulliplicamini,quanquam pr__ter concu- nibus stiiscpmmunicanies. Unde el Aposlolus ait,:
bitum maris et, feminse non posse fleri yideatur, Si.nqs vobh spirilucdia semhiavimus; el iircc sunt
potesl lamcn dici alium modumesse poluisse iii cor- . ffuctifera ligna.,Dixit Deus, Eaciamus lipminem,\et
"poribusimmorlalibus, Ul solo pia_.cliariiatis affeclu reliqua. Gohsequenter secundum illa qua.: snperius
filii riascerentur,hec rnofluis parentibus-suecessuri, exposuimiis;,talem lioihinem.qualcrn descrip.imus
riec ipsi ihoriturf, donec universa lerra im.niPr|alibiis; vult prihcipaium; gerefe pfoeidictarum;besiiiirum et
bpminibus impleretur, Ciborum tairien indigeniiam yolucrum ei: feliqppfiim, qualiler riiileliigi debeaiit,
nullus audebil dicere esse posse, nisi in morlalibus per allegoriam exposuimns, cum dixinius aqiiam ju-
corporibus. Quoddicit, El sic.esi fgctum, ei cedendas '**beri, id esl, menlem illius sensuin producere, ut.do-
berbas in escam bomiiiibusei aniinalibus inlulit,; mirielurillis, el hon iliadomitienturei. Masculumet
quodab illp loco ihchoaverat ubi aii, Ecce dedivqbis, feininumfecitillos: Homojnierior ex spiriiu etaiiinia
ei rel.iqua. Quod nonsigillatiin de homine dicil, Et. consfat. Spifittis niasculus diciiur, feiriinapotesl arii-
vidii Deusquod essei bonuni, sed post homine.m fa- ma nuncupari; Haecsi concordiam inler se. babeant,
Cluffidalam iilLpolestaiem vel domiriahdi, subiii- ppssunl generare filios Sensus bonos et utiles, per
tiilit de omnibus, El vidit Deus omniagum (ecil, ct quos iinpleant terrain, carlieni scilicet". Qtiod aniCm
'
eccebona valde. Meriio quaerituf-aii qiiia prsescierit sequilur; Eccededi vobis oiiinefenum;,; de affeclibus '
Deushominem peccalurum, nori si ngillalim, sed ciirii cafnalibus Jntelligi polesl, Verbi gratia :: Si iracun-
caeteris, illura yoluit dicere bonum, velut Intimans dia ad correptioiiem, Ulamuri qure riobis eurifcrctefis
quidessel fulurus. Dicuniur auiem sirigiiia bona, animalibus commiiriis esly fruciibus-ierrae -ulili.rer
universa verovalde bona, quiael corpus,.ei<r.orporis vcsciinur, lloc et de concupisceiilia el cseteris inoli-
meffibraetiam siiigula pulcbra sunt.: mulio lamen bus inteiligi potest.:;.'
suritin universi porporis compage pulchripra. Alii >'•>-;>;:;; GAPUT II; --,-';;:' :<
yerp inquiruhl.. iii quibus iiTferiqrlIoiiip~iinaginein _ Igitur p/er/ief.i^unree^^^.-feiTat.etTeliijua nsqiie
Dei et similiiudine.mterieat,.id ,esf, in a!ternitaie et 'd.icit,:Greut}it\Deus ut fucetei. Senarius' niimefus per-
iri moribus, securidum. Origeiiem. Secundum v.erq fectusesty quia partibus suis complelur.; Ununi enihi
Faustinum, sex raodis homo noster inierioiyad sit»i-:. sexla parsilliuSj duo lertia, tria dimidia ; si liunie-
liludinem Dei factus est. Immobilis eiijmyciius, in- ras uiiuni,etduo' et tr.iayipsa summa sex- facil. Id-
yisibilis, incorporeus, subiilis, aetertius. Creavil Deu.s circo perfectiis dicituri Non. enim iia creiefis liive-
hoinhiem,usque \illum. Iri iioc quideiri>os!endilur niuntur. Propterea in boc'"numefo; peifecit Deris
quod animaeviri femiiiseque crealse sunl;: et in lioc opera sua. NeC quisquam itademens est, qui audeat
prreeavenlur hsefelici, qui sic non pularii, Idcircp dicere nonippluisse Deum urio die ""unctafaciere; si
vero Adani usque ad diem sexlum npii est. fornialus, yelit. Quodautem dicii, Requievil Deusdieseplimo ab
quiadonec omnia essent creata, congruum fuit il- omnibusoperibus;seeis,quid aliud signlficat, iiisi re-
ium npn forniari,.et quas| illi sua domus esset parata, quieni sanciamyquara nohis daturus estab operibus
'
Spiritualiter verq per terram - Ecclesiam significare riosiris,; si bPniim JeceiimusT Secuiidum-istamfigu-
dicitur, ul superius diclum esl, Per junlerita auieni ; ram locuiionis dicit Aposlolus : Ipsc enhnSpitilus
popiilusJudaicus, etpei replilia genlilis. -Per pisces postuldlpfonbbisgemiiibusiiienariabUibus.Nofiehim
vero hserelici et philosophi saeculares, quibus hoino jj Spiritus sahcius .gemit, sed ipse nos gemere faCit.
prseest, id est Chrisius. Alitef si in bouam parlem, Pronuntiavit autem. Deus, iequiescens ab omriibus
per pisces.boni doctores : per volatilia Sanctiintel- operibus suisseptimo die, illiimdieffi quoerat Chri-
liguiilur, quibus dominatur hpnio Cliristus ef;Eccle- sius jn sepullura quielufus. Ipse quippe clie sabbati
sia; ut est hic, Domhinriiini,et reliqua. I.rieq aulem requievif insepulcro,: poslquaffi sexta die consum-
quod dicit, ontriemkerbam, significalpopuluin Judseo- mavit opera Siia. Quod autem:in Evaiigelio diciturv,
rtun dandum esse.aposlolis *in .fideiny et per ligna Paler meiis usqtie modo tipefalur, bt ego bperory ririri
genliles. Spiritualiter anlem fecit Deiis iiPminemaJ est cohlrarinriiJiuic locoy in quo Deus ab omriibus
iiriaginemsuam, perfecturrTscilicei virum, qui noii requieyisse diciiur. Requievlt eriim Deus acondendis
quemlibet sancionim,.sed ipsam Verilalem iriiiiahdo generibus creaturse, quiaultra jarrinoh Coiididitaiia
operalur jusliiiam, Passus ehini p.ro nobisClirislus, genera nova.Deihceps"auleni nuiic usqlie ad uitiiria
reliquit nobis exemplum ul sequamur vesiigia'ejus. 'operatur epfunidem genefum administfalioiiem qti__
Ipseeliam aCcepitpoiestatem pisciiim et-vbialilium^ -lunc instithlavsuiit. Vespera finis |ir;ccederiiis diei
el offihiiimjumentorum, quia spirilualisiioffio dijti- est; marieijiiiium.Sequentis ; sicul nox; hon; sequeh-
ilicatomnia, ipsp auiem aueniirie' judicalur. Quod tisdiei, seii -pfsecedeiitisest. Et ideoisexloidieicP-riv
PATUCVL. XCI. _ '1
205 BEi-VEYENERAMLIS OPERUSl PARS II. — EXEGETICA GENUINA. 204
pleto, posl illius vcsperum faeium cst mane : nou A . Adam, id esl Chrislus, in carne de Maria- virgine
quod significaturiniliiim condendaeallcrius crealu- nalus est. El sicut in illa sexta die serpetitiuui et
rs_, sed quod significaretur inilium maneiidi el quie- ferarum genera terra produxit, ita et in hac aetate
scemli tolius quod dictum est in illius quicle qui iiiundi gcntesappclcnies vilam aciernam Lcx genuit.
conClidiNELideo septimus dies ccepit a mane, el in Quem uiiqueseiisurovas Peiro oslcnsum manifesiat.
nullo vespcro terminatur. Non improhabilitcr auiem Et siciil in ilia die crcaiur masculus et feniina, ila
•vesperam et mane cogiiitionem creaturre in semet- iu isla sa.culi setate inaiiifesiaturCliristus et Ecclesia.
ipsa, qunm cognitioiiem scilicet spiritalis crealura . De liujus diei vespera dicitur : Putasne, Filius homi-
iiabel, et laudern Condiloris propler crealuram fa- ;i._ veniens inveniel fidemsnper tertam ? Post islam
clam inlelligimus. Denedixit autcm diem seplimum, ve.peram lit mane, quando ipse Dominusin elafiiaie
illum uiiqne diem qui vcsperam non babel. Spiri- venturus e«t. Tunc sancii requieseunl eum Christo
lualiter post istorum sex diortim, opera bona, valde ab onniibus operibus. Speranda enim est, post opera
bomo qnielem sperat mentis, constituius in spiritali bona valde, requics in die scptimb, qui vesperum
paradiso, quo significaiur vila beata. Hactenus opera uon liabet. Scqiiitur recapitiilaiio condit__ ereaiura 1.
scx dierum, seciinrlum hisloriam quomodo narrata Istmgeneraiwnescmiiei lerrm, etreliqua, usque su~
suiil, et qnaliler in Ecclesia intelliguniur, explicala per fitciemleirm. Nunc uno die ccelum et leiram dicit
sunt. Deinde quid in figura sseculi significcnt, subji- essc lacta, cum superius non unodie facla esse coin-
ciendiim esi. Sex diebus-consuminavit Deus omnia memorat, sed ununi diem a'Di'0 facium esse com-
opera sua, scptimo die tequievil. Sex rctalibus huma- meniorat, id esl quam crealuram spiritualcm dixi-
num genus in hoc mundo per successiones lempo- mus, irr cogiiitione facia suni creiera. Lorige piiim
riim, Dei opera insinuant : quarum prinia est ab aliler notas sunl angelis creatura. Dei, iiliter nobis.
Adarn usqtie ad Nne ; seciinda a Noe usque ad Abra- Jllis enim primordialrter,, sicut piiinitus creati sunt.
bain; terlia, ab Abraham usqne ad David; qnarta, a Nos aulem seciiiidiun reruni omnium adrninistraiio-
David usque ad iransmigralionem Babylonise ; nem per divisinnes lemporum, qua Deus nunc usque
quinla deinde usque ad ailvenlum Domini; sextn, operatur, et forla..se unus isie dies omne lempus si-
quse utinc agiiur, quousque mundus finiaiur; septima gnilicari, bene inielligiiur. Fecii enim Deus omne
vero inielligilur in requicm sanciorum, quse scilicet tempus siniul cum omnibus lemporalibus crealuris.
vesperam non habel, quia illam nullus lerminus- Quod aulem nominaio coeloet lerra condiclil virgul-
claudit. Pergamus ergo per bas mundi __iales, et tum agri, et lacnit cseiera quae sunt in crelo et in
earum differenlias distinguamus. Primo enira faclus n terra. Per virgulium agri, nascentia lerrse compre-
Sicculotanqiiain lux hoino in paradiso, in qna selaie heiidit, quifianteqiiam orironiur, super lerram cau-
lilios Dei in lucis nomine divisit Deus a liliis homi- saliler creaia sunl, cum ereavit Deus omnia simul.
num, qua.i a lenebris. Fiique liujus diei vespera di- Quod autem sequitur : Noudum ehim plueral Do-
luvitim. Seenndo sxculo faetum csi, quasi firma- minus super terram, el iiomo non crat qui operarctur
meiitum inier aquam et aquam, arca uiique illa quac terram, tanquam dicercl, non sic illafecit Deus, quem-
natavit inler pluviam d maria. Ilnjus vespera lit admodum nunc alia , cum pluit. Alia commemoran-
confusio linguaniih. Teilium sseculum faclum est lur homincs sine pluvia ct sineopere humano: nun<_
quaiielo separavii populnm siium a genlibus, per dicuiit csse ficta, ul poteulia veibi sui siuiul omnia
Abraham, di.cemcns illum quasi aridarn abaquis; Deus lccisse intelligalur. Quid auiem significai my-
et profert germen lierbaruin atque signorutn, id est stice quod, ccelo nominaioet lerra, adjecit virgullum
sancios, ei fruciuin sauclaruiu Scriptnraruin. Ilujiis et lierbam regionis , cl taCuilterray nisi quiapervir-
vespera fuit pcccatum in nialitia pessimi regis Saul. gullum agri invisibilein crealuram demonstrari in-
Quarium ssecuium coepita David, quomodo consii- lelligil, sicut est anima ? Dicturn autem virgnlluni
luii Dous lumiuaria in firmamenio cceli, splendorem ngri, propier \igorem vilse; heiba, propter eanidem
regni Lanquamsolis excellehliam, el tanquam luna: B vitam marcesceriteui. Deiude quod addit, Anlcquam
speciem oblemperaniem Syuagogam et stellas prin- orirctur interra, intclligiiur anima antequam pecca-
eipes illius : ictaiis linjus vcspera • fuit in peccatis ret. Terrenis enim cnpidiiaiibus sordidata, lanqnam
regum, quibusgens illa meruit captivari in Babylo- orta, vel super lerram nala esse dicilur recle. Unde
niam. Quinlo sseculo, id esi in transmigralione Ba- el adjecit : Nondttm plueral Dominits super terram,
bylonix', lacia scnt quasi animalia in aquis ct vola- quasi aperle diceret : Anlequam pcccaret anima,
lilia coeli. Quia tunc Judaei inier geutes lanquain ini iionduni nubibus Scripturam plnviam doctriua. ad
mari vivere coepcrunt, nec habueruiit stabilem lo- irrigandam airimam concesscral. Quod vero subjun-
eum, tanquam aves volantes. IJujusdiei vespera fuit xit, Et lionto non eral qui operarelur terram, quia
inulliplicaiio peccalorum in populo Judicorum, qui iiullus homo operatus esi in virgine, de qua natus
sic excaecatisunl, utetiam DominuroJosumnon pos- est Cbrisltis. lpse enim lapis sine manibus demoire
senl agnoscere. Jam sexlum sscculumfuit in adven- abscissus. Fons fliieemascendebat, et reliqua. Hic
lum Cluisii. Nam sicuiin illa sexta dic primus ho- jatn, quantum aibitror, iniiinaiiiur illa quas liunt iu-
1110Adam de limo lcrra. ad siiiiirnudincin Dei Jor- tcrvallo lcmporum ex illa prima conditione, uui
tnaitis es.t, sic -iu ista sexia a;late sreculi secundus> lacta suut simu! omnia ; et cuepil recte ab elemen-
203 1N PENTATEUCHUM COMMENTAIUI,— GENESIS. 206
to, ex quo cuncla geuera nascuntur, vel animalium, A poris peccando nieruisset. Illud cjuippe sccuiidurrt
vel berbarum atque lignorum.Quis sii isie fons me- aliam caiisatn, el anle peccalum mortale, dici pcmit
rilo quserilur. Si enim plana qu.«'que irrigabat, quo- mori; et iminorlalc, quia poiuit non mori. Aliud
modo dicilur uiiiversamsuperficiem terrse irrigasse ? est enim non posse mori, aliud posse non mori.
Si autem oinnem terram irrigabal, erat iniindalio Sccundum, quemadmodum prius homo crcatus est
diluvii, et nondum divisa erai lerraab aqua. Credi- inimorlalis, quod illi pra_siabalur de ligno vitoa.Se-
bile autem esiquianon di.il, unus fons, sed Fons, paratus esi, cum peccassel, ul p»«set mori; qui nisi
pro plurali numero posuissc singularem; ul sic in- peccassel, posset non mori. Moitalis ergo erai cou-
lelligam fonies per omnem lerram loca propria irri- diiione corporis aiiiinalis, iinmoitalis beneflcio Corr-
gantcs, sicul dicla esl raua et locusta in decem pla- ditoris. De aninia auiem quam Dominus insulflanda
gis .Egypii, cum essct innumerabilis numerus illa- fecil, nihil confirmo, nisi quia ex Deoest; ut non sit
rum. Cum ergo aliier se habeanl omnium crealura- subsianiia Dei, et sil incorporea, non sil corpus, sed
nim raliones, vcrbo Dei incommulabiles, aliier illa spirilus, non de subslanlia Dei .genilus: nec proce-
ejus opera, quibus in die septimo requievit, aliter dens, sed facius a Deo. Et ita sit faeius, ul illius na-
isla qure usque nunc operatur. Ilorum trium hoc lura non siLalia creatura, in quam possel convertL
quod extremum posui, uicunque nolum est; duo B Ac per hoc de niliilo, et quod sit immortalis secun-
illa remoia sunl a sensibus nosiris. Ergo illa omnia dum qunmdam vilae moduen, quem non possit amit-
primitus fuerunt, non mnle corporis, :iul magnilu- lere; sccundnm quamdain vcro mulabilitalem, qua
dine, sed vi polenlia. causalis. Virgultum auiem agri possit vel deterior vel iiifenor fieri,, iiOn immerito
quid significet spiritualiler, superius expositum esi, mortalisdicilur, quomam veram immortalitaicmsoliis
cum produeerct terra beibam pabuli. Fons auteni habetillede quodiciiur: Qhi solushabei iinmoriuli-
sapicnlia cst, qua_ iirigat omnem Ecclesiam. Aliler talem, el lucem habital inaecessibitcm.Mysticeaulem
aulem, icrra viigo Mariaest, de qua scriptum esi, forinavit Deus homincm de l>moleirce : formaius cst
Aperialur terru, el germinet Salvatorem; quam irri- Cliristtisex-semiiieD.ividsecundum carnetn, tanc|uam
gavit Spiritus sancius, qui foniis et aquse nomine in de limo lerrae. Et inspiravit in fdcicmilliits spiracu-
Evangelio significalur. ium vitce, uiique inlusione Spiritussancli, qui opera-
Formavil igitur Deus hominemde limo iertm, el in- lus est hoiiiiiiem Chrisium. Et factus esl homo in
spitavit in faciemcjus spiraculum vitm, el factus cst anhnam viventein,ut qui perfectus erat Deus, perfe-
homoin animam viventem.In ipso eiiam corpore ha- ctus crederemr et homo. Alii vero inquirunt de qua
bel hnmo quamdam proprietatem , quod directa sla- p terra Adam fcniatussii, si fuerat paradisus specialis
tura sii, ut hoc ailmoneretnr non sibi lerrena esse uiique de commiini, quod demonsiratur, ubi dicit :
sectanda, velut peeorjbus. Sed quomodo enim fecil, Terra es, et in lcrram ibis. El in faiiem illius idcirco
utrum repenle in suate perfcela , hoc estririli, an jnspirarc Domhium dicuut, quia pais spiriialis est
sicut nsque iiunc formaLin iileris iiiatrum?Si om- corpofis eapul, quod in hominibiis primo iwseiiur,
nium fulurorUin causre modo sunt insila., quomodo et principales habet sensus per divisiotnesin cerebro.
crcavit Deus omriia simul? Non alitcr Adam faclus Cujus prima pars, visum, audilum, gustum, odora-
est, cum de limo terra. formatus esi, sicuijam crc- tumque babet; secunda vero inlcllectum; terlia,
dibilis est, nisi perfeclre aetatis el virilitatis, qnse tactum, qui per oinne corpus effunditur. Hi ciiam
erat in illis cansis, ubi Deus hoininem in sex dierum dicunlj, Faciamus usque noslram , ad formatioueni
operibus fccil. Solel igilur quseri ulrum animale cor- animaeAdam pcrtinere; ad formaiionemvero corpo-
pus prius homini foimaium esi e limo terrrc, qure vel rum, quod dicitur, Masculitm el fcminam fecit illos»
quod habemus nunc; an spiritale, quale resurgentes Quod vero dicilur liic, formavil, ad ipstus formatio-
liabebimus? Nun ob^cura esl de hac re Aposlolisen- nem in membra pertinere; spitavit vero, ad animaro
lenlia, dicentis : Non prius guod spiritualc, sed quod indubitanter. Corpus vero fllii a corpore patris tra->
animale, deinde quodspiriluate. Ilic occntril qusestlo. ry hit corpnlenliain ct vim occultam, hoc esl peccali,
Quomodorenovainiir, si ad lioc in Cbristo non reno- ab anima vero immortalilaiem ct prudeuLlam.
vamuf, quod pr-iusin Adam erarrtu.. Umle ergo prei- Planlaverat aulem Dotninus Deus paradisum volu-
fertur filio redeunli stola prima, si non immortaliia- ptalis, sicut a principio, et reliqua, usque ad illum lo-
lem recipit, quam perdidit in Adarn? Si autera non cum ubi ait, ln quocunquedic comederisex eo. morle
peccassel Adrun,riec corpore morereiur. Quoniodo tnorieris. Non ignoro de paradiso multos muita dixis-
ergo non inimortale, si animale renovabitur a vclu- se. Alii enim paradisum corporaliler lanlum inlelli-
siate peccati? Non Iti pristinum corpus animale, iu gunt, alii spiriitialiier, alii vero uiroque modo. Con-
quo fuit Adam, sed in corpus spiriluale, cum erimus sequens autcm est ut liomo in paradiso corpora'i
requalesangclis. Renovabimur aiilem spirilu memis inlelligafur collocatus, et paradisus locus quidam
rioslrse, secundum imaginem illius qui creavit nos, iiiielligalur, lerra scilicettibi habitaret llomo, lerre-
quam peccando Adam perdidit. .Renovabiiruir autern nus locus amoenissimus, fniciuosis nemoribus occu-
ciiam carne, cunfcorruplibilehoc indtierit incorruptii paLus, idemque magnus, et inagno fonie fccundus.
biliialem,ulsiLspirituaIecorp;is,i:i quod nondum mu- Planlaverat ergo Dominus paradisum in deliciis, lioc
tamur, sed mutaius luisset Adam, nisi moricm cor- esi in Edeu. Quodaulem sequilur, Pmduxit de hvmd
;_.f)7-; BEDJi VENERABILISOPEREM PARS 11, —=EXEGETICA.GENUINA. 208;
omiicltg.iiem,pt reliqua, sciendum est quod Cuni iis- ^ dicunl posse iiitelligi quod anleqham cceluni et fer-
denigeiieribus sunl illa iigna_insiiluia in paradiso, ram facerel, paradisurn voluplatis plaritaret, quod in
quse jain; ierra lerl-ia die pfodtixit causaliler, ut illo esset vpluntas Dei. Quod auiehi;dieit,;PuJ-/en<)jt
eliaro ntmc per temporaiia lalia terra gignat, Yerba visuiad aiiimam perlinet; corpori vero, et ad'vescen-
autem Dei die sexto dicenlis, no.n sonabili voce pro- dum siiave. Pef fluviiim yero,; migralioriem de pa-
liiia suni, sed sicul ih verbo ejus creahdi pptenlla. radiso significari dicuuf, qtiod migrasset Adani in '
Dicit aiiteroliominibus, qnod sirie tcmjOralilius sonis conimunem iefram. Per fluv.iurri,unilas Deitaiis.Ter
Deus dixefil, nonnisi per 'ten.ipora.Ies". spiios poiuit. ; qiiatupr capi.a, quaiiior Eyangelia, in quibiis harra-
Futurum enim erai ut hQinoiisdem uteretur i'nescam. tur Euphrates historialiier, IdcirCo nori assignatur
Quod-autem seqiiitiir, tigntim eliani vitce.irimediopa- cuilibet regioni specialiter, quia Hebrsei.spfppinquus
rqtiisi, ligntintgue.scienlimboni el ma(i, Consideran- esi_ per quem sigiiificafuf;Evihgelium JOannis, per-
<lumest diligeniins.; forlasse eniiii cpgat nos in alle- tinel.ad Iheoriam, ad-quam Ecclesia propinqua esl.'.
goriam declin.are, ut iioniigna sint, sed aHudligni Alia.aiitem Evangelia suas"habeht propfieiales. Per
noihiiie signiftceiit. Sed cuih sil Hierusalem __lerna lignurn vitae, doetrirta spiritalis polest ihlelligL in
in coelis, ct alia Hierusalern iu terra esi, ergo 6Lli- paradisp, id esi iiiEcelesia. Per Jluviuihi baplisirium.
quo erat sacrarnenium, et in ca_lerls B Pje.rqualuor capiia, qualuor vif iules, rit p'ra.diximus..
'g_nuiii.-vii.se,.ii.i
lighisalimenium, Saeraffientum aulem quid aliud_ Aliier paradisus slgnificatcorpris ; ligrium yitae,"sen-
nisi sapicinia ? dequa" diciiur : Eigniim vitm eU atn- sum prudenti--; et fluvius docLrinairi,cjuaedicitur iu
pleCleiUibusiltam. Lignum eiiairi scienlise bpni el bonlinem quatuof conslanlem , quasi ijuatuor in ca-
mali, non esi diibitaiidum quod esset lignum visibi, pita, id est, frigido et calido,1 bUiliLdoet afldo.Quod;
leiinquoutique non,'suspicpr aliqtiid rioxiumihesse» autem dicitur, V.t opefareitif ierram, et custodiret
Wmfece.it Deus omnia bpna vaide; sed malutri esl itlam, hon servili iabore, sed jiphesta animi volun-
bomiiii ifansgressioii.e prsecepli, Oporlebat-aujeiii ut laie.Possumusaiulemihteiligfefe,ut operatelutietram,
lrpmo posiius sub Deo alicunde prohibereiur, ul illi pstradisuhl, et cuslodiret semelipsum.Custodiri nori
ptomereiidi Dominum suum virlus essetin ipsapbe- adversus iiripriibos hpmines, quia'nulli erant, sed.
dientia. Qualuor autem flumina paradisi Cx uho fonle fprtasse adversus beslias. Sed qiiomodo istud? Nuri-
procedeiUia>ex Iioc colligimus, riotissima sitit, et quid besliae in hominem tunc sseviebanl, quod nisi
-urfiyeisisfere gentibus diffamata. Credendurii.queest, peccando non fieret, Est et alius iii iis verbis sen-
•e%illo foco pariidisi agri.iiione.Vliomi.nuiri fcmolissi- siis, tit ipsuhi hominem operaretur Deus, et custpdi--
fiip, quaiuor liSecflumina emergere; siCut fidelissima rei; .icut enimhottio operafelrir lerram, non ul illam
testaiur Scfiplura, qua. eliairi per mulfum spalium G faciai esse lefram, sed ut Culta^met frticiiiosam; sic"
ire, et post ifaeius regioiium pro.xiiriafUrnaliis locis Deus hbmiriertiquem cfeavit ut hPmopsset, oppratuf
efupisse, ubi lanquahi iri suisfoniibus noli esse per- ul jusiiis siti AHegoriceaulerii, plantaverat Dornimis
Iiibentur. IltfC autein quatnpr llumiria quatuor vir- Deusparadisum,- Ecclesiam utiquej sicut de illa dici-
tiites" signilicanl, prudenliami foftitudihem, teiripe- tur, Hotius' conclusus soror hiea. A priticipio, quia
rantiam, justiiiam. Prudeniia ipsa est eoiiiemplatio Ecclesia a. Christo condita .esi. Fluminls de paradisq
veritatis ab omhi orc humarioaiiena : sicuf Pliysoh Clirisius' irrigans, de quo dicitur : 'Oo-iiintis_._«_
oris muiafio in.erprelaiur, quarii loejuens parturis riosler, fluviusgloriosus, exsiliens in terrath sitieritehi;
wagis quam paris, quam sonat Evilath, quaa ihter- Quaiuof paradisi flumina, quatuor evangeli_i-_.:Li-
pfetatur parturieris. Eab.et aiiriim discipljiiamviven- gha fructifera,.omhes sancti surit: Lignum vitseChri-
di, quse alieha esl. ab omni sorde, velut aurum pu- sius esi; chi si porrexetil mannrri, vivitiri reterriunr.
rum; carbunculum, veriiaiem, quam iiulla lalsiias Pliysun interprelatur os poprili, sive oris mutatio,
yincil: sicul carbuncnli fulgof nocte non vincilnf ; ^Elhiopia significat ienebras sive caliginem. Evilaih,
pfassinuin, vilam aeiernam, qure viriditale lapidis dolehs vel parluriens. Geon,:peclus sive praiputidrri.
propter vigorera vitie significaliir. Ffuvius autem qui Assyrios dirigenles possumus dicere. Tigfis velo.citaS_~
circuit offinemtefrarri jElliiopum calidam fefvenieni- P Eupbrates fertilis iisterpretaiur. Lignutn sbieuiiae
que, signifieat fortitudinem calore aciionis alacrem borii et mili proprium est voluntaiis afbitrium, in >
atque iiiipigram. Terlius Tigris vadil contra ASsyrios, ffiedium nostrum posiluin , ad dignosceridum. bq-
et -significat temperanliam , qua.; resistit" libidirii. nuiri vel malum : de qiio Si quis relicla gralia. Dei
Chde plerumque in Scripturis Assyrii adyersariorum giisiavefit,;morieiuf; Tittit Dcus htimiricm<eiposuit
locq potiuritui'. QuariUs.npn est dictus quo. vadai, ilium in putadise. Assumpsit Deus carriera , eLfactus
aiil quam .ferfaiii'circumeat. Jusiiiia eiiim ad uivivei'- est Ecclesise"caput, tt.teperareiur ei custodirei, id est,
sa.s aii.im-. paftes peitinel, Diciiur autem Physoh voliiniPte patris.ut.ex ombibus genlibus Eeclesiam
ipse esse Gahges, Gyon auiein Nilus.Tigris et En- adiiiipleret,"juxla illud : JQiio'-dedisiimihi, cuslodivi.
piiraies nunc eadem nomiiia lenenl. Euphraies au- Dixil quoqtie Deus, Noii esi bonum essehominew
tem fiuyiu? Mesopoianiix'. Tigris aiitem. hoc iiomine soluiii, el f eliqua, us.que; Et eruht dub iti catrieuna.
vocalur^ piopter velocitatem inslaf besiise nimia Quoil in ista recapitulaiione orhiies bcstias tefrre, e»
periiiciiate discurrenlis. In eo quod diciuir, Planiti- uriivefsa yol:iiilia coeii de huinofecisse Deus dicfus
ierat.Deus paradisiiin voiuplcilisa principio, ([iiidam esl, lcfram .universaruer curn aqnis appellat, Quoii
'
>M9 .'.<.<: m FENTATEUCIfUMCOMMENTAftil. GENESIS..''">: — . < \' tm
autem dicitur, Noit esl bohuiri,hdmiheth esse sglum,"_ A de paradiso";ve'1'.quodIn ebderii die qiio peccayit
d.ifficileesl irivesiigare quomodo-Deiisdixeri(_'"uif-um niortuus esLqua.mvjs miiitis intervenientibusispatiis,
tempofaliter vocibusediiis et syllabis, an ipsa falio id est nohgehiisei"tfigiriia-anriis, Adam quippe in
esmmehiorata est quae in verbo Dei principaliier sexta feria fprmatus esl, in quo peccavit, ef riiprliihs
efat, an forte:in niente ipsius.hPiriiriiS,ul.est illudlii est; Iraditiif : Christus verP insexia.fe.ria uatus est,
-;psalmo, Atidiam qttidloqualur in ine Domihus* Deus ; ct"fecil viniim. de aqiia, etpassiis est. Dixiiqrioque
aiL aliqua de hac re ipsi homirii de ipso bomiiie per ppminus Deus : Noriesl bpiiutiihotnhieihesse sglum.
. ahgelum;est-facta revelatio, an pef corporalemcrea- Afgu.uiilur iiaeretici, qiii Christiirn solum; liorriiriem
liiram v.oxipsa sohuerit. Si autem quseiiiur ad quam pniant' npn etiam Deum. Faciamus adjulbrium si- .
"remfieri opPriuerit hpc adjutPrium, nihiraliud pro- 'rnite, quia ijf ipsp lipiriine susceplo , Ecdesia .Deo
babile occurrit qnam filios procreandos.IIoc enim in cop.ulaiaest, Appeiiuviidulem Adgtriribmjhibusstiis
pfima.cpnditipriedicfum efiil, Mdsculumet femihapi cuncld tinipianlia, et volaiiiia, cibesiias, significans
feeititlos, et benedixheos dicehs, Cresciie, et feliquav : quodsalva. fierent in Ecclesia, et per Cliristuni rio-
'Nunc aulem videhdum est qiiod adductse.sunt ad nien erant acceplura?,qiipd prius non liabuerunt, ut
Adain qmnes bestiae agri, et volatilia cceli, rit illis est illud, Ei vocaboservos meosnoinine alio. Adajn
' riomina
impoheret, atque ila veluf necessitas opera- " vero nbn inveniebalurqdjutor shnilis iitius. Quoniam
• retur: crearidi eriim feminam
ex; illius liuere, curii; qiiarlquarii bonus sit quisquam, Cbrisiuni lamen
inter illa animalia"sirriiieadjutorluhi rion fuissel iii- sequafe liiui potest. Non enim, \nt\u\i,'similistibi In
yeiitrim,:videtiir eniiri milii propter aliquarii signifi- diis, 'Domitie.Nemp.enimpotuil genijs Jioniinumii-
cationem proplieiicam facturn. Quare qupqiie pisCes "berare amprie, nisi Chfislus. Inihiisii peus,;sopbrepi
Iioe "iiominanlhr;sed credendum esi_ paulaiim co- in Adam. Dormivit iri cruce Cliristus,.pungitiirlatus
•'-'gniiis'piscium generibus riomina irnpnsita. Qiipd illius iancea, utsacrainehtis quse.ihde.fluunt, forme-
autem mulier de ialere virifsicl.a, foriasse propter tuf Ecclesia. l)e liac dorniiliPne dicilur.: Ego dqr-
: ipsius conjurictionisvim commeridatam. Sed quafe ''imvi, et somnumcmpi, et resurrexi. El.posiiit carnent
dormienti, quare os, non caro detracfa Pst, qUare co- .. pfo cq. Posuli" pro. Ecclesia carueni suarn> Os.de
sla, quare carne iocus illius repleliis est, non aliera[ gssibusnieis, et cat:o de carns »i!_a<Siveeriiih apiri-
costa? Cur iiorifecit sed __di.icavii?Non est utiquei' tuales et foftes, slve minus; perfecli, unuffi. corpps
'dubiuni hsec quidein ita facla esse; sed tarrien obi Chfisti siinl. Hmc.vocctbliurrireego,sicul a Christo
aliquidsignificandum,hoc est iii Guiistp et in Eccle-; Chrlstianiiipmenaceipiuni.Quamobremrelinqueihonto
sia. Quoffiodoariiriialia ducta 'sunt'.ad'"Adamquis.ri- ••' pairem ei matrent, et reliquaVRelii|uil Christus Pa-
tur. Ju.ssioDei hon soiuin aPVIioriilnes, nec soluin adl V trem, cum dicit : Egp u Ptitte exivi, eivehiinhunc
'aves el pecora veriit per angelicum-miiii-lerium,sedI muhdurit. Reliquit et matrem,Synagogsuri,VpiefiTe-
etiarri ad illa quse in aquis sunt, sicut ad sCetumquii siamenlocarnalitef iiilisefenLem,quse. fuil /ijli maler
'-_glutivit Jonam. Si auterii donavit Deus homini irian- ex semiiie Dayjd; et adlixsit Ecclesia;,iti pacein
sufita facere eliahi fefa animalia, quaiito magis an--'- Novi Testanienti, ut essenldutt,in cqrne, itna....Quia.
geli hpc possuni quOd dixi. Angeli autem omrihio > eum sit peuSj parliceps npsler facius esi; ul ijlius
"nujlarapossunt con.dere vel creare naiuram, Solqs> capiiis corpiis essp possimus, Ppst liasCypcabilur
enim creaior es.tDeus, id esl ipsa Triniias. Quomodp > Eva, vita sive caiahiUas:.quod npbis convenil, eala-
auiemsoporalussit Ada.m, coslaque illius sirie pllo»- rnii.alem.hi_G, v.itairi'.in fulurO babeamus, Alii dicunt
'
'dPlofissensua corporis.cohipage"delracta sit, Tiaec quod dicitur, Etteplevit cariternpto eo, ad misericor-
Iprlasse dicuntuf.poluisseper angelps.fiefi. Forrnares diam De'vpertinei, pro virlule diviiiilaiis, Costa au-
autem velajdificafe costam in liiuliereni nullus po- lcm sedificaiui'in nitilierem, de, qua diciltir, Mitlie-
i.uit-,.liisi Deus, quo universa nalura subsisiit. .Quod- - rem fotlem qtiis.invehiel? Ili .eliam dicunt, coslaui
qhe SeqUiluf,Os de os.sibtismeis, et feliqiia ; cumi; cum; carne, animam cum , carne significare, Mulieri
vefba "sijilpri.mi boiiiiriis,Domirius laipen in Evan-• n auiem a viro cbrpulentiaj el vis occuita.', et irpmqr-
gelio Domioumdixisse declarat. Dicit eniin.: Nbn ie- talilas,.etprudentia,conligisse dicuiiiur.Prima auleni
yislis quia qui fecii ab inilidmascuium el feminam, , prophelia dicitiir in: Iioe mundolvtqcsenientia, esse,
fccilillos,ei dixit, Ptopter hoc dimilteihohio ptitrem *. Quamobremrethiquet,elr.eliqua,'.usqiiein cqrne iiria.
et riiairem, et adhmrebit uxbri'; pt irileliigefenius s' ''.;;'.:^;-'Z':."<..'. ';.""„"' -.:.
CAPLITTJI. ;';'.'_"""."
proptef exstasin, quae"prsecesseraf iri Adarh, hpcc Etant. auiein. uletque .niidi,, Aclanisciticel ei\uxer
i iliius, et nori erubescebuiit,et reliqu!i,usque|id illtiin
illiim diviniiuspoluisseproplietare, Cerie qua_s.iio.il.lk
qtfaeagituf de aninia mulieris, utfpffi exariimaAdarai lucum in quo ail: Ad cusloiliendamviatn iigni viim.
. animaffiaccepit, jsicui cprpus aliuiide, yeltit ct ipseB: ^Vefeomnino nuda eranfcpfpora duofum. hpriiihurri
Adam ; aut aninfseex arilmabusnascantur, sicut cpr->, iii;paradiso,;nec pudebat. ifius. Qriidenim pudefet,
pora ex corpofibus, an alio modo hiiftariiura Deo,,.' quando nullam legeiri senser.iint iii niembris siiis
adppus iion pertiiiet, Quod antem dikii, In quocun- - repugnantem legi mentis sua. ? Serpeii.s autem iste
quedie coniederisex;eo, thorie morieris; ac si(lice-- rionirralippalianima. sua,, sed in alieno, id esf, dia-
ret: Jlorli depuialtis eris, non "quodin eqdem diee bolico spirilUjCallidipf pinniuni besiiaruiri dicitur.
, liiofiuus fuissei, sed. mortajis, quoniam 'ejeciusfesl it > Quid e"liia mirum, si instihciu siio dikbPlusscfpen-
SII BEDJE VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENLilNA. 212
.em implens illo niore quo \aies d_.monum impleri A prcecepto Dei debuisset aniepnni.
solent, reddideril sapienlissimum omnium beslia- Et dixit Dominus Deus serpenli, el reliqua, usque
rum ? Nec sane debemus opinari quod serpcniem dum dixil, El lu insidiaberiscalccmeoillius. Tota isia
sibi, per quem leniaveril persuadere, diabolus ele- senieniia figufaia est, npc aliud illi debet-scriptoris
geiii, sed cum essei in illo cupidiias decipiendi, per fides, narrationisque vciilas, nisi ne illam datam
jllud animal poiuit per quod permissus esl. Quseri- fuisse dubilemus. Non est enini interrogalus ser-
tur aulem cur lentare permisit Deus hominem, quem pens, quia non ipse uiique in sua naiura feceral,
tenlatori pra^sciebai esse concessurum? Non arbi- sed diabolus de illo per illum, et in illo fuit opera-
trandiim est aulem quotl bominem dejccturus isle tus. Ntinc crgo quod ad illum qui in serpeute lo-
diabolus lentarc perniiltereiur, nisi prius prsecessis- ciilus est dicilur, figuralum est. Quia audisti vocem
sel in animam illius qusrdafn elalio comprirnenda. mulieris tum, maledictuterra in operibustuis. E\ hoc
Non enim milii vidclur magna: laudis futiirum luisse csse in terra labores humani generis, quis ignorat?
bominem, si propten-a posset bene\ivcre qui a ne- El quia non essenl lahoies in lerra, si felititas qua_
mine male vivere suaderetnr. Cum et in nalura pos- in paradiso fuii lenerciur, non est dubitaiidum.
set, ei i<ipolesiale haboret, si vellct, non consen- Opera auieni liis 11011 ruris colendi, ul plerique pu-
lire. Si autem movelur quidam de hac primi homi- 13 laul, sed peccaia sunl. Tunicas pelliceas. Et Jioc si-
nis tenlationc, quod eam fieii permiseril Deus, quasi gnilicalionisgraiia lactum cst, sed tamen f.iclnm est
noii videant uhivcrsuin genus homintim diaboli in- veie. EcceAdutn[actusesl quasi unus ex nobis. Verba
sidiis sine cessalione tentari. Cur el bacc permiliit Dei suut IIGCC, riorrtain illis insiiltaniis, quam cse-
Deus an qnia prpbatur virius? Si ergo locutus est leros ne ita supeibianl deleneniis. Quodnon sohun
serpens homini, cur asina in qua sedebalDalaam lo- fuerit laclus qualis fieri voluit, sed nec illud quod
cula esl Iioiniui, nisi quia illud opns fuil dtaboli, cum lactus fuit, con-cnavil. El ordinuvit Cherubim,el
istud angelicum?Interrogai anietn serpens, Cttr prm- flammeumgladium. IIoc per ccelesles uiique poiesta-
cepit vobis Dominus, el ereiera. Et respondit mulier, les cliam in paradiso visibili factum esse credendum
et reliqua , ut prrevaricaiioessel inexcusabilis. Evi- est.Quodque dicil, Ne forle aliquando millal manum
dcntior est enim uansgrossio, dum prrccepta inemo- sitam, el assumat eliam de ligno vitm, osicndil quia
ria relinentur. Erhis sicul dii, et reliqua. Videmus separari debuit a ligno vilre, qui.i alienalus iuerat a
Iiis verbis superbia persuasum essc pcccaium. Ad vita. Alienatus ulique inde fuil inorilurus, vel eliam
boc enim valel quod dicium est, Eiitis sicui dii. lauquam excommumcalus, vel quia ambigua locuiio
Quod aulem dicil, Nequaquammorte moriemini,per- esl, potesl sic inlclligi : El misit illum ad h.inc-mi-
tinet ad id quod dicium esi, Quia mendax esl, et paler *•* seriani, si forte poiuisget posl labores edere iterum
illiiis. Dediliiro swo, eui persuuderi non optis erat, de liguo vitre, el \ivere in SDlernum.Eraeaiei.i»utet-
quia illam eo cibo non esse mortuarn cerncbat. Et qtte nudus, ct reliqua. Scieiidum esL, si vesiili fuis-
aperli suni oculi amborum, quoniam se ad invice.a seni, dici possit, uiiquc poiest, sed iimoceiiiia. Ser-
concupiscendum ad pcenam peccaii, carnis illins pens a serpendo dicitur. Idcirco vero ad niulierem
mortem acceplam. Coresie.neH. fotiu/ece.Quiglorianda diabolus loquilur, quia vidit quod muliercm seduce-
deseruerunl, pudenda lexerunt. Ad vesperum,ei re- rel, et non \irum sive quia virum lantum ad simili-
liqua. Quia defecerunl a luee verilalis, absconderunl ludinem _Dei lormalum puiavit, cl nou feiiiiiiani-
sc, ei teliqua. Non miremur Ii__c fieri, quse siinilia Cut prmcepit vobis Domhius, et rcliqua. HSPCprima
surit demehiise per iiimium pudoreni et limorem. inlerrogaiio in hoc mundo fuisse dicitur. In eo vero
IJM_s? Vox increpaniis esi, non ignoraniis a Deo, quod dicit, Neqiiaquam morle moriemini, pr muin
per •urum ad leminam, peccatum a diabolo per fe- mendacium. similiier. Diabolus autem idcirco dc
ininam, ad \irum pervenit. El sicut priniaium \ir ligno scieniioa boni el rnali dicimr suadcie, quia
babet, ita prius inlerrogatur. Mulier quam dedisti Dominus prohibuil illud. Diabolus enim semper
Xtiihi^et reliqua. Supeibia nuiiqiiam dixil, Peecavi. conlra Ciiristi inandata suadel , qni inde etiam Sa,-
Deifque mulier non dixit, Seduxit mo "": sed mulier lanas dicitur conlrarius. Ei eritis ul dii. Ilic prinio
quam ded.sii milti, el reliqua. Mulier aulem iiilerro- uiiilas dividiiur; cl hic eiiam primo idololairia orta
gala ait : Serpensdecepit me. El ob hoc Apostolus cst. Quod mulicr sedueta est, et non Adani, am-
ail, Adatn nonesl seductus, mulier seducta esl. An bobus tamen senlieniibus pceiiam, assimilainr ei, ac
propiere.i mulier seducia cst quia paivi intellectus si aliquis in convenlu falleieLur, alter aulem rema-
essel.el ideo non tribuit illi Aposlolus imaginem nercl domi : sed laraen duo scniirent daiiinum, fal-
Dei? Sic enim ait : Vir quidem non debetvelare caput ljcia lamen alieri repularelur. Eva aiitem in quin-
suum, cumsil hnago et gloria Dei. Mulier autetn gto- quc rebus peccavil: id est, in suasione, iu delecta-
riavhiest. Non quod mens feminneeaindem imagi- lione, consensu, elaiione, id esi, in scientia; ut est,
ucm capere non possil, sed foriasse illa hoc adhuc Scientes bonum el malum. In superbia, ul cst, Et
nondum pcrcepit qund ab imagine • Dei et a viro erilis sicnl dii. Aperti sunl oculi, id esl, a culpa.
regente atque dispensanie fueral paulaiim pcrcep- Culpa enim illorum oculos aperuit quos innocentia
tura. Serpcns decepit tne. Quasi cujusquam suasio clausit. Aperuit autem, id est, ui viderent eliaiu
"~Furle leeondum: SEDUXIT
HE.Edil.
Dcniquenon dixil, MCLIER
215 IN PENTATEUCHUMCOMMENTARII.— GENESIS. 21-4
malum. Bonuin aulem laulum primn vidcrunt. Quod A , literaulem hoc prseceptum Clirislus accipii, et no. in
auiem consuerunl folia fici, signilicafquod immor- illo accepimus : quia unusquisque Chrislianus noti
talitaiem relinquentes; quodque ipsi consuerunt, iricongrue gestat personam Chrisli dicemis : Quundiu
laboriosam significai vilam, ul, In sudore, ctc. fecisti itni ex his minimis meis, mihi fechti. Dicitur
Quodque de ambobus dicit, Coies.t_ru»f,idoiorum ergo illi, hoc est nobis : Ex omni ligno paradisi cotne-
sigififical cooperaiionem in Lransgressione : vel foli.i des. Quod significanlur spiriiunles delicise, fruclus
fici amara, aiiiariliidiucm significaiil vindiclse. Quod est spiritus, charilas, pax, ct r.liqua. Non taiigaiiius
aulem dicil folia fici, lnulta dicii ligna in ] ajadiso. lignum scientimboni cl mali in medio paiadtsi, id esi,
Quodque Doininum deauibulanicm clicii,quasi insla- ne velimussupcrbiic de natuia arbilrii nosiri, qnre
bileni signilical cjeclionem iilorum de p.iradi-o, inodia esl, ut decepii prsesentia boni experiamur,
el Dei auxilium ab illis fuisse ablaium. Atl auram, cl mali. Scrpens aulem ille indical diaboluiu, -qui
sivc advespcram; oslchdil"qiuid sic venit Deus, sicul inde serpens dicitur, quod volubili verselur aslulia.
invenil quemquam. Pose »i_ii_f._..t,icl est, post im- Per mulierem aulemdecepit, et non per virum, quia
morialiiaiem despeclam ab illis. In eo quod dicit, ,non poiest ratio noslra seduei, nisi prrr.cedcnie car-
htmedio ligni paradisi, ostenditur quod etiam nunc nali delcclatione.
in illius propria volunlate, si viiam an moriem eli- Tribus auiem inodls peccatuin commiltiiur : de-
geret. VocoviiqueDominus Adum , et vocavil, ei lectatione, suggestione, consensu. Per serpentem,
noii ejecii. Sic et ergo doclores decet juxla regulam suggesiionem accipimus ; per mtilierem, animalem
Dominifacere. Recte aulem convenil dici, Vbi es, corporis sensum; pcrvirtnn, r.viioiiem. Serpens sua-
dum abscondil. Ubi es, Adam ? Forsilan uno nomine del, deleclaiioobleinperat, tatio consemit. Mor.iliier
vocavil illos Adain, quia unum illos junxit peccatum. aulem serpens isie •.prsuiiam ha.relicorum lateniem,
Ubies, Adam? Ilse paries tres significanl quod in el nova exqiiirentnni significat. Per Salomouem ex
iribus legibus peccavit. Verbum aulera prscsens per- persona hrcreticorum diciiur : Aqttm furtivm dutcio-
severantiara in vindicta significat. Sicut autem per ies sunt, cl patti-, abscondilussuavis. Erilis sicul dii.
virum el mulierem el serpentcm et lignuni rcperitur Sie et universi geueraliier hserefici Divinitalis raeri-
in muinlo mors, sic per virum el mulierem el ser- lum profiteiilur, promittenles oculorum carnalium
penlem et lignup.icrucis vita perdita in coelo rcpa- aperlionem," ne interior oculus ob-curelur. Tulit
ralur. Priiua increpatio est in eo quod dicit: Ubi es, mulier frucittm de ligno et comedil. Faciiius eniui
Adam? Secunda : Quis htdicavh libi ? Tcrlia, cum persuadeul carnales ad peccandum, quam spiriluales.
ad mulierem dieit : Quare Itoc fecisli ? Sccundum r> Dcdil viro suo gui comedit. Quia posl delectalionein
banc legulam doctores decet per ler increpare. El carnalis concupiscenlise etiani ratio subjicituf ad
si ctiam non sic egeiit pcouiieniiam, ejiciiur de Ec- peccaiidum. ConsMenene folia fici. Sic se contegunt,
clesia, ut Adam de paradiso. Quia fecisli hoc, male- qui sseculum amariim aniplectuninr, quoriiam pro
diclus _s, et reliqua. Nunc corporalis serpens vene- origiue voluptatis carnalis sarcientur; quique de-
num accepisse dicilur, "el prius non habuisse, pro ccpti lisareiica pravilate , ei graiia Dei nudali, mcn-
quo maledictus dicilur. Vel si ad diabolum periinot, daciorurii legmenla quasi fici folia colliguul,'f.icien-
inalcdictiis dicilur, quia pceniieiitiam agere non po- les sibi succincioria pravilaiis, ctim de Ecciesia'vel
lest. Inter omnia anhnanlia, id cst, quia suam serva- de Chrisio niinus perfccla loquuniur. Cum audisstnt
verunt naiur..m. Ee bestius tcrrm, id esl, homines. vocemDomini deambulantisin pcradiso, ad atiiam post
Super pecttts luum gradieris. Sorpens eniin pedibus meridiem. Deambulat Deus in illis, non siabal, quia
anle boc arnbulare dicitur, quqd affirmarc non au- in prseccpto illius non slabant. El bene ad. auraen
deo. El lerratn comedes, id esl, pulvis scrpenii hi- post ineridiem, quia ab illis auferebaLur Iux illa
storiaiiter. Donecrevertarisin lerram, id est, in para- ferventiorveritaiis, appropinquanlibuserroruin lene-
disum, ip lerram communem. Quia pulvis es, et bris. Absconderunts_, et reliqua. In medio namque
reliqua. In hoc oslendilur quia janua viia. (uit. J) j ligni se abscondit, qui vcrsus a Deo, in erroris sui
Non codem auiem ordine increpat et maledicit. In- alque arbilrii voluntalibus vivit. Vocavit autem Deus
crepat enim virum primum, eldeinde mulicrem. Sed Adam, ct dixit, Ubi es? Ergo non desperanduui estqui-
lioc differentia culpse, et causa profectus facii. Ma- buslibel peccatorihus, dumeiipsiimpiiad spcmiudul-
ledicitur auiem serpens, deiude mulier. Novissime genliseprovocantur. Dicituraiitem posl Inec serpenti,-
auiem vir, secnndum ordinem culpae et deleclatio- Maledictus es intcr omnia animantia lerrm: super p.-
nis. Adam de paradiso ejicitur, nc lignum vilsecom- eftese.eeem el venlretn repes. Peetoris nomine siguifi-
ederef, et moiulis esset; quia morte sanati sumus, catur superbia menlis, nomine autem ventris, signi-
velut non cognovisset Evam in paradiso. ficanlur desideria carnis.Autenim terrena csspjdiiate
Alius auiem de paradiso dicit : Paradisus Ioc.us docipies, omnibus diebusvilm tum, id est oj.ini tem-
e*l terrre qui nulla maris interjeciione separalur ; porc quo agis hanc poleslatein. Inhnichiam ponam
sed prudeniia divina ab illo sejungimur. inler te, el mulierem,et semen luuin el semcn ipsitts;
Ignis etiam Cherubim ab aliis corporalis dicilur, Semen diaboli suggesiio perversa est. Semen mu-
dtim corpnreos ejecit, ue in paradisum rcverteren- lieris, id .cst mentis, fruclus est boni operis, qui
tur: quod eliam magnopere non confirmo. Spiritua- perverssesuggestioni rcniliiur. Ipsa caput luum con-
-.2.5 BEViM VENERAI.1LISOPERUM PARS II.—^ EXEGETICA"GENUINA. 21(1
terel, si. lllum'mens: in iniliomalse suggestionis _»•hpmo. Duiri autem de ripniihe serino agitur, scieri.
excludat.llle insidiatuf calcaneo illius, quia quos da est digriitashomtiiis intribus supra diciis linguis.
prima suggesiione nori decipit, .decipere in. ftnera Apudllebrseos auiemnominisdignitas dic"iturinmul-
teiidil.,Quidaih.boc qiipd dictiim Inimicitias-poham tiiudine. ihterprelalionum, ut' Adain;._nulti,sinler-
inlerje etmulierem, de virgine ip qua naius es.Deus, ; pretaliombus iulerpretatuf. Adarii quippe - hoirio,
.intelligunt..Se.iieii Marise,virginis CIirisi;us:,esl',;se-, bumus, terrigena, terraque; rubra el saiiguiriea,;et
uien.diaboiivpervefsihomiiies. Tu illum ^supplanta- jgenitor :;;etistae inierpretationes in liiiiho, ef in sah-
.l)is,:ut;morialur; ille le victp resurget., Caput tuum : guine, et in;terra, et iifcrealiorie retineht .dignita-
.cey!J_f_e,-quod;est mors.-Fn. dolore pqriesfilios luos. : leni. Apud Gfsecosverp in rhuliis coiiiiexionibus,ut
.Volunias eniracarnalis, curo aliquam malam corisue- , est illis de Sara visum,_a.lt.erumro addereht. Latinis
ludinemvult viricefe,;palitur. in exordio.dplores, et vero dighiias est nominis ex iriultiiudine, ut Publius.
super riieliomra Consuetudineffiparit opus boourn, Cornelius et Scipio Africanus. Idcirco vero noinen
.quasJ;filiOs'.:,Cpni)'er«S\{-ia_id-''i)iri<tm.'l«Hm;-"e|;jp_e.f-iiAdam quatuor liiteris scfibi cpiivenit, quia quatuor
dominabiiur. Upc>significat quod eafnalis voluntas, substaniiis, id est, bumido et arido", calido ei ffi-
qtise cum dolore giguitiilios, ne corruat obtemperet'" gido. Etqiiia inquatuor niuridipariibus dominaturus
rationi, quasi virodpmihanti.yiocalttre/etedehincma- esset, et ,quia.secundus-iivAdam significari, id est
tet.cunclotuinriientium, .id.est, 'recte faClpiU-h.,qui- Christus, qui in quatuor Evangeliis eiiuiilialur, ei per
bus:peccaia:coniraria sunij;qusa sig.iific.anlufnoipine, qiiatubr leges. ;l)na -vero>debis-duplicaia isigiiifiea?
.ilioriuorum. Per: senteniiain, auteni quse"fertuf in mulatioiiem Adam de paradiso itr ierram commii-.
virum, ralio. nostra argui.tur; quse si a pafadisi bea- riem, ei aierra.Cohimuni ad paradisum.Adain pfi-_
litudirie.femota fuerif, Jiabei maledictiones lerfena. mus et hovhs convenientiam habenl in quaiuor l.ilte-
operationisi habet dolores temporalium curarum, risct iirquatuor legibus : diJfereriiiara vero in eo;
quasi spinas-et tribulos/Sic auteni dimittilur a para- qupd dicit Aposlolus, primus Adarii in animamvi-
diso beatiladiriis, ui op.eratelutlerram, id esl, ut ih ventem,' novissiffius Adaih iri spirllu-ri Viveniem.
corpore isto. labofet, et collocet sibi. ffieritum re- Priihi liiterse mhlanlur, secundivefo riorrmulahtur;
deiindi ad yiiam, quse paradisl nomine sigiiificatur, qUodsignificat primi iiiuiatipnem, et secundiimmo-
et possit nianum porfigere. ad lignuiii vitse, et vi- blliialem;, ut est; ietragfaffiinaipii,id est iiqnieifDb^
vere in seleriium. Maiiuum autem pofreciio sigiiifi- mliii scriptuhi quaiuor liiteris Hebraicis, id esl iola, .
cat cr-ucein siye crucialum pceriiieiitiifi, qua vila vau, iie,; lieili. Nomenauieln quod scripiuin est fiis
recuperatur. Accepii tunilcampellkeam, quo ifo.inine,n quatuof litieris in lamina aurea, dicere non possumus
Significatur corporis moflaljlaS. C.Iierubiminlerpre- usqiie ad diein judicii.lise quaiUor litierse rioffiihls
tatuf pleiiitudp scieniire.; Frai.nea yero versatilis, Adam propria haberit nomiriain parlium nominibus,
posita ad custpdiendaiit viam ligni viise_ corporales id estanaiole, disis, arctus, mesiriibria, id est,
pceiise iiilelliguiitur;. Nenio: enim poteslperveiiire ofiens, occideiis, septenlfio'-_,meridies. Et hscc pro-
a.d arbqrein.vitffi, nisi-per Tiasduas res, toleraflliam prietas sigiiilicat domiriatufum Adam in quatuor sh-
ipolesiiarudi et,-scienii__ plenitudiiiem,i'dest, p.ercha-. : pra diclis partibusrriundi' In^o qubd hoc nomen ab
rilateih Deiet prpximi..-. ;Plehitudoenim legis, charitas; A ipcipit, significalur quoii ihter angelos primatum '
_:<_':..,-:. :;.;-.:;CAPUTTV. "'..> ->.;:;..:, teneu Ef Adaiii ille secuhdus' qiii juxia Aposiolhm
Adani verp cqgnopitux.orein_sv.qm, qumconcepilet Chfistus.esir,in honore eiiam in ordine lilterarum a
\p,eperit:Cgw,.ctrursutn,peperiiAfr_/.Gaiiiinlefpfeia. Pfirnopohitur. ilic eiiaih aliiiriierrogant, quisAdarii
lur acquisiiiovel possessio, quia dixii Eva-, Aequi- primo nominavit; el^caeterasinterfogatiories.QuarUtii
ri.vihominept-per.Doniiiium.^imias duorum Jillo- taiiiuin solutiones pohihius, dteeiites,' quod Deus
r.uin Adam, siihilitudiiiem habet duoruni popu- Adamprimo noiriiriavil,dicendp ': Faciamus tiomineiii
Jorum. Sicui Cain. sacriliciiiiii.-ex icrra; fruclibus ad iincightemeisimiliiudhieiiinbslram.ikdam aulern
reprpbatur, Abel auiem sacfificiuui ex- ovibus. :et D nomihavil ciincla ahimarilia,: dicenle spiriLu per
earuiudem...adipe suscipitur; ila Nov"fTeslamenti Mpysen: El adduxitea tid Adairi^uividerelqtiid voca-
Jides ex.innocehiisE!gratia DQihinum laudans, Vete^ rifillu. Elin liis supradictis' significatuf doniiiiaiio
. ris Teslaipeiiti; lerfeiiis-opibus: arileponitur. Onde Dbmiriisuper Adarri,et AdairhdomiiiaLio in cuiictls
aujeni scivit; Cain quia ad muriera'Abel respiceret animantibus. Adaiiipropf-iehpii)ii)alura Pomino di-
Deus, el.ad suaiiion respiCeret? nisi quia yeraest cente;: Faciariitis libmiriem;vel 1appellalive ut alii,
Theodqiionis inierpreiaiio,-. qua ;dieit; lnflaminuvit sed facilius est proprie dici turic iri coinpafaliohe
::Dtius;super,AbeliietsMrificiuni,illiuS::Stipk;^ a|iiniariliuin. Hsf!vero lilterae in; fribus: iihguis ita
non inflamniavit,ulique,per.ignem. jgiieffiiiuteih ad yoeanlur, aleplt; alfa\u,ddleiti, deltd ,d; itiem; riii,
sacrificium.dpyorahduirivsoliiuiiiivenife decasio; ul iH.E quihus apud; Ilebrseos nieiri; ihutal littefaj"iigii-
iii dedicaiione: ;ieuipli sub .Saloinoiie, et in inonte ramVcum in priiicipioetfihedictiohis poiiilur. Cbn-
Carnielo siib Eiia legii.nus. Paulisper ad •exordiUm cepit inulero, :el peperil,-\d Pstforas. Gpiiceptioab
reileanius,.:et inlerfogemus ' boc iionien, quod est aliquibusassiihilatur, si -iPifpeccassetAdani.coope-
Adaqi, quomodo in tribus linguis vocetuf. Vocaiur railonifhanuurn uriius borainis sihe ullti voluptaie.
aui.em ileLiraice Adain, Gricce aiitlirpposy Laiiue ;.' Quidaaidicuni, spifituaiiier sigriiiicaii, Iii eoquod
SI7 ^ — GENESIS.
IN PENTAT£UCIIUM;GOMMENTARIL 218
dicit, Cognqviiuxotem suain,id est Chris"um~etSyri- Aqui effusus^estiriferiiissiphem oirinium peccatoruiii
'
rgogam 'Judseoruiii, qiise cphcepil in lege natu- de nianu^pefseeuioriS;,riolentis essesub gfaila, sed
r__, etpepefit in lege lillefse, vel in lege:lilterae sub maledicto. QUicuriqiieeriiih' ex^oppribus:le^is
concepit, et in Novo peperit> NPn iricongrue per sunt, siib malediclp sunt".CiPi.epefa.ies fueris, iton
Cain populusJudaicus signifi.ealuf,pro quo Synagpga dabiiur iibi friicths. In tefra ehim ; quarii Gbrislus
gralias agit, sicut Eva pfo istO, et pro bonis tefrae ppfiavit, id esi, in carrie ejus bperPii stirit saluiem
Doinihqseryiebal, ut est, Qtim bdiictsunt ierrceriiati- - npsiram, crucifigendoGIiristuiri, suarh auiem pefdi-
duidbitis, sicut hic agricola;fuisse scribitur. Moralii- : fiohem. Uh.de'res'urgen"_;,'iis'aquibus cfuclfixus pst
ter vefo per Adani, sensiis peffectus, el per Evain '-'n'6'ri;apparuit.IlisiPfialiter verp Gaih maiedietus est
caro. Pef Cain verosensus inali, pef Abel"fibni,qui ihendicitate. In ieo verp.qiiod dicit"'-Maledictalerrd,
castefos sensus custodiunt, ptiiic pvium paslof fuif. et feliqua, tisque Demghii lua; poiesl ihielligi quia
Post mtiltbsdies, id est, doriec habefet qiiod offefr sariguis justorum-fructus terrse diniiriuil],hori autem
ret, et blc pStendiiiir qupd peus ab homirie riori saiiguisviridiblsesecundum legerii.Viigusel profugus,
exigitquodnon habet. Dixit dutem Detisad Caiti: Si "sive,ut Sepluagiiita lranstulefuiit_geinehsetifeihens.
recte qfferqs,el iecie hoti dividds, peccasti. Qiija etsi :i^ EcCequis. riori videat qiipriiodosit vagus etpfofugus
Juda~imulta recte fecefunt, in eo tameri infideliiatis ^pbpuluslsraelj iri gentibiis gemens airiisso regno,'et
~
rei sant, quia Cbristo veniente temptis Ndv. Tesla.- - ifemeriS tiriiofe: sub Chrisiiarris Inliuhiefabiiibus.
tneritia tempore Veteris riori dislihxeriirit. Quia si Jdeoque fespbndit Caiii dicerrs': Mtijoi-est iriiquilas
oblemperasset CainDeo, adjutus ihlelligeriiiagratise, itieti, qudm utvehigm merear, et feliqua. Vere Judas
dPminarelur ipse peccato siio, ei rion becideret ffa- vagus et profugusgeriiit et fremit, ne regno etiatn
trefn. innocenteiri. Sic et Judrei, in quoruhi figrira terfeiiO perdito , 'istavisibili mprte OCcidatur.'Hahc
gerebaiitur hs_c, quiescerent a sua pertufbatipne'', dicit majoffemcausarri quanr illaih qupd Juda.isterfa;
lempus salutisetf eniissioriispeccatofuin coghosceh-, hostfa nph dat friiciuiri suurri,abscPhsusque:a facie
tes..: audirent Cliristum dicenlpm sehorf venisse Dei, iratum babet Deuiri. Cain vefo: sepiem peccata
vocare justps, sed peecatofes, Ut convertefeftiur a 1 repulantur. Prinium ; quoi male divisitv ut esf, Ae_
peccalo suo, el in corifesslonesalvaieriiur. Nuhcau- Cdiiivero et ad thunera ejus nptirespexit. Secundum
'tem ignoranies Dei jusiitiain, efsuarri qhserehiessta- vefO_qtlodirividerat, ut, Italusque eSiCain.Terlium
tuere, justitise Dei non suiit;subjecti, Et exafsertijit quPd tiisiis fiiit, ot,Cohcidil vuiius'ejus. Quartum ,
in iracundia contra Christurii,;cujus yidenies' opera iiomicidium,ut,Iriteifecil eum:QPintUmiiiendacihm,
accepia Deo esse, dolueruni. Occidiluf Abei jiiniof a"~'pnt;'Qui respondit', Nescio."Sexlutn, qtipd poeriileri-'
fratre rnajore, occidiiur ClirislUscaput"pOpiili-'iqmb-- iiaih non egefat,:uti Quid fecisii,^^ Usque dd- nie.Se-.
, ris a pppulo Judaeofiim. Noritiesi beiieegeiisfecipies,::. pilmumqiipd seipsuhl desperav.il;ut, inajor est ihi-
id estabiiiidanliam vel igheiif, Si gutein triule,'usque quilas mea ijuum.utveniunitnereaf. Qiiodautetri dicil,
adhmretpeccaiuniitium iii foribiis: sighurh iheriilaci- Nequaquhmtia fiel, sic intelligeriduiii,quasidixisset,
dicis; Omnes occidurit le.sed rinus. Quod-
talis intelligi.tur.Iii eb yero quod dieit, sed sub'le etril, --.."Non-siciit
pceiiiteiitiamCoiriihitlit":appetitus illius, id>esi pec- que sequitur, Posuil Deitsin sigiitimfsic istud iri illo
cati :,Et tu doniinaberisitlius :ic si apefie dicefet: iriiPlligeriduin.estv quPddicit', NeqitdquamJ.itafiet.
Sub tu:i..potesiatecst, si bene yel ihale egefis. Quod 'Ilsecvero qiiaeiiiter AbeieiCain acta sunt, ppssurit
autem Cain dicil : Egrediairiurfbrtis', in doloioqui- eliairi mofaliter adserisuui boiiuhi nialUiriquefefer-
luf,quodquedeilloSpiritus dicit, Guriisurtexil Cgin, Ti, ut per effusioheiu sanguiriis•Abelserisus bonia
siguificat eum pdio yel "diabolo suggereiite. Ubi _s( niaio avefs'ii(iielligahiur; et sicut supefius dictum
Abel frater luus?~Noi\tahquamignarus, cutria Deo est, iid ehfistuni et adpopuliim' Jud:eofumV quia
discat, iriierrogat, sed tanquam judex fcuhiquem anibo filii Syliag^VgJe
Sunf; Qui eliarri-Clifislhmforas
puuiat. Usque nun.c cuni ihiefrogaihus jiidseps de, dtixitj id est extfii ieiyiiaiem J_rusalern>ad cfucifi-
Cbristo, hescire se Chiisturii fespohdenLEsseiitau-•_jygendimi; atquecurridiabolo veLcuPfodio Giifisti iii
tein .quodamniPdoCliristi cUstPcIes,si Chiisiiariahi iioC opus^^ cuslgi sum? Ntinqtiid
cohsuffexii.;;-Vu»<7uieJ'
ciislodireni-fideni. ecjosum rgbbi; significare putatiir. Oirinisqui Occide-
DicifDeusad Cain, Qitid feCisii?voxsaiigiiihisffa- riiCaiii:,.sepiupitini' punieiur. SivejUl' SeplUagiiita
Dissgramus
e-CsPjfiTe.;
tris ttiiclatiiat ad;me de ierrtir.Sic aiguit in Scfiptufis iiaiisiUlerunE,'s^piBjn''wi-i-te'._"(<is
vox diviiiaJudaios. ilabef eiiihi iiiagnariivpceiri san- ;primum jtixia iMoriarii; qUid:sigriiticat;, Oihhis qiii;
giiro.is:Cii-_s-iin tefra, Pum eP aecepto ab Pliiriibus -occideriiCtiiiiiseplup^
geniibus respoiidethr, Ameri. Ilrec est: vox clafti\ •illiusconipendio inortis;firiire-crticiaium: Videtuf
>
qiiarrisarigiiisipse cxprimlt ex ofe tideliuhi. Iii co - enihi illud desidera_se Caln ciirir dfcit :>Oeiin.s;<''i.J
<quoddicit, Ftatet iuus," coiririieiripfat'cPgJtatiqnem iiivenetii'm'e<occitiel ke;et quotlariinipiPJbquilurad
ePrum.ut poeniienlia compuugererilur. Mrilediclus iilura Deus ^Noh Uttuajslimasjinofieris, ;ei;mofteui
eris supet ieitaiiu \\\d quaih-Dpus Cleditsemihi Abfa- prb reiriedioaceipies: viyes;usque aa:septihiain;ge-
haj, ih qsia Clirjsii sanguirieffi"fuderunt. Vel cefte a neraliorierriV ef;coivscienliselghi:. tof (jueberis:' Aut
terra, idest ab Ecclesia,: quai: aperuif 6s suuih iri quicun.iue"ic;oecidefit, autiri "isepiimag^efaiiprie,
-
cpufessione"peccaiofttiu: accipefe sahguinemChristi, aiif;riiagho"cruciaiuieiibefabiti :Non qiiPd ipsequi
.21? HEBM VENERABILISOPERUM PA.RS.II. — EXEGETICA GENUINA., > -220.
occiderit Cain seplem nltionibus subjiciendus sii, A suis duabus Ecclesiis significat. Per Jubal populum
sed qund scptem cruci.ilibus illum absolvil, qui in Judseorum babilaiilem in tenloriis, id est, hi hujus
Cain tanio tempore concurreruiil, aul in seplinia sseculi.Per Jubal populus Christianus in genlibus,
generalione occidendus sit. Adatn quippegenuil Cain, canens ciihara, id est, liistoiia el organo, id esl sen-
Cahi genuii Enoch, Enoch genuil Gaidad, Gaidad ge- su. TubaJc.iinpiiinns faber ferri, ci serarius. Uuuni-
nutt MaiqleeljMatateel genuil Matltusalem, Malhusa- qtiemque sanctum significal sui corporis et aninia.
lem genuit Latneclt,qui seplnnusab Adam non sponte cuslodein.
occidit Cain. Juvenem autem occidisse se dicit, noii DixitqucLantechuxoribus suis, el reliqua , usque,
tjtiia juvenis esset, sed vagus et instabilis erat. Spi- De Lamech vero septuagies seplies. Secundum hislo
ritualiler autem qnis tion videt quod omnis qui per- riam dicium est quod ab Adam tisque ad Cliristum
dideril geuus irapium carnalium Judscorum, septcm sepluaginia et seplem generaliones sunt, quibus pee-
vindiclas exsolvet? id esl, auferel ab illis seplem catum Lamech, id est tolius iiiundi,sangiiinis Cluisti
vindiclas, quibus alligati sunl propter reatum occisi effusione solutuin cst. Dicuut qtiidam, sepiuaginlu
Chrisii in hoc tempore quod septenario dieium nu- animse receplse suni in diluvio de genere Lamecli,
mero volvilur. PosieieDeus Cain in signutn, ul non et in lioc riurnero de Lamcc.lifaciain vindiclani.. Si-
"
inletficeretillum omnis qui invenissel.Gens enim Ju- quidem el in populo Jud__oruni, piopier inlerfeclio-
dajasive paganisregibus, sive Chrisiianis, non amisit nem Christi septuaginla vindiclse suut statutae, juxla
siguum Lcgis et circumcisionis; et omnis qui illos illud , Non sglum seplies, sed septuagies septies, si:
cum ipso signo invenit non occidit. Exivit ergo a fa- pmnhuerit,fratriremillendum ad indulgenliamChrisli.
cie Dei, el Itabilavilin terra Naid. Naid in Hebrseo Alii Cain sepiemplieiler peccasse dicunt, ct ob huc
Nod dicitur, quodinierprelalur commotio, vel insla- seplemplicilcr puniendum pio peccalis, qu__ enu-_
bilis; cl nou lam uomen loci, quam instabilitas Cain, inerayimus antea. idcirco autem non sunt similes
sive Judseorumdesignalur. Ilabitaiil enim profugi in vindicla. in Adam et in Cain Lamechque, quia qui
coinmolione et in perturbaiione carnali contra ju- posierius peccavcrunt majorem Dei lioiiiiam liabue-
cunditalein Dei, boc esl conlra Eden. runl, etiam per prascedenies vindiclas , quas prius
Cognovitautem Cain uxorem suam, et concepit, et accidisse scierunl. Sie enini nunc in iribus legibus
peperit Enoch, et cedificavilcivitatem. Impiorum pro- vindicta observalur. Dicilur quoque quod Lainech,
genies in ipsa mundi origine civitatem conslruxit, vindicta eliam adulterii causa addita sit. Quando au-
quia omnes impii in hac vila fundali sunl, ubi babent tetn Lamech Chr.slum significal, occisioCain diabo-
thesauros; sancti vero hospitcs sunt et peiegrini. p lum occisum demonstral. Quod a Chri.io snis uxoii-
Unde et Abel lanquam peregrinus populus Chrisiia- bus, id est Ecclesiis nuntialur, quibus imperai ut
- nus, in terra non condidit civilalem; superna cst Suum sermonem auscullent. Quodquedicil, In vutnus
enirn civiiasjustoruin. Isle enim interprelalur pos- meuni, significat diabolum propter lasciviamin morie
sessio vel dedicatio, in cujus nomine condita est Clirisii occisum. El aclotescenlulum,id esl diabolum,
civitas, id esl Jerusalem terrestris, ubi niliil plus piopler lasciviam et reiernitatem. In livore meo, id
quam quod cernitur speratur. El notandum quod in est, non sine dolore. Aliter occisio Cain, sensus
progenie Seih nulla progeniia Jemiua inemoratur, boni occisionem, \el populi Cliristiani demonstrat,
sed in progenieCain. Carnales enim inariiorum atque quando perLamech lueieiicus demonsiralur.
feminarum conjunctiorieproveniunt. Alii dicunt, iui Cognovilquoqueadliuc Adam uxorem suam, el pe-
eo quod dicil, CognovitCaht uxorem suam, significat; peril filium, el vocavit nomen illius Seih. Ex Selh
quod vindicta desineret, si Cain uxorem non acce- natus est filius, quem vocavitEnos. Selh interpreiatur
pisset. Vocavitquenomen illius, tisque Enoch. Hici resurrectio, qui est Chrislus. Euos aulem inlerprc-
primo in Scripturis civilas ex nomine hominis vo- laturhomo, qui ccepu invocare nomeii Domini. Quid
caia, et per lioc eliam designari idololalria potest. boc inlelligilur, nisi quia in conlessione vivil omnis
Per Cain malus sensus, vel inielligilur unusquisque. D homo, qui est filius resurreeiionis, quandiu peregri-
pcccator. Qui cognoscii uxorem suam, id est carneint nalur in terris? sive Enos cccpit invocare nonien
subdiiam peccatis, qusc concepit in cogitatione, eit Domini, ul Hebrsei arbilranlur, quod turic primum
pepcrit in nialo opere peccamm. Qttodque sequilur,, idolum fabricatumest in similitudinem nominis Do-
mdiftcavit,significal maluni seusum vel peccatoreiui mini. Enoch scptiinus ab Adatn, qui iranslatus est,
peccaium statirn non relinquere, sed augere. I.ujus> elplacuit Deo, seplimam requieui significai, ad quaiu
autem genealogia coirimemoraiur, ut veritas genera- iransfenur omnis homo, qui sexio die, id esfsext.t
lionis Cain et Lainecb nuntiaretur. Cainautem pras- selaie sseculi,per Chrisii adventuni formalur. Quod
figurat populum hsereticorum, alios iuTeticos gene- auieni per Seth ab Adaui usquc ad Noe denarius nu*
rantem.Lamecli aulem primus duas uxores accepil,, merus insinuatur, coinplcmenium mandatorum ir
ac si diccret, Priinus adulieriuni perpeiravii. Juball Ecclesia opeiibus figuraiiim. Quod \ero
progcnies
primus acdificansdomus, ut alii, vel primus ex cuslo- ex Adam per Cain nndenario ruimero finilnr, trans-
dienlibus pecora. Jubal primus citharista Inil. Pei gress;o maudatumni est, sive peccaium. Si eiiimad-
Lamechaulempopulumh__reiicor.imcumduabusEc- dantur Lamecli, qui cst septimus ab Adam,,tres filii
clesiis hpereseos,vcl in bonam par'cin Christum cumi et una filia, compleciilur undenarius iiuuierus. Uude
/221 INPENTATEUCHUM COMMENTARII,— GENESIS,; ;:; ;2|2
efjpsa filia Lamech Noema, id:est yolurilas infer-',A nes diversa animauuin vel jbesliarumjgenera laciiius
prelatur. Isie.ccepit. inyocare rio.meri.Dornini. Alii .^ecerni-posseiit.Tradunt autem Hebraeiqupd Mqy-
dicuntin hoc inlelligeiiduni esse.quod; aliud nomen ses, qui,>ui dp illo Scrip.turadicit, pmni sapientia
;de duodecimnominib-uSDomjrii, quibusapud He- _Egypiiqriirnef.ud.iiusfuit, secii.ndum.atitem.geprne-
bra_os:yocatur,prirno Eiips reperissetj quod est Ilet. iriam, quam pfaecipue iEgyplii-colunt j cubitoruiii
Spiritualiler per Adam-et uxPrem, Cbrisius et Syna- pumerum iri hoe locp posuit..Apud.gepmelras enim.
'
goga -ignilieantur. Unde natus. esl JiliuS,id esl popu- securidumillam fatidnein>quaeapud jllps virtus.vo-
jus geuiium in fidem,qui recte Selh nominatnr,id caiur, ex solido et.ex quadraio,-vel: in sex^cubitps
est positus iii veritate. Quodaiitem dlcit/ Semen uiiurii dppuiaLur. Npe autem per.:pmriia ,'Sigiiiflcat
gliud pro _U>_/,:sigrii(ical borips Npvi Teslameiili, pio: Christum. Noeauieni regiiies iiiterprplaiur.JEtDoi
.pairiarchis.iet [propheiiSj et- martyribuSj qui occisi minus .dlcil }n, Eyaiigelip : Disciie g me-quiqmiiis.'.
siint a mala pane populi J.udseoruin..Enos nutem sum.el humilis cor.de,el invenietisrequiem gmmabus
successores populi Christiaiii significat, qui; nomen" joesiris.Noe solus justu.s, Gliristus splus.sine peccaio
Domiiiiinvocant*.Moraliter veroper Adam etuxorem est., Cui septem animse ii.on.ines dphanlur, id est
suarri -sanctus _qiiisque ef caro dempnstraiufi Per -perfecii homineSj per sepiiforinem grfltiam.Npeper
filiuui", sensus perfectus. Per semen aliud pro Abel, V aqnam et lignnm Ijberat suos,:ChristUs per crucem
boni.sensus pro bonis. _'-, .:.-:::. --, et baptismumiiberat Christianps., Arca constroiiur
;.•. "'"-.'..' GAPITA V^yiH. de lignis non putresceiitibus, Ecplesia.iiislruitur Iip-
; Eic esl liber, usque A_feem.;Hoc sighificat dictionem mjiiibus"in sempilernumyicluris. Arca..eniin. ista
evangelista.,dicentis : Libergeherationis Jesu Chrisli Ecciesiam sighificat, quai rialat :ln ..fluciibusniundi
gppdruit, etc. Iliicverbum propfie, de Deo et angelo Iiiijus.:Quod autemdiciluf;es_se.de lignis qqadratis,
sive diabolo dicilur.': el.geiw.it, usqtte; suutn, id est .siabilitalem vitae justpruiri; significat,l.ntus :et Xoris,
quiaAdarii ad imaginem ei siitijliiudiiienvDei factu.s i.dest sive aJfhis qui:intussuni,;siveab bis quvforis
esl,;.'. homines auiem ad similitudjiiem;,Ada.. facti' suht, iiunquam dissplyanujf.,Gqrifcrlur sane populhs
SUtlt.>';•.: :::.<,:',:. Sy,.;-.;. ...;;>...< hic a.i,ii^alyatur In Ecclesia-illis iipminiljus sive;anir
. Vocavilque notnen illtus Seili. Ih.npc-Psiendilur nialibus qui salvati-suiit In^arca,^^ QuofUm,quia<npn
•:ejuqdspirilus scienlia- elprophetisearivocatione iilio- uiiuni es.t prohium .meriium npn uiiara habeni jn
rum Suoium.non sil raptus ab Adahv.•.'-_.''.-,-;. /.•':. a.rca mausipnerri,Licet eijim •iiiiEccleSia;pihnes iei-
Per annos Adam.959;Viftuteset tres leges signifi- tra unara irderri'Cpniineniur, atque uno .bapiismate
cauiur, vel spes,iides, charilas, vel tempus a'tatis..p.d.ilua.nlur,-|()nfamen idemomnibiis prpfeetus esl. De .
Christi. Per.hanc genealogianrsignificalur generanS . quibus,dicilur.: liomitiesel juinerilqsalvabis, Domine.
-sanctos doclores_ qui et ipsi alios, ^enerant. Quod Muitiludp irraiionaiiilitiiii:juirieijtofum, ,vel eiiam
aiitem anni filioruriiAdarivd.ecrescunt,significat quod _bestiarum, ,in "iiiferiPribus.IpeiS ^habelur.:III auteiii
ininuendiessehtanrii geiiefispost se.> ;' :: quiperratioiiabileiriScieiili.aiHyiypiii^qui supl valde
Ft ambulavitEnocltcumDomirio.ld est; in conver- paud. Multi\ enim sunt.vgculi,pguci-verq electi. Noii
-?aiione; ambulavilque cum Doniino. idesliii ascen.- ciihyeniunt i:n Noe.-yerbaLaniecli pairis suiidiceii-
"sione,figuraui Chrisli lenens. > ;;;L >>:>, Jtis.:-Jste-C-»
nsp.te/Mr. us-%.
a6;<?pj?r/£ ./0.friiur>^
js;-hanjKiuM'
wa-
JHtvocavil tiotnen illius Nae.; "n iiac; irivocaiiohe .',s/rar#»t.'fH.-'_e»T.-e.<;_ii:^i_c-^i3:i(
JXflawwiHSij.irjsed.Jni^Gliri^
prsesciehtiaest Lameclr,_dicentis:: Iste nos.consolu- jstu.rti.conveniunf.verbaiisec.QuodJautemirecenioruni
ivr, usque manyutu nouharus^, Hoe 'ini&rpielflttir cubiloruiperatlmi^ludaarfei.,1.^^ Biiujeru!»
coiisolatio vel coiisolator,; quia ;homiiies in diebus siguiflcat esse::pei.feetuiii>;;et::pieiium. :Et; sicut ;in
Noe consoiali sunt, durn -a-peccato exstincti suiit in EYangelio.leginlii-iiubi 'djeil.:. Quiajhabensquis ceii-
diluvio. Alter Noe -requies iiiterpretaipr.qiiia re- Jum oves,exquibus ciiiti:.pefiissetuhg; reliciisnona-
quiem iri arca Piiiiiiljus aiiiiHaiiiibus praesiilii.Noe gitiia,hoveiiiiti,tnonlibus.,descendilqumf£f6i
fequies.interpreiaiUr.quia in.illius lemporeoihnia ]Qperietitt. Hic-vero cenlenarius totius:;cfeatura_ ratio-
alimenia.requieveriiiii pef diluvium, efideo requjes. nabilis numerus' quando rion:ex:semeiipsosubsislit,
Quod-auLemdicil, Erttnl dies iiloru.it centum viginli sed es. 'irf.bjta/P,.:-d.e.scpn4it,-':et":.10iigiiudinerrt'--vilae,
annoruni, hoc esi, habebuhtjcehlum^vlgiiiiiannos ad bpc qstimmorialita.iis.gfa.iiamVex.Paireper Filiiim
agendum p.oenitenliam,npu coiislilulum teriipiis,hu- et.Spiriiumsanetuin suscepit.ldcirco::ppnitur:iripli-
•inanavvitse.Arcaautein, qiianlum ex: bis qusedisiri- calus, ul. qui pervighoranlianiex cenlenario.numero
-buuulur apparei, quatuor: arrgulis,"ex>uno pou.-urr '.!apsi;.£uiiius«';jef.''-a^
gens,.eisdem paulatiin usque ad:iSiiuimuin;iri arigu- iii irecentos.v.Laiiiujioi.quinquagenarium..numeruip
slum atlraclis,-in spatiiihi;;Uiiius:C.ubiti;fiiit.,co:llecta..tciieli qui nurriefiis reihissioiiiaetJiidulgehliaeconse- .
iSic. enim .re.er.iuf. quqd; in - fiindamSriiistillius tre- -crafus.esi.iS.ecurid.uiii legem. .ehimiqninquagesirao
centi cubitiiti longitudiiie, in.laiitudine .verp ,quih- aniioreinissiqfuit.Spiriiualiler.ergpNoe.G
^tiagiiila.suht posiii, trigtntataulemin pjtitud.Mie, jcarne ^iia^idicsi ih.Eccjesia;.sU'i,:ijuiic;quii)quageT'
sedcollectain cacumeniarigiisjum,iia ut cubjturrisit i.narium nuniprum collpcayit. Nisj eriimireiiii.ssioneiii
iaiitudinis et Iorigitudiiiisillius.-llabitaiioijes, aut.e,m .pe,ccaiprum,.donasset credenlibusi,.i)on,;.fuissetp.er
'ij;ifl£_ad boc fact_3v-Mehiurut'per.'singulas,maiislp- ori eni "'errarpin .Ecclesi^ =latitudo-tlilTusa..-Ttiginia
£25 BED/E VENERABILIS OPERUM PAKS II. — EXEGETICA GI.NUINA- 224
aulem alliludinis numerus simile ul ccc continet A /1 ceniesimo et uno anno vita. Noe, id est peractis
sacr.imentum. Qund aulem ibi centeni,"lioc hrc deni sexcentis annis, aperitur arcas tectum? Finita quippe
terlio mnlliplicaii faciunt. Ad unum auiera totius sexia inundi aetate revelabilur abscondilum sacra-
conslructionis numerum sumina vocalur, quia unus mentum atque promissum. Gur vieesiino et seplimo
Peus Pater, ex quo omiiia, et unus Dominus, ei uua die secundi men.is dicitur sicea- lerra, tanquam II-
Ecclesia. fides, el unuin baplisma. Mtilla de his per nita essel jam baplizandi necessltas, iu numero die-
oiium in Scripturis invenies. Triginta annorum Jo- rum quinquagesimoet septemo? Ipse esl enim dies
sepb educitur de carcere. Triginta annorum referlur secundi raensis viccsimus sepiimus,.qui numerus ex
Jesus, cum venit ad baplismum. Quiiiquagcsimiim illa conjunctione spiritus el corporis seplies oclona-
diem et festum in novarum frugum consecratione rium babet, uno addito propter Trinilaiis vinculum.
fep-erimus, el de Madiariitarum spoliis Domino quin- Divisiauiein arcam intrant Noe et filii illius, et tixor
quagesima pars debebaiur. Cum trecenlis viris Abra- illius, ei uxores (iiiorum iliius; conjuncii auiem
'Iiam vicit Sodomiias, el Gedeon cum irecentis viris egrediuniur ex arca. Sic auiem poaitur Noe et uxor
lingua aquam lambentibus snperat. Quod autern act- illius, et filii illius, et uxorcs fliioriini illius, propler
dilur, Itli fuit a latere, sacramentum .emissionis cohlinenliam necessariani in area, quasiin Ecclesia :
peccatorum est, quod de Cliristi latere emanavit. " cl propter crealionem liliorum exira arcam, quia
Quod juxta Septuaginia interiora arcas bicameraia cum salvali per arcam spirilualem resiirrexeriiuus,
aux tiicamerata distiiiguuniur, quia Ecclesia con- adhaerebil caro spiriiui, pace perfecla. Nunc aiitem,
gregal multiludinem bipartiiam, propler circumci- inierim adversantur sibi uivicem. Quid significai di-
sionem et preeputium. Aut tiipartitara, proptcr-ircs visus Noe el uxor illius, ct filii illius divisi ab uxo-
lilios Noe, quorura progenie repletus est universus ribus in lempore diluvii? Quod dantnrillis in escam
orbis. Quod autem septena sunt muuda, et bina im- omnia animalia, sicut Pclro dicitur, Occideet man-
munda animalia inveniuiilur, non quia pauciorcs; duca; quod abjecto sanguine jubentur manducare, ne
uali sunt quam boni, sed quia servant unilaicm vita pristina quasi suffocata in conscieniia leiiealur,
Spiritus septiformis, raali autcm in binario numero sed babeanl taiiquam effusionem pcf confessioneni.
ad schismata faciles dislribuuntur. Quod autein oc- Quod vero posuit Deus lestamentura iuier se et ho-
tavus ipse Noe, quia in Christo spes resurrectionis iiiines, arcuivi sciliccl in nubibus, ne perdat ilios
iioslrae apparuit, qui octava die post sabbalum re- diluvium. Illi euini iie pereant diluvio, qui in pro-
Burrexit. Prrcler arcam vero nulla caro salvatur, phelis el in divinis Sciipluiis, tanquam in Dei nu-
quia praeter Ecclesiaeunitaiem aqua baptisrai, quani-,, bibus Christum agnoscunl. Ab inino hujus lcctionis
vis eadem sit, non solum non valel, sed etiam valel bieviier langamus qua_ in liac expositione praler-
ad perniciem. Quadraginta autem dies et quadra- nii.sa sunl. Sera, Cham et Japhet Hebraice dicunlur,
ginta nocLcs,in quibus diluvium pluit, decem prae- quorum interpretalio, posilio callida, Iaiiludo Laiine
cepta evangeliro numero sociala demonstrat. Quod sonat, propter scientiam, sicut vocati.sunt. Quique
auiem quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens; etiaiji in arca cum Noe tres populos cum Christo in
aliitudinem moniium; sacramenlo enim quieiis et Ecclesia, boc cst legis, nalura. et liLlera.,qua_ et
resurreciionis iranscendit Ecclesia aliiludinem. Per Evangelium significare dicuniur. In eo ~auleni quod
singulos autem numeros qui hic positi sunt potest_ videntes filii Dei, scmen Seth signilical. Seth qui-
unusquisque advertere sacramenlum. Quod autemi dem semen non incorigrue Filius Dei dicitur, quia
«lecorvo dicitur, quod non est reversus ad Noe, aut[ pro Abel natus est, ad cujus rnunera Dominus re^
aquis utique interemptus cst, aut alicui moriuo ca- spexil. Per iilias vero bominum filia. seiiiiui. Ciin
daveri supernuia.iti injeclus, siguiflcat homines in! iniclliguntur, quarum copulatio cum semine
Seth,cau-
immunditia cupidilalis teterrimos, ad illa qua_ forisj sa diluvii super terram, quod etiam Judaais frequenter
Minl in lioc mundo inlenios. Quod columba
missa, accidit. Vindicta causa uxorum geiitiliuiri signilicatur
non inventa requie rcversa est, ostendit
per Novumt D] Ecclesia, qu_cusque nunc filii Dei, id est bonje co-
Teslamentum requiem sanclis in hoc mundo noiii gitaliones, malas aeciperenl cogiiationes, quoc per
esse promissam. Quod autem oliva. frucluosum sur- filias bominum ostendunlur. Pulchrae
dicuniur, id
culum retulit, signilicat nonnullos etiam extra Ec- est deleciabiles.
Dixitque Deus, Non pennanebil spi*
clesiain baplizatos, si illis pinguedo non delueritl lilus meus in Itomine,id est
spiritus vivificationis,
chariialis, posieriori tempoie in ore coluinbje,, quia caro esl; ac si diceret, quia fragilis, el ad pec-
lanquam osculo pacis, ad uniialem posse perduci. caiidum facilis. Aliler per spirilum in hoc loco spi-
Quod aulem post alios seplem dies dimissa, non estt riius ira. inielligiiur, quasi dixissel Quia fragilem
tcversa, significat finem steculi, quando erit requies3 liabcnt materiam homines, non iu perpeluurn irascar
non adhnc iu saerainento spei, quo in hoc lempore_ illis, ut alibi dc hoc diclum est, Non illos reservabo
coiisociantttr, quandiu videbitur quod de Cbristi,i ad 8_ternos cruciatus, sed hic resiiiuam quod me-
latere manavit: sed jam iu ipsa perfectione saluiiss reiilur. Giganles qui bic, dicuntur indicant magna
a.icrii3_, cum Lradelur regmim Deo et Patri, el ut inii peccala, eteniin magnitudine peccati nati snni. Quod-
illa pcrspicua coniemplatione incommutabilis veri- que dicit, Vini famosi, sio iiilelligcndum est quasi
iatis nullis iiiinislris corporalibusegeamu.. Cur sex- tiixissel supcrbi vel forics. Dominus auiem hic p.oe<-
2S3 IN PENTATEUCHUMCOMMENTARIl.— GENESIS. , 226.
nitere i.icilur, sed more hominum. Et IIJCCprima A suam cuslodire Ecclesiam a persequenliljus. Opcr*
poeiiiieiiLiaDomini in Scripluris inveniiur dc crea- tique sunl omnes monies sub universo cmlo, id est,
tione humitiis, quod bomtnem fecisset in lerra, ct eiiam cum paradisn, dum in lerra est, Sive cx-
lioc bislorialiter. Vel quod illum fecisset in aibi- ceplo paradiso, dum a Cherubim custodiebanlur.
irium, dum nihil proficiebat, sed pejus ac pejus Quod aulem dicil, Omn.in carnem consumplam,
peccavit. El prmcavensin futurum, Id est ne adde- haareiicos praBcavet, existirnanles alios diluviuin
renl amplius peccala. Yel quia bomines cum Gi- evasisse, ut de Malhusala dicium est. Et eduxit spi-
ganlibus \ivcre non possuni, ab homine usqne ad nlum, id est venlum; el imminutm sunt aqum, id esi,
jumenla, in quo nibil dimiHium reliquit, ei per li:rc ha_rcses et perseculiones. Per cataractas cceli, su-
viiia animaecorporisque possuni inLelligi.Noe vcro perhos oslendit. Quodque dicit, Euntes ct redeuntes,
invenire gratiam coram Domino dicilur, non quia signilicat vindictas in perscciilores ct hasreses, in
ipsius boniias Dominum pr__venit, sed jusius in alio- h__reticos reverlenles. Cotvus dimissus, el non re-
rum comparalione ftiii. Nemo enim nattiraliter bo- versus, figuram peccaioris vel diaboli lenet, ad re-
nus, nisi solus Deus. Non vero justus atque perfeclus, gnum Dei non rcvertentis. Columba vero Adam si-
id est, ore cl opere, uL de Domino canilur : Jiesfees gnificat ad paradisum reverteulcm per Chrislum vel
Dominusin omnibus viis suis, el sanclus in omnibus **unumquemque justuin ad Ecclesiam : cujus pes, id
operibus suh. Corrupta est terru, id est, fructus illius est sensus, in hoc mundo non requiesrit. Inlulit in
corrupti sunl iniquilate'. Omnis quippe, usque viani arcam, id esl Chrislus, auxilio suo ad Ecclesiam ve-
suam, id est uaturam suara. Bitiimen el pix idem nientes. Ramus oliva. in oro coluinba_,confessionem
dicunlur. Biluinen aulem luium est. Cubiluni autem Trinilalis signilical in ore uniuscujusquesancti. Cum
dicilur sex palmi, a pollice usque in exlremum di- Vfrentibus folih, id est opcribus perfectis. Aliter
gitiiin; sed tameii superius diclum esl quod _£gy- Spiritus sanctus per columbam designalur in do-
ptiorum cubiiis Moyses arcam mensus est, e qmbtis clrina spiriluali pacem porlans cessantibus Iia.re-
unus sex de Itomanis cubitis tenel. Fenestram, id sibus vel persecuiionibus super terram, id esi Ec-
esl obliquum, ut putalur, ut pluviam et ventum in- clesia. Per alios seplem dies Novum Testamenlum "
irare non sineret, et iux lainen pcr illam inlraret. post Vetus oslendit. Noc egrediens de arca cum
Ccenacula, el trislega, et riiansitincul__,idem sunt. uxore sna signifieat Clirisium Ecclesiam suam post
Ponamque fmdus meutn, id est, libi ero cooperalur. persecuiiones ad ccelutn duceniem. Allare vero a
Bina immunda in arcam causa cre.iiionis tanium in- Noe aedificatum, Ecclesiam Novi Teslamenli oslen-
troducunlur.. Seplena de mundis, causa oblalionis p dit; in qua lam de genlibus quam de .ludaeisholo-
illorum post diluvium. Spirilualiier aulem in eo causla offernuLur, id esl, corpnra et animre in oelo-
quod dieit, Fac ibi arcam, consilium Patris potest rem Domino suariialis. Non maledicam lerrm, id est
iuteliigi ad Filium de assumplione carrris. De lignis in vitidicla hislorialiier, vel Ecclesiic in novum pro-
levigatis, id est de Jud__is lege fabritaiis. Noe cum pter peccalores. Sementis el mcssis, id est doctiinae
filiis suis in supremo loco, id esl Chrislus cum apo- ct Scriptura.. Pcr frigus et -_siaiom, caslitatem ct
stolis suis; aves vero in secundo loco, id esl sancii. iidem significal, hiems eiiam casliiatem signilicat.
Pecora in terlio, id esi, innocentes. Bestim in guarto^ Per noctem et diem, Vetus el Novum Teslam<'iitiiiu.
id esi nmndiales. Per quinlum aulem locum cum _i.liiersi in malam pariem per semcntem el messem,
siercoribus, iri.ernus designalur. Aliter per hatc doclorcs el Scripluras baerescos oslendit. Per frigus
quinque asceiisioncs Ecc!esia_ oslenilnnlur, id est elajslatem, infidelitaiem cl voliintatem. Pcr noclem
calechumeni, bapiizaii, conjugaii, poenilenies, san- et diem, ba.rescs in ulroque Testamenlo.
cli. Per bilumen patienlia el coriiinentia corporis ct CAPUTIX.
anima. designaiur; de mensura arca. abunde diclum Benedixit Deus Noe, usque ad, Omnia tibi dedi. Id
est. Quoa auiem numerus major mundorum anima- est, Pater Clnislo cum apostolis suis. El tertor ve-
lium quam immundortim, significai plures esse cum Q ster ac tremor sil : boc pro oblalione diciiiir , vel
Chrislo iti Ecclcsia, ei iu fuiuro muudos quam im- quasi liirc consolaiio daiur post vindiclam. Oijiiies
mundos. Pluvia po=;lscplem dies pluvia voluntaria pisces maris manibus veslris traditi sunl , id est sub
posl veterem lcgeiu potest intelligi, de qua dicilur : timorc ad raanducarulum; cl omne quod movetut, us-
Pluviam volunlariam dabis Deus hmredilali tum. Su- que cibum. Hic prima caro manducari imperatur.
per lerram, id esl, fccit Noe omnia : boc e_t in figu- Qnodcatncm cunt sanguine non comedetis, id cst, licet
ram Christi obedienlis Paiii usque ad niortcm, el de corpore discernatur, lamcn non docel de anima.
uniusciijusque sancti. Quod dicit, Propter aquas di- Qitirunqueeffuderil humauuin sanguinem, usque il-
luvii, ostendit quod per baptismum vel causa per.c- lius. Ilic primum manilalum posi dilnviiim vindica-
culionis in Ecclcsia ilur. Quod auiern dicit, seplem lur; et hoecesi prinia prohibitio.
diebus, bapiismum post Velus Testamenlum oslen- Arcttsque meus in nubibus, et videboillum. Hic ar-
dil, vel judicium posi praesens sicculum. Ruptm sunt cus Noe liliisque illius in signum dalur quo.d non
onines abyssi macjnm,id esl teslimonia Vcteris Tesla- venirel diluvium. Ilerum quod Deus in illorum cor-
nienli versa suni in sensiim spiritualem. Quodque dibus timorcm senseral diluvii; qui idcirco non in
di_.il, lnclusii ilium Dominus, osicndil Chiisluiu Ltrra, sed in coelumponilur, ul videaiur ab omnibus.
227 I.EI)_E VENERABILISOPERUM PARS II. — EXEGETICA GENUINA." SSg
Arcus aulem duos colores habel, id .est aqua» ct ig- A est splendorcm sunm jnxta crticem, quaruni facies
nis, qua. islo significanlur. Arcus vero ante diluvium aversa; sunt, id esi sua aversione in lenebras. Evi-
«on fuit, sed-post diluvium Noe filiisque illius in gilnns autcm Noe, Chrisium resurgeniem ex passione.
signum securilatis a dilu.io a Domino datur; sic Cum didicissctgttod ftlhts stius minor. Per filitini mi-
baptismuin, signum securilalis est Ecclesia. .Chrisli iiorem popnlus Jud__orum designainr. Malediclus
a vindicla. Etenim homines in baptismum per aquam Chant : vindiciam super Juda?os pr__figurarevidetur.
et ignem Spirilus sancii salvantnr. Aliler arcus ires Dicilur auiem Cliam quod essel servus Sem et Ja-
colores hahere dicitur, id esl, liyaciniliinnm, el oni- ])!ieth; per quod inielligitur malam parlcm Jud_eo-
dis, et pubinum, id esl, scandalum posniteiiiia;. el rum curvandam esse ad bonam parlem Juda-Orumet
vita a'ctualis, el ardor spirilualis in ratione bapli.mi. populi geiilium. Etcniin Cbam pupulum Judaeorum,
Aliter per arcum spiritualis doclrina intelligitur. Et et Sem bonam partem populi Juda_orum, el Japheth
per colorem aqua;, Vetus Tesiamenium. Et per co- populum gentiuro.
lorem ignis, Novum, et sensus spirilualis. floraliier Dilalel Deus Japheth, usque Setn. Eleuim Japbeth
autem si quis inundaniibus malis couverlere se po- bistorialiler Europam habilavil, et occidentalem pla--
audire verbum Dei. gam Asiasobiinuit. Jam vero iilud quud posl dilti-
' lesl a rebus fluxilmset caducis.el
el praeceplaccclcstia, hic irilra cor suum arcam salnlis B vImn de viiiea quam plauiavit inebriaius estNoe, eL
scdificat,ei biblioihccaiii intra se divini conferat verbi. nudalus esi in dumo sua, cui non appareat ad Chri-
Longiuidincm in illa, et laliludinem, ct aiiiiudinem, et slum perlinere? Dum passusest, nudalue, dum cru-
fidem, 61 cbarilalem, el spem oollocal. Fidem trini- cifixns est in domo sua, id esi in genie sua. Tnnc
tas, ei longitudinem viise, et immoilaliiaiem osteu- enim nudata morlaliiascarnis iliius : quaih nudiialetn,
dit, laiitudinem cbaritaiis indulgcniia. et bcnigniialis id esl passionem, vidensCitam detisii, id esi Judai.
fundiit affeclum, alliludinein spei ad ccelcstia ercxil. Sem vero et Japhellt, lanquam duo popnli ex circum-
Suniinam vero arcuum suorum referl ad unum. Scit cisione.el pr__puiio, vesiitnenium posuerunt super
enim quia omnes quidcm curriini,'sed tinus accipit dorsa sua, el inlrantss aversi operuerunl nudiiatem pa-
bravium, scilicet qui cogilalioiium varieiale non tris. Quodam enim modo passionem legimus, id esi,

fuerit multiplex ; sed hanc bibliolbecam non ex sacramcnio bonoramus, illiusque mystcrit rationem
agresiibus et impolilis, sed ex quadratis construxlt reddentes, detraclionem Jud__orumopcrimus. Dorsa
tignis, id esl non ex sajcularium auclorum, sed ex autem memoriain pr__tcritorumsigniiicat, quia pas-
prophetieis et apostolicis voluminibus. Ipsi enim sloncm Christi iransaciarn iclebrat Ecclesia, npn
sunt qui, resecatis universis \iliis et excisis, quadra- prospeetat futurara. Medius autem Cham, id esl Ju-
^* daci.ldeo medius, quia nec primatum apostolorum
tam continent viiam,"ex omnique parle libiatam.
Nam auctoies S3_culariumvoluminum possunt qui- lenuil, nec iu ultiniis geulibus credidil. Nunliuvit
dem dici ligna excelsa, non possunt tamen quadrata forus [rulribus suis; per illuin quippe manifestum e_t
dici, quod iu illis nequaqnam vita, sed sermo colli- quod erat in propheiia secretum.
bral. Facite auiem in ttlo ccenacutael trislega, boc esl Benediclus Dominiis Deus Sein; sit Cham servus
nairaliones historicas. Disce igiiur ct mystcrium ma- illius. Quid eniin aliud csl populus Jiidaiorum, njsi
gnuui quocl in Chrislo el in Ecclesia completur. qiiidatn servus popoli Chrisiiani, bajulaus legcm ct
Agnosce eliam eincndare mores, resecare vilia, ni- propbeias, ut nos honoremus pcr sacramenium qnod
dos in illa diversarum virlulum collocans. De inlus illi iiuiiiiant per litleram? Sem auiem niajor natu, ct
sane et de foris bilumhiabis illam; corde fidem ge- iuterpretaiur, ipse esl ex quo prophel__ et apostoli
rens, ore confessionem pr__fereris, inius scieniiam, generaii sunl. Japhet aulem, id esl, laliludo, genlihm
foris opera babcns in arca. Ergo ad divinorum li- est pater : et videmus juxla proplieliarn Noe, in ta-
brorum, sive animam fidelem inlrodticere debes ani- bernaculo Sem Japhet habiiare, hoc esl, in domo
malia inunda el immunda. Sed munda quidem ani- Legis et propbeiaruui Ecclesiam potius aedificaie.
malia facife possimus dicere, quod memoria, erudi- t» Cham quippe itiicrpretaiur. calidus, non solum Ju-
tio, inlellectus, examinaiio, ei judicium illorum qu__ daaos, sed eiiam h„_relicos significat; passionem
Icgimus, aliaque bis similia iiilclligunl. I)c immun- quippc Christi, quaa illius liominis nudilale signifi-
dis vero pronuntiare diflicile cst. Puto lamen quod caia esi, aniiuntiaiit bene pioplielando, et male
coiicupisccniia et ira, qtiando incsi, omnia animx ageudo exhonorant. Peccanle autem Cham, posieri-
necessaria isla. Secumlnm hoc eigo, quod neque tas illius damnaturj qu a reprobi bic qnidem delin-
posteritalis successio, sive concupisceutia icparalttr, qutinl, sed in luiuro daiuiiaiioiiem cxcipiunl. Sed et
iicque cmeudatio ulla sine ira potest neque disciplina Judai in posieros d.imiiaiionem transmiserunl, di-
constare, necessarie conservanda dicanlur. ccntcs : Sanguis eiusxupernos, el super filiosnosiros.
Cxpitque Noe vir, ct reliqua. Id esi Chrislus escr- ( CAPUT X.
cere Eccleslam doctrina Novi Testamenti, quain De Japhei nali sunt filii xv, de Cham xix, DeSem
eliam vineani plantavit. Bibil vinum, id esi, comple- xxvn : simul LXXII, de quibus ortae sunt gentes
vil opere qua_ doeuit, ut dicitur, Qum cmpit Jesus LXXII: inler quas misit Dominus discipulos IAXII.
facere el docere. Sem autem et Japheih solem el lu- De Japhet, Gomer, id est Galaloj; Magog, id esl Scy-
narn significanl,-~~eit7t'u.nhnponenles humeris suis, id tlise; Mailiam, Medi; Jaban, Iones. qui el Gra:ei"
2-29 1N PENTATEUCHUMCOMMENTARU.— GENESIS. 250
rubal, Iberi, qui el liispani, el a quibus Cellibeii ; A J dontum forlis nhi foilem prius alliga^crit. Qtiodque
Mosocli. Cappadoces. Unde apud illos urbs Mazech dicit, jEdiftcavit Niniven, a.dificalam a Domino Ec-
tyiaslrates, quorum vocabuluni nnn satis mutaliim clesiaui sigiuficat. De quo dicilnr, JEdificans Jertt-
est. De Cliam, Ghus eiMesraim, ct Fulli, elClianan. salem Domimts.Rcsen quod dicilur uiier Niniven et
Chus hodie, qua. ab Hebro_is___thiopia nuncupaiur. Cliale, id esi, inter duas leges, ab his dtvisa. sunt
Mesraim, /Egyplus ; Fulli, Libyes, a quo et Mauri- usque post diluviiim, id esl, a Cliristo el Ecclesia
lania. fluviiisFulh diciiur, omnisque circa illam re- illius posl baplismuin: quodque dieiiur, Erut terra
gio, Fiitheiisis. Porro Clianan ohtinuil terram quam labii, umiaiem In geniiliiale significal. Usquead Noe
Jud__ideinceps possedeiunt. De lerra illa egressus elfilios illius, id est, usque ad Christum cum tribus
est Assur, el mdiftcavilNiniven, el plaleas civttnlh; legibus, vel cum fide Trimtalis. Idcirco dicuniur tur-
qui de hac teria Assyiiuium pullulavii impeiium, rem a:dilicare, quia diluviura limuoruni, ut alii : vel
quia ex noinine Nini filii Beni, Nuiuin condiderunl ut mcmoriam haberent, antequam dividereiilur in
urbem inagiiain, quam Ilebrjei appellant Ninivcn. lerras, quod Scripiura confirm.it.
Oc Sem, Cham, et Assur, et Arfaxal, ei Lydi, el Desccnditauiem Dominusvidere civilalemet lurriin.
Aram. Hi ab Euphrale fluvio pariem Asia_,usque ad Doniinus descendere diciiur tam ad -indiclam, quam
liidiciitn oceanum lenenl. Iiela, a quo IIelamil-3, B - ad aiixilinm, ul est, quando curam geueris htimani
princeps Peisidis. De Assnr diciurn csl quod Ninive pnestat. Per civitaiern ct turrem/EccIesiam ba.reii-
urhe.n condidu. Arf-kat autem, a quo Chald__i.Lvdi; corum designal. In eo quod dicif, filiiAdam, pecca-
a quo Ljdia, Aram, a quo Syri, quorum melropolis luu) Adam commemoravit. Atque ita divisit illos, id
Darimscus est. Heber, a quo Hebrsei. Valicinium esl, quia non facere feceruni, sed lamen perdere
quodanimo.Ioiinmcu filio suo Falcch posuil, qui noluil cos.
inierpreiatur divisio, eo qnod in diebus illius lin- CAPUT XII.
guu_divisa. suut. Primus posl diluvium Nemroth ly- Loquitur ad Abrabam Deus : Exi de lerra tua, et
raiiiudem ainpuit, el a.dificanda_lurris auctor exsli- de cognatione tua, et dc domo palris (iei._Christus,
tit, qui proilio quod ulira naluram sunm coalialta relicta terra sua, et eognaiione sua, el domo palris
penelrarc comcndii, non incongrue diabolo compa- sui, populo scilicet Juda_orum, apud exteros locuple-
ralur, ex cujus person.i dicitur : As__)ie.am superalti taltir, in populo gentiurn prscpollens. Ad illius quo-
tudiiteinnnbium, et ero similis Altissimo.Quod aul. m que exemplum nobi.. exeiiudum est de terra npsira,
dicilur, Venator anhnarum terrigeitarum : deceplor, id esl de facultatibus Iiujus inundi. Et de cognalione
et capiensItominnmgenns ad moilem. _ nostra, de conversatioue et moribus, viliisque piio-
CAPUT XI. ribus, qune nobis a nativiiaie velnt consanguinilale
Ttirris autem, superbia bujus mundi, vel impia conjiincta sunt. Et de dorno patris nostri, id esl, de
dogmaia hsereiicorum qui postqiiam moti sunt ab omni memoria miiiuli Imjiis velui genlilitale, ui re-
orienle, id est a vero lumine recesserunt, veneriint niuiljanies postiinus dilatari in populum Dei, et
iu lerram Senar, qnod iriterprctatur excussio den- terrarn ccelestis repromissionis cum advencrit tem-
litiin, vel fetor illorum. Statimque adversus Deum pus, introduci.
perversorum superbia., quoe lurrem .Tdilicant : se- D1133reprouiissiones Abr:ili-_ dantur : una , de
gregali iuter se diversitaiibus enorum, quasi per teira rcproniissionis, quod illam possidetet semen
dissonanLi_rn lingua_, quos Trinilas damnal, in qua illius : Benedicenlnrotntiesgentes. Quod aulcm dicit,
offenduut, dum dicit : Vcnite. et xonfundamus lin- Fuciam le in gentemmagnain, .iitutes oslcndit, ul di-
guas illorum. In sola autem donio Heber, qtia_ anlea citur : Magna gens esl numerus virluium.
fuit liugua, lemansii. Nunc quoque in sola Ecclesia Quodque dicitur, Egredere de tcrra lua, de lege
unilas e.t confcssionis. Babel jiutem, qua. et B-iby- naiura. posse inielligi diciint. De cognalionevero, 'de
lon, interpreiatur confusio, eo quod ibi confus__sunt lege liltera;. Dedonwpatris, de lege Novi Teslamenli.
linguas. Erat aulem ci.iias rcgni Nemroih, quein j)7n terram, id est in cceluni.InsiabililasAbrahseinslabi-
principem turris __diUeaiida.Josephus afflrmat. Ile- lilaiem sive incunsianiiani genlis sua. siguificat et
braviautem confusionein Babel vocani. exprimit. Cens auiem Abraha3major er.it de insta-
Mortuus e_(auteni Aram ante Tltare patrem suttm, bililate sua, quaui quando habitavit in terra sua.Ita
in tcrra nalivilatis sum,in Ur Chaldmorum.Traduut et Ecclesia itinere de catn.ili habitalionc cl resur-
Hebra.i qtiod Aram iu igiiem mi_sus sit, quia igiiem rcclionc majoia prajmia liabebit, El Abrahara caput
adorare noluerit, quein Chalda.i colueruni, ct Dei litlei in figur.im Chiisii sive Pctri, supfadictum te-
auxilio liberattis, de idolo!atri__ igne profugerii : et stimoninm in voluminibus Salomonis figura. Itiprui-
hoc esse qund nuuc diciiur, morluum ame conspe- cipio eiii<n doelrinam filii, in scci-ndo docirinam
clum Tliare patris sui iu Ur C!ialda_oruiii,id est, in viri, in lerlio doctrinam mililis : etenim docirina
igne Ghaldaeurum. Ur cnim inierpreiatur ignis ; parvuli esl egredi de geniilitate, et docirina viri,
quod videlicel ignein adorare nolcns, igne consum- egredi de pecraih suts. Doclrina nniiiis, egredi nie-
plus sil. Quod autem dicilur, De tetra illa egressus moria mundi hujus. Abrani auiein hie primilus
esl Assur, Chrisium figurat egredieruem a mundo, qui diclus ost, id est excelsus. Deinde Abraham, id es»
foriis et vincens esi, ut dicitur : Nento polesl htlraie paler excelsus. Abraliam vero paler mullarum, id
5Si:- BED.E VENERABILIS.OPERUM,PARS II. — EXEGETICA GENMNA. 252
est genlitim.Pritho, cum noh haberet filium; seeiundOj.A .^ aniriiarnsapientiamque: sjve Ecclesiamj et flagellaii
cum haberetfiiium; tertio, cum isaaO.baberet.rEt dimilluntur, ,ut hic .diciturs Ecceconjux iuq,gccipe
quando mutan