Vous êtes sur la page 1sur 521

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1850.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


RATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SITE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

QM1IUM SS, PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTÏCORM


OUI
ÂB vEVO APOSTOLICP AD INNOCENTE III TEMPORA
lfLOBEERBHT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OAKSIUM Q.VUEEXSTITEREMONUMENTORUM CATHOLICJETRADITIONISPER DUODLTJMPIUOIIA
ECCLESLE SPECULA,
M1XTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, INTERSE CUMQUE NONNUtLIS CODICIDUS MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERO.UAM DILIGENTER CASTIGATA ;
BISSERTATIONIBUS,COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUEVARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;
OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISS1MAS EDITIONES QVJE.TRIBUS NOVISSIH1S S^ÏGDLIS DEBENTUR AIISOLIÎTAS
DETECTIS, AUCTA ;
' 1ND1CIBUSTARTICULARIBUS ANALWICIS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENT1
SUBSEQUENTIBUS,DONATA ; «eSS?^---
CAPITIJLIB
INTRA IPSUM TÉXTUM RITEDISPOS1T1S, NECNON ET TITULIS SINGl/LARUM PAGINARUM MARGINEM JtÎPtfRÏÔllKM
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANT1BUS, ADORNATA ; i^S-V"'
OPERIBUS CUM DOBI1S
TUMAPOCRYPHIS, ALIQUAVERO AUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEiilr, ,
ECCLESIASTICAM.POLLENTIBUS,AMPLIFICATA; ^ :
|f
DUOBDSLND1CIBDS GENERALIBL'SLOCUPLETATA : ALTERO SCIMCET RERUM, QUOC.ONSULTO, OUpiQUIU - ,.
UNUSQUISQUE PATRUM INQUODLIBET TIIESIASCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATOB ; ALTEttfe^"' CC^/
SCRIPTURJË'SACREE,EXQUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUU %4? A'SiSy%r
^Ssssr*»5^
SCRIPTURJ3 TEXTUS COMHENTATI SINT.
ElUrlOACCURATISSIMA, CJETERISQUE OMNIBUS FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CHAnACTERUM NlTIDITAf
CHARTE QUALITAS, INTEGR1TAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TUMNUMERUS , FORMA VOLUMINUM PERQUAH ÇOMMODA SIBIQUE INTOTOOPERIS DECURSU CONSTAJJXER
SIMILIS,PRETII EXIGUITAS,
PR.ESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA, METHODICA ETCIIBONOLO<fîcÂ[r^Nv
6EXCENT0RUM FRAGMENTORUSI OPUSCULORUMQUE HACTENUS HICILLICSPARSOBJJM, ._'tâ\
PRI5IUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ADOMNES /ETATESJ g | ^) \%"
. LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. ] T *£. \V0\
SERIES SECUNDA, . W'Ç % \j\
IN QUAPRODEUNT PATRES,DOCTORES-SCRIPTORESQUE ECCLESIJE LATJNV^A A \"5>\
A GREGORIO MAGNOAD INNOCENTIUM III. \**\ "5^/ \-t\
Stccuvantc 3.^. SDligne, \C
BISLIOTHECiE iiLERI UNXVER&JE, \
SIVE
CCR8DUM,COMPLETORUM IN SINGULOS SCJENTIdîECCLESIASTIC^ IUMOSEDITOKE.

PATROLOGI^E ÏOMUS XCIÏ.


VENERAB1LIS BEDJE
TOMUSTEUTIUS.

VENEUNT6: VOMMINA42 FRANCISGALUCIS.

PARISIIS, APDD ED1TOREM,


IN VIA DICTAD'AMBOISE, PROPE PORTAI! VULGODENFFAl NOMiNATAM,
SEC PETIT-MONTROUGli.
1850-
VENERABILIS MDM

ANGLQSAXONIS PRESBYTERI ->

OPERA OMOTA

INTER SE COLLâTIS,
EX TRIBUSPR^ECIPUISED1T10NIBUS
KEMPE
IN ANGLIASTUDIODOCTISSIMORUM
DUABUSQUE
GOLONIENSI, VIRORUM
SMITHET GII.ES,
NONSINE INGENTtL1TTERATOUUM
P1AUSUIN tUCEM VULGAT1S,

NQVISSIKG
AD.P&ELUMREVOCATA, ORDINE
MELIORI VARIIS
DIGESTA, MONUMENTIS
AUCTA, MAXIMIM
ET, QUOD
QU1BES
EST,INNUMER1S, MENDIS
SCATEBAST, DILIGENTER
EXPURGATA
,

AGGURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHECoe CLERï UNIVERSiE,
SIVE
OUHSUDM IN SINGULOS
COÎIPLETORCM SCIENTIiEECCLESIASTIC2Î
RAMOSEDITORE.

TOMUS TERTIUS.

TENEUNT6 VOLUMINA
42 FRANCISGALLICIS.

PAR1SIIS, APUD EDITOREM,


M VIA DICTA D'AMBOISE, PROPE PORTAMVULGOD'ENFER
JSOMINATAM»
SEU PETIT-MONTROUGE,

1850
ELENCHUS OPERUM

Qum m HOC xeii TOMO CQNTINENTUR.

ESROS:TIOSE&.

In Evangciium b. Matlhoei. col. 9


In S. Marci Evangelium. 131
In S. Lucoe Evangelinm. SOI
In S* Joannis Evangelium. 633

Ex lypïs MIGNE,au Pelil-Monuougo.


IN MATTBLEI EVANGELIUM

ÉXPÔSITIO,

LIBER PRIMUS.

CAPUT PRIMUM. A cernentem ; sivé definiens,quia Ecclesia iri fide Chri-


Liber generalionis. Mos etenim ésl Scripluraruni sli foriiler persistere staluit, ul Aposiolus : Certus
sacrarum disputalionis volumini nomen imponere, sum , inquit, quod nequemors, nequevilà, nequean-
sicul Genesis dicitur eo quod incipit de nalura ei gélus , neque principa'tus, neque alla aliqua crcaiurà,
condilione rerum dispulare; et ideo Maithceusistud poterït nos separare a chàritale Dei, qiioe "
est ik Clirisio
nomen itididit Evangeliosuo, qui in principiogehea- Jesu Dominonoslro'(Rom.vin, 58).
logiam humanilaiis Chrisli memoravil ^ iicet in se- David aulem rex genuit Salomonein,ex ea qum fuit
queniibus doeir'mse ei miraculoruni feceril mentio- Vrioe. Quaerilurcur nomen Uriae poneret laciio no-
nenii mine Beersabaî. Sed respondendum est quia Uriae
Jesu ChristLJésus enim propiium nomen est as- nomen quasi justi viri posuil : Beersabaî vero ta.cuit
sumplEecarnis, quod Latine Salvalor inireprelalur : ob scelus immanissimumadullerii el homicidii quod
Cbrislus nomen est digniialis, quod Latine unclus perpetratuin est proptér earm
dicitur. lu veleri etenim lege sacerdotes et reges un- Joram auteriigenuit Oziam. De Joram aulem Ocba-
gebanlur, et isle merito unclus dicitur, qui verus ziam nalum legimus, qui genuit Joas, cui successit
sacerdos est, semelipsum offerens pro peccalis no- (ilius ejus Amasias, et post hune Azarias, qui et
slris, et rex omnium regurn, in cujus nomine onine B Ozias: sed propterea trium reguin nomina in ge-
genu flectitur, et qui, Psalmista leste, oleo sancti néalogia Salvaloris omittuntur, quia Joram se niis-
Spirittis unctus est prae consortibus suis. cuit impiissimaî genti Jezabél, etutjuxta proefim-
Fitii David, fdii Abraham.Quaiiitur cur Davidanle lionein ejus 1restessaresce décades lièrent.
Abraham nominaverit, vel cur istos lanlumniodutôt Josias genuit Jechonianii el fralres ejus in trahsmi-
. patribus imermissis ; sed, ut Hieronymus ait, ordo graiioneBabylonis. Quod Hioronymus vilio scriplo-
proeposlerusest, sed necessario commutalus, alio- rum ioter Groecoset Laiinos confusum es^ejaiarravit,
quin Abraham nominaio, ac deinde David, necesse et patrem qui in HebroeoJoacliim nomin^ljisSesi,non
habuit Abraham iterum nominare, ut ejus lilium in Ghaldxani ductum, sed defuncium//w-ierra sua,
David esse raonsliaret. El nolandura quod hos ideo et lilium Joachim de captiviiale redieiiiejji, Salaihiei
nominavit quia his Cbrislus fuit ex eorum semine genuisse perhibebal, Augustinus verWjçansa hoc
nasci promissusi Abrahie namque ila : In semime mysterii factum esse narra vil, ni JeclitôiafrqUirifrr/
luo benedicenlur.omnes familial terrce (Gen. xii), terpretalur proeparalio Dei, bis mimerolus'TîsrTjn
quod semen Cbrislus est; Davidvero ila : De fruciu fine prioris, el in capile sequenlis catalogi ponerelur,
venlris lui ponamsuper sedem meam (Pial. cxxxi, lapidem angularem Christum designans, in quo pr£-
11). G ptiravit Dcus Pater duos populos quasi par-ieiesin
Judas aulem genuit Phares el Zara de Thamar, unam jungere domuin. v
Quairitur cui-Thamar el Kaab aiieuigenas el pecca- Jacobautem genuit Joseph. Inlerrogari solet quo-
trices tanlummodo nominaverit in genéalogia Chri- modo MalihocusJoseph Jacobpatreni habere dixerit,
sli. Sed respondendum est ideo hoc feeisse evange- Lucas vero Ileli nariaverit. Sed respondendum est
listam, ul oslenderet Christum non solum Juda?oruin quod isii Jacob el Ileli fralres eranl, habentes diver-
sed el gentium salvatorem. Thamar inlerprelatur sîs lemporibus ex diverso venienies-génère, qui avi
amaritudo sive palma, et signilical Ecclesiam, quse Joseph esse videnlur, ex una eademque ùxore Esai,
fuit amara in peccatis, sed obdulcala est propter nomine Matban, qui per Salonionein gémis ducii,
graliam Clirïsti; cui eliam palnioe vocabulumconve- flliumhabuit Jacob el Malhal, qui per Nathan genus
nire videlur,'ob ceriamihum victoriain el coronam ducil ex eadem tribu, sed non eodem génère, eo de-
coelestiumpraemiorum. Raab inlerprelatur laiiiudo, functo , fllium accepit Heli: et sic Jacob et Ileli di-
quse eliam Ecclesiam convenienier significare vide- verso génère patrum fralres sunt uter'mi, quorum
tur, dilaiatain per lotum mundum, sicutscriplum esi: aller; id est Jacob, defiuiclil'rairis Heli accipiens
Dilata locumlenloriilui, el pelles-tabernaculdrumluo- uxDfem, genuit Joseph secundum naluram suara ;
rum exlenderëneparcas (ha. LIVJ2). Rmh inlerprela- secundum vero pra?ceptumlegis, fralris fllium.
tur videns,signilical Ecclesiam purilaie mentis Dèum Virunï'Marioe.kl est, minislrum Maria?: non liLti
PATROL.XCII. 1
n BEDJE VENERABILISOPP..PARS H. SEGT, L —\É\EGEXICA ÇENUINA. 14
subeat nupUarum oesiimatïo,sed quod in Scripturis A j niinalis progeniloribus/si islam sententiam ad priora
sponsa?vo.ceniuruxorcs mémento. vis addere^ si vero adsequcniia, demonstrat quod
Dequanalus Jésus Cbrislus. Pulehre posuit non isto modo incipïebat fieri.
de quibus, sëd de qua, id est, sola virgine, sine virili .Cuniesset despqnsalamater ejus Maria Joseph. In-
semine. Omnes'ergo generaliones ab Abraham us- terrogari solet quare Christus ex virgine, et tameii
que ad David, generaliones qualuordecim: nain pri- desponsata, nasci voluissei. Sed respondendumest
ma iessaresce decadis incipiensabAbraham in David, quod quatuor çausis"hocitagestum esseeredimus: ut
tcrminàtur secundum David, id est, juxta Divid'a Maria in ,.<Egyptofugieris, solalium minislerii habe-
SalOmoneinchoans, in Jecboniam priorem, hoc est ret a Joseph, et ne quasi aduliera lapidarelur , et
patrem, qui Joachim apud llebroeosvocalur, desintt. Christus quasi fornicaiionis filius despicereiur, el lit
Terlia a secundo Jechonia, id est, filio Joachim, qui geniis Christi per Joseph osiënderei.
Hebraice Jochin dicitur, inilium. sumens, usque ad Qui fuit propinquustlarioe. Quia non erat.consuè-
Christum periingit, ulipse Cbrislus connumeretur : ludo historicis mulieres in genealogia numerare, et
iste vero ntimcrus quâlerdenarius itr pôsitus, tri- ut diabolumlaleret nàtiviiastjùs.'sestiuianlem Cliii.
pïicem ïsraelitici populi historiée demorisirat dislin- sium de Joseph semine natum ; aliter enim in eum
1
ctioiiem,'quàrum prima sub pairiarchis et -saeerdo-» manus extendere non auderet.
iibus el judicibus fuit ante règes ; secunda sub regi- Inventa est in utero habëns de Spifilu sancle. A
bus, et propheiis, et sacerdotibus; lerlia sub ducibus, . Joseph in utero eam'habere dicit inventam; et licet
. et propheiis, et sacerdotibus. pôst règes. Nàrnray- quasi specïàliter flicat de Spirhu sanclo, tamen cre-
sliçedecem ad Decalogum, quatuor ad'Evangelia, dere debenius quod hominem Jèsum nonsolus Spi-
tria ad Tririilalïs fidemrespiciunt : quia per concor- ritus sanctus, sed tota Trinitas in utero. Virginie
diam legis ël Evangelii fidës sanclte Tririilalis proe- formavît. Ideo namque ^specialiierquasi de Spiriin
dicaïur-:'qùadragenarius vero numerus lypumprse- sanclo dicit-, quia illam Oeus Trinitas formavitin
sentis sséculilenere Videiur,dùm anni quadripartitis Virgine; qui adveniu suo donum Spirilus sancii in
"vicibus«urrunt-, et mundus quaiùôr partibus termi- se credentibus large ministravit.
naiu>; quemadmodumdenaiiiis numerus quater du- Joseph aulemvir ejus cum essetjuslus, el nolleleam
•ctus, efficit quadfaginia, et bene binarius numerus traducere,v.oluil.occutiediniillereeam.
addiiûs est, quia duo Tèstamentâsiguilieat, per quse Ea quippè juslîtia " ut: miserïcordiler propinquoe
Christus uniyersatn régit Ecclesiatn: et quïd sihi in consuleretjustus erat.de-qua Scriptu.ra'dixit: ili-
bono placeât; quidiii pravo displiceat, patele.cii; seu sericordiamvolo. 'el iion$acrificiu)n (Malih. xn, 7) •;
duo proecepia «harilalis aiimçrus ipse demonstïjl, - non ea qua Scribaeet:.-PIiarisaei elati, justos se quasi
•in quibus iota lex pehder et propueise. Potesl eliam oemulàiorëslëgis asstimabani, cum crudeliier proxi-
aliter quadragenarius humérus intelligi : seplies seni morum sanguinem effunderenl, propler Iransgressio-
quadragintavduofaciunt ; et quemadinodum ïsraeli- nem legis, qùamnequaquam ipsi observabani.
licus populus de jEgyptiaca servilule liberalns, se- Ipse aulemsalvum faciel poputum suum a peccalis
plies sena, id est quadragiiila duo arclissima!vinsin torum. Illum, de quo diclum est.in Evangelio,popu*
deserlo meiaius est castra ; sedaccepto duce Jésù; luiii sine dubio : Quoiquoi aulem receperuhl eum, el
aperto mox Jordane promissassedes viclis hoslibus reliqùa (Joân. xi,12):;iion illum, de quo diclum esi:
adil i; sic Domiiius Jésus quadragesima secunda ge- In propria vénil, elsui eum non receperunt (Jonn.
neralionëj et quo mundus credente Abraham caecila- i,llj.
tis tenebras discussit, in carne veniens ad parlicipan- El non cognoscèbateam^donec peperilfiliumsuum
dum nobiscum mortalilatem descendit. Et per lot primogenilum.Non, ut quidam maie ocstimant,-Maria
viros quasi ejusdem numeri mansiones ad intelligi- pnsi Chrisium alios lilios de Joseph peperit, quifra-
bilem Jordanem, id est, virginemMariamsancti Spi- tres sunt Dominidieli ; sed donec hocToco prp in(i-
fïlus gurgiie plenam, duce Jesu Christo veniumsil : j. nito tempore ponilur, sicul in Psaimis dictum;esl;
qui quasi hamus posiius, loruiosum draconem adun- Donéc ponaminimicostuos , scqbellumpedîimtuorum
caium.occisusoccidit.Malthaïusab Abraham incipiens (Psalm. cix, 1).El nblandum quod omnes unigenili
'
usque ad Joseph descendendo, genêàlogiam Cbfi- primogeiriti dici possunt. Porro omnes primogenili
. sii exposùit.;Lucas.-veroa Christo incipiens, usque non possnnt, ctinveos alii sequuniùr ; et recte pri-
ad ipsumDomimimascendendo, sepluaginlaseptëm mogenitus dictûs est, quia in mullis fratribiis pri-
generaliones enumeravit. In descensione humiliias mus devicia morte surrexït,.eisque resurgendi prae-
Christi designatur, gui,juxta Aposiolum,semctipsmn •bebaiexemplmm
exinanivil, formant servi accipiens (Philip, n, 7) M'n .':' CAPUT II.
ascensionelexailatio riioslradesignatur, quia -ad hoc! Cum nalusessetJésusin DeihlehemJàda. Addislin-
•humilialus est Christus, ut nos exaltaret.Poiro nu- -clionemalterius Betblebem, quoeesi in tribu Za'bu-
merus ille myslicus prorsus omnium remissionemi Ion, nominavit. ,
signilical pëccaior'um; iinde in Evangelio dicilur.:' EccéMaijiab Oriente,usque, Venimusadorare eum.
Non dicp.tibi usqueseplies,elrejiqua (Malth.vin, 22). Maginoh propler magicam arlem sic noininantur,
Christi autemgeneraiipsic erai. Supêrius jam. no- sed pTopleraliquam pbilosophiam, ïn qûa successo-
SB. IN MATTH^ElEVANGEL1UMEXPOSITlO. - LIB. I. 14
resBalaam êssè creduniur , el propter propheliam A , cnpiebanl : sive hserelicos, qui Christum alii in hu-
ejus incitaii, visa nova Stella natum rcgem quaere- manitaie ejus, alii iir divinitate, nec non et in mem-
bant, qui confringere omnes duces alienigenariim bris suis occidere qnaerëbanl.: nox vero significat
prophetaïus est ex divine eorum. ignorantiam, qua Judsei in errore suo relicii sunl,
Et congregansomnes principes sacerdotum, usque,' quando àposloli lucem fidei gentibus intimabanl.
in BelhlehemJuda:. Quod magis lune Stellanon ap- El eratibi, usque, ex Mggplo bocdvtfilium meum.
paraît, quia eos anie duçebat, ad Judseorum factum Obitus Herodis. significat -finem odii Judseorum,
est damnationem, ut exquisiti ab Herode, locumna- quando anle dîem judicii Christus ad Judscos per
liv'iiatis Cbrisli exprimèrent, ne-ullam cxcusaiioriem doctores ultimi lemporis revertetur; non quod gen-
baberent ignorantise, post negleelam fidem : cum . tilitaiem relinquat, sed ut in ulrisque regnet.
anle nalivilatem ejus non solum quod riasçi.debe- TuneHerodesvidensquomodoillususesseta magis*
ret, sed ubi nascilurus esset, demonslrarent. Mys-^ Verisimile esi quod postquam magi niliil renunlia-
lice autem très Magi 1res parles mundi significant, verunt Herodi, eum putasse ilios fallacisstellsevi-
Asiam, Africain, Europam , sive hùmanum genus, sione deceptos,ad se, noninvento rege nato, erubuisse
quod a tribus flliis Nôe seminarium sumpsii. reverlere , et ila timoré depujso , aliquod temporis
Et éeceStellaquant viderunt in oriente anlecedebal**quievisse de .persequendo puero ; sed post, rébus
eos, usque, duin veniens starel-supra ubi eral puer. divulgaiisquasin templo factsedicloequefuerant a Si-
Porro haecStella propheliam significat, quseab inilio meoneet Anna, sensissese a Magisillusum, aedeinde
promisssebenedictionissemini Abrahaequasi prseter- ad necemChristi cupiens pervenire, non soluncla Be-
iens Christum veniurum esse promisit, usque dura lhlehem,verumin omnibuscircafinibus,sicutmOdum
natum in plenitudine temporis osiendebai. in nullo tenuil. Omnes a filio unius nociis usque ad
Videnlesautem slellam, gavisisunl gaudio ntagno filiumduorum annorum occidil. Secundum lempus,
valde. Id est, intelligentes finilam esse propheliam quod exquisierat a Magis, tractans iniquus rex quod
inenarrabili gaudiograiulantur, qui de iribus parti- possibile esset régi Deo nascenli,- cui famulabanltir
bus mundi ad fldemChristi conveniunt. sidéra coeli, in invalidiore selale anni unius vel duo-
Et mirantes domum, inveneruntpuerum cum Maria rum puer apparere oculis hominum ; et rursus si
matre ejus. Id est, per fidem Ecclesiam ingredien- vellet parvitate corporis celare aeialemnaturae,utrum
tes, Christum cum primitiva Ecclesia invenerunt, post annum nalivilatis Domini an duos banc necem
quse ex braelilïco populo conversaest ad fidemejus. . conficeret, non apparet ; nisi forte dicamus quod
Et proçedenlesadoraverunl eum. Nequaquam ad- p post annum evolulum, .el quatuor dies sequentis anni
orà'rent, si eum Dominumnon credereni.. Mysticeau- infantes jusserit occidi, ubi dies passionis eorùm a
tem procedebant populi credentium, et adorabant eaiholica veneratur Ecclesia.
vera fide et pura confessione» Tune adimplelumest, usque, noinit consolari, quia '
Et aperlis thesauris suis, et reliqua. In auro regalis. non.sunl. Quoerilur quomodo Rachel filios Juda, id
dignilas oslenditur Christi ; in thure, ejus verum est Belhlehem, quasi suos plorëti quseesi maler filio-
sacerdolium ; in myrrha , morlalitas cafnis ; aliter : rum Benjamin. Sed respondendum est, sive quod iii
in auro spiritalis setisus, in thur^e.olfactusvjrtulum, Belhlehem sepulla sit, et inde mairis nomen acce-
in myrrha morlificaliocorporis designatur, quse quo'- pe'rii, sive quod eohjunctae sunt Iribus Juda et Beu-
iidie omnia ab isia Ecclesia in tribus parlibus mun- Jamin per occasionem in Belhlehem finibus occiden-.
di dispersa Dominoofferuniur. Alii 1res species plii- dorum puerorum ultra terminosJuda, eliam in Ben-
Iosophisein hîs nnmeribus intelligere volunt-: phy- jamin perseculionem dessevisse. Rama enim nomen
sicam, elhicam, logicam,quas post fidem ad laudem loci est juxia Gabaa, sed interpretalur excelsus, et
Dei iste mundus obiulit, cum anlea inani studio im- significat quod lamentatio pereussionis longe sit la-
pendit. Alii in auro allegoriam,iii myrrha historiam, teque dispersa. Secundum vero allegoriam Rachel,
in ibure anagogen, dicunt insinuari. D qu;e ovis Dei, sive videns Deum inlerprelatur,
Et responsoaccepta, usque, per aliam viàmreverst signilical Ecclesiam, quse tola mentis intentione
sunt in regionemsuam. Regio nostra est paradisus, Deum videre cupit ; et ipsa est ovis centesitna, quam
ad quam per obedientiamreverli débet genus hùma- relictis nonaginta novem ovibus, id est ordinibus
num, quod Inde per inobëdientiam expulsum est. angelorum in coelOj, pastor bonus quserebat in terra.
ïlerodes vero significat diabolum , ad quem redire Interfecljp parvulorum occisionem significatmarty-
post acceptam fidem prohibemur. rum Christi, quos Ecclesia plorans non vult tempo-
Eece angélusDominiapparuit, usque, el secessilin ralém consolalionem accipere, quia ad istud sseen-
JEgyptum. Joseph significat doctores -, Maria Eccle- lum non sunt reversuri qui sèmel sunt cum Chrislo
siam ; ^Ègyptus vero , quai tenebrae inlerprelatur, coronali : sive interfeciores marlyrum déplorai,
signilicalislam gentililaiem; et lieeefigura Christi quos primum in filios habere desiderabat. El non
in/Egyplum significat transitum ejus cum Ecclesia sunl, id est, ad vitâm destiiiati, sed ad, sclernam
sua de Israelitico populo per prsedicalores ad gén- damnationem lendunt.
ies. Herodes vero significat odium Judseorum, qui Defuncto aulem Berode. Hie namque Josephj
nomen Christi delere, et credenles in eum peidere Enochi et Eliao,et praedicalorumnovissimi lemporig
1S BEDJ; VENERABILISOPP. PARS il. SECT. I. — ËXEGETICAGENU1NA. 16
typum lenel, quia a Deouioniii,(initoodioJudoeorum,A qui susceperal carnis vestimentuni de iludaeis,qui
post ingressumgentium ad fidem, Christum Judaico certitudinè dépravât* legis et pondère pôccalorura
populo.prsedicabuiit. premebaniiir. Porro zonapellieea significat môrtali-
Audiens.aulem quod Archëlausregnaret in Judoea, taiem assumplse carnis. Àliosensu, significatvestr-
usque, quoniamNazaresusvocabitur.Archelairegnum menlum Joannis de-piiis camelorum quod Clirislus
imperium Anlichrisli significat in sequaeihus suis, sibi induit Ecclesiam ex gèntililale conversam ad
quorum se eonsorliojungere liment verseiidëi proodi- fidem ejus, quoeântëa cultura idolorum et foedilale
calores. Galjlaea inlerprelatur transmigrâiiopéïpe- vi'ta?fetebat. Zona pellicea significatmorlificationem
trata. Nazareth vero virguliuin sive fi rs : et sighi- membrorum, quse"surit super lerram; locuslse, quse
,iicai Ecclesiam cathnlicain, in qua'habitai Cbrislus in mariiimissoient manere locis, sed a venlo raptae,
«un praidicatoribus suis, qme ab infidelitate ad ïi-. et in càmpum«pars», fruelus dévorant, significant
dem, a viliis ad virtules irasmigràverat : cl qua; credentes in Christum, qui de infidelilaierapli san-
pullulai imperfeciionebperum, floresciiquein virlii- cii Spiritus venlo, in càmpum projiciunlui'Scripiu-
libus, per propbeias dicit plurali numéro, quod rarum,. el ibi depasio frumenio sensuum el duîce-
fîxuin teslimoninm non posuil de Scripturis, nam dine allëgoriarum, Judàis lahiuin siipuiam carnalis
Nazaraus polesl dici sanctus Dei, quia omnes pro- B obscrvantiaerelinquunl.
phetae sancïum Dei veniurum nunliabaul. Videns aulem muîios Pharismorumel Sadducceo-
_ CAP.UT111. rum, venientes,etc. Pharisaei inteiprelantûr divisi,
In diebus illis venilJoannes Baptisla, usque, ap- eo quod singnlarem sibi prae cacierisscienliamlegis
propinquabil enimregnumcoelornm.In deserto Judafae et observaniiam mandaiorum Dei vindicabaiit. "Sad-
'
dicit, quia siçut illis anle prophelalum est, Ecce duca'i vero 'interprelanlur justi, qui se ïpsosjùslio-
relinqueturdomusvesïradéserta: sic in diebusJoan- ros esse caeterisjactabanl : nolenles aceipere pro-
nis ex mnlta parte fuit Judsea déserta, qui ïever- phetias, neque angèlorumofficia,neque resurreciiô-
tentibus paulo anle Judseisde captivitate, quas sub nem.'nisi lanlum quiiiquelîbros legis,quasi ab ipso
Zorobabel fuit, mulli propler uxqres et filios in cà-» Domino dictatos Mnysi: isiius bouresis quidam de
piiwtate acceptes, ad terrani suam redire nolénies, Sadduco aucibr esse probatur, a quo derivaiionèni
in peregrjnaiione remanseruiii. Mysticeautem Joan- nominisducuht sequa'cesejus.
nes significat Salvatorem, qui proedicabat désertât? Progëniesviperârum,quis demohslravitvobisfugere
Judaeoe,id est, propler transgressionemlegis a Deo ab ira venlural Vipera enim mortilërum ësl animal:
derelictoe,regnum appropinquassedicit : quod ille - nâni maritus per niorlern seminare solet, demërso
appropiuquabat qui adituin coelestisregni hominibus in gultur. feminse capiié, a qûo illa preeciso,semen
reseravil : sive Ecclesiam fuiuramesse pradicabat, raoniferaeprolis accipil : sed instante par'tus leni-
qua; ssepissime in Scripturis coelestis regni nomine pore, comesla matris vulva erumpunt. Sic dènîque
nolalur. Phafissei et Sadâucsei, quando pèrverso dogmale
Hic est enim, de quo diclumest per isaiam vrophc- filios perditionisgenërabânt, iiiprimitus deceplionis
tariidicenlem: Voxclamanûsin deserto: Voxntfmina- semelipsosnoxa perdebant.
lus, quia verbum prsecedebat; clamanlis, id est, Facile ergo fructum.dignum poenilenlioe.Id est,
Domini per ipsum loquentis, Parate viam Domini juxta modum culpse emendare sludele, et ne velilis
(Isa. XL,3); ad hoc enim Vox verbum praaibal, ut dicëre : Palrem babemus Abraham, noli'e de carnalï
viam Domini ad cor noslrum per fidem prsodicalio- prosapia patriarchsegloriari : quia non qui filii car-
nis slerneret ; reclas facile semitas ejus, ad se ye- nis, hi.ftlii sunt Dei, sed qui fide et operibtis eum
nienii Domino semilas facil, qui nujlum ei obsla-r imilari siudènt, hi ajslimanturin semine.
culum opponitquo it.erfeslinamis impediat. Dico aulem vobisquoniampetens est Deusde lapi-
Ipse autem Joannes habebalveslimenlumde pilis dibus istis, etc. Lapides enim génies appeliai, qui
cameloriim.Ausleritalem veslium ôstendebal, quia n insensibles creaiuras pro Creatore colebani, et qui
poeniienliamproedicabat,co quod poeiiilemia sit in absque pietale duritiam lapiduni possidebant in
eilicio et cinerë facienda. corde, de quibus Deus spirilale semen Abrabaj exci-
Et zonam pelliceamchca lumbosejus. Zona pelii- tavit per (idem.
cea morlificationem carnis, et li.enaiam luxuriam Juin securis ad rddicemarborumposila est. Id est,
ostendil fieri debere in poeniieniibus. senlentia judicis, qui, sicut ferrum quod secal per
Esca autemejus eral locusiqet met silveslre.Locii* manubrium lenelur, ila Diviniias in judicio appa-
Sta modum digiti lenel, et est bona ad manducan- rens, non ad ramos, sed ad radicem posila, facul-
dum : habet alacrem volalum, sed cito deciduum; tatem pravis ulira peceandi abscidii.
hoec osiendit dooirinam Joannis bonam esse obe- Omnis ergo arbor, usque, et.in ignem millelur.
dienlibus, opereqne eam perlicieniibus : sed cito Id est, omnis volunias quse modo fruclum bonse
veniente eminenliore doetriiia Chrisir limendam. operationisnêgai, lune in igné oeternoedamnaiionis,
•Porro'mCHHvéstrefolia sunt arboris.-mifaedulcedi- justi Judicis senlentia excisa, senliet poenam
itisv qùdd;'<lécirinae-Joannis nitniam suavilalem Ego baptizovos in aqua, usque, Forlior meest. In
ostendil. Mysticeaulem Joannes significatChristum, poeniiesiiianibaptizare se dicit, qui poiesialem non
17 IN MATTIL-ElEVANGEL1UMEXP0S1TI0. — LIB. I. 18
habuit peccala dimiltere : sed tamen profuit cum S,impleiidoeexemplum prorogare, ul fidèles discant
ne
fide susceptumbapiisma Joannis, qui sequenli ba- nnllum sine baptismo perlëcle justum existere,
plismati Chrisli praeparabataccipientes. despiciant potentes ab humilibus roeis baptizari,
Qui aulem post me veniurus est, (orlior me est. cum peccala me dimiltentem meminerint, caput
Fortior est peccata dîmittere, qui Deus est et homo, servi manibus submisissead baptizandum.
quam ego qui lantummùdosum simplex
homo. Baplhalus aulem confeslimascendilde aqua, et'ecce
Cujus ego non sum dignus calceamenta^portare,Id aperti sunt ei coéli,et vidit Spirilum Dei descendenlem
est, coelesiemejus nativjtatemmiliiusurpare, qui de sicut columbain,el venienlemsupei-se. Ilaecergo no-
virili semine natus sum. Alter evangelista dicit, bis sunl celebranda mysterîa, qui sicut nobis sui
Non sum dignus, ut solvamcorrigia calceameniiejus. corporis inlinctu bapiisma dedicavit, sic quoque
Moseral apud Hehrseosut qui uxorem defuncli pro- nobis posi acceplum bapiismaSpirilum sanclmn et
pinquus accipere voluisset, alleri jure propinquitalis dari et coelesiisregni adilum paiefacium monslravit,
cedenti, de uno pede calceamenliiinexlrabere de- et fiammeum gladium quo Cheruh cuslos primum
buisset, ejusque. domus discalceali domus vocari intercludit, secundus in baptismoexsiinguimanife-
consuevil. Sed Joannes, quem JudaeiGlirisiumsesii- slavit. Benc Spirilus sanctus in specie columbse
"
mabant, nec false.sibi, nomen.sponsi, qiiod non apparuit super Christum, ut suse nalurse simplici-
eratj nec-sponsam, quse alleri debebatur, vindica- latem oslenderet, nosireeque vitse posl bapiisma
bat," ne perderet quod erat. Aliter corrigia ligala iniiocentiam demonsirarel : est enim colutnba a
mysterîum est inenodabilè nativilalis Chrisli, juxia malilia fellis aliéna; ita eliam a nobis omnis ama-
illud prophelicum: Generalionemejus quis enarrabil ritudo et ira el indignalio auferri debel, cum omni
(Isa. Liit, 8)? cujus solutionis indignum se esse malilia : nullum ore vel ungulis laedit, et nos vi-
professusest. deamus, ne moidenles ab invicem consumamur,
Ipse vos baptizabit in spiritu et igni. Id est, in et ut uianus nostras a rapinis conlineaaius. Super
gratia Spiritus sancii, et remissione peccaiorum: aquas natnque seder.e fertur, ut provideps rapium
sive ignem dicit iribulalionein carnis, quia per con- accipilris umbradeclinet in aquis : sic el nos Scri-
trilionem carnis peccata post bapiisma perpelrata pinrarum fluemis adsedere convenit, quarum- spe-
Eemilluniur. culis edocti aniiqui hostis proecavere valeamus in-
Cujus'ventilabrum,usque, paleas aulem comburet sidias, nec non alienos pullos columba quasi suos
igni inexslinguibili.Manus poteniiamsignificatChri- nuirire periiibetur, sic denique Chrisiianum non
sli, in qua est ventilabrum, id est,.discrelio judicii, Q tantum quse sua, sed quse aliorum sunt quserere
et permundal aream Ecclesise; paleas aulem com- oporiet; narn ideo Spirilus sanctus super Salvato-
buret,id est, levés et inslabiles in anernam damna- rem in- specie columb;»apparuit, qui non veniebat
tionem millet. ut per zelum peccala puniret, sed adhuc per man-
Tune venilJésus a Galiloeain Jordanem ad Joan- sueludinem tolerarel : in igné vero super simplices
nem, ul baplizarelur ab eo. Hic ostenditur lempus li.qmiuesapparuil,' ut eos ad punienda in se peccala
Joannis baptismi in tricesimo fuisse Salvatoris anno, spiritalis fervor accenderei, quse Deus per mausuG-
unde nobis opporluua videtur astas praedioandi,seu tudmem vindicare parcerel.
sacerdotiumaccipiendi : in ea Davidrëguuni susce- Et eccevoxde coelisdicens: Hic est Filiusfneus, in
pit, el Ezechiel dona prophétisepromeruit. Intérro- quo mihi complacui.Ac si dicerelur : liiie-placiluan
gant aliqui cur Salvalor bapiisma Joannis âcciperét, meum constilui, hoc est qui: mihi. plaçai, salutem
qui omnino culpse-conlagione earebai. Sed respon- generis humani. Sanelaevero TrinilaiLsin baptismo
dendum esi, sive ul in se primum susciperel quid- declaratur mysterium, dum Filius Dei haptizalur.iu
quid ad salutem humanogeheri darel, sive ut bapii- nomine, Spirilus Dei descendit in columba, Pater
smaJoannis a Deo esse comprobaret, sive ut susce- Deus sonat in voce ; ut. ostendereiur in nqminé Pa-
pta in se ad diluendas noslrorum scelerum sordes D tris, et Filii, et Spirilus sancii, credenles esse ba-
fluenta sanclificaretaquarum. ptizandos.
Joannesautemprohibebateumdicens':Egoa le debeo CAPUTIV.
baptizari,et lu venisad me.'Ad se eum venisse ëxpa- Tuna,Jésus ductus est in desertuma Spiritu, ut
vit, qui per sui Spirilus gratiam lolius mundi pec- tentaretur a diabolo. Quod Christus a suo Spiritu
caium lulit, el a quo ipse debuit ab originalispec- ducius in deserium locum certaminis voluniate in-
cati conlagionemundari, qui a muliere rçatusculpse gredilur, admonet nos ul accepta in baptismo re-
na;vo non carebal, sicùi scriptum est : Quid est missione peceatorum, et gratia Spiritus sancii con-
homo,ul immaculalussit, et ul mundusappare&lnatus tra aniiqui hosiîs insidias, aceingamur, menteque
de muliere(Job. xsv, -i). deserenlessseculuinquasi.mamiadeseni solaseternaa
. Respondensautem Jésus dixit ei : Sine modo, sic vitaegaudia discamusesurire.
enim decelnos implereomnemjustiliam; lune dilnisit Et cum jejunàssel qiiadraginta diebus, et quadra-
eum. Ac si dixisset, primum me bapliza in aqua ginta npelibus,posteaesuriit. Hoc jejunium quadra-
quod prsecepi, ul poslmodum in spiritu baptizeris, gesiqiale anlea a Moyseet lîiia observalum legimus,
•qjiod quferis; quia sic decet nos omnis .jusiitioe el per quod dcmouslralur Evangelium a loge et
19 BED.E VENERABILISOPP. PARS II. SECT, I. — EXEGETICAGENU1NA. 2ft
propheiis non discrepare : nec non et hoc jejunio jA devitàbàt, ui humana disceret infirmitas ne tenlare
nobis post bâptisma omiii iempore prsesenlis soeculi Deum audeat, quahdo.liabet quid façiat ut quod ca-
sobfie vivëndum suggérïlur, ut a vitiis et amicitîa vere oportet évadât. ; .
tnuhdi jejunélur; Porro jejùniùm Domini"ante pas- lierumassumpsit eum diabolùsin montentexcelsum
sionem noslrum in se significat laborem, rëfectio wldè, usque, et glonam eomm. Mystice mons iste
vero ejûs post resurrectionem suamIn nobis signi- supërbiam diaboli signilical, qua ipse deceplus est
ficat consolàliohem. Mysliceautem significat esuriës ël alîos dècipere. geslii, et ostendil eioinnia régna,
Domini desiderium salutîs nostrse. mundi. Non ergo ei àmplificare poterat visum, airt
Et accedénstentatof dit illi : Si Filins Dei.es, die ignolum aliquid psteudere, sed vanitatem pompsa
ûi lapides isli panes fiant. Accessit per- assumptam mundanae, quam ips.e,quasi spéciosam diiigebat, et
specièm tentandi pèrmissioné, qui longe erat veto ideo in amorem Chrisloj venire desiderabat. Aliter-,
maUtisej non enim dedignabâlur lentari, qui yeneràt Ostendit eiomnia régna tiiimdi, id est, boulines hu-
occidi, et quia ejus meniem dëlectâtio peceâtï non jus sseculi, quorum alii prbpter fornicàiionem, alii
momôrdit. Ideo omnis illà diâ'bolicà"tentatio non •-prop'ter avaritïam decepti, a diabolo reguniur in
intus fuit, sed foris.Bene de lapïdibus panem facere mundo.
siiasit, ut quî,durùs est nienlè, duritiam osténdefel.]5 Et dixit illi : Hoecomnia libi dabo, si prociden&
serhiohë. Die, non fac djeebat, quia scriptum nave- iidoraveris me. Anliquus bostis contra, primum hG-s
rat, Dixll Beùs,,Fiat lux, el faclâ est lux. minem tribus lentalionibus se erexit, ià est, gula,
Qui respondens dixll-.:Scriptum est : Non in solo vana gloria et avarilia, iisdem vitiis secundumvin-
pane viviihomo. Qui sicut corpus terreno vivit.cibô, cer.e tentavit ; gula cum dixerat : Die, ut lapides,
sic anima Dei verbo quod de ejus ore pfocedit, dura isti panes fiant; vana gloria, cum dixit: Mille le
sùse voluntalis eonsilium p.er sacras Seriptûras rê- deorsum; avarilia, quando dixit : Hoec omnia dabo,
velare voluerit nostroefragililati..Quod aulem-tenlâ- libi, si procidènsadoraverisme ; sed eo modo a se-
tus per sentenlias Scriplurarum diabolo respondit, cundo victus excessit quo se primum vicisse gloria-
exempla nobis humilitatis dédit, ul quoiies a pravis batur. .,
homihibuS aliquid patimur, ad. dëctrinâm magis Tune dicit ei Jésus >Vade, Satanas. Subauditur in
quam ad vindictamexciiemur. aî.iernàm damnaiionem. Si aulem secundum aliud
Tûnc assumpsitéum diabolùs iA sanctànt civiiàiem, exemplâr quis voluerit Jegere, Vade nlro, Satanas,
et statuit eu% supra pinnaculum lémpli. Non ista potest ila senlire, quod rétro anteriora tempora
assumptio ex imbecillitàtfr venit Salvatoris, sed de respiciat, quibussibi reum.diàbolustenebat mundum;
superbia inimici, quia voluntatém Salvatoris pùtàyit " quasi Dpminus diceret : Attende rétro, quando de-
nëcessitalem. Sancia civitas Jefiisâleni. est, ubi cepisli primum hominem, et posteros ejus per varïos
unius Dei eultus erat, et observaiio legis Moysi: idolorum eultus deludebas, et sufficiat Ubi usque
pinnaculum aulem summiias est lempli, quoi! in hue : nune aulem non solum me suhveriere non va-,,
supëriorïhus àequale erat, sicut mos est in jfÊgypto lebis, sed a.poleslale quam te habere plaudebas per
et Palseslina domus sedificare. me projiceris. Salanas inierpretalur adversarius.
" El dixit ei : Si Filius Dei es, mille te deùréum.lu sive transgressor : et recte relrorsum vadit, quia
omnibus suis tenlaiiohibus hoc agit diabolùs, ut inimicus est veritatis ..atque transgressor omnis
jnléHigat si Filius Dei sit; sed Dominus rësponsià- jùstilise,
nem sic tempérai, ut eum ambiguum relihquat : nam Scriptum est enim: DominumDeum adorabis, el illi
hic ostendilur quod diabolùs, qui omhës Cadere s,pliservies.Forte quserit aliquis cur hic prseceptum
vult, përsuadére potest, sed praëcipitare non potest; sit soli Deo servire, cum Apostolus dicat : Per cha-
et quemadmodinn Dominus super pinnaculum poni xitalemservile mviçem (Gai. v, 13); sed facile patet,
vbluit, sed ad èjus.imperium déorsummilli noluit: nam "Grseca,lingua servims duobus modis solet ap-
jla-decët nt nos, si qûis sùadet viam"vér-îiàiisascen- pellari.et diversa significàlioiie: dulia dicitur ser-
:si aulem vult nos ad ima de - vitus communis Deo.vel bomini, sive cuilibet naïu-
dere, obtemperemus ;
altiludine virlutum prsecip'itarè,non illum audiàmus. rae., lalria vero vocatur servitus quse est soli Divi-
'Scriptum eài enim, quia angèlis.,suis, et reliqua, nitaiis cullui débita, et cum nulla est parlicipanda
Hoeëprôphetia est de virô jjusto, sed maie 'inier- crealura. Jube'mur per charitatem servire invicem,
pretatur diabolùs Seriptûras, dum ad Christum de quod Grsece duleum dicitur ; jubemur uni Deo ser-
angelorum auxilid quasi iïifirmum Ioquilur, et lacet vire, quod est Graecelatreum.
quod de se Ioquilur ila : Super aspidem el basiliscum Tune reliquit eum diabolusxeleççe angeli accesse-
- '
ambulabis(Psal.Tîc,l5). runt. Diabolùs teniat, ut humana infirmitas osten-
• Ait illi Jesûs : Rursus scriptum est :•Non lenlabh; datur ; angeli miiiistrant, ut victoris diviniias com-
Dominum Deum tuum. Notandum quod necessaria probolur. Cognbscamu.sigilur in illo curam noslram,
testimonïa tanlùm de Deulerohomio proluleril, ut; quia nisi hune diabolos hominem cerneret, non
secundse legis sacramenla monslràrèt : hujùs ergoi lenlaret. Veneremur In illo divinilalem suam, quia
rei exemplum prsebuit hic verbis, ël postea factis, liisi Deus super omnia exislerel, ei nullo.modo an-
d,um ssevientes in se"Judseos fugiendo ac latendo geli mihistrareut.
ai IN MATTILSl EVANGELIUMEXP0SIT10. — L1B. I. 2'2
Cum autem audisset Jésus-quod Joannes tradilus A i nali luxu conversaia est, Chnstp cémente lucem
esset, secessilin Galiloeam.Marcus dicit : Posiea au- Evangelii reeepit. -
tem cum trad'itusessetJoannes.(incarcerem) venit Jé- Exinde coepitJésus, proedicareet dicere: Poînilen-
sus in Galiloeam,:Lucas vero de iradilo Jo;anne-lïihil tiam. agite, appropinquabil enim regnum, eoe/orunu
dixit, sed ita narraiionem. suam. contexit. Eh conr Quod eadem praedicat quse aniea Joannes dixerat,
summata, inquil, lentatione, diaboljusrecessil ab. eoi attendit eis Dei Filium se-esse, cjijiispro.pheta fuit
- -- v
usque ad tèmpus,el regressusest Jésus invirtute Spi- Joannes. ,
ritus in Galiloeam,Quod lamen secundum evangeli- Ambulant,aulentjuxta mare Galiloeoe viilit,duos fra-
slam Joannem non conlinuo factum manïfesïatur,., 1res,Simonem,qui vocalur Peints, et.Andrëamfratrem
cum dicit, aniequam Joannes Baptista missus esset; ejus, millenles reie in mare,: erant enim, piscatqres.
in carcerem, Jesum in Galilaeam isse; et hinc post\ Id est, incarnaïus est Dominus in mari isliu.smundi :
vinum de aqua factum ad Gàpharnaum descendisse! spiritales vidil piscatores, quos a.nié"çonsiiiulionem
cum maire et discipulis, ef sic; Jérusalem ascenr- mundi ad opus prapdicationisaptos prsesciyit. Simon
disse el post aliqùà Joannem in Enrionbapiizasse. interpreiaiur obediens; Pelrus, agnoscens; Andréas^
'In bis vero constat quatuor evangelistas non^çon- . viriJis; et hoc bene ad dpçtorum personam conve-
traria, Evangelio.Joannis narrasse, sed post-bapiismai **" nit, quia hi solummodo ad opus magisterii habiles
primum ejus àdvenlum in Galilaeam, quando illicj sunt,. qui sapienliselumineillusiranturad cognosçen-
de aqua vinumHfecit,proelermîsisse. dum,.etbene operaiites,I)eimandat,isobediunt,elhpc .
" Et relicta civtlale
Nazareth, venit el habilaiit-inv, aliis ad scieudum facièndumque viriliter suggerùnf.
Càpharhaum tnaritimam in finibusZabulon el Neph- El ait illis': Yenile post nie, facieni vos fieri pisca-
lhalim. Nazareth vicùlus est in Galilaeajuxtamon- tores Iwminunu QùodTaulem secundum Joannem
tem Thabor, unde»et Dominus Salvaior noster Na--- , Evangelislam Andréas, ai testiraoniunt Joannis Ba-
zaraeùs vocalus est: Capharnaum vero oppidum estt plistae Dominum!jilxta Jordanem esse seçutus dici-
juxla stagnum.Gennesar in Galiloe'ageutium, in fi- tur, et Peirus nomen accepisse,'et Philippus vocatus
nibus Zabulon. Myslice-autem,quod tradilo Joannej esse, cseieri 1res eyangelistaevocatos dicunt de pi-
Jésus incipit prsedicare, significat quod cessante, scàtione,. ita intelligendum, non eos siatim insepar
lege, consequenter oritur Ëvangelium. Nazareth in'-, . rabililer illi adhsesisse, sed tantum qujs esset agnp-
terpretatur vir-gullum ejus, sive Hos, et significatl visse, euînque admirantes ad .proprià remeasse.
flore'm figurarum, qua? sub lege imperfeclaemane- Al illi, conlinuoreliclisretibus suis, seculi sunt eum.
banl, quibus .rebâtis Jésus Christus traiïsgreditur. lorsilan dicit aliqûis : Quid uterque dimisit piscator,
ad Capharnaum, :quod inier<pretalurvilla puiclier-.qui pêne nihil habuit; sed pensare debemus quia
riroa, sive ager,pingiiedinis, vel villa consolationis: mullum reiiqùit qui desideria habendirecusavit.
et docet nos, ad.fiuelum spiritalis doclrinae, qui int El procedensinde, vidil alius duos fratres, Jacobum
Evangelio est, transire : in sancta quippe Ecclesia, Zebedoei,et Joannemfratremejus,i>inavi cumZebedoeo
quse est villa pulcherrima in- décore vîrlutumj ett pâtre eorum, reficientesrelia sua, elvocaviteos. Quaerï
ager pinguedinis in opulenlia bonorum operum^ ett v aulem potest qu'omodo primum binos voçaverit,
abundantia charilatis, et- villa consolationis in san- et posl. paulum alios duos, sicut narrant Maubeeus
ctarum Scripiurarum solatio et spe futurorum ha-,.. el Marcus-; cum Lucas dicât Pétri socios fuisse filios
bilans, Salvaior per doetores suqs praedicatquolidie; Zebedsei, et ab eo vocatosad adjuvandam extrahere
Ëvangelium. lïaecbene maritima dicitur, quod juxtai relia explelis naviculis in ipsa piscitim,captura, et
mare mundi posila persecutionum fluctibus lundilur,, DoniinumPeiro dixisse : Ex hoc jam erishomines ea-
et lamen undis volupialum mersos-relibnsEvangsliii piens (Luc. v, 10);;;et sic illos, adduclis in terram
Iiberare non cessât. Quse in finibus Zabulon, quodl navibus, Dominum fuisse pariler secutos. IJnde in-
est habitaculumforiitudinis posilaest, et Nephlhalim,, telligendum est hoc primo factu,m esse quod Lucas
quod est dilaiatio, quod in medio genlium ad dila-• Jjjnsihuaï,
; nec tune eos. a Domino vocatos.-sed tan-
tandum fortiiër verbum Dei eonsislit, atquecreden- lum Petro. pmdiclum fuisse quod/hpmines essèt
lilms refugium prolectionis impendit» capturus , et posiea fieret qnpd Matlhaeuset Marcus
Vl adimplerelur quod diclum est per prpphetank k narrant, binos et binos fuisse vocatos, ut sequeren-
Isaiam : Terra;Zabulon eklërra Nephlhalim, usque,, tur Dominum.
lux cria est eis. Duaesunt Galilsese: alia trans Jorda- IîlL autèm,slqlim reliitis-.retibus et: pâtre, secuti
nem, in qua viginli civitates Salomon dédit Hirami sunl eum. Isii quatuor discipulï daqs significant
pp*
régi Tyrorum in sorte tribus Nepbthalim ; alia juxiai pulos, de amore et soÙjcUndinibushujus saeçuliad
stagnum Genesareth in iribu Zabulon circa Tyberia- - spiritale sludium per gratiam Déi vocalos ; nam Pe-
deni, ad cujus distinctionem trans J.ordanem.dicit; U trus el Jacobus significant Judoeos fidèles, cogno-
Galilsesegentium, et reliqua.. Seentes Dominum, suppjaiilanlesque vilia : Andréas
Populus qui sedebatin lenebris vidil- lucem ma- vero et Joannes significant gentes, viriliter creden-
gnam. Sancla Ecclesia de prîstinis erroribus ablata, les in Clîrisïum, el graiia Dei sâlvalos; duae
natnqu»
spiritalis Galilsea, id est, transmigratiq facla est, naves duas Ecclesias ex circurneisione et prseputio
qiue prius ritu genlili in unibra morlis, id est, car- significant vocatas : relia, praedicationem
Evangelii;
25 BEDi; VENERABILISOPFVPARS-H. SECT.--1. — EXËGETICA GENUINA. U
mare quoquè, mundum; pisces, homines voluplali- iA '
''CA'PDT V
bus mundi submersos, et carnali sapientia dèditos ; Videns aulem Jésus lurbàs ascendil in montent,et
portus, finem pfseseniis'vilse. Zebedseus inlerprela- cum sedisset accesserunt ad eum discipuli ejus, et
tur iluens, et significat labentium rerum instabilila- aperiêns os suum, doçêbatèos,
dicens, etc. Nam Lucas
tëm. Moraliier; autem quatuor nomina in se onus- narrai eum in montera
ascèndissë, et illie in ora-
qûisquë-fidelis potest habëre, slilïa in quatuor vir- lionë pèrnoclasse; et cum dies sit factus, quod duo-
tutibus sluduerît ostendere : est Simon Peirus^'cum deéim de discipulis suis
eligeret, quos et apostolos
aghoscit pèr prudenliam peccata,, et bis deîelis per nominaret ;r.et post desçens,um de monte, quod in
mandatorum Dei fortem obédienliam ; poenariim loco campestri turbis
standp prsedicaret : quod ita
ëvàdit injuriàin ; Andréas yero, cum viriliter per
potest inlèlligi quod in aliqua excelsiore montas
tëmpèfànliam sustinël fénlàtiones; -Jacob aulem
parte essëi primojeum duodecim eleelis discipulis,
non'ficte -vocatur, qui supplantando per fortilîidi- ac deindé , nbnde
nionie, sed de ipsiiis celsitudine
nem vilia Tincil: et conveniénter Joannes, id est cum iis descehdissëi'-inloçum campestrem, quasi in
graiià Dei, nomihari potest, cum per juslilîâ'm Crea- lalus mbntis, et hic sietisset, doneç lurbaecongre-
toris niàndalà impleverït, et tàmen sibi inde hiliïl ad eum, et post consede'rët, et accedenti-
' • jxgarentur
tribue'rit,-sed Deo. bus discipulis et proeseniibusturbis tinum sermonem
El•circuibalJésus lotam Galiloeam,dôcehs in syn-
baberet, quem Màithaeus Lucasque. narraverunt.
agogis eorum,elpmdica'ns-Evangêlium regriï,el sanans i» monlem ascendil, qui majora prsécep'a
emnèfn lànguorem et "omneminfirmilalem in populo. Myslice.
commendare voluit, et cum sedisset utique
Uf suo exemplo studiosos împigrosque dbceret esse jusiitise forma servi apparuisset, accesserunt discipuli
dèbere' magis'tros, et verbum Dei-sine personârum in^ devoiione animi, et pieiale fidei, ut montes seierna-
acceptionë ministrare : in synagogis éorum,, ut in lës susciperehtpacis jùstiiiam populo propinandam.
Cpnvéntîculismullprum non inanes fabulas, sed quse sermonis sive manifesta-
ad- ûiilitalem proficiant audiehtium', prsedicàreht. Àpërtiooris longitudinem -
lipnem doclrinae demp.nstrat.
Sànàns' opinent langûorém.corporum^et infirmilatem Beàti pquperesspiritu, quoniamipsorum est regnum
animarum', prsebëns nobis ëxemplum, ut in spïrîlaiî- coelorum. Id
bus et ebrporàlibiïs,prpmpti simus ad prseslandum est, volu.nlaria paupertale humiles;
': nani istas bealiiudinës Isaias enumeravjt alio ordinq,
proximis nostris sdlaiiuii\.' sed ebdem sensu, et istis congruil Spiritus timoris
'Et abiit opinio^ejusin tolam Syriam. .Quoegeriersj-
secundum Isaïam, quia per. humilitatem regnum
litër dicitpr omnis rëgio à'fluininé Euphratë usque C
dimitti vide-
ad mare inagnuni,,et a Cappadoëia et Armenia us- acquirilur, guo.d pr.optej' superbiam
batuf. ;'..' , : .
que ad. JEgyplum, habeiis in se très pr.ovih.cias iria-
Beali mites. Utique qui improbitatis amariludine
ximàs, Commagënam, Phceniciani et'Palaestinâm, cedunt,_po,ssidebuot lerramnon malediciionis.
in qua g'ensJudsBorum'habitat. spi-
sed animam sine defeetu pa-
"JSt obtulèrunl èi omnesmaie habentes>varlis,languo- nam ,germinaniem,
et el cùravit scenlem, quibus congruit Spiritus pietatis ,,quia se
tibùs', usque', lùnaliços pqralyticoii, eos. conformât obediendo divinis Scripturis.
tùnàiici dicuntur quorum,dolpr in ascensioné lunae
Beali^qui lugenl. Videlicet non communi luclu
Crescebât, non quod inde vëre fieret, sed ob dsemo ssecularis
îiuifi fallaeiam, ut-hac çrealurse infamïa in Creatoris tfisi-itiae,sed secundum Deum.poeniteniiae
vel eliam aelermedamnationis
reduridarèt blaspliemiam. Paràlylici sunl qui yigo've peccatorum instinçtu,
aul àmofe coelôsliûm desideriorum.seu per
sunt corporis deslituii, nam paralysie Grsece,dis- metu,
«eterna laeiilia
sôlulio dicitur Latine, Myslice Galilaea,jquaë volu- •compassionem proximorum , quia
tus qualuor
bilis sive roia iuterprelatur, et Sy.ria, quse sublimi- consolabuntùr. Sunt riamque lacrymae
: sunl humidaead abluenda peo-
taièm sonal, hune mundum significant, quUicël se spéeïèbus distiucise
in sublime erigat, iàmèhï ad defectum vergii, et ad n cala,;''«t- resliiuendum perdiium baptismum; sunt
-iihâ rolàtur : et fama ejus per totum orbëm est' di- salsse-et aniarse adTesiringendam carnis luxuriant;
ùt : In suiit cjlidae contra frigus infidelitalis, et ad accen-
spersa'; o'innem, t errant exiii'.sonus eorum
Tune curaii siinl dëndum ârdôrëm,charïiaiis.; sunt purte ad'resrituen-
(Rviu.'x, 18). quôque dsemoniaci, dam vilae mundiliàm : horum esi
id est, gèniiles ad fidem conyersi idoja reljnquebant, Spirilus Scienliae,
in sacris Scripturis di-
nec non liitiatici'et paralyliçi sanati sunl, id est, in- ël merilo, quia semeiipsos •-
diceruhl esse lugëndos.
stabiles ei per varios errores nulanles confortaban-
. Bedii qui esuriunt et sitiunt jusiitiam. Id est, qui
tûr; unde Subdiitïr:
Et seculqisunt eum turbai multoedé'Gptil$a,'_elDe? loià même iniplehdi paslurn justiliac desîderant,
el esi decem m- et studio perseverandi in eo siiiunt, infastidiosa
capoli, reliqua. Decapqlis regio
bîum Irans Jordanem ad orîeniem eirca Hippum.; refeciione salurabuninr, quibus congruit spirilus
bene autem dieuniur turbaoeum fuisse secuia?, quia fortiiu'd'uiis, id est, sine pigfitia et defectu boni
'
posiquam cogniiip iiominis ejus usque ad .fines terras, opéris. . ''
Beali 'miséricordes. Miséricordes sunl qui sëmet-
pervenil, ëx omiii naiipne lurba fidelium secuia est
yesîigia maivdâtorunV ejus. ipsis benefaciendo copsulurîl, el çorryendis proxi-
S5 IN.MATTIliEl EVANGELlUxM EXP0SIT10. — L1B. I. 26
mis diligeniiam impenduni, ut a miséricorde judice A gimus yiclorum ira sale seminalas ; et hoc convenit
misericordiam" consequantur aeiernam-; quorum aposiolicae doclrinae, ut sala sapienliae compescat
eslspiritus consilii, quo sibi et aliis consulere non in terra humanascarnis luxum sseculi, aut '
fcediia-
desistunt. " lem viiiorum germirïare.
Beali mundocorde. Id est, simpliciler Deum quse- Quod sisal evamieril, in quo salielur, ad nihilunt
rentes et nibil ^amariiudinis habenles, toia Aranitate valet ultra nisi ut miltalur foras, et conculcetur ab
vacantes, el sincero amore Deum contemplantes:: hominibus. Id est : Si vos per. quos condiendi sunt
horum est spirilus intellecius, quia eorum aspeciui populi propter melum persêcutionumaut errorem
sapienliaethésaurus palet. amiseritis régna coalorum, exira Ecclesiam posili
-Eeaii pacifici.Utique quorum Caro adversus 'spi- inimicorum opprobria sustinetis non dubium.
ritum non concupiscit, el alios pacificando invicém, . Vos estis lux mundi. Id est : Vos quia vera lùce
eliam cum bis pacem habere desiderant qui oderurit illuminati estis, lux eis qui in mundo sont esse de-
pacem; et sic merito .filii Dél vocaburitur, in quibus betis. Non potest civilasabscondisupra mowtempo-
Deo flihil cpnlrarium invenitur : ad hos enim refer- sila, id est, aposlolica doclrina super Christum fuft-
tur spirilus sapienliae, quia eorum ration! cuncta data , sive Ecclesia super Christum ex mullis gënli-
obtempérant, et ipsa ratio subjicilur Deo petava bus fideiunitale constructa, et charitaiis bitumine
uiique senlentia, qua:dicitur : conglulinala , quse fit lula intrantibus, et laboriosa
Beali qui perseculionem* paliuntur. Ad Domini re- adeunlibus : habitatores cuslodit, et omnes inimir
" - -
Eurreclionem"pertihëre videlur, quia seplimô die; eos secludit.
hoc est, sabbato transèunle, et oclaiêa die quasi Neque accendunl-lucernam,et reliqua. Sub modio
capite_dierum redeunte, caput surrexit Ecclësfae ergo lucernam ponit-j quisquis lucem doclrinaecom-
devicto perseculionis labore; septenario namque modis temporalibus obscural et legit ; super cande-
numéro septempliciter multiplicatb , quadraginta labrum vero, qui se itâ miiiisterio: Dei subjicit, ut*
novem etficiuntur, cui uni mique octava, el capile supërior sit doclrina veritatis ; quam servilus Cor-
dierum sa?culi addito, quinqùaginta' rëperiuhtùr : poris. Aliter Salvator accendit- lucernam, qui hu-
unde et nos utique SpirituS"sanëlK gratia et remis- manse tesiam naturae, flamma suse divinitatis im-
sionepeccatorumaccep'a, in coelorum regnum in- plevit, et hanc super candelabrum, idest, Eccle-
ducimur, ubi haereditatem accipimus, consolamur siam posùit-, quod in>frontibus hoslris fideinsuae
et- paseimur, -misericordiam consequimur, et mùn- incarnalionis fixit. Quaelucerna non poluit sub mo-
damnr et pacifieamur, ut jam post.iransaciam septi- .1 dioponi, Id est>,sub mensura legis includi, nec-in
manam bujus sseculi-vilain-intremus résurgentes sola Judaea, sed in universo illuxil orbe..
futuram. Et sic.fit ut qui primus erat dies Tabentis Sic luceat lux vestra coram hominibus';el reliqua.
vitse, fiar tunCprimus seternse* Quia expeditunicuique per opéra bona placere Deo,
Beali estis cum vobis maledixerint-homines, usque et non hominumfalso favore gaudere.
Menlientespropler me.- Superipres aulem senlenlias Nolile pulare quod veni solvere-legem aut prophe-
generaliter digesserat usque ad'Oclavam5-inde jam las; non veni solvere, sed implere. Implere venit
coepit loqui> praesenles>compellans-, quamvis non quae imperlecla fuerant, iram tollehs, et talionis
sblum ad eos istapertineant, qui praesenles audie- vicem excludens, el occullam mentis concupisceh-
bant, sed eliam ad illos qui absentes vel post.futuri tiam prohibens.
erant, sicut superius dicta, in: quibus-non dixit: Amenquoque dico vobis, donec transeat coelumet
Vestrum-est regnum coelorum, aut DOSpossidebilis, terra, iota unum aut unus apex non proeleribila lege,
sed ipsi ad eos perlinebant tanlum, quibus pr^esen- donec omnia fiant, Hoec enim transeunl, quando
tiafiter loquebalur. Sed ideo maxime ad eos apo- mutantur in melius. ïola vero, quae est caeteris lit-
stropham fâeit proesentibus loquens, quia-intimare 'teris minor, et apex,"quae esi ejus summa portiun-
eis volebat dignitaiem gradus eorum praedicenspas- D cula, ostendunt quod vel m'mima legis praecepta-ad
siones, quas pro nomine ejus passi erant. perlëctum perducuntur,-et quia omnia lëgi's Sacra-
Gaudeleel exsullale, quoniammercesvestra copiosa «menta plena sunt spiritalis.' Apte autem iota Grae-
est in coelis.Qui vanam sequilur gloriam hoe implere eum, et non ioth posuii'ïïebraeum, quia iota in nu-
non potest ui laceralus infamise opprobriis exsultet méro decem èxprimit; el Decalogiimlegis énumerat,
in Domino: sicut:scriptum est: Ne quoemsgloriam, cujus quidem apex et perfeclio Evangelium est.
ël non dolebis eum ingloriosus fuerls. Nos gaudere Qui enim solvêritUnumde mandatisislis minimis,
debemus ut nobis prsepaTëturmerces in coelesiibus. et docueril sic homines, minimusvocabitiirinregno
Sic enim persèculi sunt prophelâs qui fuerunt anle ccelorum, et reliqua. Minimum est mors crucis, et
vos. Bene exhortatus est eos.ëxerriplo'prophelàrum, qui secundumid quod solveril alios docuerit, et non
qui timoré persecutibnis nori'defecerunt a praedicà- secundum id quod invenit ël legit, minimusnoeabi-
lione veritatis. lur in regno coelorum; vel^foftasse ibi non erit, ubi
Vos estis sal terroe. In terra humana rialura, in nisi mà'gni esse non possuui. Potest et moraliter
sale sapieniia verbi significaiur. Salis enim nàtura accipi,quiâ quamvis in semetipsa Scriptura s'olvi
terra efficitur infrucluosa, uhdequasdarn urbes le- non possit, lamen Qui non implclDei mandatusa
27 BEDJE VENERABILISOPP; PARS IL SECT. I-, -, EXEGËTICAGENUINA.
in semetipso, solvil, el fil despeciissimus.in Eccle- A non quod dis?oiient Eyangelia, sed quod unus qua-.
sia sancio'rum. drans duos habeat minulps nnmmos. Pars distincto*.
Dko.enim vobis.quod nisi abnndaveriljuslitla ve- rum membrorum hiijus mundi lerra invenilur, ideo
stra plus quam scribarum el Pharisoeorum,.etreliqua.. dicit no.vissimumquadrantem, idest, lerrena pec-
Id est : Nisi nonsolumilla minima legis. praeçepta cata ; elquod dicit, Donec solvas,^TO infinito po-.
implevefilis, quod est jusi'uia Pharisaeorum, ut non nilur, sicut alibi : Donec ponam inimicostuos (Psal._
occitlant,, sed'eliam isla quse a mèadduntur,,quod GIX);. Adversarinm,autem cui jubemur consenlire,-
est justilia eorum qui regnum Dei intraluri,sunt,.ut alii diabolum, alii carnein, alii Deum, alii praece-
nonirascanlur, coeleste regnum intrare idonei non ptum Dei intelligere voluerunt, non ut persuasio-
estis* nibus.diaboli aut carnis obedire debeamus, quibus
Audistisquia dictum anliquis est : Non décides,etc. in. baptismo abrenunliamus, sed bèneVolierga Illos,.
In quibusdam Codicibus addilur ita : Qui frascitur esse jubemur, resislendo, ne obiemperantes ultionem,
s?'ne causa ; sed radendum est,, quia- ira viri justi- eis. deceptionis eorum.açcumulemus.
tiàm.Dei non.operaiiir. , Audisiis quod diclum esi. antiquis:' Non rncBc/ia-
Qui autem dixerh Racha, reus est eoncilio,ïtacha beris, usque, Jam.:moechatusest eam in corde $uo:_
est Hebraeum.verbum, id esi, inànis aut vacmis, el B Inier, passionem et, propassionem apud veteres,dif-
inlerpretatur cenos, quem .nos vujgata injuria absr •ferentia haeeest : Qui yîderijtmulierem et ejus &m-,
que çerebro possumus nuncupare. Quo ergo:elogio ma merit tilillata , hic propassione përcqssus est ;
slullilïae denotari potest, qui fideliter Deum crédit, qui aulem delectalioni consensum prsebuerit, de-
et Christum Dei sapientiam noverit, ' . propassione ad passionem transit ; et sic iribus gra-
Qui aulem dixerlt F.atue, rfewserll gehennoeignis. dibus peryeniliù; ad peccatum, suggestione, dele-
Magni pjaculi perieulum est, quem Deus appella- ctatione, consensu, Etisiius peccatitres sunl diffe-
verit salem, et slultorum inlelligenliam salienlem, renliee in corde,.in facto, in consueludine, quasL
conlumelia infàtuati sensus lacessere, vel .maledicto très mortes : una in domo., cum in corde consen-.
stultilise exasperare. Isiiusmodi ergo aelemi ignis titur. libidini ; altéra quasi jam extra .portant pro-
pabulum erit, Gradus itaque sunt in isii.s peccalis a lata, cum in factum procedit assensio ; terlia aulem
levioribus. ad grayiora., donec ad gehennam ignis cum vi consuetudinis malseanimus tanquam lerrenav
venialur. Nam in judicio a.dhuc defensioni locus preniitur mole.
tialur, dum adhuç motus comprimitur corde conce- Quod si oçulus luùs. dexter scandalhet te, usque-
plus ; in eoncilio autem- cum jam vox ihdignantis. ~ Quam tûlum corpus tuum e,at in gehennam.Non in-.,
erupit, non Cumipso rèo agitur, ulrum dàmnaiidus congrue ënim;dexter oculus potest accipi dilecius
sit, sed in 1er judicanles conferiur, quo supplicio amicus, el in rébus div.inisconsiliarius, cui-non esk
cnlpabilis "damnelur. Gehenna vero ignis certà est. parcendum ne abjiciatur, si nos vult scandalizans
damnatio, et poena damnati. Isii ergo gradus, qui- in haeresimducere. '-
bus modis invisibiliier exhibeantur animarum mé- Et si dextera manus tua scandalisaile, et reliqua.
rilis, quis di.cerepotest ? Nomengehennam traxisse In dextera accipitur adjulo.r,dilecius et minisler in',
putan.t a vaile idolis consecratà, juxla murum Jé- divinisopèri.bus, ita in sinistra intelligunlur qusesunt
rusalem olim càdâveribus mortûorum repleta, quamT corpori neçessafia, quia sicut in oculo conteniplatio,.
et Josue rcx contaminasse in Regum libro legilur. ita in manii significaiur actio. Possumus eliam in,
•Sioergo offeras munus timm ad altare, et reliqua; oculo dextro et manu dextra quosljbei intelligere.
Istud secundum liileram fieri-potest, si prsesens est propiuquos, qui eliam sunt causa scandali ampu-
fràter qui habeat aliquid adversum nos, id est, tandi,
quem nos lsesimus; nam nos adversus illum habe- Dictum est aulem : Quicunque dimiserit uxorem,
mas;, sinosille, laeserit,-ubi opusnon est a faciente dei ei libellum repudii, Quod in posteriore parte ipse
. injuriam veniam postulare, sed tantum ut dimiitas, JJ(Salvator Moysen fecisse exponit propter duritiam
sicul.tibia Deo commissa cupis dimittf. Spiritàliter cordis eorum, non ut dissidium concederet, '.
sed
ergo cogimur-intelligerefidem esse altare in templo bomicidiiimau.ferrët. -,
Dei, quod nos sumus, super quod spiritale donum Ego aulem dico vobis, quod omnis qui dimiserit
sive Prophelia, sive oralio, sive aliud aliquid quod uxorem'sumn, excepta fornicqtionis causa, facit eam
Deo bene ofieratur,, aliter aceeptum non erit, nisi moecham;et qui dimissam.duxerit, adultérât. Non
fiçleipuritate fulcialur ; etsi'in menlem venii ut ad- hic inlëlligilur tantum fornicalio in stupro, quod in
versùs fialrem aliquid babëamus, necesse esi ut alienis. viris aut feminis eommiltilur, sed omnis
«oram D.eôchara cogitalione ad fralrem recurramus Côncupîscenliavel ayaritia vél idololatria, quaeho-
celerrimo dilectionis affectu, aique inteniiouem inde minem faciunt.a lege Dei abôrrare. Si ergo uxor
'
revocariles., çoeptum munus periiçiamus. Imjusmodi aliquid bominem cogal, qui talem dirait-
Esto çonsenliensadversdrioluo, usque, Donecred- lit, causa l'orni.catiohisdimitiil, non tanium illius,
dtis novissimumquadranlem, Judicem intellige Chri- sed et suaeillius qui foiniçatur, suaene fornicet.,
stum, ministrum vero angelnm, carcerem poenas Ilerum audistis quod diclum est andquis : Non.per-
. lënebrarum. Quadrans hic in alio loco duo minuta , jurabis, usque, Nàn potes unum capilhim album
S9 IN-MATTH^EIEVANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. I. 50
facere, aut nigrum. Judaei permiltebapiur in Deum A. tôlière, remltléei el pallium. Lucas hoc capiluliim
jurâre, non quia facerent recte , sed quod melius '. versa vice posuit, dicens : Ab eo qui auferl vesti-
est et Deo quam daenionibusyel aliis creaturis hoc mentum, etiam tunicam noli prohibere. Quod de \e-
exhibe're",quia qui jurât aut venerâlur aut diligil stimento et lunica dictum est, hoc faciendumest
eum per quem jurât, et quia perjurare non potest, de omnibus quse aliquo jure tempofâliler noslra
qui non jurât. Ideo raro et non nisi necessitale uta- esse dicimus. In lunica, quae interior vestis est, •
mur juramenlo, cum pigros ad credendum videri- significanlur necessaria ; et si ea coiitemnere con-
mus homines, ut Apostolusait : Quoe scribovobis, venit, quanlo magis superflua, quse per pallium,
eccecoram Deo, quia non mentior ( Galat. i ). Sedes quod exterior yeslis est, significantur moraliter.
autem judicium Dei significat, qui in coelosedere Spiritaliter aulem omnis doctor alicujus tunicam
dicitur, non quia habeat membra sicut,nos collo- aufert, cum ab eo quaeanimo latent peccata confi-
cala, sed quoniam in universo mundi corpore ma- tenda deposcit, ut est invidia, superbia, et his
ximam spec'iemcoelumhabeat, et terra minimam, similia. Et pallium ipse diniitlit, cum exteriora quae
lanquam proesenlïorexcellenti pulchritudini vis,di- corpus gessil facinora , Simûl confitéfi non éru-
"
\ina, minimam -vero ordinet in infimis sedëre in bescït.
coelo, lerramque calcare dicitur. Spiritaliler autem » Et quicunque le angarizqveril mille passus, vade
pandas animas coelinomine significat, et lerrae pec- cum illo alia duo. Hoc leslimonio compassionisini-
calrices. Spiritalis autem qui omnia judicat, el a que affecuimpraecipit, et studium solatii ïmpendere
nemine judiealur, convenieuter sedes Dei dicitur. ei qui a le expelil, quod ultra vires,velle debes bi-
•Peccator aulem cui diclum est : Terra es, et in sinuare. Aliter si quis volens credere le ihterroga-
terrant ibis, per justitiam digna mèrilis tribuenlem verit quid sil Deus, tu non solum ei Pairem, sed et
in infimisordinalur. Filium, et Spirilum sanctum osiendere festina.
Sit âiilenisermovesler,Est est, Nonnon ; quod au- Qui petit a le duel, elvolenli mutuari a te ne aver~
lem his abundanllusest, à maloest. Ac si diceret : Quod taris. Non hoc tantum de eleemosyna dictum intelli-
est, sufficiatdicere, el quod non sufficiatnon. Sive gimus, cum et diyiles pauperes fiunl, si semper de-
• ideo bis dicitur Est est, Non non, Ut quod ore.conr- derint, sed docloribus praecipitur ut gratis accepta
fir'mesoperibils probes , ut quod verbo neges faclis gratis tribuant, quia istiusmodi pècunia nunquam
non confirmes. Non dixit : quod ampl.iusest, ma- déficit. lia enim-omni petenti dabis , quamvis non
lum esi, sed arnalo est, ab illius videlicet inflrmi- semper id quod petil dabis, cum eum, indicata
tate, a quo cogeris.jurare ; et hsec infirmitas, ma- -, justifia, non" inanem dimiltis, quam,non petat
lum est, lu aulem bene facis , qui béne juraliohe quod dabis. Ël insuper oponet spirilalem docio-
uterïs, ut alleri persiiadeas quod uliliter suades. rem auditoribus suis verbum Dei accommodare, ut
Audistisquia diclumest: ôculumpro oculo, dentem boni operis.ab illis retribulionem possit accipere.
pro dente; egoaulemdicovobisnon resisleremalo.lii Audistisquia diclum: Diligesproximum luum, et
lege emendalur culpa, in Evangelio peecatorum odio habebisinimicumtuum ;' ego autem dico vobis:
ahferunlur exordia. In Iëge quatuor gradus videnlur Diligile inimicos veslros, benefacite hit qui oderiint-
esse vindicise. Primus est, ne Isesus uïciscatur se vos, et reliqua.. Sciendum est ergo non impossibi-
gravius ; secundus quem Iex posuit, dicens : Oculum lia, ut quidam aeslimant, in dilectione inimicqrura
pro.oculo, no vindicta injuriam transeat, et haecest. Christum prsecipere, sed perfecla, quse fecit David
inchoatio pacis, ad quam perveniendam duo gradus in Saul, et martyr Slephahus cum pro perseculo-
adhuc restant, id est, ut non reddat tanlum, sed ribus oravit. Hic ergo minus intelligentibus difficijjs
minus, Verbi gratia, pro duobus pugnis unum ad oritur quseslio, quod inveniunlnr in propheiis ad-
tertium pervenit, dum nihil màli rependil, imo versus inimicos imprecaliones, quse putantur niale-
bonum pro malo ; nec tamen adhuc ibi est quod dictiones, sicut est :.Fiat mensa eorum(Psal. LXVIII),
ait : Non resislere malo , id est, ut non solum irro- J), et reliqua. Sed hsec propheta dixit non yoto optan-
gatum non rependas, sed etiam ne aliud irrogeiur tïs , sed Spiritu praevidentis.Et Dominus dixit : Vm
non résistas , quod etiam consequenter ëxpônit libi, Capharnaum(Matlh. xi). Non hoc malevolentia
dicens : optabat,. sed merilo infidelitatis futurum ei fore
Sed si quis te,perçussent in dexteram maxillam, ceroebal. Rursus alia oritur quaestio,quia Dominus
proebeilli et altérant. Non enim ait : Tu percuiere jubet.pro inimicis orare, et Joannes pro peccan-
noli, sed adhuc ad përcutiendum te para : docens tibus usque ad morlem non rog'are ; et hoc ideo,
medicus animarum ut. quorum saluli consulere vel- quia sunt in fralribùs quaedam peccata inimicorum
lent, eorum imbecilliiates aequo animo lolerarent. persecutione graviora, Peccalum-usque ad morlem
Myslicejubemur percuiienii alieram prsebere déxie- esse puto, post agnitiônem Dei per gratiam sancii
ram, non sinistram, quam juslus non babet. Id Spirilus impugnarefraternilatem, et adversus ipsam
est, si nos-haerelicusin dispulaiione percusserit, et gratiam invidiaefabibusagilari : et peccatum non ad
dexlerum dogma vulneraverit, opponanliir ei dex- mortem, cum quis débita officia fralernitali non
lr&, donec victus lassescat inimicus. exhibuerit per aliquam infirmitalein ahimi.
Et ei qui vult judicio contendere, et lunicam tùam Ut silis filii Patfis vcs'.ri}usque, Pluit superjuslos
Si BEDiE. VENERAB1L1S'OPE-.- PARS II. SECT. I, — EXEGET1CAGENU1NA. 32
elinjuslos, Non ait; Facile isla qui eslis Filii Dei , A El.cumoralis, non, erilis sicut hypocriioe,usque
sed, ut sitis Filii Deu Nam unus.est naluraliter Fi- Receperunhmercedemsuanii Anguliplalearum sumr
lms Dei, nos aulem pqlëstate.accepta, in quantum nbi via per iransversuni allerius viae lendit, el qua-
ea quae ab illo. prsecjpiuntur implemus, effieimur drivjum reddit. Non enim le videri ab hominibus
filii Deu.Ortum-solem dicii super bonos et malos:: ajicubi oraniem nefas.est, sed propler hoc ageré, ut
Christum ,- solem juslitise pluviam., doclrinam veri- laudandus ab hominibus videafis.
tatis, quia bonis et malis apparuit, el est evangeli- Tu aulem-tum orabis, inlra in cubiculum tuum^
zalus Christus. .....' usque, Paler luus qui videlin absconso^reddel libi.
~
\Sienim diligitis eos, qui vosdiligunl,usqùë, Nonne Id est, revërtere in mundam cordis conscientiam
£lhnici.hoçfaçiunt? de visibilibus adorandum invisibilemDominum, et
Publicani quideni apud èos Romani exaçtores di- claudebstiùhi carnaliùm. et
phanlasmatum ; - turbis,
cuntur, qui yecligaliavel publicasseculi.lucrasectan- quae obsirepunt in cogitatione résiste, ut intima
turj nam êfooç Graece, </eHSs.dicituri Latine. Ideo corde ad Patrem spiritafis dirigatur oratio.
genliles elhniei dicunlur, qui sunt laies ut fuerunt Ordnlesaulem nolilé inullum loqui, usque, Nollle
geniti. Et hujus sententisesensus est lalis : Si ergo
ethnici et, publicani sunt ërga amatorës suos naluia 1 ergo assimilarieis. Ethnici ergo sicut hominem"judi-
duce benefici, quantum.vos dilectione Iaiiores debe- cem, itaLieum verbis arbilrànlur in Senlentiam.lrar
et
bitis etiam non amantes amplecti, quia quibus est hi, ideo putant se in multiloquiosuo exaudirj,
Scit enim Paler vesler quid opussil vobis, antequam
gradus- professioniseximior, necesse est ut sil cura
virtutis uberior. petatiseMi)?..Consurgil enim hoc Ioco quaedamJisere-
'Èsioteergovos perfeclisicut et Pater veslercoelestis sis philosophorum, qui dicunt : Si Deus antequam
perfeclûsest. Sine dilectione inimicoruùVquissupe- petamus scit quibus indigemus, frustra scienti lor
riûs dicta p'oiest implere? Perfeclio namquë miseri- quimur. Quibus. respondendum en non nos esse
cdrdise, qua' plurimùnr consulëlur Iaboranii animas,. narratores, sed rogatpres. Aliud est narrare, aliud
ultra dilectipneminimici porrigi non poiesi; et ideo scientem miseràbiliier,exorare.
sic clauditur -.Esiote ergo perfecli\ et jeliqua. ha - Pater- nosler, qui es in coelis-.Fd est, in sanetis et
lamen ut Deus intelligaïur përfectus tanquam Deus, jûsiis, quibus dicitur ; Templum,,Dei sanétum est»,
et: anima perfecla tanquam anima. -Gradum ergo quod estis.vos.
quemdam ascendil qui proximum diligit, sed bene- Sanciificetùrnomen, tuum. Quomodosanctificelur
yoleniiiimperficiet, qui èam proeceplo.adinimicidi- ab. hominibusnomen Domini, quod semper est san-
leclionem perduxerit; nam quod ï'n lëge scriplum C ' cium, rogamus'Quod nomen Domini sanctum in
* est : Qderisinimlcum
tuum, non est accipienda vox hoc sseculo ostendatur, ul nos qui in baptismo saa-
jubenlis justo, sed permittehtis'infirmo. clifiçati sumus, ineo perseveremus. El hoequdtidia-
CAPUT VI. , num opus est, ut imploremus sanctilicationem, qui
Allenditene justiliam veslramfacialis coram homi- quolidiedelinquimus.
Advenialregnumtuum. Quando enim Deus.nonrer
nibus, ut videanïiniab eis.
Ac si diceret":' Cavete ne laudem ab hominîbiis gnat, aul-quandoapudeum incipil,quodseniper fuit, et
esse non desinit? Nostrum quidem regnum pelimus
quàeratis, et o.b hoc fruclu privemini mereedis ; unde a
subditur : Deo;nobis promîssum, et Chrisli passione quaesi-
ul sseculoanle servivimus, poslmodum,
Âlioquin mercedemnon habebilisapud Patrem ve- lum, quiin
dominante , regnemus, ut : Venlte,benedicti
slrunïqui est in coelis.Qui eniminanem vulgi favorem Cliristp
seqùitûr, hocilli pro mercëde deputabitùr, et ob hoc (Mallh. xxv),,et reliqua.
ab acierni Régis nupliis, puisas januas repellilur, Fiat volunlas-fua,sicut in coeloet in terra.. Id est,
sicul est in angelis yo.luntastua, qui sunt in coelis,
quia:bic eum amare non probalur.
Cum ergo fàciseleemosynam,noli tuba c'anere,et, " ita fiai in hominibus, qui sunt in terra, ul nulla mi-
reliqua. Manifes'turnest bypocrilas esse, qui"se ju-_ séria impedienle eamdein apud te beatitudinemac-
stes simulant, et- non exhibent ; et proinde a Deo -, quiranl. Aliter : sicut jusii faciunt volunlalem tuam,
' cordis „ ila el pecaïores ad le convertaniur. Sive coelumet
inspeCtore non aliud accipiuiit, nisi fallaciae
isupplicium. terrain, corpus et animam accipimus.
" Te autem facienié eleemosynam,usque, Et Paterr Fiat volunias tua.~In hoc ut sicut corde condele-
luus qui videl in absconso,reddel libi. Clamurlegi Dei secundum inieriorum hominem, ila
Videturenim humanaelaudis delectalio in sinislraa corpus nullis lerrènis voluplatibus immulalum huic
significari, et in dextera înteniïo implendi praecëplaa delectationi adversetur.
divina. Et quid esi eleemosyna in absconso, nisi inn - Panem noslrumquotidianumda nabis hodie. Panis
ipsà bona conscieniia, quse huinanis oculîs dèmon- quotidianusaut pro omnibus hujus vjtae necessilaii-
strarinôh potest, quaeet efficitur in volnmaie bon'a,, bus diolus est, aut pro -sacramenio"corporis Christi,
quamvis non sit quod tribuatur.in pecunia; nam inn quod quolidie accipimus, et ne moveant qusestionem
i- aliqui, qui non communicenl quo;idie sacramenio
lus solel sinistra operari, qui eam non inlûs, sed fo-
ris faciunl. Chrisli : resial ul panem quolidianum mlclligamus
35 IN MATTILEI EVANGELÙJMEXPOSITIO. - LIB. I. 51
divina prsecepl'a,quae quolidie meditari oporlet ël A exsultàlionisfestivos nos ostendamus, et principale
operari. cordis nostri oleo perungamus spiritali.
El dimittenobis, el reliqua. Salûbriler ëninï quod Noîile ihesauri'zarevobisthesaurosin terra, usque,
pèceaiores sumus admonemur , qui pro peccalis El'ubi fures non effodiunl, nec furanlur.
oràre compellimur. Qui orare nos pro debilis ël pec- Per 1res species adversilâlis, hoc est acfuginiSj
calis docuii, palernam misericordiam promisit, et tîneae ei furum,omne vèiat avarilisegenus, elrepre-
veniamsecuturam adjunxit, el cerla nos «ponsione hendit; quia aliae res sunl quas rubigo oïfuscatvel
constringens, ht non aliter a Deo , cùi dëbitores consumit, ut est aurum, argentùm, et caeterameial'a.
sumus, verilam petâmus quam sicut dèbitoribiis np- Alise qiiae a vèrmibus vel pulredinedissolvuntur, ut
stris Simillirâus; in qu'a pactïônë si "meniiniur,tô- sunt vestes, vasâ lignea, quaecarie dispereunt. Aliae
lius oralionis nullus est fruclus. per fures auferuntur, ut sunt gemma;, lapidespré-
El'nenos inducasin lenlaiionem.Nonenim për se tiosi, qua'mvfs alià sordé non possunl consnmi, et
ipsum inducil Deus, sed' induci palilur, quèm suo ita nulla res semper ill.tsà durare potest. Unde di-
aùxilio deseruerit. El ideo non hic oraïur, ut nos citur": Omneopus electumjuslificabilur, et quiopera-
tentemur, sed ul in lenlaiionem non ïnferamur. lur illud honorabilurin illo ; el omne opus corruptib'ite
Aliud nanrque est in lenlaiionem induci, aliud fê in fine dèficiël,et qui operaturillud pèribil cum ipso.
tenlari. Sine lentatione nullus esse probatus potest, " Allegoriceserugo superbiam significat, quse ubi fue-
ideo non oral cui necesse est igné examinare, ut rit, spiritalium donbrtim ibesaurum dissipât, et vir-
igné non contingalur, sed ut non exuralur. lulum decorem offuscat. Tinea autem invidiam dési-
Sed libéranos a mato. Videlicet, ul ab omnibus gnât, quse lalenter corrodens studium bonum , et
qusediabolos et mundus operaniur securistemus ac unitalis paelionem demoliri non cessât. Fures nam-
luti, ut aulem nulla omnino timeatur lentatio, non que sunt daemonesel haeretici,semper ad hoc inienti,
hic in prsRsenii sperandum est fieri posse, quia hsnc ut spirilales thesauros hàbenles depraedeùtur, et
bealitudo hic inelioalur, el in futuro perficielur. onusios ornamentis virlulum spolient. Âlio sensu,
Amen aulem, quod in fine scribilur, signaculumesi omnis namque res sôrdescit, cum i'nferiorimiscetûr
Dominicaeorationis, quod -Aquila.interpretatus est naiurae. Sic et animus noster terrenorum cupiditale
fideliter; et nos vere possumus dicere signifieare sôrdescit, quamvis terra munda sit in Suoordine ; in
lotius oralionis islius purissimam veritatem, et in- spiritaliuih vero desideiio mundus persévérât,' " -- quiâ
dubiianier omniaillis conferri a Dominoquae rite po- quaecunquecoelëstiasunt, mundi sunt.
stulant, si conditionis ullimse pactuni servare non 'Ubi est thésaurus luus, ibi est et cor tuum.
negligUut.• Hocnon solum de peciiriia, sed et de cunctis pasi
Si enimdimiserilishominibuspeccataeorum, usque sionibus sciendum èù : lascivi ludicra, amatoris li-
ATeePaler veslerdimitlel vobispeccalavestra.. bido, gulosi Deusventer est; huicservit unusquisque,
Si non dimiserilis hominibus ait, quasi non sint a quo vincitur.
homines qui dimiitunt, id est, non humani neque Lucerna corporislui est oculus luus, usque, Totum
lerreni. Unde scriptum est : Ego dixi : DU eslis, et corpus luum tenebrosumerit.
reliqua. Vosautem sicut homines moriemini. Ad eos Est autem oculusmentis intentio, qu.e si perversà
dicitur qui propter peccala liomines;ex diis esse me- omne opus pravum est, quod sequjlur,
ruerunt. - -- - praccedit,
rectum esse videalùr ; nam per corpus
Cumautemjejunalis, nolile fieri sicut hypocritestri- quamvis cunclis
opéra quae apparent-signantur : quse si recta
stes. Exterminantenim facièssuas, ul appafeanl homi- facit inlentione, etiamsi coram hominibus ali-
nibus jejunantes. Amen dico vobis, quia receperunt quis
quid imperfeciionis habere videanlur, omnia in bor
mercedeinsuam.. niim cooperanlur.
His verbis intentio nostra ad înieriora gaudia
Si ergo lumenquod in te est tenebroesunl, Ips'mle-
dirigi docelur, ne foris, quaerentes mercedem, liuic D nebroe
sseculoconformemur. Quod dicit. Exterminant, non quantoeerunl. Si cordis intentio appetilu fém-
fa^
est Scripiuraetriium. Exsuies quoque exterminateur, poralium in vobis csecalur, quanto magis ipsum
clum esi tenebrosum, el nihil proderit, quia quo-
qui extra terminos mitlunlur. Pro hoc ergo sermone
modo tu feceris, libi impulalur, non quomodo acci-
semper accipere solemus demoimntur, quod hypo-
critsefacere soient*ul trislitiam et luelum forti animo pienli provenerit.
lsetanti in vullu simulent. Hoc capilulo inielligitui Nemopotest duobusdominisservire, usque, El alte-
quod non solum in:mundi. pompa, sed etiam in sor- rum contemnet.Videlieet diabolum audit, qui .Deum
dibus luctuosissolel esse jaclanlîa. diligit. Nullius enim sçienlia Deum ôdisse ferre po-
Tu aulem cum jëjunas, unge capul luum oleOyet lesi, ei ideo eum qui non timet, conlemnii, dum ejus
faciem tuam lava, usque, Et Pater luus, qui videl in mandata non custodit.
absconso,reddet libi in propatulo. Non potesilsDeo servireet marnmonoe.Audiat hoc
Pahesiini autem, quorum hoc more Ioquilur, festis avarus, et studeal divitias, quse mammonaeSyrjaço
diebus solenl capita oleo perungere : el nobis prseei nuncùpantur sermone, magi ut dominus distrjbuere,
pit ut virluies exercenles. non oleo pecca.toris,sed quam ut servus cuslodire. .... .. = •.
SS BEDJî VENERABILISOPP, PARS II. SECT. I EXEGETICAGENC1NA. 38
Ideo dico vobis, ne solliciti sitis animéevestroe,et, j^ temporalitas : illud tanquam bonum, hoc tanquam
reliqua: necessarium.
Quod ait,,ideo dico Asobis,ad superiqra respicit, Nolite sollicitiesse de craslino. Graslinus enim dies
»e lemporalium sollicitudine convincaminicum divi- epflicilusipse erit sibi. Quia annuos fruclus terra pro'
tibus hujus saecuHthesaurizare. De. caïnali aulemi fert, de proesenllbussollicites esse debere concessit»
cibo et yesiimënto nos non deberë esse; sollicilos: qui fulura, quod cras ."significat,cogitare prohibuït.
ncoipiamus, de spiritali auteni çibo et vestimentoi Suffieit diei inaliila.sûa. Sufflcit ergo nobis prae^
semper -sollicitiesse debèmus. sentis temporis.cogitatio, fulurorum curam, quae
Npnne anima.plus:est quam.escat-et Corpus plus incerla est-,,relinquamus. Hanç ergo curam arbitrer
g«ara6èïïiwentoi?'Admonet ergo in bac -sentenliai .idèo nomiriavit maliliam, quia poen'alisest, et'ad
ut meminèrimus multo amplius nobis Deum dédisse, hanc perlinet mortalitatem, quam pec.cahdo meriii^
qui nos fecitet ëomposuit, quam quodvis alimentum mus.. Càvendum namque est ne aliquem judicemuSj
et legunienium. Quo loco quseri Solet utrum istes : qui commissis sibi procurât necessariâ ne de.sint»
cibus çorporeus ad animam pertineat; cum sit ipsai çum.ipsè Pominqs lqculoshabëre dignatus est.
ïncorporea,. an non. Sed animam hoc loco pro ista1 CAPUT Vil.
vita -posjiam noyerimus,, cujus rëtinaculum est alj- ' R ""
• Nolilejudiegre, ut non judicemini, usque, Js qua
inentum istud corporeuni. .,'.,:' Viensummensifueritis, remetielm:vobis.
Bespicke valalllia soell,usqùe El; Paler vesler pa- Hoc Iopo prsecipiexistimo ut ea facla quse dubium
sçitilla.ïd est, si yolatilia, quorum moïtalis.est ani- est quo animo fiant in meliorem partem interprète*
ma, Dei aluntur providenlia., quanlo magis homines,' mur, quia incertuni est animo quid fjclum sit,
" quo
quibus çeléfhitas promittilur. yel qualis fnturns sit qui mine-vel bonus vel malus
JNonnèvosplures estisillis ? Hoc est, charius yaletis' Updë Apostolus : Nolite, inquit, antetempus
apparet,
quam irratipna.bilia, sicuiisuhï aves. judicare.(l Cor, ïv). De mànifesiis, quaebono animo
.Quis autemveslruni cogitonspotest.adjicere ad sla- fieri non possunt ita dicitur.: Exfrùctibùs eorumco-
turam suam cubïlumunum, et'dë vesiimehloquid sol-
gnescetis£os(Maith, vu) ; potest movére quod ait :
liciii estis? . " ,- . In quoeûnqueenimjudiciojudicaveriiis, judicabilur de
si
Ac .dicat : illi 1
èrgo relinquile çuram tegendi vobis. Nuuquid tèmere enim, siedt nos de
aliis, i.ta
corporis, cujus cura factum.esse videtis, ut iànlae! judicabit de nobis Deus. Aut, in qua
staturae corpus habeatis. , . mensura, reme-
tielur,- nullo modo hoc eéi apud Deum; sed dictum
Considèrfltelilia agri, et reliquavlslà vero docu- /i est,quomodo ipsa temeritas qua punis alium te pu-
menta de ayibus et Iiliis~~nonallegqrice pohùniur, ; niât necesse esi. Unde diclum est : Omnis
qui per-
sed ut de rébus minpribus/majofa.peKÎuaderentur. cusseriÇgtadio,gladip peribil
(Matin, xxvi). Non gla»
Dico.autemvobis quod ,«éc'Sa/omon,et.reliqua,Rê- . dio ferri, sed gladiopeceati. .
vera quod serlcum, qusepurpuraf egumpotesi fipribusi Quid autem vides [éslucam inocula fratris tut,
compârari, quid ita rubet ut.rosa; ;quid ila-candet1 usque, Et îrabemin octdotuo nonvides.
ut lilium, quod magis est oculorum quam sërmonisj Mulli, supérbia-ei pdio praeventi, acerrime corri-
judiçium, piunt eos quos subita ira vident lurbatos, oculum
.Si,-autemfenumagri, quod hodie est, et crus in cll-- menlis a solito purilaiis statu quasi festucairruëhie
banum millitur, Deussic yeslit, et -reliqua. mutasse, aique hinc eos magis. amant vituperare
Cras pro fuluro p.onitur tempore. Etest sensus':. quam èméndàre, et idéo imppssibile illis dicitur ut
Si quse ciio decidua concremantur igné, arlifex om- feslucam fratris oculo quis demat, qui suo îrabem
nium, lam-venusta,ornât specie, quanto, magis Vos 5 inôculo,gestat. Qui fieri polest ut-si irasceris bomini,
procuràbit in necessariis, qui ad seiefnam hseredi-. velis eum corrigi ; si aulem pderis, non pôles eum.
latem 'perlinelis.; yelle corrigere. Quantum inièr îrabem el feslucam
Nolile solliciti esse, dicenles: Quidmanducïtbimus,Ddistat, tantum ihter odiumet iram.
aut quidMbemus,aut quo operiemur? Hypocrita, ejiceprimum'îrabemde oculoluo, et lune
Noia.ndumquod non ait i Nolile quoerëre cibum, videbisejicere, et reliqua.
etc.. Sed.fluid, i.nquit, wanduçttls, et reliqua. ,Ubi: Primo expelle odiuma te, et deinceps jam eum
mihi videnlur argui, qui, sprèla çommunipiie,,lain quem diligis emèndare poieris;
tiora yel ausleriora sibi. alimenta vel indumènta 'le*-, . Nolile sanctumdarecanibus, usque, Et conversidis-
quirunt pro his cum quibus vila.mducu'nt. rumpant vos. Canes et-porcos pro coniemploribus
Hoec omnia gentesinquirunl. Scilicet quibus curaj accipimus; non co.nyeriitigilur isliusmodiin lulo in-
est non fulurorum, sed comparai}sunt jumentis insi- fi.delitalîsmanenlibus porcis vel hoerelicis,vel homi-
pienlibus, et similesfactl sunl illis. nibus ad vomitum peccatorum revërlenlibus, evan-
Scit enim Pater vesler, usque Et hoec omnia adj i- gelicam.panderemargarilami Ne conculcent, id est,
eientur vobis: Qualité regnum1Dei, quod esi bonumj edntemiiàhi illud, et conversi incipiani vos dissipare.
àppélêndum, el necessariâ sine quibus haec vila non, . Petite et dabitur vobis, et reliqua. Petiiio pertinel
-potest pèràgi. Non dixit nobis dari, sed adjici, quiaj ad .impetran.damsanitaiem firmitalemque animi, ut
nobis in inténtione aeternitas, in usu vero débet esse2 ea quse proecipiuntur implere possimus ; inquisitio
37 IN MATTllEl EVANGELÎUMEXPOSlïlO. — L1B. I. 58
'aulem aâ invehiehdamverilatem. Cum quis a'uiemA eus. Nullus sapiënlium ab haerelicisvel infidelibns
veram viam invenerit, pervehiel âd ipsampossessio- flagranliamsanctilalis, aul.dulcedinempoterii inve-
•nem, quaelamen pulsanti aperietur. m're veritatis. Aliter spinas reoret iribulos possesi-
Omnisaulem qui petit accipit, el reliqua. Ergo gnificare sseculi curas, et vitiorum compûncliûnes,
pêrseverarttiaopus est,.ut accipiamus quod peiimus, ut : 'Ferratua spinas et iribulos germinabiltlbl (Gen.
•et inveniamùs quod quaerimu's-, el quod. pulsamus ïn) , ficus vero ei uva diitcedinemnovaeconversa-
aperiatur. . . lionis, quam Dominus esuriii in nobis, et feïvorem
Aut quis ex vobishomo,quemsi pelieril filius situs dileclionis,quselaetificalcor hominis. '
•panem,nunquidlapidemporrigel ei? Sic omnisarbor bona fruclus.bot'iosfacil, mala au-
Panis inielligitiir charilas, sine qua caetera11ibil •temarbor fruclus mglosfacil, et reliqua. '
" Per
"suntsicut sine pane mensa inops • esse videtur ; -cui arborent intèUigimus seu bonam seu malam
'contraria est cordis durïtia, quam lapidicoinpa'ravit. Voluniatem.Fruclus aatem opéra, quaenec bonaevo-
Aut si piscem-petierit, nunquidserpenlem porriget Iuntatis, mala, nec malae esse possuni voluntaiis
'ei? Piscessunt fides ihvisibilium,vel propter aquam iona, quâe fit etiam bona, dum converiitur ad sum-
bapiismi, vel quia de invisibilibuscapitur, seu quod mum etincommutabilé bonum, et implelur bono, ut
îiujus mundi fluctibus non frangiliir : cuiconirarium B faciatfruclum bonum. Ac per hue est-quod dicilur
-
pos.uit serpenlempropter venëna fallacise,,quaepri-. ',' auctbr omnium bonorum, hoc'est, etnai'urse bonaeel
mo hôminipraesêminavil.Quodaulem in Evangelio voluntaiis.
secundum Lucam hsec duo subsequitur ovi et scor-. Omnisarbor qàoenon facil fruclum bonum,excide-
pionis comparalio, in jovoindieauirspes, in quonoii- f«r, et in ignem milietur. Quiaunusquisque versus'
dum perfeclus felus est, sed foven.dosperaïur ;'vel per yalidam judicii, sentenii-imin gehenuse ignem
quod spei conirarium est rétro respicerë, quae se in- milietur, qui hic boni operis fruclum/ecisse non
ea quseanle sunt exiendit. Et ideohuic conirarium invenilur.
posuit scorpionemi cujus aculeus venenàlus. reiro Nonomnis.qui dicitmihi, Domine^Domine,intmbit
limendjis esi, quia monifera desperatio in fine,est in regnumcoelorum,et reliqua. '''..
formidanda. Utruraque enim servis Dëinecessarium est, utet
Si ergovos,' cumsilis malt, noslis'bon'a data dare opus sermone, et sermo-operibùscomprobetur.
filiis veslris, usque Peienlibusse. tlulti mihi dicenlInllla die i-Domine, Domine,
Malôsappellatbujus saeculiamatores; et in rerum nonne in luo nomine prophetavimuset in luo.nomine
nalura bpna sunt qusedant, quamvis sinl teinporalia „ doempnia?et reliqua.
quia Dominiest terra.et plénitudei.ejus(Psal. xxni). Non enim ipsiu.smerlium, qui talia facit, sed in-
Aliter Apostoli.qui electionismeriio bonitatemgene^ yocalio nominisChrisli hocagit.obcondemnationeaa
ris humahiexcesserant-supërnaebonilalis intuiiu.mali eorum qui invocant, vel ob ulililatem eorum quiau-
esse dicunlur, quia nihil.est per-semetipsumimmu- diunt et vident.
•labilevel bonuai,nisideilas sola. Quod Lucas,vero Et lune confiteborillis quia nunquamnovivos, elc.
dicit : Dabit Spirilumbonum,osiendit Spirilum san- Signanter dixit Confitebor,quia m.ulio anle lempore
ctura plenitudinemesse bonorum Dei. -, - dieere simulabant. A'o»n'ovivos dicit, id est, non
'
Inlraie per angustamporlam, usque,,Et pauci sunt , approbo vos, quia nullo modo Dèus probat, quem
"• fi'deipietas non commendat.,
qui Inveniunteam.
Lala via estquae tendilad saecuHvoluplates, cujiis Omnisergo qui audit verba mea hoec, el facUëa,

inquisitionè aut inventione opus non est, quia sponie . assimilaboeum liiro sapienli,qui oedificavil suam do-
seoflerunl. Angustamvero viamomnes inveniunt,nec munisupra pelram. Si petra Christusest, sicut mulia
qui inveniuntslatim ingrediunlur per eam, siqûidem prsedîcant Scriplurarum teslimonia, ille -
ajdificavilin
imilii de mèdio itinere veritatis -, soeculivoluptalibus Cbrislo, qui quod audii ab illo facit.
' T» Et descenditpluvia, et veneruntflumina,etflaverunt
capli, reverlunlùr.
Atléndite a falsis propheiis,usque, Inlrinsècus au-. .venti, et irruerunl In domumillam, et reliqua.
lëmsunt lupi rapaees. Pluvia quoque-, quia domum subyeriei.e nilitùr,
-Specialiterde haerelicisdicilur, qui videntur con- diabolùs esi ; flumina, Anliclirisii; venii,"spiriiales
"lineniia, caslitate, jejuniose cîrcumdare quasi qua— nequitiaein coeïesiihus.Qui autem non solum verba
dam veste pietatis, sed ex inieniione venenali aiiinii, Dei audit, sed lirmiter facil,.nihil horum tiriiet,quia
et insidiisrapacibus comparantur lupis. domum sedificatam.habelsupra pelram..
Aliter, cautius consideraie eos qui perChristianum Et omnisqui audit verba mea hoec,et fâcil ea similis
nomenvos seducere nilunlur, dulcibus sermpnibus. .erit qui oedificavildomumsuam-superarenam.
scandaluniinlëreiiles.sedquomodo-isli sunt noscen- Fundamenium siabile et firmuin Dominusnos-
di ostendil. . ter Jésus Christus, .super quod, fundatur catholica
A fructibuseorum cognosceûseos. Hoc est, àd vui- '.Ecclesia : super arenam vero, quse fluida est, et in
lum nolite atiendere,"sed ad opéra. Etenim si non unam copulam red.igi non polest, omnis haeretico-
- '''. ;:run) sermo ad hoc aj.dificalur,ut corruat.
verbis, moribusblasphémant.
Nunquid colligunlde spinis uvas, aut de trlbulis fi- Et descenditpluvia, usquë Et cecidit, Quidenim in
39 BED^E VENË-RABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUlNA. 40
pluvia nisi mullimodas diabolicas lentationes; per A Et factum est cum eonsummasselJésus veroa hoec,
flumina manifestas perseculiones, per venios mali- admirabanlur turboe, et reliqua.
gnes Spirilus inlelligi voluit, ante quos nullus persi- Tuibas autem infidèles dicit, quislupebant nqà
stera valet, qui spe in. Deum fixa, non permanet. credendô ; aut omnes gëneraliter demonslrat, qui
Potest etiam per impetum fluminis exlremi judicii in eo tantam sapienliam .yenerabantur. Scribseenim
diseriinen inlelligi, quando, ulraque domo consum- docebant quaescripta sunt in Moyseet propheiis-;
mata, omnis qui se exaltai humiliabitur, et fut se hu- Jésus vero, quasi Dpraiuusipsius Moysi,pro libertate
miliai exallabilur(Malih. xxin). voluntaiis suae, vej ea; quaeminus in lege videbanlùr
Et fit ruina ejus magna. Quianon habetsublevantis addebatvel commulans proedicabatin populo, sicut
solatia, sed audient : Ile in ignem aiternum (M.atlh. supra legimuSi . . • ..
xxv)»

LIBER SECUNDUS*

, . \ ,CAPUT VIII. . B genus humanumdésignât, quod extenta manii Salvat-


Cum aulem descendissede monte, usque, Domine, toris hoc est:, incarnato, Dei Verbo , humanamqué
si vis, pôlesme mundare. contingente .naturam , ab erroris -prise! varieiate
Istud miraculum potest inlelligi post uirumque mundatum est, et sacerdoli oslensum, de quo dici-
sermonem Domini factum fuisse,;non solum,quem tur : Tu es sacerdos.inoeternum ( PsaL CLIX) ; cui
Matlhseus,verum'etiam quem Lucas interpqnil, iicet offerunl corpora sua hosliam viventem,sanclqm,Deo
alio loéo Lucas Marcusque illud commemôraverint. placement(Rom, xn),.
Mystice-descens'ioDomini de monte incarnationem Cumaulein introisseiCapJiarnqunt, usque Et piale
ejus significat, et post hsec seculoesunl eum-turboe. lorquetur. Quserilur quomodo conveniat quod Mai*
mullte, quia poslquam Verbumcaro factumest, et ha- * thseus ipsum ceniurionem ad Dominum.accessisse
bilavit in nobis (Joan. i), qui antea lanlum notus in dicat, cum Lucas,.nunlios ad eum misisse narrai?
Judaea, post admirabilisfactus est in.universa terra, sed pie qiiaerenlibuspalet quod Maithaeus,causa bre-
Si UÎ'S,inqùit; potesme mundare. Devolunlale Do- vilalis dixerit accessisse ipsum, Cujusvolunlas, licet
mini non .quasi incredulus dubitavity.s.edquasi col- aliis. deferërilibus, perlala esi ad- Dominum. Sicut
luvionis.suseconseiuSiion prsesumili , enim Htemorrhoissa, quia credipil, magis Dominum
Etexlendens Jésus manum,-tetigiteum dicens: Vo*C letigit, quam turbae,a quibus premebatur, ila centur
lo, mundare. Extendit,curalionis manum, qui mise-r rio quo magis credjdii, eo.magis aëcessit.
ricordise suae prolendebat affectum; Tetigit segro- Domine,.puer..jMewsjaçei. Non irnina lanlum r.emi-
tum, quia in potestate habuit sanitatiseffectum, di- ser.abiliSjquod jacel-; sed in alia, quod paralyiicus-;
xit, Volo, mundarei In volo oslendit pieialis clemen- terlia, quod,malë lorquetur. Et hocideOj ut angu-
tiâm, in mundare majestatis- suae potentiam-, quia slias animae suae demonstraret, et beiievoleiiliara
ipse dixit, el faclaiunt (Psa/ xxxn).Non ut aliqui .pu-- Domini-invitàret:'sic.decet prselatos sibi subjectis
tant jungendum est, et legendiim, Volomundare,sed misereri.
sëparalim, ut primo dicat Volo , deïrtde imperet :El ait illi Jésus :Egoveniamet curabo'eum.Magna
mundare. Volo aulem propler Photihum dicit, impe- Domini'sublimilas,sed major humilitas, qui solo ver-
ràl propler Arrium, tangii'propler Manichseum. - bo valebat .curare, non dedignatur servum languen-
- Et ait illi Jésus : Vide hemini dixeris. Et ïevera tem yisîtare.
quid eral necesse û't sermone jaclàret quod corpore Et rëspondtnsceniuno,aiU Domine,iionmm dignus
"prséferebat,nisi ut docerèt nos non soluma mercede ut inires sub leclummeum. Propler vilseeonscientiam
abstineamus pëcuniaë;sed ëtiam gratise genlilis.non ausus est hospitem habere Ghrislum,
Sed vade, ostëndele saùerdolî, et àfféf munus quod D cujus elsi fide praedilus, nondum lamen s.acramenlis
proecepilMoySesin iesii'monium illis. - erat imbntus. .
Très ob causas misiteumad sacerdotes : primum, Sed tantum die verbe, etmnabilur puer meus.^-Ma-
quialëx prsecëpit ul mundata lepra offerrent sacer- gna fidesceniurionis, qua verbi opusin-Chrislo confi-
dotibus munera ; deinde ht leprosum vidèrent mun- letur. -.:'--
dalùm, et sYlvarentur'credënles ; aut si non crede- . Nam et ego homosum sub potestateconslitutusfha-
rent, iiiexcûsabilesessent ; et rièlegemfrangere vi- benssub me milites; Hominem se potestate subdilum
dcreiur. Si quem riiovet quomodo Dominus Mosai- dieit, et tamen se minoribùs posse iinperare, utsub-
cum vîdealur approbarë sacfificium, cum id Ecclesia audialur : Quanlo magis omnipolens Deus super
non rëceperit, meminerit illius sacfosàncium cor- omnia, per angelicamdicere potest niilitiam infir-mi-

poris sacriliciilih nondûm in ara crucis oblalurn, nec taii ul recédai,^-et tecedii : et saiiitàii ut veniat, et
esse aposlblorum eonlèstaiione et fide cr'edèntiu'm véniel. Unde sequiiur :
.eonfirmalum. Myslice vir iste peccalis languidum FAMac dico, V'ade;el vadil ; et alii, Veni,-etvenit;
il IN MATTH.EI EYANGELIUMEXPOSITIO.—LÎB. U. 42
et servomeo : Fachoc, et facil. Vuli osiendere Deum A (Joan. ix) ; in cujus occasu plures sananiur segroti
posse implere quod vellet ,.non lanlum per corporis quam anle, quia in carne vivens paucos Judaeorum
advenlum , sed eliam per minisleria angelorum. docuil, postea per orbem genlibus solulis dona per-
. AùdiensaulemJésus, miratus. Miratur inlelligentiarn misil.
suae majeslalis, quod et nobis mirandum significat. Videns autemJésus lurbas multas circa se jussit
Taies motus cum de Deo dicunlur., non sunt signa discipulossuos ire trans frelum. Exhortalio Jësu sem-
perlurbali animi, sed docenlis.magistri. per est, ut amaros sseculi fluclus, inconfuso fidei
El sequentibusse dixit : Non invenilanlam fidem in navigio transeamus, quoad liilus paradisi, ipso gu-
Israël. Non de omnibus reiro pairiarchis el prophe- bernanle, perveniamus.
iis Ioquilur, sed de omnibus sévipraesenlis,qui per El accedensunus scriba, ail illi : Magisler, sequar
legem inslructi non credèbant. Centurio Christo do- te, quoeunqueieris. Quod Malihseus dicit tune islud
çenle minime credidil, spontaneam genlium fidem gestum esse, quando jussit ut ireni, Lucas vero Am-
significans. bulantlbusillis In via (Luc. ix), non est conlraribm
Dicovobis,quodmulti ab Oriente, et reliqua. Idest, quod ulique ambulabanl ut venirent ad fretuin. Scri-
ex omnibusgenlibus sicut oporiet Evangelium prae- ba iste si dixisset : Domine, sequar te, non luisset
dicari, vel ab Oriente, qui stalim illuminaii irans- * repulsus, sed qui magisirum unum de pluribus sesti-
eunt, et ab Occidente, hi qui passiones pro fide us- mabat, et erat liiteralor , et non spiritalis audiior.
que ad mortem toleraverunt, recumbent non carna- Ideo non habet locuni, in quo possit reclinare Jésus
liter jacenlès, sed spiritaliter requiescentes. caput suum.
Filii autemregni ejicientur, usque et slridor den~ Ait illi Jésus : Vulpesfoveas habentel volucrescoeli
tium. Filios regni Judseos dicit, in quibus antea re- nidos; Filius autem hominisnon habet ubi, etc. Ac si.
gnavit Deus.Stridordentiumet fletusoculorum,veram dixisset : Quid me propter divilias sseculivis sequi,
demonslrat resurrectionem membrorum. Interiores cum tantue sim pauperiatis, ut nec proprio ular
quoque lenehras dicit, caecitatemcordis, exieriores teclo? Possumus juxla allegoriam per vulpes bsere-
quoquenoctem selerme damnaiionis, ubi duplex os- îicos accipere significalos , qui nihil in virtutibus
tendilur gehenna, id est, nimii frigoris per strido- Chrisli, sed in sua confidentes aslutia, velut vulpis
rem dentium, et intolerabilis esse fervoris, per ffe- callida seducere salagunt; per volucres, malignos
tum oculorum, ut beatus Job ait : Ad caloremnimlum Spirilus , qui in cordibus Judaeorum domicilia ha-
transeunl ab aquls nivium(Job. xxiv). bent, ubi habitaculum non invenit caput Chrisli
Et dixit Jésus cenlurioni, usque el sanalus est puer Deus.
exilla hora. Probalûr fides Domini, el roboratur sa- Aliusaulemde discipulisejus, ait illi : Domine;per-
nitas servi. Myslice cenlurio elecios ex genlibus milte me primum ire, el sepelirepatrem. Non discipu-
ostendil, qui, quasi centenario milite slipali, spirita- latum respuil,.sed e.xpleta primum palerni funeris
liam sunt virtutum perfectione sublimes. pielate, liberior hune assequi desiderat : in quo et
Et eumvenissetJésusin domum Pétri, vidil socrum Filius hominis caput reclinat, quia in ejus huinili
ejus jaceutem, usque el surrexit, el minislrabat eis. peciore divinitas familiari quadam requiescat man-
DomusPétri circumcisio est, quaeapostolatui ejus sione.
tradila erat ; socrus vero ejus Synagogaest, quia il- Jésus aulemail illi : Sequere me, et-dimiltemorluos
la quodammodomater est Ecclesiae,qusea verospon- sepelire morluossuos. Morluosenim sepelire, est pec-
S0 laliter commendatur Pelro : Tu es Pelrus, et super calores in peccatis suis fovere : quod illi faciunt qui
liane pelramoedificaboEcclesiammeam ( Mallh. xvi ). jusiificant impium pro muneribus , et iniqua geren -
Porro socrus Pétri in Synagoga febricilabat, quia les benedicunt. -' i
persequens Ecclesiam invidiaefacibus laborabat. Un- Et ascendenteeo in naviculam,seculisunleum disci-
de dicilur : Filii matris meoepugnaverunlcontra me puli ejus. Mare quod Dominuscum suis transire de-
(Cant. i). Cujus manum Dominustetigit, quia carna- jj • siderat, praesenlissaeculitenebrosus accipitur aeslus.
lia ejus opéra in spiritalem usum convertit ; quae Navicula, quam ascendunt, nulla melius quam do-
eisresurgens minislrabat, quia nunc quotidie per minicae passionis^arbor inielligitur, de qua alibi di-
spirilale officiumcredens Domino ministrat. Mora-^ citur : Si quis vult post me ventre, tollat cruçemsuam,
liter aulem unaquseque anima, quae carnis conçupir et sequatur me (Marc. vin).
scentiis mililatj quasi febribus sestiiat ; sed ad la- Et eccemotus factusmagnus in mari, ita ut navicula
ctum divinsemisericordiae convalescens, per conti- operireturfluclibus.Illa tempeslas non ex se orta est,
neniiaefrena lasciviam carnis consiringit, etipsis sed poteslaii paretimporanlis, quaienus se esse lerrae
membris quibus servierat, immunditise ad iniquila- marisque Dominumcunctis oslenderet.
lem, serviat justiliae in vitam aeternam. - ; Ipse vero dormiebat.0 res mirabilis ! is qui nun-
Vespereaulem facto, ebluleruntei mullosdoemonia quam obdormit dorniivit : dormiebat ergo corpore,
habenles, et ejecit Spirilus verbe, et omnes maie ha- ut apostolos evigilare faceret, prsecipue aulem ne
bentes, curavll, Omnes non mane, non meridie, sed nos unquam animo dormiamus.
ad vesperam curaniur, quando verus Sol ôccubuil, El accesserunt,et suscilaverunleuni, dicenlés: Do-
i]!e qui dixit : Quandiu in mundosum, lux sum mundi mine, salva nos, perimus. Suscitant Dominum, ne
PATROL. XCII %
43 BEDJE VENERABILISOPP; PARS II. SECT, I. ~ EXEGETIGAGENUINA. M
flueluum feritaledispereantj quia cujus mortem.vide- â lilis, qui, diabolicis dôclrinis illusus , idola pro Deo
rant* maximis yolis resurreclionem quaerebant, ne colebat, et Judaici;qui contemplor-divinoe legis
ejus morte carnali mens eorum in perpeluum periret semper exstileral :.qui nqn in 4omo,id est, in-sua
morte spiritali. conscieiilia babilabantj sed in mohumenlis, Hoc est,
Et ail illis Jésus : Quid limidi estis-,-modicoe'fidëi? in operibus delëctaba'ntur mortuisi Quid enim sunt
Marcus:;Necdmnhubetis fidem(Mard iv)? Lucas au- corporaj nisi.sepulcra mortubrnhii Sa3vinimis, qui
lem, EM est fides vestra (Luc-,vin) ? id est*,si potenr divinas vel humânas leges pro nihilo ducebant, quae
-
tem me in terra esse erediiis, quare non in mari per vincula significata sunt. -
simul me ut vere Deum et .creatdrem 'omnium su> îlâ 'iït n'ehibp'ôssilpjir viàhiUiamtransiré. Antë ad-
.scepisri.S'?-quare" non omnia a me facta j in mea esse vèntû'm ii'àmijïïëSalvatoris prôphëtis èl pfsedïcalori-
polestale'-cre.dilisîifinarie'ditjftitaï,pusilloefidei? fra- bus êànctîs gëntîlïtas ihviâ'fuit, qiiia éuiquam cuin
giles in fide corripiuntur, alieni oninino a fide pu* S&yitia fùrorîs obëdirè fécusavit : ët^cohipedés àc
-
niuntur, sjcu.tJudsei et hsereticw - catenas rupit, id est, leges humanas ; et lit"Lucas
..Tune surgens imperavitvenlis etmari, et facta est sefibit; àgêbatûr à daëmohlôin dësërto, qui, trâns-
Iranqùillilasmagna: Ventum quippë surgëns -
incrépa- "grë's'sislëgibus, jam vùlgarériï'côrisuëludiiiémexces-
-
vit, quod per siiam resurrectionem diaboli "Stravil• siteupiaitàtum scélëribus.
' Et
superbiam :îempeslalem aqiiae eessare féeit; dura ëxcléinàvérûhidicenles: Quid nobisel libi, Fili
surgëndo de sepulero Judaeorum rabieni lâbefë'cit. Déit'Èoii est îstà çoniessio v'oluniatis,quia proemium
Porro hominesmirati sunt, dicenles: Quàlls est
' " -li\c\ non seqùitû'r cohfitëntis, sed extorsio necessitatis,
quia vëtttiet mare obëdiunlei ? . vëlut servi
fugitivî. Si post muîtum temporis Domi-
' ~Non discipuli; sed naùlsë dicéhtës : Quaïis est isié num
vident siium, nihil aliud nisi dé verberibus dë-
qui sicut hôhïo vidéiùf, et sicut ;Dêtis p'olëntiàm precahtur : sic dasmohesDominum in terris cernen-
ostèndît-. Sunt -qui àllegorice hané îïâviculam p'faè-s hëhtes versari, ad judicaiidos se venisse credebaiit.
s^ntëmMnntsig^ificarfr-Ebcïésîâm^-tenliôs.nlalighG's Venistiqnte lempustorquerenos. Seiebat enim dia-
Spiritus, et homines iniques , qui dësi'dëfâhtut Ec-
sed licët bolùs esse sibi certam in judicio Dei.damnationem
clësià Mètibus; et préssufis îmmérgatuf ; fuluram , cui per Isaiam dicilur : Voequi proedaris;
Jésus ad tenipuS âuxilîum -siïbtraliendb dormire Vi-
nonne et ipse pmdaberis ilsai, xxxm)? sed dispenr
dêàiû'iHpi'ëcibus ta'mëh honëstis suscita tus, mâligno-
sationem. divini çonsilii, quae nobis manifestanda
rûm ' spirituum incitatiôriem compëscëre facit -, et
minas et fiante aura erat,. scire non - potuit, Unde dominiei advenîus
perseculorum miligat, Spirilus S poteutiam perlimescpnSi ad suam tendere damna-
'
saucti, "Ecclesiam ad'-oeïèr'hse ijuiëtis' pbrlà'm 'iisque
àiitëm nos c'alhbïïbà tio.nem., . .
përducïi. Trop'olo'giëë Èiifgulï Eral autem non longe.ab eis grex porcorum, usque
fide imbuti na'yem cônscénflmius, mare cùm Jesu Millenos in
gregemporcorum, Marcus dicit circa mon-
trânsire conàm'uf : qui nobis quasi 'Mer sequoris tent fuisse
Crebrescentë immûhdô- gregem porcorum (Marc, v) ; cui nihil
frëmitus'ôb'dôrmit*,quando;
répugnât, q,uod Lucas dixit, in monte (LMS.vin),
rumspirMum Vëlpfâvo'rUm Wo'mlnuinimpëtû,Mer Grex enim tam rnagnus fuit, ut aliqui essenl in mon-
medios virtutum nisus fidei splendor obtenebrescit,
cëlsitMb iabës'cît. VWtini intër hujùsmodi tëj aliquiçirça montem.
ipëi pro-
cëlîas hëcëssé est lit illum'sêdûlo ëxciiemùs, qualilër -Et ait Jésus i Ite, Jîrubèseat Manichoeus,qui ho-
•unam dicit esse substantiam,
ijtee gubërhator 'nobis sâlùtïs in'dulgêatlîlius, lit} de minum et béstiarum
lumuîtibus iiberàli, âidfflirenîufejus cifca nos beirë^ diim pro unius hominis saiutë duo niillia, ut Marcus
' : commémorât, porcorum suffocantur, in quorum la-
yolentiàs, el mirantes gralias agamusv
"'Et cuinv'énissitWangfr'èlù'mînrèàioWëmGe'ràs'eno- men intëritu immuridl iiômines indicatiiur. Non in
rtfiii.G'érasauïM est Arâbiârtfâns fordânëmi jun'éta eum accipiet potesialem diabolùs ad perdehdum,
mônii'Galaad, quem tëMit-tribus Manà'ssëjnon lon- ii nisi-quimoréporciyixerit, ei-monlem.-sùperbia;pa-
in scitur. , ^ ;_
gé a siagho Tiberîâdîs, quod pofci praeCipuatï
eiint. SighîBeat géhlels'quas Dominus post «ommini Al illiexeuntesabierunt in p'orcoi, usque et mortui
HT
pàs'sibniset glôfiàtn rësteèclio'ms -per prSdica'tôrès sunt In aquis. Ecclesia a daembnnm dominatione
in
dignatusest visitare, unde bene Gerasa intëf'prëtatùr-, bêra, sacrilegos suos ritus abditis agent qui Cliri--
colonûiii ejiciens, ¥ei advëna pro'pinquahs. sto credere notant. Et notaridumest quodnec peeo
OccUrreruntei duo!habenté& doemoiiia.Qilo'dMâïcùs ribus nocere .possunt dsemones, quanto- minus
êlLtieâs unum commémorant, intëliigas enujhïfâmo- hominibus,- jnïsi-concessa a Deo potestate, quam in
sioris personne, quem regio iila maxime flolëiat i nobis bonus Deusocculta jusliiia darewolest, -injuste
-._•.. ...--.
séu'aHëgorice sicut tinus a doemôniopôssëssus; sic non potest.
etidùo illi genUles poli idolis'oëeupalî typuni non P'âslbrës àùtëm'fùyefùnî, elvenienies in~clvllaïem,
" - r
inconvëuiënter exprimant. nùntiàvëruiit'omnia,.et dé his quiâoemohià"habuërunt.
De monumentisexeunlessoevinhiii's.Is'tidilb liôiûi- Quod pastorés pbrcôriim fugiéntes isia imn'tiaut, si-
nes, qui à âsémonibus vexabàbl'ur, duôrùin populo• gnificat quosdam éliàrn primates impiorum, qtian-
tum non iîïçonvëniënter 'iiguram'gesta-vërûrit: geii- quam Chriçlisnaïn legeni. fùgiant",qîiod po'té'nliâiH
45 IN MATTH^l EVANGELIÙMÈXPOSITIO.— LÎB. II. 46
tamen ejus,per gentes stupendo et miràhdo praedi-,A et ideo fit sïgnum carnalé, ut pfobetur spiritalë, el
care noncessant. datur inlelligi quia ob peccata corporum iridébilitâ-
Et ecceIota civilas exiit obviantJesu , el-viso eo , tes veniunt; idcircd primo dîmiitùntur peccata", il
rogabant ul trantirel a finibuseoruin. Ut nonnulli af- sanitas resliluatur. Quinque siquidem siint diffêrëii-
biîrantur, non supèrbia hoc faciunt, sed humilitaté, liae caosarum, pro quibus in liâc vilâ corporalibus
cônscii fragiiilatis suse , judicanles se praesënliaDo- molestiis àffligimur; aut ad augéridà mérita për-pa-
mini indignos, quod et Petro contigissè legimus, lienliam, ul bealus Job ; aut ob custodiain Virtulum,
quando dixit : Exi a me,'Domine,quia homopèçcator sicut apostolo Paulo dalus esi stimulus carnis sûafe,
sum (Luc.y). Myslice aulem quod Geresâni invene- angélus Satanaexolaphizans, ne m'ag'nitudinércvela-
runt hominem veslilum, et mente sàna sëderé ad lionum exlollerelur ; aut ad corrigenda peccata, sic-
pedès Jesu, ut Lucas, dicit: Ël cognoscenlesquod ut Maria sorôr Aaron,"propter lemeriiaYis verba
factumsil, regaiit Jestiin ut discedatdb eis (Luc. vin), lepra percussaest ; aut ad gloriam Dei, sicut infirmitas
significat mulliïudihemvetuslgm vil'amsuam hono- Lazari non ad morlen), sëd pro gîorià' Dei fuit ; dut
rare, et Chrisliânam legera pâli nolle, nec implere ad inehoalionein seternaèdamnàiibnîs, quod repro-
posse, admirantes lamen fidelem populum â'pristina. borum est proprium , sicut Anliochus et Herodes
ac perdita convërsatione sânatum. B praesenti miseria cunctis osténdebâftt quod passuri
~
CAPUT IX. perpetuo érant in géhenna. Unde dicilur : Duvlici
El ascendensnavlculamirànsfreiavlt, et venitin cl- conlritionecontere ëos (Jerem. XVII).
vitaiem sûam: Hic oriiur'quaestio, quia Marcus dicit Ul sciatis autein quod Filius hominis habel potesia-
quod factum'sil in Capharnaum : quse diffieiliussôl- tem in terra dimillèndi peccata, lune ail pàralylico :
vereiùr, si MàîlbsêusNazareth nominaret ; nunc vero Surge, toileleetumluum, et vadeIn domumluam.
veniens in Galilaeam, recte dicitur venisse in suam Toile, ait, leetum tuum, ut quod fuit teslimonium
civilàtem, in quocunque oppido essel Galilsea;,prae- inRrmitàlis sit probâiîb sanilatis. Vade in domum
serlim quia et ipsa Capharnaum ila exeellëbat in tuarii, ne, Chrisliana fide curalus, in viîs Judaicae
Galilâsa,ut tanquam metropolis haberêtur". perfidiaejam môrerïs. Spiritaliier sanus qui Iangui-
Ecceoblulerunlei parabjticumin lectojacëniein. Pa- dùs erât, domum reportai leetum, cum anima, pec-
ralylici hujus curaiio post earnale merilum ad catorum remissione accepta, ad intérnani sui cusu>
Chrisium suspiràhlis ànimse salvationem significat, diam cum ipso se corpore refert, né quid post vé-
ouaeprimo ministris, Id est, bonis docioribus indi- niam unde ilerum juste fèrialur admitlat.
get, qui eam Christp àfferant, quia bene quatuor, Videnlesaulem turboe,tlmuerunt,ete. Quam admi-
Marco narrante, réperiuntur, sive quia quatuor librjs ^ randa divinaepotenliaevirlus, ubi nulla intervenieute
Evangelii omnis praëdicatorum virtus firmatur, sive mora, lam ieslina comitalùr salus.
"quod quatuor virtulibus flducia mentis ad prome- Et cum translssetIndeJésus, vidil hominemseden-
rëridam sospilalem erigitur sobrietaie , sapientîa, tem in telonio, Mqtthoeumnominefit ait illi : Sequere
jusl'uia et virtule, quibus ulilius nihil est in humana me. . ,
vila. Id est, Miseriçordiseinluitu aspexit humanis slu-
El videns Jésus fidem'iïlorunv, dixit paralijtko : diis deditum, et teniporalibus lucris inhiantem, sicut
Cohftde,fili, rémittunlur tibi peccala tua. Lucas dicit Petrum ut negationis realum agnosceret, respexit.
Homo (Luc. v), Quod si quem movet, sciât utrumque Telos enim Grsece, Latine yectlgal inlerpretatur.
illum dicére simurposse : et, Fide, fili; et, pimiitun- MatllioeusHebra'ice, donalus dicitur Latine ; nec im-
tur libi, homo, peccata tua. merilo, quia tantum supernsegratise munus accepit.
Et ecce quidam de scribis dixèrunt Inlra se : Hic Porro caîteri evangelistsepropter honorem ejus, no-
blasphémai.Quid dicant esse blasphemiam , Mâreus luerunt eum vulgalonomine appellari.sed Levi dixè-
consequenler exponit, dicens : Quis, inquin.nl,~po- runt. Ipse vero se Malthaeum et publicanum nomi-
test dimilierepeccala, nisi solusDeus (Mare, n) ? Haeëj).nat, secundum quod a Salomone prsecipitur : Jusfus
con"!memoranles,quieumlanlum hominem putabant, prier accusatorestsui (Prov. xvui). In principio ait,
liCet nescientes ver'u'm,dicebant z'Quia nemo potest ut in se osiendat nullum de salute desperare debere,
dimiitere'peccata,nisi solus Deus, et quibus ipse dat Cum ipse de pubîicanosit in apostolum commutatus.
polèslalem dimittëndi ; et ideo Christus probalùr Levi hic, proeaddilus,sive assumplussignificat, quod
esse vërus Deùs, dimitténs peccata quasi Deus. " assumpius est per electioneth a Domino, et additus
Et cum vidisset'Jésus cogiiàliones eortim, etc. Et numéro aposlolorum.
quodam loco osténdit se Deum, qui potest occulta El surgens seculus est eum. Lucas dicit : Rehçtis
cordis cognoscere, modo tacens Ioquilur : Dum vë- omnibusseculusest eum [Luc. v). Sequi enim imitari
strâs éogitationesintueor, ex vobis intelligite quid est. Et bene sequêbalur, dum relinqueret propria,
psiralyticus consequatur. Quid est facîliùs dicere : qui rapere solebat aliéna , et quomodo sequendum
Ùimitl'uniurlibi peccata,aut dicere: Surge el ambuta? sil docuit, quod coiilemnens
negotia humana, lactus
ulrùm sint paralytieô peccata dimissa, solus noverat, est fidelisdominicorunidispensatpr talentqruni.
qui dimittebat. Surge autem et ambula, lam ille qui Et factum est, discumbenleeo in dopîot eçce mulli,
Burgebatquam lii qui videbant approbare poierant ; publicani el peccaiôres,et relioua.
17 BED^Î VENERABILISGPP. PARS II. SECT. I. —EXEGETICA GENU1NA. 48
Lucas dicit ei in domo Levi factum esse grande A cala noslra evolaverit, tune indicendum jejunium,
conyivium, et significat quod Chris,lus in affcctu tune recipiendus esi luelus.
credenliura recumbit, ut frualur bonorum spiritali Nemo autem immittit commissurampanni rudis in
convivio, quo dives egel, pauper autem epulalur. veslimenlumvêtus , lollil enim pleniludinemejus a ve-
Et viâentes Pharisoei, dlcebant discipulis ejus : slimento,et pejor scissura fit. Docet namque hoc re-
Quare cum publicaniset peccatoribusmanducat ma- sponso Dominusnon posse jejunii el conlinenliae
gisler vesler? Duplicierrore lenebantur Pharissei, qui ausleriora praeeepta sustinere apostolos, needum
superbisefaslu a justilia longe excesserant, el magi- passiohissuaeet resurrectionis fide solidatos, quibus
slro veritatis derogabant susceplionem peccaiorum. adhuc veteri cousueludini deditis, inconvenieuler
Mysticeaulem per Matlhseieleclionem et vocationem novus pannus assuilur, id est, aliqua parlicula do-
. publicanorum fides exprimitur gemium, quse prius clrinae, quaead novaevilae temperantiam perlinel :
,mundi lucris inbiabant, nunc cum Dominoepulis quia si hoc fiât, et ipsa doclrina quodammodoscin-
charitatis et sedula reficiuntur bonorum operumi ditur , cujus particula, quae ad jejunium ciborum
devolione : profecto supercilium scribarum Judaeo- valet, importune traditur, cum illa doceat générale
rumque invidiam, qua de genlium saluie lorquentur, jejunium, non.aconcupiscenlia ciborum tantum, sed
insinuai, eonvi.vaniibuscum Dominopublicanis mur- B ab omni Iaetitiatemporalium delectationum.
murantes Pharisaei de jejunio glorlanlur, quia qui Neque millunl vinum novumin ulres veleres,etc.
legem sequuntur famem patiunturseternam ; qui veroi Utres veleres fuerunt apostoli ante infusionem Spi-
verbum in interioribus animse receperunt coelestis rilus sancii, sed illis post triumphum resurrectio-
alimenii uberlale recreati esurire et silire non pos- nis, el per gloriam ascensionis jam roboralis, qua
sunt. utribus novis vinum novum venerat, dum Spiritus
AlJésus audiens ait : Non est opus valenlibusmédi- sancii fervor corda illorum repleverat. Aliler vesti-
as, sed maie habenlibus.Seipsum medicum dicit„cu- mentum insinuai opéra nostra bona quse foris agi-
jus cruore sanali sumus : sands aulem et justos ap- mus et coram hominibusiucemus ; vino autem 'novo
pellat eos, qui sub lege sua praesumentes, EvangeliiI fervor fidei,fspei el charitatis , exprimitur, quo in
gratiam non quaerunt; maie habentes eos vocat qui, novitatem sensus riostri reformamur.
suae fragiîitatis conscii, Christi gralise poenilendo, Hoecillo loquenle ad eos, eccè princepsunus acces-
colla submitiunt. sit, usque impone manum luam super eam, et vivel.
Euntes aulem discite quid est : Misericordiamvolo, Hune et Marcuset Lucas archisynagogum,el nomine
et non sacrificium.Quidam slultse vituperaiionis eu»- _ Jairum esse dicùni, el Dominonuniiasse nondéfun-
les discant per operà miserieordiaè,ut supernaesibi- clam, sed morli proximam; Malthaeus vero, causa
met-miserieordiaèpracmiaconsequanlur brevitatis, atiendens non verba patris, sed volunla-
tem : non crcdëbal enim Pater vivam invenire posse
Non enimveni vocarejustos, sed peccatores.Id esi, filiam
non ut falso se justiûcantes inani favore extollerem, pro qua rogaverat. Myslice Jairus, qui inter-
pretatur illuminatus, sive illuminans, Moysesintelli-
sed ut poenitentesmisericordiler'colligerem.
gitur, qui de Spiritu sanclo illuminatus, verba vilae
Tune accesseruntad eum discipuli Joannis, dicen- acceperat, ut per hsecalios illuminaret : quid enim
les : Quare noset Pharisoei jejunamus fréquenter, di- per pedes Jesu, nisi ipsius humanilas intelligitur, ad
le'ipulïaulem lui non jejunanl? Marcus et Lucas ita quam juxta alios evangelistas,procidit legislalor cum
-hoc narrant, quasi alii aliqui hanc ei quaestionemin- toia. progenie patrum, MedialoremDei et hominum
tulcrinl,unde colligendum esta pluribus quibuslibel longe sibi dignilatis gloria prseferendumesse eogno-
banc quaestionemDominoesse objectam : spirilaliler vit. Filîa namque Synagogaest quse unica erat Moysi,
autem illi jejunabant, qui, spirilalibus bonis absti- et quam fere paler duodecim annorum mododefun-
nentes, jejuno corde tabescebant traditiohes liomi- ctam esse conqueritur, quia post educalionem le-
nùin sëquendo ; qui vero Christi incôrporanturamo-
p gislatoris, et post instructionem prophetarum, post-
re, non possunt jejunare, auia ipsius sanguine epu- quam ad inlelligibiles aetalesanimus perveneral, et
lantur el carne. spirilalem solem generare debebaf, errorum languore
Et ait illis Jésus : Nunquid possuntfilii sponsi lu- constërnala est, et morte exstincta ; sed eam veniens
gere, quandiu cumillis est sponsus ? etc. Sponsus ergo Redemptor dextera potentiaerevocavit ad vitam.
Christus, sponsa Ecclesia, de quo spiritali connubio El surgens, Jésus sequebatureum, et discipuli ejus.
aposloli sunl creati, qui lugereac jejunare non pos- Ubi enim adventus Jesu cum doctoribus appropin-
sunt, videntes in lhalamo Sponsum eum sponsa ; quat, siatim ubi mortis exitus, et vitaopatet introi-
quando vero transierunl nupiise , et tempus passio- tus.
ns ac resurrectionis advenerat, lune jejunabant. El eccemulierquassanguinisfluxumpqliebaturduo-
Nam iste Lucas ante advenlum Salvatoris cum dësi- decim annis, accessit reiro, el tetigit fimbriamvesli-
dërio sanctorum celebratus, sed et nunc esse non menliejus. Mulier ista sanguine fluens, sed a Domino
dësihit, quoad usque veniet Sponsus judicare viv'os curata, Ecclesia est de genlibus congregala.-Et no-
et morluos. Trôpologice, in Isetiliasumus, quandi u tandum quod archisynagogi duodennis sit filia, e'
îipbiscuqiest Sponsus; cumautem ille propler peç- mulier hseç ^uodecîm amiis sanguine fluens, hoc
19 IN MATTHM EVANGELlUMEXPOSIT10.— LIB. II.' 80
est, eodem lempore quo nala sit ista, illa coeperit iL Domus Jesu coelestisest Jérusalem ; duo coeci,duo
inlirmari.Una enim pêne âetotehujus sseculi, et sy- populi sunt, observatione lilterae el ritu genlili ob-
nagogain palriarchis nasci, et extera natio coepit caecali,de fuluris inscii. Dominoergo per hoc ssecu-
idôlolairia per orbem foedari. Accessitaulem reiro, Ium transëunle, et in domum suam cupienle reverti,
sive juxta, quod ipse ait : Qui mihi minisiral, me se- secuti sunt eum duo caeci; quia praedicaloper apo-
qualur(Joan. xii, 26) ; sive quia transaclio incarna- stolos Evangelio,multi ex Judseis et genlibus coepe-
lionis sacramento jam per fidem coepiteum sequi. runt sequi Redemptorem, postulantes sibi misereri,
Dicebatinlra se : Si letigerotantum fimbriam vèsli- ui iumen lidei et bonorum consequereniur operum..
menliejus, salva ero. Id est, si fidem percepero in- Et dixit eis Jésus : Credilis quia possumhoc facere
carnalionis ejus, ab omni peccatorum ineorum ini- vobis? Fidem çorum ipse noscens,inlerrogat ul fidem
quitale mundabor. Credidit, dixit, tetigit. In bis enim confessio promal, quia corde creditur ad juslillam,
tribus speciebus omnis sanitas promeretur, id est, ore aulem confessiofil ad salutem.
fide, verboet opère. Dicunlei : Utique,Domine; lune leligilseules eorum,
At Jésus convenus, et videns eam dixit: Confide, dicens,etc. Hoc est, quia jam meulem vestram fides
filia, fides tua le salvamfecit. Conversusa severitaie illuminai, ipsa vobis oculorumlucem restituât.
justi judiciii, ad suoelargitalem miserieordiaè; unde B Et comminalusest eis Jésus, dicens: Videlene quis
per prophetam dicitur : Convertiminiad me, el ego sciai; illi aulem exeuntes,ei reliqua. Dominushoc hu-
reverlarad vos (Zach. i, 5). Videnseam dixit : Quia mililaliscausa praccepil,illi autem propler memoriam.
quos proescivitel proedestinavit,hos el vocavil(Rom. graliaebeneficiumnon possunt tacere.
vin, 50). Confidefilia, namque jam fidem habebal, Egressis autem illis, ecce oblulerunt ei hominem
sed ab ea fidei perseveranliam postulabat. mutum, elc. Homoiste genlilem significat populum,
Et salva facla estmulier ex illa hora. Ex hora ergo qui confessionemversefideinon habebat, et idolola-
dominici adventus ad fidem convertuntur, et a Do- trise dedilus erat ; sed per praedicatoresad Salvato-
mino, qui salvi fiant, quolidie in idipsum augen- rem ductus, sanatus est.
lur. El admlratoesunl turboedicenles: Nunquamsic ap-
Et cumvenissetJésus in domumprincipts, et vidis- paruit in Israël, et reliqua. In lurba nalionum con-
«et tibicineset turbam fluctuantem alque tumulluan- fessioest. Pharissei autem Judaeorum demonstranl
lem, dicebat:Recedile,tibicines.Magistrisunt, carmen infidelitatem. Haeçde duobus caeciset muto daemo-
lugubrecanenlés, et qui Synagogamlsetiiiamdomi- nio solus Malthaeusponit; illi aulem caeci duo, de
niese inhabilaiionis,merito inlidelitalis amisjt; quasi quibus et alii non sunt, narrant isti, sed tamen si-
inler lienles el ejulanles usque hodie in domo prih- ^ mile factumest; ssepe enim similia el in eis aliquid
cipis mortua lalet : nec lamen fundilus a Domino conirarium , quod solvi non potest, invenimus : ut
dimissa, sed circa finem sseculierit reslituta saluli ; intelligamusnon idem esse factum, sed aliud simile
unde apte subjungitur : vel similiter factum. .
Nonest mortua puella, sed dormit. Allegorice,cum Et circuibalJésus civilalesel caslella, usque, cu-
animapeccaverit, et nobis quasi mortua esse videlur, rons omnem infirmitatem. Qui urbibus videlicet et
lamen illi ad vitam eam revocanti, non incongrue castellis, id est, magnis el parvis Evangcliumprsedi-
viva esse dicilur. cavit, non considerans potenliam nobilium, ' sed sa-
Et deridebant eum. Quod proprie Judaeorumpér- lutem credenlium.
fidiam blasphemiamqueosiendit, et demonstrat pue- Vidensautem turbas, miserlus est eis, quia erant
rilitalemsensuum,et lasciviammorum, unde dicilur: vexati,etc. Inluiiuclenienliaesuseaspexit Jésus genus
Tenlaverunlme, el deriserunt. humanum per varios errores a diabolo vexatum, et
El cum éjecta esset turba, inlravit. Moralilernon misertus est eis, consiiiuens pastores, magistrôs
resurget anima, quaeintrinsecus jacet mortua, nisi " videlicet, ad viam veritatis ducentes.
prius a secretioribus cordis excludalur inopporluha Tune dicit discipulissuis: Messisquldem mulla, et
sseculariumcogiiationummulliludo. reliqua. Messis mulla, omnis lurba est credenlium ;
Et tenuitmanumejus, et surrexit puella. Quia nisi operarii pauci, aposloli sunt et imitatores eorum,
prius mundatae fuerinl manus Judaeorum sanguine qui milluulur ad messem.
plenae,mortua eorum non cohsurgit Synagoga ; quae CAPUT X.
bene ad laclum divina; pietalis surgit el ambulat, El convocallsdiscipulissuis,dédit illis polestalemspi-
quia non solum a sordibus scelerum surgit, sed con- riluumimmundorumul ejicerenleos, et reliqua. Recië
linuo in bonis operibus prolicit. in aposlolatumdivina gratia duodecim convocantur,
Exiit fama hoecin universam lerram illam. Quia ul salutem quam verbo praedicarentnumérosuo com-
ceelienarranl gloriamDei, et opéra manuumejus an- mendarent: 1erqualerni ad praedicandumsunl missi,
nuniiat /û-mamenfum.Moraliler 1res illi mortui a ut per universas quadrati orbis plagas bapiizarent in
Dominosuscilaii iria resurrectionis animarum signi- nomine Patris, et Filii, et Spirilus sancii: Hi enim,
ficantgênera, sicut superius monslravimus. sunt coelestisJérusalem ab' Oriente poiise, 1res ab
Ettranseunle inde Jesu,secuti sunt eumduo coeci Aquilone, Ausiro et Occasu; similiter quia ipsis
usque, cumvenissetdomum,accesseruntad eumcoeci_- prsedicanlibuscunçtaeper orbem nationes Ecclesiam
6Î BED^E VENERABILISOPP. PARS IL SECT. I. - EXEGET1CAGENU1NÂ. 52-
sunl ïngressuri : in. quo etenim sacramento ternse i\.trinomium fuisse : erat enim Jacobi fratris Domini,
tribus fiîiorum Israël ex omni parle labernaculi ca- ut ipse in Epistola sua scribit, unde ei fraler Do-
stra melabaniur. mini vocabalur.
Duodeçim autem aposlolorumnomma hoec sunl, Simon Chanànoeus,et Judas Iscarioles, qui tradidil
Calalogus àutem îii Evangelio ponitur, ut psëudo- eum. Et hos cum additamenlo posuit ad dislinclio-
àpostoli excludahtur. nëm Simo.nisPétri, et JudseJacobi. Simon autera
Primus Simon, qui dicilur Pelrus, cl Androeasfra- Chanànoeusa Cana vico Galilseaecqgnpme.naccipit,
tër ejus. Pelrus dicitur ad distinclionem allerius Si- . quod zeloles, id est, aeniulafordicilur. Judas aulem
mônis. Idem ergo est Latine Pelrus quod S.yriace Scarioih, aut a vico in quo or'tus est, aut ex tribu
Cëplias, éi in utraque lingua nomen a pëlra'esi de- ïsacbar prsesagiumsu;e damqaiionis vocabulumsum-
rivatum : de qua pëtra Paulus ail : Pelra aulem erat psil Isàchar, quod dicitur merces , pretium.prodi-
Christus (I Cor. x, 4). Andréas Groecumest, et «sô tioriis, insinuai. Sçarioth memoria niortis dicitur ;
TOÛ k»Spbç,hoc est, a viro virilis appellalur. Simon, unde arguitur non repente persuasus, séd diulius
pôn'ensmëmorèm, vel audieiis tristiiiam, interpréta- me.ditando dominicae traditipnis. ^patrasse flagi-
lux."illi'lempori congruit quo mortis Domini vel suoe lium.
n.egationis moerorëm deposuit; sed cônfeslim suse =P .Hos duodecinimisit Jésus, proecipicnsel dicenseis.
mortis trisiitiam aûdivit, dicente Domino: Cum au- Non solum hos duodeçim aposlolps appellasse,disci-
lem senûeris, exlendesmunus tuas, etc. (Joan. xxi, piilos debemus, sed omnes magisierio.ejus eredentes,
1S). Jacôbus Zebedsei,et Joannes frater ejus, qui ex quibus hos duodecini elegit, quos et apostolos
ob eximium yirtutis ciiltum lonitrui, hoc est Bo- hominavii, sicut Lucas commémorât. Hos dupdecim
riarges, sive, ul eniendalius scribitur, Boneregeseh, Dominus Jésus misit ad praedjçandum, quia mullis
suiji a Dominovocati atque çognominati, ul in Evan- figiirarum indiciis aniea erant praenotaliad dispen-
gelio Marci scriptum est. Nec frustra, quorum unus sanduni divina mysteria. Hi sunt duodecini veri filii
e coélestibus intonans, vocem iliam ibeologicam, Jacob, hi duodecini fontes ïn Helim, lii duodeçim
quam nemo prips ediçere nbverat, emisit: In prin- exploraiores a Mose missi, hi duodeeimlapidesde
cipiq ëratV'erfcwm,etc.(Joan. i, 1). Sed el'ambo seor- Jordane elevati3 hi duodecini leunculi in ihrpno Sa-
sum a Domino in monlem duçï, et afiquando sonum lomonis, et alia his similia.
de nube lerrificum percipere meruerunt. In viam genlium ne<abieri.tis,usque, Ile ad oves
Phjlippus el Bartholomoeus.Pbilippus os lampadis quië perierunt domus Israël. Non est. istud.ei .loco
in'ierpretatur,et recte : qu'iaa Domino vocalus,mox conirarium quo dicitur.: Eunles doçe.leomnesgénies,
inyenlo Nalhanae.lilumen, quod agnoverat, pnedica- .: èfreliqua".( j/a(t/i,.xx.v.iii,19.) : sed Judsais primum
vit,, dicens,: Quem.sçrjpsilMogses in lege, ele. Bar- oppnebat praedicari,.ne se quasi juste excusarent
ijjplpmaeusSyrum est, et inlerprelatur filins suspen- dicenles ideo se Dominum rejecisse qui ad alienigé-
deniis aquas, hoc est filius Dei ,,qui .mentes praedi- nos miseril apostolos. Tropologiceaulcni nobis prae-
çatorumsuortim adcoeleslia contemplanda suspendit, çipilur, ne in errore hserelicorum ambulemus, sed
ut térrenprum,cm'da djclorura suoTumiguitis lii.e- qui gravi deliclo a domicilie Ecclesise recessimus,
brient. . . îlluç iierum per poenitenliamredeamus.
Thomaset MgMoeus.publkame, Thomas abyssus Eunles proedicatedicenles : Appropinqùqvitenim
vel geminus, inde el GroeceDidymusappellalur ; quia regnum coelorum.Non aliqua .elementp.rummolione,
quo.csete.risdiuiius duhitayjt, eo doininiçaeresurre- sed per fidem collocalainin nobis; unde dicitur :
ctionis yerilatem altius didiçit. Mattbaeus donalus liegnum,Dei iiitervosest.
dicitur, videlicet quia magno munere Domini de pu- Infirmosenraie,usque, Gratis accepislis,gratis date.
blicano in apostoji.et evangelislsedelegalus .csi,offir Hanc eis dédit potesiaiem, regnum Dei pollicentibus,
cium. ^ ut magniludinem , promissofum magnitudo probarel
JacobusAlphoeiel Thgddoeus,Jaçobus Alphaaiipse •JJsignqrum :.hoecquolidie sancta façit Ecclesia, cum
est;qui nominatur fraler Dominj, quia Maria uxor infirmos in bono opère curât exhprtalione, mprluos
Alphseisoror fuiimatris Domini,quam MariamC.Ieo- in infidelilate vel peccalis per poeniieniianijeypcat,
phae Joannes evangelisla cqgnominat; yelideo quia leprosps variis errprum m.aeuliscorrigendo. sanat,
AlphasusCleophassitdictus;seu ipsa Maria defuncto dsemones per exoi-cismi gra.ii.ao)ab lipminibus eç-
Alphseo,ppsi natum Jacobuin.^CIeoplise.nupsît, cui pellit. , ...
Simeonem genuisse filium, eunique cpnsobrïnum .Nolitepqssideremnim, neque argenlum,nequepe-
Domini esse.,eçclesiastiçatradji hisloria : merilo Al- cuniamin zonis testris :.âiàn peram in via, -nequeduas
phaei filius sçribitur Jacob, id.esl, docli,,çujus vita tuniças,Mque caleeamenla,nequelùrgam; (ligniis est
ïanlaî erat ausleritalis, ul verus, sil supplantalor joper.qriusçiba suo. Potdst ëlenim inlelligi in auro
çawialis:jde.siderii;vinum etsicerani ppn bibil, çar- .ssecul.arissapientise sensus; in argento, rheloricae
nemnuUam^Qmedit, nunquam aitonsûs,est, neque arlis facundia; p.ecunia vero aonis inclusa sapiënlia
usus balneis. Thaddseus,quem Lucas Judam Jacobi est occultala; unde dieitur : Sapiënlia abscondlta,et
vocat,et;alibi Lebbaeusdicitur, quod inquam circu- thésaurus.oecultalus,quoeulililas- h ulrisque(Eccli.
las, iid-êst,xordis xultor ; xcedendumque ;iest einn xx, 52)? IJJ duabus tunicis. dupliccm animam,. in
S3 IN MATTHMl EVANGELIUMEXPOSITIO. .-«.LIR,. II. SI
pera soeculionera, in virga praesidium carnis intelli- i.illis el genlibus.Lucas dicit : Gontingelautem vobisin
gâmus; et quid per calceamenla nisi mbrluorum lestimonium; signijieat perseculipne nominis Chrisli
operu'msigna.nturexempla? non solum Judpeis et ggnlibiig eorpra maliiise, sed
in qudmcunquecivitatem aut castellum intraverilis, ipsis aposiolis fieri lestimonium innpcenl.iae.
inlerrogaiequis in ea dignus est, et ibi manete, donec Citittautem tradentyos, nolite çogilare, usque, sed
exeatis. Hoc ergo për famam populi legendum est, spirilus Pqlris qui Ioquilur in vobis. Ae si apçrie
ne prsediéaiionisdignitas sùsçipieniis infamïa'deiur- membris suis infirmanlibus dical : Nolite terreri, vos
belur. ad ceriamen acçeditis, ,sed ego prselior ; vos verba
Et ibi maneie,donec exeatis. Dat consiaiilise géné- edjijs, sed ego syni qui (oquor.
rale mandaium, ut hôspitalis nècessitudinis jura eu- Tradei qsutemft'dier fratrem h,i mprteni, et paler fi-
stodiant. lium, usque, erilis pd.io.omnibuspropler nomen meiim.
Inlrantes aulem in dqniùm, salutalë eam dicenles, îjluilus inter eos fidus affeçtus est quorpni diy.ersa
usque, Pax vestra ad vos revertalur, Qilôd enim est fides ; prscdixit ergo eis futuram perlurbaiionem,
Groecex«ïpt, et 'Latine ave , hôc Hebrseo sermone Ul quasi anle çognilam ley.ius'portarent.
appeliatuTSalom; quod autem prsecipit, taie est : Si Qui autçin perseyerayerilusque in.finem, h\c salvui
aulem orta fuerit eonlradictip, vos lamen mercëdem \ frit. Palienlia quse custos est y.irlulum, docet quia
habebilis de bbkta pace ; illi bellum, quod * hab'èïe non coepissevirlutis est, yel faceie, sed perfeeis.se.
'voluerunt, possidebunt. Cwjf qutem persequentuxvos in civilateista, fugue
Etquicunquenon recipli vos, neque audieril sermo- inaliqm. Non limendo passiqnenv, sed deçlinando,
nes vestros, exeuntes de domo vel ciuilate, excutile ut tribulationis occasio seminarium fieret Evan-
pulveremde pedibus vesirh. Exçulitur enim pulvis in gelii.
lestimonium sui laboris, et illorum dâmnalionis, ut Aine»dico vobis±nonçqnsummabitiscivilalesIsraël,
iuexcusàbîies sint,quod ad eos usque pervenerit donecveniat Filius hominis.Id est, non ad (idem per-
' '' ' "
evangelica"praedieaiio. , dueetis, antequam resurrectip erit perpetrata, et in
Amen dico vobis,'lolerabihus erit terroeSodoinorum tpip prbe prsediçanjdiEyangelium çpqeessa potestas.
ël Gomonhoeorumin die judicii, quam illi civitati. Spiriialiier autem de civilate in çiyifatem fugimus,
Quia ipsi unam legem tantum, hoc estnaiurse, sper- çuni de uno Scripturarqm leslimonip, çurrimus ad
nentes ; Judaei vero simul et naturse et lilteràe, m- alia volumina, ut ,ante yeniat :pr.a;sidjum.SaIyatqris,
super prophelarum et apostolorum dicta contempse- guam yieioria poppedalur adyersariis.,,
runt : nam Lolh aspeclu et auditu jusius, aliquid eos ^ Non est disciptçlmsuper magk}rum, usque, Etser-
.docuisse legitur, sed nulla signa ibi fecisse perliibe- vus sicut Dominus.ejus. Ac-si diçerel : Si ego Donii-
lurj atque ideo cui mullum datum est, mtiltûïn quoeri- nus et magister patior, necesse est; ut yos, disci
tur'ab eo (Luc. xu, 48). puli et jiuri homines, nanç per&ctionis regulam se-
, Ecce'ego niitlo wçs sicut oiies in medio liiporum. quamini. , -,
Quod dicit, Ecce ego, aucioritas et fortitudo est Dei- Si patrem fqnillias Beel%ebu,.b voçaverunt, quanto
laiis : et quia oves roese estis, mittoyos;'et volo'ut magis domesliçqsejus. Se patrem fa.mijias appellat,
mansuetudinem et humilitatem îiabeatis, ne propter doraestipos dicit discipulos, quibps coeleste regnum
seditionem luporum, id est persecutorum, paiien.tiam prqniisit, quo,s Judsei eqdem instinçtu maiitioe ca-
et constanliam vestram .perdatis. lumnianlur,
Eslole ergp prudentes sicût serpentes, et ïimpliçes JVeergo timueritiseos. Quia vana res cito est.de-
sicut coluniboe.Deyiien.t insïdias per simpliçitatem, pidua.
non faciant. Prudenlia serpenlis est qupd unani au- Nihil enim operlum gitpd non revelelur, neque oç-
rem petrse opponit, alferam cauda ocçludit, ne au- Çultumqug4.nonççietur. Et gstsejjsus : ^plitç timere
diat ineanlantes, qui in capitibus yenena ad medi- rajjiem bla,sp.hem,anl]um, qiija yeniet dies judicii, in
camen.taquaerunt: ita vir apostplieus Gmneniyiiam ) qua et yirtus îipstra ef eorjipi dgm.pnsirabitur Jie-
suam circa principalem pariem animae ppnit, ut il- quitia. :*-'
Isesa maneat Çhrisip adjuvante, qui est pelra ; et Quod 4lçp vobisin tpnebrjs,dicj\ejrçliimine; et quod
'
imbuenle subtili sanctarum Seriplurarum dpcumentp, in aureaudistis, proe,diçale. super feçla. Qupd.didicis.tis
quod cauda significat, nimium satagit ne audiat in- mystice e.t absçons.e^Jpquiinini publiée;.et quod
eanlantes, hoc est, yigorem mentis empllientes. ,er,udivijn p,aryoJudoese lp,cpjaudacler idicit.ein.tp(o
.Ilem serpens per angust.um fpramen pelrarum jngre- mundo. Paisestino jnpre çulminibus subliniata super
Jiens, squamis se exuit veterjbus : sic débet jCfari- jeçia praedicare doçet, quse ipsi non nostro more,
.,stianus per strieturam poeniienti.sedeponer.eyeierem §e.d piano schematé faciunt oequalia.
boniinern cum aclibus suis, u.t in.duat noyum, çui El nolite limere eos qui ocçldfmt corpus, qtyjnwm
secundum Deum creatus est. aulem nqn possunt pcçidere; sed pjilius eum t'unete
Çaveteab hominibus. Homines enim iidem sunt qui potest et animant et corpus pe^dere in gehenngm.
:
quietlupi, qui sunt peçcatores ,.et fragiles, sed-.ja- Nomen gehennsea Salvatorç primum ppnilur nam
, Menféroces. , .- . . idoluni Baai juxta. Jérusalem ad radiées montis
. Tmdenl.enim vosm concilïis, usque, in lestimonium Moria, ubi Syl.oafluit, non seme.lesse, legimus : haec
55 BEDiE VENERABILISOPP. PARS H. SECT. i. — EXEGETICAGENUINA. S6
vallis irrigua et nemorosa nabenat îucum idoio con- A est me dignus.Accipere enim crucem, et post Do-
secralum, ubi populus filios suos dsemoniaccende- minum [ire, est abslinenliam carnis vel compassio-
bat : etappellatur lucus illô Gehennon, id est, vallis nem proximi aeteniaebealiludinisstudio exbibere.
filiorum Ehnon. Ipsum locum comminalurse Domi- Qui invenit animam suam, perdet illam, et reliqua.
nus cadaveribus morluorum implelurum, ut non vo- Animamdicit prcesenlemvitam, quam qui negave-
cetur Tophelh et Baai, sed polyandrium, id est, rit in perseculione, prseparat perdiiioni selernae;
tumulus morluorum, et sic hujus loci vocabulo qui tota die pro Christo mortificandam iradiderit,
duplex poena ignis et frigoris denoialur. illic vivificabit.
Nonne duo passeresasse veneunt, et unus ex illis Qui recipitvos, me recipit; el qui me recipit, rect-
non cadil super terrant sine paire vestro. Hic est sen- pit eum qui me misit. Docet in se eliam medialoris
sus : Si parya et villa animalia absque Deo auclore officîum, quod Deus per illum transfusus in nobis
non decidunt, et in omnibus est providenlia; vos sit ; quia non aliud apostolos quam Deum récépissé
qui seterni estis, limere non debelis, ut absque Dei constat, quia et in illis Christus, et in Christo Deus
providenlia vivatis. Quaerat aliquis quomodo dicat habitai,
Apostolus: Nunquid de bobuscura est Deo? cum uli- Qui recipit prophelam, usque, mercedem jutli
°
que bos preliosior existai. Sed aliud est cura, aliud accipiet. Non dicit personas -esse suscipiendas, sed
providenlia. nomina : quia licei iiidignus sit qui susceptus fuerit,
Vestri autem capilli capills omnes numerali sunt. anle Deum lamen mercedemsuam non perduut sus-
Deniquehic numerus non in aclu est comparaiionis, cipienles.
séd in facuitate cognitionis. Et quicunquépotum dederit uni ex minimisislis,
Noliteergo limere : mullis passeribusmeliores estis calicem aquoefrigldoe tantum in nomine discipuli,
vos. Melioresdicit, quia ralionales, et ad inaaginem amen dico vobis, non perdel mercedem suam. Levis-
Dei creali. . simo praeceplo delevit vilium inhospitalilalis, potum
Omnisergoqui confitebiturme coram hominibus, suadensdare frigidaeaquae, ne et in calida lignorum
usque , tiegaboet ego eumcoram Pâtre meo, qui est pauperlas quseralur, et est sensus : Frustra causa-
in coelis.Confiiebitura Filio apud Patrem qui perFi- ris inop'iam, cum aliud habet conscienlia, et non
lium"accessum habet ad Patrem : bonus videlicet potes fallere eohortem ; sed scio quod quanlumcun-
Christianus Dominumconfitelur ea fide quseper di- que seminayeris, lanlum et inessurus es.
ieciionem operalur; et Dominus illum confitetur
CAPUT XI.
coram Paire suo, et in seterna scilicet beau'iudine
remunerando. Et Chrislum coram hominibus ne- ^ Et factum est, cum contummasset Jésus proecipiens
gare est ejus praeceplisnon velle acquiescere : quem duodeçimdiscipulis suis, transiil inde, ut docerel in
Dominuscoram Paire suo denegat, quia sua visione civilatibuseorum.Nunc implet bonus magister factis
indignum esse judical. quod ante promisit vërbis; transiit ergo et praedi-
Nolile arbitrari quod venerimpacem miltere In ter- cavil in civilatibus Judaeorum, ut eis occasionem
rain : nonvenipacemmiltere, sed gladittm. Quia una- credulilalis tribueret; et si oblatum munus supernse
qunequedomus et infidèles et credentes habuit, ideo gralise spernerent, inexcusabiles forent.
gladio praedicalionismissum est bellum bonurn, ut Joannes autem cum audissetin vinculisopéra Chri.
pax separarelur mala : his videlicet contra fidem, slî,"usque, an alium exspectamus.Nonquasi ignnrans
illis pro fide dimicanlibus. interrogal, cum ipse ignorantibus Agnum Dei digiio
Veni hominemseparare adversus patremsuum, et demonstrarei ; sed interficiendusab Herode discipu-
filiam adversusmalrem suam, et nurum adversus so- los miltit ad Salvaiorem, ut per occasionem yiden-
crum suam ; et inimicihominis, domesliciejus. Lucas tes signa, crederent in eum; et hujus senienlise
dicit : Erunl enimquinqûe in domouna diiiisi: très in sensus talis potest esse : Manda, inquit, mihi : ad
duos, ërduo in très divideritur, et tàmen concor- inferna descensurus sum : utrum te et inferis de-
dant : quia quaemàler est filii, ipsa et socrus est D beam nùntiare, qui nuuliavi superis, an non conve-
uxoris ejus, idëoque illa ipsa et,in filiam suam et in niat Filio Dei ul gustet niorlem, et alium ob hseo
nurum dicitur ' esse divisa. Allegoricé tria ad eos sacramenla missurus es.
pertinent, qui- fidemsunimaeTrinilatis servant : duo Et respondëns Jésus ait illis : Eunles remaillait
his congruunt, quia fidei unilale dissentiunt. Patèr Joannlquoe audistis et vidlstis. Coecivident, claudi
diabolùs est, cujus eramus filii non creaiione, sed ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortut
imilaiione. Mater et socrus Synagoga esi, quse in resurgunl, pauperes evangelizantur,et bealus est qui
filiamet nurum est divisa : quia carnalis Synagoga non fuerit scandalizatusin. me. Ile, inquit, et dicite
Ecclesiam Chrisli persequi non cessai. Joanni signa quaecérnitis, csecos videnles, et cse-
Qui amai patrem aut malrem, usque, non est me tera : et quod his non minus est, pauperes evangeli.-
dignus. Post Deum ama patrem, ama malrem; si zantes. Hsec roagisffi rigorem, hsec proeceploris
aulem ùlrumque servari non polëst, odium in suos, comprohant veritatem, quando omnis i.nler nobiles
pielà«.in Dominumimpendenda. et iguobiles, apud eum qui salvare potest, aequalis
ht qui nonacciplt crucemsuam, et sequltûr me, non cit. Quod autem aii : 'Bealusqui non fuerit scandait*
11 IN MATTHiEI EVANGEL1UMEXP0S1TI0. - LIB. II.
xatusin me, intérim nuniios perculit, sicut in sequen- A est pueris sedenlibusin foro, qui clamantes ceoequali
libus demonstrabilur. bus dicunt : Cecinimusvobis, et non saltaslis; lamen-
Abeun'.ibus aulem illis, coepitJésus dicere ad lurbas lavlmus vobis, et non planxlslls. Forum dominicum
de Joanne, usque, ecce qui mollibus vesliunlur, in Synagoga est, vel ipsa Jérusalem, ubi olim sedens
domibusregum sunl. Quia turba Joannem non disci- gens Judaeorumprophelas accipiebat; cui quolidie
pulis, sed sibi de Chrisio dubilanti interrogare pu- patria voce admonitus recte exprobratur, quod nec
lavit : Quidexistis,inquit, indeserlum videre? arundi- psalmis allecti primo Davidicis, nec ihrenis postea
nem? nunquid ob hocfAdrf. ul] hominem.videretisca- correcti prophelicis, voluerint annuere.
lamo similem? qui omni vento circumferlur, et deeo Venit enimJoannes nequemanducans, nequebibens,
dubilaret quemanlea proedicaverat?an qui contra me et dicunt, Doemoniumhabet : venit Filius hominis,
invidise slimulis cogitur, ut prsedicalionesua lucrum manducans et bibéns, et caetera. Sicut inquit
qusereret lerrenum, cum deliciis pascitur ? sed lo- lune, ila et nunc ulramque salulis viam respuislis :
cusiis vescilur el camelorum induitur pilis ; islius- quia cum Joanne lamentante, et poenitenliamprsedi-
modi cibus et veslis hospitio recipiuntur carceris, canle, humiliari noluerunt : el cum Christo, qui
nam laie habitaculum habet praedicalio veritatis : cum caeteris ulendo cibo et potu laeliliam regni prse-
"
qui aulem falso praedicant, adulatores sunt, et de- figurabàt, gaudere renuerunt.
liciis affluunt, et in domibus regum moljibus ve- Et juslificata est sapiënlia a filiis suis. Ostendil
sliuntur. filios sapienliaeintelligere, nec in abstinendo, nec in
Sed quid existis videre? prophetam? eliam dico manducandoesse jusiiliam, sed in oequanimitate to-
vobis,plusquamprophetam. In eo Joannes caeteris lerandi inopiam : et lemperantia non se corrum-
propheiis major est, quod quem illi praedicayerunt pendi per abundanliam, quia regnum Dei non est
veniurum, hic digito praesentemdemonstravit. esca, etc.
Amen dico vobis, non surrexil major inter natos Tune coepitexprobrare civilatibus in quibus fàcloe
mulierumJoanne Bapiisla. Hominibus ergo prsefertur sunt plurimoe virlules ejus, quia non egissent poeni-
qui de mulieribus sunt naii et de concubilu viri, lenliam. Ideo exprobrat civilatibus his, quia post
non ei qui Spiritu sancto et Virgine natus est, non factas virlutes et signa quamplurima, non egerunt
cunclis hominibus, palriarchis et propheiis Joannem poenitentiam.
praelulit, sed Joanni cseleros exsequavit, ut aequalita- Vos libi, Corozalm, voe Ubi, Betzaida. Corozaim,
lém cumcaeteris habeat sanclis. quse inlerprelatur myslerium meum, et Betsaida,
Qui autem minor est in regno coelorum major est n quae domus fruetuum, vel domus Venalorum dicilur,
illo. Multi hoc de Salvatore volunl inlelligi, quod qui J'civitates sunl Galilaeaeet Tiberiadis, sitàejuxla lacum
.minor est tempore, major est dignilate ; nos aulem Genesareih, qui Jordane ïnterfluente efficitur, et ab
simpliciter inlelligamus quod omnis sanctus qui est evangelist.i mare Galilsese el Tiberiadis dicitur.
cum Deo, jam maior est illo qui adhuc consislit in Plangil ergo Dominus civitates quse quondam mysle-
prselio. rium Dei lenuerunl, et virtuium fruclum gignere
A diebus aulem Joannis Baptistoe, usque, Nune debueruut, in-quas et spiritales venatores missi
regnum coelorumvim patltur, el viotenli diripiuni il- sunt, quod post lania mifacula détériores genlilibus
lud. Regnum coelorum quid esi, nisi locus jusiorum : exstiterunt, et ingrati gratiam Dei spernere non li-
cum vero quis per superbiam tumidus, vel carnis muerunl.
facinore pollulus, ad poenilenliam, quam Joannes Quia si in Tyro et Sidone factoeessenl virlules quoe
prsedicavit, redit, et viiam aeternam percipit, quasi facloesunt in vobis, olim in cilicio et clnere poenilen-
in locum peccator inlrat alienum. Grandis namque liam egissent. In cilicio asperitas peccali significaiur,
violentia est, nos in terra generaios, posse regnum quam sinisira pars in die judicii est inluenda ; in
coelorumpossidere per viriutem, quod non possu- cinere monis signiiicaiio est, per qnam tota generis
mus per BaUiram. "1 } humani massa in pulverem est redigenda. Cur no-
Omnesnamquepropheloeel oex usque ad Joannem . lentibus praedicatum sit, et non his qui olim cre-
prophelaverunt. Non quippe post Joannem excludit dere voluerunt, ipsius est scire cujus universaeviae•
prophelas, sed ipsius Domini tempus ostenditur; misericordia et verilas. Noiandum aulem quod Ty-
quia quem illi dixerunt veniurum, Joannes ostende- rus metropolis est Phoeniciaein iribu Nephlhalim,
rit veriisse. quondam in ssecula allô mari posila, sed nunc lerrae
Et si vultis recipere, ipse est Elias qui venlurus est. conligua, el inlerprelatur angusiia ; et SidOn, quse
Qui habet aures audiendi, audiat. Qui habet aures urbs est Phoeniciae,olini terminus Chananaeorum,ad
dicendo, mysticum demonslrat esse quod dicit; una Aquilonem respiciens, et posiea regionis Judae ;
namque in amborum vila auslëritaiis et rigoris eral cecidit autem in sortem tribus Aser; sed non eam
mensura : ambo ineremo, ambo contra iniquum re- pôssedit, quialioslës nequaquam expellèreprsewaluit.
gem et reginam decerlabant. Joannes praeco:Re- Sidon venatio : significantquë.hae duas génies quas
demptoris, Elias, secundum Malachiam, erit :u- venator diabolùs in angustia peccati cqmprehcndit,
dicis. sed Salvaior Jésus per Evangelium liberavil.
Cui similemmtimabo geueraiionem islam? similis El tu,Caphani(nim,nunquid usque adcoelumexalta-
69. BED^S VENERABÏLISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 60
cens, an usqueadinjernumdescendes?Inalteroexem- A,ego reficlamvos. Ad Evangelii gratiam invitai Salva-
plari rëperiniùs : Et tu; Gàpharnaùm;quoeusque ad ior,' gravi' peccatorum pondère oppressos : vel gra-
'coeïum exaltaia es, usquëad infemum descendistl.'Et vissimo legis jugosubjectos, unde el sequitur.
est duplex iïHelligsniia; vel ideo ad inferna descen- ' Tollïle
jug'um ineum super vos, el-discitea me quia
des, quia Contra praëdicationemmeam supèrbissïme milis sumelhumilis corde, el reliqua.
rëstiiisii; vel quia exallatâ es usque ad coelummëo Jugum enim Christi Evàngeliumest, quod Ju-
hôspilio et meïs signis, majoribus pleetëris snppli- dseoset génies in unilaie fidei conjungit.
ciis, quod bis quoque credere hbluisti. In Caphar- ;'CAPUT XII.
naum aulem, qiisé inlerprelatur villa pulcherrîma, Abiit Jésus pér'salasabbaie. Isle:gressns incarna-
Cqndëmnalur Jérusalem'incredulà, 'cui dicilur per fionem èjùs"significat inter hommes conversantis.
Ezechielem : Juslificalâ esi Sodoma soror liia, etc. Sala significantpopulos; et bene sabbàto, quia lune
Unde cpnsequenler subditur. 'érat vacanduni a vitiis, et in ejus conlemplatione
. Quid si In 'Sodoihis fâctoe fuissent virlules, forte per fidemimnïotahdum.: -
mansfs.senlusqueiiihunc diem. .Majorisinjustilise rë- Discipuli àuiem éjus esurienles, coeperuntvetîère
prelienditur Jérusalem, cum Sodoma exemplo L'olli spicas et mdndù'càre:Secundunï alium evangelislam,
'npnfuerii cbrrecia, et Jérusalem Filif Dei verbis.et* ' Fricabant mainbus; et mailducabant ; esuriebant
' lujraculis semper ex'stjterit ingràta, et oninés sah- enim saluiem generis humahi, et coeperuntdocirinis
clos persécutaest, jfrecnon ipsum Sâlvatorem'. homines' a Vitiis exèmplis bôiiorum operum segre-
. Verumlamendi'cô vobis quod. terras Sodomorum gare, et in visceraEcclesise corivertere.
'
rèmissius"eritpi diejudicii quant libi. Remissio'r erg® ' . Vidëntes'tiutein Pharisoeidixerunlei : Ecce, disci-
çrlt eorum poeiia,,quorum minor est'culpà. puli lui 'fadunt quod non licet eis facere sabbatis.
In illo lémporerespondensJésus, dixit : Confilëor Semper enim Judoeiet doclrinse apostolorumetgen-
, libi, Paler, Dominecozliac terroe,Confessiononseaa- tium inyidebant saluli,' quasi iransgrëssorem legis
per.p.oeniteniiam,sed gratiarum aciionem signilical. Christum repreliendebant.
.Çpnfundanlur enim qui Sâlvatorem non natum, sed Al illedixit eis:Nonlegistis quidfecenl Davidquando
cyeajum çalumnianlur, quia Pâirem sibi inyoçat esuriit, et qui-cum eo erant. Christus de iransgres-
Deum, coeliet terrse Dominum. sione legis illum reprehëndeutibds teslimonium de
. .Qulaqbsçondislihoeça sqpienlibuset pnidentibus,et Scripturis et eximia prophetia opposuit, ac si dixis-
.revelqstiea pqrvulis. Gratias agit et exsullal in Paire, sët:SÏ l'ypicus David propler necessilalem legis
gpod appstoïis .ad.ye.nlussui aperueri.t saerariîenia, „,' praecëpia fregisse legitur, qtianto magis verunï Da-
quse ignorayerunt Sçribaeet Pharisaei, qui sibi sa^-: yid suorum necessiiaiiconsùlerè licebit.
., pientes yidebantur, Aut non legistis pi lege, usque,1quia lèmpio major
lia tqmen,quandosic fuit placitumante le. His Do- est hic. Àdverbiumloci est, et est sensus : Si propler
mini verbis .exemplahumilitatis.accipimus, non te- neçéssitalëm victimarum sâbbatum absque culpa
inere disculere super çonsilia de alioruni vocaiione, violatur a sacerdotibus, qu'anlomagis in inea prse-
; ajiorumye repulsione prsesumanius,Cum enira'intu- sentia necessitalem paiientes, mei discipuli sine
. jisset utrunjquëj non mox vationem'redd.idit, sed culpa s'abbatanon cuslodiunt,quiasacerdoteselsab-
sic placilum_.dixit, hoc videlicet oslendeps, quod bala in'm'ea teneo potestate.
injusium esse non polesl quod plàcuit justo. Si autemscirelisquidest, misencordiamvolousqueIn-
- Omnia mihi tradita sunt a Pâtre meo. Et tradea- nocentes.Si intelligerevoluissetisquod misericordiam
tem Pairem, et accipieniem Filium myslice intelli- Deus geherï humàno perapostolos niagis impendere
gere licet; alioquin cum coeperit habere qui accipit eligit,quamavobisîègaliavictimacarnaiiierobservaii,
incipiet non habere cum dederit; cum omnia legis, nullo modo eos in niinimisdetrahere obleelasset.
omnipotenlem Patrem agnoseis, cum tradita legis, Dominus est Filius hominiseliamsabbali. Et ciim
Filium confiieris, cui pernaturam unius substantiae jyl inde transissei,venitlu synagogameorum. Quia-Fiiius
jure sunt omnia propria, non per gratiam dono eol- hominis. is esi, et Filius Dei ; et non solum saeër-
jat.a.. Tradita dicit non visibilià elemënla, quaeipse dotibus,sed eiianrsabbalis dominalur.
'
condidii; sed,ante rebelles, nunc per Filium ad Pa- Et ëcce homomanum habensâridam. Hic -homo
trem. accessum habentes : iradila autem non alia geniîlis est populus,qui secundum Lucam déxleram
. sunt, quam quse in Filio soli nota suntPalri, nota babebat andam, et sinistram sanam t quia déxleram
vero,Filio soli esse quse Patris sunt. pauperi non porrigebat, et in lerrenis laborâns,in
El nemonovit Filium, nisi Paler : neque Patrem divinisvaeabat.
quis novil, nisi Filius, et cui voluerit. Filius "El inlerrogabanteum, dicentes: Si lieet'èabbaliscu-
revelare. Ut et _•Patrem intelUgamus, et ipsum rare? ut accusarent eum. De Iransgressione legis
' àccusare
.:FiIiuni per Filium revelari; ..qupd ipse est men- cogitabant, si sabbatis curare liciluui esse
, }is npstrse lumen,: verbo'enim.suo se Pater déclarai. dixissel; si vero negarel, inclemenïem dicere voliie-
, Er-ubescalEunémius, lanlam. sibi noliliam Palris et riint/quia opus miserieordiaèprohiberet,
Filii, quantam habentiu se Eequalitalenalurse. Ipse àulënt dixit illis : Quis erit ex vobishomoqui
--y.;ymileadmeomnesqui laborçliset onerali eslies et habeqlovemunam. et sieeciderithoecsabbatisin foveamt
IN MA-TTHJEIEVANGELIUMEXPOSITIO. - LIB, II, 62
Ci
tienne tenebit, etc. Dignam ulrïque ayarilîoe et cup^ ^. . Et linum fumigansnon exslinguef,,GentiIemvideli-
dîtatis eorum paradigma opposuii, quod nequaquam cet ,pqpulum non per amàrissimum errpris fumum,
in lerrena substanlia observabant otium sàbbati, emiitat, at nunc ip Ecclesia'linum fum'igantem.ex?,
faucibus. avariliae suëcensi, licet eum opus miseri- siinguél, quia in aliquo paupere et despecto aliquid
côrdiîe hominibus impendere derogarent. boni conspicil esse quocl sibi prqdesse poluisset : sed
Tune ait homini : Ëxtende manum tuam, et exten- hoc ideo sprevit, quia eum <iuïPec<î?ior;6mpulat,
dit. Per praedicalores gentes fidem operibus implere apt pauperem cernjt. ..
monebat. .....;'. Donec ejiciat. ad. yictoriamjudicium. El in npmlnê
El resliluta sanitati sicut altéra. Quemadnioduman- ejus gentessperabunt. Ad yiclorïamjudicium ejic.iebal
lea tantum corporis curam gessit, ila ppslmodum damualionis suae, quando morte superata surrexit,
animae in ëleemosynis Iargiendq curant agere festi- pi adhuc ejiciet.in die tremendi examinis,quando om-
'
navit. . . ., './'." .', nes.adversarios suos in seiernam damnationemtrudet
eoecusei
] Exeunles aulem Pharisoei, usque, quomodo eum , Tune oblatus est ei doemonhimliabens,
perderent. Bene exire djcunlur, qui se a fide Christ! mutus; et curavit eum. Homo iste gent'ilem pppiilum
fidem
.segregabant, el eorum societaie aOenabànt, quibus significat, quia oblatus per prsedicalore.sad
Psalmista ait : Accedile ad eum, etc., quia Chrislun: ? Christi ; caecus,quia viam, yerilatis igpçrajjat.;. mu;
quasi transgressorem legis inlerficere cogiiabanl. lus, quia os ad laudem Conditprjs non aperuit ; d«-
qui mânum jusserat exjtendere, ac si ipsi saltem if jEnoniaçusfuit quia peridplplatriam doeinonibusser
cibi assuinptione non extradèrent manus, yiebat. Hujusmodi ignoraniisededilos adliue quptidji
Jésus aulem sciens, usque, el çuravil eos opines Ecclesia piis precibus, doelrinis elexempHs, oflëri'!
Quia Deus erat, secretam cordis eprum negpîtlan Dpmiiionon cessât,
sciens, et devilans infidelium turbas? fidelium sib \ El slupebant onines turboe, usque, Filius David
elegil consortium; quas non tantum a çorppris,, set y\sQ signe slupebant, quia cum simpH.cemhominep
etiam a cordis infirmilate curavii. ex seniine David nalum .esse cre4e.b.autKet.Day«
Et proecepiteis ne manifeslumeumfaçerent,utadim .filiumnominabanf, quem miseripordem essç ce.r,ne
plereiur quod diclumest pex Isaiam prophetam, di baril, quia Davidmisericors pie parçere deprehçns'
çeniem, etc. Non propter, timorèm passionis praeee persecutore noverat. v
pit ne se manifestarenl, sed ut occasionem perdend Pharisoeiaulem 'audieiites,gixerunt ; Hic non ejiq
seipsos non haberent. ,-doempnesnisi in Reefaebubprincipe doemoniorum.Je
. Ecce puer meusquem.elegi. Puer et electus secun jus aulem sciens pogilaiiones:.eoxum^dixjl eis, Quoi
dum humaniiaiem Deus est, et eligens divinilaçem, ^negare non polueruiH maie inlerpretati sunl, qui
In quo bene çomplaçultammoemeoe,Bene compta ,opus SpirUus sancti immundp ^pirilui depulabant
cuit,, quia dohis invenius non est in ore ejus, noi Baal ipse est Beel, zebubi.djcilur niuspa ; et propte
quod Deus animam habeai, ita ut aliter sil Deus niuscas quae ibi pu.lredinempt sapguiqem observa
aliter anima ejus; sed propler infirmitatem huma bant viclimarum, Beelzebut nominalusest, quod vi
nam dictum. est, ut ppssisintelligere etsperare ii çst muscarum, siye habens musegs.
auxilium divin» cleme.n.tife; nam yisibi.libusest ai Omne regnum, divisnm contra se, desolabilnr; e
invisibilia.perducenda. ut Psalmista.ait : Sub umbr.t ..çninls.çivilas vel domus.divisa çon}ra,,sef.npnslabil
ùlarum tuarum protègeme (Psalm. x.yi, 8). Et si Satanas Satanam ejkil, adversus se diyisus est
Ponam spirilum meum super eum. Secundum quoi gupniodo ergo siqbll regnum,ejus?.Et.esi( sensus ;.,S
,.homoest, p_pno; s.eçunduniqupd est Deus, sgnipe ego, juxia yestrain se.ntenti.am,in principe dajmp
hakiit. / niorum daemones expello, saltem ipde poteslali:
Et judicium genlibusnuntigvil, Licet omnibus ini meum regnum siabile iixsimqueperpè.ndere, quia mi
minere fulurum judicium nuntiet, tamen geritibu simpl cuip Pâtre fantam habere supier illum cerniii
nunliasse, qua se speçialiter quïd jnin.isleriuni.piin Q pj)teslalem. .-,'.-
tiationis corde credujo perci.peredeçreyerunt. 1... ,/dep ipsi judiçes;.yeslr{emnt. Si ego in Beelzebu
Neque aiidiet qliqnis in plalea.vocemejus. Id'ëst jBJiçio,in qiip eji.çiunléxprçistse yestri, siyeapostoli
non quia lalam viam ambulant, sed quia angustan quj talepi pplestatem non tenent [Forte potestalen
:pprlam intraré student, aurjbus cprdjisejus ypeen , tenent] super djabolum; sed quia illi Deo et non dia
audire coptendunt, bplpdéputant opus suum, vos danuiabiles pslendunt
Arwndinei»guqssatapt,non canfringel, Israelillçun quia opus Spiritus sancii immundo spiritui ascribitis
..pqpplum, Ijcet unum sit ;regnunî, arundinem fiu.a.S/ .Si aulem egp in Spirifu Dei, usque, in vas rggnun
£§alamnominal, quiaûrmamentumfidei, yinçulumqui Pej, Si ego.per Spjritum sançtum daeniones ejiçip
charitatis invicem observare neglexit, qupd çonfrin- adilum çredenlfibus regni coelestis patel'ac'tum sçi-
. gère nolujt, quia locum ejus ;perdiiipnis in nece ejus tpt.e, vel eliam Ecclesiam, vel sacram Sçriptqram,
;prsebere disiulit; anterarundmeinquassaiam ponfrin- regnum Dei noiinnayit, siçu,t alibi.^icit,: RegnumDej
jget, quia nipdp in Ecclesia quilibet p.ecçatprspla- inler vos est; et iterum : AufexetwavobisjegnumPei
stiumsiyein d.oplnna,.sjye;exemplis,^iygrinquQçun- 0 reliqua (MgUh..pi, 45),. -.--
t:.fluesui indiguerit, negat. . . . . .Aut qupmodo.pQjestquisqiiam, ùs^e,iunçdpWW
55 BED;E VENERÂBILISOPP. PARS H. SECT. I. — EXEGET1CAGENUINA. 64
.Uiusdiripiqt. Domus significat mundum; fortis,dia- JA vero diversarum genlium idolis serviebat. Cui, in-
bolum; vasa, corda sunt pravorum bominum : hoec quit, signum de coelodivinilalis meoenolo ostendere,
yasa diripiebat Christus, vincio diabolo, quando sed de terra passionis meaeexemplum osiendam.
desirucia morte surrëxit, et nobis spem resurgendi Sicut enimfuit Jonas, et reliqua. Si enim para-
et ad coeleste regnum perveniendi donavit. sceve cum prselerila nocie numerabis, et sabbalum
Qui non est mecum, contra me est. Diabolùs non cum sua nocte, et noctem Dominicain cum subsé-
cum Christo, sed conlra Chrislum; quia Christus quente die, très dies invenies. Porro cor lerrae se-
bûmilis est ac benignus, ille superbus et invidus , pulcrum nominavit. /orms-quia columba, sive dolens
nostram feliciiatem a Christo oblatam auferre inlerprelatur, significat Chrislum, super quem Spi-
cupit. rilus sanctus in specie columbse descendit : quia
Et qui non congregat mecum, spurgil. Christus dolores noslros portavit in corpore suo super iignum.
congregat,praedicans virtutes quibus ascendendo ad Ninive inlerprelatur speciosa; significat Ecclesiam
inlûitum divinae potenlise oertingant, diabolùs vero décore virlutum ornatam. Quod vero Christus duas
ad vilia trahendo spargit. hocles et unum integrum diem in sepulcro jacuerat,
Omne peccalum, usque, spirilus blasphemioenon , significat quod simplici morte sui corporis duplam
remiltëtur. Omnia peccata per poehïtentiam dixit' B morlem corporis et animaedestruxit.
posse dimilli, spirilum aulem blasphemiaedimilli ViriNinivltoe,Usque,plusquamJona hic. Non sen-
posse negavit, quia^ibimelipsis conscii erant scele- lentia poiestatis, sed vitsecorreelionis. Ninivitaegen-
ris sui, opusque sanctî Spirilus aliorum saluli invi- tem Judseornmdamnabilem esse oslendunt, quia Jo-
dentes, dsémonîorumprincipis esse dixerunt. nas parvo tempore tantum verbis proedicabat,Chri-
El quicunquedixerit verbumcontra filium hominis, stus vero mullo tempore et verbis docebai, et signa
usque, nequein hoc soeculo,neque in future. Qui pro- divinaepotenlise oslendebat.
pter visam carnis infirmitatem in divinilatem meam Regina Austri, usque, plusquam Jona hic. "Haec
credëre renuerit, për poenitentiam remissionem enim genlem Judaeorum dignam dainnatione esse
potest accipere ; qui vero per desperatibnëm Spiri- ostendil, quia ipsa venit a finibus lérrae discere sa-
lum sanctum dicit non posse in baptismo peccata piemiam a Salomone. Judaeivero sapientiam discerè
dimittere, seu sacramenlum dominici corporis et a Christo renuerunt, qui est Dei virlus, et Dei sa-
sanguinis àccëptum, nullain posse remissionis mili- piënlia, in medio eorumcojpmorante. Regina Austri,
tatem, plus cseieris cibis afferre, nechic necin fuluro et viri Ninivilaeuniversitalein sanelorum significant;
soeculo percipiet remissionem : et quia desperanti quia sancii per poeniléniiam e'mendarestudent deli-
hic et in fuluro negalveniàm,procul dubioaliquorum " Cta sua, aut prsecaventne per sapïenliampeccenù
remissionem in fuluro indicat peccatorum, sicut Cum aulemimmundus spiritus exieritab homine.In
sunt otiosa verba, et superflus; cogifationes, si bene tempore data: legis.a Judieisspiritus immundus exie-
agere sludet, et prave gësta ante diem mortis emen- bat, et modo in baolismo ab unoquoque fidelium
dàre desidérat. exirë compellitur.
Aut facile, usque, ex fructu arbor agnoscilur. ÂT- Ambulalper loca arida, quoerensrequiemet non in-
bor bona Christus est, fructificans saluiem ; arbor venit. Loca arida corda sunt credenlium, non habeii-
mala, diabolùs perditioném proferëns consèiilienti- les humorem Iuxurise; in quibus circumiens, çon-
bus sibi : sive Judsei mala arbor mërito dicuntur, sensum pravoesuggestionis suaenon inveniet.
qui fructuni bonae operationis arbori màlae,'id est, Tune dicit : Reverldr in domummeàm unde exivi.
diabolo deputabant; unde digria reprehenslone eos Et veniens,inveniteam vacanlem,scopismuridalamet
increpat dicens : ornatam. Vacanlem domum, id est, lorpentem ab
Ex abundantia cordis os Ioquilur. là est, ex né- operibus bonis inveniet, et simulatiohe virlutum per
quilia cordis yeslri verba profëruntur blasphemioe. bypocrisin ornalam:
Dico autem vobis, usque, reddent de eo rationem TV Time vadlt, et assumit seplemalios spiritus secum
ni die judicii. Ac si dixisset : Si superflus; est Iocu- nequiores se, el mirantes habitant ibi. Sumens itaque
lionis ratio reddenda, quanlo magis criminosseblas- sëpiem principalia vilia, unde totius nequitiaegermen
phemise vestraeaeternam damnationem generabunt. pullulât ; ipse vero est octavus.
Ex verbis luis, usque, condemnaberis.1(1est, de Et fiunt novissimahominis UR'uspejera priorilfus;
bona loculione coronaberis, de mala autem dam- sic erit et generationi huic pessimoe.Pejus enim fuit
nandus eris. Israelitico populo post depravatam legem, quam in
Tune responderunlet, usque, Signum videre.Lucas ^Egypto ante legem, et unicuique hominum melius
dicit quod a coelosignum videre desiderarent ; deni- est viam veritatis non agnosoere^ quam de agnila
que taie signum voluerunt habere divinilalis ejus, rétro redire.
quale factum est sub Ehaprophëla, quando ignis de Adhuceo loquenlead lurbas, eccemater ejus et fra-
coeloveniens duos consumpsit penteconlarchos. lres stabant foris, qùoerenlesloqui ei. Dixit aulem ei
Quirespohdens,usque, Signum nisiJonoeprophetoe. quidam:Ecce mater tua et fralres lui foris slam, quoe-
Generationemmalam dicit, propter Iransgressionem rëntes te. Non simplicitér ut sestimatur, sed cum dolo
mandatorum Dei; adultérant, quia dereliclo Deo matrem et fralres foris siare perhibebat cjupiena
RR INMATTH^El EVANGELIUMEXP0S1TI0. — L1B. II. 66
explorare utrum proeponeret malernum affectum,A nem possidentis vulneratam ad selernamdamnationem
çraedicalionis officio. trahunt.
Al ille respondens,usque, meus (rater, soror et ma- Alia vero cecideruntm terram bonam, usque, aliud
ter. Non quasi nesciens interrogat aut malrem, et trlceslmum.Bona terra significat corda perfecta, in
mater lemere filios despiciens, quia in lege jubebat quibus verbum Dei in alio générât fidem Trinitalis,
patrem et malrem honorare ; sed ostendere vblens quam significat tricenarius numerus; in alio loco
majorera esse spiritalem propinquitatem quam car- perfectionera bonorum operum, quod sexagenarius;
nalem ; sicul alibi dixit discipulis suis : Qui anmt in alio perseverantiam, qusead selernamducit remu-
patrem aut malrem plus quam me, non est me dignus nerationem, quod in cenienario numéro figuratur.
(Matlh. x, 37). Mystice vero. mater Synagoga, et Alii in iricenario conjugatos, in sexagenario vidua-
Judaei foris stare dicunlur, quia credenti gentililate tos, in centenario virgines voluerunt intelligere.
întrare in fidern Christi nequibant. Sed interrogat Qui habet aures audiendi, audlal. Qui habet volun-
aliquis quomodo populos genlilis voluntatem Patris tatem, auribus cordis intelligat.
facientis mater Chrisli fieri possit : sed quia credën- • Et accedentesdiscipuli, dixerunl ei : Quare in
para-
do^fratreset sorores el'ficiuntur, procul dubio mater bolis loqueris.eis?et reliqua. His non est dalum, ut
fit prscdicando,quando alios Deo doclrinis ad fidem I"Marcus ait; illis autem, quia fortissimi, omnia in
générât. parabolis fiunt. Qui enim intrare student in sanctua-
CAPUT XIII. rium Dei, intelligent novissima mysleriorum regni
In illo temporeexiensJésus de domo. De Israelilico Dei. Et recte in parabolis audiunt, quia clausis sen-
videlicet populo, in quo ex virgine carnem sum- sibus cordis verilalem cognoscere nolunt.
psii. Qui autem habel, dabitur ei, et abundabit; qui autem
Sedebat secus mare. Id est, per apostolos diversis non habet, etiam quodhabel,
auferlur ab eo, Qui amo-
naiionibus proedicabaturin mundo. rem habel verbi', dabilur ei et sensus intellîgendi
Et congregaloesunt ad eum turboemulloe.Per proe-
quod amai; quia vero non habet amorem audiendi,
dicatores lurbae credenlium ad Christum collect» simul naturali
ingenio, vel littéral! exercilio aliquid
sunt. habere videaiur, eliam hoc non amiltat, ut nulla
lia ul navicuiam ascenaeret, usque, In parabolis verse sapienliae dulcedine
gaudeat. Et licet spéciali-
dicens. Navicula significat Ecclesiam, quse fluctibus tés de
aposlolis diclum esse videatur, quibus dalum
perseculionumcircumdata est in mundo. Qui vero in est chariiatem fideique poiitis nosse mysterium re<
Jittore stanl, et nec fluctibus maris tanguniur, nec ~ gni Dei ; et Judaeis quia in parabolis videnles non
in riavem possunt ascendere, el non carent verbo videbant, et audienles non
intelligebant quod legis
Dei, significat eos qui noviier ad fidem venientes, litteram essent amissufi ; poiest lamen et generaliter
errore sunl infideliiatis exuli, et adhuc per iavacrum accipi, quia saepeingeniosus doctor se
privât sapiën-
baptismalis Ecclesiam non intraverunl. Sive turba, lia negligendo, quam simplex et studiosus elaboran-
quse in littore slabat, significat eos qui hic in solidi- do dégustât : el idcirco nonnunquam studiosus tar-
tale fidei persévérant, et nec errore infideliiatis diiatem inlelligentiaepermittil, ul eo majora retribu-
tanguniur, nec adhuc januam paradisi inlrare si- tionis praemia inveniat, quo magis élaborât studio
nu ntur. inventionis.
Ecce.exiït qui séminal seminaresemen suum.Chri- Ideo in parabolis loquor eis, quiq videnlesnon vi-
stus exiit de sinu Palris in mundum, semen doclrinae dent, et audienles non audiunt, neque intelligunt. ,
Buaespargere per se, et per prsedicatores suos, ut
. Nunc aperit aposlolis quod ideo turbis in parabo-
fruclus bonse operalionis in cordibus fideiium cre-
lis loquebatur, quia superba inteniioue se videnles
sceret.
ceciderunt el volucrescomede- et audienles aestimabant: et ob hoc se coelestimagi-
Quoedam secus.viam,
slerio subdere nolebanf, ui.simplicibus el humilibus
runt ea. Secus viam semen cadit verbi Dei, quando .
D coeleslia cognoscenlibus, ipsi remanerenl
cor auditoris pravis cogitationibus auditam proedica- mysleria
vacui intelligentiaespiritalis. Monabsurde ad hoc di-
tionem conculcat, et immundi spiritus ea de memoria
lollunt. cimus Judaeosfuisse excsecatos, ne dicta in parabolis
Alia autem cecideruntin pelrosa, ubi habebanl ter- a Domino intelh'gerent, ut fide ejus irrilata, eum
ram mullam: et conlinuo exorta sunl, etc. Petrosa crucifigerent, a quo post resurrectionem, ejus mira-
culis quse fiebant in nomine territi, lanto amplius de
significant duriliam cordis, ubi non est altitudo
mortis Domini humiliaii, eum vëhementius
terrae, id est, studium disciplina;, sole orto perse- reatti
verbum Dei diligerent, quanto sibi tantum scelus dimissum esse
cutiouis, sive occultaetentationis arescit
tantaerat superbia, ut tali esset'
in corde susceptum cum gaudio, quia caret radice gauderent: quod
charitatis. humiliaiione dejicienda.
Alia cecideruntinler spmas, et creveruntspinoe,et Ut adimpleretur in eis prophetia Isaioe prophète
tttffocaveruntea. Spinaesignificant divilias, quae cor dicentis: Audituaudietis, et non intelligetis,et videnles
pungunt doloribus, ne a quaerenlibus invenianlu'r; videbitis, et non videbilis.Hsecde lurbis, quse habenl
et cum invenlsefuerint, ne reservenlur j el ïnteirtio- yïsmn et auditunocorporis extrinsecus, et semelipsos
67 BEDJE VÉNÉRÂBILISOPP. PARS il. SECT. 1. — ËXÈGËTÏCA GÈNUINA. 68
privàvérùht visu et audïlu corppns et cordis inirin-JA qui suscipiëns"granum' prsedicàtionis, et hutnore fi-
secus. dei fovens facit in agro pullulare pectoris sui. Quse
jnc>'assafi/mest enimcor populihujus. Ihcrassa'tum minima est omnibus disciplinis,quia ad primara do-
dicit cor JûdseorUffimalitiae cfassiludinë,"et abuh- ctrinam fidem non habet, quando Deum qui, est au-
^ " " '
daiitîà peccati. , ^ '..'. ctor vifoe moriuum, et scandalum pracdicat crucis.
"
Aùribus'graviter aûdieruni. Quia verbum Domini Hsec philosophorum dogmalibus mullo minor esse
ingrate sûscepëfunt, et ocuïos suos claûsefunt, et videtur compàraia, sed quia eorum documenta in
•post salutem non "meruerunt: quia non natur.â', sed modum olerum emollila, cito crescunt et corruunt ;
vo'iuiïfaïtecsécisunt. 'lisec minima cum in "anima credèntis, vel in loto
Vestri aulem beali oculi, quia vident, él'aures vè- "mundo fuerit praadieata, non in olera, sed ïn arbo-
slroe,quia audiunt. Amehqulppedico iobis, quia muili rera crescit, ilâ'ul'in ràmis.ejus, id est, dogmatum
yràpïietoeël ju'stï ciipiërilnt videre'quoe'oidëlis,éï non divérsilalibus ânimsc"requiescant. Potest in grapo
viderunt, et audirë quoeàudilis, ël non àudiërunl. sinapis dôminicoeincarnationis humilitas designari,
^ Abrabarn; Isai'aset Michâ propliëisëviderunt, sed a quod aceeptum homo Joseph sépelivit in horto, cre-
longe âspieiëntés, et spéculum in sén'igmàlësaloiàn-,;." vit vero in arborem, quiasurgensaseenditin coelum.
ies:: apostôli vero Dominumin proesëntiàrumhaben- 1 Ranios expandit, id est praedicalores,in quibus quj-
tps, non opus habëbaht per ângëlos imi- per varias que fidèles ab hujus.vilaa fatigaiione requiescereiït,
doceri visionùm ispecies. Quos Vérô'Matiiiseuspro- spargit,_ .: , .
phelas et justos appèllat, hos Lucas prophelas et Aliam pàraboiam locutus'esïeis : Simileest regnum
reges nomiriavit;Quia nimirum ipsi sunl rëgés magni, coelorumfermenta^quod accèplumnniller abscondltjn
qui icntationuni suarum moiibus non «onsentiéndo farjnoesalis Iribus, donec fermentalumest totum. ïlsec
suceumber.e,sed;regendo noverunt pràeesse. : rriùiiër est supradiéta aposlolica praedieatio, siva
Aliam parnbolampropo'suilillis, dicens: Simile est Ecclesia ex diversis gentibus congregata ; hsec tulif
regnum coelorumliomhli qui seminavilbonum semen fermëntum, id estnotitiam Scripturarum, elabscon-
in agro -suo.Bene similis dicilur, qui ei Per omnia dif-in farina salis tribus': ùt spirilus, et anima, et
aplus esse probatur, Bonum ilaque .semen in agro corpus, non diserepent inter se, sed consentien'lès
çorppris sui séminal, quia semen bonae voluntaiis ad in tin'um, quodcunqùe"aipaire posiùlaverini, impe-
1
Operum perfeclionemperducere siudet. , irént. Sive nitilief Ecclesia in propagines filiorum
Cum aulem dormirent homines, venit hiimicusejus, Noe, per fermen'lum fidei non ad triplicem, sed ad
.et.superseniinavilzizaniain medio tritici, et abiii. Haeé,_' divhiila'tisiinilatem perdiicit, et secundiinï Plalonem.
quidem sententi.n cautos nos esse admonel, ne dum ires passiùnes hunianse animaeper ifermenium adu-
itorpemus inertia, diabolùs foeditatemviiiorum super namus, quando ex ralio.nabîli q'uoà in cerebrp puta-
semen bonse voluntaiis-spargat. , tit, prudeiiiiàhi pôssidemus ; in irascibjli co.nira
. Cumautem crevissethèrba, et fruclumfmsscZ, tune vilia, quod ïn relie putaliat, rigbrem tenemus, in
apparueruni et zizqnia. Accedentesaulem servi palris- conëupïscibili,quod in jecbre sestimabat, desiderimn
jamillasi dixerunl ei : Domine, nonne bonum semen viriulùni sumiinus.'Satum genus est niensuraeapud
,éeminasiiinsagrotuo? etcrllic nobis patienliaeexem- "Palaestinos,hàbëiis unum et dimidiùm môdium.
ptant prsebelur, ut sicut paterfamilias iii dolo ini- Hoecomniain parabolis loculus est Jésus ad ïurbds
-ftiicipaliens fuit, sic in aiiqua nos Icesione'nbnsia- et sine pdrabold l'ocuiûsest nihil. P?aminfidëlïbustur-
lim ad vmdictâm,.sed magis ad toleraniiam rëcurra- bis hucusquë in parabolis îoquitûr. Discipuli, id est
nius%.;,..•--.. ëredehtes, domi inlërrogant, ut sëcreta mysteria
, Serpi aulem dixerunl ei, usque, eradir.alis simul 'sciant. """.."'""'
çuni-eisel triticum. Hic denique discretionis et tole- Aperiam in parabolis os meum,etc. Hoc leslimo-
randi malos habemus exemplum, ne si magis ulci- liiùm de "sëpluàgesimopsalmo sumpfum est, et ex
scendp lalionem nialis reddanius, bonis prDebeamus.- r»vpersôna Dominidicitur. Quia non est inventas neque
scandalumjmitationis, . , in coelo neque in terra, neque subius terrain, qui
.. Sinile ulraque crescere,usque, trilicum autem epnr dignus sit àperlrë libruin, et solvérè sigiiacufaejus.
Kgregatein Iwrreum meum. Hipc habere doçemur lon- Tune dimissisturbisvenit in domum,el accesserunt
ganimitaleni patienlii»,, ut longànimiiaie Justitiam àdeùm discipuliejus dicenles: Edissere nobis parabo-
.niediiemur, el in judicip patienliam non negiiga- lam zizaniôrumagri. Dimissis Judaeorum turbis, i'n-
.w«s. .. . ...-.-,„'.- gre'ditur ecclesiam"genlium, el ibi discipulis fidëlibus
Aliamparabolamproposuiiillis, dicens.: gimile est dévote dlscenlibus, divina ëxpbn.it sacramenta.Qusé
regnum.coelorumgrano simpis, quod accipiens home ergo a Dbmîiio sunl éxposita","" his debemus fidem
seminavitin agro suo, Quod minimum quidemest om- accômmodarè; quae autem lacita sunt, et nobis. reli-
nibus seminibus: cum.aulem creverit, majus est omni- cia, breviter perstringamus. Homines dormientes,
bus bleribus: et fit arbor, itaul volucresCoellveniant, mâgistri sunt Écclesise; servi, angeli sunt, qui quo-
'et habitentInramis ejus. Granum sinapis prsedieaiio lidie vident faciem Palris. Sed niagislris vigilandùm
est Evangelii, et notifia Scriplurarum, quee ducit ad est, ne inimicus^ id est, diabolos,'superseminet zizà-
Yitani. Qui séminal, sensus poster el animus est, àià, hoc est hajrétieorum dogmàla. In éo'qùod dièît,:
69 IN MATHLEI EVANGELIUMEXPOSITIO. -^ LIB. III. 70
Slnite-ulraque crescerë, poenilëntiae locus dalur,tie -i A et in fine sseculiincoelestes-mansiohes recipiunturj ;
cilo ampuiemus fratrem. Huie senientiaeconirarium impii vero in exleriores lenebras miltunkir. . -
vidglur illud Apostoli,: Cum lmjusmodi,'nec cibum Ail illis Jésus : Ideo ôninis scriba dec/tt»,'usque,
sumile, Sed inler iriiicum et zizaniamj,quandiu,herba. Neva et vêlera. Admonet apostolos,- ut quïdquid ia
est, aut nulla aut difficilis est dislanliaÉ et hic mo- Evangelio pracdicarënli' legis et prophëtarum vô-
nemiir a Domino, ne ubi quidambiguum est-,cito cibus comprobarent ; ac si apertë dicëret : Ille in
senlenliam prbferamus, sed Deo judici lerminum saiictà Ecclesia doclûs praedicalorest*: qui- et nova-•
reservemus. ... . scit prof erre dé suaviiale regni, et vélusla dicere de
Simile est regnum coelorumthesav.roabscondilo:in terrore suppliciii .
" Et factumest, cum consummassetJésus "purabolas
agro, usque, et émit agtùmillum. Thésaurus absCO'ni
ditus est coelesiedesiderium t ager, disciplina' coe- islas, usque, sapiënlia hoecël virtutèsî- Differt inter
lestis studii est, in quo abscondétur thésaurus a fa- Synagogam, quse côngregàlîo, et Ecclesiam; qusevo-
yore Iiuniano, ut ah immundis Bpiriiïbus sefvêlùï. catio interpretalur, quod pecora et inanimala :quas-
Quem profecto agrUm venditis Omnibus comparât* que congregari possunt, convocarï aulem nisi ra-
qui euiicia sua tërféna desidêria per cûstodîam ioe±\ lione utentia non possunt ; ideoque -rectius novae
leslis desiderii Calcat. Sive ihesaurus in agro duo' »1 grâtioe populum quasi raiîonabite âd unilalem fidei
sunl'lestatnênlà, in quibus milita senliens latere, convocatam Ecclesiam nôminare placuit ecclesia-
•'
pêV csntemptum temporalîum ïërum olium sibi slicis viris, quam Synagogam; quasi irrationabilîum '
comparât, Ul sit di'ves in agnUidne Dei thè-- congregationem. - . .' ;
; quod
saurùm tnht non invidiâ ceïat, sëd àbscôndit ne Nonne hic est fabri filius; usque, et scandallzaban-
perdàt; - turin eo. Error Judaeorum salus est genlium. Ne-
Iier'umsimileest regnumcoelorumhomini negoliatorl, . quaquamsinecerli myslerii causai Christus in carne
quoerénûbonas niargaritas, etc. Inventa una margà- âpparens, fabri filius appellari votait. Veraciter fa-
rita prèliosa, ômniâ quas habuit vëndidit; quia in her esi paler ejus, qui omnia quoe in coelo et in
sunt fabricavit ex hihiib ; et quia adhuc quo-
comparalioiie coelestis viloeomnia habita vilëscunt. terra
Si vero sànctos ïiomines scruiarë vis, unum JeSum lidie vasa iroeïn vasa misericordia^fabricat^^^
* Jesusdixil eis •: Non est propheta sine iionore, nisi-
Chrislum, qui absque culpa est, omnibus mèliorém
snvenies. Si întelleciuni quaeris, illum solum;caeteris in patriasua. Non solum ipse prophetaruni. caputt
praeeminere probaveris': In priïïcipiù erat verbum;' sed Elias, îeremias et câîteri quiqué minores in :
in exteris civi-tatibùs iiabëbantor|
(Joan.i, 1), et mandalis omnibus" sië eharltâs est,**'.propriis quam
ëxëellehiior, in qu'a bniriia resiauraritur, et in cé- quia propemodum haturale est cives civibus invi-
leris libris ËYângeiiùnifô'riius éssô probalùf. dere, «ieut Judsei non piaesentiam operum-, sed
co'nsiderabant na'turae.
Iterum simileest regnumcoelorumsagenoemissoein fragililatem Et non fecitibi virlulesmuitus propter IncredulilttlÈtn
mare,.usque, nialosaulem foras miserunt. Sagena -Si- lllorum. Nolebat enim illis miracula divïnitaïis suae
gnificat Ecclesiam, quoeomnes communiterad ve- ne quo magis cernèrent clare'scere divini-
nîam pecçatorum invitât : quae ad liltus, id est, âd aperire,
lalis poieniiam, eo magis despecia veritate damna-'-
finem sseculi trahiiuVper doctrinam praedicatprùm,
biles fièrent. •> -•

LIBER TERTIUS.

'CAPUT XIV;- - -. J) eam, «le» Velus historia narrai Philippum majbris


In illo- temporeaudivit Hirodés telrarclm fdmam sïleredis filium, sub quo-Christus fugttin Mgjp\nm,-
de Jesu. Et ail puer-iè'suis: Hic~eslJoannes Baptisla : Arethse régis filiam aecepisse uxorem ; sed éxortis
ipse sitrfexil a m'orlms, el ideo' virtutés opemnïur lit simuilatibus inler socerum et genefum, nec non et
eo. Herodes benesentiens de resufreclione morluo- huer fralres tulisse Arelham de Phiiippo filiam
rum, omiii modo pueris suis pvaedicabatquod sancii suam, dedisseque eani Herodi quasi inimicophi-
-
in.majori virlute résurgent, quia Joannem nulla lippi; ad augmentant iwjuriavSed Herodes a Joanne
signafacientem; resurgere de morte pulavit,4uda?i • increpatus, eo quod Viveïrlis ïratris iixbrem accë-
vero Chrislum non resurgere, sed sublatum a di- perat, magis amans uxorem quani prsecepta Deî,
scipulis crediderunt; quia Joannem ideo vïrîules vôlebal Joannem occidere: sed timeiis populum ab
facerë dixit, qui a morte reswrexissét, et promptio- eo baptizatum, arguméntum invenil juràmenl'i, lit
rem animum genlium ad fidem alienigena osiendit, cogiiatum seelus ' perficeret, sicut ^n sequehtibus
quani JudfeGrom. manifeslalur.
'.Herodes enimtenuil Joannem, et allîgaviteum, et Die aulem natalis Merodis, salluvit filia Beredla-
posuitin carcerempropler Herodiaimn uxorem fratris dis, usque, et propter eos qui pariier reciimbëbânt,
mi. BîcelM enimilli J-oâmes ; Mon tkeUÎU JvâiipK- jussit dan, Duosaiiique moflaiiiim ieguntiir çe!ë>?-:
ri BEDiE VENERABILISOPP.PARS H. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. ,-72.
brasse natale suum, sed utërqùe utad foedavit san- A verba Dominum inspexissej,el Philippo dixisse quod
guine : et mènent nos, magis lirhorem mortis li- Joannes commémorai : deinde quod Joannes a Phi-
Imendo diem, quam naliviiatis celebrare luxuriando. lippo, hoc Marcus a discipulis responsum esse com-
Non pôlest excusari Herodes propter homieidinm, mémorât, volens inlelligi hoc ex ore cseterorum
quia ad hoGjiiraverat, ni futurse occasioni machinas .respondisse Philippum.
praepararet. Timebat Herodiadis enim ut illicilae Responderunt ei : Non habemus hic, nisi quinque
huptisesolverenlur, propler quodpfoemonebatfiliam panes, et duos piscës. Per quinque panes, quinque
caput ejus postulasse, ut linguam haberet in pote- sunt libri legisMoysidesignati ; per duos pisces, pro-
state quam sciebat velle pfohibere incestum. Nequa- phétise et psalmodia; : banc iriplicem dislinctionem
quâm enim. Herodes pro hujusmodi petitione cou- ïnslrumentum Velus edocet, dicenie Scriplura : Quia
trislatus est; sed mos est hisioricorum ita res nar- oportet implerl omnia quoescripla sunl in leqe Moysi-
rasse sicut tune a praesenlibus facta fuisse vidéban- el Psalmis de me (Luc. xxiv, 44).
luf :simulabat enim tristitiam in facie, cum laetitiam Qui ait eis : Afferle illos mihi hue. Audi, Marcion,
liaberel in mente. audi, Manichaee^jubet ut illa sanclificet, atque mul-
Misit quoque, el decollavil «oannem m carcere, liplicet : in quem sperant oculi omnium, qui omne
usque, et tulit main suoe. Deeollaiio Joannis signi- "-animal implel behedictione, escam omnibus'tribuens.
ficat Judseos Christum, qui caput est prophelarum, El cum jussissel tùrbam discumbere supra fenum.
perdidisse : minutas est Joannes capile , exallatus Discumbere est flores et voluptaies islius sseculi, et
est Cbrislus in cruee, quia Chrislum oporiebat îllecebras carnis, mentis despectu calcare; sive,
crescerë, Joannem autem miniii. secundum alium evangelistam, super terrain quin-
El accedentesdiscipulUusque, Venerunt et nunlia- genos el cenlenos, quia per poenitenliam quinqua-
verunt Jesu. Isli vero qui sepelierunt, et nuntia- genarii, ad perfectionem cenlenarii asçendilur. Di-
verunt, illos significare videniur qui lege sibi car- versi discubilus diversi sunt Ecclesiarum convenlus.
naliter exstincla, ad gratiam Iransierunt Salvatoris, Acceplisquinque panibus, el duobus piscibus. In
qùia sepullurâ Joannis abolitionera significat legis. manus accepit, quia opère omnia ipse complevit.
Quod cum audisset Jésus, secessit,usque, in locum Aspiciensin coelum.Quia inde nobis auxilium spe-
desertumseorsum. Non limore mortis, sed parcendo rare docuit.
inimicis, ne homicidiumbomicidio jungerenl. Aliter, •n, Benédixit ac fregil. Quia quidquid haberent san-
truncato Capile Joannis, id est, perdito Judaeorum ctitalis lex et prophète, ostendit.
oraculo prophétise, Christus secessit in desertum _ El dédit discipulis panes, usque, el saturait sunl.
Ecclesise, quseanle virum non habuit. Qui videlicet .sacramenla Veleris Testamenti sua
Et cumaudissent turboe,secutoe*unt eum pédestres dislribulione Dominus primum prsedicaloribus Evan-
de c'witalibus.Proprio eum labore recuise sunt turbae gelii patefecit; deinde illi omnium genlium turbis
gentiunij de pristinis erroribus ad fidem Christi spiritalis alimouise reiëctionis prsebuerunt.
conversae. Et tulerunt reliqulas duodeçim in cophinos plenos
Et exiensvidit lurbam multam, el misertus &st eis, fragmentorum. Duodeçim cophini,.duodeçimapostoli
et curavil languidos eorum. Ut plena fides. statim sunt, qui inde sacramenla collegerunt, quia quae a
prsemium consequeretur : egressus ergo Jésus, si- rudibus inlelligi nequëunt, a perfeclis ' inquirenda
gnificat, quod turbae voluntalem habuerunl eundi, sunl.
non vires proeveniendi; et ideo egreditur, ul mise- Manduc'antiumautem fuit numerus quinque millia
reaiur. virorum, exceptis mulieribus el parvùlis. Necdum isla
Vespereaulem facto, accesseruntad eum discipuli mulliludo ad septenarium pervenit numerum : qua-
dicenles: Deserlusest locus, et hora jam proetèriit: di- tuor millia comedunt, quinque pisces significant
mitte turbas, etc. In illo vespere, quando verus sol eos qui in sseculari adhuc habita posili, exierioribus
appropinquante fine sseculi,occubuit, significatquod[ jj bene noverunt uti. Quatuor millia seplem panibus,
Judsei murmurabant contra génies, quod magis àplii sublimes sunt spiritali inius gratia erudïli, mulieres
essent quserere sibi escas in convemiculis hsereti-- et parvuli; sexus et fragilis setas minor, qui munëre
corum, quam divinorum uli pastione librorum. adhuc indigni sunt.
Jésus autem dixit eis : Non habentnecesseire ; date; Et statim jussit Jésus discipulosascenderein navicu-
'Misvos manducare. Ad fraclionem eos panis pro-- - ta, et proecedereeum trans fretum, donecdimilleretlur-
vocat, ut illis Se non habere lestanlibus, exhibitio> bas. Quare discipulosabegerit, solus in monte oraturus
signi manifestior fieret : et simul insinuans nostrai. Joannes manifestât, cum dicit eum fugere, ne eum
'
corda per eos pascenda quorum sunt exemplis ad1 regem facereiit. Ubi docemur ut in bonis quse fa-
amanda coelestia suscilata. Si quem movet quod1 cimus, huraani favoris relribuiionem vitemus. Mar-
Joannesdicit, Dominum tentare Philippum, unde> eus dicit quod Dominuscoegerit discipulos suos trans
escoepossint turbse dari, et coeteri evangelistse nar- fretum ad Bethsaidam prsecedere, quse est in Gali-
raverunt discipulos dixisse Domino : Dimilte turbas,, lsea cïvitas Andréas et Pétri. Quid est quod Lucas
et reliquat quibus ille, secundum Maitbseum, res- dicit, quia' Joannes-secessitin locum desertum, qui
pondii: Non habent.necesseire, Intelligitur post haec< est Belhsaida, et reliqua, po'lëst inlelligi, ni fallor,
,/*s - IN MATTHJEIEVANGELliJ.M EXPOSITIO."- L1B. 1ÏL U
«um non -dicit,Quseest Beihsaida, sed, Qui est ; quod î i pestale lerrihis, fluctibus inérgi coepit, inhrmiores
ipsam inlelliginonvoluerit civilatem,,sed desertum in Ecclesia,qnos lurbo lenlalionumtcrrel, exprimit,
locumad confiiiiaejus perlinenlem. quos ne Fumliius mergantar divinae proteciionis
El dimissàlurba, ascendil in montent solus orttre. dextera exlrahit.
Et cuinascendissetin naviculam,cessavit venins.
Docetnos a lerrenis progredi, et ad verlicem corse-
In quodcunque enim cor Deus per gratiam sui amo-
sublimionsascendere. ris veneril, moxuniversa mundi viiiorumqueet spi-
Vespereaulem facto, solus erat ibi. Naviculaautem ïiluum malignoruniprailiacompressa quiescunl.
in mediomari jactabalùr fluctibus,eral enim contra- El cum transfi'classent,venerunlin lerramGenesar.
rias ventus. Labor hic adversitales istius saccuji el Terra dicilur Genosar, en quod sil juxla stagnum
flalns spiriluumimmundorum, qui ad coelestis pa- Gencsarelb;
quemâdmodumTiberiadesdicilur a pro-
trise litius pervenirë conantur, significat. xitna civilate, qua; Cenereth vocabalur, sed ab He-
Quarla aulemvigilianociis, venit ad eos, ambulant ' rode lelrarcba restaurai.!, in honorent Tibeiii C-,i!~-
supra mare. Ullima vigiliaosiendit quod his divina saris Tiberias appellata est. Inlerprelatur ergo Ge-
pieiaspraebetauxiliumqui in pressons fragilitatem nesar orlus principiiim; lune,enim nebis plena rc-
humanam,et pusillanimilatemsuarum virium con- 13 iribtieiur iranquilliias, qu ndo nobis per Chrislum
sidérant. paradisi resiituitur haerodiias.
Et videnleseum, usque, quod phantasma est, 0 El cum cognovissenl eumviri loci illius, miserontin
Marcionel Manichace,si Dominusnon est nains ex universamregionemiltam, el obtuterunlei omnesmak
Virgine, sed in.pbaniasmale visus, quomodo nunc habenles.El rogabanleum ul vel fimbriam vestimenli
apostoli tiineni.ne pbaniasmata videanl? ejus langèrent; et quicunque leligerunt,salvi facd
El proetimoréclamaverunt. Confusus clamer, et sunt,
incerta vox magni timoris judicium est ; sed juxla In facto hoc fnma genlium fides designatur. Qui
Psahuislani: Prope est Dominusomn':businvocantibus praeseniiumsalule non conlemi, per ciicuiiumvariis
eumin verilale, errorihus decepinsinvitant, ul ad verum medicum
Habetefiduciam,egosum, nolilelimere. Quodpri- curranl. Fimbriam minimum maiidaium inlellige,
mum versabalur in causa, hoc curât, dicens : Habete quod iransgredi non licet ; vel assumplionemcarnis,
fiduciam: el quod sequiiur, Ego sum: nec subjungit per quam v'enimusad verbum D..i.
quid sit, l'ecilul ex nota, voce eum inielligerent; CAPUT XV.
sive ul eum ipsum esse répétèrent, quem locntiun Nam Deusdùiii Honora patremtuum, et malrem;
ad Mnysemnoveraul: HoecdicesfiliisIsraël, Qui es-, el qui maledixeritpalri vel mairi, elc. Ilonor in vit»;
misitme ad vos. necessariis minislrandis el malediclio in deirahcn-
dis insînualur. Ilanc legem scribae et Pharisacisuh-
Respondens a ulemPelrus dixil : Domine, si tu es, verlenics, docuerunt pessimos filios dicere
pareu-
jubé mead le veniresuper aquam. Al ipse ail : Veni. tibos : Munus quod ex me est tibi
ïn omnibusnamque locis ardenlissimse fidei Pelrus Hmcnles proderil, ul illi
el eodemardo^e hic manifes- accipere quod Deo viderunt mancipatum,
invenitur, fidei, quasi
te dicit: Tu praeeipe,et subito solidanlur aqnse : ac magiseligereni inopem ducere viiam, quam de con-
secralis coinedere.
sic fiel corpus levé quod per seipsum est grave. Et
descendensPelrus de navicula, ul veniret ad Jesum. Non Hypocrita,benede vobisprophelavillsaias, dicens:
dicunt non veramcarnem Chrisli ambulare su- quod bonus esset sermo de malilia eorum pro-
Qui
dicant Pelrus phelatus, sed quia bene conveniebatmoribuseorum,
per aquas, quomodo ambuiaver'.t, Labiis enim eum honorabinl, ubi dicebant : Ma-
quem verum hominemnon negabunt.
gisler, scimusquia verax es, el viam Dei in verilale
Firfensveroventantvatidum,ti»iuit: el cumcoepisset doces,et nonest libi cura de
aliquo, non enimrespicis
meral,clamavitdicens: Domine,salvummefac. llelin- personam hominum (M.atth. xxn). Sed cor eorum
TJ
quimr paululum, ul fidesaiigeatur, et intelligat se longe tait ab eo, ubi voluissenleum capere in ser-
nonfaciliiate posiulalionis,sed potenlia Dominicon- mone, lestante Luca,
qui ail, quando dicebant : Li-
scrvaium. cetcensuindure Coesari,an non (Mallh. xxn).
Et continueexlendens manum, appreliendil eum, Non quod inlral in os, coiiimunicalhominem, sed
et ail illi : Modicoefidei, quare dubilasti? Quem alibi quod procedilex o e. Cibi qui in lege prohibiii sunt,
ncgantemrespexit, hic ei manum porrexit, ne in et quibus génies uluniur, Judaei commune? nonii-
profundummergereiur. Si Pelrus, quem superius nanl, et comedeniemeoinquinarepuiaut; sed Sal-
ardenlissimam(idem habere diximns, talher repre- vaior omnia munda esse osiendit, quae cum munda
liendiiur, quid nobisdicenduni esi, qui hujus mo- percipiuntur conscienlia. Si haeciia se nabeui, quo-
dicaefideinec minimambabeuiusportiunculam.Mys- modo poiest stare quod Paulus ail: Non potcsiis
tice vero Pelrus Ecclesiam significat ad coelesiem calicemDominibibere,el calicemdoemonioritm (l Cor,
patriaintcndentem,et hujus saeculiffuctusreclo fidei x ). Sciendumigiiur quod ipsi sibi et Dei creaiura
vestigio, et bonorumoperum sludio calcantem.Quod per se quidem mundi sunt, sed idolormn ac dscniQ.
aulem a tenore fidei paululumreflectiiur, et in leiii- uiorum invocattafacit ea immuu.la.
PATROL.XCII. 3
75 BED.*; VENËIVAB1L1S OI'IW PARS IL SECT. .1. — EXEGETICACENU1NA. "8
Scis quia Pharisoei audito,verbojscandqlizatl.sunt,. ,-uoinino supplieent pro audiendà Ecclesia. Sicque
Scis quia in islo sermone flinnis-super-tiiip «bser- fit ul si menlemab inteniione.nonmutiivériijiiequâ-
vaiionum Judaicarum. destruitur, qui in sumendis quam Irùctu peiiiionis Iraudetnr.
abominandisque cibis religionem suam silam arbir Dimitte;eam, quia damai post nos. Hoc faciebant
tianlur. -; .-'-.• . discipuli, ignorantes mysieria Domini , sive pro .
Omnis plqntallo, quam non planlavit meus Paler Syropboenissa misericordia commoli, vel impor-
coelestis,'eradiçabitur. Si ita est, quid est quod Pau^ (uuilaie êjus carer.e cupientes, ne quasi medicum
lus ail : Ego planlavi, Apollqrigavit, sed Deus dédit inclemeniem crebrius inclamarct. Quod Marcus
incrememum (IÇor.ui); sed solvjturiiusesiio in islam ttiulierem- dicit ad Dominumin domo venisse,
eo quodsdicil : Deusaulemincrementum,dédit. Plan- el Mattlisuus quasi post ambulantem clamare, ita
tai Deus, et nenio potest eradicare illam plantaiio- intelligendum est, quod primum ve.neril ad Jesum
nem, nisiilla iribuerit adsensum.Undeinlsaia dici- mulier, ubi eralin domp, sed ibi responso non im-
tur : Ego vos planlavi vineam,quomodo conversiestis pelrato, egrëdienlem secutâ sil, douée nierait audire
in amariiiidinemi>Hhraliéna-, quod sequitûr': ;
Sinjteillos, usque Amboin foveam cadunt. iPhari- iV«ii.sumJnissusnisi ad ovesquoe'perlerilnldomus
sneosipra'cipit dimillendos arbitrio suo, siçut Apo- • ' Israël. Non quod ad génies missùs non sil, sed
slolus dicit : Hoereticumhominem post vnam et se* quod primum ad Israël inissus sil, ui, illis noii iecî-
cundam conlentionémdèviia. Merilo caeci caecorum pieutibus EvaugeHum,jusiafieret ad génies trausmi-
ducesdieuntur, qui non solum sibi ne in laqueuiii in>- gratio ejus.
cidant -pros.picign.tjsed sibi eiiain obsequeuies ad Non est bonùmstimerepaiiemfiliorum,usque Demi-
-~
praecipiiium mortis secum tiahunl. norum suorum. Mira sub persona mulieris Eccles'iae
Adhuc et vos sine intellectu xstis. Corripiuniur fides praîdicatur, patienlia éthumiliias. Fidès, qua
apostoli a Domino, quod in re manifesta myslicam credidit salvari posse filiam sualn. Patientia; qua lo-
quaeraul intelligenliam. ties contempla, in prëcibns persévérât, llumiliias, qua
Quoe autem: procédant de pre, de corde exeunl, cl se noncanibus, Sed calulis comparai. Mensâ quoque
'
ea çoinquinant hominem. Ergo aninrae principale est Scripiura sancia, de qua caiull noircrusias de
non juxla Platonein in cerebio, sed juxla Christum pane puerorum edunl, sed micas. Quia conversi ad
ïn corde est ; unde diabolùs adjnlor cogilalioniim fidem, qui erant in genlibus despeclî, non Hueras
rnalarum et incêniqr non auclor esse potest. Non supërficiemin Scripluris, sed spifitalem sensnni,
enim scit occulia rimâri cordis, sed ex corporis ha- , quo prolicere possinl, inquirunt. El-boc- sub niensa,
bita quid verseinus. inlrinsecus aestimare; et cum 'quia sui cordis el corporis officia-ad implënda di-
quemlibet alictii vitio,intenta m videl, illicil, el se- vina prxcepla supponunt.
ducere festinat. . . - & mulier, magna est fides tua, etc. In hac muliere
El egressusinde Jésus, tecessitin parles Tgri-et Si- fides laudatur gentiuni, quse inox ad praedicationem
donis. Hic denique calumnialoribus derélictis, in apostolorum perfectam sibi-suisque oblinebat sa-
parles exU'farum genlium secedil.- lutem. ,.!.'..-
El ecce mulier Chananoeoe,a finibusillis egressa El sanata est filia ejus ex illa hora. Propler humi--
clamavit, dicens : Miserere inei, Dominefili David. lem iidelemque sermoném matris, dacmonium dese»
llaec niulier Ecclesiam significat, de prisco yanae riiilfiliam; ubi dalùr inlelligi quod per cunfessio^
conyersationis habitacùlo :ad Dotninnm venienlem. nem in baptismo, a diabolo liberentur parvuli, qui
Filia meaa doempnio,vexalur.Ecclesia seilicet jam needum per se aliquid possunt boni-aut mali.
çredens pro popuiis suis, ul ël ipsi ab errore saL Et cum transisselinde Jésus,venii.secusmare Gall-
venlur, divinae supplicat pietaii. Iiem hsec filia loeoe,et ascendens in monlem, sedebat ibi. Id estr
anima quséiibel esi,, in Ecclesia malignorum spiri- peraëla dispensaiione saluiis genlium,',per prsedicaT
tuum decèptiOnibus mançipaia, pro qua mater Ec- ) lores in Judacam reyertilur, Ascendil;in' moniem?
clesia sollicita Dominum interpellât, ut dum ipsa provocans nos ad coeleslia; sedebatque ibi, mon-
suis siudiis non valet, ille eam interius ad agnitio- stràns in coelestibusrequiem esse quaereiidam.
nem verse lucis^inspirando excilet. Et aecesserunlad eum turboemiilM, habentessecum
Tropologice vero filia à dsemonioVexalacujusli- mutes, etc. Sedente ergo Domino in monte, hoc èsl,
bét est conscienlia, sordibus viiiorum polluta, cujus gloriosë in arcé coelorum régnante, turbse fidélium-
emendaiionem a.pio Çpndilorë débet cominuis fia-, "dêvpia mente accedunl,. et secum ducunt mulos-
-..;
gilare lamentis. veibo cônfessionis, caecoserrore infideliiatis, surdos
Qui nonrespondilëivei-bum, Noluit.rêspôiidere, ne prsclatoruin prseceptis inobcdiehles, clàudos in- ope-
conlrarins sehteniiav suoevidéretur, quà dixil iln ribus pràvis, débiles ]iecc;itoriHiisarcina : quos
viamgenlium ne abkritis (Maith. x), et- propter hoc ôiiines. ëvangêiicis docuniëntis, ad pedes Jesu pr.o-
calumnialoribus occasionem daret. Mystice autem jiciunt, quia ëos curandos humanilali ejus subji-
Dominus si Ecclesise"primielacrymse postulaisinon ciuiïl. ""'."" 1. •
impétrant, obsiinaio est clamore fréquentàndus, et Jésus aulemconvocatisdiscipulis suis, ait ': Misereor
sanctorum ejus sunl appëlënda;-suffragia"-,lit ipsi turboe, usque -Ne 'déficient in via. Hic affectas eî
77 . IN SIATTILEI EVANGEL1UMEXPOSITIO.— L1B. RI. '78
=compassiohumansefragiliiaiis.exprimitur, el-ëxem- tKde coeloostendereleis. Posl prseâictas refectioncs,
plum magîslris praebeiur, «onsîlia cum discipulis manna de coeloundiquemisso, in -exemptant Moysî
communicanda.Turbam vero ir'uluo illum suslinen- voluerunl niulto lemporé relici.
*em, id.est, in fidesanclse Triniialis, sive ante le- Al ille respondens ait : Fado vesperej de. fî*
gem, sub lege, sub gratia secum perseveraniem : démentis enim possunl pluvii serenique dies prae-
Dominusnon vult jejunam diniiuere paslione sacrse nosci; sed legis doctores Salvatoris advenlum non
monilionis, ne lassescens in hujus vilae itinere., ad potuerunt intelligere ex vaticinio propbelarum. Spi-
-opiatammansionem non pervcniai. ritaliter aulem facto vespere, dicitis : Eerenum en'/,
Alilli dixerunl? Seplem.panes,-etpaucospisciculos. rubicundumestenimcoelum.Significatquod per san-
In seplem panibus Novi Tesiamenti Scriptura dési- guinem passionis Chrisli in primo advcniu indulgen-
gnaiur, in qua per gratiam sancii, Spiritus mentium lia peccalorum datur.
epulas iiivenimus; in pisciculis vero sanclos accipi- Et mane,• Hodielempeslas,rutilai -enim triste coe-
mus, per quos fit-eademcondila Scriplura. J,um. Significatquod in secundo advenlu, igné prsc-
Et proecepitturboe discumbere super terrain.. In cedenie, venturus est.
ïefeciione quinque panum super fenum lurba discu- Et reliais <abiil.llecte abiii, reliclis adulteris,
4juil,'hicvero super terra, quia in lege jubemur Ii quia, juxla Apostolum: Nulla socielas luci ad tene-
<lesideria carnis calcare, in Novo vero Testamento •bras ( // Cor. vi).
ipsas facultales"temporalesrelinquere. El cum venissenldiscipuliejus 'trans frelum, obliii
.Et accipiensJésus seplem panes el pisces, etc. Per sunt panesaccipere. Hoecoblivio indicium est quod
£raclionem panum aperlionem significat sacrameu- Apostoli minimam carnis curam habehant, Do-
torum, quibus per Aposlolorum dislribulionem minum panem vilae fiabcnies, quo >reficiebanlurin
mundus erat. nulriendus. Quod aulem gralias egit, corde.
igaudium suum osiendit de salule geneiis humani, Qui d.cit illis: Inluemini, et .ciweiea fermente
•et nos ad agendas Deo gralias in omnibus infoi- Pharhworum el Sadducieorum.Marcus hoc loco suh-
<mavit. - - .' - jungil: El'fermenio Herodis (Marc. vin). «Fermen-
Et comedermil omnes, -et saluratl sunl. Saluran- luin Pharisaeorum esi, legem verbis pra'dicarc,
tur, qui iniernaedulcediitis paslum invenire mémo- faclis impuguare; fermentnm vero Herodis est,
rise commendant. adulierium., liomicidium, et quod oiïgo -scelerum
Et quod superfull de fragmentis tulerunt seplem est, odium ac persecutio in Christum et sanclos
sportas.plenas. Sporta, quae contexiiur ex jjunco et ejus. .
.•palma, significat sanctos et perfeclos- quosque in ^1 Tune venitJésus in partes Goesareoe Philippi. Haee
iEcclesia,qui viriditate fidei et altitudine spei coe- civitas a Philippo tetraroha restaurala, in honorent
lesliunr praemiorum«apaces sunl, ad accipieuda Tiberii Caesaris, sic appellala est; nunc vero Pa-
.aliiora quaeque.prseceplaet consilia, quia geneialeni neas dicitur, et est sila in provincia Phoenicis,
populi Dei conversationem mentis alque operis ad radiées Libani, iibi duo fontesJor el Dan oriun-
-sublimiiaie irauscendunt. tur.
Erant aulem qui manducaverunt quatuor- millia Tuncinterrogabat di..cipulossuos, dicens.: Quem
rlwminum,extra inulieresel parvulos. Bene quatuor dieunl hominesesse Filium hominis. Piilchre interro-
«aillia fuisse legunlur, ul ipso numéro eos doceret gat, non quem me, sed Filium hominis, homines
•evangelicisipasiosesse çibariis, sive qualuor virluli- esse dicunt, quia qui de Filio hominis loquuntur ho-
sbusrefecios. Prudenlia scilicet, in qua coguilio fil mines sunl. Qui vero de divinilate ejus intelligunt,
Terum appeiendarum et fùgiendarum. Temperantia, dii appellantur.
in qua est refrenalio lerrenae cupiditaiis. Foriiiu- Vesaulem quem me essedicilis?Non nesciens de se
«dine,in qua est animi firmilas adversus temporales sentenliam discipulnrumet exlraneorum interrogat:;
«moleslias. Jusiilia., quae »per.cseieras omnes dif- sed ui.confëssionem fidei illorura , digna mercede
funditur dilectione Deiel proximi. In mulieribusel ^ remuneret.
iparvulisinfirmos et ad seduceudum faciles inlelli- RespondensPelrus, dixit: Tu es ChristusFilius Dei
igimus. wui.VivumBeum appellal.expiimcns nomenet natu-
El dimissaturba, ascendit.in naviculam,el venitin ram, ad disiinciionem falsorum deorum, de quibus
.finesMagedan,-Hunelocuin licet Marcus Dalmanulba canimus: Os habent, el nonioquentur., oculosha-
nominaveril, lamen non est dubilandum sub duobus iient, eic.{Psa<. exm).
•vocabulisunum-esse. Inlerprelatur enim Mageda, Bealuses Simon Barjona. Barjona Syriace, Lilinc
pomaejus, sive mmiia, significans horiuni. De quo dicitur filius columboe.Hic simplicitas Pétri ostendi-
dicilur : Hor-lysconclusussoror mea sponsa,s(Cant. tur, qui filius graliaespiritalis appellalur.
IV). Ubi poma virlutum. gignunlur, el a -cusiodibus Quia caro el sanguis non revelavitlibi. Hoc est,
mnrornm lola die el nocte «uni laude nomen Do- sapiënlia carnaji hominesinflati.
niini annuiitia.tur. Et ego dico libi quia tu es Pelrus, et super hanc
CAPUTXVI, ipelram oedificaboEcclesiammeam. Melaphorice e*
El accesseruntad eum Pharisoei, usque Ul signum dicitur : Super hanc pelram , id est, Salvalor«R!T
79 BED.E YENERABILISOPP. PAUS H. SECT. I. -- ;EXËGETICAGENUINA^ $9
quem confessiis es, a:dificalur Ecclesia, qui fideli A . Qui enim voluerit.animamsuam salviim facëre, us-
cpnfiessorisui.iiominis parlicipium douavil.- que invenieteam. Ecclesia videlicet aliud habel,tem-
. Et portoeinferi non proevalebunt adversuseam. Por- pus persecutionis, aliud pacis. In tempore persecu-
tas inferi haereticaril praviiàlëm nominal, sive vilia tiunis ponenda est anima, in tempore pacis fràngenda
et peccala, unde mors ad animam venit. suntdesidwia lerrena. Et ideo felices quioderunt
El libi dabo.clavesregni coelorum.Id est, discer- custodiendo, ne perdant amando.
nendi scienliam poienliamque, qua dignos dëbeas Quid enim proderit homini, si universum,etc. Quia
,in.regnum recipere, et indignos secludere. nihil prodest tempore pacis lucrifacere caduca.ut
Et quodcunque ligaveris, etc. Hsec poles|as Sine perdantur aeierna/SuIijungii :
- duhio eunctis datur- Aposlolis, quibus ab eo post Aul quam dabil-homo commulationeinpro anima
"resurrectioncm dicilur generaliler : Aecipiie-Spiri- sua. Pro lsraele dabilur iEgyptus et iEiliiopia, pro
lum sanctum,eie. (Joan. xx); Nec non episcopis el humana Vero anima hoc solum*quod Psalmisla ca-
-présbyteris, et omni Ecclésise idem officiumconi^ nil : Calicemsalutaris accipiam,etc.
' Filiiis'enimhominisvenlufus
mitiiiur, quamvisquidam eorùm, non recle inielii- eslf usque -cumangelis
,gentes, arbitreutur se posse damnare innoxios, et suis.'Post térrorêm laeia subjuugit,-quasi dioërët.-;
absolyere reos;quod nequaquam possunt, sëd ten- B Times moriern, sed audi gloriam Iriumphanîis, et
tantes sèmetipsos concessa potestate privarè." angelorum mirtisterià, quia qui minor est-Pâtre in
Et proecepilJésus discipulissuis ul neminidiccrent homine, sequalisest in majestaie. -
)quiaipse essetChristus.Causas aulem lune prohibitse •Amen dico vobis, sunl quidam-de-his stanllbus, elc.
prsedicaiionisexponit,cumsubjiingit : -'-- Regnum Dei hoc loco Ecclesia vocalur,-et nonnullos
, Exinde coepitJésus eslendefe discipulis;usque -Et ex discipulis promittebat eo Usque vieluros in cor-
lertia die resurgere. Est aulem sensus : Tune me prae- pore, donec conspicerent Ecelesiam Deiconirahujus
dicaie, cum isia fuero passus, quia nunc non prodest mundi gloriam ereciam. VenienteFilio hominis -in
Chrislum prsedicare, el majestaiem ejus divulgarë, regno suo, hoc est potesiatëm extendenic. Quod si
quem posl paululum visuri sunl flagellaium et cru- regnum Dei hoc lôco coelesiem beatiiudinem-veli-
.cifixum. .-."-'.- •musaceipere, ël hoc quidam de asianiibusviderunt
Et-assumenseum Pelrus, coepitincrepàreillum, dj- in montai • ~..- : -../.
xens : Absitaie, Domine, non erit libihOc. Sive, ut CAPUT XVII.
melius habetur in Graco :Propilius esta libi, Do- Etpost-diessex, assumpsitJésus Petrum, etc. Quoe-
mine, non erit islud. Seorsum namque assumpsit , rilur cur Maithseuset Marcuspost dies sex Jesum
J
?enm, ne praesenlibus condiscipulis viderelur ar-. assnmpsissesecum/discipulos lesientur.Lucas dieis-r
guère magislrum, et coepitincrepàre amantis affeëtu, Post dies fereecle (Lvc. u). Sed facilis est responsÙK
•el.qnasi dicere : Hoc non recipiunl aures nièae, nec quia hic medii dies ponuntur ; jbi primus, quo hsec
lieri potesl ul sil Filius Deioccidendus. , promisit.elextremus: quo promissacomplevit.Et in
-, .QuvconvèrsusdixilPetro-: Vade pou me^-S'atanas. fàiione mystica, i.Hicposl sex mundi selaies sanclis
Satanas quippe inlerprelatur adversarius,quia con.- ab omni labore quiescendum; hic vero!tempore oc-^
?trarja,.inquit, loquer'is volunlali niese, Satanas àp- tàvo désignai esse resurgendum. Très solummodo
pèllaris; sed-sëquère tonverlendovolunialeni luam, dueil secum, vel quia multi vocatï, pauci vero electiî
juxla voluriiatcm meam. v , -, vel quia hi; qui nunc sanclaeTriiiiialis sunl fide ini-
- Scandalum-esmilii.Quianonsapiseaqnoe Dei sunl, buti, tune ejus seierna visione merentar laetari.Bene
sed quoehomimmuMëae voluntaiis est ul pro sainte addidit seorsum, quia lune jus'ti a pravis sèparanlur,
linnsimiiiMnoriar; lu autem, volunlalenr luam desi- quorum nunc viiiisçremunlur, licet fidei intenlione
,-derâns, non vis granum irilici cadere in terrain, ut disjùncii sini." r '--' . "
inultoslaflëral fruclus. . .. El transfiguralùsestanteeos. Nonsnbslantiamverse
: - Wunedixit Jésus discipulissuis ; Si quis vult post •vcarnis ainiltendo, sed gloriam fulurae resurrectionis
me vénire. Hevelaio suaepassionis niysiério, bor- suaevel nostraé osièndendo; quia qualis luncapôsto^
>tatur «os, el siniul omiiî-sâd seqnemlum suse pas- lis apparuit, ialis post judicium omnibus electis ap-
sionis exemptant, piohiillens in foitiro salutem' aiii- parehit. In ipso autem judicandi tempore bonis et
mariun. inàlis in forma servi videbitur, ut ipsumjudicëm é-se
-
.AbnegelsemeipsumVnm en'.mnos abii'ëgain'us,dmh 'intelligere vàleani pérverSi,quem aiiié'arespùebani.
vilainus quod--perveiusiaiëm fuimus,-et anniliiiiur Et rësplendullfacièsejus tient sol, vcstlmentâaulem
;
;quo per iinvilaichi vocanmr. ejus, etc. Nam quianihil sole clàriûs novîmus \idèré,
-' Eixollat criictm suam, et sequalUrme.-Aller ëvan- ideo non solum Domïnï, sëd ël sanetorum gloria in
gelislà dicit quolidie ciucéin esse portamiam, quia resurrëciioiie sôlis aspeclui coinparaïur; Vesiiinënia
duobus videlicet modis crux lùllilur, çunr aul per aulem Dominisancii ëjus ajccijiiu'niur,quse anleas-
'
abslinemiam corpus afficiiur, aiil per eoinpassîoneni ceïisum monlis despeelâ yidebaiiiur, quià, juxla
proximi-'al'fligilûr animu.s, ul AposloluS : Casligo Aposiolum: Nondumapparuitquidërimus(I Joannii).
tôrpus meum, etc. (ICor. ix) ; eiileruni : Qùk i»'- El Marcusdieil oandida esse ul uix, qualia fulio non
non Cvr. - faceie terrani; id esi, Salvaior non vult
firiuàtùr, et'ego infirmer (Il xi),? ; poiest super
8! IN KVTT-H.ElËVA.TJEUUM ËXP0S1TK).-- US. III. 83
in icrra dare-fiilelibussuis claritaieni, quae eis ma-, Ai Si jam venisli in gloria, cur pra;eur,îorlu'us non ap-
nei. conservât»in coelis, seu docior auiniarum, vel paria?
eximiussui corporis mundator.iamam mundiliam af- Al illé respondensail eis ; Elias quidem venlurus
fçrre nequaquam.potest, quaiuam Dominus,qui Ec- est, elc. Elias omnia resiiiueus anle diem Dominima-
clesiam suam purgat ab oinni.iuquinamenio carnis gnum venlurus promillilur, ul cdfda patrum in filios
el spirilus. Gonverlu, id esi, ul Chrislo credant, el résistant
Ecce apparuit eis Moysesel Elias cum eo.loquentes. Aniichrislo, et hoc quod morti débet restituât.
Lucas hoc-loco manifeslius scribit, dicens : Erant Dico vobis quod Elias jam venit. Hoc dicit dé
aulem Moysesel Elias vlsiin majeslate,et dicebantex- Joanne, qui in spiritu Elias eral.
cessumejus. Moyses et Elias oracula legis et pro- JEf?ioiicognoveruntcum, elc. Hoc est, spreveruut
phétisedésignant, qua; in Dominocompléta, el nunc el decollaverum.
doclis paient, el in fuluro ele.clis manifestius paie- Sic el FUlus hominispassurus est ab eis. Quia He-
buni. InMoyse quidem, qui mortuusest, hi qui anle rodes el Ilerodiades illudenles, et ad judicium Pilati
diem judicii-a morte sunt resuscilandi;, el in Elia, rémittentes, crucifigenlibus consentirent, Jicet ipsi
qui needummortuus est, hi.qni vini sunl inveniendi, cum non interficerenl.
desigpanlur, quia siniul obviam Dominoin aéra Va- "^ Et cum venissetad (urbain, accessitad eum homo,
pi-nlur, et ad vilain oeiernaniduceiilur. eic. Ilunc rumorë vulgi Mâllhaeusluoaticiim, quem
Dicitei Pelrus : Domine,bonumest noshic esse,etc. Marcus sordum mulumque scribit, non quod luna
El quidem, ul alius cvangelisla leslatur, .beatus daemonibusserviat, sed quod cinsiim ejus dseinonob-
Pelrus nesciebai quid dixii, dum sibi in lerra po- servans corripil homines, ut per creaturam, si pos-
silo coelesliàpromissa d.iri speravit, diinique in coe- ait, infamelCreaiorem. Juxla iropologiainliiiiaticus,
lesti conyersaii.onelabernacula figenda puiavil, ubi qui in coeplonon persistit, significat eos qui nunc in
nulla adversilaiis aura remaiiebit, et dum prophelas ignem libidinis, nunc inaqiiam cupidilatis ferunlur.
el legem ab Evangelio sequesirari puiavit, cujus Accusaniur apostoli non posse illum curare, non
quasi. ininistri fueruni. Sed noverat; quid ail, cum quia hoc ad ilIorum.referaiui:imbeeillilatem, sed ad
dixit : Domine, bonumest nos hic esse, quia rêvera curandorum infideliiatem..,
solum hominis bonum est, intrare in gaudium-,Do- 0 generatioIncredula,elc. Dicit enim hoc non Ise-
mini sui, el huic coiiicniplandoassislere. dio superalus, sed ul pius medicus noir homini, sed
Adhuceo loquenle,eccenubeslucidaobumbraviteos. viiio iralus.
Ul inde discal qui materiale tabernaculunrqusesiyit, r El increpavitillum Jésus. Ex prsecedçntibnspecca-
in resurreclioiiem non tegmine domorum, sed Spiri- lis hune lunaticum dicmon jnvasisse coguoscitur,
tus sancii gloria sanclos esse prolegendo». dum ipse non dsemona Dominocorripiiur.
Et exiit ab eo doemonium.Nam secundumMarcum
El-eccevoxde nube dicens, elc. Noiandùm quod
sicut mysieriumTiinitaiis, Dominoin Jonlanebapii- exivit damans mu11uni, et discerpens eum ; sive ut
odium incuierei virlulis, sive ul suae vindicaret ex-
z.alodeclaralur, ila-in monte clarilic.itn, quia quem
in baptismo.caiifiieniur,.inresurrectione collaudabi- pulsions injuriam.
uius. Nam hic Spirilus sanctus in nube lucida,-iilic Amen quoquedico vobis, si habùerilis fidem sicut
in -columba,quia qui nunc sinipbei corde fideniqiiani granum sinapis, elc. Nonenim ulaliqui pillant, grano,
fides. comparatur parva, sed magna; sicut
pereipit serval, tuiic aperla luce conteuiplabiiur sinapisnec carnalfcest iranslalio monlis, sed ejus qui a Do-
quod credidcral. mino tran-Ialus fuerat ex lunatico.
Et videnles discipuli, ceciderunt, elc. Tiinebant Hoc au'em genusnon ejicitur, nisi per. oraliouemet
enim, quia se errasse cogiioverant,vel visa nube, vel jejunium. In hoc non solum apostolos, sed et omnes
audiia voce. '"'•", ad vilain instituons, ut noveiimiis qu.tque majora
""Et accessitJésus,
usque Nolile iimere. Tetigit enim r. lenianienta hoc remedio esse superanda.
clemenier, ùi mens, metu sublalo, dicenlis verba Et cum venisset Capharnaum, accesseruntqui di-
audiiumadinitierél. drachma accipiebanl,eic. Posl Augusluni Caesarem
Levantesaulem oculossuos, neminem viderunl,etc. Judaeatrihularia facla esr, unde el Joseph profecuis
Solus Jésus, ablalis nube M'jse et Ella, cernitur, ne iu Beildehem, nulrilusin Nazareth,quodesi oppidum
inceitum videretur lesiimoiiiumdare Paler, .sive in Gililaese,urbis Capharnauni, ubi censores qui exige-
Christo legis nubila et pipphelioe mysleria impleta bant tributn non audenl ipsum, pro «ignoriimmagni-
aperiunlur. tudine, seil discipuluin coiiveriire; sive nialiiiose,
' •
El descendentlbusillis de monte, elc. Nonvult ha^c sicut alibi, inlerrogaut.
prjrdicari, ne posl lantam gloriam crux scandalum Et cum intrdissetdomum,proeveniteum Jésus, di-
fiât. cens: Prseveuit enim Dominus, ne seandalizenlur
Quid ergo scriboedicunt, quod lEliam opor'el pri- discipuli ad postulalionem tribuli, eum enim vident
mum venlre. Hsec iradilio Pharis;eorum est, juxla nosse quaegesta sunt se absente.
Malaciiiam,quod Eliasveniat ante advéutam'Chrisli, Quid libi videlur, Simon, elc. Qui enim ex utraque
cl restituai omnia in aniiquum statum. Ac si dicat : subslanlia régis filius natus eral, solvere iribuù non
85 IÎEDJE VENERABILISOPP. PARS'II. SECT. I. — EXEGETICA'GïïNBlfn. M
(i'elfcbat;sed-per assumpiam liumaoilalem,.ul cru- ji quoque salus acquirilur.. Quo igiuir ordiue scamlala-
eeni pro nobis susiimrii.sic et tri buta dedii. declinare possimus insinuai, si nos ipsos- ne qtierè
Vade'ed:mais-,el mine'hamum,etc..Myslicepiscis,. hedamus aiieridinms, si peccanteui zelo jastiiise cof-
qui piiinusest captas^ in profnndom'jiis eral, W est; ripiums, si ex corde poeiiitendimiserieordiaèpielatis-
prinius Adam, ni per secundumAdamnm | rimusJibe- que viscera pandimus.
rarelur. Staier, id, est, confessio, duo habet di-"" Si autem non te audierit, elc. Mâllte poslreruo-dî-
drachmata; et meriio, quia .pro peceatore el jusie- eeudumest ut deteslaliouis loco eui» babeanl,. et qui
reédebatui', divisHm>estpret*Biiïi'. : non potiiitpudore salvari;«alvetar opprobriis. Quan-
CAPUT XVIII. do autém dicilur : Sil libi sicut eihnicuseï pnblkanus
Quis pvlas major sil.in regno coelorum? Trihulo pro (Mallh.ïini); oslenditur niajoris esse deiestaiionisy
Pelro atque Dominoretidiio, arbiirati sont eum apo- qui sub nominefidelis agit opera-inTideliuin,quam qui
slolis omnibus esse proelatum, et itleo irilerr©g;.nl perfecie.-genii1e& sunt.
-
quis major sil in regno coelorum, id est Ecolés'isà Quoecunqueatligaveriiis, etc. Potestatem- tribuil
Et advbcansJésus parvutum; -etc. Vel simpliciter aposlolis,-ut sciant qui a tahbus condemnantur, hu-
selale parvulumriitsimililudinem innocèntiaedenïon- inanam senienliaîo divina roborari.
slrarel,-vel seipsum, qui mmistrare,'non minislrari ' Quia si duo ex vebis consensermi, elc; Ppssmir.is
venerat, ul eis humililaiis exemptait! iribucret, os- et hoc spiritaliicr intelligere, quod ubi spirilus et
tendit. anima, corpusque, coiisènserint, de om»ire quani
Nisi conversi fùeriiis, elc Ut insiar- seiaiis par- peiierini, impeirent a Pâtre ; nullique dubium, quirt
valaesimplic'uaiem s'nie-arrogaïiliaconservent. bnnarum rertim p.oslulatio sit, ubi corpus ea vull
Quicunque ergo humiliaverii se sicut parvutus, habisie qliiusprilns. . - '
iste, elc. Qui sicut parvulus, non lâ-stismëminit, non Tune accedens-Pelrus-ad eum dixit: Domine, quo-
cernens mulierem dclecialur, eise in exeinplum niei iies peccaverilin nie fraler meus, eic. Ut peccanii fra-
IniKtiliaverit,hic intrabii in regnum coelorum. tri.diniiilere', inteirbgaius respondit, quadringeniia
Qui aùlëm scahdalizareril, elc. Mïilto ntiliiis ést noiiaginla vitibus, ul loties peccânti fralri diuiiUërét
noxiumpoena temporal!, quamvis alrocissima, vilain in die, si poeiiiïentiàïn'ex corde fëcisscl, quoïies ilie
finire côrpoream,- quam laedeudo fratrem inbriem péceare non possel.'
animaemereri përpeiuam. Ideo assiinilâtnm est regnumcoelorumhomiiii régi.
V.oemundo a scaudalis. Cum necesse siiVlin isio qui voluit-ralionemponere'cum servissuit, elc. Juxla
mundo Soandala; vae qui suo vitio scandalis palet : ,,J taorein Syroruiii, el Àiaxime Paloeslinoriiinparabo-
et. gcncnalisenleriiia Judas perculitur, qui prôdiltoni lam. posuit, ut quid per similiiudinem teneâtur. Qui
aimnum pra'paravérai: " r.ilionem cum servis suis posuit, quis melius quam
Si aulem manus lua , tel" pes luus , scandaiixal Redeniplor nosier iulelligilur, de quo Psalmisla :
te,.etc;.ln nianu neee<sarios, propler opus, aniîcos ; Deus,inquit, judicium luum régi da, elc. (Psal. LXXI).
in;pcdc, propler minisierium discu^iis, inénicuda- , El cum eoepisseïralionem punere. Servus hic qui
biles in laesioneanimae adnionel exelùilendos. deceni lalcnla debuil, Judaicus est populus,qui, I)e-
Et si oculus luus scandalizal te, etc. Scandalum, calogo legis constriclus,.niullarum transgressionum
Gnccinn yerbuuir est, quod nos offendiciilnin, vel debiiis fuerat obnoxius, quem -Dominus suus jussit
iropaclàonempedis dieimus. El si is enju-;provisione venundari cum omnibus qu:e habuit,-quia propler
epuS liahéimis, in iler nos erroris dêfiectçre quaeiii, delicioriiin magniiudinem, in exleram irsididil pole-
penitus nobis est ejus omiuenda socielasV si.acm naiionuiu, ul quod uoluerunt volo persolverc,
Dico vobis, quid angeli eorum, elc. Angeli parvii- cogereniur lornienio.
lorum, id esi lïuhiilium, assidua conietnplalione Dei Procidens aulem servus ille, elc. Cum ergo se 'e-
perfrùunlur. Faeiem quoque humano more galis populiiscqangusiains penserai, ad pièces cou-
J punit pro
visione el ngniiiorié cérlissima. ]) versus, qupd prius sponte notait, posiea, vi coaclus,
Venit enim Filius hominissalvarc quod perieral."hl se facluruni promisil ; et cui poeniienli per_lsaiani
est, "rësiaiii'.arequod conlritum et abjectum eral, et dicilur : Deleviiniquitntesluas ut nubem, el quasi ne-
ideo salvatum ab'eo nolite perdere. bulanï peccala lua (lsai. xuv). Sëd quid posiea ser-
Quid vobisvideiur, si fuerini ulieuicenluinoves,elc. vus hic iiigraïus fëcerii, aiidiamus.
Eadeiii per parabolam, quae an.len verbis doçens, Egressus aulem servusille, elc. Liberatus ergo de
al per bonum pastprem ovicnlam humeris ob ni- eaptivilate Judaicus populns, non solum Redempiori
miam iiifiriuiia'eiii, reporlatam, id esi, genus huma- suo minime gralias cgit, sed etiam i-eccaiisprislinis
îium suo sanguine redempluin, el numéro angeloFum nova superadjiciens, in coniempium Domini sui,
Sociaiumdissolverei. conser>um suuin, hoc esi, gc-niilempopulum quasi
Si autem peccaverilin le fraler tuus, elc. Si pecca- sibi obnoxium, faiigare non disiulii.
veril in nos fraler nosier, dimittendi habémus poie- Videniesauiem conservi ejus quoefiebanl, aie. Qui
siaiem ; sed corrip'endus est fraler seorsum, lie per- sunt conservi isli, nisi àp.osloliet praediciuoiejEvan-
m'aneaiin pcccaip. El, siquidem audierii, lucrilaci- gelii, qui quolidie pro salute credenlium contra do-
siiiis'aniiuaiiiejus, ci 41èrallcrlus remëdium uobis tain persceuioruin Dominumimplorant, ut in Acti-
83 IN.MATTH/EI EVAS'GELIUMEXP0SIT10. — LIB. 111. 8b'
bus aposlolorum Icgilur : El nunc, Domine, respice A, ergo solunimndocarnalisest causa, idest foruicalio,
in «îinaseoiton, etc. * et una spiritalis, id esi limor Domini, ut uxor di-
Serve nequam, omnedebilum dhirsi libi, etc. Libé- iniiiatur, sicut multi religionis causi feei>se le-
rali abaagustiis, millam posiea cmiipassioiiemerga guniur.
proximos pauperes habcbant, sed debitores suos Dicunt ei discipuli : Si ila est causa homini cum
airociie.rrepetebani. uxore, non expedit nubcre. Id est, si lam grave est
El iratusDominus ejus tradidil eum lorloribus,etc. jugum uxorum , non expedil liberum voluntarie se
Id esi, blasphemum populum in manus Romanorum; subjicere servituii, cum gulosa, maledica, et vaga
sive inalignis spiriiibus, qui incorrigibilem animam erit suslinenda.
nequiiiamque eorum oeternis crnciatibus sine 'fine Oui dixit eis : Non omnescapiunl verbumistiid, etc.
punirent. > Id esi, bis datum esi .qui peiiverunl virginiiaiem, et-
Sic et Pater meuscoelestisfacielvobis, ec. Ex qu- tilacciperenl labnraverunl, non quibus necessitatein
hus videliiet diclis constat quia si hoc quod in nos casus el fortuna imposuit.
duliiiquilur non ex corde dimiuimus, et illud rnrsmn Sunl enim eunuchi, qui de malrls uterp sic nati
a nobis exigii.urquod nobis jam per | oenitentiamdi- sunl, elc. DuOergo sunt gênera eunuchorum carna-
"'
missum fuisse gaudehamus. . lia, tcil.um spiritale, cui proemium promiuiiur, eo
CAPUT XIX. quod propler Chrislum cuin possenl es»e viii, fuinl
El factum est cum consummasselJésus sermones eunuchi : caeteris quibus ca-limoniaenécessitas esi,
islos, etc. Hinc ergo intipii ea narrare, quae in Ju- non voluntas, nihil omnino debelur.
daeaDominusfecil, doeuil, sive passus est; et primo Qui potest eapere, capial. Hortantis vox esi, et
quidem trans Jordanpm ad Orieniem, deinde eliam mil.les suos ad prsemium puriicilia: conciiaiitis, ac
lis Jordanem, quando venit Jerichum, Belbphage si dical : Qui polest pugnare, pugnet, superel ac
cl Jerosplymani. Nam omnis Judoeorum provinëia, Iriiimphet.
quamvis generaliier, ad distinclionem aliarum gen- Tune obla'i sunl ei pnrvuli, ut manus Imponerel cl
lium , Judsea dicta sit, specialius lamen meridiana orarel. Puiabanl enim quia Dominuscorpore mundus
ejus plaga appe.llaturJinlica, ad distinclionem Sama- lanlum laudarel, non el voluntate, nescienles quia
rise, Galilacae,Decapnlis, el caHerarum in- eadem Dominus illos non bealilicavil eunuchos, quos pue-
provinëiaregionum. rilise nécessitas fa il caslos, sed continenliie virtus.
Elseciiioesunt turboemulloeel.curavil eos ibi. Galî- Discipuli autem increpant eos.. Necdum haben.les
laeosin Jndaeaefinibus curai, ut peccala genlium in plenissimam fidem, puiabanl eum in siiuiliiudinem
' boni num, offerentiUm
eam veniani, quse Juo'seaeparabalur, adn.itleret. impôttimbale lassari. .
Si licet hominidimittere uxoremsuam quacunque Jésus vero ail eis : Sinile parvulosvente ad me, etc.
ex causa, Interroganl,*ul quasi cornulo quodciinquc Signilicanjerdixii, lalium, non islpruni, ul.ostende-
responderit (eneanl syllogismo. Si diceret diinilleu-. ret non aelalemregnare, sed mores.
dam esse, et aliam duccndam, sibimci praedicaior El cum imposuisseteis manus, abiit Inde. Imponi.l
pudicitiae,dpcere videreiur; si non dimilli respoiw ergo I).'minus paivulis manus, quando humilibus
dcrel, quasi sacrilegus adversus doctrinam .Moysi,. auxilii sui gratiam uibuens, secundum voluniateui
el per Moy^enDei lenerelur. Sed. Scripluram in le- suam eos dirigii, ul suis possinl obsequi prsece-
stimoniumdueens Dominus, ul decipulam Iranseal, piis.
et naiuralem legem, pri.inamque Dei senienliam se- Et ecceunus accedens ait illi : Magisterbone, elc.
cundo opponens, quae non volmitaie Dei, sed pec- Âudicrat, credo, lanlum eos qui parvuloruni velint
caulium necessilale eowessa esi. esse similes, dignos esse inlroilu regni coelestis, at-
Quia qui fecil ab inilio masculumel feminamfecil que ideo cupiebal non parabolas, sed aperte quibus
ios, etc. Singulari numéro protulil, ul unius cooju- - Oijerummeritis yilam selernam coiiscqui ppssil, ex-
gis.consorlia necteren.tur. Praemium nupiiarum, ex ni poni.
Juobus unam fieri carncm. Casiilas juncta spirilui Quid me interrogasde bono? unus est bonus Deus.
unus efficitur spirilus. Non bonitalis lestimonium renuit, sed magislrï abs-
Quod ergo Deus conjunxit, homonon separet. Quod que Deo excludii errorem, in cujus comparaiione
Deusunam ef'ficicndoearnem conjnnxil, non potest nullus est bonus.
homo séparaie, nisi forle solus Deus. Homo séparai, •Siaulem vis'ad vitam ingredi, serva mandata, elc.
juando propler desiderium secundaeuxo'ris pi imam Adolescenlem isium lenlatorem esse ex eo probare
Jimiltil. possumus, quod fraudulenler quae sinl illa mandata,
QuomodoMoysesad duriliam cordis vestri pennisil quasi non ipse legeril, interrogat, aut Dominus pos-,
•lo&isdimittere uxores vestras, elc. Non Deus,,sed sil Deo jubere contraria.
Moyses.pennisil, videns desiderium secundarum, Omnia hoeccuslodivi, elc. Menlilur adolescens, si
qu'a mahiit indulgere discordiaui, quam oJia et ho- qupd in mandatis proposilum esi opère complesset.
nijçidiaperseverare, ul, juxla âposiolum, consilium Diliges proximumluumsicut teipsnm. Nequaqiiam
esset hominis, non imperium Dei. irislis abiissel, qui sua vendi el pauperibus audisset
Quia quicunque dimiserit uxorem suam, etç.Una erogari debere.
87 BED^E VENERAB1LISOPP. PARS il. SE'CT. f. '— EXEGETICA GERUINA. SS
Si vis pùrfectas cite",vàde,'éic. Failli-useu'm sac- ii récipere Deiiaiis, quam in paradiso lhore serpomis
eus contëmuitar, quani volohias: Mu'li, divilias re- perdideral. Hnj'ls vineseoperarii primo paires, deinele
ïinquëhte-, Dbïufmunnon sëquiininr, quem sequi est legis doctores et ~pr.ophelae,ad exiremum apostoli,
imitari. In praeceptïs legalibus activa vita commen- sacrorum in ea morum excolebantj prout lempus di-
dahalur, de ctrjiis përfeclione glorianlem ad evange- ciavçrai, venuslatem,
lif.aë conlemplationis decorenr Salvaior Cransmisii El e^ressuscirca horam lerliam, elc. Ab-initioenim
" - .
dicéiis : Fade, vende, etc. . usque àd-Iinemmundi istius, ad erudieiidam fidelium
Amendico vobis, quia dives difficileintrabU in re- plebemj Dominus destinare prsedicatores,non de-
gnum coelorum.Non ait : Impossihileest, sed difficile, sisiil : cujus mane ab Adam âd Noe usque prolen-
qnii maxlmilaboris est, in pee.miis confidentes"au- de! at ; hora vero tertia, a Noe usque ad Abraham,
lam regni coelestisintrarë. Uiide Salomoirait: Qui sexfa vero, usque ad Moysen; nona a Moyse usque
amat divilias, fruclus non capielex eis. ' ad advenlum Domini fuit, in quibus antiquus ille
rjFacilius est camlum per forainenaeus'transïre, etc. populuSj'dum recta fide Deum colere-sluduil, quasi
Quod nttelïigens'Psataiisia ail: Divltiiesi affluant,nv'tite in cultura vinea; laboravit. Undecima^vero est ab
cor dpponerë(Psaf. txi). Et de seipsoàii : Quoniam adveniu Domini usque ad fineur mundi, in qua gent-
unicuset pàupér sum ego (Psal. xxiv). Aliiori autem 'il tiles, qui anlea olicsi stabanl, per operatores apo-
sensu fàcilius est Clirisïum pâli pro dilecîôrïbus" siolo', ad vineam Domini vocantur; qui dieebani :
s.aeculî,-qiiam dilectores saecui ad Christum posse Quia liemo nos condùxit, id est, vilae vias aperuit.
.converti. Cameli enim nomine se votait inlelligi, Possuinus etiam easdem borarum diversitaies ad
quia spontë- huniilîatus, infirmitâlis nostrae oiiera ununiqûemque hominem per aHalum momenta di-
SlIStulît. •'.'.' stîhguererquia 1 ad-vitam bonam alius in puerilia,
Audiiishis discipuli, etc. Quo pertinët isla respon- alius in adolescehliaj-alius in juvenluie, alius in se-
sio, nisi quia inlellexerunl omnes qui divilias amant, nectule, 'alius in decrepila anale-perducilur.
etiamsi aâipisc'i n..queant, in divilum numéro de- Cum -autem sera factum esset, elc. Tempore:enim
' ' prselerito; futnri. temporis per si.militudinemexponil
pnlari, '"."',-
1
Apud homineshoc Impossib'ûeest, etc. Itl est, pos- ralionem, inquo Cbrislus totius créalurae procuraior.
sibilc est Deo ul' per vérbuni a cùpidiialè lëmpnra- cl rector omnibus mercedem restiluel, ul recipiat
liûm. ad ainorëm converlantur auëruorum.' PoSsu- unusquisque propria corporis, prout gessit. Et incï-
mtïs in divitelsto Jin'laicum intelligere poputam, piet a novissimis usque ad primos, vel quia plerum-
falso ta obsérvaliûne legis glorianlem, ëi êyangéli- que anle remunerantiir sërio venîentes, quia prius
cam perlëciionem "spèmeniém: cui'mérilo camëlus, ^ ad regnum exeunt de corporë, vel quia azqiiaièm
id est,, gentilis popuhis praefertur, qui facilïiis àr- vjtse setemaereliibulionem sorliuntar.
'
Cum venissenl ergo qui circa undecimam horam
duam viam maridàlorUmDei ëlegil ingrëdi^ sicut in.
lsaia legimus, quod cnmëli Madiam'et Epliam por- abieranl, etc. Quasi ergo posl murmûralioneni-de-
tas Jérusalem cùm donis et inuneribus iiigredianlur. narium aeceperunl, qui posl longa inferni lempora
Tune Petrus respoiidens,été, Ac si diceret : Feci- ad gauilia regni peivenerunt, quem nos quasi sine
nms quodjussisti, quid dabis "nobis pràimii ?" murmùralionë post .Médiatorisadventuni suinimus,
'Àinen.dico vôblsqtod vos qui seculiestis me, élç". quia mox, ut dé côrporeexinius, sine niora illa per-
Quia enim diiodenario ssepe numéro sole'luniversitas cipimus.
•Atille respondens uni eorum, etc. Isie aniieus qui
designer, per xir sedes âposiolorum, judieanliûm
Omiiiiimnumerosiias, él per xn iribus Israël, uni- increpalur proioplasiiim el eos qui in illo leinpore
versitas éofum qui judicandrsunt osiefiditur. credideranl poiest significàre, Cùidicilur : Nonneex
Et oinnïsqui refiquerildornum, etc. Et est sensusV deiiarip convenislimecum, id est, recepisli- merce-
'
Qui rarnilîa pro Salvatore uuïïiseril spirilalia re- dem, quani libi proiniserain, hoc esi, imaginem et
cipiet, quse comparaiioue el inerito sui ita erant,- ir, siniililudinëm nieâm. Quid qnaeris amplius, el non
quasi ^larvo numéro cenleiiarius comparëtur. lam. ipse pliis accipere quani aliud nihil accipere
Mnlti antèm erunlprimi, novissimi, 'et novissimi desideras?
et neen et im-' "'Vole autem el huic novissimo 1 Vere enim
piimi. "Hoc iii'Juda" latrone, :û quolidie dure, eic
plelur, quia alii quod spiritu incipiuui càri'iè consom- Ji.d.ri oculum pr.ivuui, id est, nequam babenles in-
mant, alii sero Incïpinnt, sed bono fine consnmhianl. tenti liiëm, qnesii sunt conira benignilalem Dei;
: ':-— '' CAPUT XX. el slulte, cum collatio regni non lîumàni est me-
Simile est regnum coelorumhomini palrifamilias, riti, aut diguilalis, sed. divinae esi prae laiio'honi-
etc."Pâlerfamilias coiidilbr noster est, qui iû vineam talis.
suam, id est, Ecclesiam, quoi sàncios àli Ab-1 jûsto Sic érunl novissimi:primi, et primi novishimi. Id
risque âd ùllimum sanctum, qui ïn fine mundi vën- est, Judaeî de "capilevérlentur in caudam, el génies
tunïsest, prolulif, quasi"lot palihites misit. de câuda innîahuulur in caput.
''Conventïcneautem facta cum opérariis, etc. Dena- Midli enuii sunl voçaii, elc. Quia ad fidem.mnlti
ïiiïs'imaginem régis habol, et ùuusquisque qui ad ventant, et ad coe'esie regnum pauci perducuntur.
Ecclesiam propiuqual in Christo débet imaginent' El ascënilensJésus' Jeroèolymam, assumpsit duo-
£9 IN -MÀTTILE1EVANGELiUMEXPOS1TI0. — L!Ii. 1SI. 90
decim,etc. Crebro hoc i| sum discip.uli'sdixer.it.sed 1ksed ulerque Sine Christo caccuserat; qui, adcoelos
'
quia, mullîs in medio dislaniibus, -poleral labi de Domino asccndcnie, qu-ia per se videre non pote-
memoria quod audieraut, itérât nunc Jerosolymâm rant, audienles praeconiaSalvatoris,'et confessi sunt
nscensurus,ul ad lenlaiionem eos praparel, ne cum filium David, el'suae saliitis el illuminalionîs spem
veniret perseculio crucis, el ignominia,quasi minus habere siuduerunt, et quis esset verus religionis eul-
praeniunitiscandalizarenlur. tus, invesligandoperquirebant.
Timeaccessitad eum mater filiorum Zebedoei,elc. Turba autem Inircpabût eos, etc. Multi primo Ju-
Unde opinionemregni sumpsil, cum ille ignominiam daei, ul in Aciibus âposiolorum legimus, deinde
nuuiiarel passionis, nisi ex verbo quod Dominus eliam gentiles, acriori ac fortiori pérsecutione fré-
dixerai : El die lerlia resurgel: Pntabal enim eum quenter instabant, ne illuminandus Christum mun-
1
post resurrectionem illico regnaturum , et postulat dus invocarel. Nec tàmén eos qui ad vilain eranl
errore muliebri, et pielalis affecta, nesciens quid praedesiinàiiaelernam, vesanus impugnanlium furor
peteret. QuemadmodumPelrus, quando tria taber- disposita valebâl salule privare. Moraliler lurharn
nacula puiabal aslruenda. increpantem - lumultum cogitationum curarumqm;
Respondens^aulemJésus, dixit eis: Nescilis'quid. carnalium, uostr'o. spiritali sludio atque oraiioni're-
petaiis. Mater postulai, et Dominus discipulisloqui- sislentem, inlerprelari v.aleniiis,quem finira animi
tur, intelligens preces ejus ex filiorum descendére consiantia oportet superare.
voluntaie. Bonum desiderium ,- sed inconsiderala Et steilt Jésus, et vocavit etis, etc. Siare etenim
pelilio : quae ideo non confurtdilur, quia de amore Déi esi, incommulabilicogilalione, mulabiliacuncia
Domini nascebainr. Quare non volunlatém eorum, disponere : quod "etsi propter nos lempoiàlia pertu-
neque proposilum, sed solam ignorantiam culp'avil. lit, inde tamein lucem nobis' Iribuii; unde hàbeiê
Polestis bibere calicem, elc. Nomin:;enim calicis miiliibililatisiransituni nescit.
sive baplismi, passionem désignât martyrii, qua et Miserais autcm'eirum, etc." Tactus misericordise,
' Posiea
ipsum et illos decebat consummari : quam Jaeobtis quod natura sive débilitas tuleral, donat.
ab Herode, Joannes a Doinilianbsuscepit, a quo in sequunlur Jesum nonuampedibus quam virlutibus,
fervenlis olei fuit doliummissus, nec non et in"Insu- quem videl el sequilur qui bonum quod inlelligit
lara PaihmUmrelegalus. Inde videbi'musmartyrium operamr.
animo non dëlïiisse,licet non fudeiit sanguinem per- CAPUTXXI.
sécuter. El cum appropinquassent Jerosolymis, etc. Belh-
Sedere autem ad déxleram meam, elc. Hoc est: , i pliage enim erat vieulus sacerdolum, in monte Oli-
Non est meum dare superbis. Hoc enim adhuc eranl. vetî, èi interprétai ur domus buccoe,sive domus ma-
Sed si vultis illud accipere,, nolite -esse quod estis : xillarum. Belha'nia,quam huic Lucas adjungii, villula
aliis paratum est, et vosalii estote, et vobis paratum sive civiias in ejusdem mentis latere est consiitiità,
est. Quid esi, alii "estote? prius huniiliaihihi/qui et dicitur domus obedienliae, quas Jërosolymam
jam vultis exallari. venlurus proeseniiasua sublimavit, quia multos ante ,
: El audienlesdecem, iiidignali sunl de duobûsfra-
passionem suam docendo, donis piae corilëssionis
trlbus. Inielligiiniurvel ex responsione Domini, vel et obedienliaespiritalis implevit. Quse pulchre civi-
ex indignaiioneâposiolorum, quod fiiii mairëm igno- laies in monte Oliveli positse refcrunlur, hoc est in
rantes , mensuram suam iinmodica cupidilàte 'ac- ipso Domino, qui ôos spirilalium chàrismalum refo-
censi, iuimiserunt ad grandia posiulanda. vet unctione.
Jésus aulemvocavileos ad se; et ail, etc. Milis ma- Tune Jésus misitduosdiscipulos,elc. Id est, docto-
gister nec duos cupidilaiis, nec decem indignalionis. res, qui indocla lolius orbis liuora quasi contrapo-
increpat et livoris; sed docet exempta eum majorera" sili castelli moeriia evangelizando penelrarenl. Dos
esse,-qui minor fuerit ; et ut si dicia parvipenderent, quidam duos apostolos Petriim et Philippum iiilc'r-
erubescerent ad opéra. 1) preialus est, qui primum Judaieos fines iransgré-
Et egredienlibusillis a Jéricho, etc. Hoc Marcus dientes, gentiles ad Christum deduxërunt. Philippus
de uno faclum caecocommémorai. Quse ila sdlviiur Samariam, quasi asinam, Pelrus Cornelium, quasi
quseslio, ul illa soluta est de duobus, qui legiohem pullum asinse, pracsenlavit.
dajmonum in regione Gerasehorum paliebanllir. Jé- Et slalim invenielis asinam alligalam, elc. Asiua
richo, quaeinlerprelatur luna, defectum noslrsemu- Synagogam, qusejugiim legis Iraxerat, pullus asinae
tabilitaiis et mortalilalis significat, de qua Christo" lascivumac libenim naiîonnra populum demonslrat.
ad coelesiem Jérusalem redeuute, mulla lurba cre-
Ulrumque ingredientes mundum praedicatorésperfi-
denlium- subsecula est. Duos vero csecos plëriqùe disevinCuliset funiculïs peccainr'uminvenerunt alli-
Pharisajos et Sadducseos, alii ulrumque poputam'
galum, ut Aposlôlus: Omnesenim,inquit, peccaveruinl,
Veieris et Novi Testamenii inlcrprelantur, qui nec- etc. (Rom.m). Solusergo Mallhseus,quiHebraicoser-
dum poierahl dicere : In lumine tue videbimuslu- mone Evangeliumscripsil, asinam Dominoadduciam
men:--Secusviam dicit, quia videbantur habere noti- commémorai; reliqui 1res pullum, ut ostenderet
tiam,-sed:viam,quse Christus est, ignorabant. Aller Synagog.e eliam, si poeniicret, salutem non esse
qi.idem scriptam legem; aller naturalem sequens, dubitandam. Porro duo discipuli geinimim praedica-
91 BEDiE VENERABILIS-OPP. PARS II. SECT. L - EXEGETICAGENl 1NA. 92
-tornm ordinem in cicumcisionem et prxpuiium, 1\ Judeis comprehensus etligatus, suar jam viçiima-
sive gemina; dileciionis saeramentum oslendtini. tionis sacramenla. inchoarel.
Et si quis vobis aliquid dixeril;.c\c. Pr.Tcipilur El ejiciebatomnes vendenles, etc. ExcogilaverUnt
doçioiibus ne, obsistcnle adversitale, p; oedicaredé- banc prsedam de populo sacerdotes, m hosliac-diver-
sistant, eo quod eliam talium licet peccalores sint, ssede liinginquo venienlibus vcnderenlur, nt ipsi
aliqui ordinanlur ad vil.nn. rursum empth susciperent, et ne banc siropham eo-
Hoc autan lotumfacium est, eic. Iloçleslimonium rum inopia veniehtium dissiparel, pOsncruninum-
in Zacharia scriptum est. Sed sciendum est, quod mulariosj qui sub haccauiioiiepecuniam darent. Sed
secundum lilleram in pârvo itineris spaiio,super quia in lege usuras- accipere eral •prohibiium, et
.ulrumque animal Dominus. sedere non quiverit/ prodëssë non poterat pecunia' fenerala, quse nihil
Ergo cum bistoria. vel impossibilitalem habeat, vel commodibabereni, excogiiaveruntel aliam lechna«r,
lurpiludincm, aliiora..peiamus. Filia Sion ciyilas est Ul pro nummulariis lolobystas lacèrent, qui coliby-
Jérusalem, el significat Ecclesiam (idelium, quse est da, qnaeiios tragemala, vel vilia munuscula, appei-
fi|ia, supernae Jérusalem, quae est mal'T omnium lamus : verbi gratia, uvarum passa el poma diversi
nostr.um, qua, ex priepulio el circuinciMOiieper. genenis, pro lëneralipne pëcuniae:icCiperent,;Ulquod
prsedicatoresadducla, Je»ns supersedebal, quia, in B ; in nummonon licebat,,iii Jiis rébus exigèrent quae
eorum praccordiishabitat, dicens eis : Disciiea me, immmis coemuntur, . isto -modo lairones lemplum
quia milis sum, elc. (Mallh. xi). Dei.inlatronum speluncam .converterant, qui lucrà
rEt imppsuerunl super çob veslimenla sua; etc. de religione seclabantur. Mystice ingredilur Jésus
Vestis apostolica, vel doclrina vlriuwm, vel disertio. lempluni Palris, id-est, Ecclesiam, ul episcopos et
Scripiurarum.vel ecclesiasiicorumdogmaiumyarie- omuem turbaur de ea avariiioestadenles expellai.
las inlelligi potest, quibus nisi anjma îiisiructafue- Observa propler avariiiam sacerdoium aliaria Dei
rit el ornata, sessorem habere Deum non mereiur. nummulariorum mensas appellari, qui vendunl gra-
Plurimq aulem lurba straverunt, etc. Portante Do- tiam Spiritus sancii, el omnia faciunl ul subjeclos
minum asino, mnlti veslimenla sua in via slernuul, devoreni popu!os; de. quibus dicilur-: Qui dévorant
quia sanct'rniariyres proprisese carnis amiciu.exuenr plebemmeam, etc. (Psal.ui.). Moraliler quoque in;
les, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine nienle nostrayqua^debel lemplum Dei esse, si quan-
p»rant,. ul videlicet inoffensogressu mentis, ad su- do in laesioneproximi.Cogitationes profert, quasi in
pernse nioenia.civiiaiis, quo Jésus ;ducii, incedant. spelunca latrones résident, qui simpliciter gradientes
Moialii.erJésus asinamsedéns Jërosolymam tendit, inierficiunt.
quando quilibei fidelis animam regens, vidéiieel Accesseruntad eum. coeciet claudi, elc. Sanavît
jnnienlum suum, ad pacis iulimoe yisionem ducil. csecos, ut et ipsis caluninialoribussuis istorum illu-
Vestiuienia vero in via sleriiunt, qui corpora sua minaiio corporalis . fierel spiritalis lucerna cordis.
edqmanj, ut ei iler ad.mentem parent, vel exempla Guravit çlaudos > ut fide claudicantes ad Chrislum
bona sequentibusprsebeant. currendo meliores acciperem pedes.
Alii aulem coedebgnlramos, etc. Ramos de arbori- Videnlesautem principessacerdoium, elc. Quania
bus caedunlqui jn doclrina veritatis senleiitiasPa- dementia sacerdoium! :Maximum,ut .mihi videlur,
trum excerpunt, el bas in via Dei ad andiioris ani- inler omnia signa qua; Dominus exhibuil aspicie-
nium yeiiieniishumili praedicationesubmituint, . bant, ut homo.et in jllo conlemptibilis, scribis et
Turboeautem quoeproecedebant,etc. Praccessit fide Pbarisaeis conlra sesaevienlibus, et. videntibus sua
poputam Judaeorum, eadcmque subsequiiur genli- lucra destruij.ad unius flagelli verbera potaerit tan-
liiim niuhiludo. Una omnes yoee Osawwllebraicum, lam e'jicere multiludineni, ei alia lacère, quoe infini-,
quod Latine sonat Salva., clamabant, quia quod satas lus non feçiss.etexercitas. Igneum etenim quiddam
mundi sit Christus agnoscebant. Addebanl ÎII excel- afque sidereum radiabat ex oculis ejus, et diviuiiatis
sis, quia advenlus ejus non lanlum hominum satas, ,. majeslas lucebat in facie; cumque manum non au-
.sed (olius sit mundi, lerrena juugens coelesiibus, ul deant.injieere, lamen opéra calumuianiur, et lesii-
omne genu ei fleciaïur coeleslium, terrestrium et monium populi et puerorum, qui clamabant : Osan-
infernorum. na filio David, vertuni in calumniam, quia videlicet
Eiinlravil Jesiis In lemplumDei. Ingressus civita- Jipc non diçatur nisi soli Filio Dei.
letn primo Itempluniadiit, nos quoque inl'ormans ut Jésus autein dicit. eis : Ulique. Nunquam, elc.
iii: omni Iocp religionis divinae.stadium oralionis Quam moderaie tempérai, responsionem! Non dixit-,
omnibus terreni.sjiego,tiispraeponamus.Décima ergo quod_seribseaudire, cupiebant : Bene faciunt-pueri,
die mensis praecepil Moyses agnum sumere, et quod mibi leslimonium perbibent. Nec jursum : Et-
usque ad decimum quairlum diem seryare, prsefigu- rant pueri, debelis seiati ignoscere; sed profert
rans islum.pomini àdvenluin, post habiium.in Belha- exem.plumde Psalroo vm, ut, lacente Domino, lesli-
nia convivium. Décima die-meosis in çivilalcmante monium Scripiuraruiti puerorum diclafirmarel.
Pascha quinquediebus, in qua sustinebai donec dc- El reliclis illis, abiit, elc. In illo egressu vocalio-
çimo quarto die mensis Mosalcum agnum accipiens, nem genlium prsefigurabat, et quod in Israël per-
cum discipulis in Jpcuni oralionis egressus «bi a manere non,poluit. Et hoc quoque inlelligendum
83 IN MATTHvElEVANGELIUMEXPOSlTIO. — LIS. III. 84
est, quod (anlaepauperialis, eiilanulli sit adulatiis îi Alilli cogitabant, elc. Si cuira de coelo esse ba-
ul in urbe nisxima nullum hospitem nullamque u.- ptismum Joannis r.espondissent, conseqiicns erat
veneril mansionem ; sed in agro parvulo apud Laza- responsio : Quare ergo non estis baptizaii ab eo?
rum,.sortnésque, ejus hahilarei. Si vero dicere voluissent humana decepiionc com-
-liane aulem reveriens in civitalem esuriit, elc. posilum, sedilionem populi formidabant, qui ab eo.
DÎSCIISMS noclis leiiebiis el virina meridie, qua Do- gregatim receperat baptismuin, et eum habuit sieut
minus passione sua illu^lralurus. .erat orbem, cum Prophetam.
in civitalem reverteiviur, esuriii, vel.verilaiem hu- Et respondentesJesu dixerunl, elc. Non nescire se
mana; carnis oslendens, vel salulem credenlium, et dicit quod consequens eral, quia .venins mentiri non
credulilalem Israelis.sesiuabal. Vidil ai bpr.em cum potest, sed eis nolle ost".nderequi meiidicio legebani
l'oliislanlum, hoc esi, Synagogaui cum supersiiiio- quod scireni. Impleturque illud prophelicum : Pa-
nibus Pharisaeorumel verborum ornamenlo sine ullo rmi lucernam Christo.meo, id esi, Joannem, el ini-r
fruciu veritatis immobilem ; cl arefarta esi ficul- micosejus induam confusione(Psat. xni). ,
nea, quia, esuriente Domino, cibos quos ille cupie- Quid aulem vobis videtur, etc. Homo iste Deus
balnon babebat. Siccaveninl folia, el, fraciis.raniis, Pater est, qui omnes homines quos creavit palernp'
radix vivel : de qua in novissimo tempore, si crede- J diligit affecta. Hujus filiis niaj irgcnlilis est populus,.
revoluerinl, virgulla fidei pulluleui, implelurque ex tempore Noe procréants, qui secundum Lucam
Scriptura dxens : Eslarburi tpes. in eadem parabola rigidns et luxurinsus descrihiinr.
El videnles discipuli miraii sunl, dicenles, etc. In Unde pracipienle Paire per naturalis legis noliiiam :
pro'xtmo passurus debuil discipulorum an'mos anti- Vade pperare in rinea ; hoc esi : Quod libi non vis
cipatione miraculi signare. Poiuil ergo Salvaior ear fieri, alleri ne fcceris (Tob. iv), superbe respondit
dem virtute etiam inimicos siccare suos, nisi eorum Nolo. Posiea vero in adventu Salvatoris operaliis
pêr patieniiani exspeclarel Siluiem. est in viiiea. Dei, quia, arta pceniieniia, sermonis
RespondensaulemJésus ail eis, etc. Mysticepro-? cnuininaciani labore correxil. Secundus aulem po-
pier superbiam suam diabolos exprimitur, qui, prae- pulus Judaiorurii est, qui respondit Moysi : Omnia
dicantibus verbum doclorihus,.ei ab eorum cordibus quoecunquedixeris, faciemiis. Kl non ivil in vineain..
repellitur qui ad vilain sunl prseordiuali, el in lur- Venit enim Joanuçs in via juslilioe, elc. Viam ergo
bulénlis amarisqué infide'.ium menlibus. vesaniam ju-ai iae Joannes pnedicans venit, quia Chrislum,,
suse tyrannidisexercere permiltilur; lanioque acrins qui çonsummaiio legis ..et propheiarum. est, adesse
in eos dessevil, quanto amplius se dolela Isesione ,. digilo demonstravil. Porro regnum Dei polcsi Evan-
piorum fuisse depuisuin. , geliuin Dei inlelligi, in quo gentes Judseos praece-
El omniaquoecunquepeticrilisin oralione credenles, duni, quia citius crediderunt. . - . .-
accipietls. Hic quoerilur cur Pau.lus, qui tertio Domi- Aliam parabolamaud've. Homo erat paterfamiligs,
num ut a se angélus Saianac discederel rogavit, hoc qui plantaviivineam,elc. DeusPaler planlavit vineain,.
non potuerit impelrare. Sed .hiijus motio quaestionis quia in terra repromi.ssio.nisejeelis genlibus popu-
anliqua jam Palrum cxplanaiione reserala est, qui, lum suum collocavii. Sepemcircumded.it,vel muium
veraciter inlellexeruni, illos solum in jimuiue.Sal- p'rhis, vel anxilia angelorum. ElJfodllinea lorcular:,
yatoris pelere,. qui ea quse ad salutem perpétuant aut allaria, aul illa quorum 1res l'salmi tilulo p.r:nno-
pertinent peiii.nl.S;epe si ea quae ad veranî salutem lanliir. Eioedificavilturrim, id est, lemplum. De quo
respiciunl petimus, ipsi malé viveudo àu.iiium nobis Micbeas : El -lurris nebulosa (Mic.h. iv). El locavit
justi judicis ayeitimus. El si pro peccanlibus s.ilu- eaiii agiicolis, quos alibi operarips conduclos appel-
briter ul resipiscanl oramus, alque ex noslro meriio lai ; el abiisse dicitur non loci mutalione, sed ui
digui similis aiidilu, ipsorum laiiien perversitas, lie vinitoiibus liberum reliquisse operandi osieudaïur
impetremus, obsi»iii. Sed hic sperandum est quod arbilrium.
quamvis eorum salvalioneui impelrare nëqueamus, ,.t Cum autem tempusfrucllium appropinquasset,elc.
nequaquam lamen l'ructu précis nosirse priyemur, Servi qui primi missi sunl, Moyses el Aaron inlelli-
quia amoris quem illis impendimus, ïnercede dona- gi possunl, quos fiagello caesosvacuos dimisernnt.
bimnr. Fil eliam aliquando, quod pie pciita, si hic Vexalus est Moysespropler eos, eic. Et ipsum David
sialim non oblinemus, in fuluro cum dilaliorie aucla servum suinmi .pairisl'amjlias alfectum contuineliis
possideamus. sive in capile vulneratum, quod Evangelium Marci
Et cum venisset in lemplum, etc. De poieslaîe sonat, ahjecerùiu"dicenles . Quoenobis pars in David,
calutnniantur quam Dei dubiiaiit; et subinielligi aut quoehoerediiasin filio Isai (HI lieg. xu)? Re-
votant diaboli esse quod facial, addenles quoque : gnum siuiul ejus ia.uob.li, et religioiieui impieiaie
Quislibi dédit hanc poieslutem? ManifesiissimeDei muiaverunl. . . ,
Filium neganl, quem pulanl signa alienis viribus lierum misit alios slrvos., elc. Servos islos chorum
exhibere. propheiarum inteiiige. Sed qnem liorum hou sunt"
. Respondensautem Jésus dixit eis : Interrogabe v s, persccuti? ei.ocriderunl eos qui pr.onunliabani de
esc. Proplerea inlerrogat, ul suo vel silcntio, vel advenlu Doniini Salvaîoiis. Quod vero dicil : Alium
sealenlia çondemiienliu;. coecideiunt,alium ceciderunt,,alium vero lapidaveru.nl,
95" BEÏÏM VENEUAMLISOPP. PARS H. SECT. I. - EXEGËTICA GENULNA. S5V
tegadïiis Epislolârn Pauli ad Hebra?os,et ex ea pie- A A nem vero ire, est aeijonum saecularium luctis in-,
liissime discimus qui servorum Dei quanta pëfpessi biare, per quaeqUissecundum mysterium Incama-
sunt. •' tionis domiuiese;yivere dissimulai.
Novissiwe aillent misil ad eos filium'suum, etc. Reliquivero lenuerunlservesejus, eic. Missisitaque-
Quod ait : Qiïia"véreSuiitûr Filium meum, non de exè.rciiibûs,aiigelorum sive ducibus Romanorum,
ignOrantiavenit, sed sémpër ambigerë dicitur Deus perdidil >uperbos m.irtyrum persecutores, ;el civi-
ut libéra volunias lioininI.reservei.ur,et post toi sce-- talem illoruni succendil, quia illorum non solum
Iera àdhuc eis locuni miserieordiaèrèservavit. animaesëd caro quoque iii quà habitaverant, gehen-
'
Agricoloeautem videnlesfilium, etc. Manifestissime nae flamma cruciabilur. Quod sequitur, de reproba-
pjroTiàiDominus, noii per ignoraniiam, sed per'invi- tione Judasoruin ei vocatione geutium apcriissime.
diam priiicipes Jiulseorunicrurifixisse Filium Dei. sonât. -.-..
Intelïéxpruni hune esse, de quo diclum est : Postula Eiegressiservi ejûs in vias, etc. Viae-intellignnlur
s me, et dabo libi génies,etc. (Psal. n), quando aië- dogniatà et èrrorës gentilinni. Sed ex omnibus his
banl : Ecce mundus lotus posl eum àbiit (Jo-m. xii). ad nuplias venërùnl, id est, Christo eredideruni, et
Cujîis sibi liaerediialcmvindicabani, quia fHem quae de ipsa"qualilate convivantium aperlé osienditur
per eum est, ëô occisô, exslingueië, el sua.ni niagis, J? quod per bas régis nuplias praeseiis Ecclesia desi-
.juaeex lege esi, justitiam pràelerre, àc genlibus ini- gnatur,' In qua cum bonis mali conveniunl.
buëndis conabmiur inserere. Quod vero extra vi- Intravil aulem rèx ùlviderel, etc. Ingressusrégis
neam est occisus, significat vel quod extra poriam advenitim Domini in judicii die ostendit, quando
sil p:\ssus, vel qUod prius aib incrcdulorûm cordibus fidem et meriià singulorum discernere venit. Porro
'
repulsus, a'ç deinde sit cruel âddietus. mïus qui veste nupliali non inventas asseritur, om-
Cumvënerii Dominas vineoe,etc. Irilerrogant, non nes qui- in malilia suntsociali désignât. Vestis au-
quod ignoret quid responsuri sinl, sed ut propria lem nupiialis praeceplàsunl Dominiet opéra quseex
responsione daninenlur. lege el Evangelio complentur, novique hominis
Dicit illis Jésus : Nunquani legistis in Scripturis : efficiunlinddmentum. Amicum vocat, quia ad nup»'
Lapideni • quem, elc. Quomodo, inquit, implëbilur lias invitàlUs èsl; arguiî impiidentise, quod veste
hsec Prophelia, nisi quia Christus, a vobis reproba- sordida munditias poltaerit nuptiales. Al ille obmu-
tus ël occisus, credilurus est genlibus praedicandus, luit, quia omne. lune cessai excusalionis argumen-
iil quasiIapisangulàris ex utroque populo unam sibi tiiin, quando ille loris inerepat, qui teslis conscien-
fideliuhi civilatem acdifieet. - ' . ' yi;. liasaniiiinm inius accusât.
Ideo- dico vobis quia auferetur a vobis regnum Tune rex dixit minislrls, elc. Liganlur lune pedes
Dei, etc. Regnum Deisacras dixit Scripluras, ablâtas et maiiiis per districtionem senieniiaCiqui modo a
a Judscis, et liebis tradilas, ul fruclus earum fa- pravis operibus ligari noluefuiit; Inlëriores quoque
ciàmns.; v leriebras dicinms, coecilatemcordis; exleriorës ve-
Etquicecideril super lapident istum, confringe- ro aelernamnoctem damnationis, in quam lùnc in-
l'nr, elc. Qui per mala opéra Christum offendif, Cbn- vitas projicitur, qiii nunc sponte cecidii in eaecita-
fiingetur quidem, sed lamen per palieniiam Dei ré- tem cordis. Illic dénies stridere et oculi ilerë pêîhi-
servaiur ' ail salutem; qui vero Christum penitus bentur, qualénus singula qiiseque niembra supplicio
negaverit, irruens super illum lapis conieret eum, sûhjaceanl, quaehic singulis qulbusque vitiis sub-
ut ne testa quidem remaneat, in qua hauriatur aquae jecla serviebant.
pusillum. Alio sensu : Peceanies hic quatii, in ju- Tune abeunles Pharisoei, elc. , Csesar Augustus
dlcio aulem superveniet cum poenapefditionis. Herodem filium Anlipalri alienigenam et proselytum
CAPUT XXII. regem Judaeisconstituerai, ut tribulis prseésset, et.
El respondensJésus dixit iterum In parabolis, elc. Romano paTeret imperio. Mitlunt igitUr Pharisaei
Regnum coelorum Ecclesiam jusWum appellat, U j discipulossuos, quasi minus notas aiqiie suspectas
qliam"régi similem esse dicii, illi inique Se quo di- cum llerodis miiilibus seu iîludenles quod tribula
cilur: Deusjudicium tuum Régi da, etc. (Psàl. LXXI). Romanis solvebanl, et non d'ivinocultui dedili lan-
Qui fecil nuplias filio suo, quia ei.per Incamationis . tum erant ; aul ut abscondile facileque deciperënt
îii'ysteriuin sanctam Ecclesiamsoeiavit. eum, vel ut deprëhcnsi minus erubescerent apud
El misit scrvsx suos, etc. "Misitprophelas de do- eum. Nam consilio malo deprehenso, lanlo minus
miuicà incarnatiope praedicatores, qubs posiea sub nascilur cohfusio, quânto l'iierit persôna deterior.
' occ'sorum
nomine laurorum commémorai, eo quod Màgister, scimus- quid veràx es, elé. Magistrum
secundum legem ullionem de inimicis exercebant. el veracem vocanl,'ni, quasi homo honoratusët
Misit iterum apostolossub nomine altiliorum notâtes, faudatus, mysterium eis sui cordis simpliciler ape-
ob-gratiam înleruae piiiguëdinis, seudesideiia subli- rîretét fraiidulenler provocant, ul, magis Dominum
mis coiiiëniplatiaiiis. Hanc epulaiiouem prophète quam Csesarem^timens, dicat iributa solvi non de-
fuluràm^apostolijam faclani nuntiabaiit. bere, ul siatîm lïerodiani aûdientës teneant quasi
"Illi aulem hèglexeruni, eic. In villam ire, est la- principcmconlra Românbs seditionis.
bori terreno immodciaie incumbere; in hegoiiaiio- Cognila autem Jésus nequilia'eorum,-etc. Non S6-'
M IN AIA-TTHJEI EVANGELIUMEXPOSITK). — LlB. IV. 08
Cundumserniones eorum pàcificusblauderrspowlii, ,A i' lai e corruplionis , aiqu.? sine ullo terreni reattis
sed secundum conscienliam eorum crudelem asp'cra actu perpeiua Dei visione fruunlur.
dixit, quia Deus plernmque ad animam .Ioqui- De resurreclioneautemmorluorumnon legistis, elc.
lur, non ad corpus; voluiuaiibus respondei, non De quinque libris Moysiprofert leslimoniumad pro-
verbis. baudamaelernitaiem aiiinianfm, propler Sadilucseos,
Ostenditemihi numistnacensus. elc. Sapiënlia sa- qui illus lantummodo'recipiunt, quia stultum eiai
pienier agit, ul suis potissimum lentaiores sennoni- proferre le-limonia propheiarum, quorum illi aù-
bus co.nfitehlur; el ad hoc interrogat, ut ad sermo- ctoritatem non sequebanlur.
n.emeorum competenter respondeau Non est Deus morluorum, etc. Postquam proba-
Dicuntei, Coesaris,etc. Hic-,CarsaremTiberinmsi- verat Deum non posse fieri animarum, nisi perse-
iniroducit resur-
gnificari, privignumei qui in locopraecesseratvilrici, verarenl, consequenler corpnrum
sub quo et Dominus passus est, intelligere debe- reclionem, cum quibus simul bona malave gesse-
mus. runt.
Pharisoeiaulemaudienlesquodsilenliumimposuissêl,
Reddlte, inquit, Coesariquoeejus sunt. Numiiiuni, elc. lu unum convenerunl dicenles apud se : Lo-
iribulum et pecuniam; et quae sunt Dei Deo, déci- B
omnibus unus, ut si viccril, omnes vi-
mas et primilias. Aliler, quëmadmodum a vobis qualur pro
deamur viciores ; si.anieni vieius fuerit, vel solus
Caesar exigit impressionem imaginis suae, sic et
videalur confusus, ei quid mandatant magnum sit
Deus ni quëmadmodum illi reddilur nummus, tic ul quidquid ille responderil, occasionem
Deo anima, lumine vulius ei illusifata alque si- interrogat,
habeat caluinniandi, aliud asserens magnum esse de
gnala.
pluribus.
In illa die accesseruntad eum Sadducoei,elc. Qui Ail illi Jésus : DiligesDominumDeum tuum, etc.
animas simul cuin corporibus creduni interne, recte Primum ergo el maximum omnium mandatant est,
istiusmodi finguhl fabulai», quaedeliramenti arguât cognilio atque confessiodivinaeunïlaiis, cum exse-
eos qui resurreclionem asserant corpoïum. Potest cutione bona?
operaiionis.-Bona autem operatio In
aulem fieri ul hoc aiiquando in génie eorum acci- dilectione Dei et
proximi perficitur. .
dent. CongreguiisaulemPharlsoeis,inlerrogavilJésus, elc.
In resurreclioneergocujus erit de seplem,eic. Tur- Non reprebendunlur quod filium David dicunt,
piiudinemopponunt fabulse,ul resurrectionis dene- sed quod Dei filium esse non creduni. Dominussi-
geni véritaiem. Verum myslice seplem hi fralres quidem David esi, Deusanie tempora manendo, et
sine iïliis defuncti reprobis quibusque çongruuni, " filius David in icmpore homo nascendo.
qui per totam hujus saeculi vitam, qua; seplem die- Et nemo paierai respondere ei verbum, nequeausns
bus volvitur, a bonis operibus sicriles existant : fuit, elc. Verbum quod palcret insidiis non inve-
quibus viriiim misera morie praereptis, ad uliiinum nicnies, confutaii ultra non inlerrogani, sed aper-
et ipsa mundana conversalio, quam illi absque Iruciu lissime compieliensuni Romanae iradu.nl poteslati.
Vitalisèperis exegerant,quasi uxor infecunda lians- Ex quo intelliginiiis veneoa invidiavposse quidem
ibil. superari, sed difficileconquiescere. Ad isium ergo
Respondensaulem Jésus, ail illis : Erralis, etc. qui dolis iniquorum superari non polujl,.simpli<;i
"Quia Laiina cousuëiudoGrsecoidiom.linon respon- cordeet pia devqtione,quasi ad salmis auctoiein ac-
dël, simpliciier dictum inteîligamus, quod nubeiei cedainus, ut iljuminemur, el vulius nostri non eru-
devins, et nubi de uxoribus scripium sit. Sunt enimi bescenl, quia invenilur a non lenlanlibus, et fidem
sicut angeli in coelis absque ullo moilis iuetu ei in illum habeulibus apparet.

LIBER OUARTUS.
'
Confusis,ut dignuni eral, ac repudiatis lenlalori- D poeniieniiaoaggravantes, ut aul necesse est poeni-
bus ad suos Jésus sermouem converti), ul illorum leniiam rejiciat, aul suscipiens, dum ferre non va-
confusioislis fierel disciplina. Infriiciuosus namque let, scandalizatus amplius peccel, quasi non melius
est sermo, si in quo ul aller conl'undilur,sic non sit propler misericordiamdare ralionem, quam pr'o-
aller erudiatur. . p;er crudelilatem. De talibus reeie subjunxil, qnod
..-...- CAPUTXXIII. sarcinas ipsas uno suo digilo non langèrent, hoc
Tune Jésus loculus est ad tur.bas, usqiie Dicunt •esi, ne in minimisquidem eu perficerèni, quseconliii
enim el non faciunt, etc. Per catbedram legis osten- morem pairum sine fide el gratia Jesu Chrisli el
dil, et propler saçerdoliuni nominisque digniialeni servare et servanda Iradere pra-sumebani.
exlioriatur p pulos ul subjicianiur eis, non opéra, Dilatent enim phylacleriasua, elc. Piclaciola Dé*
sed doclrinam , considérantes. Horuni in Ecclesia calogi phylacleria vocabant, qiia3 in fronte quasi ob
nunc exempla imitantur, qui subjectos docent, quod custodiam et munimenium sui portabant, non in-
ipsi implere dissimulant, vel peccanlibus. pondus telligentes quod hsec in corde assidus meditatione
D9 BEDJE VENERA'BILISOPP. PARS IL SECT, I;- É'XEG'ETICA'GENUINA. m
porlanda sinl, non in corpore Dominimandata. E at 1V Duces coeci excolantes culicëm, et reliqua. Sieiit
eliam fimbiiâ parvâ^ct lirevis, in.-qu'allier pallii tune, sic èi-niine, cônlfa prècepluin Dei, qua; digna
snmmilalilfus propler differenliam veslium eorum sunl, sicrit est judicium, cl quae siiperius posuii,
posila, sic ut in carné circumcisiôex praecëptolegis, devoranius aique negliginius, et opinionerrireligionis
Quam mulier in pallio Domini, quae sanguine fluehaî- in parvis, quae lueruni habent, diligenliam demon-
tetigit, :sed non est.coiTipunclasùpersliiiosis senlibus siTamus. Possunt aulem lnêc per allegoriam àd Ju-
Pharlsseomm. dieos referri, ijui dimiserunt Barabbam, qui noh sot
Vos aulem nolile vocari rabbi, etc. Hic molli do veral Salilialuni, qiiod màgnà diligentia" observa-
vocaiione "Pairiiin el magi'stroruni moveul quoestlo- bant : occiderunt âuiem ©omin«ni, spiriialifer Sab-
iie's, sed facile solyuntuT;qupd (jpombdp uiûià par . batuminsinnantem, per:judicium et misericordiam
naturam Deiis, ël unus filius, non prsejudicàt^caete- cl fidem,: qua; pli maxime conlemnebant: Nain et
ris, ne per adoplionem dii voceniiir ël" alii^ "ila et culicîs nomine non absurde sediliosus et homicida
unus paler et niagisicr non* proejudicai aliis,, ut figuraïur, quia hoc animal et slrependo inquièlat,
' ci sanguine deleclaïur, et eameli nomine, propler
abusiveappelléhlUr paires'.et'maglslrU ,' ''"'-;
: Qui--major est ves'trum,erit inmisler vesler. Ac.si îniniiliiatem «e ad subyehend.a onera inagnitudine,
<lical: Qiiicunqué vult fraireiiï praëvenïreTeghahdo,';B congruenlerintelligitar Dominus..,.'.••
,prius illum nëcësSëest prsevëniat obsèqhërido. Unde Qui mundatis quod deforis est calicisj et reliqua.
Simulaiionis arguuntUr =el mëndacji, quod foris iii
Âposlolus"ait : Honore invièeiiiprievënienies.(ïloin;
habilu ostenderent sanctitaiem, iiiirinseeus; autem
^xn)^ vincâl ëiini offieiis, iit possil viiicëre sanciilaie>
; Qui autem exaliaverit.se, 'hitmiliabllur,'eic. tîmilis essent viliorum sordibuspleni.
: qui se îticaule de meriiis ëïioilit, saltem in fu ïïro Munda prhis quodintus estcalicis, et reliqua, lloc
' -si est: Munda prius cor et eonscieuliam a cpneupi-
persëvëraî, iiumiluihilur a Domino; et qui pro-
scenlia éi prayis desîderïis, a fraude et dolo, el sic
-videsede bëiififaetrshunfiliat, ëxàllahitur ah eb.
Voevobisscriboe,usque Nec inlroeunlts sinitis in- foris per Opéra ostendes yeraci.ier sanetiiatem. Hoc
troire. Aë-si dreatVVic vobis qui sciïis adventam ' contra illos'valet qui.eorporalia peccala, fprriicatio-
"meum corporeum a propheiis prsedicaium, ël nec nem, furlum, et caetera talia, quasi gravissima de-
ipsi creditis, nec alios doclrina; simulationë sinitis leslanlur; «pirilalia vero qise non minus damnât
adverierè'. Moraliler.vero bac -seiiteiiiia arguit ôm- Aposlolus, hoc est, amàriiudinem, iram, ïndignatio-
Ticm inagisirum, qui mails operibus anté discipulos nein, clamofem, supèrbiam, et «caetera,ui levia con-
^•suosinlroilumregni coelestis chindil. tëmnunt.
Voevobis.'scriboeetl'harisoei,elc. D.versa eos lucrà Voe'vobis,scriboeël-Pharisoeihypocritoe,etc. Sicut
•tam dé:discipulis quôs dé advenis miscebaïit populo sepulçrà'"foriscaleë.piarmorë el auro ornaia sunl,
•'Dëi'quam per imaginem sanctiialis caplâniés osten-; iniiis aulem ossibus plenâ morluorum, sic perversi
dit. Et erat sémet filius gëbennaç, vidons magistro- inagîstri quia alia docenl, et alia faciuiit, mundiliàm
. Tiihi vilia, ël inlëlligens déslruere êos operibus, vi^stium-etverboium huniililalem demonstrani, In-
', tj'iiod verbis dôcebant, et ad vomitiim reverlens gën- tus aiitëm pleiii sunl omni spurcilia et iniquitale.,
lililaliâ saae, ei -quasi tpra'ivaricatoi"inajoris poense •Qui.oedificalisvepûlcrà Pjophetarum, etc. Simula-
•dignusexsvUëfal. li'.mt "quidemse, ob favorem vnlgi capiandum, pa-
Vie vobis duces coeci, etc; Avafiliaeet inipieialis, trum suorum liorrere peifidiam , mëmorias prophë-
-arguitstrophaG inyënlores el iproeceplores,.qiiodin larum; quiab eis obeisi siint, magnifiée ornando,
temple aul lhaliari "juranlem nemo përjurii Tèum sed ipso opère lestlficaniur quantum palërnaeneqin-
tenebat; eum autem qui ta auro, quo ipsi dëlectà- liae consentianl, Doininiim qui ab eisdem propheiis
aul in , esi occideutesv -
lianiur, dono, quo pascebanlur. jurabai, quasi proenui.itiaiusinjuriis agendo
perjurii reum, id staiim in quo juraverat exsolvere Et vosimple'emensurampairum vesirorum.Uoe
•cogebani. El ideo hsecsanciiora dicebanlur-,ut promr j» est : Quod illis défini, vos impiété : illi inierfece-
•plioresliomines ad dona offerenda efficerent, quam • runt servos, vos Dominum crucifigrle. Non hoc ju-
àdpreçes..ïn lemplq)fùndendas.,Spirilaliier. àotem:;' bendb dixit, sëd"quod faClnriès'sënl bsteh'déndo.
"~
itempluin et -àiiare ipsùm Christum,atarumetdonûm Serpenies et progeniesviperarum. Id est : Sicut de
iaudes ;ei„"sacrificia,precum sigisfiCant, qiise in éo .wipéris -viperae nascuntaï, sic vos de homicidis"bo-
'
sper,eumonerimus,;, non enimipse per -hsec,sed isia inicida!nali ësiis. : ;; '
per illum sa'nçtifiçantar. . --:'... , 'Quomodofugietîs a judicioigehennoeiîJiinquld se-
, Vas vobis, scriboeicl Pharisoei hypocritoe,qui deci- -pulcra sanctorum sedificanies, an polius a malilia
-. mqtis mëntham,,etc. Arguit eos avarilia;, quod pro- cordii vësira munda'nles,.
plçï. alknonia sacerdoium: et Lcvilarum, quorumi .ideo •ecceego'mitioad vos prophelas,usque Dé ci-
pars crâl Dominus, sludiose eliam vilium olerum dé- vilatein civitalem.-Id est : Ipse Filius Dëimisil apo-
chiras exigant ; ei,judicium in disceptiilione negôiio-- siolos, qui projdietas ànte miltebat. Simulque'ob-
runi niisericordianique in pauperes, ,pupilIos ett serva^ pxla Àpostolum scribenlem ad Corintliios,
yiduas, et fidemin Deum, quse magna sunt, practer-. varia doua-esse (liscipnloruiivChristi : alios prophe-
"oelitant, las , qwvenlura 4>roedicant;alios sapientes , qui
*ni IN MATÎHJEI EVANGELIUMEXPOSIT.O. — L B. IV. 102
noverunl quando debeanl proferre sermon<m; alios J4. dixit, qui falso sibi nomen Chrisli vïndicabani, essii-
scribas in legë doelisstaios, ex quibus Siephanus, lerunt : ex quibus luit Simon niagus in Samaria, qui
Pelrus, Paulus occisi suni, et perseeutione molli a eliam magnam se Dei dicebat esse viriuiem. Hsec
Judsea expulsi ad genlium poputam transmigrarunt» quoque inler caetera suis volûminibiisscripla dimit-
Ul venialsuper vosomnis sanguisjustus, ei reliqua. -lens : i Ego sum speciosus, ego paracielus, ego om-
Qmunndoa Judcciscxquiritnr sanguis, quem non ipsi nipotens, ego omnia Dei. i
fuderunt, nisi quia moris est Scripluraruin, duas Audiluri enim estisproelia el opinidnes proetiorum,
saepegeiioraiiones;hominum, bonorum scilicet, ma- et reliqua. Admonentur ne slaiim abundanle pertur-
lorumque compulare? "batione praeliornmdesolatiouemprovincioeuliimum-
A sangttine Abel jftsll, el reliqua. Cur Abel, qui quenrbis ac lempîi excidium instare ptilarent, sed
primusTuit, elZachariam, qui nequaquam ultimus, quod polius in quadragesimum diffërcnda sirït
ponerë voluii, ni^i forie* quia per Abel pasiorëm, annum.
qui in campo, cl Zachariam sacerdolem, qui in auto Consurgensenim gens in genlem, el teliqiia. Hsec
templi necatus est, .ulriusque gradus martyres esse juxla lilierain excidium urbis praecessissemanilëstum
debere ex laicis et ex altaris offtcio mancipalis sub est. Potest vero myslice regnum super regnum, et
eorum voluil intimare vocabulo? De isto VCTO Za- jB peslilenlia eorum quorum sermo serpit ut cancer,
charia muliorum fuit conlenlio quis fuerit; sed nos et famés audiendi verbi Dei, et commolio universâe
illum puiamus qui a Joas rege Judae inler lemplum lerrae, et a vëra fide separalio in haerelicis magislris
et altare fuit occisus. Sed quacritur, cur hic Bara- inlelligi, qui, contra se invicem ,dimicantes, Eccle-
chisedicatur filius, cum in historia Regum Joiadae siae victôriam faciuni.
filius asserilur? Barachia scilicet in lingiia nosira Tradeni vos in tribulullonem,et reliqua. Notaudum
benedkiusDomini dicitur, et sacerdotis Joiadaejùsti- aulem quod haec Dominiloculio parlim ad capiivi-
lia Hebraco nomine demonslratur,'et in Evangelio latem Judaicam, qnaea Romanis facta esi, parlim ad
quandoqueNazaraû uiunlur. Pro filioliaracbite filium diem judicii perlinet; cl péraposiolos omnium cre-
Joiadae Hîeronymus scriptum se invenire leslatur. denlium persona designatur, quodjuxla fmem mundi
Quolies volulcongregarefilios tuos, et reliqua. Ani- hi qui aposlolicamfidem sequunlur in trihulationibus
manlis pouil siinilitudinem, quse tam magnum in prohandi sunt.
filios habet affectant, ul eorum inûrmilale affecta, et El lune scatidalhabuniurmulli,et reliqua.Quodprin-
ipsa infinnelur. El quod in caeteris difficilius inve- eipio factam legimus praedicationis Evangelicse,et
ntas, alis suis filios prolegens, contra milvum pu- per partes agitur; maxime aulem erii Antichrislo in
gnal; sic etiam mater nosira sapiënlia Dei, quseper *• 'J fine saeculiadvenieute, quando nimiétate lormënio-
carnis susceplicnem infirmata est, prolegit iiifirmi- rum el porlcnlis signorum, niulti scandalizabunlur,
latem nostram, et resistil diabolo, ne nos rapiat ; et El mulli pseudoprophetoesurgeni, et reliqua. Qui
quod illa contra milvum conatur affecta, hsecadver- ergo in obsidione urbis etobsidenies alieni a Christo
sus diabolum përlicil poiestaie. durabani, melius de hsereticisaccipiendumpuiamus,
Ecce relinqueturvobisdomus vestra déserta. Prae- qui, contra Ecclesiam venienles, cbrisios se esse
dixil enim quod, hserede occiso, Romani venire mentiuiilur, quorum primus Simon niagus fuit, exlre-
dëbuerunl;et quasi nidum vaciium diripienles, iule- mns autem ille major caeteris eslAuiicbristus,
runl eorum locum, genlem et regnum. El proedicabiturhoc Evangelium regni, usque El
Dicoenim vobis: Non me videbilis,et reliquat Hoc lunevénielconsummaiio.Perspicue signilical non anle
•profecto myslice de illo ejus advenlu intelligere advenisse mundi finein, quam Evangelium in lolo
cogimur, quo in clarile venlurus est. Aliter, habent orbe proedicetur : opportuniiaieiii vero lune illius
Judsei datum sibi lempus poenilenlise,confiteanlur temporis esse, cum pra'dicatani -fuerit Evangelium
benedictum, qui-venit in nomine Domini, el Chrisli omnibus genlibus, ad adjuloriuni,scilicet, elisalutehi
ora conspicient. credenlibus, in lestimonium vero et damnaiionem,
CAPUT XXIV. 1 illud non cre.dentibus. .-..-.
ËtëgrestttsJésus de lemplo,usque quinondestruatur. Cum ergo viderilisabominalidnemdes&lalionis,etc.
Juxla historiam, manifeslus est sensus ; mystice vero Hsecde advenlu Aiitichrisii inlelligi possunt, sicut
Dominus providens infinnilali nosira; omniailla sub- manifestissime apostolus Paulus praedicabal. Potest
verti fècit, qualenus ombra et typo cessante vero- et simpliciier aul-de Christo aecipi, àut dé imagine
rum, ipsa jam veritas per orbem declarala pahnam Caesaris, quam Pilaïus posuil ta temple; aut de
leneret. Adriaui equeslri staltta, qu;c in ipso sanctorum loco
Sedcnle aulem ees-upermontent Oliveti, usque Et usque in pracsenieindiem sietit. Abominaiio quoque
eonsummaiienissoeculi."Myslicedesignans quod quie- secundum yerilatem Scripluraruin idolum n'uncir.-,
tusnianens in sanctis superhoriim delestaïur amen- païur.
liam, qui frueiiferam sanctsc Ecclesiae celsiludineni Tune qui in Judoeasunt fugienl ad moules, usque
semper inhabilare delecialur. Non reverlaturtollere tunicamsuam. Hacejuxla hisio1-
Jésus aulem respondensdixit eis : Vldete ne quis riam facia esse constat, juxla vero sensus spintales,
vos seducat, el reliqua. Molliquod hic Salvaior ora> cum viderimus ahominaiioncin desolationis slare ub»
103 TSEDJEVLNERABILISOPP. PARS^IÏ. SECT.I. — ÉXEGËT1GAGENUINA. 104
non decet, hoc est, haeresesel flagilia regnare inler A sus de môme sine manihus diaboli regnum stravii.
eos qui coelestibus mysleriis.videbantar. esse conse- Statim-autem posl iribuiaiionem dierum lllorum,
'
çnili, et.opérantes iuiquitalem, pacem Tidelium per- jisque El slelloecodent de coelo. Sidéra in die judicii
lurbare, tune qui in-Judaea, hoc est, in corifessione videbunlur obscurarvnon de misiulïone suae lucis
veraefidei pçrsisiimus, virlutum cuimen ascendere accedente,,scd superveniente verse lucis clarilaie.
debemus. Tune qui super leetum est, hoc,est, carna- :Quod vero dicit ; El slelloecoelierunt
accidentés, hoc
lia aiiimo expedens spiriialiter vivit, ii.e descepdat est, suoluminecarentes.
adinfimos aclus pristinaé conversaiio.nis, neque • El virlulescoelprunvcommovebunlur. Hoc -est, an-
ea qusercliqueral mundi carnisye desideria. répétai. gelicaeirement polestates. Myslice vero Ecclesia est
Domus namque nosira veLmundus hic, vel ipsa in sol, et luna, et stelte, cui dictum est : Speciosaul
qua degimus nosira inielljgenda esi caro. El qui in lima, eleclaut sol (Cant.\i), quia lune non appare
agro, hoc est, Ecclesia, non respieiat rem ssecula- bit impiis persecutoribus ultra modum saevienlibus.
. rem, el labeulis vi'.aerelinacula, quibus renuniiavit. Tune slella! cadent de coelis,- et virlules coelorum
Voeproegnantibusjetc. Hoc quoque secundum his- commovebuniur.Quoniam niuki qui gratia fuîgere
toriaiii dici potest, quod in persecuijone Anlicli.risti videbaniur,;persëqueulibus impiis, et cadent quidem
seu Romanse caplivilatis pragnanies et nutrienlesA» fidèles, et firmissimi-turbabuniur.
.in.eri,filiorum Sarcina.proegravaii,expedilam fugam El tune apparebilsignumFilii hominisin coelo.Signum
babere non quiverinl, Spiriialiter anima quae desi- hic aul crucis intelligamus,ul videanl Judaeiin quem
deriis carnalibus in illa uliitna persecuiione occu- compunxerunl,autvexillum Vicloriae iriumphanlis.
pata invenilur sélénium vae subite oppressa cogilur. El lune plàngenl.se omnes iribus lerroe. lllae,scili-
Orale aulem ut non.fiai fuga vestra hieme, vel sab- cel, quae, in terris gèniise, honorem suum non in-
balo. In hyempdurilia frigoris prohibel ad soliludinem lellexeruni, sed comparai»; sunt jumentis însipieutî-
,pergere, et in mo.nlibusdesertisqne laiilare. In Sab- bus, el similes facti sunl illis (Psal. XLVIII).
bato transgressio legis est, si fugere yolueriht, aut Et millet avgelossuos cum tuba, el reliqua. De hac
mors itnminens, si remanser.int. Si aulem de con- luba Ioquilur Aposlolus, q:ioesublimia divinaelaudis
sumniaiipne intclligilur, hoc prsecipil, ut non refri- resonetsacramenia ; .-.
gescat fides uostra, et in Chrislum chantas, neque Et congregpbunteleelosejus a quatuor vends, el re-
otiosi in opère Dei virtulum Sabbato torpeamus. liqua. Id est, a quatuor mundi climalibus, et non
Et nisi breviaiifuissent dies illi, et reliqua. Haec solum hoc, sed a summo lerrae-usque ad summum
enim. Iribulaiio, quanlo caeteris pondère grayior, , coeli, id est, ab.extremis lerrae finibusper directum
.lanlo-cst lemporis. brevitale futura moderaiior. Tri- • usque ad ullimos fines ejus, ubi longea speelanlibns
bus namque annis et dimidioEcclesiam impugnalura circulus coelilerrse videtur-insidere.
esse créditai', quantum de propbelia Danielis et Ab arborp autem [icidiscite parabalam, usque Sci-
Apoealypsi sancii Joannis cognosci pnlest. lote, quod prope est in januis. Ac si dicat : ^Estaiis
Si dixerinl vobis: Ecce in deserloest, el reliqua. Si advenlum etFavonii ac verisintroilum ; ita cum om-
•quis promiserit vobis quod in deserlo genlilium el nia hsec quaescripta sunt viderilis, noliie puta'rejam
philosophorum dogmate Christus moratur, aut haere- adesse consummaiionem mundi, sed quasi prooemia
ticoruni penelralibus, qui Dei poljicentur arcana ,se et iirsecursores quasdam venire, ut osiendani quod
irosse, nolite fidem accommodare,ne locum decipiendi prope sii, et in januis. Mystice.: Cum videris Syna-
In.veiiianl. ... gogam fruciumjusiiliae,quem veniens.ad se.Domi-
-, Skul enim fulgur ab Oriente exivit,,el reliqua. nus non venit, proferentem, diem extremi- discri-
Quod ergo dixit ab Oriente in Occidentem pervcniu- minis etseslatem veraepacis ac lueis esse.in proximo
,rum,adveftlùm suum, contra, illos valet, qui per ter- non ambiges.
rarum particulas noniinanlur, el dicunt apud.se esse Coelumet terra transibunt, el reliqua: Coelumenim
Christum. Quod aulem ait, sicut fulgur, contra eos •\ el terra per coinmutationem innovaiionis'transibunt,
valet qui occulte congregantîanquamin penelralibus, sed verbum Dominisine effectu completionis nulio
et paucos,.tanquam in deserlo. Ad manifestalionem modopraeieribil. Unde et propheta ex persona Do-
qupque clarilalémque per.linel Ecclesise fulguris mini ail : Verbummeumquod egreditur-de ore meo,
nomen, significans eliam n.octem,vel nubila sseculi nen reverletur admevacuvm (lsai,h\).
hujus; lune enim fulguris candor apparei. De die aillent, illa el liera, nemo scit,.elc. Ergo
Ubicunquefuerit corpus, illiccongregabunluraquiloe, post resurreciioném, interroganlibus de die judicii
Id est, in coelum,quo bine secum levavil corpus, in aposlolis, manilëslius respondil : JVoreest veslrum
homine suscepto : quod, secundum Aposlolum, Ra- nesse tempora-(Act. i), .et leliqua. Unde,palet,.quod
pieinur.in nubibusobviantChristoin aéra, el sic sem- ipse scil; sed nescire dicitur, qui uescienies facit,
per cumDeoerimus (I Thess. iv). Innuit eliam stil- id est, non eis prodit quod inutiliter scirent, ul,
dium sanciorum, quod 'aquila caeieras aves volaiu incerli de advenlu judicis, sic quolidie vivant, quasi
•transgrediens in ipsum solis radium oculos gaudet die alia julicandi sint.
mfigere, nec non et illud, quod,lapidem venenis- re- Skul enim in diebus Noe, ei reliqua; Subitum ad-
sistentem suis nidis solet afferre, illum qui exci- venins sui. diem, plurimis affirmai exemplis, cum
103 IN MATTHJEIEVANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. IV 100
eumdem diebus Noe vel Lolh seqniparat, quando A unus eorum aiebat : Sic nos exlstimethomo ut mini-
monalibus repenlinus superyenit inleritus. . stres Christi, et dispensatoresminlsler.iôrumDei (I Cor.
Skul enim fuerunl in diebusillis, usque Nubentes, iv). Fidelis entai débet esse servus in, dévote tri-
et nuplumtradentes. Non hic, juxla Marcioniset Ma- buendo domini sui pecuniam, et non abscondendo ;* '
nichaeidogma, conjugiavel alimenta damnantur, sed prudéns vero in discernendo diligenter capaçitalem •
potius liciiorum arguitur usus immoderalus. Cum singulorumfamulorum. - -.- -,
superius bella, famés, et cselera commemoraiitur Ul det illis eibumin tempore,et reliqua. Id est, ut
futura, nuncea qusepacis in.diciasunl : aeslimandum spe prsemiorumminisirent conservis in tempore suo
est, -juxlaAposlolum,quod -postpugnasel dissensio- éibaria doclriiiarum. Lucas dicit.-_:Triticl mensuram
oes brevis seculura pax,ui fides credenlium compro- (Luc. xu), ostendens quod.„pro qpaliiale audientium
belur, ut ex iransactis malïs sperent judicém esse formari débet sermo doctorum, ut ad sua. singulis
veniurum. congruai, el tamen a communis oedificationisarce'
Usquein eumdkm quo inlroivilarcam Noe. Mysli- nunquam recédât.
ce autem arcam perfecle ingredilur, cum Dominus Bealus ille servus, usque Super omnia bona sua
Ecclesiam in die judicii pnesentia suse visionis seier- conslituel eum. Id est, omnia coelestis regni gaudia
nus habilator illustrât. Et qui sanclis hiccerlantibus ' non uiique ul liorum soli dominïum teneant, sed ut
luxuriantesinsultant, illic coronalis, seterna damna- eorum abundantius caeteris sanclis aeierna posses-
tione plecientur. sione fruantur, ul Aposlolus: Quiproesunlpresbyleri,
. Tune duo eruntin agro, el reliqua. Significataulem duplici honoredigni habeanlur, elc. (J Tim. y).
eos qui operantur in Eeclesiaeminislerio, tanquam in Si autem dixeril malus seivus illë, usque Manducel
agro Dei ; assumelur autem ille qui non^adulterans autem el bibal cum ebriis. Sicut in uno fid.elidispen-
verbum Dei, sed sicul ex Deocoram Deo locuius in salore lotus bonorum reelorum, quomodo yel vivat
Christo fuerit; qui vero Christum aiiflunliaverit non vel remuneretur ordo docetur; sic el in hoc nequis-
caste, sed occasione, relinquelur ab eo. simo servo cunciorum prsesulum malorum damnan-
Duoemolenlesin mqla, el reliqua. Molenles appel- dum pariier opus el damnaiio narralur seterna : qui,
lal eos qui, in plebibus consliluti, reguntur a doclo- neglecto Domini amore, non modo ipsi Juxuriaeva-
ribus ob lemporalium negoiiorum orbem atque cir- cant, sed et subdilos injuriis stimulant. Quamvis
cuitum; et feminarumnomine signilical,quiaconsilïis typice possit inlelligi percutere conservos, corda in-
eis régi expedit peritorum. Assumelurea pars- quae firmorum, nec adhuc fide, spe el charitale solidaio-
connubia propler ainorem lanlum generis exercue- _, rum, ostenso pravscoperationis aut locutionis exem-
"
rii, lerrenamque substantiamob acquiienda coelestia plo, viliare.
dispensaveril; altéra relinquelur. Veniet Dominus servi illius in die qua non.sperat,
Duo in leclo, et-reliqua. Illi, videlicet, qui olium et reliqua. Hoc ipsum doeet, ut sciant quando non
et quietem monasierialisvilae eligunt, quorum duo putatur dominus, tune eum esse veniurum, el dividet
de duobus generibus affeciionum esse perhibeiitur. eum, id esi, a consorlio sanctoruin separet, et par-
Qui enim propler Dominum continenliaesiudueril, tent ejus ponat cum hypocrilis : cum bis, videlicet,
ul, sine sollicîtudine vivens, cogiiet quse Dei sunt, qui erant in agro, el qui molebant, et nihilominus
assumelur a Deo; qui qua alia raiione relinquelur, derelicti sunt. Quod dicit illic esse fleium et slri-
ut cujuslibet-peccatricis animae lapsùm sub Judae dorem dentium, duplicem poenam gehennasexpri-
specie Jeremias describen's ail : Viderunlea hottes-, mit, id est, ignis et frigoris. Unde et in Job.scriptum
el derlseruntSabbala ejus (Thrcn. i). Iîa;c tria gênera est : Adcalorem nimiumtransit ab aquis nivium.
hominum, 1res viri sunt, quos Ezcehiei propheia
liberalos vidit, Noe, Daniel el Job. Nam Noe arcam CAPUT"XXV.
in undis crexil, atque ideo figurain reelorum lenuit. Tune inquit, simileerit regnum.coelorumdecemvir-
Danielvilamconlinenlium significavït,quodclin aida nv ginibus,usque Et quinqueprudentes. Regnum coelo-
regia absiinenliaededilùs fuit. Job in conjngio posi- rum , Ecclesiam nominavit. Geminaïus quinarius
lus, et curam domus proprise exercehs, plaeuil, per numerus denaiium perficit; et quia ex ulr.oque sexu
quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. fidelium multitude colligitur, sancta Ecclesia decem
- Vigilateergo, usque Quia nescilisqua hora Filius yirginibus similis denijntiaiur, in qua quia mali cum
hominis venlurus est. Nesciente enim palrefamilias, bonis, et reprobi cum electis admixti sunt : recte
fur domum perfodit, dum a sui eusiodia spiritu lor- similis vireinibus prudenlibus et fatals esse perhi-
pente, improvisa mors, carnis habitaculum irruni- betur. Quod vero dixit, sponso et sponsse obviant
pens rapit dominumdomus ad supplicium nescien- venire virgînes, sic intelligendum pulo ut ex ipsis
lëm. virginibus constat ea quaedicitur sponsa, lanquim si
Qui puiasfidells est. servus, el reliqua. Difficulla- omnibus Chrislianis in Ecclesiam concurrenlibus,
tem, non impossibililatemperliciendaevirlulis osten- filii ad malrem concurrere dicantur, cum ipsis liliis
dil. DominuûChristus super fainhiam, id est, Eccle- congregalis consiet ea qnse dicitur mater. Videntur
siam, quam suo sanguine de manu inimici redemit, iiaque mihi quinque virgines sijjnificare quinqnepar-
co!t>titaii apostolos, ci se^uaces eorum. De quibus tiiam enniioeniiam in illecebris : continendus enim
PATROL.'XC1I. k
107 BEDJE YENÊRABILISOpp. PARS II. SECT, I, - EXEGETICA GENUINA. 108
aniini appëlitùs â voluplàle"oculorum, aurium, olfa-. Icoelo collocatur : qui lamen'proficiscens fidelibus
ciendi, gusiattdi, lângëndi. -•' suis spiritalia doua çoncessii.
Sed quinque fuluoe accëplis lampadibus, ël reli- Et uni dédit qumqùe lalefila, et reliqua. Quinque
qua. Ih-oleo laeiitia' mentis exprimitur ; qui autem igiiiirlalénlià donum quinque sensuum exprimitur;
non proptêfca gaûdëi quod' Deo iiitiihsecûs placé), duobus vero iniëllectus et operaiio desigtianlur :
non habet oleumsecum. Prudentes auein accepêrnnt untas aulem lalenti nomine intellectus'laniummodo
bleuinsëcuiii in va'sissuis,, cum lampadibus, id est, designatur. •
hétiliarn bonorum opérum in corde atqué conscien- Unkuiq'uësecundumpropriam wVtateiB.'êl"reliqua.
lia p.osuéfunl: Ut ApostolUsdicit : Probel se Ipsum Non pro largitaté ergo ël parcitaie tribuéns, sed pro
homo, et lune in Semélipsogloriam habëbit, et non accipienlium viribus. Deïiique eliliequi de quinque
in -alièro. N lalentis decem ïecerat, et qui de duobus quatuor,
Moraiiiautém façieiltesp'onso,etë. Dorrnire enim, simile recipit gaudiuin, quia reïribulor ille non con-
moriesi; ànie somnum vero dorhvitarë, est-ante sidérai lucri magnitudinem, sed Sludii volunlatem.
Mbrlehv per pondus aegrilùdiuis ad sortinummortis Bene autem alia quinque vel alia duoïn tacrum ve-
pervëhiré, '_' . nisse referun'iur,'qui'â dum utrïquë sëxui impeudi-
Media aùléin mêle clampr factus est,-etc. Subilo B'iiirprsedïcaiio, quasi accepta talenta gemïnànlur.
enihi quasi iriterhpësia rioctë dies judicii subrèpil, Qui^autem unum acceperat, et reliqua. Talenlum
ëô qûbfl :minime vàlëàt prsévidërl quando vëniat, et ergo in terra abscondere, est acce'ptiim ingëniûih
securis omnibus, angelôrum elamor ei liiba-prsece- terrenis aclibus implicare : tacrum spiritale non quse-
-Uéniiumforlitadinum Chrisli Tesonàbil adventum. rere, cor a terrenis cogitationibûs nUnquam1 levare.
tuiic 'surrêxërunïpmnes virginesHlloe,etc. id est, Post mitllum vero temporis, cl reliqua. Grande
èlecti sïmuiac reprobï a somno mortis exeilali,'suâ vero lempus est inter asceiisionëm Salvatoris, et se-
secum opéra numërant, pro quibus-recipiant. cundum ëjus adventum.~Considerët quisquë quid ac-
-Faiûoeaiïlémsapieiiiibùsdixerunl, el reliqua. Te- ceperit, et quod lucrum de accëplis reporièt; quia
stinionium Opérum suorum lune frustra foris qùae- is qui nûilc pie -tribûit, districie in judicio mérita
ruhl, quorum nunc reiribulionem ob amorëm v'a- exquiret, '".'"
cuaelàudis perdunt. Elaccedèns qui quinquelalenla, usque inlra in gau-
' • Ne
fofie non sufficiatnobiset vobis,eic. Hoc non diuin Domini lui. Per euge quoque verbum gà'uiliùm
de avarilia, sed de limore'respondeht. Sibimélipsi suum Dominus insinuât, qui bè.ne lâbùraniem ser-
"iri—
lesiinloniumiiniuscujusqUevix sufficit, 'qùanto iiii- ^ viim ad;gaûdium ihviiat ailernum. JEHJC q uoque
- • J
nus sibi el proximo. lerjectio esî Iaélanlîs,:éi beiië gaudehs Dominusser-
lie' poilus ad vèndenies, etc. Non eonsilium dé- vum bonum ac fidelein in gaudium suum iuiràre jù-
disse se putandai;sunt, sëtl crimenearum ex Obli- bel, quia ipse esi solus ad quem Propheta ait : Loe-
que cbmhiôinorassé, ac si dicant : Videamiis nunc tificabisnosin gaudio cum vuliu tuù, et reliqua. Et âd
-
quid vos adjuvant, qui vobis laudes vèndere côn- -bona niulta invitât, quia ad coniparaiionëin futuro-
•sueveninl, ël vos in èrroïêm inducere, ut non Co- rum,-qiiae permanent, praesenlia, quae transeuni,
>an'iDeo, sed ab Ivominibu'sgloriam qusere're'iis. quasi pauca esse yidentur.
DuWiaw.bmirem emere-,venit sponsus, el reliqUa. Accedensaillent el qui unum talenlum acceperat,
Id est, incliiiahiibiis se illis in ea quae foïis sum, usque eccehabesquod luumest. Vere quod scripium
vêiiit ille qui judicat. El quse.parai* eranl, id est, est, ad excusandas excus'ationes in peccalis, hiiic
quibus bonum coram Deo leslimonium conscienlia sérmo contigit,- ut ad pigriiiam et negligenlïam
perbibebal, lutraverunl, cum eo ad nuplias, id est, superbiaequoque crimén accéderei : el quem sim-
ubi munda anima,pùro et perfecto Dei verbo fecunda plicïter orare debuerat, e contrario calumniaiur, et
"c'opuiatûr.Et clausdest janua, id est, aâiius ad re- dicit se prudenli fecisse consilio; ne dum lucra pe-
gnum Coelorum; non enim poSljudiciiim pàtét pfe- U cunia?quaereret, etiam dé sorle periclila'relur, id
'cum âui'mërilorum locus. est, frustra de aliis ralionem reddere cogar : sufficit
Novissiinev'eniunlet reliquoevirgines,usque, neseiô unïcuique ut pro se ralionem reddat.
vos. Eccè apérirë Clamant, et rëpulsionîs suae do- Serve mate et piger, usque quod meum est, cum
lûre compûlsse*appellàtionefn dominaïuis ingèmi- usura. Malus appëHàtur,quia calumniam Dominofa-
nant; preces ôfferunt, et nêsciuntar, quia tune vel- cit; piger, quiatàlentum notait duplicâre, ut inal-
ûi incognitos Dëus deserit quos modo suos per viisé téré superbiae, in altero negligentiae damnetui-. Si,
hiërifu'mlion agnoscil. înquilj durum et crùdelem'essemenovferas, etaliena
Vigildle itâque,quia nescilis dièm, nëquë horam. seciarijTibiquemeterèubinonserue'rim; aliter, melere
'
Generâîis ad discipulos exhofialio subinferlur, eslubinonseminavi, eliam eosimpielaiis reos osien^
quia semper dëbemus exirémurii diem mëluere, dere,,in quibus verbum legis vet Eyangelii non mini-
ijuem nunquam pbssiimus prsevider.e. slrâlûm est. Quare non'libi îsliusmodi cOgitalioincus-
SicUienim përegreproficiscens,et reliqua. Garnis' sil amorèm'?ùl scires me mea àiligentiusqusesiturum,
enim prbprius locus est terra, quse. quasi ad pere- et daréspecuniàm nummulàriis, seu trapezitis, id
grina ducitar, dum per Redemptorem nostrùui in est, prsedicationéni Evangelii cseieris doctoribus -,
•ano IN MATTUJSIEVANGELIUMEXPOS1T10.— LIB. IV. . HO
quoi! fecerunt et apostoli, o.rdinantes persingulas A Quandiu fecislisuni de his-frairibus méis,'Cl reli-
provincias presbyleros cl episcopo? : yel, cun.ctis qua. Hoc de pauperibus spiritu dixisse videlur, ad
credenlibus, ut quïdquid sermone dicërent opère quos nianum tendens dixerat : Fralres mei el mater
expièrent. meahi sunl quifaciunt voluniaiem Palris mei, qui.in
Tollitetlaqueab eo talenlum, et reliqua. Quodquo- coelisest. ...
lidie in sancla Ecclesia, cernimus : quia pleriquë, El ibunt hi in suppliciumoelernum.Frustra Orige-.
dum bene minislrant, exteriora quse accipiunt, per nés post mulla annorum curricula impiis^nec non et
adjunctam gratiam ad intellectum quoque myslï- diabolo de inferno spondet liberationem, cum Domi-
cum perducuniur. nas supplicium oetërnumesse prsedicavit. ,
Omni enim habenli dabitur, et abundabit, et reli- CAPUT XXVI.v .
qua. Qui fidemet voluniaiem habet bonam in Do- El factum est. cum consumma.sselJésus sermones
mino, etiam si quid minus in opère ut.homo habue- hos omnes, dixit discipulis suis: Sci-lisquod. posl bï-
' " - ., .-'-.-•
ril, dabitur a bono judice : qui aulem non habuerit duum Pascha fiel. ,-
fidem, etiam cseleras virtutes quas videbalur nalu- Posl omnes itaque sermones, quos ab inilio Evan-
raliler possidere, perdit. Hsec mullis modis de cha- gelii sui usque ad tempus passionis in audilu disci-
rilaleëtde ingenîo elde seienlia possuntinterprelaru B* pulorum aut lurbarum faciendo et prsediGandocom-
..' CummitentveneritFilius hominisin majestate sua, pleverat : ex illo ergo die quo venit in Belhaniam,
et reliqua. Idem quoque Filius Dei, qui el Filius ho- atque illud de unguento facium est, usque ad diem,
minis lune véniel in majestale sua, ut judicel, qui quo ista omnia gesla atque dieia. sunt..Intelligimus.
«une est. Ac si dical : Quod in proximo est, venit •etiam, Evange.listisnon commemoranlibus, çonsum-
in humilitaie.sua ul judicaretur, tune sedebit Domi- ptum fuisse quadriduum, ut occurreret dies quem
nus super sede.inmajestatis suse-; id est, régnât su- anle biduum Pasebae Malthseus et Marcus diffinie-.
per sanclam et gloriosam Ecclesiam suam, de, qua runt. Myslice vero post duos dies clarissimi luminis.
scriptum est : Sedes tua Deus in Sicculumsseculi.. Veterisac NoviTestament!,verum'pro mundoPascha:
El congregabunlur ante eum omnes.génies,,..et celebralur. Pascha vero, quod Hebraice dicitur
reliqua. Duo sunl flaque ordines hominum.in ju- Pasehe, a transita nominatur, eo quod cxlermina-
dicio colleclorum,qui lamen. in quatuor diyideniur. tor videns sanguinepi in forihusjsraeliiarum per-
Perfecloruin ordines duo sunt : unus, qui cum Do- Iransierii; sive ideo solemnitaiis;hujus diem my-
mino jndicabii, et non judicanlur, dé quibus Domi- stice per legem iransilumesse vocatum, quod Agnus
nus ait :...Sedebitis et vos -super sedes duodeçimrp. Dei in eo de hoc mundo, sive ipse transiturus, sive
"" nos salubri
(Maiih. xis, £8) ; alius, quibus dicetur : Esurivi, el transita,-quasi de JEgyptiacaessetser-,
dedislisinihi manducare(Mâith. xxv, 25); hi judica- viiuie ducturus.
buntur, ei regn'ilwnt. Iiem repioboTumordines duo Et filius,-inquit, hominis iradetur ul crucifigalur.
sunt : .iiiius,eorumqui extra Ecclesiam inyeniendi Erubescant truipillant.Sslvatorem -morram timuisse
sunt, hi non judic'abuntur et peribunt; de quibus passionis : praescivit, et lamen non declinâyit insi-
Psalmisia ait : Non resurgunt impii in jûdkio dias, nec terretur nec.fugil, in tantum etiam cseie-
(Psal. i, 5). Aliter quoque reproborum est eorum, ris ire noleniibus, pergat inlrepidus.; quando Thq--
qui judicabunturet peribuni ; quibus dicilur : Esurivi, mas dixit : Eamus, et nos meriamur cnméo.
el nondedislismihi manducare(Matth. xxv), etc.' Tune cengregati sunl principes sacerdoium, et re-
. El statuetovesquidema dexl'rls suis, et .reliqua. liqua. Congregantur iqeunies eonsilium, .quomodo
Dexlram atque sinislram juxla illud inlellige, quod Dominum occidant, non liméntes seditionem, ut
alibi legis :. Cor sapienlis in dextera ejus, et cor sermo simplex demonstral, sed caventes ne auxiliè
slulli in s:nislra illius (Eccle. x, 2). populi de suis manibus4olleretur.
Tune dicel rex his qui a dexlris ejus erunt, usque Cumautemesset,Jésus in Belliaiiia, et reliqua. Re-
et venistisad me. Ilaec secundum hisloriani résonant JJ j" çapîtu.landoMalthaeuset Marcus ad illum diem rè-
de perceptioneregni,etmunificeniiabenevplenlise,qua deunl in Belhaniam,qui erat anle. sex dies Pascbse,
indigentibuscorporaliler consulilur. Juxta al.iiorem el narrant quod Joannes de coenaet unguento re-
vero, intellecium, perfeclionem ostendunt charitatis, Xert, unde venlurus eral Jésus Hierosolymam,.et sic
qua esuriens et siliens jusliliaro pane verbi et potus redeuni unde fuerantdigressi ad sermonem Domini,
sapienliaedivinsereficiiur : el qua errans a via ve- quem habuit anle-biduum Paschae, Et facium Judae
ritaiis, per poenilenliani in hpsp'ujum mairis Eccle- conjungaïur ad eonsilium sacerdoium^ quod habue-
sise perducitur; ei qua infirmus in fide assumitur, runt, tractantes de nece Domini.Moraisr in Bellia-
et qua in carcere angusliarum, iribulaiionum et tri-" iiia Dominus, id. esi, in domo obedienliae, qua
Sliliseppsitus, consolationis ope subyehitur. quondam fuit Simoiiis, jam anle leprosï, sed curaii
Domine,quando.tevidimusesuneniem?el reliqua. a Domino, nomine prislino periBanenle, ul virlus
Sive per gloriam Christi mirantes dicunt, sive quod curantis appareat. Quidam Sinionëin Ieprosum vo-
parvum eis tune videlur omne bonum quod fecerunt tant intelligere parlent populi q use credideril Domi-
pro magniludine terroris et abundanlia relribu- no, el ab eo curaia sit. Simon quoque 'obedieiis di-
tionis. cilur. . -
m BED.E VENERABILISOPP. PARS 11. SÈCT. I. — EXEGET1CAGENUINA. 112
Accessit ad eum 'mulier, et reloua. Mulier isli A ipse enim dixit : Ego sum veritas ; cum soeielalem
Maria'-Magdairna fini,-quse alias adhuc peccairù fraiernitatjs aliqua djscordiae peste commaeulant.,.
pedes rigâvit,' nunc vero justificala, caput illius o!e< Dëum produnt, qiiod tiens ebaritas est.
sanclo perfudiu A'abasirum est genus cândidissimi Prima- aulem die azymorum, el reliqua. Primum
marmoris, variis coloribus interiincii, in quo un- diem azymorum quarium deeimum, quo agnum oc-
eidere sôlebanl àppellant ; quia Pascha proprie de-
guenta optime incorrupta servare pëihibeni : et bas
citur circa Theb'asvEgyplias et D'atnascuni"Syrise buil nominari, in quo a Jùdseis tentas ac ligatus
eaeleris candidius; probàvissimum vero in Iiidia ipsius' immolaiioiiis sacravit exordium, licet se-
-
Porro unguenlum illud Marisejuxla alios Evangeli- quenti die sit crucifixus.
stas ex iiardo piincipali arbore-in unguenlis essi Ile Ineïvitatem ad'quemdam, el reh'qua. Consulte
per-hibëtur, ël pisticum,"id est fidèle, eo quod solen autem",sive aqu'sebajuli, quos alii Evangelisise inse-
aliqui medicoruin siinilîbus-herbîs unguenla aduliez riinl, seu Domini domus, sunl prsetèriiiîssa vocabula,
rare ; Tri'ort?enim Gnece fides dicitur, unde pislicun ut. omnibus vêrum Pascha celebrare voieniibus, hoc
derivatur; et a Marco spieatum asserltùr, jd est est Christi sacranienlis imbui, eumque sive mentis
non solum a radice nardi, sed etiam quo "preliosiui hosp'uiosuscipëréqusereiilibus", danda faculias '
de-
B .'""- ' "
esset, spica mm quoque et foliorum adjeciioiie^odo- signetur.
risac -viriulis,illtus erat accumula'ia•gratia. Mystict El fecerunl discïpuii, et reliqua. In alio Evangelio
hsec devotro-Marisefidem'sauclae désignai'Ecclesia?. scriptum esi, Invenerunt coenaculummagnum stra-
quse capul Salvatoris unguento saneto perfundit, tHftî,et reliqua. Coenaculnm magnum, lex spiritalis
cum potenliam divinae i viriulis ej >s digna rêve de angusliis litterae egrediens, in siibiimi loco reci-
renlia conlilelur et pnedicat. Cum vero assnmpia, pit Salvatorem. Aquae bajulus prseco est graiiae,
humanitalis ejus mysierià indigna suscipil reveren- quem qui fuerit in domum seculus Ecclesise, hic per
tîa; inpedes inique Dominiunguenti nârdi pisticum, spirilum illustrantëm superficiem Iilierae transcen-
id est, fidèle ac verum profunditur. dendo, in alto mentis solario Chrislo refectionem
Fidélités autem discipuli,Andignali sunl -, 'dicenles, praeparat, quia cuncta vel Pascbse sacramenla, vel
Uiquid perdilio hoec? Pomit enim islud venunddr, caeteralegis décréta ejus esse sacramenla cog'noscii.
multo, el duri pauperibus. Maiibseusel Mardis hsec -Vespereautem facto, et reliqua. Yespe a ergo lune
synechdoehice , a toto videlicet partem ponunt facta fuit quando lux mundi, id est Sol verus, ad oc-
Joannes, distinctius loquens, Judam haec lociilurt casuin iriortis properavit ; et tune cuin discipulis
esse testatur, cujiis ex bac occasione fûrandi con- Dominus discubuil, qui eis quiëiem aéiernam prse-.
suetadinem votait inlimare : eseteri vero quae loculi .paràvit.-
sunl, ob curam paupermn proferebant. Amendico vobis, quia ûniis veslrum me tradiluriis
.'•Scient aulem Jésus, et reliqua. Se non sempei esi. Pracdîcitde prodilore , et lamen non désignât
corporali prseseniia cum aposlolis e^se mansurum spccialitër, ne manifeste coargutus impudentior fie-
dicebat, quos divinilalis suse polènlia nunquam rel : mitlit criinen ïn numéro, ut agal conscius i oe-
omitlebat, sicut alibi leslatur : Ecce egovobiscum niientiam : et limeriiès fragilitaiem siiam, plus cre-
sum.èl reliqua. -.'• di'inLmagislro quam sibi.
Miltens enimhoecuiiyuenlumhoc, el reliqua. Quod Nunquid ego sum, Domine? Tristes de peecale
vos puiatis perdiiionemesse unguenti, olfkium esi inlerrogant, cujuscônscièntian non babebani.
sepulturse. -, Quiinlingit mecum'manum In paropside, et reli-
- Amendico vubis, ubicitnque proedicalumfuerit Im qua. Judas cseteris coiiiristiitis el retrahentibûs ma-
Evangelium in loto mundo, etc. Non lam in loto isis num, et inierdicenlibus cibos ori suo, lemeritaie et
quse sepeliërit Salvatorem, -quod unxeril caput ejus, inipudeniia, qua proditurus erat, eliam manum cum
et attende noiiiiam futuroruni, quod passurus posl magislrb mittit in paropsidém, ut audacia bonam
biduum et morilurus, sci.it Evangelium suum lotc j. conscientiam- méntiretur; Est aulem paropsls, ut
• :
orbe ceiebrandum. -" - quidam dicunt, quadrangiilumvas escarium, ob hoc
- Tune abiil unus de duodeçim,qui dkebatur Juda, ità dictum quod paribus absidlbus sit, hoc est, aequis
Iscâriotes; ad principes sacerdoium; etc. IlaeC sen laleribus, pro quoMarcus catinum, vas fictile aptum
lënlia ad illam jungenda est ubi superîus consiliun ad immittendum liquorem, posuit: et poluil fieri ut
sacerdoium de inierfectione'Christi retulit,' in éi in ipsâ mensa vas fictile quadrangulùm conlineret
quod -dicit : AbiilMnïisde duodëcim, etc., oslëndi liquamen, in quod cum magislro discïpulus manum
eum non invitaliim, non ulla necessitatë consul miltere possët : ut implerelur^roplietia, Homo pa-
ctum, sed sponle propria sceleratse mentis- inissi cis meoe,elc.
eonsilium.. Filius quidem hominis vadit, skul scriptum est de
El exinde quoerebal opportunltateni; et reliqua illo: Voeautem heniihi illi per quem Filius hominis
Multi hodie scetas Judse néfarium ëxhbrrént, ne tr'adelur. Poena'prsediciiur, ut quem pudor non vice-
tamen cayenl Cum pro mulieribus falsuin conir: tat, côrrîgànt dehuntiaia supplicia. Moraliler vero,
quemlibel dicunt teslimonium : profecto qui verita vae bodie liominiilli qui, insidiis in menle positis,
lem pro pecunia ncant, Dominumpecunia vendunt ad mensam malignus accedit, et sacrosanctis myste-
{ta IN MATTIEEl EVANGELIUMEXPOSITIO.— LIB. IV. 11$
i iorum Chrisli oblalionibus parlicipare non-mëtait, A conimendatos, in monlepi, ducitr Olivarum, ut ly-
iradens Filiumhominis non Judceispeccatoribus, sed pice designel nos per aclionem sacramentorura suo-
lamen peccatoribus membris videlicet suis. rum, perqueopem suaeiniercessionis ad alliera vir-
Bonumerat ei si natus non fuisset homoille. Non lutum doua et cliarismata Spirilus sancii, quibus in
' -
ideo putandus est anle fuisse-quam nasceretur, quia corde perungamur, conscendere debere.'
nulli possït esse bene, nisi ei qui fuerit, sed sim- Tune dicit illis Jésus : Omnesvos scandalum palie-
dictum est, niulto melius esse non subsislere, mini in me, in istanocte. Praedicil quod passuri sint;
' pliciier
quam maie subsistere. ul cum passi fuerint non desperent-salutem , sed
Respondensautem Judas qui tradidil eum, dixit : agentes poenitentiam Hbereniur. Et signanter addw
Nunquidego sum; Rabbi? Ait Illi, Interrogat, ne ta- dit : In ista nocte scandalizabimmi, quia qui scanda-
cendo se p.rodereviderelur : et non Dominum-,-sic- lum patiuiitur, in nocte eiin lenebris susiinent. Nos
ut caeleri, sed magisirum vocat, quasi cxcusatio- vero dicamus ; No&proecessll,dies aulem appropin-
nem habeat, si, Domino denegalo, sallem niagistrum quuvil(Rom. xni, 12)..
prodiderit. Scriptum estenim: Perculiam pastorem, el disper-
Tu dixisti. Ac si "dicat: Quia non dix). gentur ovesgregis. Hoc aliis verbis in Zacharia pro-
Coenantlbusautem eis, aceepit Jésus panem, usque Bpheta.scriptum est. Perculilur aulem pasi'or bonus,
hoc est corpus meum. Fiitiiis Pasehse veteris solem- utponai animam, pro .ovibussuis, et de mullis gre-
niis, qùae in commemoratione aniiqui de ^Egypto gibus erronum fiât unus grex et.unus pastor.
iiberationis populi Dei agebatur, transiit ad novum, Respondensautem Pelrus ait illi : El si omnesScan-
quod in suae redemplionîs meraOriam Ecclesiam dallzatl fuerint In te, el reliqua.. Non est temeritas;
Srequentare volebat, ut videlicet pro carne- agni ac nec mendacium: fides est apostoli Pétri, et ardeas
sanguine sui corporis et sanguinis sacramentum sub- affectas erga Dominum Salvatorem. In-lanlum enim
stiluerel. Benedixit panem et fregit, quià. homi- el affecta et charitate efferebatur, ut iinbeciililate
nem assumplum ita morli subdere dignatus est, ut carnis suse, et fidem verborumDei non contuereluri,
ei divinaeimmorlalitatis veraciter inesse polénliam quasi vero dicta ejus efficienda non essenl.
demonsiraret, ideoque velocius eum a morte resu- Ail illi Jésus : Amendico libi, qiùa in hac noctean-
scilandum docereU tequamgallus canlel,- 1er me nëgabis. Marcus' ve.r.o
Et accipiens'calicem, gralias egil, et dédit, illis-, dixit : Priusquam gallus bisvocemdederit, termene-
dicens: Bibiteex hoc omnes, Gratias agit, utostendat galurus es ;.el apparet quod irina'- illa negatio, ante
quid unusquisque in fiagello Culpa; proprise façerô ' primum coepia, anle secundum vero galli eanlum sit
debeat, si ipse aequanimiler flagella culpoe portât ^parada. Nec interesl quàntis morarum intervailis
aliense, et quid in correptione facial subditus, grar enunliala sil irina voce, quam cor ejus lolam ante
lias Pairi agit sequalis. . primum galli canlum tania formidine pnssiderel, ut
Hic est enim sanguis meus Novi Testamenli, qui . possel Dominumnon solum semel, sed- ilerum et
pro mullis effwndeiur lu remissionem peceatorum. tertio interrogalus, negare.
Quia ergo panis carnein confirmât, vinum vero san- Alt illi Pelrus : Etiamsi oportueril me mori leçum,
guinem operatur in carne: hic ad corpus Chrisli et reliqua. Valida esi utmors dilectio. Per amorem
myslice, illud referiur ad sanguinem verum, quia mentis non timuerunt damnum mortis, sed vana fuit
et nos in Christo, el in nobis Chrislum manere praesumplio humana sine proleclione divina, juxla
oportet. Vinum dominici calicis aqua miscelur ; illud Psalmographi: Nisi Dominus custodieril civi-
attestante enim Jeanne, aquse populi sùnt. talem, etc. (Psal. cxxvi,. 1)..
Dicoaulem vobis,non bibam amodo de hoc genimine Tune venit Jésus cum illis in villam quoe dicitur-
vitis, et reliqua. Id est, non ullra. carnalibus Syn- Gelhsemani.Huic senleniise nonestconirarium quod
agogae, quae vitis sive vinea Christi appellalur, Jesum Lucas in moniem Olivarum, Joannes in hor-
cseremoniis delectabor, in quibus eliam ista Pascha- tum egressum përhibent. Monstratur enim usque
p.
Iis agni- sacra locum lenuere. proecipuum; aderit hodie locus Çelhsemani ad radiées monlis Oliveti,
enim tempus meae resurrectionis, aderit dies ille ubi intelligimus illum fuisse hortum de quo Joannes
cum ipso in regno Dei positus, id est, gloria.vitse narravit. Neque ecclesia desuper oedificata constat.
immorialis sublimatus, de salute ejusdem populi Cum in monte oral Dominus, quasi tacite nos ad-
foule gralise spiritalis regeneraii, novo vobiscum monet, pro coeleslibuslanlum bonis supplicare de-
gaudio perfundar. Aliier, velus vinum corpus quod bere ; al cum in vaîleorat, elhoc in valle.pinguium,
de propagine Adam susceperat, et novum vinum im- sive pinguedinis, quod Gelhsemanisonat, ipsius seque
raorlaiitatem renovatorum corporum intelligere dc- insinuai nobis humiliiaiem, semper in orationibus
bëmus. Cumverodicit: Vobiscamnovumbibam,etiam el inlernae pinguedinem dileciionis esseservandam.
ipsis resùrréctionem ad induendam morlalitalem Aliier, appropinquans mbrtiDominus, oravil in valle
promillit. pinguedinis, aperle iusinuans quia per vallem-hii-
Et hymnodlclo, exlerunl In montent Qliveli. Pu\- militatis el pinguedinenicharilalis pro nobis morlem
dire discipulos sacramenlis sui corporis, ac sangui- subiit.
nis imbutos, hymno eliam pise iniercessionis Ratri Et dixit Jésus discipulis suis ;.-Sedele hic, el reli- '
lia BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGET-IGAGENUINA. iffi
qua. In domo qûa Pascha manducabant, jussit pau- A Iterum secundo abiii, usque-,.fiai volunlastua. Se-
lisper exspedare discipulos redeuntcm, osiehdens cundo oral, ut si Njnive saivari aliier non potest,
quod ejus solius oraiïo hoslrum omnium est redem- nisi arueiil cueurbjia, fiât volunlas Patris, quae non
estcoiilraria Filii. voluntali, dicenie ipso per pro-
Etassumpio Pelro.ebduobus filiis-Zebedoei,contrit pheiam : :Ul fa'cemmvoluniaiem-luam,.Deus-meus vo-
slâricoepil\èl moeslusesse, Tristari, coepit, ut verila- Mt. (Psal-, xxix, 9)., - . .
lem assumpti probaret hominis, vereque~,conirisla-r El, venit iterum, eiinvenil eos domnenles; erant
lus,sit-:.sed népassio in animo illius dominarclur, enim, oculi eorum gravati. Solus orat Dominus pro
pér passionem coepit conlrisiari. Aliud est- enim omnibus, sicut -et solus paiitur ,gro universis : lan-
conlrisiari, et aliud incipere conlrisiari : <conirisla- guescebânt auteni et opprimebantar oculi âposiolo-
•balur-nontimoré patiend^ sed propter -infèlicissi- rum negal-ionevicina.-.
mum Judam et scandalum omnium! âposiolorum, et Et relictis illis, iterum abiii:. et oravil tertio, eum-
rejectionem populi Judaeorum, eteyersionem mi- demsermonemdicens, Sicut lenlatio cupidilatis irina,
seraeJérusalem. ita tentatio mortis trïna est, cupiditaii, quae est in
- Tmnc'aitillis ; Trislis est anima mea
usque ad mor- curiositate. ppponilUr timor mortis : sicut enim in
lem: Non propter morlem trislis est Dominus, quia " illa cognoscendarumrerum est avidilas, itajii isla
eonditio. corporalis affectas, non formido morlis mëlus amittendaetalis noiitiae. Cupidilati vero bo-
effendil. Nam qui corpus suscepif, omnia debuit sub- norum vel laudis opponiluf timor ignominiaeet con-
ire quae corporis sunl.:;ut esuriret, siliret, angëre- lumeliarum:; cupidilati aulem voluplalis opponilur
lur, contrislaretur ;; divinitas per hos mutari affectas timor doloris. Non absurde. ergo- iiiielligiiur, pro-
nescit. -'.--. pter irinam .tcntationem passionis 1er Dominum
Suslinele hic, et vigilale mecum. Non a somno - orasse, ul transiret calix, -sed ita, ul polius iniple-
prahibet, cujus lempus non erat imminente discri- r.ctur volunlas Patris.
mine," sed a somno infideliiatis. suse, et torpore Tune venit ad discipulossuos , usque, Ecce appro-
mentis. Scïebat enim, ihgravanle diabolo, fidem pinquabit, qulme tradel. Intelligrtur post illud quod
eorum consopiendam : parem secum vïgilànliam im- eis diclum est, Dormlteet requiescile., adsiluisse
perat, quibus eadem passio imniineret. " Dominum aliquanium, ut hoc fierel quod- praemi-
El progrèssuspusillum, procidit in faciem suam, Seriit, el lune inlulisse, Ecce appropinquabil hora.
erans, et dicens: Paler mi, si ppssibiletsl, trahseata Ideo post illa verba secundum Marcum positum est,
wecalixlslë.. Ruil in faciem, ul humililatein mentis Sufficit, id est ,rquod requiëvisiis. Jam aulem quod
Iiabitu cariiis ostendat; et postulât; ut, si possibïle • ad-eos revertens, dormienl.esquerepérions, primum
sit; iranseat.abeocalix, non, timoré patiendi, sed objurgat, secundo silet, tertio quiescere jubei, .ralio
misericordia prjoris populi, ne ab.illis bibat calicem isla est quod primum' post resurreclionem dispersos,
propinatum..Unde 'signainer non d ixil, Transeai a nie et dilfidentes; et irepidps -reprehendii. Secundo,
callx:scd, calixisie, hoc esi, populi JudseorUm,qui misso Spiritu paracleto gravatos adeontinuanilaul
excusaiionem ignoraniisehabere non polésf, si.me Evangelii libertaiem oculps visitav.it.Tertio vero, id-
occident,.'habens legem et prsophetas, qui'de me est, clarïtatis suae reditu, securiiaii eos et quieii
quolidie vaiicinantur. ;'•- restitue!.- -, "
Vcrumldnieu, non sicut ego.volo,sediskiit tu,Non, Adhuc ipsoéloquente, ecce Judas, usque. missi a
inquit, fiai hoc quod huînaiïo affeciu loquor, sed principibus sacerdoium el.s.enioribuspopuli. Concor-
prppterea quod ad terras lua voluntalë descend!. dai facium Judse. cum:inuiatione mentis ejus qui,,
Ml-venit.ad discipulossuos, et. invÈnit.èos.dormien- relictis armis vïtalibus,- pergit contra magisirum
iés; et:dicitPelro: Sic non pOluistis.unaJwra'vigilare cum fuslibus, ad auciorem yilse accessit cum me-
mecum? Petrum singijlalim infra caeteros increpat, dilatione mortis., -
,quia pwe-cseleris nunquam se seandalizaiurum.fuë- j». Qui-autem4radidit eum dédit eis signum,,-dicens,
ral glôrialus, quod nunc irislitise magniludine som- et reliqua. Putabat miser signa quae Salvaiorem
nuni non potaissetextergere. , -. viderai, façieniem, non majestale-divina, sed magieis
-Vigilale et, orale, ul non inlrelis m lenlaiionem. artibus façia.; el qui eum forte audierat in monte
Hoc est : Ne lehtatio vos uiiinia superet -orale; et in- uïinsfigurjituBï, timeb a ne. simili transformaiione
' -
tra silos casusleneat., làberélur de manibus.ministrorum: dat ergo signum,
- Spirilus.'quidempromptus-est, care aulem infirma. ut sciant ipsum esse quem osculo demonstraret .
®uas in se osiendit volunlaies, hunianam videlicet, Ave, rabbi,-eVosçùlatus esi eum. Suscipil autern
quseest carnis,, et divinam^quaeest deiiatis : formi- Dominus oscutanviradiloris , non quod simulare nos
dare qiiippë in pàssione, hunianae est Iragilïiàlis ; , doceatjSeil ne prodilionem fugëre vid.eaiur, simul
susciperëaUlem dis'pensalîonem passionis, diviiise et illud Dayidicunvcomplens : • Cum his qui odemnt
est voluntaiis el Viriulis. Aliier, ad eos hic sermo, pacem, eràm pacificus(Psal. exix, 7).
conversus est, qui sëspoponderant uunqnam negain-i Amice;ad quidvenisli?-Verbumamiçex.a^.ccjrifpKcnv
sos ; illorum enim spirilus prompius, sed caro erat est iuieliigendum,-vel c-ertejuxla illud quod supra,
âifijma, quia nonduni taducranl viriutem ëx alio. \cg\mus, Awice,-quomodohue inlrusli?
117 IN MATTHiEl EVANGELIUMEXPOSITIO. - LIB. IV. W8"
Et ecce unus ex his qui eranl cum Jesu exléndens1A passionem eumdem Dominum a. longe sequilur Pe-
manum, ei reliqua. Hoc ulique Pelrus , eodem men- lrus, signiûcabat Ecclesiam seeuluram quidem, hoc
tis ardore quo csetera fecit ; sciebal eriim quomodo est imilaturam Domini passiones; sed longe dif-
Phinees puniendo sacrilegos, mercedem jusliliae et lerenter, Ecclesia. enim- pro se paljtar, at ille pro
sacerdetii perennis acceperat. Juxta allegoriam.vero Ecclesia.
saêvus servus est populusj Judaeorum principibus Et ingressusintro, et.-.reliqua. Quomodo Petrus
sacerdoium in débita mancipalus obsequio , quia in ingredi posset Joannes manifestai : vel .amorë ma-
Domini passio'nedexlëram auriculam, id est, spiri'la- gistri, vel humana curiosilale , scire cupiens quid
lem legis inielligenliamperdidil; sinistra lamen, hoc judicaret de Dominopontifes, utrumeum neci ad-
esi, uiiliiaie litlerse contentas, qusevidelicet auris diceret, an flagellis csesumdimitlcret.
Pétri gladio deeidit: non quod'ille sensum intelli- Princeps aulem sacerdoium,usque cum mulii, etc.
gendi audienlibus lollat", sed divino ablalum judicio Bene autem convenil nomen ponlificis aclionis suae
negligenlibuspandat. Verum eadem dextera auris, Strenuitaii : inlerprelatur enimCaiphas invesligalor,,-
secundumLucam , in bis qui ex eodem populo cre- vel sagax, sive vomens ore ; sagax.enim fuit ad
dere maluerunt, divinse diguaiione pieialis prislino explendam doli sui nequiliamj sed impudens ad
est resiituia-officio. Aliier, auris pro Dominoam-J R proferendum niendaeium ; et implela est Scriptura :.
putata, et a Domino curata, significat audilum ab- Scrulali sunl iniquitalem, defecerunlscrutantes scru-
lala veluslaie renovalu'm, utsit innovilate spiritus, tlnio : sagilloepanulorum facloe sunlplagoe eorum
et non in yeluslale litlerse; quod cui praeslitum (Psal. LXHI,7).
fuerit a Christo.praestabilur.et regnare cum Christo, Novissimeaulem veneruntduo falsi lesles, el reli-
quod sonat nomen servi Malchus,qui rex sive regna- qua. Fais) lesles eum calumnianlur, siyequod non
lurus inlerpretalur. eodem sensu intellexerunt quo dicla sunt, et pancis
Tune ait illi Jésus : Couvertegladium tuum, et reli- additis vel mntatis quasi juslam catamniain.facinnl,
qua. id esi, cessel yindicla, remissio largiatur. commutant et aiunt : Ego dissolvam lemplum hoc-
, Omnesenimqui acceperint.gladium,.et reliqua. Id manufactum; et Salvaior: Vos, ip.quit, solvile, non.-
est, ipso peccato aiitaisemoriuntur, qui semetipsos ego, quia illicilum est ut ipsi nobis inferainus
in praesenii,vice lalionis ulciscidesiderant. morlem. Deinde vertunt : El posl.Iridaum..aliudnon-
An pulas quod non possumrpgare Patrem, meum? manufactumoedificabp,ut proprie de lemplo Judaico
el reliqua. Ac si dicâi : Non indigeo duodeçim âpo- dixisse videatur.. Dominusautem, ut ostenderet an.i-

siolorum auxilio, eliamsi omnes me defenderent, qui, mal vivum et spirans lemplum, dixerat .: El[egof
possum habere duodeçim lëgiones. Angeliciexerci- in triduo susçilabo illud : aliud est aedificare, aliud
lus. Aliier aute,nt hic numerus omne genùs bomi- suscilare.
num significat eum Romano imperio; hi sunt angeli Et surgens princeps sacerdoium, et reliqua. Ira
Dei qui Dei exercuerunt judicium, quando post suam pra;ceps elimpatiens.non invenienscatamn.iaclocum,
resurreelionem, anno quadragesimo secundo missia excutil de solio ponlificem,ut insaniam mentis molu
Dominosceleratamurbem perdiderunt. corporis demonstraret. •:.'•
• In illa hora dixit Jésus turbis, el reliqua.Stullum El princepssacerdoiumait illi : Adjuro te per Deum
est, inquit, cunrgladiis uitro se offerentem quserere, vivum,etc. In adjurando arguitur cpndemnaretacen-
et in nocte quasi laiilanlem per prodilorem invesli- l'em,.quia confilenli credere .notait.
gâre, cum quolidie in lemplo dpceat ; sed ideo in DicitilliJésus: Ju dixisii. Simili senlentia adversus
tenebris^adversum me congregâmini, quia potestas Pilatum usus.est, ul propria sentenlia condemnentur.
vestra in lenebris est. ; Marcus posuit, Ego sum, ut osienderel lanlum va-
- Hoc autem lolum factum est, etc. Scrïplurae ergo lere quod ei dicit Jésus, Tu dixisii, quantum si dicc-
propheiarumsunt, Foderunt manus meas, elc.(Psa/, ret, Ego sum..
xxi, 17). •j»
] Verumlamendico vobis,usque Venientemin nubibus
Tune, relictoeo discipuli, fugerunl. Mystice sicut coeli. Id est, in perpétua felicitate regnaturum pro-
Pelrus; qui culpâm negaiionis.in lacrymis abluit, èl baveritis eum, et venturum cum majesiate, ut judicet
confessione dominici -amoris i'unditus exstirpavit, in aequitaie,quem modo-in tafirmilaie posilum, in-
recuper'alionemeorum osiendit qui in marlyrio la- juste judicatis.
buniur. lia caeleri discipuli, qui articulum compre- Tune princepssacerdoium,etc. ConsueludinisJu-
hensionis fugiendo praevenerant,-docent eos qui se daieseest,, cum aliquid blasphemiseet quasi contra
minus idoneosad loleranda suppliciasenliunt-,quibus Deum audierint, scindere veslimenla sua : quod
luttas est multo prsesidia laiebrarum petere, quam Paulum et Barnabam fecisse legimus. Myslicevero,
^e discrimïni ceriaminum exponere>. in passione Domini seidil ipse ponlifex yestimenla
Pelrus autemsequebniur-alonge,et reliqua. Miran- . sua, ul oslendâl Juda>os pro sceleribus ipsorum
dus est, et lamen venerandus, qui Doniinumjion poniificiumsacerdotalegloriam perdidisse.ctvacuàni
reliquit, eliam cum limeret. Quod enim limet, na- sedem habere ponlifices :-quod vero lunica Domini
turse est-, quod sequilur, devotionis; quod negat, nec ab ipsis qui eum crucilixer-unl, nec amilitibus
sïbcepiionis; quod poenilci, (idei. Mysiico,.quod'ad scindi pnluerit, significatquod soliditas sanclae et,
119 BED.'EVLNERABILISOPP. PARS II. SECT.'I. - EXEGETICA GENU1NA. 420
universalis Eeelesiae., quae vestis sui Redemptoris3 A significat, si per stalum lemporum vis intelligere
solet appèllari, nuiiquam.valéat-ullo pacto per.tur- nieritam causarum..
baiîonis disrumpi. Et recprdalus est Pelrus verbi Domini, etc. In alio
Alii autem palmas in faciem-ejusdederu'nl,el rëli*- evangelisla legimus,. RespexilDominas Peirum, Mihi
qua. Qui lune a Judaiis caesusest, nunc eliam fâl- videlur illa resurreclio divinilus facla, ut ei veniret
sorum Cliristianoruih blasphemiis caedilur, colaphis5 in mentem quoties jam negasset, et quid ei Dominus
vero caeditùr ab his quièi honorés suos prseferttnK pnedixisset. Atque ul-misericorditer Dominorespi-
Spuunt in faciem ejus illi qui ejus prseseiilisegratiam! cienie, poeniteret eum, et salubriter fieret, sicut
respuunt. Palmas ïn faciem ci- dant,- qui' perfidiat quolidie dicimusin aliquo periculo, vel labore po-
caeçaii cum non venisSe affirmant, tanquam prâ> sili, Dpmine, resplcein me, etc.
seiviiàm ejus exterminantes et repellentes.- Èrrorr El egressusPelrus, flevitamare. Egreditur foras,
Iiaereticorum de Christo tribus generibus terminai: ul ab impiorum eoncilio sécrétas, pavidsenegalionis
lui-: âûl enim de diyinitate, aut de, hùmanilâle, autt sordës Hberis flelibus abluat : sic quolidie convenit
de utrôque-faltaniHr. poenileniibusa-pravorum consorlio segregari.
Pelrus viro sedëbal forts in atrio. Non appropin- CAPUT XXV1Ï.
quabat Jësu inipisiris, néaliqua suspicio-nascefeiur. El vinctumadduxeruni eum, eic. Joannes déclarât
El accessituna ancilla-àdeum, dicens: El hl cum' quod mox comprëhensum.noeie ligayerunt, et sic
Jesu Gàliloeoeras. Prima utïqué mulier prodit eu m,> adduxerunt eum ad Annam primum, et sic ad Cai*
n,t eliam iste.sexus peccasse in necem Dominivide- pliam, deinde ad Pilatum, nec non et ad Herodem,
reiur, el per passionem Dbmini redimerelur; unde' ut ulerque Domino illuderet. Habebant enim hune
resurrectionis. accipii prima myslerium," ut veteremi morem ut quem adjudicassent morti ligatum duci
praevaricationis abolerefcerrorem. iraderent.
' Exeunteaulém illo
januam. Èxiilergo post primami . Tune vidensJudas, qui ëum tradidit. Quid ad nos,
negalionem ânie atrium, ei.mox gallus cantavit.quodI inquiunt, pèrtinet acèeptum pretium ? Tu illud pro-
Marcus commémorât: quo rëverso iterum m atrium,, baveras, tu fae inde .qqod volueris. Nihil quidem
fil quod sequilur. uefando proditori profuit egisse poeuilenliam, per
Vidit eum alià ancilla, elc; A duobus hic compel- quam scelus corrigére non potuii. Si quando sie
latus est, ancilla scilicet, quam commémorant Mal- fraler peecat in fralrem, ut emendare valeat quod
thaeus"et Marcus; et àb alio, quem commémorâtt peccavit, potest ,ei di.mitti. Si aulem permanent
Lucas. Posl primam igitar negalionem rëdiens in v-, opéra, frusira'voce assumilur poenitentia, hoc quod
atrium, slabal, juxla Joannem, ad focum, et ani- in psalmo de eodem infelieissimo Juda dicitur :
madverlil eum ancilla, cuin resurgeret ut exiret, ett Et oratio ejus -fiât In peccaium(Psal. cvin, 7 ), ut
.dixit his qui ad ignem aderant talus in alrio, Ei hic: non solum emcndàre non quivéritproditionis-iiefas,
erat cunï J-esitNazareno : ille aulem qui foras exie.- sed ad prius scëlus etiam; proprii,-homicidii crimea
r.it, hoc audito rediens, jurai illis conlranitentibus> addiderit.
quod non riovisseï hominem. Consilioautem-mllo, emerunt-ex illis agrum figuli-,,
Et postpusiHum accesserunt-qui slabant, elc. -Mat- etc. Ager, interprétante Domino, mundus vocatur;
thaeus. el Marcus plurali numéro 'ehunliant eos quii -figttlus vero nosier Cbrislus est, qui nos primitus de
cum Petro aiebant. Lucas vero et Joannes sihgulari. ljmo lerroe,créa vil, iterumque per corpus lerrenum
Inlelligëhctam est quod aut ptaralem numeru-millii recreavit. Cujus.sanguinis pretium in peregrinorum
pro singùlari-usilala locuiione posuerunt, aut quodI dalum est.sepullurani;; quia nos qui peregrini eramus
unus maxime tanquam sciens, et qui eum: viderai,, a lege el propheiis, prava eorum siudia suscipimus
iifu'rmabat: cseleri autem, seeuli ejus fidem, Pelrumi ip salutem, et. requiem, in'prelio sanguinis seternam
simul arguebant. ' possidemus. , .
~ 'Nam et
loquela lua manlfeslumte facil. Non quodI,|>. Tune implelum,est quod diclumest per Jeremiam,
alia IinguaGalilaeiibquëreniur, sëd quod unaquseque ; etc. Hoc lestimonium in Jeremia.non invenitur, in
|-.rovincia.etregio suas habendo propr.ietales, verna- Zacharia vero invenitur qusedam simililudo ; el
cutam loquendi sonum vitare non possiû quanquam sensus nonmultam discrepet, lamen ordo
El conlinuogallus canlavil. Quodenim Pelrus ant.e; d verba, diversa sunt. Est. apud. Jeremiam , quod
primum galli canlum negavit illos significat quii emerit agrum a filiis frairis sui, ei dederiteiar-
Chrislum anle resurrectionem Deum esse non pù- genlum; non quidem sub hoe. nomine prelii, quod
laverunt, ejus morte lurbali. Quod vero. bis-aiil-e i posiium est apud Zachariam Iriginia argenleis, ve-
secundum galli canlum negavit, illos significaëse ; rumtamen agri.emptio non esi apud, Zacbariam : et
credendus est qui nunc in illo, vel secundum ho-- induhitanter accipere debemus, quaecunque per eos
minem, vel secundum Deum, errant in ulraque sub- Spiritus sancius dixitj singula esse omnium, el omnia
siantia, et ideo verilaiem nëgani. Primus enim gallii singulorum. Cum igilur et qusedicta sunt per Jere-
camus capiiis est resurreclio, hoç est ipsius Domini. miam ,: lam sint Zachariaequam Jeremiae, et qu;e
Secundus autem ipsius, sed in eorpore universae e dicta sunt per Zachariam, lam sint Jeremiaequam
Eçclcsjaî'wMoralités aulem gallus aliquem doetprumi Zicharix, quid opus erat ut emendarel Malthaeus,
' IN MATÎ1LEI EVANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. IV. m
121
cum aliud pro alio sibi nomen occurrens, a se scri- A damnai oblalum, sed arguit offerenles, j'uslum essé
ptum relegisset, ac IIOHpolius sequens auctorilaiem pronumians qui crucifigendus est. Vos, inquit; vide-
Spirilus sancii, a quo ïneniem suam régi plus nobis riiis; ego minister sum legum vcslrarum, vos san-
ille utique senliebai ? guinem fundilis.
Jésus autem sielit anle proesidem,elc. Hune locum Tune dimisilillis Barabbam. Non mirum, si pa-
de accusationibuseorum manifesliusLucas explanat, cem Judaei habere nequeunl, quibus esi auclor
et arguunlur Judsei impietalis, quod accusantes Sal- sedilionis dimissus, id est diabolùs, qui jam olini
vatorem, ne falso quidem aliquid verisimilë, quod ei patria lucis ob culpam superbiae pulsus, et in lene-
objicere possînt, inveniunt, el ideo, sicut Marcus brarum fuerai carcerem missus. Quia vero Barabbas,
dicit, convenientia eorum lestimonia non erant. filius patris, vel filius magislri eorum inlerprelatur,
1
Dicit ei Jésus : Tu dicis. Sic ipse sermonëm suum potest Anticbiisli typum gererej quem illi quibus
tempérât, ul et verum dicat, etsermo ejus calumnise dicilur, Vos ex votre diabolo estis, Dei Filio sont
non pateat. praelaiuri. •
Tune illi dicit Pilatus, elc. Elbniciis quidem est Jesum aulem fiagaltaium,etc. Primitns ipse Pilaïus
qui condemnal Jesum, sed causam refert in poputam flagellavit, post mililibus tradidit illudendum, ut
Judaeorum.Vide in quaniis le accusant : Jésus aulem B saliati poeniset opprobriis ejus Jud;ei, rnorlem illius
nihil respondere votait, ne, crimen diluens, dimilte- ' silire ultra désistèrent. Mystice aulem Pilatus, qui
* os malleatoris interprelatur, signilical diabolum, qui
retur a prseside, et crucis utililas differrelur.
Per diem1autem solèmnem,elc. Hanc ulique habe- secundum prophetam malleus universaeterra;, per
hai eonsuetudinem,qui per talia aliense genli placere quem Dominusvascula sua in minisierii usum for^
gaudebal. manda percutit, cum electos suos variis leniationibus
Habebat aulem lune vxnclum insignem, etc. Ba- probare permittit.
rabbam filium magistri ëorum, Lucas propter sédi- Tune milites proesidis,usque Ave, rex Judoeorum.
lionem faclam in civilate, et homicidium, missum Mslites quodeunque fecerunt, lamen nobis qui credi-
refert in carcerem. A quo quis vincilur, ejus filius mus, sacramenla iribuebant. In eblamyde coccinea,
appellalur. quam Marcus purpuram nominat, eo quod qusedam
Sédenie aulem illo pro trlbunall, etc., In muliere purpura sit rubra et cocco siniillima, peragentium
autem species plebis géntilium est, quae jam fidelis cruenia sustentât, sive ejus carnem, quam passiotii-
eum cum quo conversabatar, incredulum poputam bus objecit, insinuai. In corona spinea, maledicluin
ad Chrisli fidemadvocal : quse quia ipsa mullum solvit aniiquum, sive susceptionem nostrorum pecca-
sit passa , pro"Christo in eamdem gloriam futura , lorum, pro qua mohalis fieri dignatus est, osiendit.
illum cum quo conversabatar, insinuai. Ilac enim In calamo venenata oecidit animalia, sive calamum
vice, non ante, se intellexit diabolùs per Chrisli tenebatin manu, utsacrilegium scriberet Judaeorum.
mortem uadandum , et spolia humain generis sive Potest in uiroque Dominihabita inimicorum quidem
in mundo, sive apud tartaros, amissurum : et ideo senlentia probroso, sed ipsius Domini electione.
salagebat per muliereni, per quam spolia mortis in- gloriosissimo, omnis eleclorum ejus muliiludo, quse
yaserat, Chrislum eripere de manibus Judaeorum, ne in martyres venerandos,, et caeieram fideiium ple-
per illius morlem ipse amitteret mortis imperium. bem distinguitur, apertissime designari. Alba etenim
Porro tribunal sedes estjudicum; solium, regum; veste secundum Lucam induiiur, cum munda jusio-
calbedra, doclorum. rum confessione circumdatur. Purpura sive cocco
At illi dixerunl ; Barabbam. Hseret us([ue boïiiè vesiilur, cum triumpho victoriosorum martyrum glo-
'
Judaiis sua peiilio, qui pro Salvatore, inlerfectorem; riaiur. >
prodalore vilae, elegerunt adempiorem, ut hactenus Et exspuenlesin eum, el reliqua. lîaecfacimit usque
eam quam vendidere sive animse,seu corporis, liber- hodie pagani et haerelici, miliies ulique diaboli, quasi
laiem recipere non meruerint. n arundine caput Chrisli lëriunt, qui divinilaii illius
Dicunt omnes: Crucifigatur. Quanta perfidorum coutradicenles, errorem suum eonlirmare auctorilate
crudeliias , quae innocentem occidere ,• pessimo ut sacrse Scripiurae conantur, Per arundinem enim sor
sibi videbatur mortis génère, desiderâl ! sed a Do- let scriplura confici. Spuuni in f iciem ejus qui ejus
minoelecta eral : ipsam enim crucem babilurus erat prseseniiam gralias verbis exsecrandis ex inierna
signum, ipsam diabolo, superalo, lanquam tropseum caecaementis insania conceplis respuuni, et Jesum
in fronlibus fideiium positurus. Christum in carne venisse deneganl.
Vïdensautem Pilatus, usque «os videritls. Pilatus Et poslquamilluserunt ei, el reliqua. Quando 8a-
accepit aquam, juxta illud propheticum : Lavabo gellalur Jésus, et conspuilur et irridelur, non habet
inler Innocentesmanus meas ( Psak xxv3 (j), ut ïn propria vestimenia , sed ea quae propler peccala
lavacro manuum ejus géntilium opéra purgarenlur, nosira sumpseral ; cum autem criieifigereiur, el
et ab impielate Judaïorum qui clamaverunt, CIKCJ- illusionis atque irrisiouis pompa praterierii, luuc
fige eum, nos alienos faceret. prislinas vestes recipit, et proprium assumit or-
Innocensego sum a sanguinejusti hujus. Judex qui natum. . .
çngitur contra Dominum ferre sententiam , : non Exeuntesaulem,InrenerunthominemCgnnoeumte'x*
525. BEIME VENERABÎLISOPP. PARS 11.SECT. I, - EXEGETIÇA GENU1XA. 124
Primitus secundum Joannem porlabatipse,, posl A quia praedilus eral tiiulo, dignilateni prâleiiilit. Ul
imposila esi Simoni, qui obediens .inlerprelatur, Cunciis,légère, hoc esiaudire et credere, volentibns
venienii de ciyitaie Liby^e Çyrenae,quae liserés in- innoiescat, qui suum per cruceni non perdiderit, sed
terpretatur ;:quia niniirumChristus pro nobis passus, confirmant potius, el corroborant imperium.. Quan-
prsebèns.exemplum fidelib.us, ut sequaulur vesligia tum vero.ad liileram, haetrès lipguaeibi prae caeteris
ejus.,El Simon, de pago egrediens, crucem portai eminebant : Hëbraca, piropier Judseos in lege glo-
posl Jesum, cum poputas nalionum,.paganis rîtibus rianles ;_Groeca,propter .genlium sapientes; Lalina,
. derelictis, vesligia dominicae passionis obedienter propler Romanos, jam pêne omnibus genlibus impe-
am'ple'ctitur. - -.- .. ., ranles. Veljn't notait ergo. Judaei, omne mundi re-
El.vénerunl in locum qui dicitur Gelgolha-, e.lc. . gnuni, omnis mundapa sapiënlia, omnia divinselegis
Golgoiha namqueSyrum nomen est, el inlérpretaïur saGramenia.ieslariiur quia Jésus Judaeorum est, hoc
Calvaria;., Est autem ipse locus in tielïa lunç extra est, imperator, credenlium et coufitenijumDeus.
urbem ad septenirionalem 'plagara monlis Sion , et Tunecrucifixisunlcumeoduo lalrones, etc. Lalrones
Galvarisenon ob c'alvitium.primi hominis, quem ibi qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant
quidam errantes sepultum frustra suspicantur, sed ob eos qui sub fide el confessione Chrisli, vel agonem
dccollaiionem reorùm alque damnaioruni dicilur ;-el B.m.ariyrii, vel quaalibet çouiinenliaearctioris instiiuia
propiercaibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius subeunt. Sed quicunque haec pro seterna solum coe-
area damnalorum, erigerenlur vexillà martyrii. Mo* leslique gloria gerupl, hi profecto dextri latronis mé-
ralem quoque crucis figurant) describii Apostolus, rita ac fidejdesignantur. Al qui,sive humanaalaudis
ubi ail ; In charîtaie radicall el fundatl, ul poss'iiis intuilu, seu quallbet minus digna inleniione mundo
coniprehenderecum omnibussanclis, etc. (Ep/ies. m, abrenuntiant, non immerilo blasphemaloris me.ntem
17,18). imitantur etactus,
Et dederunt ei vinum bibere, elc. Ama.ra vïlis vi- ...Similiter-el principes sacerdoium,.etc.- Itaque eos.
num. lëcit amarum, quod propinant Domino Jesu, hsec confilentes, propria condemnat senlentia. Qui
ut impleàtur quod scriptum esi : Dederunt In escam entai alios salvos]fecil,ulique seipsum, sivellei, sal-
mèam (el, -elin' ski mea potaverunt me acelo (Psal. vare polerat.
i,xvni, 22). Quod autem dicitur: Cumgusiasset,.no- , Si rex Israël es, elc. Fraudulenla promissio. Sur--
luit bibere, Iioc-indicatquod gustavérit quidem pro rexit ergo, -etiamsi de ernee descenderit, similiter
nobismoriis amariludinem, sed terlia die resurrexerit. non creditis. , - .
Marcus vero quod gustasset laouit ;-quod notait, ape- „ .. Id Ipsumet lalrones, et reliquat floequia secundum.
niii dicendo, Non accepil : quod Marcus.ait, myrrha- - Lucam unus fecit, aller-vero digua inveclione red-
lum.vinunt Fel posuit pro amariludine, et myrrha- arguit, et Dominumfideli.supplicalioneprecalur, po-
lum vinum amarissimum est; quanquam fieri possit luit usilalo loeulipnis modo per pluralem numeruiïi
ut el -ferle-et myrrha vinum amarissimum redde- significari. Usque hodie haec geri in Ecclesia yide-
rent. mus, cum mundanis tacii afiliciionibu.sveri simul ac
Poslquam aillent..cruclfixerunl cum,,elc. Joannes falsi fuerint Chrisliani., Illi quidem qui fiela mente
aulem dislinctius explicat quëmadmodum hoc ge- dominicaepassionis sacramenla gestanl, ad praesen-
slum sit, Quadripartite aulem vestis Domini quadri- lis vilaegaudia cupiunt libérai! a Domino. Al qui
partite™ ejus figuravii Ecclesiam, loto scilicet qua? simplici inlentionë cum Aposlologloriantur in cruce
tuor terrarum partibns orbe diffusam, et omnibus Domini nostri, ita potius a preasentibus serumnis
eisdem pârlibus concordiler distribulam. Tuniça optant eruijUt spirilum suum in manUssui commen-
vero illa sortila omnium partium significatuniialem, dent auctoris. Potest-ïn.'.duobus latronibus nierque
quae quia charitatis vinculo conlinetur, quae super- populos designari, quia uterque blasphem;ivii,quan-
emineniiorem habet viam, et super omnia praecepia do in morlem Domini pariier consenserunt. Sed
est, mérita vestis, qua -significaiur, desuper con- n aller, maguiludine signorum exierritus, egit peeni-
lexta perhibetur. Quid ïn sorte, quse non personse, îenlïam, el usque hodie Judseos inerepat blaspbe-
velmeritis, sed occulta Dei judicio concedilur, nisi manles. ,. . • .
gratia Dei conïmendala est, quaein unilate ad omnes - Asexta autem hora tenebroe(acte; sunt, -elc. Quod
pervenit. vero Marcus recapitulando horam scilicet exprimil,
• ' Et' sedentesservabant eum. Diligentia militum el qua maxime Judsoi clamaverunt ul Dominuscrucifi-
sacerdoium nobis proficil,ut major et aperliorvirlus geretur. Quod ergo maxime videri fecjsse nolebanj,
resurgentis appaTeat. hoc eos hora ténia fecïsse osiendit : verissime indi-
Et imposuerunlsuper caput ejus, elc. Pulchre titar cans magisfuisse Domini neealricemlinguain Juriseo-
lus, qui Chrislum regem lesletur, non infra, sed su- ram quam miliiiimmanus, qui eum hora sexlacru-
pra crucem ponilur : quia licet in cruce pro nobis cifixérunl. Ralionis igitùr, imo divinse piuialis-ordo
hominis infirmilale dolebat, super crucem tameri poscebat, ut eodem temporis articulo quo olim Adae
la-,
régis niajestatè fulg'ebal. Qui apte ëliam, quia rex prsevaricanli occluseral januapa paradisi, non
simul et sacerdos est., cum eximiam Patris suae troui Dominus pieniienti januam paradisi reserarel,
carnis hosliamin allare crucis offerret, régis quoque, eiqua hora primus Adam,peccando morlem huis
123 IN MATT1LEI EVANGELIUMEXPOSITIO. —- LIS. IV. 126
mundo invexit, eadem secundus Adam morlem mo- iV aulem civitalem, in qua visi sunt- résurgentes, aut-
riendo destruerel. Ilierosolymamcoelestem talelligainus, aul hanc ter-
Et circa horam nonam, etc. Quorum suscepil nn- renam.quae anle sancla fuerat appellaia, propter
luram, eorum déplorai miseriam. Ipsa enim natura, tentpluni, et sancta sanctorum, ad distinclionem
quam ille susceperat, propler peecatum derelicia aliarum urbium, in quibus idola coiebantur.
fuerat a Paire, non filius, qui unum cum Paire est. Centurio aulem, el qui cum eo erant, cuslodienles
Oslendiique quantum flere debeant qui peccant, Jesum. Non solus cenlurio glorificavil Deum, sed et
quando sic flevil-quinunquam peccavil ; el osiendit milites. Quanta ergo csecilas"Judaeorum, qui tôt
quam patientes et sperantes inter flagella debeant per Dominumvirlutibus factis, tanlis in morte ejus
esse qui peccatoressunt, quando ille ad immorlalir apparenlibus signiscredere respuerunl! Unde merilo
îaiem non nisi per mortem transit. per centurionem fides. Ecclesiae designatur, quas,
, Quidamaulem illic slantes, etc. Quos puto milites vélo mysteri'orum coelestium per mortem Domini
Romanos fuisse, non intelligentes sermonis Hebraei reseraio, conlinuo Jesum, el vere juslum hominem,
proprielalem. Sin autem Judseos, qui hoc dixerint, et-yere DeiFilium Synagoga lacente confirmât. Nam
inlelligere volneris, et hoc more solilo faciunl ut el ipsa somma centenaria, quse in flexu digilorum
Dominumimbecillitate infament, qui alienum auxi- a sinislra manu transit in déxleram, Ecclesiaesacra-
lium depreceiur. mento et fidei apertissime congruit : cui pro lege,
Qui Continuacurrëns unus ex eis, etc. Poslquam Evangelium creditum ; pro lerrae diviiiis, regnum
omnia perfeceruut, dabant quod essent. Judaeiquo- est coelesle promissum.
que ipii eranl acetum, dégénérantes a vino prophe- Eranl aulemmulleresibimùlloea longe,quoes.eculoe,
iarum el palriarcharum, tanquam de pleno vase , de elc. Minislrabanlautem Domino de substanlia sua,
iniquilaie mundi hujus impleti, cor habenles "veiul ut meleret eorum carnalià, cujus illse metebaul
spongiam caveruosis quodammodo alque lorluosis spirilalia : non quod indigeret cibis.Dqminuscrealu-
lalibulis fraudulenmm. Ilyssopum, cui circumposue- rarum, sed ul typumosienderel magistrorum, quod
runl spongiam,quoniam herlia est humilis et, peçtps victu aique vestilu ex discipulisdélièrent esse con-
purgat, ipsius Chrisli humilitaiem congruenler'acci- lenli.
pimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse Cuni aulem sera facium esset, venit quidam homo
putaveruni; unde esi illud in Psalmo : Aspergesme divesab Arimailiia,elc. ûives refertur non de ja-
hyssopo, el mnndabor (Psal, L, 9). Per arundinem clanlia scripturis, qui virum nobilem alque diiissi-
vero, cui imposita esi spongia, Scriplura significa- f, muni referai Jesu fuisse discipuluin, sed ul osiendal
iur,. quaeimplebaïur hoc facto, . causam quare a Pilalo corpus Jesu poluerit impe-
Jésus autem iterum, damans vocemagna; emi&ilspi- irare. Arimaihia aulem ipsa Raniathaim, ea. civilas
rilum. Poslquam accepta acelo, dixit : Consumma- llelcauae et Samuelis,,in regione-Thamnilica juxla
lumest; hanc [hoc] magna voce prolulil. In hoc quid Diospolim. . "•-...
dixeril, Lucas aperte désignai : Paler, in manus luus Et acceplocorporeJoseph, involvit illud in sindone
commendospirilum meum.Quod aulem dixeril, emisii munda. Ex simplici sepullura Domini ambiiio divi-
spirilum, ostendil divinae poteslalis esse euiiuerë tum condemnatur, qui né ïn lumulis quidem possunt
spirilum, ul ipse quoque dixerat : nemo potest .tôl- carere diviiiis. Possumus aulem juxla intelligeutiam
ière animam,etc. spiritalem hoesentire quodcorpus Domini non auro,
El eccevélumlemplisclssumest, elc. Josepbusquo - etgemmis et serico, sed linleaminé puro obvolven-
que refert virlules angelicas, prsesides quondam dumsit; quanquam et hoc significetquod ille ta
lempli, luncpariter conclamasse, Transeamusab his sindone munda involvatJesum, qui pura eum mente
sedibus. Myslice scïnditur vélum lempli, ut arca susceperit.
lestamenii, et omnia legis sacramenla, quae lege- El posuit illud in monumenlo novo, etc. In novo
baniur, appareant, alque ad poputam transeant na- J} ponilur monumenta, ne posl rcsnrreciionein csieris
lionum. corporibus remanentibus surrexisse aliud (ingeretur.
Et terra meta est, etc. Non dubium est quid signi- Potest et novum sepulcrum Mariae virginis u'erum
fiée! juxla lilteram, magnitude signorum : ut cruci- demonstrare ; saxumque oslio apposilum, cl saxum
fixuni scilicet Dominum suum et coelum et terra magnum illud ostendere, quo non absque auxilio
omnia demonslrarent. Sed mihi videlur lerroemolus plurimorum poluisseï sepulcrum reserari. De monu-
et reliqua lypum-.ferre gentium, quod prisiinis er- menlo Domini ferunt qui noslrse aeiatis tempore de
rorum vitiis, et cordis emollila duritia, qui prins Jerosolymis venere, quod domus fueriL rolunda, de
simileserant lumulis morluorum, posiea agnoverint subjaeente rupe excka, tanlse aitiluiKnis, ut iniro
Greatarem. cojis-isîenshomo vix manu extenia culnien possit
El mulla corpora sanctorum qui dormieranl, mr- atlingere ; quse habeUinlroiluin.ab oriente, cui lapis
rexerunt, elc. Saneiorum corpora suri-cxer^nt, lit ille magnus advolutus atque importas est, in cujus
Dominumostenderehl resurgenlern; et lanlum cum monument! parte aquilonali sepulcrum ipsum, hoc
monumenta aperla surit, non ante surrexerunt quam est locus doniinici corporis, de eadem peira f;c(us
Bominus, ut esset prïmogenitusex mortuis. Sanctam est, seplem habens pedes longitudinis, trium-y.er.o
12-7 BEBaE VENERAIIILISQPPi PARS il. SECT. i.'— i.XEGETIC.-VGOUiN\. lâS
palmariimmensura casieropavimenioalitas eminens: A venerunt, id est, vespere aromata paraveruni, sel
qui videlicet locus non desuper, sed a lalere meri- parata mane ad sepulcrum detuierunl, quod Mat-
diano per lotum paiulus est,undè-corpus inferebaïur, thaeus quidem brevitaiis causa obscurius postal, sed
coior aulëm ejusdemmonumenti actaculi-rubicundo evangelisiae alii- quo- ordine- sit factum evidentius
et albo dicilur esse permislus. ostendunl. Sepulio namque sexta feria- Domino, re-
Eral autemibi Maria Mugdalene, elc; Omnibusad versa; a monumerito mulieres, paraveruni aromala
sua remeantibus solaemulieres qusearciiusamabanty el unguenla, quandiu- operari licebat, et sabbaio
f.'unussubseculae,quomodo'poneretiir inspicere cu- quidem siluerunl secundum mandatait!, sicut Lucas
rabant, uleï lempore congruo munus possent devo- aperte désignât. Cum aulem iransisset sabbalum,
lionis offerre. Sëd et h.aclenussanciae mulieres dïei vesperaque advenienle lémpus operandi rediisset-,
Parasceve-préparations idem faciuul, cum animse mox prompte ad devotionem emerunt quse minus
humiles, et quo majoris sibi consciie fragilit-alis, ëo paraverant aromata, sicut Marcus commémorât, ut
inajori Salvatoris ainorè ferventes, passionis ejus venientesungerent eum-,
vesiigiis-ln hoc sseculo, quo reqnies esi praeparanda El valdenianeuna sàbbuioriim,venerunt ad monu-
fulura, diligeuler obsequunlur ; et si forte valeaul menlum. Sed quaeritur quomodo dicat evangelïsta,
ïmiiari, pia curiosilate, qùo ordine sil eadem passio Vespereautem-sabbali,quoelucescilin prima sabbati,
'compléta, perpenduni. cum consuelus ordo temporum habeat vesperam-
- Altéra aulem die, quoe est posl Parasceven. Quia magis tenebrescere in nociem quani in diem lucescere.
ergo sexto diëbomo factusel tota est mundi crealura Sed myslice loquens ëv-angelisla,quantum dignitatis
perfecia, scplimo autem cônditor ab opère suo re- haecsacrâtissima nox de gloria deviclaemorlis aece-
quievii, unde et hanc sabbatum, hoc est requiem, perit, instauare studuit. Siquidem ab exordio murfdi-
voluil appëllari, recle Salvaior eadem sexto die cru- usque hue, lia temporum cursus distinguebatur, ut
cifixus, humanse-resiauraiionis implevil arcanum. diesnociem prsecederel,juxla ordinem primaecondi--
Sabbaio aulem in sepulcro reqûieseens, resurre- lionis. Hacàutem nocte per mysterium resurreciio-
ciionis, quoe octava die eral- Ventura, exspeclabat nisDominj, temporum ordo mutatus est. Nam qui-
eventnm, ubi nostrae simul devoiionisacbeatae reiri- nocte surrexit a moriuis, die vero sequenle ejus-
buiibnis ptelucet exemplum, quos in hac quidem dem resurrectionis effectum' discipulis osiendit,
sexta sseculisetaie pro Domino pâli, el velul mundo reetissime nox illa sequentis diei conjuncta est luci,
necesse est crucifigi. In seplima vero aetate, id est, ac sic temporum ordo statutus, ut dies nociem se-
cum lethi quis debjlum solvit, corpora quidem in lu- „ qualur. El quidem aptissime quondam diem seque-
mulis, animas autem secreia in pace cum Domino batur nox,' quia homo a lucë paradisi peccando-
manere, et post bona oporlet opéra quiescére, do- lapsus, in hujus sseculiténebras dècidit. Aptissime
uée octava landem veniente aetate, et jam corpora nunc sequilur dies noctem, quando resurrectionis"
ipsa resurreclione glorifieala, cum animabus simul per fidem a peccàli lenebris et umbra-morlis, ad-
incorruplionp.maeternsebaerediiatis accipïaul. lucem vitse Chrisio-largiënle redueimur. DuaeUîiius:
Conveneruntprincipes sacerdoium, etc. Myslice in noniinis ejusdemque amoris ac devotionis feminaî,-
nomine seducloris elfurto discipuIorum,.verum licet quse dominicuni venerunt visere sepulcrum, duas
ignorantes vaticinantur. Seductor enim erat Chri- fideiiumplèbes, Judaicom scilicet ël géntilem dési-
stus, non ut illi arbilranlur,a verilale in errorem gnant, quaeimo alque simili sludio passionemresur-
mittens, sed a Talsiialein verilalem,-quia sicyl dia- rectionémq-ue-sui Redemptoris celebrare desi—
bolùs est mediaior, ad morlem homines séduCendo, derant. -
ita ël Christus mediaior est ad vitam mundum Deo El ecce lerroemotusfaclus est magnûs, Terraemolus-
reconeiliando. Discipuliquoque Salvatoris tares spi- significat corda carnalium per fitlem passionis et
riialiter eranl.quia contemptoribus etingra'lis Scri- resurrectionis conculiènda ad poeniienliam, ac sàlu-
pinram Novi et Vetéris Testamenli, per juslum abla- Q berrimo pavore-permola ad vitam sublimahda-per-
lam judicium, in usus Ecclesiaî conférebant; el Sal- petuam.
vatorem, qui eis promissus et missus fuerat, illis Angélusenim Domini,usque Et sedebal super eum.
nocte dormilaniibus, id est iufidejilale lorpentibus, Advenit angélus, ut obsequium servitulis, quod Do-
disluleran't, et genlibus credendum iradèbanl. Et mino debuit, exs.olverei.Revolvit lapidem, uiegres-
eral illis pejor inlidelitas resurrectionis quant crude- sus Dominijam facti hominibus praestel indicium.
l'nas crucis. , Stans apparuit angélus, qui adventum-Domini in
Illi aulem abeuiiles, usque, signanteslapidem cum mundo prsedicabat, ul etiam slando signaret, quia is
çustodibus. Quantum in.ipsis est, manum importèrent quem prsedicabatad debeUandum,mundi principem
iste sedens, ut etiam sedendo îigurarel eum,
resurgenli, ut diligentia eorum noslrae fidei profiCe- veuirét; sedem regnijam conscen-
rel : quanta enim amplius reservaretui', lanto magis superalo morlis auclore,
resurrectionis virlus ipsius ostenditur. disse perpelui. Sedebal super lapidem quo osliuni
claustra infernorum sua
Vespere autem sabbali, usque videre sepulcrum. monumenliclaudebalur, ut;
viriule dejeciis superasse docerei.
Vespere 'iiiidem sabbali venire coeperunl ; sed lu- illum
cescente marie in prima sabbati, ad sepulcrum per- Eral aulem aspeciusejus skul rulyur, el veslimenla
129 IN MATTIJJEI EVANGELIUMLXPOSiTIO.— LÏB. IV. 130
ejus skul nix.Dl ipso quoque sigoificaret habita- ac  A dicantibus Evangelium aposlolis Viam ta cordibus
vullu quia is gloriam resurrectionis nuniiabat qui et hominum prsepararet.
terribilis ad damnandum reprobos, el benignus esset Ibi me videbunt. Id est, ibi mea membra inve-
ac blandusad consolandum elecios. niunt, et vivum corpus agnoscunl in eis qui eOs
Respondensaulem angélus, dixit mulieribus; Nolile suscipiunt : secundum illud quod Galilseainlerpre-
limere, vos. Ac si aperte dicat : Paveaut illi qui non latur revelalio, non jam in forma servi inlelligen-
amani adventum supernorum civium, et carnalibus dum est, sed in illa in qua oequalis est Patri ; illic
pressi desideriis, ad eorum se societalem desperant erit revelalio tanquam vera Galilaea, cum simlles ei
posse periingere; non vos, qua; vesiros concives erhnus, ibi eum videbinms,siculi est (I Joan. m, 2).
vi'delis. Qiioe cum abiissent, ecce quidam de custodibus,
Scio enim quodJesum, qui crucifixus est, quoeritis, usque el securos vos faekmus. Omnes igitur qui
etc. Scio, inquit, quod funus Salvatoris, charilatis slipe templi et his quse conferurttar ad usus Eccle-
officïocelebrare venistis, sed hic prseseniem cer- siae abutuntur malis.rébus, quibus suam expleant
nere non habelis, qui jam sua virtule surrexit, licel volupiatern, similes sunl scribarum,- sacerdoium
nunquammajestate seiilialis absentent; et si mois redimenlium mendacium, et sànguinem Salva-
verbis non creditis, verilalem resurrectionis, vel I toris.
vaeuo probate sepulcro ; subjunxil : Undecim discipuli in Galiloeamabierunt, elc. Quid
Et cito eunles, usque Ibi eum videbilis, ecce proe-
est ergo quod Jésus praecedildiscipu'os in Galitoatn,
dixit vobis. Felices feminse, quoe angelico doclae
ut videaiur ab eis? Sequuniur illi, ut videnles eum
eraculo, iriuinphum resurrectionis mundo annun- nisi quia suirexit Christus a moriuis pri-
liare merueruni, ac mortis imperium'quam Eva adorent,
ntiiia; dormientium ; sequuniur aulëm hi qui sunt
serpeniino seducta aftlatu induxil, praedicare diru-
tum! Chrisli, et .ipsi in suo ordine ad yilam de morle
Proecedetvos In Galiloeam.Id esi, in volutabrum transmigrant, ibique eum videnles adorant, quia in
specie suse divinilalis contemplantes sine fine col-
genlium, ubi ante error erat, et lubricum vesiigtam laudant. Cui visioni
stabili pede non ponebat. Inlerprelatur enim Gali- congruit illud : Tune enim re-
velata facie, sicut Apostolus leslalur : gloriam Do-
laea, volubilis, sive rota, vel transmigraiio facta :
mini spéculantes,in eamdemimaginenttransformamur
moraliler, in morlificatione carnis agnoscitur, in
(II Cor. m, 18), quicunque modo revelamus ad
iransmigratione mentis videlur.
El exierunl cilo de monumenlocum timoré magno, eum viam nosiram, ejusque vesligia sequimur 'fide
elc. Mérita quem movet quomodo Marcus scribat, G non ficia.
El nemini quidquam dixerunl, cum Lucas, Matlbseo f Quidam aulem dubilaverunl. Cognoscunl ergo
concordans, dicit : El regressoea inonumenlo,nnnt'm- Dominum, quem missïs in leiram vullibus adorani ;
verunl hoec omnia, etc.; nisi inielligamus ipsorumx sed ineral menlibus eorum non contemnenda du-
angelorum, nemini ausus fuisse aliquid dicere, id[ bietas, quia se non corpus in quo passus esi resus-
esi, respondere ad ea quse ab illis audierant : autt cilatum, sed spirilum quem fiuila passione tradidit
certe custodibus, quos jacenies videront. , solum videre puiabant.
Et ecce Jésus occurrit illis dicens: Avele. Prima? ; El accedensJésus, loculusest eis, dicens: Data est
resurgentis Domini salutatioiicni audire mereban-, -. mihi omnis potestas in coeloet in terra, ti.vc de as-
lur, m maledicium Evsc mulieribus solveretur. Mo- sumpla Ioquilur humanitale, quam suscipiendo mi-
raliler occurrit Jésus cum salulalione, omnibus3 noralus est paulo minus ab angelis, et in qua resur-
virluium iter inchoamibus- pracb.endoauxilium, u!! gendo a moriuis, gloria et honore est coronatus
ad salutem perpetuam pervenire queant. (Hebr. i, 9), et consiitutus super opéra manuum
Idoeaulemaccesserunt,eic. lstae àccedunt el tenentt Patris, omniaque subjecta sub pedibus ejus : inier-
pedes ejus, quia adoraverunt eum. Caelerum illai pi que omnia, eliarn mors ipsa ejus pedibus substracia
quae-qusercbal viveniem cum montas, et nesciebatt est, quaeei ad tempus visa est prsevalere.
adhuc Filium Dei resurrexisse, mérita audit : Ne» Eunles ergo docele omnesgénies, elc. Prius ergo
langasme, nondumenim ascendi ad Patrem meum. docere génies, id est, scientia veritatis insliluere,
. _Tunc ait illis: Nolite limere. Et in Veteri etin i ac sic baplizare prsecipit, quia sine fidé impossibile
Novo Instrumenta hoc semper observandum estt est placere Deo; et : iVisiquis renatus fuerit ex aqua
qUodquandoangustior aliqua apparueril visio, pri- et Spiritu sancto, non potest inlroire in regnum Dei
mum timor pellatur, ut sic mente placita possintt (Joan. m, 5); ad extremum vero subjungit : Docenles
quaedicunlur audiri. eos servare emnia quoecunquemandavi vobis, quia
Ile, renunliatefralribus meis, ut eant in Galiloeam,, sicut corpus sine spiritu mortuum est, ila et. fides
ibi me videbunt. Hsecpromissio dominici aspectus,, sine operibus morlua est.
quia mullis compléta est, propheiice dictum acci- El ecce ego vobiscumsum omnibus diebus usque
piendum est. Galilsea namque interpreialur vëi1 ad consummationemsoeculi.Marcusait : El Dominus
Iransmigralta, vel revelalio. Transmigraverat enimi quidemposlquamloculusest, assumplusest in coelum,
gratia Christi de populo Israël ad gentes, ul prse- etsedii a dexiris Dei; quia enim ipse Deus et -homo
131 BEÙM VENE-RAB1LISOPERUMPARS II. — EXÉGETICA"GENUINA. îôâ
est, assumpius est in coelum,-et sedit ah humani- i,l hensibiliS)qua omnia cognoscii novissimael antiqua,
tate, quam de terra susceperat; ma'net -cum san- intelligit çogitaiiones a longe, et omnes vias sin-
clis in lerra diyiiïitate, qua terram pariter implet et gujorum'praevidei. Adest eleclis graïia piae prple-
coelum. Notandum, inlerea quod pressens ubique ciionis, qua illos specialiterpérprsesentiam dona vel
divina,majestas, aliter eleclis suis, ajiier'est repro- flagella, quasi filios paler erudit, atque ad posses-
bis ; adesl enim reprobis poientia nàiurse ineompre- sionem fulurse hserëdilaiis erudiendo proveuit.

-: -- •
.'• O-RÂTÏO.DO-'MÏNIGÀ.'EXPLAMTÀ;
Paler noster, qui es in coelis. Apud evangelislam * - sive cprporaliter, sive ulroque modo înlellïgâtiir.
Maltbxum, seplem petitiones conlinere videlur'ora- Hic est etiàm remissio quam;poseimus, ubi est com-
tio, quarum- in tribus aelerna poscunïur, reliquis mïssio pëccatorum. lise lentationes, quae nos ad
quatuor lemporatia : quae lamen, propter seierpa g peccandumvel altictani vel impelluniur. lire tleni^
cpnsequendaj sunl necessariâ. Nam quod dicimus : que malum unde eupimûs liberavi, illic autem nihil
Sançtificelur nomen luum ; Adveniatregnumtuum, isiorum est. Evangelista vero Lucas in Oratione
et fiai volunlastua skul in coeloel in lerra. Quod non Domlnica petitiones non seplem, sed quinque am-
absurde quidam inlèllexerunt ta spiritu et corpore, plexus, neque-ab. i.slo utique discrepavit. Sed quo-
omntao sine fine retïnenda esse, et hic ïnchoanlur. modo isla; sepiem-sint intelligenda, sua ipsa brevi*
Quaniumcunque proûeîmus , augentar.in nobis. latecommonuil, Nomen quippe Dei saiiciificatar in
Perfecla vero {quod in alia viia sperandum est) spiritu ; Dei aulem -regnum in carnis resurreclione
semper possidëbuntur. Quod vero dicimus : venturum est.-Ostendens ergo Lucas lertiam peti-
Panem nostriim quolidianum dd nobis hodie; el; lionem duarum superiorum esse quodam modo re-
Dimiiienobis débita nosira, sicut el nos dimitlimus peiitionem, magis èâm prsétermittendo fecil inlel-
debitOribusnostrls; el : Ne nos inducas in lenlaiionem; ligi. Deinde' 1res Mas adjungit de pane quolidiano,
et : Sed libéra nos à malo, Quis non videal ad prae- de remïssione. pëccatorum, de lentaiione viianda.
senlis vlla: imligentiam perlinere? In illa ilaque-vilà Al vero quod ille in ullimo posuit, Sed libéra nos a
seterna, ribi nos sempér^speramus futuros, et no- malo, isle "non posuit ut inlelligëremusad illud su-
ïaiinis Dei sanclîlicatio, et regnum ejus, et yotaiitas C perjus quod de lentaiione dictum est perlinere;-ideo
ejus, in «osirO "spiritu et corpore perfeçlé atque quippe dicit : Sed libéra, non ait, el libéra; tanquam
iminortalitcr permanebunt. Panis vero quotidianus ' unam rpetiiionëm-;esse denronstrans. Noli hoc, sed
ideo dictas est, quia hic esi necessarius, qûantus hoc, utrseiat unusquisque. in eo se liberari a malo
animae-carnïque fcribuehdusësl, sive spiritaliler, quod non inferatur ta lenlaiionem.

IN -
.MAfiei;':ËVATî6ELtUM

>. \ ;• . ';;. .JXPOSITK).

' ' '


"EPISTOL.A ÀB ÂGCÀM.
Exposiiionem Evangelii;secundum Marcum, opï- 0 péril furio, delëclalus est ; et fidem eorum devotio-
lulante ipsa evangelica -gratia, senipturi, primo quse nëmque, per hsec considerans, factum confirmavit,
fuerit eidem Marcocausa Evangelii scribendi, bre- et'in perpetuiirt legendam Scripturam Ecclesiis tra-
viier insinuandum esse censuimus. Cum.Romanse didit. Clemensin sesto .Disposiliouunilibro hsecita
urbi clarura veri.Dei lumen proedicantabealo Peiro gesla esse describit.- Cui simile -dat tesiimonium
apostolo fuisse! exprtum, adeo, sernio'.veritatis .unir etiam îlierapollles ëpiscopus, noniine Papias, qui et
v.ersonim mentes plaçilo illusirabat. audiiu, ui quo- hecdiçit, quod,Petrns in prima,epislola sua, quam
lidie audienlibus eum nulla unquam saliclas .fieref. dp urbe Itema scripsii, meminerit-Marci, in qua
Unde neque audiliô sola eis suffecif, sed Marcum tropice Romam "Babyloniam.nominarit, «um dicit':
diseipulum ejus Omnibusprecibus pbsecranies .orant, Salulat voisea Ecclesia, quoe in Babylone electa est,
ui ea. quse ille verbo praedicabàt, ad perpetuani eo- et Marcus films meits. Assumpto ilaque Evangelio
rum commonilionem habendam Seripturae traderet, qiod ipse confecerat, perrexit in yEgypium,el pri-
quovdomi forisque in hujuseemodi verbi mediialio- - muni Alexandrise Glirisium annuntians, consliluit
nibus-permanereni. Nec prius ab obsecrando.dési- Ecclesiam lama doclrina, et. vilae contineniia, ut
stant, quam quaeoraverani impetrarent. Pelrus vero, omnes seciatores -Christi adexemplum suicogeret.
ut per Spirilum sanctum religioso sô spolialum com- DeniqUë Philo disërlissimus Judseorum, videns
' L!B. I. 154
IÔ5 IN MARCI EVANGELIUMEXP0S1TI0.
Alexandria; primam Ecclesiam adhuc judaizantem, A coînmoniius hortaiu, proul Donïtaus dederit, scrï-
quasi in laudem gémis suse librum super eorum pturi, maxime quoe in Patrnm venerabilium exem-
conversâïione scripsit. Et quomodo Lucas enarrat plis invenimus, bine inde collecta ponere curabïmus.
Jerosolymse credentes omnia habiiisse communia, Sed et nonnulla propria ad iiniiationem sensus eo-
sic et ille qUodAlexandriae sub Marco fieri doctoré rum, ubi ôpporiunum videbitur, inierponemus, h>
cernebài mémorise iradidil. Traduut aulem hune ctoremque supplex obsecro, ul si haec nosira opu-
nalione Israeliiica, et sacerdolali ortum prosapia; ac scula iranscriptione digna duxeril, annolaliouem
posl passionem ac resurrëctioriemDomini Salvatoris, nominum eorum quae supra opposite.sunt, diiigens
ad prsedicai-ionemapostolorum evangelica fide ac scriplura conservet,'quomodo in expositione Evan-
sacramenliâ imbuium, aiqué ex eorum fuisse nu- gelii beali Lucae,quam anle annos plurimos auxï-
méro,-de quibus scribit Lucas, quia miiltd eliam . liante Dei gratia composuimus.-constat esse factila-
lurba sacerdoiumobedlebatfidei (Ad. vi). Quapropier lum. Oramem pro nobis sanctitalem luam coelestis
ni.polé legalibuSinsiitulus edïctis, optimum per om- semper gratia prolegat. Sed et hoc anle omnia con-
nia vivendi ordiuem genii, quam âd fidem vocabat, clus qui haec forte leciuri suntdepreeor in'Domino,
praemonsiravit.Sed et ëanonicam Pascbse observàa- ul pro .ni;'is et corporis et animi fragilitalibus,
liam, quseuniversis Chrisli Eccîesiis foret imiiabilis, B apud pjum Judicem intercessores exislere dignen-
osiendit. In cujus Evangelium tuo, dileclissime an- tur.
lislitum Acca, nec non et aliorum frairum plurium

LIBER PMMUS.

CAPUT PRIMUM. ab iniiio evangelicaepraedïcalionisincipiens, perve-


Inilium EvangeliiJesu Christi, etc. Sicut sCriplnm nit ad lempus usque aseensionis Domini, el praedï-
est in isaia propheta. Conferendum hoc Evangelii calionis discipuloruni ejus cunclis genlibus per or-
Marci principium principio Maithaei, quo ait,: Liber bem. Lucas, a naiiviiaieprseeursoris inchoans Evan-
geherationisJesu Chrisli, filii David, elc. Alque ex gelium terminavil in ascensione dûminiea, cum re-
utroque unus Dominusnosler Jésus Christus," Dei el deunles discipuli Jerosolyniam advenlum sancii Spi-
hominis Filius est intelligendus. Et apie primus rilus diviiiis. in laudibus. exspeçtabant., J.iannes, ab
evangelista Filium hominis eum, secundus Eiltaro <J au.erniiate verbi Dii, per quod omnia facia sunt,
Dei nominal, ut a minoribus paulalïm ad majora principium sumens, et ipse ad lempus usque domi-
sensus nosler exsurgerel, ae per fidem el saGt-a- nicae resurrectionis evangelizandu pertingit..,Sçri-
-menla humaniiatis assumpiaê, ad agnilionem divinse- piurus ergo Evangejium Marcus, congrue primo
selernilatis ascenderel. Apte qui humanam erat ge- omnium ponit leslimonia propheiarum quibus hoc
neraiionem descriplnrus a Filio hominis coepit, Da- fulurum jam olim prsecinebant. Ut eo cunclis vera
vid videlicet sive Âbrahae,de quorum slirpe sub- ac sine scrupulo dubietalis suscipienda quse scribe-
sianliam carnis assumpsit. Apte is qui librum «uum ret inlimaret, quo haec a propheiis sanclo Spiritu
ab iuiiio Evangelicaeprsedicaiïonisinchoabat Filium impletis antea praescita ac praedicta ess.e uionstra-
magis Dei appellare votait Dominum-noslrumJesum ret, simulque uno eodemque Evangelii sui principio
Christani, quia nimiruni el humanoeerat nalurse de et Judseos qui legem. ac prophelas susceperant, ad
progenie pairiarcharum, sive regum, veritatem car- suscipienda etiam Evangelii sacramenla qua; ipso-
nis suscipere, et,divinae fuit potenlise: Evangelium rum propbetse praedixeranl instiluil, el gentiles, qui
mundo prsedicarë.Evangelium quippe bonum ntai^ per omnia Evangelii proeconia ad Dominum véné-
îium dicitur. Quod aulem melius est nunlium quam : rant, ad aucloritalem quoque legis et propheiarum
Poenilentiam.agite, apprppinquabit enim regnuni coe-" suscipiendam venerandamque provo,cat, ne si qui
lorum (Maith. m) ? Hominis itaque est humanilus juxla tacrelicos aul Velus solummodo Téslamenlum,
nasci, Dei vero, regni coelestis inlroitum poeniten- aut solommodoNovum suscepisset, alienus a tesla-
libus praîdieare. Et ideo Malihseusrecte Filium Da- menta Dei remanerel.
vid puncûpat, quem in carne venienlem asseverat.
Eccemhio angëlum Jmeum, etc. Arigehis.'vocâliir
Recle MarcusFilium Dei, quem in prima yoluminis
.sui fronte auctorem Evangelii et sponsorem regni Joannes, non natarsésocieiale juxla hseresim Ori-
gçnis, sed oflieii dignilate". Angelùs enim Graecé,
désignai aelerni, Ubi nolandum. quod Evangelisise Latine niihtius dicilur:' Quo noinine recle àppeiiari
sancii, qui dispensationem nobis dominicaeincarna-
tionis scriplam rejiquere, uno quidem spiriiu accensi poluit lioiîio ille qui fuit missusa Deout leslimonium
ad officiumscribendi acçesseruni, sed diversum nar- perhiberel de lumine (Joan. \), et venienlem in cariië
ralioiîis suae primordium singuli, diversum statuere Dominum'mundonunliarel. Nec mirandum mystice
lerminum. Maithaeus namque, a iiaiivitate domiuica Angelum nomiiiari eum quo inler halos mulierum
surrexit (Mattli. xi), cum constat omnes
exordipm sumens, ad lempus usque dominicae re- major nemo
surrectionisseriem suaenarraiionis perduxit. Marcus, qui sacerdotii gradu riie.funguntur obev.ingclizai,di
ISJ HEDJE VENERAB1LISOPP. PARS. II. SECT.L—EX-EGETICA GENUÏNA. i-36
oflicium angelos posse vocari, dicenle propbela : A sit, quam si omnium omnia propheiarum uno unius
Labia sacerdotiscuslodientscienliam,ct legemrequirent hominis ore dicerenlur. El ideo indubitanier accipi
ex ore ejus,, quia angélus Domini excerciluum.est debere quseeunqueper eos sanctus Spiritus dixil, et
(Malach. n). singula esse omnium, et omnia' singulorunu Cum
' Vax clamanlisin deserlo': Paroleviam
Domini,etc. ergo et quse dicta sunt per Isaiam lam sint Mala-
Constat quia unigenilns Filius Verbum Patris voca- chiae quam Isaias, et quse dicia sunt per Malachiam
lur, Joanne aties'taniequi ait : In principioerat Ver- tam sint ïsnise quam Malacbiae..quid opus eral ut
bum, et Verbumeral apud Deum^ el Deus eral Ver- eniendaret Marcus, cum, aliud pro aiio sibi nomen
bum(Joan. i). El ex ipsa nosira loculione cognosci- occurrens a se scriptum legisseï? ac non potius se-
mus quia prius voxsonal, ul verb.um poslmodum quens auctorilalem Spirilus sancii, a quo mentem
possit audiri. Joannes ergo vox a prophela vocalur, suam régi plus nobis ille ulique sentiebat, ita hoc
quia' verbum praecèdil. Advenlum ilaque dominicain scripium relinquëret? Sic .enim admonendo eonsti-
prsecurrens vox dicilur, quia per ejus ministerium tuerai ei Dominus ad informandos nos laniam ver-
Patris Verbum ab hominibusaudilur. Qui eliam ta borum suorum inter prophelas esse coneordiam,
deserto clamât, quia derelic.tseac destituée Judaeae ut non absurde, imo congruentissime , eliam Isaiae
solàlium redemplionis annunliai. Quid aulem çlama- B deputaremus quod per Malachiam diclum reppe-
ret, aperitur cum suhdilur : Parole viam Domini,ve- rimus.
clas facile semitas ejus. Omnis qui fidem reclam et Fuit Joannes in deserlo baplizans, etCv Cunclis
bona opéra proedicat, quid aliud quam venienti Do- genlibus liquet quod Joannes baptismumpoenitentiae
mino ad corda audienlium viam parai, ul haecvis non solum preedicavit, verum eliam quibusdam
graiiae peneiret.'ui lumen verilalis illusiret, et reclas dédit, séd lamen baptismum in remissionem pec-
Deosemitas faciat, dum mundas in animo cogiialio- catorum ,dare non poluil. Reniissio etenim pecca-
nes per sermonem bonaepraedicalionisformat? Sanê torum in solo nobis baptismo Christi iribuilur. No-
notandum quod ex lestimoniis propbeticis quaepo* tandum ilaque quod dicilur, proedkans baptismum
suit Marcus,unum solummodo in lsaia, allerum vero poenilenlioein . remissionem peccalorum, quoniam
invenilur in Mâlachia. Nec lamen falli aut fallere bapiisma quod peccata solveret ^ quia dare non po-
ut
puiandus est evangelisla, qui hoc scriptum dicat in terat, prsedicabat, sicul incarnaium Verbum Pa-
lsaia quod Isaias non scripserit, sed potius inlelli- tris proecurrebat verbo prsedicationis, ila bapiiMiiiim
gendum quod etsi non haec verba,qusede Malacbia poenileniiaequo peccala solvuntur prsecurreril suo
posuit inveotanlur in Isâia, sensus lamen eorum baptismale, quo peepata solvi non possunt. Et ba-
invenilur in Isa'.a, et in nonnullislocis aliis, et nïani- G ptizabantur-ab. illo in Jordane flumine, confitenies
feslius in eo quod hic ipse subjunxil : Voxclamanlis peccala sua. E.xemplum confitendi peccala, ac me-
In deserlo': Parale viam Domini, reclas facile semitas liorem vitam promittendi, datur eis qui bapiisma ac-
•«jus.-Quis enim non videai quanta sil in utraque cipere desiderant, sicut eliam praedicanie Paulo in
seiiientia concordia ? Nam quod dixit Mala'cbias, Epheso mulli credenlium veniebant confitenies et
miltendum angeium ante faciem Domini qui prae- annunliantes .ictus suos, quaienus , abdicaia vila
pararei viam ejus, hoc est ulique quod dixit Isaias, veieri, renovari mererentur in Chrisio. Unde eliam
voieni clamanlis audiendam in deserlo, qui dieerel : beaio Peiro ostensis in lineo coeléstidiversis generis
Parale viam Domini, rectâs facile semitas ejus. Quia animanlibûs diclum est : Surge, Pelre, occideet man-
sicul Joannes recle angélus poluil vocari, pro eo duca (Acl. x). Quod-est aperte dicere : Occide infi-
quod faciem Dominievangel'zandopraevenil,ita recte dèles ab c-oquod taerant prius, ab renuntiaiione sce-
appellari et vox poluil, quia Verbum Dei sonando Ierum et promissione piae religionis, ac sic fidei
praeibai, sicut el supra diclum est. In ulraque Chrisliaiiaesaciarnentis. imbulos in sanctse Ëcclesiie
aulem senlentia similiter paranda via Domini prse- membra commuta.
dicatur. Ideoque non fallitur evangelisla", qui hoci.n El eral Joannes vestilus pilis cameli, etc. Pilis, in-
diclum ab lsaia scribit : quod etsi non eîsdeni ver-. qu'il, veslitus, non lana. Alterum ausieraevestis in-
bis, eodem tantes sensu ab ipso scriptum inventa dicium esi : allerum iuxuriae mollioris. Zona autem
Poluil aulem lier! ul anirtio Marci Evangelium con- pelliceaqua acëinclus fuit el Elias', morlificaiionis
scrihenlis pro Malacbia Isaias occurreret, ut fierii indicium est. Porro quoil sequilur : Et locustas et
solei.Quod lamen sine ulla dubitalione emendarel, mei silvestreedebai, liabitatori solitudinis congruum
saltem ab aliis admonilus, qui ipso adhuc in carne. est, ul non delieias ciborum. sed nëcessilatem hu-
vivenle hoc légère potuërunt, nisi cogiiarel recorda- manaecarnis explërei. Potest hsbitus et victus ejus
lioni susequae sancio Spirïiu regebaïur, non frustrai për significationcm, eliam qiialiUJem inlerriae con-
occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, quia ita( versaiionisejus non incônvenienter ëxprimere. Nam-
Dominus hoc scribi constïtuit. Cur autem ita con- que auslerioribus uiébatur indumenlis, sicul etiam
slittieril Dominus., prima illa causa ulilissima débett Dominus in Iaudibus ejus proieslalus est dicens ad
facillimecogiiari, etiam sic esse insinuatum, lia om- Judoeos : Quid exislïs in desertumvidere? timninem
nes sanclos prophelas uno spiritu loculos mirabilii mollibûs veslilum? ecce qui mollibùs vesliunUir,in
ïnter se coiisenlione conslare, ul hoc multo ampliusi domibusregum s'unl (Malth. xi), quia viiam peccan»
137 IN MARCIEVANGELIUMEXP0SIT10. - LIB. I. 138
tiumnon blandimenlis fovït, sed vigore asperse in-j À manenlem super eum, hic est qui baplizal in Spiritu
vectionis increpavit dicens : Genimina viperqrum, sanclo. El ego vidi et leslimoniumperhibui,quia hic
quis vobisdemonslravitfugere a ventura ira (Matth, est Filius Dei. Baptizamurautem a Dominoin Spi-
xxui) ? Zonampelliceamhabebat circa lumbos suos, ritu sancto, non solum cum ïn die baptismatis fonte
quia carnem suam crucifixit cum vitiis et concupi- vitae in remissionem peccalorum abluimur, verum
scentiis, quod eorum esse proprium qui sunl Jesu eliam quolidie cum per gratiam ejusdem Spiritus ad
Christi, Aposloio attesiante, didicimus. Locuslas et agenda quae Dep placent accendimur.
mei silvestreedebat, quia dulce quidem sapiebat tur- Et factum est in diebus illis, etc. Triplicem ob
bis praedicaiioejus, existimante populo el cogitanii- causam Salvaiora Joanne accepil baptismum. Primo, .
bus omnibus in cordibus suis de eo ne forte ipse ul, quia homo naïus erat, omnem jusiitiam et hu-
e'ssel Christus. Sed qcius finemsorlita est illa opir miiilatem legis impleret. Secundo, ut baptismale suo
nio, iulelligenlibus ejus auditoribus quod non ipse Joannis bapiisma comprobaret. Tertio, ut Jordanis
Christus, sed praecursoret prophela esset Chrisli. In aquam sanclificans, per descensïonem columbae
melleetenim dulcedo, in locusiis est alacer volatus, Spiritus sancti in lavacro credenlium monsirarët
»edcita deciduus. advenlum.
Et proedicabatdicens: Venietforlior,elc.Mos apud B Et statimascendensde aqua vidit coelosaperlos, etc.
veleres fuit ut si quis eam.quaesibi competeret aeci- Myslerium Trinitalis in baptismale Dominidemon-
pere uxorem nollet, ille ei calceamentumsolverel, siratur. Dominus baptizatur, Spirilus descendu in
qui ad liane sponsus jure propinquitatis . veniret. specie columbae,Patris vox teslimontam Filio prse-
Quid ergo inler hominesCbrislus, nisi sanetae Eccle- bentis auditar. Aperiuntur aulem coeli, non rësera-
siaesponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: tione elemenlorum, sed spirilualibus oculis, quibus
Qui liabelsponsam sponsus est (Joan. m). Sed quia et Ezechiel in principio voluminis sui aperlos eos
Joannem homines Christum esse putaverunt, quod esse commémorât. Sedit quoque columba super
idem Joannes negat, recle se iudignum esse ad sol- caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joan-
vendam corrjgiam ejus calceamenlidenunliat. Ac si nem faciam, non ad Dominum. Pulcbre autem cum
aperte dicat : Ego Redemptoris vesligia denudare dixissel : Et Spirilum tanquam columbamdescendent
non valeo, quia sponsi nomen mihi immerilus pon lem, addidil, et manentemIn ipso. Hoc elenim Me-
usurpo. Quod.lamen inlelligi et aliter, potest. Quis dialori Deiet hominumdonum est spéciale collalum,
enim nesciat quod calceamenta ex moriuis animali- ut implens semel eum Spiritus sanctus, nunquam
bus fiant? Inçarnalus vero Dominus veniens quasi récederet, sed perpes iuillo maneret. Nam fidelibus
calcealus apparuit, qui ta divinilaie sua morlieina , ejus ad insignia virtutum et miracula facienda ali-
nosirae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarna--. quando gratia Spirilus conferlur, aliquando lollitur.
lionis myslerium humanus oculus penelrare non Quibus tamen ad operationem pietalis et juslitise,
sufficit. Invesligari enim nullalenus potest quomodo ad amorem Dei et proxiinïconservandum, nunquam
corporalur Verbum, quomodo summus et vivificator gratia Spirilus abest. Undede'illo Spiritu promitti-
Spiritus intra uterum malris animaïur, quomodo is tnr, dicenle eis Domino-.Vosautem cognosceliseum
qui initium non habet et exisiilconcipiiur. Corrigia quia apud vos manebit, et in vobis erit (Joan. xiv).
ergo calceamenli esi ligatura mysterii. Joannes ita- Verum specialiter in Dominomanet Spirilus semper,
que solvere corrigiam calceamenli ejus non valet, non quomodo in eleclis ejus juxta mensuram fidei,
quia incarnaiionis myslerium nec ipse invesiigare- sed sicut Joannes ait : Vidimus gloriam ejus, glo-
sufficit, qui banc per prophétise spirilum agnovil. riam qua%uU nigenilia Paire, plénum gralioeet verita-
Ego baplizavi vos aqua, ille vero baplizabilvos Spi- tis (Joan. i). Manet aulem in illo Spiritus, non ex
ritu sanclo.Non quidem adhuc Joannes Dominum eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane,
manifeste Deum aut Deiesse Filium, sed lanlum sed ex illo potius quo in utero conceptus est Virgi-
virum se forliorem prsedicat. Non enim rudes adhuc le nali. Nam quod in baptizatum descendere vïsus est
audiiores lanii capiebant arcana sacramenti, quod Spiritus, signum eral conferendsenobis in baptismo
Filius Dei seternusnomine assumplo ex Virgine de- gratise' spirilualis, quibus in remissionem peccalo-
nuo natus esset in mundo, -sed paulatim, per agni- rum ex aqua el Spiritu regeneralis ampljor ejusdem
lionem glorificataehumanilatis, inlroducendi eranl Spiritus gratia per impositionem manus episcopi
ad fidem divinae oeicrnilatis. Quibus lamen quasi solet coelitus dari. Sicut eliam hoc quod apertos
lalenier quodam modo ac yelalo sermone Deum coelos vidit post bapiisma, nosiri utique gratia fa-
hune esse verum déclarât, dum eum Spiritu sanclo ctum est, quibus per Iavacrumundse regeneratricis
baptizalurum esse confirmât. Cui enim dubium, janua panditur regni coelestis, quse, peccanlibus
nullum posse alium gratiam sancti Spirilus, nisi quondam protoplastis ac paradisoejeclis, toli generi
Deum dare? Tempore aulem proeedente cum capa- humano inierposilis cherubim et flammeo gladio
ciores jam ad intelligendum eosdem suos videret clausa est. Exslinguilur namque haecflamma cuique
auditores, etiamFilium Dei illum aperte praedicavit, fideiium, cum aquis vitalibus tingiiur. Reconcilialur
dicens: Sed qui misitme baplixare In aqua, Ille mihi ahgelicis spiritibus, cum ad pacem sui redierit
dixit: Super quem,videris Spirilum descendentemel Creatoris, adeo ut si percepta iideisacramenla pur?
PATROL.XGII. 5
m BEDM VENERABÎLISOPP. PARS II. SÈCT.L — ËXÉG'EÏÎCAGÈNU1NA. HO
cordé ël ëprpofë servâvërit, ntax sbiulus. càfiie A . în règtiumbei(ÀiL xiyj.Ténlatiif quàdraglniai!iebus
régna possit inlrarè coeiëslia. Âlipquiquoniodoiulhc et qtiadfaglhta iio'ciibùs,ut indiçel quod quandiuliie
Bperirehtur Domino Çôé'lï,qui buta homo fiéret et vivëiiiés Domiriqsërvîmus, sîve prospéra blandiànlur
habitaret nobïscuniJîii iérrà, coeluhipafitè'r dïvina (qliodad!diës peritaëlj, seu -nosadvérsà fériant (quod
potenlià cpnj.inëhàiet terra ta ? Sëd ël hoc quod vox nbciisiigùrse cbttgruil), semperambuîanl'ibus;lnlege
paterha de coelis'innolu'it: tu es Filius meusdile- Dominiadsit toto orbe àdvèrsàriiis, qui ïtèr nostrum
cius, in te complâcul, iioti ïpsê Filius qliod nesciëbat tehiandb impedirè non cessât. Êratque cum bestils,
docetiif, sed nobis qupd crëderë dëbeamuSostendi- et angeli MhÏMrubariiMlî:Inler bestiak comriioralur
tur : Ipsum videlicet qui bàplizâiidiiscumaliis vénît ut bônlo, sëd ministerio uiitur àngelîcôht Deus. Et
ad Jbannëta liômo, yer'uta ëssé "DëiFilium ; non nos cum in ére'mo sàncié -cbnversàlidnisbestiales
solum IpSius Jôanhis, ééclei iotius mundi bomiùûm, hômihummoresitnpolluiâ menle toleramus, ministe-
et idèo vèrâciter in Spiritu sancto bàpiizâre Vàiën- riûiii angëlorummérëmur, â qùîbus cbfpore absolut!
lem. Nos quoque Vôx ëadêm doéuit per aq'uam ad seternaîn coelisgâiitlia trànsféramuf;
abtaiibhis et spirîtuni sànciificàiioriisDel pôsséîilios Pbslquariiautertitràdiiûstst Joannes, venitJésus iii
effiçi. Quolquotenim receperunl cum, dédit ëis pole- . Galiloeamproedlcans EvangeliumregniDei, etc. Joanne
sidlëni filios Del fieri (Joan. i). Bëiieaîitemin specie •P Iràdilb, rëëtë iricipitipsë prsedicaré. Bësiiièrilëlegé,
columbae descendit Spiritus sanctus, quod niultam co'hsequénteroritur Ëvàiïgëlïum. Si autem Salvaior
sinîplex est animal, alque a malilia fellis alienum, eadem prsèdïcat.^iiseJoatîhes Bàptista ante dixerat,
ut liguraie nobis insinuaret quod slmplicia corda ostendil se ejusdem Dëiessë filiutaj cujus ille pro-
quserit, née babiiare dignatur in nicnlibus impuris, pheta est. Nembauleni piiiët tradillonémJoannis in
qiialis fuil Simon ille cui dicebat Pelrus : Non est carcerem, slâtim pôsi jejûiiium quadrâginta dierum
libi pars, neque sors in sermonehoc; In (elleenim eltehtaliohem Dominifàctam. QtiisquîséiiiniJoannis
amaritudinis et obtigalioneïmquilqtis vidéo té, esse Evangeliumiegerit, invenietDominumante iradilio-
(Acl. vin). neih illius multad docuisse, ë! mirâciila fëcissë.De-
:
Et statim Spiritus expulit eum in desertum,etc." nique hâbës in Evangelioipsius : Hoc fecil inilium
Malihams similiter, exposlio Domini bàptîsmatë, signimm Jems in Caiià Gtililoeoe(Joan, H). El ite-
et voce de coelis faciâ, quse dicerel : Hic est Filius rum: Necdumènim ertil inlssusin carceremJoannès
meus dilecius, in quo mihi complacui,corilinupsub- (Jtidn; ni). Ferunï àulem quia cum légisset Joannes
junxit : TuneJésus duclusest in desertum à Spiritu; • Malthsei,Marciet Lùceévôluminajprobaverilquidem
ulientqrelur'a diabolo (Matlh.vt). Verum ne cui ( lëXtilm Mslprlàe, et vérà éOsdixisse firmaverit, sed
veniret in dubium"a quo eum spiritu diiclum sive ufiiuslanlum auni iii quô et paSsusest, posl carce-
expulsum dicerent in desertum, consulté Lucas, rewlJôâhnis; bisioriàni texisse. PraétermissOilaque
primo posuit : qùià Jésus pleniïs Spiriiu sancioré- ailiio ciijus aetaa Iribus expositâ fueraiit, supërioris
gressas està Jofdàné, ac déirideirilulit : Ëi agebalur.' temporis, anleqtiàm clâùdërelur Joannes in carcere,
in Spiriiii iii desertum,ne quid éonlra eum vataisse gësià narravit, sicul mafiifësium esse poleril iis qui
spiritus immundus, pularelur, qui plenus Spiritu Evârigëliot'ùmdiligéhier qiiaiuor volumina legerint.
sàncfo, qiio vôlëbat dïgrëdiëns, quaevoïepat agebàl.. Qiïserës et dissonaniiàmquoevidébatur Joannis esse
Quadfagintâ aulem dies et iioctes, quibus eum len- cuin cseieriS-tallil. Cuin ergo dixissel Marcusquod
lût, taiurri hujus sseculi iëmpus insinuant, quibus venitJësus in GuliloeamproedicdnsEvangeliumregni
membrà ejus, videlicet sanclâm Ecclesiam, leniarë Dei, subjonxit était: El dicens: Quoniamiinplelumest
nitaquam desislit. Qtaïa nîmirum qùadriparlituâ lempus,et appropinqunViî 'regnumDei. Poeniiemini,et
esi mundus, iii quo Domino famulàmùr. De- créditeEvangelio,Impletum est lempus,inquit. Illud".
cëni veto praecepta sunl, pér qUoium observan- nimiinm de quo dicil Aposlolus: Pasiquam aulem
tiam uominofâmulahles contra hôsiis indefessi mâ- veniiplénitudetemporis,misitDeiisFiliumsuumfacium
lïtïàm cërtamus. Déeëin autem quaîër duëtà quâ- ri-ea; muliere, factmirsubiegs^ui-eos qui sub lege eranl
dragihia faciùnt. Idéoquë tomm mïlitrsé riostrse rèdimerel (Gnlul. iv). Ergo impleia sunt lefiipora,
tëmpûs apte quadragenâriodierum ac hoeitain nu- poeniiemini.Quam olim est quod hoc ©lamalur, et
méro comprëheiiditar. BapiizaluSergo Dôminusex- uiiuain aliquando audiatar : Quoniam impleia sunt
péllïtuf à'Spiritu il) desertum, et leriiatur a Salaiia, lêmpora, et appropiiiqUavit-rêgnumDéi! Poeniiemini
ut exemptai!) vilae suis fidélïbus'proebéât,qui post et tredire. Evaugelib. Renuntiaie operibus montas,
acceptant in baptismo remissionempëëCatôrùm,non crédita in Deum vivum. Quid prodesi credere sine
solum ad exerceiidaopéra virlutum, verum etiam ad bonis operibus? Non le bonorum opérum meritum
lolérandâin pi opter jusf)iïam pérseculionémsint aé- adduxii ad fidem; sed fides incipil, ut bona opé.a
conseqiianiur,
'ctagéndï. Secedït eriimin desertum, ut iiosdoeeat,- Et proeieriensiecus iiim-eGaliloeoe, vidit Sûnonern
relictis mundi ilïecëbrîs, et sociélalè pfavorum, di-
vinis per omnia servire mândalrs. Tëntaïur sdlita- et Andream,etc. Isli primi vocàiï sunt, ut Dominum
rïus a diabolo; ni nobis ïusïnuël qùod onïtïës'qui vo- seqnëreiitar. Piscalores et iliilieraii niiitantur ad
tantpièvivére iii Christo, persécutionëm pa'liuiilùr, prsedicandum, né fides credeiittam non in virtute
et qùod per muttas irlbu'luiionesoporlët nos inlrarè Dei, sed eloquènliaâtquè doci/îiia*uiaretar. Qusérit
Ul •• IN MARC!EVANGELIUMEXPÔSITIO.^ LIB. t. r's >• lia
autem potest quomodo binos vocaverit dé naviculis Aïemina, quae pritaa sediicla est, a carnalis concu-
pisealores : primo Petrum et-Andreàm, deinde prO- pisceniiaefebre curari; tenta vir, qui maiè suadenlis
gressus paululum alios duos filios Zebedse'ysicut dicta conjugis aiidivit, ab errons siii lépra mundari,
narrant Matlhseuset Marcus, cum Lucas.dicat ambas ut ipse esséi ordo reslaurationis îh Domino, qui
eorum nayrculassimplelas magna illa captura, pi- eral el easus îh prbtoplâsiis: Et discerpens eum spi-
sciura, sociosqué Pétri cemmemorel Jacoburtï et ritus immundus, et èxcldmàhsvoce magna exivilab
Joannem filios Zêbedsciyocalosad adjuvaiiduih,cum eo. Lucas de spiritu immUndoait quod sic exierit ab
relia plena exfrahere non possent, simnlque mirâtes • homine, ul nihil ei hocérct. Potest ergo videri con-
lanlam multitudinempiscium qusecapia eiat, et ëum irarium, quomodo secundum Marcumdiscerpens,vel ;
Petro tantum dixisse l Noli limere, ex hocjam homi- sicul aliqui Codiees habent convexanseum, cui rilhîl
nes eris eapiens(Luc. v), simul eum tamen subduciis nocuit secundiim Lucam-.Sed et ipse Lucas : Et
ad terrain navibus secmos fuisse, CJndeet intëliigen- - cuin projecissetillum (inquit) doembnlumin médium,
dum est hoç primo esse faciumquod Lucas insinuai, exiit ab illO,'nihilqueeinocuit (Luc. iv). Unde intelli-'
neg tune eos a Dominovocatos, sed lanlum Pëtro gilur hoc dixisse Marcumcbnvexànieum,sive di'scér-
fuisse praediclumquod homines essel capiurus. Quod pens, quod Lucas dixit cuin projecisset eum in mè-'
non ita diclum esi, quasi jam pisces nunquamessel *»dium, ul quod seculus ait, nîhitque ei nociiil, hoc
capiurus,Namel post resurreclionemDominilegimus inieiiigalur quod illa jactatio membroriim àiquë
esse pis.catos. Diclum est ergo quod deinceps esset véxatio non eum debiliiavil, sicut soient exlrc dse-
homines, non dictum est quod jam non esset capiu- monia etiam quibusdam membris ampùtatis aut
rus pisces. Unde datur secundum Lucam inlelligi eos evulsis.
ad çaptaram piscium ex more remeassè, ut postea Elmirali sunl oniries,ila ùl conquirërent,etc. Visa
fifiretqupd Mallhseuset Marcus narrant, quando eos virlute miraculi, novîtatem dominicaeadmrfantùr
binos vocavit, et ipse jussit ut eum sequereniur, doclrinae, atque ad inquisitionëmeorum quseaudie-
primo duobus Pelro el Andrese,deinde aliis Zebe- rant per ea quae viderànt ëxcitàntur. Quia nimirum
doeiduobus filiis. Tune enim non subduciisad terram ad hoc fiebani signa quaeVelipse Dominusin àssurii-
navibus tanquam cura redeundi, sed ila eum secuti ; pto homine faciebat, vel"discipulis facere dédit.,'
sunt, tanquam vocanlem ac jubentem ut sequeren- ut per haecEvangelioregril Dëi, quod pfaedicabatùr,
iur. El ingrediuntur Capharnaum, et statim sab- certius crederetar, dum hi qui coelesiïâ lerfigënis
batis ingressussynagogamdocebal eos. QuodSâbba- gaudia fulura promittebant, coelesiïâin terris ac
. lis maxtaie medieïttoedodrinaeque suae donà fré- t, divina opéra monstra'baril.Vérum discipuli ut puri
quentai, docet se non sub lege esse, sed.supra homines donânte Dominoctaicla gerebaut. At Do-
legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non minus ipsè sirigularis virlulè poleTiliseet sanïtates
autem solvere, yenerii; née Judaicum eligëre-Sab- ac miracula operabatar, et quse à Paire àûdiebat,
balum, quo vel igflemaccendere, vel manum pedem- loquebatur in miindo. Namet prius (lesté Ëv'arnge-
que movere non liçeat, sed verum Sabbatum, di- . lio) eral docéiiseos qudsipoiëéldïèmhabens, ël non
leciamque Dominoesse requiem, si, saluti studenles sicul scriboe(Mallh. vu). Et nunc, lurba attèsta'rite,
animarum, ab opère' servili, id est, a cunclis conti- inpolestale impératspirilibusimiinindis, et obédlunlei*
neamus illicilis, (Jtfarc.)).
El slupebantsuper-doclrina ejus, etc. Illi enim ea Et protinûè ègrédlëritësde synagoga, vëneriinliii
doeebant populosquseseripjta sunt in Moyseel pro- domum Simonis, etc. Si virùriï à dsëmoniolïbéfà-
pheiis : Jésus vero, quasi Deus et Dominusipsius lum moraliler animuin ab i'mmUnda éogifa'tiO'he
Moysi,pro liberlate voluntaiis suae, vel ea quae mi- purgalum significare dixèrimus, consequeiltërfetai^
nus videbantar addebat in lege, vel commuians na febribus lenlalà, sed ad iniperium Dotataï cùràJ
proedicabatpopulis, ut in Matthseo legimus : Diclum ta, carnem ostendil a coricupiscentiaé susefervore per
est anliquis,egoaulemdico vobis(Mallh. y). irjContinentioe pfsecepla frenàlànî. Omnis enim àmari''-
'
El erat In synagogaeorumhomo iii spiritu immun- ludo, et ira, el indignatib, ël danibr, el blàsphemra.
do, elc. Nonvoluntaiis isla confessio est, quam prse- (Ephes, )v), spiritus îminuiidifuror est. Fèrnkatio-
mium sequilur confitendi, sed necessiiatis extorsion nemverOjimmimdilidm^ibidmèmjébncupisceniiàmma-
qusecogit invitas confiteri. Et velut si servi fugilivi lam, elavariliam(quoeestidolorumservilus[Ephes. v])
poslmulium temporis dominum suum videant, nihil febrem illeceltrossecarnis mlëUige. Et statim di-
aliud nisi de verberibus deprecantur, sic et daemo- cunt ei de illa, el accédonsefetiauifeain apprehensu,
nes, cémentes Dominum,in terris repente ver-sari, manu ejus. In Evangelio Lucie scriptum est quod
ad judicandosse venisse eredebanl. Proesenlia Sal- rogaveruni ilium pro ea; et staiis super ilfa'mim-
vatoris lormepta sunl dsemonuin, El commlnatusest peravit lëbri. Modo enim Salvâtor. rôgatùs, modo
ei Jésus dkens : Obmutesce,et exi de homine.Quo- ullro curai aegrotos, ostendens se Cohlraviliorum
niam invldiadiubolimors iulravil in orbemlerrarum quoque passionës, el prëcibus semper anhuëré fide-
(Sap. su), ideo conlra ipsum morlis auctorem primo iium, et ea iionrtunq'uàmqùeëîpsi taînime ih.se in-
debuit medicina salulis operari ; primo lingua ser- lëlligunl, vel inlelligénda dafe, vël pie peténlibus,
peniina, ne ultra virus spargerjel, oçcludi; deinde etiam non intellecla, dimittéjè, et juxta hoc qupd
-
415 . ,-BED.EVENElUfïILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICAGENUINA. 144
postulat ; îklicia quis intelligit?Ab occullis, \.monte, cujus commemorationem facit Mallhaeus.
Pg-'ilraisla...
meïsmunda me, Domine(Psal. xvm). Namque Marcus ita sequilur :
Et conlinuo dimisiteam febris, el minislrabat eis. El venitad eum leprosus depreeans eum, etc. De
Nalurale est lëbricitanlibus incipiente sanitate las— hoc leproso mundato eonnectit, ut ipseintelligatur
sescere," et segroiationis senlire molesliam. Verum quem MallhaeusCommémorât lune esse mundatum ,
saniias quse, Domini confertur imperio, simul tota quando post illum sermonem Dominus de monte
redit. Nec solum ipsa redit, sed et tanio roboreco- , descendit. Sic enim ait Matthseus-(Cum autem des-
miiante, ui eis continuo qui se adjuverantminislrare cendisse de monte, ' seculoe sunt eum turboe multoe
sufficiat, et, juxla leges tropologise, m.embra quse (Mallh.ym). Et ecce leprosus veniensadorabat eum
servierant immunditiae ad iniquitaiem ut frucliûca- dicens: Domine, si vis, potes me mundare, elc. Et
renl moni, serviant juslitise in vitam selernam. quia Dominus ait : Non veni solvere legem , sed
Vespereautem facto cum occidlsset sol, afferebant adimplere (Matlh. v), ille qui èxcludebalUr a lege,
ad eum, etc. Solis occubilus passionem morteinque purgari se Domini poteslaie prsesumens, non ex lege
significat illius quidjxit : Quandiu in mundosunii lux sed supra legem esse gratiam judicabal, quseleprosi
sum mundi (Joan. ix). Et sole occidente, plures dse- maculam posset abluerë." Verum ut in Domino po-
moniaci quam ante, plures sananlur segroti. Quia B teslalis aucloritas, ita in illo fidei conslanlia decla-
qui lemporaliter in carne vïvens paueos Judaeorum ratur. Ille in faciem procidit, quod humiliiatis est
dpcuit, calcato regno morlis, omnibus per orbem et pudoris, ut unusquisque de susevitse maculis eru-
genlibus, fidei salulisque dona transmisit. Cujus bescat; sed confessiohëm verecundia non repressit.
ïhinisirjs quasi vilae lucisque proeconihus Psalmisia Osiendit vulnus, remedium postulavit, et ipsa reli-
canit : lier facile ei qui ascendilsuper accasum (Psal, gionis et.fidei plena confessio est. Si vis, inquit,
LXVII).Super occasum quippe Dominus ascendil, pôles me mundare. In voluntale 1
Domini tribuit po-
quia unde in passione occubuit, inde majorera suam lestatem. De voluntate autem Domini non quasi
gloriam resurgéndo manifeslavil. pielalis incrédulus dub'uavit, sed quasi colluvionis
' Et doemonla mulla ejkiebat, etc. Lucas de his suaeconscius non j)r*sumpsit. Jésus aulem miserais
scribit aperlius : Exibant etiam doempniaa mullis . ejus extendit manum suam, ël tangens eum ait illi:
clamanlia, etdicenlia : Quia tu es Filius Dei. Elincre- Volo, mundare. Et cum dixisse!, statim diseessil ab
pansnon'sinebatea loqui, quia sciebanl ipsum esse eolepra,el mundalus est. Nihil médium est inler
Chrislum (Luc. iv). Doemouiaergo Filium Dei con- opus Dei atque praeceptum, quia ïn praeceplo est
litabanlur ; el sciebanl ipsum esse Chrislum, quia «opus. Denique.dixit et facta Sunl (Psal. xxxn). Vides
quem dierum XLjejunïo fatigatum diabolùs hominem - ergo quod dubitari non potest quin-votaiitas Dei
cognoverai, nec lentando valebat an el Dei Filius polestas sii? Si ergo volunlas ejus potestas est, qui
esset experiri ; jam nuiic per signorum potentian: unius voluntaiis asserunt, unius ulique asserunt
vel intellexit, vel potius suspicatus est esse Filiure polestatis. Ilaque quasi poteslatem babenssanandi,
Dei. Non ergo ideo Judaeiseum crucifigerepersuasit, et jubendï auctoriiatem, operandi leslimonium non
çuia Chrislum sive Dei Filium non esse putavit, sec refugif. Voloenim dicit propter Photinum , imperat
quia se morte illius non praevidit esse damnandum propter Arium, tangïi propler Manichaeum. Et lex
Vere enim de hoc myslerio a saeculis abscondiK quidem langi leprosos prohibe! ; sed quia Dominus
dicit Aposlolus quod nemoprincipumhujus soeculico legis est, non obsequitar legi, sed legem facit. Non
gnpvit. Si enimcognovissent,nunquam Dominumglo ergo ideo tetigit, quia sine taclu mundari non po-
rioecrucifixissent(I Cor. n). Quare autem Dominussi 1 tarai, sed ut-probaret quia subjeelus non eral legi.
loqui daemoniaprohibeat, Psalmisia manifestât qu i Nec contagium limebat ut homines, sed quia coma—
ail: Peccatori aulem dixit Deus : Quare lu enarra ; minari non poleral qui alios liberabat, lepra lactu
juslitias meas, el assumis teslumentummeum per o > Domini fiigatur, quae solebat contaminare langen-
luum ? Tu vero odisti disciplinam (Psal. sus), e ' p lem. Sininlque illud mïrabile, quod eo sanavit gé-
cselera. Ne quis dum prsedicantem audit, sequatu nère, quo fuerat'obsecralus. Si vis, potesme mundare.
errantem. Improbus enim mâgister est diabolùs, qu i Volo, inquit, mundare. "Habes voluniaiem, eliam
falsa veris ssepe permiscet, ul specie verilalis testi habes pielalis effeclum. Non ergo (ut plérique Laii-
monium fraudis obtexai. norùm pulant) jungendum est el Iegendum Volo
JE( diluculo valde surgens, egressusab'iit in deser • mundare, sed separalum, ut primum dicat volo,
um locum, etc. Si occasui solis mors exprimiiu deinde imperet, mundare.
Salvatoris, quare non diluculo redeunte resurrecti > Et comminalusest ei statim, et ejecit illum , etc.
ejus indicetur? Cujus manifeslala luce abiit inde Quare prseoipilur nemini dicere, nisi ut dicerel non
sertum genlium, ibique; in suis lidelibùs orabai i vulganda nosira bénéficia, sed premenda, ut non
quia corda eorum per gratiam sui Spirilus ad virtu solum a mercede abstineamus pecuniie, sed etiam
tem oralionis excilabat. Et erat proedkans in sync graiise.
gogis eorumet omni Gallloea,et doemoniqejiciens. I 1 Sed vade el estendele principi sacerdotum,etc. Os-
Iiac prsedicaliooequam dicit eum habuisse in omr i tendere se sacërdoti jubetur, ut intelligeret sacerdo»
Galilaa intelligitar eliam sermo ille babitus >•x ^ata non legis ordine", sed graiia Dei suprà legem
118 •'"•' IN MARCIEVANGELIUMEXPOSITIO. — Lin. I. iift
esse curalum. Offerre autem sacrificium, ut osien-'JA A. .lAPUT.H. .
derel Dominus,quodlegem non solveret, sëd adim-
pleret, qui secundum legem giadiens supra legem! El iterum iniravit Capharnaum, elc. Salvaior
-sanaret eos, quos remédia legis non sanaverant. Ett omnium Deus salulari omnia lustral incessu. Et
bene addidit : lu leslimoniumillis, hoc est, si Deo> tune in desertis, nunc in civilate, nunc ad mare,
credant, si impieiatis lepra diseedat. Quod si quemt doclrinae coelestiset virlutum doua turbis minisirat.
movet quomodo DominusMosaicumvidealur appro- Nunc in monte solus orat, nunc laboranies in mari,
bare sacrificium, cum id non receperit Ecclesia,( . ne perire debeant, adjuyat. Ubique munera salulis
memineat nondum coepisse sacrificium sanctumi imperlit, ut omnes gradus ac condiliones ad suam
sanclorjm, quod corpus ejus est. Nondum enim, gratiam perlinere demonsirel. Juxla mysticum vero
oblulerat in passione holocaustum suum. Non au-. . inlellectum, post facium in civilate miraculum, sece-
'
lem oportebal auferri signiûcantia sacrificia, prius- dit in deserium, ibiquê, convenientas ad se lurbas
quam illud quod sigoificabatur confirmatum essett benigna pielaie suscipit, ul ostendat se magis quie-
coniestaiione âposiolorum praedicantium, et fidëj tam, et a sseculicurisremotam diligere vitam, atque, .
credenlium populorum. Quia vero lypice vir iste» ob hujus appelilum, se sanandis curam adhibere
peccalis languidum genus désignât humanum, recte. B ' corporibus. Et quidem more humano, quasi
frequen-
non solum leprosus, verum etiam, juxla Evange- liam se quserentium dectaians, nolebal manifeste in
lium Lucse, plenus lepra fuisse describitur. Omness civitalem introire. Sed allegorice docebat quia lu-
enim peccaverunl,el egenlgloria Dei (Rom. m). Illa, multuosis carnalium meniibus aperiam sui manife-
scilicet, ut, exieula manu Salvatoris, hoc esi incar- stationem veriias non extabet, sed quoscunque ab
nate Dei Verbo, humanamque contingentenaluram,> illecebris rerum lemporalium viderit esse
discretos,
ab ertoris prisci varielale mundentur, possinique» iis suorum lucem donorum Iargius infundit. Verum
Cum aposlolis audire : Jam vos mundi estis pro- quia nec carnales superna pietas deserit, quin eliam
' iis
pter sermonem quem loculus sum vobis (Joan. xv), gratiam suae visilationis, per quam et ipsi spiri-
et qui diutius abominabïles a populo Dei erantt luales effici valeant, indulget, post desertum Domi-
caslris seoreti, jam aliquando lemplo reddi, el sa- nus in civilatem redit : multisque eodem convenien-
cërdoti queanl offerri, illi utique cui dicitur : Tu ess tibus Ioquilur verbum : ac sanato paralytico pluiibus
sacerdos in oelernum(Psal. cix), audienles ab Apo- occasionem inlernae sanationis quae est in fide trï-
siolo : Templum enim Dei sanctumest quod estis vos s huit. Quod vero docenle Dominoet domo lam mulli
(1 Cor. m) ; ofleranique pro emundaiiohe sui sicutt , convenerunt, ut non caperent, neque ad januam,
praecepit Moyses , id est exhibeant,corpora sua ho-. G nostram proprie salvationem qui de genlibus ad
silam viventem,sanctam, Deo placëntem(Rom, xu). fidem venimus désignai, quia prsedicante in Judsea
At ille egressus Coepitproedicare, el diffamareser- Dominoliecdum intrare ad audiendum valuimus. Ad
monem, ila ul jam non posset manifeste in civitalem , quos lamen etsi foris positos verba suae dockrinse
introire, sed foris in desertisloch esset; el conyeniebaul
l feeit pervenire, quia nos ipse per sanewrum ora
ad eum undique. Unius perfecta salvalio, multas3 praedicaiorumcollegit, et quamvis exlra synagogam
ad Dominumcogit lurbas : ut enim ipse se interiusi in qua ipse proedicabatinventas, Evangelii sui fecit
exleriusque doeeret esset sanatum, nequaquam per- esse participes. Et veneruntferentes ad eum paralyti-
ceplum beneficium, ut ab ipso a quo acceperat jus- cum, quia a quatuor porlabalur. Curatio paralylici
sus, lacet : quin potius evangelislse functus officio, hujus salvationem désignai animae post diuturnam
mox egressus coepilprsedicare et diffamare sermo-. illecebraccarnalis inertiam ad Chrislum suspirantis,
nem. Unde mérita quoeritur quidnam sit quod Do- quae primo omnium minislris qui eam sublevent et
minus uonnulla quse gessit abscondi jussit, et nec, Chrisio alferani, id est bonis docioribus qui spem
ad horam pôtaerunl abseondi? Nunquid enim uni- sanationis opemque iniercessionis suggérant, indiget.
geniius Filius Patri et Spiritui sanclo coaeternus, jj." Qui bene quatuor fuisse referunlur, sive (piia qua-
hac in re velle habuit quod implere non poluil ? Sed[ luor sancii Evangelii libris omnis prsedicantium vir-
noiandum quod Redemplor nosler per morlale cor- lus, omnis sermo firmaïur, seu quia quatuor sunt
pus omne quod egit hoc nobis in exempta aciionisj virlules quibus ad promerendam sospitatem fiducia
prsebuil. Miraculumnamque faciens, et laeeri jussit, mentis erigitur. De quibus in seiernse sapieniiselaude
et lamen taceri non powit. Ut videlicet electi ejusj dicitur : Sobrielalemenim et sapientiamdocet el ju-
exemplum doctiinse illius sequentes, in magnisquaeÏ slitiam cl virlutem, quibusutilius nihil est in vila ho- '
faciunt laiere quidem in votantaie habeaut, sed utt minibus(Sap. vin). Quas nonuulli diversis noininibus
prosinl aliis, prodanlur inviii, quatenus et magnae 3 prudenliam, foriitudinem, lemperanliam el justitiam
humilitalis sit quod sua opéra laeeri appeiunl, ett nuncupanl. El cum non possent offerre eum illi pree
magna;sublimilalis sit quod eorum opéra laeeri nonj lurba, nudaveruntteclum ubi eral. Desiderant para-
possum. Non ergo Dominus voluil quidquam fieri et,[ lylicum Christo offerre, sed lurba inlerposiia ab,
minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, omni parle inlercludunlur, quia saepe anima post'
quidve de eis eliam noleniibus fiai, dodriuse magis- infirmi eorporis desidiamad Deum resipiscens, su-
lerio exemplum dédit. pernseque gratise remedio cupiens innovari, prisçss'
147 BED^E VENERAB1L1SOPP. PARS II. SECT. I. — EXKGETtr.AREMIINA.- «a
""cbnsuetûdiriisobsiaculo relardalur. Ssepeinler ipsas A. statim cognito, Jésus spiritu sue
quia sic. cogitarent
orationis secretse dulcëdines, et quasi, suave cum inler se, dicit ïllis : Quid isla cpgilalis in. cordibus
Dominocolloquium, turba çogitaiionuminlerveniens veslris? Ostendil se Deum, qui potest cordis occulta
'
âëiém mentis né CbriStiiSvidèatur ïmpedil. Et quid çognoscere. Et quodam modo tacens Ioquilur : Ea-
ïnter liseë âgendûm? Nëii inique ïh infimis exîerïus dem majeslate et pptpntia qua cpgilationes vestras
qlâ lùrbaè iumÉtûântûf rèmànëridum, ised leetum ïntueor, possum et hominibus dçlicta dimiiiere. Ex
dôtaus ïiï qua Christus dbCét àscèndëiidum, id esi vobis inielligïte qiiiçî.parâlytieus cpnsequalur. Quid
sacroe SCïiptaf'éÈsublïfiiilas est âppëtënda, Iexque est façiliusdicereparalylko : Dîmitlùntur libi peccala,
Doihiniciini Psàitaïstà dié hbctaqùè ihëdiianqa. In an dicere : Surge et toile grabatum luum et ambula?
çûô ertint Cèrrîgiijunior vianï sudnï? In cuèiodiéndo, înier dicere et facere, mulla distantia est. Uirum
il\'4\i%'sëfmonesIMÔS (Psàl. cxvni). El pàtefacienles, sint paralylico peccala diniissa, solus noverat qui
"stibmïseftifiigtâbâïûm jit quo paralyticus jacebat. dimitlebat, 'Surge aulem et ambula, lam ille qui sur-
Paiëfaéto iëctô sëgèr ânté Jesùrri sobmïilïtur, quia, gebatquam if qui surgeniem videbant approbarepo-
TféserâlisSçrlptafâfum myslériis, ad noti'tiàmChristi terant. Fit ergo carriale signum, ut probetur spirï-
pêrvënitur, liôc est ad ejus humilitaiem fidei pietate •" tuale, quanquam ejusdem viriulis sit et corporis et
•déscëhditur. Et bêhë domus Jesu juxta àltertas B animaevilia dimiiiere. El dalur nobis inlelligenlia,
ëvàngëîistà; narrâliohëm legulis esse contacta repe- propler peccata plerasque eyenire çorporum débili-
Tillif, quia"sub Contèmptibïlïlittërarum velamine si tâtes. Élidcirco forsan prius peccala dimilluntur, ut
àdsït qui ïëseïêt divina, spirhualis grâtiae virlus ïn- çausis debiîitatis ablalis, sanilas reslitaatar. Quin-
"veniètur. Dônudàiïô elënim tegùlàrum in domo Jesu que siquidem sunt differenlisecausarum pro quibus
à'pèïiib est ih viittatë litlerse sensus spirituaiis el ar- in bac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut
câïi'ô'riim"coeïesttam.Quod àùtein cum grabalo depo- enim ad mérita augenda per paiienliam jusii corpo-
m'tu'rmfifmus, significat ab .homliié in isla adhuc ris infirmîtate gravamur, ut beali patres, Job et To-
Carnecoristliulô Chrislum dèberë cognosci. biaset innumeri martyres in ulroque Teslamenio. Aut
fâi'mvidisêél àiïtemèësiis fidénïlllorum, etc. Cùra- ad cuslodiani virlutum perceptarum, ne superbia
îiiïù's hbihinériîa pàïàlysï Dominus, primo peccalo- tentante dispereânt, sicut apostatas Paulus., cui ne
rtifli Viheulàdissolvit, ùt ôstendéret eum ob nexus magnitadinerevëlatioitam extollerelur, datas est sti-
ïulpà'rûiii àfluùnï dîssbliitiônefuisse damnalum, nec mulus carnis suaeangélus Salanae,qui euni colaphiza-
"nisibis rëlaxatis mémbroruïn posse récupération^ ret. Aul ad inleliigenda et corrigenda peccala nostra
Saiïâri. Sic et illi pàràiyîico, qui juxta Probaiicam sicut Maria sorpr Aaron in eremp obyerba lenierita-
fis'cïnSm diu môlum àquoe frustra prseslolabalur, û lis et superbiaelepra perçussa est. Velsicut paraly-
'lànàïô' 'à Domino dicitur : Ecce samis factus es., ticus de quo tfaciamus, qui nonnisi dimissis primo
fàni noli péceare, iiè dëièriûs libi aliquid conlingat, peccalis, poiuit ab infirmilatecurari. Aut ad gloriam
(Jotih. xiv). Dei saivantis sive per seipsum sive per famulos suos,
'
fïli, inqùïi, dimillùhiur libi peccata. Ô mira \m-. sicut coecusnatus in Evangelio,qui nequeipsepeecq-
militas! Despëctum et debilem lolisque membrorum vlt nequè parentes ejus, sed ut manifestarentur opéra
éôtapàginibus dissoiuïumfilium vocat, quem sacerdo- "Deiiii illo. Sicut Lazarus, cujus infirniilas non fuit
lès non dïgnaïehlur àitingere. Autj-eclé ideo filium, ad morlem, sëd pro gloria Dei, ut gloriûcarelur Fi-
quia dîmitlùntur ci pëècàia sua. Iriluendurn satic lius Dei per ëam. Aul ad inchoalionem daninalionis
quanti proprià cujusquè fides apud Deûm valeàt, ubi oeternse,quod reproboriim est, et proprium, sicul
tant! vâtail aiiehà, iii tbiïïs ïibïno repenle, hoc est. Ahtjôchus et Herodes, qui ulrique suo tempore ad-
ëx'tërtas înieriusque jam sàlvalus exsurgerel, allo- versus Deum répugnantes, quod lormemorum in
-rumqùémërilo aliis iâxârehîiir errata. gelieriha"perpetuopassuri essent, praesenlium affl'i-
Eranl àiitèm illic quidam describis sedenleset cogi- ctionummisera cunclis oslendebant. Quibus congruit
lantê'èih ;cbrdibïïs suis, été. Verum dicunt scribse. illud prophelse : Et duplici convritloneconiere eos.
qûod riëmo dimiltèrë "péceatà nisi Deus potest, qui B Unde necesse est in omnibus quae lemporaliier ad-
per éës"quoqiie dimîltit, quibus dimittendi tribuil versa palimur, cum humilita.te Domino gralias aga-
poiesiatem. Et idèo 'Christusvere Deus esse proba- mus-,et infirmitatis nostraecopscii de collatis nobis
ïur, quia àihiïttëre peccata quasi Deus polest. Verum remediis graiulemur. Necesse est ut ad conscien-
Deo tëslimonium reddùnt, sed pèrsonam Christi ne- liam noslram reversi sotarter opéra nosira simul el
gando lallunlur. Érraht ilaque Judsei, qui cum Chri- cpgilaiiones.explpremus, el quidquid nos peccasse
stum eiDeum esse et.peccala dimiiiere posse cre- deprehéndimus, digna casligatione purgemus; quid-
dant, Jesum lamen Chrislum ëssè non çréduiit. Sec quid de his quse nos recle feeisse eïedebamus, vilio
nVullôdëmentiuserrant Âxiàiii,qui cum Jesum Chri-
in nobis elaiipnis périsse «omperimus, el hoc hùmili
stum esse, et péëçaîà posàë diniillere, Éyangel.i
' verbis devieti, nëgàfe lion audeant, nihiiominui satisfàciiôné ëàsiigënïus. Hièc ënim tiobis ssépiusfit
Deum negare non lïméni. Al ipse perfidos salvar< causa hagellor.iim.Câïteruhi innocentés et justos ob
dësiderans, et occultoiiun cogniiione ei virtute ope augmentaprsemibrùm flagellari, perfeclorum est, et
ïum Deum se esse manifestât. Nam sequilur : Qut donum spéciale virorum. Verberibus aulem lempo-
149 IN MARCIEVANGELIUM.EXPOSITIO, --LIR. ï. . ," 150
rallbus ad seterna lormenta cpmpelli, impceniienliup A.de letane.ario in eyangëlistam sil repente mulatus.
est poenareproborum. Et purgeas seculusest eum. Iii Evangelio Lucas
Ùt aulem scialh quia poteslaiem habel Filius homi- plenius. scriptum est,: El relictis êmnibns surgens
nis, etc. Si et Deus est juxla Psalmislam, qui quan- .spculmeHemn(Lnc, y)Jnteîligeùserg©Matlhseusquid
tum dislat Oriens ab Oçcasu etangayit a nobis iniqjii- £\t yeraciter Dominumséqui* relictis omnibus sequi-
lates noslras, et Filius hominis poteslaiemhabel ht lur. Sequi enim imilari. est. Ideoque ut pauperein
lerra dimiltendipeccata, ergo ideni ipse etpeus, et Pirisluiii non jam gressu quam, affecta consectar.i
filius hominis est, m et hpmpChristus per djyinitaiis posseï, reliquit propria, .qui rapere solebat aliéna,
suse potentiam peccata dimittere possit, et idem Perfectamque nobis abrenuniiaiionis sseculiformant
Deus Christus per humamtaiis suse fragil'italemprp Jrjbuens, non solum taera reliquit vectigalium, sed
peccatoribus mori, Spiritualiter aulenj de grabajo pericutam pontempsit, qoodeyenire poleral a prin-
sbrgere est animam se a çarpalibus desideriis ubi çipibus sseculi.,quia,yesiigaltam'raiioiies imperfecta*
oegrajacebat abslrahere. Grabatum vero tallere est alque înçompositas rçliqserit. T-anlaenim cupidi-
ipsam quoque carnem per continentiae frena correp-r laie sequendi^ominuni.4!tcM)sest., ni in nullo pror»
lam, spe coelestiumpraemiprum a deliciis sçgregarç sus hujus viise respectum vel cogitationem sibimet
terrenis. Sublatô auféra grabata domum ire, ad s* réservarit. Si quidem ipse Dotainus qui hune ex-
paradisum redire est. Hsec eie/ùm vpra esi domus terius imnana ajl.o.cuiionept se sequereiur- vocavit,
nosira, quaehominemprimasuscepii, non jureamissa, intus divinaipspiratione ut mox ypcanie.nisequereiur
sed fraude, tandem restituta per eum qui fraudu- accendit, ipse ïnyisjJpililer,quo mpd.o sequendum
lento hosii niliil debuit. Aliter sanus quilanguerat esset edocuit, Propter qupd ille mérita obedientiae
domum reportai grabatum, cum anima, remissjpnç dum humana contemnens negotia deserit, domini-
accepta peccatorum , ad talerpatn sui çusiodiam cprujn fidelisdispepsatpr faclus est talemorum.
çum ipso se corpore refert, ne quid post yeniam Et factum est çum pecumperei in domo illius,
unde iterum juste ferialur admiilal. Et staïknitiesur- multi publicani, etc. Scribit evangelisla Lucas quod
nxii, el sublalo grabato abiil coram pmnlbus, ita ul fecerit ei conviyium magniim Leyi in domo sua»
mirarentur omnes, el lionoriftcarent Deum dicenles, quod mysleriorum.liguris aP.ta congruit. Qui enita
Quiâ nunquam sic vidimus. Quani miranda divinse domicjlioChrisluni receperit injernOj maximis delec-
poie-ntiaevirlus, ubi nulla temporis interrenieiiie lalioiiibus exuberanliuni pascilur yoluptaium. Ilaque
niorula , jussu Salvatoris salus iëstina çomitar: Dominuslibenler ingredilur, el in ejus qui çrediderit
fur I Mérita qui adfueranl, damnaiis hlasphemiae recumbil affecta. Ei hpc est bpnorum opérum spir
jaculis , ad laudem taniaemajesiaiis stupenlia cordai ^ rituale convivium quo diyes pppulus eget, pauper
conVerlunt. El egressus est rursus ad mare, oinnisr. epulalur. Publicani aulem s'Cul eti,am nomine pror
que .turba yeniebatad eum, el docebal eos. Doeens bant, appellaotur ii qui yecligalia publica exigunt,
ïn Capharnaum Dominus, viiiutem doclrinae suse sive qui eondueiores sunt vectigaliumfisci, yel rerum
coelëstêïn parajylici curalionè commendabat. Quo publicarum, necnpn el ii qui ssîculi hujus Uiçra per
facto egressus esi ad mare, ut non solum civilem negolia seclantur, eodem ypcabulo censentur, VidLe-
vitam hominum in via veritatis institaeret, verum. ranl ilaque publicaniinia pçcçati.s ad nièliora çon-
etiam habïtatoribus maris Evangelium regni praedi- versum locum inyeniss.eRoenileniiae,ei ob id eliam
caref, eosque fluctivagos rerum labentium motus ipsi non desperant satatem, JNequeyero injiristtais
cbntêmnere ûc Fidei fïrmitale superare doceret..pe- vitiis permanentes publicani yentapt ad Jesum, ul
nïqUeadvenienlem ad se ibï turbam plurimam dpcet. Pharissei ei Scribae njurmurantes, sed pceiiitentiam
Ibi publicanum de leloiieo vocalum aposlojiim et agentes , ut seq.uensjEyangelistse sermo .significat,.
evangelislam facit. Ibi inultôs péccàtores per poeni- dicens : Eranl enim multi, qui el sequebantnr eum,
tcnliâm cor'réclos sua dignbS coenà, suorurh auditu Ibal autem Dominus ad cpnyiyia peççaiprum , ut
rcdditarcanorum, alque ab undis tumentibus, ac Q' occasionem haberét doceiidi3et spi-rilnalesinviiator
Cétis cupidilatmii râlléntium sequeslraios ad solidi- ribus suis praeberet cibos. Denique cum fequenter
latem quiëlae conversatlonis, quse est iii spe coeles- pergere ad çonviviumdescribanl,,nihil referlur aliud
lium bonorum perlra'hii. Nsimsequilur : nisi quid ibi feceril, qqid docueril, ut et tairoililas
El cum proeterirei,vidil Levi Aïpheï, etc. Ad lelo- Domini eundo ad peccatores, et poleniia .do.çl.i'i.nae
îiRiim, ad curam dispensaiioncmque vectigalium ejus in conversione poenïtentiunidemonstretur.
dicit; TE5,OS-enim Gfaece, Latine vectigal nomina- El Scriboeet Pharisoeividenlesquia inanducarelcum
tur : idem autem Lëvi qui et Matlhseus est. Sed peccateribiis,etc. Si per Malthaeiêlectionem el vo-
Lucas liaréusque, proptef verëcundiâm el honorem catîonem Publicanorum fides exprimilur genijuiii,
eVangelislae, nomen ponere liotaerunt vulgatûm. quae prius mundi lucrum inliiabant, atnunc cum Do-
Ipse autem Malihaeus,• juxla illud quod scriptum mino epulis chariiaiiseibonoruin pperum sedula de-
est, jusiufe accu^aior «ui est : in primordio sermo- volione reficiuntur, profecto superejlium Scribaruni
nis Mâllhae'umse ei publicanum -nominal; ut os- et Pharisseorum Judscoruminvidiam qua de genlium
lendat legénlibus nullmn debere convërsum de sa- salute lorquentur insinuai. Quibus ipse Ioquilur ; .
inte diffidere, cum ipse de pubucano in aposlolum, Amendico vobis, quia publicani et meretrkes priece--
551 BEDiE VENERABILISOPP. PARSH. SECT. I. — EXEGÉTICAGENUINA; 152
dent vosm regno Dei. —Hoc audilo Jésus ail illis : A autem ille propler peccata a nobis récesserit et avo-
Non necessehabent sani medicum,sed qui.maie ha- laverit, tune indicendumjejunium est, lunciuclus
bent. Non enim venivocare-justos sed pèccaiores. recipiendus. iVenioassumentum panni rudis assuil
SuggiilatScribasetPharisaeos, qui juslos se putantësi vestimentoveteri. Alioquiil aûferl svpplementumno-
peççalorum consorlia declinabant'.Se ipsum inëdi- vuma veteri, et major scissura fil. Cum inlerrogatus
cum dicit, qui miro medicandi génère vulneralus est î esset Dominus, cur discipuli ejus non jejunarenl,
/propler iniquliàtes nostrag , et Uvore ejus sanati v? rëspondit carnales adhuc quosque el needum pas-
sumus.(bai. LUI);Sanos aulem et juslos appellat eos sionisresurreclionisquesuae fidesolidaws non posse
qui ignorantes Dei juslitiam, et suam votantes consii- sëveriora'jejunia et continentiaesusiinere prsecepta,
luere, jnstitioeDei non sunt subjecli (Rom.x) ; qui ex; ne per ausiëritatem nimiain etiam Credulilaiem
lege praesumeiites Evangelii gratiam non qùaerunt. quam habere videbanlur amiuant. Ipsos ergo adhuc
Porro maie habeitteset peccatores vocal eos qui suse discipulos tanquam vêlera vesiiirienta dicil, quibus
ifragilitatisconscienlia devicli, nec per lëgem se jus- iiiconvcnienter novus pannus assuitur, id esi aliqua
Jtilicariposse videnles, Chrisli gratiaepoenitendocollai particula doctrinoe quse ad novae vilae-lemperan-
submitlunl. tiam perlinet, quia si hoc fiai, el ipsa doctrina quo-
- Et erant discipuli Joannis, etc. Alii rëferunt evan-•B dam modo scindilur, cujus particula quae ad jeju-
gelisla; ipsos Pharisaeos ac discipulos Joannis haci îiium ciborum valetj importune tradilûr, cum illa
Dominum quoestione puisasse. Hic Vero ila sonare• doceat générale jejunium non aconcupiscenlia ci-
videlur evangelicus sermo, quasi alii aliqui quosi borum lanlum, sed ab omni Isetitia lemporaliumde-
hujus rei cura niovissel, banc ei qusesiionemintu- leclationum. Cujus quasi pannuin, id est parlem
lerint. Unde côlligendum a pluribus hanc Dominoi aliquam quse ad cibos perlinet, dicit non oportere
objeetam esse quaestionem, et a Pharisseisscilicet ett hominibus adhuc Vetericonsuetudini dedilis imper-
a discipulis Joannis, et a convivis, vel aiiis quibus- tiri, quia el illinc quasi conscissio videlur fieri, et
libet, quos hoc inovebat, quare discipuli Joanniset t, ipsi vetustati non convenii.
Pharissei jejunarenl ; discipuliaulem Salvaioris noni Et nemomïttit vinum, etc. Eosdem quoque veteri-
jejunarenl. Mysticoautem sensu potest ila exponi :' bus comparât utribus, quos vino novo, id est spiri-
quod discipuli Joannis et Pharisseorum jejùnant, tualibus prseceplis facilius disrumpi quam id posse
Chrisli autem non jejùnant, quia omnis qui vel de> continere dicit. Erant aulem jam ulres novi, cum
operibus legis sine fide gloriatar, vel, quod est gra- post ascensum Domini desiderio consolalionisejus
vius, tradiiiones sequilur liominum, vel certe ipsumi i. orando et speràndo innovabantur. Tune enim acce^
eiiam Chrisli precoiiiûm aure tantum corporis, noni perurit Spirilum sanctum, quo impleti cum linguis
autem et fidecordis percipil, spiritualibus abstinënss omnibus loquérëntur, a Judseis nescienlibus, sed
bonis jejunb corde labescit. Qui|vero.Chrisli'mem- lamen veie aitesianlibus, dictum. est-: Quia muslo
bris fideii incorporalur ainore, non potest jejunare3 pleni sunl isli (Acl.ri). Novumenim vinum jam'novis
qui came ipsius epulatur et sanguine. Aliier Joan- utribus veuerai, hoc est Spiritus sancti fervor spi-
nes vinum el siceram non bibit, Dominus cumi rilualium corda repleverat. Aliier. Cavendum do-
publicanis et peccatoribus manducat ac bibit, quiai ctori esi lie animaenondum renovalse, sed in velu-
ille abstineniia meritum auget, cui poleniia nullai slaie malitise perduranli, novorum mysleriorum
naiurse. Dominusaulem cui nalnraliter suppetebalt secrelà cominitiat. Quod si quaerit aliquis quid inler
délicla donare, cur eos declinaret quos abstinenii- vinum novum myslice et vesiimeniumdislet novum,
Lus polerat reddere puriores ? Sed jejunavit el Cbri- facile patet, quia vino inlus reficimur et iuebria-
slus, ne praecepium declinares, manducavit cumi mur, vestimento aulem forinsecus induïmur. Cum
peccaioribus, ut gratiam cerneres, agnosceres po- vero utrumque ad significantiam yitse perlineat
teslaiem. El ait illis Jésus : Nunquid possunt filiii spiritualis, vesiimenium.profeclo opéra nostra bona
nuptiarum,quandiu sponsus cum illis est, jejunare ?j « quae foris agiinus, el quibus coram hominibus luce-
Quanto temporehabent secum sponsum,non possunt t mus, insinuât. Vino autem novo fervor fidei, spei, et
jejunare. Veulent aulem dies cum auferetur ab ehs charitatis, quo in'coiïspectu noslri Condiloris in no-
sponsus;et lune jejunabunl in illa die. In Malthaeoil;a vitaiesensusnostri inlus ipsi reformamur,exprimitur.
posilum est : Nunquid possunt filii sponsi tugere, Et facium est iterum^cuin Sabbatis, etc. Legimus
quandiu cum illis est sponsus (Mallh. ix)? Sponsuis in sequenlibus quia erant qui veniebant el redibant
ergo Christus, sponsa Ecclesia.est. De quo sanclca multi, el nec manducandi quidem spalium habe-
et spiiilualiconnubio apostoli sunt creati. Qui lu- banl, et ideo quasi homines esuriebanl. Quodaulem
gere ac jejunare non possunt, quandiu sponsuni iin spicas segetuin manibus confricant, et inediam con-
lhalamo vident, el sciunt sponsum esse cum sponsa!. solaniur, vilae auslerioris indicium est, non praepa-
Quando vero irans'ierini nupiise et passionis ac re ralas epulas, sed cibos simplices quserentium. Pha-
surrectionis tempus advenerit, lune sponsi filii je risseiaulem dicebant ei : Ecce quid faciunt discipuli
junabunt. Juxia leges aulem tropologise sciendunn lui Sabbatisquoenon licet? Nota quod primi aposioli
quod quandiu sponsus nobisoum est et in lsctitiia Salvatoris lilieram Sabbati destruunt adversum Hc-
sumus, [necjejunare possumus, nec lugere. Cunii bionilas. oui cum cseteros recipiant apostolos, Pau-
"""
*K% l\f-HARGI F.VANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. I. 154
luni quasi transgressorem legis répudiant. Myslice A j tritici quoe reficiunt, ita ssepe sub ea quse videbalùr
autem discipuli per sala transeunl, illa videlicet de ulililatelilterse teguntur donâ divinsediléctionis, quae
quibus Dominusail : Levate oculos vestros et vidële: mentes fideiium esurientes sitieniesque justiliam
regiones,quia alboesunt jam ad messem. Et qui melil, suavitaiis internaedapibus pascant. Verum haecmon-
mercedem acciplt (Joan. iv), cum dociorés 'sancti tium refectio stullis quidem Sabbali delënsoribus
eos quos in fide veritatis instituere quseruht cura displïcet, sed a DominoSabbati probatur , quia qui
pise solliciludinis inspiciunt, et qualiier unumquem- solam liilerae superficiem sequuniur, nec veram men-
que quove ordine ad salutem altràhere debeant se- lium refeciionem nosse , nec ad iriternam pervenire
dula consideratione perpendunt. Alque ideo nihil animarum requiem norunl. Unde temeritas eorum
mélius esurire quam salutem intelligtinlur hoininûm, . mérita Veritatis oie contandilur, dum subditur :
quam ipse messorum primus quondam inlér preces Et ait illis : Nunquam legistis, etc.? Ad contatan-
esuriens, inox oblatis sibi eis quas desiderabal dapi- dam calumniam Pharisseorumveleris recordalur his-
bus, audivil: Surge, Petre, occideel manduca (Act. x). torise, quando David lugiens Saulem venit iii Nobe,
El mira sacramenti concordia, quia el ibi maciari ac et ab Abimelech sacerdote suscepius poslulavit ci-
manducarijubenlur animalia coelitus missa, et hicspi- bos (J Reg. xxi). Qui cum panes laieos non haberet,
cas Dominolustrante consecratas vulsisse discipuli,. dedil ei consecratos, quibus non licebai vesci nisi
alque juxta aliorum narrationem evangelistarum con- solis sacerdotibus et Levitis. El hoc lanlum inlerro-
fricantes manibus manducasse perbibeuiur. Hocest gavit, si mundi essentpueri a mulieribus: el illo res-
enim quod ait Aposlolus : Morlificatemembravestra pondenle ah heri el nudiusterlius, non dubitavent
quoesunlsuperlerram, elexultevosvêleremhominemcum panes dare, melius arbilratus (propbela dicenle,
aciibusejus(Coloss.m). Quia non aliter transit quisque Misericordiam volo, et non sacrificium [Ose. vi] ) de
in corpus Christi, non aliier doclorem profectus sui -famis periculo homines liberare, quam Deo offerre
fruclibus pascit, quam si, veteribus abdicalis concu- sacrificium. Hostia enim Deo placabilis homi-
piscents, novo dileciionis mandata novus homo nûm satas est. Opponit ergo Dominus el dicit :
fuerit fadns. Vellere Raque spicas, est homines a Si et David sanctus est, et Abimelech pcntilëx a
tcrrena inteniione quâ solum mentis quasi radîeem vobis non reprelienditur, sed legis uterqite manda-
fixerani eruere ; fricare aulem manibus-, exemplis tant probabili excusatione iransgressi sunt, et lames
virlutum ab ipsa etiam carnis concupiscenlia quasi in causa est, cur eamdeni famem non probaiis jn apo-
folliculis alque inlegumenlis arislarum purilalem slolis quam probaiis in coetcris? Quanquam et in hoc
mentis exnere. Grana vero manducare , est munda- (n."mulladisiantia sil. lsti spicas in Sabbalo manu confri-
fum quemque a sordibus vitiorum per ora praedican- canl, illi panes coniederuiit Levilicos.Ibi el ad Sabbali
tium Ecclesiae mcmbris iucorporari. Et bene haec solemnilalem accendebaul neomeniarum dies, quibus
discipuli prsegredientesante Dominum fecissememo- inconvivis requisitus fugit ex aula regia. Figurale au-
rantar, quia doetoris necesse est sermo proecedat, lem quod dicit, David et pueri ejus panes acceperc
el sic cor audiioris subsequens gratia supernae visi-. sanctificaios, osiendit sacerdotalem cibum ad usum
taiionis illusiret. Bene Sabbatis, quia sancii doctores Iransiiurum esse populorum, sive quod omnes vilain
el ipsi in prsedicandopro spe futuraequietis làboranl, sacerdolaleni debemus imiiari, sive quia omnes filii
el audiiores seque suos admonent non propter amo- Ecclesia; sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdo-
rem saeculisupervacuis insistere negoliis, sed pottas liùm sanctum , offerenles nosmelipsos Deo hoslias
pro seterna requie bonis insudare laboribus. Item spiriluales. De qua iota hisloria pro eaptu noslro
per sata ambulant cum Domino, qui diviiiis obtem- plenius in exposilione libri Regum dixim'us, et de
perare siudentes imperiis solerter eloquia sacra me- mensa ac panibus proposiiionis, in libro exposiiionis
ditari delectantur. Esuriunt in satis, cum in eisdem labernaculi et vasorum ejus. Quod vero Dominus
sacris eloquiis quse Iegendo perlranseunl panem vi- Abialhar principem sacerdoium pro Abimelech ap-
laeinvenire desiderant, hoc est, ad illa curant ver-Jj) pellai, nihil habet dissonaniise. Ambo etenim fueruut
ba pervenire, quibus ampliorem in se sui Conditoris illic, cum veniens David panes petiit et accepit, Abi-
amorem incendant. El hoc in Sabbatis, cum sopila melech videlicet princeps sacerdotum , et Abialhar,
mente a lurbulentis cogitationibus vacare gaudent, filius ejus. Occiso autem Abimelech a Saule, cum
et videre quam swanisest Dominus, quamque bealus viris domus suaegeneris sacerdotalisocloginla quin-
vir qui sperat in eo (Psal. xxxui). Assumptoque pie-, que, fugit Abialhar ad Davidet cornes faclus est lo-
latis el humililalis habita , ad requiem animarum tius exsilii ejus. Posiea régnante eo summi sacerdolii
suarum altingere contenduiit. Vellunt spicas quse et ipse gradum accepit, ac tolo tempore regni illius
forte occurrunt, et tandiu versant manibus contri- in ponlilicaiu perseverans, mullo majoris exccllen-
tasque purgant, donec ad escam perveniant, cum tïaequam paler suus effectus est. Ideoque dignus fuit
lestimonia Scripturarum ad quselegentes perveniunt cujus memoriam Dominus etiam vivenle pâtre quasi
meditandoassumunt, et tandiu scrutaiione sedula suniini faceret sacerdotis. El dicebat eis : Sabbatum.
discuiiuni, donec in eis medullam dileciionis qusei propter hominemfacium est, et nonhomo propter.Sab-
latere videbatur invenienles exlrahant. Sicut enim batum. Majorest cura sanilati et vilae hominis, quam.
asperilale arislarum, quse borrent, velantur grana çus'.odkeSabbali adhibenda. Sic enim et mandatum
ISS BEDJE VENERABILISOPP. PARS IL SECf. I. — EXEGET1GAGENUINA. , 158
estsabbatum .euslodiri, ul tanien si nécessitas essel, A cere in lenlaiionem, non esse aliud quam non liberare
reus non esset qui sabbatam violasse!. Ideo Sabbato a malo, ejusque perdere animam, esse a perdilione
circumcidi non est prohibilum, quia necesse erat non sajvare, Si quem vero movet, quare Dominus
fieri, Nam el Josue murés IJieriçho seplem diebus cum corpus esset curaturus, de animaesalvaitanè
cum exerçiiu cireuiyil. jEl Maçphabaei necessitale inlerrogâyerit, inielligat vel animam more Scripiu-
instante Sabbato pugnabanj. Unde discipulis esuriep- rarnm pro homine pnsitain , sicut dicilur : Hoesunt
libus, d.uodliciium non eral in lege, necessitale' far animé que exierunt de femore Jacob (Expd. r), vel
mi.£facium est licitata, Ta.Iisiiaep causa est* qualis qûod illa miraCula propler anitase salutem faciebai,
hodie in jcjunjis legilimis : ubi si quis seger jeju- Vel.quod ipsa manûs sahatip salutem animas signir
nium çorr.uperit, nulla raiione rêus tenelurs, îtaque fiéabat, quse à bonis (ut prsedixi) cessans e^eribus,
DominusesiFilius hominis,etiam Sabbali. Si, inquit, àfldam quodamiiiodo déxteram habere videbalur.
David rex saeerdptaii cibo pastus excusab'ilis est, et ÂÏilli tdcebànt. Et circumsplcienseoscumira , con-
juxta allerius evangelislae narralionem sacerdoles tristàlus super coecitatecordis eorum, dicit liomini:
sabbatam per lempli minisleftam violantes çrimine Ëxiènde manum luam. Et exlendit ; el nsliluta est
cârent, quanta magis Filius hominis qui venis rex mànus0. Sânàhda màhus arida jubetur exlendi,
est ël verus sacerdos, et ideo DominusSabbati, évul- B quia Infructuosa débilitas animaenulîo meïius or-
sârum sabbato spicarum noxa non tenetar ? dine, quam eleéinosynarum largiiaie curalur. Unde
face-
CAPUT iii. 1 .. Jôârinës Bàpiïstâ, -lûrb'is sciscîtantibus quid
Et iriiroivititerum in synagogam, etc. Homo qui rêfft, Ul non Vëtal arbôfés âridaê mitlererilur in
hiàhum habet àridam, iiumanuin genus- indical in. ig.iiëm,hoc sôlUiliprsecipil : Qui habet duas lunicas,
fecundiîatë boni operis arefactum, sed Domini mir- dei non hàbènii. El qui habet escas , similiter facial
SeratiOiiecui atarri. Çujus dextera qusein .primo pa- (Luc, iii). El in Ëcclésiâslicp dicilur : Fili, non sil
reille duni velitaearboris poma deçerperel aruerat, manûs tua ad actipîendum poirecla, et ad danduni cor-
per Rêdemptoris graliam dum insohtes manus in rëpiû (Êccii. ïv). Frustra ënira manus ad Deum
cruels arbore tenderet, bonorum opérum succis est pro peccalis rogâtu'fus' ëxpahdit, qui non lias ad
restiluta saluti. Et bene in synagogamanus eral ari- vîdùàhi ïOgantëm , béheficium collaiurus , exien-
da, quia ubi scienliai;do.num majus, ibi gravius est dèr-it. .
ihexcusabllis. noxse periculum. Ël ipsi observabant Ëxeniilesâuîè)ii P'harisoei, itaffin cUmHerodianis,
eum si Sabbatis curaret, ul accusareni illum. Quia ' consiiiuin.fdciëbàni. adversuseum, quomodoeiimper-
dëstructionem Sabbati quam în discipulis arguëbant, dërèiii. -Herodiâiïôs Hërodïè telfârchse ministres
pfôbâbilï magistër excusaverât exempta,.nunc.ipsum ; dicit, qui propler iaïmicîtiâs quas dominus ïpsbrum
ôbsërvàndo màgistrum calumniari yoîunt, lit si sab- advêrsiié Joaniiëiir êxër'cébat, étiàm Sàïvâioreni
bato curëf, ïrâhsgressionis : si non curêl, crudeliia- qlîèiii JOaiinésprsiàicâbàt, insidiïs rnseqUëbânluret
lis aut îtabëcillïtàiis arguant. Et ail liominihabentj odiis. Mhgn'aâutëni ihsipSéntiâ fuit éos qui sa'lulé
niaiïidii'àriâami Sïïfgem médium.Et dicit eis: Si ii- ptarlùuim indigeïranï ', de. iiëcë Salvatoris agerë
cé't Sabbatis bënéfacèré, an maie? Prsevëniens JDomi- cofislliuin. Qui qùà'iiluta ïréquilisésttideant, osiendi-
iliil Ëàlu'Dîniâm Judaeoiùriiquam sibi perfida menie ttir, cuin êl'lioÉ îti cïita'ëh fëpatant, quod ad vef-
pitàfërlrii, arguil èbs quia legis prseceplaprava 'inr bùmillïus sàlvàïnqui lânguebài éxiendiî dexieram,
tôrpfëiâïiôhé "vibiaréh'1,sestimandoin Sabbata eliam quasi noii ipsorùhï quisqûé fiiajôrà Sabbatis egërit,
a bonis'Opërîbusfèriàndùm, cum ïex a malis absii- cibos pôflàn'dô, pôrrigëiïdo Calicem, ëseterâquequse
rï'ërèjubë'ât dicens : Oinneppus sèrvïïenon fackiis m\' victui nëcëssàiïa sûiit ëxséquëndo. Néqûe ênim ille ,
eo, ii est pèccaiùm. ti'mhis ehïm qui facit peccatum, qui dixit, éfaclasuW, Sàbbata.îabwassé pôlerat
servus€st pcccàtï. Qu'ôpnëceptb ëiiam ïuiuri sseculii ebnv'incî.
formata iii pfsëseritîb'ùsàdùriibrâi ; ubi illi qui per sex Èt'Jesuè cilni discipulis suis sècéssil ad màfë. Se-
hujus ïâïéuiî ieiàtès bôiiâ ièèerûht, îji seplim'âI'T) cëssil iquàsi libnio ïuglëns përseqUênliuminsidias,
sétàtë màioï'iiîn ïàhtummo'do, nbnaûlèm ei bono- quiâ'hëqîië' adliac Vénéraihbra passionis ejus, "ne-
rum SUT*ïëfias ïialiïtufï. Nain éi'si Saécùiariàopérai qhë extra Jëïiis'ëlëm fuit lôcus ;pàsstanis. Sëcessii
cbnqiiiësëaiit, nô'fi ô'tiôsusîàméii boni opèrîs actusi fùgiëhs sësé 'otiio"péîsëquêfites ; sëd illué accessit
est in Dëilaiidîbris quîéscëre.' Animamsalvanifaccre, ubi ptar'ês"inVëiiitsèsë pèf âmôrëffi sôqUènles. Nam
an perdefe? Hoc est, ïiôminêm cùfSre, "annon ?ldemi siibilitar : Et inïïlla iuHa a Gâtit&'delJùdaia secuia
est quod ptoemisé'fat, Béhe fàcë'rë, an maté ? Noni esl'êuih, ëi à'b-JifoSùiym'kel ûb'Iâiimoeà, et lions
quod Dëùs summé b'oniis', âucîor lïiali nobis auli Jtii-'dànëni, et q'ùi-lilrcatijruin el Si'âoiiënï, midiî-
perditiônîs ëssë pô'ssit, sëd qiïodëjùs hoir salvâfés tado nïagnd, aWdïëntesque fàciëbal , venerunt ad
Seriptar» éônsuetadinè pèrdérë dicàtïïr. Sicut dicittir ëiiin. 'Ecce PhâfissSlèl Hérôdiâni, inàgistrî videli-
indurasseCorPliârà'onis, noii qîiô'dnïôîlèiiidu'ràvërit, cet plebis ôt régis mlnîsiri, iinaiïiméDominum Con-
sëd qûbdmërîiis prsecèdëhlibùsbbdùi'àtota taisèrifior-'- silio'përdëfe qijâïrùnt. Ai lùTba indtictà et vulgus
diler ëmollire hotaèrît: Et nos Citai iogâtaus, JVenéii undêëûnquë tbflÈ'étuhî Uiiantaii il!uni dilectione
inducàs iii tënlMonehi (Mallh. vi), prolihUsàddëhdô,, sequuniur. Illi Vidéntes opéra virlutum ejus, et
Sëd-libéra nos a miilo;ifianifësle dbcëniuf ëjtlsindu- vërbà docirinss aMiéntës , nihii aiiipliusdiscere,
*K7 IN MAROIEVANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. I. . 158
ad confitendum ejus majestatem compulsi. Perculsi
quam ul cum persequerentur, volebant. Isli opi- À "'' ënim
riione tantum dueti vïr'tulum ejus, congeslo agmipé praésènlla "viriulisëjus ,.' ac nimium perlerriii,
permagno ventant âd aùdjpndum ëùrii , opëniquë hequa'quam celare audebâiit, quem Filium Dei esse
salutîs Hagilândam. TJnde mox suoe voiuntaiïs aç jamjamque cognoverànt. TJbisalis superque ariano-
8esi.de.riiconsequi mërenlur effectum, plurlmis'à rum est miranda vel potius dolenda csecitas, qui
Domino sanalis, ut in sequenlibus legilur. Ubi et Illum post resurrectionis et ascenslonis ipsius glo-
exemplum dédît suis, si in una civitaie përsecuïio- riam, posl dilatatam loto orbe fidem Evangelii,
nèm palëfëntùf, in altéfàm fiigiendi. Dénique Pau- post sedifi.oaiasin omnibus genlibus eeclesïas, Iau-
lus exempta simili'et pràecëpto Domini edoctus, datumquë in eis nomen Domini salvatoris, a solis
fugit' ex Dàmà'scb, ufiï insidiis appélebatur pravo.- orlu usque ad occàsum, repente nëgaiu Filium Dei,
Wm. Sed tadë digrèssùs, innumëros alibi, qui se ad qu'ettidaemonesmor.tali adhuc su'bhabita carnis in-
piëiatem sêquëfen'lur, populos invenit. juxla vëro dutum, Filium esse Dëi apërta voce profitenlur. Sic
leges âllègôrîae,Dominusin éo quod egressus de syn; ënim sequilur : El clamabantdicenles: tu es Filius
*
àgoga secessit ad mare', ubique. venienlem ad se Dei. Et véhemenler comminabalureis, ne manifesta-
plurimam populi multitudinem sanalurus ac doctu- renl illum. Quare aulem spiritus immundos de se
rus excepit, hoslram manifeste saîvaiibnem pracfi- Ploqui probibeal, Psalmisia manifestât, qui ait:
guravit, ad quos venire per•fidem relicta ob perfi- Peccalori aulem dixit Deus, Quare lu enarrasjustilias
diam Judsea dignatus est. Recle epim incredulse dit meas, et assumis testamenfum meum per os tuum?
ac diversis errorum anfraclibus jactalaè naliones, Tu vëro odisti disciplinant, et prqjeçisii sernionea
instabilitati, amàrîtudini , obscurîlali fiuctuanlis meos post te (Psal, XLIX).
pelagi comparahiur. Sed Dominus--venit ad mari Prohibetur ergo Dominum pradicare peccalor, ne
cum discipulis, multaque lurba a diversis provinciis quis dum prsedicantem, seqûalur errantem. lmpro-
secuia est eum, quia praedicantibus Aposlolis cords bus ënim magistër est diabolùs, qui falsa veris s.aepe
genlium adiit. Et poslquam in eis dilectam sibi "përita'sCet,ht spéçîé yërilatïs lestimonium fraudis
domum propîlius consecravit; jam multos ad se obtexat. Cseleriim, non soli daemones, qui jnyiti
venientes bénigne suscepit, ac clesideratae salulis cônfitebantur, lubenler silere de Christo, sedet illi
donavit esse cômpoies. Quibus apte congruit quod qui ab eo sanali sponta çonfileri volebant. -Imo
sequilur : Et dixit discipulis suis, ul in navicula sibi ipsi apostoli qui éum post resurreclionem loto erant
deservirent propler tufbqm, ne comprimèrent eum. orbe prsedicatari, ante passionem ejus prseciptanlur
Multos etenimsanabal, ila ul irruerent in eum, ul iU „ omni'no retiéeré de illo, ne divina videlicet maje-
lum langèrent. Navicula etenim deserviens Domine •J statë prsedicalà, passionis dispensalio differrpiur.,
ïn mari, Ecclesia est, çongregata de genlibus , el et dilata passione, satas mundi quae per hanc futura
ftaclus sseculilabenlis libéra; mentis yirtule trans- erat, negarelur.
gressa. Ëi ascendens in montem vocavilad se quos voluit
Quse quanta sinum cordis amplius recipjendae ipse, et Veneruntad eum, el fecil ut essenlduodeçim
graiise sui condiloris dilatât, tanlp sublimius cunc- cum illo. Monsîlle in quo apostolos elegîl Dominus,
lis transëunlium rerum voluminibus, quasi fluçtir âliitiidinem désignât justitise qua instituendi erant,
bus pelagi tesluantis naviculaveniis agitata secundis et quam praedicaluri hominibus. Nam quia inissurus
insultai, Dislat autem inler comprimere Dominum, erat eos ad praedicandum Evangeiium regni coel.ër
et langefe illum. Tangit namque eum, qui fidem slis, merito per subliinitaiem loçi in quo elecli gunt,
ejus ac dileciionem vero corde snscipit. admonere voluil eos, non in infimis desideriisani-
Comprimunt eum qui carnalibus cogitationibus, mum dissolvëre, sed ad superna desideranda et
aut eliam factis pacem eorum, in quibus veritas ma- quserenda semper erigere debere. Sic etiam legem
cère consueveràt, turbant. Unde apte qui eum teli- daturus priori populo suo in monte apparuit : de
gerunt salvali esse perhibentuc, quia nimirum vëra j) monte quae agenda essent intonuil. Verum quia nec.
fides el dilectïo saluiem gignere solet seternam. dum erat tempus ut dicereiur : Poeniientiam agite,
Propter lurbata vero, ne se comprimeret, navi- apprppinquavit enim regnum coelprum(Mallh. ly) :
culam Dominus âscendit, quia lurbidas carnalium sed tantum dicebatur, Honora patrem luum et ma-
mentes fugiens, ad ëps potius qui iluxam sseculi lrem, ut sis longoevussuperterrain, quam Dominus
gloriam simul et abjectionem sperneré didicerunt, / i)eus luus dabit libi (Exod. xi), quamvis hsec eadem
vënire el mansionem apud éo'sfacere gaudel. verba lypice nobis regnum aeiernum, quod est in
Quotquotautem habebanl plagas, spirilus immun- terra vivemium promittant : nequaquam populus
di, cum illum videbànt, procidebànl ëi. Procidebànl loquenti in monte Doniinp appropinquare yaliiit;
quidem uirique Domino, id est, et qui habebant sed de inferioribus quae dicerenlur audivijt, quia
plagas infirmitaium corporation), et qui ab spiritibiis needum mente capaci ad inteljigenda mysleria quae
vexabantur immundis: sed inlirmi simplici inlen- dieebanlur, ascendere noverat : so)usque Moyses
lione obiinendâe salulis, daemoniaciautem yel po- quia legem spiritaliter audire didiçerat, montis in
tius habitantes in eis dsemones, vi diyini limoris quo erat Deus, verlicem conscendil. Bcue aulem
coacli, nec solum ad procidèndum ei, verum eliam dicilur, quia ascendens in montentDorrànm, vocavti
1K<1 rîF.n/F. VENERARILISOPP. PABS II. SECT. I. — EXEGETICAGRNIÎINA. ICO
ad se quosvoluil ipse. Non enim illorum eleclionis A j ut ex ipsa commutatione nominis , sacramenti viva-
ac studii, sed divinaeerat dignaiiônis et gratiae, ut cilas commendarelur. Idem ergo Graecesive Latine
in aposto'Ialumvocarentar. Unde et eis alibi dicil : Pet-rus, quod Syriace Cephas. Et in u Iraqne Itagua
Non vos me élegislis, sedego elegivus (Joan xv). nomen a petra derivatum est : haud dubium quin
i Fecitqué ul essentduodecini cumillo. Cerli ulique illa de qua Paulus ait : Petra autem erat Christus
gralia mysterii, ut videlicet mundi saluiem quam (J Cor. x). Nam sicut lux vera donavii Christus
verbo praedicarent, suo quoque numéro commen- aposlolis, ul lux mundi vocentur, sic el Simoni qui
darent. Ter etenim quaierni duodecini faciunt. Et credebat in pèiram Chrislum, Pelri largilus est no-
1er quatemi ad praedicandumsunt missi apostoli, meii. Cujus alias alludens elymologisedixit : Tu es
ut per universas quadraii orbis plagas baplizarent Pelrus, el super hanc pelram oedificaboEcclesiam
gentes in nomine Palrïs, el Filïi et Spiritus sancii. meam (Mallh. xvi). Qiiod vero Simon, ponens
Unde el de civitate sancta Jérusalem descendente moerorem, sive audiens irisliliam , interpretatur,
de coelo a Deo, scriptum est, quia erant ei ab illi lempori congruit, quando post resurreclionem,
oriente porloe1res, et ab aqullone portoe 1res, et ab viso Domino, vel morlis illius, vel suse negationis
austro portoe1res,el ab occasuporloe1res (Apocxxi).- nioeroremdeposuit : sed suseConfesiimmortis iristi-
Ubi figuraliler Oslendilur, quod prsedicantibusB tiam audivit, dicente Domino : Cum autem senueris,
aposlolis aposlolorumqué successoribus , cunctse exlendesmanus tuas , el alius le clngel, el ducelquo
per orbem naliones in fide sancise Trinitatis "Ec- nonvis (Joan. xxi).
clesiam essèni ihgressurae. In quo eliam sacramento El Jacobum Zebedoeiel Joannem fralrem Jacobi
ita quondamfilii Israël circa tabernaculum castrame- (Subaudilur a superioribusvocavii ad se, cum ascen-
tabanlur, ut ex omni parle per quadrum ternse tri- dérel in montem).Et imposuiteis nomlnaBoanerges,
bus niaiiereiit (Num. i). Quia primiiiva nimirum quod est filii tonilrui. Apte filii tonitrui sunl cogno-
Ecclesia quaeerat in Judsea, undique per circuilum miiiaii, quorum unus e coeleslibusintouans vocem
sui crëdentibus lolo orbe nationibus, spirilalia Deo illam tlieologicain,quam nemo prius edere noverat,
castra erat in fide elconfessione sancise'Trinitatis emisit : In principioerat Verbum, et Verbum eral
fixura. apud Deum, el Deus erat Verbum,etc. (Joan i). Quse
Et ul mitlèreteos proedicare Evangelium.Ei dédit taritae viriulis pondère gravida reliquil,. Ut si ali-
UHspoteslaiemcurandi infirmitaies, el ejiciendidoe- quahdo plus iutonare voluissët, nec ipse capere mun-
monla. PostqUam nefandos spirilus se proedicare dus possel. Sed et ambo ssepe seorsum et in mon-
proliibiiil, elegit sanclos, qui ël iinmuudosspiritus " tent a Dominoduci, et aliquando sonuin de nube
ejicerent, et ipsi munda Evangelium-'menteac Itagua terfificum percipere meruërunt : Hic est filius meus
praedicarent. Quibus etiam cseteras infirniiiales cu- dilecius,Ipsum audite (Marc, ix.)
randi, nec non et morluos suscilandi (ut Maifhajus Prisca quoquenominameriiis aptissiniageslabant.
evangelisla scribit) coiitulit facullalem, ul proniisso- Jacobus enim supplantalor. Joannes in quo el gralia,
rum coelesliummagniludini, atleslaretur eliam ma-'- ,. vel Domini gratia, dicilur. Namque ille el carnis
gnitudo factorum , fidenique verbis daret virlusi curam, Dominovocanle, supplantare, et ipsam car-
osiensa, et nova facerenl qui nova prsedicarent. nem, Herode irucidanie, gavisus esi coniemnere;
Unde nunc quoque cum fideiium numerositas ex- iste ob amoris prsecipui gratiam quam virgiuali
crevit, intra sanclam Ecclesiam mulii sunl, quii gloria meruerat, super Redempiorîs sui pectus iu
viam virtulum lènent, et signa virlutum non ha- coenà recubuit.
bent. Et Andream el Philippum el Bàrlholomoeum,et
Quia frustra miraculum foris oslendilur, si deesll Malthoeum, et Thomam. Andréas Graccum nomen
quod imus operetur. Nam juxta magistri genliumi esl,ei interpretatur virilis, ab eo quod Graete vir
vocem, linguoein signum sunt non fidelibus, sed infi- appellatur 'Avvp.Quo aptissime vocabulo decoralur
delibus (Cor. xiv). n ille qui ad proedicationemJoannis mox AgnuuiDëi
Eiimposuil SimoninomenPelrus. Non nunc pri- sequi, videre ël àudirë curavil, et poslmodumipsum
mum Simoni Pelri nomen indidit, verum longe; se vocanlem relictis omnibus sequi, ipsi perpetuo
anle cum a fraire Andréa ad se adductum intuilus,, adhserere «on lardavil. Philippus os lampadis sive
dixit: Ta es Simon filiusJoanna; lu vocaberisCephas, , lampadarum inlerprelatur. Et recle, quia vocalus a
quod interpretalurPelrus (Joan.i). Sed cum volens s Domino lumen gratise, quo ipse in corde accensus
Evangelisla nomina duodecini âposiolorum enume- alque illuslralus est, confesiim inventa fratri per
iare, necesse haberet Petrum dicere., breviter in-- oris oflicium propinare sluduil, dicens : Quemscri-
limare curavil quia non hoc ante vocaretur, sedi psil Moyses in lege ei prephcioe,.invenimus,.Jesum
ila et"11 Dominus cognominaverii, quamvis"noii n filium Joseph a Nazareth (Joan. i). Barlholomaeus
tune, sed quando Joannes ipsa Dominivërba po- Syrum est, non Hebraeum, et interpretalur, filius
intentas videlicet reddens audilores.
'suit, si hoc anle suspendenlis aquas, quod evidenter Filium Dei so-
Nam vocarelur., non ila videres my- nat, qui praediealôrumsuorum mentes ad coelestia
slerium petrae, puiaus eum casu sic vocari, nonn contemplandasuspendit, ul quo cclsa liberius pervo-
providenlia Dei. Ideo votait eum prius aliud vocari,, lànt, eo lerrenorum corda lëracius diciorumsuorum
161 ÎN MARCIEVANGELIUM'EXPOSITIO.— LIB. I M62
gullis inebrieiif. Malthseus donatus dicilur, videlicet A£ désertas, a socio proditus, moderalë feras luum
quia uiagno Dominimunere de leloneario ac pnblica- errasse judicium , periisse beneficium. Ordinaiis au-
no, in apostoli est et evangelislsedelegatus officium. tem in monte aposlolis, qui ad praedicandum Evan-
Thomas, abyssusvelgeminus, quod estGrseceAiSufioî' - gêltam millerentur, apte subdilur : |
quaeutraque interpreialio ejus sialni congruit. Di- Et vpniuntad domum. Elecios namque in monte J
dymus elenim reete vocari potuit, propter dubium aposiolos ad domum reducit, quasi tacite eos ad- \
cor in credendo efiectu dominicae resurrectionis. monens ut post acceplum apostolatus gradum ad
Abyssus idem poluil jure d'ici, cum alliludinëm do- cpnscienliam suam redeant, et quo ampliorem do-
niinicseviriulis in resurreclione celebralam ceria fide cendorum curam susceperunt populoruni, eo soler-
penelravit. Notandum sane quod apostolonim no- tius ipsi habitacula mentium suarum considerando
mine deseribens evangelisla Malthseus, ila ponit : pénètrent, el ne quid ibi forte quod occulli Inspecto-
PliilippUsel Bartholomseus,Thomas, etMailhseuspu- ns oculos offendat invenialur, sedula examinaiione
blicanus.Gseteriergoevangelislse in conjunclione no- perquirant. Sic etenim quîsque, sic proximum rite
minumprimumponunl Matthieum, et posiea Thomam, régit, si a suo prius corde studiosa exploraiione
el publicanum eum non ascribunt, ne antiqùae cou- quidquid inerat pravilâlis expurgat.
versationis recordanles, suggillare evangelisiam vi- B ï 'Et conveniliterum lurba, ila ul non passent neque
derenlur. Ipse veroet Thomam sibi antepoiiit, etse pu- panem manducare.0 quam felixoccupàtio Salvaioris,
blicanum appellal, ut ubi abundavitpeccalum,snpera- quam beata frequeniia turbse confluenlis, Cui tantum
bundelgratia (Rom.v). Et Jacobum Alphoei,et Thad- studii ad audiendum verbum Dei, tanlum fuit curse
dseum. Jacobum Alphaei cum additamento postal, ad obtinendam saluiem, ut auctori salutiscum eis
ad distinclionem Jacobi Zebedsei. Ipse est qui in qui secum erant, ne vescendi quidem hora a solatio
Evangeliis nominalur fraler Domini, el ta Epislola vitse miseris impendendo, libéra maneret ! Utinam,
ad Galatas : quia Maria uxor Alphaeisoror fuit Marioe Domine Jesu, et in nostri lemporibus a;vi lanlum
mairis Domini, quam Mariam Cleophae Joannes gralisetuis fidelibus largiaris, qui doctores1suos assi-
evangelista cognominal, fortasse quia vel idem Al- duitale discendi, non solum ab appet'uu carnalîum
phseusetiam Cleophas est dictas vel ipsa,Maria, de- voluplatum, verum eliam uonnunquam ab ipsa quo-
functo post natum Jacobum Alphoeo,Cleophsenupsil.. que panis quotidiani perceptione prsepedianl. Sed
Quia vero Jacobus mérita filius Alphsei, id estdocti, quem lurba frequenlat externa, videamus quanti
sit cognomi.natus, ipsi testaniur apostoli, qui eum hune propinquorum aeslimalio pendat. Sequilur,
. posl Domini passionem statim regendaeHierosolymo- El cumaudissent sui, exierunt lenere eum, dicebant
rum ordinaverunt Ecclesiae. Thaddseusautem ipse C ' enim, quoniamin furorem versusest, Vere sicut
ipse
est quem Lucas et in Evangelio suo, et în Aclibus dicit alibi, Non est prophela sine honore, nisi in patrla
âposiolorum Judam Jacobi nominal. Erat enim fraler sua el In domosua. Quem enim caeteri quasi aucio-,
Jacobi fratris Domini, ul ipse in Epislola sua scribit. rem vitue, et sapientiam Dei adiré, videre, et audire
Unde etiam ipse fraler Domini voeabatur, allestan- desideranl, hune propinquî, quasi mentis impotem,
lihus civibus ipsius, quide virlutibus ejus siupenies esse ligandum decernunt. Quia enim alliludinëm
aiebant : Nonne Iste est [abri filius el Marioe, fraler.. sapientiae quam audiebant capere non polerant,
Jacobi et Joseph, et Judoe, et Simonis (Mallh, xm) ?1 quasi alieno eum sensu locutum esse credebant :
Et SimonemChananoeum,et Judam Scarioth,qui et juxta exemplum eorum qui sacramenttim carnis ejus
tradidil illum. Et hos cum additamento posuit, ad;- manducandse et bibendi sanguinis non ferentes aie-
distinclionem Simonis Pelri et JudoeJacobi. Simon bant : Durus est hic sermo. Quis eum potest audire ?
aulem Chanànoeusa Ghana vico Galilaesecognomen El proplerearétro abierunt,'eljam cum Illo non ambu-
accepit, quod evangelisla Lucas cum interpretatione labanl. Allegorice aulem in eo quod iùrb;i ad illilm
posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zëlus. Chana- convenienie frequenli, ut furiosusa suis coniemnitor,
nseusdicitur Zeloles, id est semulator. Judas autem . • salus credenlium de gentibus approbatur, et invidia
Searioth, aul a vico in quo orlus es!, aul ex tribui - Judseorum. perfidiaque notatur. De quibus ail, Joan-
Issachar, praesagiiim suse damnationis, vocabulum .- nés : In proprja venit, et sui eumnon reoeperunl(Joan.
sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pre-. i). Multum sane distat inler eos qui verbum Dei pro
tium prodkionis insinuât. Scariolh, aulem quod me- mentis lardilate non inlelligunt, et eos qui hoc quod
nioria morlis interpretatur, arguit eum non repente intelligunt de industria blasphémant ac persequun-
persuasum , sed meditalum diulius dominicae Iradi- lur. His elenim spes salulis adhuc, si forte intelle-
lionis patrasse flagïiium. Qui non per imprudenliam, xerint, restât ; illis autem qui notantes intelligere ut
sëd per providentiaminler apostolos eligilur. Quanta[ , bene agant, et iniquilatem meditantur in cubili suo,
enim est veritas, quam nec adversarius minisier in- quse spes salvandi ultra remanet, cum et hoc quod
firmât? Quanta moraliias Domini, qui periclitari apudi pro salule animse suaerecle intelligendo perceperusu
nos judicium suum quam affectam matait ? Suscepe-. deteslando alque odiis insequendo rejicere conten-
rat enim hominis fragilitaiem, et ideo nec has par-. dunt ? Vide enim quid sequilur.
tes recusavil infirmitatis humana;. Votait deseri, vo- Et scriboequi ab Hierosolymisfdescenderanl,dice*
tait prodi, votait ab apostolo suo tradi, ul tu a socio) tant quoniam Beelzibub habel : el auiajn vrweipe
163 BEDJE YENERABILISOPP. PARS H., SEÇT, I, *~ EXEGETÎGA GENUINA. 164
doemonumejicjtdoemonia,Nec sine causa qui lanlum A^ Nenw,potestvasa forlis ingressutjn domumdiriperet
blasphemiae Domino -taferebnnt, ab Hierosolymii nisiprius forlemaMget, et tune domum ejus db-ipiet.
descendisse dieunlur; sed fulurum ulique porlende- Foriem diabotani dicit, yasa ejus, Iwmtaes ab eo
bant eum a civibus. prbis illius usque ad morieu deceptos ; domum ejus , mundum qui in maligne po-
esse persequendum, Legimus quidem supra quia situsest-. Inquo usque ad Salvatoris advenlum, maie
inulta lurba a Galiloegsecuiaest eum, eleb Hierosoly, pacato poliebatur imperio, quia in cordibus infhle-
pils,et ab Idumoeaet trans Jordanem^et qui circa Ty- liuji) sine ulla coutradiclione quiescebat. Alligavit
ïum et Sidonem, muliltudo magna, audienlesquoefa- autem foriem Dominus; hoc est ab eleclorum sedu-
çiebal, veiierunlad eauiiTurba ergo ab IlierosolymiE ciione compesçuit diafeolum, et tune domum ejus
veniens secuia est Dominum, sicul et ab aliis regio- diripuilr quia ereptos a diaboli laqueis ëos quos suos
nlbu£ Judaeorum,siv,eetiam genlium. Quis enim ne- esse praevidit, Ecclesiaesu® «lembris adunavit, ac
scit idumscam, Tyrum et Sidonem,; provincias sive per distipetas in ea graduum ïariôrum diguiiales' èr-
civitales fuisse géntilium? Sed scriboeab Hierosoly- dinavit,: Vel cerle domum ejus diripuit, quia omnes
misdesceudenies Wasphemiis illum persequebantur mundi partes quibus olim bostis doininabatùr anii-
horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore quus, apostoloi-umqUe-successoribus,- ut ta sua quis^
fulurum, ut lurba illum populi Judaeoruincum pal- B que provinëia revocatos^ab errore populos ad viam
iïiïs ae. laudibus Hierosolymam perducerel; gentiles vilae conyerteretjdkîritaiit. Ostendil ergo per para-^
videre désidçrarent, sed scribseet seniofes populi de bolain, sed jam manifeslissïmam Dominus,quod nort-
ejus ncçe tractarent,. Turbis ergo, quseminus eru- concordi fallax operalione cum daemonibus,ut ca-
dilseyidebanlur, Domini semper faoïa mirànlibus, illi taniniabanlur, sed diversa prorsus atque adversa
contra vel negare hsec, vel quse negare neqniverani yirtule divinilalis hominis a dseinonibusliberaret t
sinistra talerpretationepervërtére làborahanl, quasi idëoque grande scelus commiiterent, qui hoc quod
non hoecDivinilalis^ sed opéra essenl imntandissim'i Dei esse cogooverant diaboli esse clamabant.
spiritus,- icLesi Beekebub,- qui deus eral Acca'roir. Ameii dico vobis quoniam omnia dimiltenlur fiiiis
ISam Beel quidem.ipse est Baal,-Zebub aulem muscâ hominumpeccala, et-blaspliemioe quibus blasphemave-
vpcalur. Nec juxla quaedammendosa exemplaria, t riiil. Omnia peccala et biâsphemiaenon passim dimit-
lillera, vél-d, in fine est nominis lëgenda, sed b. tunlur omnibus hominibus, sed iis qui dignam pro
Beelzebubergo Baal oeuscarum;idesl-vïrmuscarumj efratibùs suis in hàc vita poenitenliamegerinl; Neque
sive habens muscas inlerprelatur,- ob.sprdes videli- ultam habet locum pravoe asséiiionis vel Novaiianus
cet immolalilii cruorisî ex cujus spûfcissimo ritu p ut poeniienlibuseis qui in martyrio lapsi sunl ve-
vel nomine prtacipem daemoniorumêognominabarit.' niam negel esse Iribuendam ; vet Origenesj ut asse-
, El convocat\seis^In parobolis dicebat Ulis : Qkô- rat post judicium universalei Iransactis licèt soeculo-
mode potest Satanas Satanam ejicere? Et si regnum rum yojuminibus iniiumeris, eùnetos peceatores aq
iii se djvidatur; non polèst siare regnum illud: Et. si blaspliemos yéniata peeealprum esse consecuiliros,
domiissitper semelipsamdispertiatur, non poierit do- atque ad: regnum coeleste perducendosi Cujus erro-
j»i«. illa siare. Non potest regnum el civilas contra se rem sequentia quoque Domini verba redarguunt,'
divisa, perstare. Sed quomodo concordin parvoeres cuin subdiiur :-.--
crësçuiil, sk discordiamaximoedilabuntur (Sallust.): Qui auteiii blaspheinaverit in Spirilum sanctum,.
Si ergo; Satanas pugnat contra se, el dsenion ifiimi- non Imbétremissionemin (E/enmm,sed reuserit oeterni
cus est daentams;dëberel jam mundi vehisSe con- déliai. Qui ergo manifesie inielligehs opéra Dei cum
summalio, ne haberènt in eo locum advefsâria3 po- dé virtaië negare non possil, slimulàius invidia ca-
lëstates; quaïum inler se bellum-pats hominUmest» lumniaiur, ei Chrislum Deiqué verbum, el Spirilus
Si autem putaiis, o Scribse et Pharisaii, quôd reees- sancii opéra dicit esse Beelzebubj isti Non dimittetnr
sio daernonumobedieinia sit in principem suum, ut nequein proesmlisoecjilo,nequein fuluro. Non quod
homines ignorantes fraudulenia simulatione deîù- 0-negemus et ei, si poeniienti.amagere voluerit, posse
dant, quid polesiis-dicere de eorporum sànitaiibus, dimilli ab eo qui vùlt omhès homines salvos fieri,-et
quas Dominus perpetravit. Aliudest si membrorum in agniiionem veritatis venire.; sed quod ipsi judici
quoque debilitaies, et spirilualium virlutum insignia et largitori venioe credenles, qui ei se poemientiam
dbempmbûsassignaiis. El si Satanas cohsurrexeritin semper acceptaïuin, el hanc blasphemiam nunquam
semelipsum,dlsperikus est ; et non poleril siare, sed dicit esse rem'utendam^credamus hune blaspheuium
finëmhabet.Hoc dicens ex ipsorum confessionevole- exigenlibus merilis, sicul nunquam ad remissionem,-
bal inleilïgi, quod in eiim non crédendo in règno ita nec ad ipsos dignoepoeniiepiiaefruetus esse per-
diaboli esse dëleglsseht, quodutique adversum sedi- veniurum. Juxla hoc quod Joannes eyangelisia de
visumstare non possei. Eligantergo Pharisseiquod vo- quibusdam blasphemia; suae merito ex-çsecatis,vera- .
luerint. Si Satanas Sâlanani non potest éjicerë, nihil cissimë scripsit : Propterea non poieranieredere, quia
contra Dominu» quo'd dieerent ihvenire potuerinh iterumdixit haias : Exeoecayiipculoseorum, el indu-,
Si aulem potesi, mulio magis sibi prospiciant, et re- ravilcor -eor-um,ul non videanl oculh; et intelllgànt
cédant de regno ejusj quod àdvërsum se diyisum corde, elconserianlur, et sanem eos (Joan, xii). Sola
store non pOléslv ergo blasphemia m Spirilum sanetam.1 qua quisque ,
lai IN MARCt EVA^GELlUtifEiPOSlfiO. ^ LÎB. I. ififr :
-
• in Vimililudinem dîaboa et angelorum ejus centra "À qu°d Psalmisia ail, Aécédileadeum, et Uluminamini
-
conscienllam suam, majéstalem Deiiatis oppugnafé' (Psal. xxxin).
non trépidât, non habèt remissionem in seternum, Et dicunt ei : Ecce mater lua el fralres tui foris quoe-
sed reus erit seternî delicli, sicul evangelisla mani- " runt le. El respondenseis ait : Quoeest mater mea et
feste déclarât, qui pbsito hoc Domini tëstimohio fralres mei? Inlus verbum, intus esi lumen. Italie :
subjunxit, atque ail : alibi, Ut inlranlés, inquit; videànt lumen (Lue, vin).
Si foris stables nec ipsi agnoscuntar parruiles,
Quoniamdicebant,Spirilum immundumhabel. Nam et ergo nostrum fortâsse non agnoseunior exeni-
ii sanctum non esse ; neque qui propter
neque qui Spiritum nos agnoscerour, si forts si.e-
hune esse quidem sed Deum non esse neque qui plum, quëmadmodum
mus ? Foris ënim stantëS notant Dominum videre
hune Deum quidem esse, sed- Paire Filioque mino--
iii lege.sen-
rem credun.tel confitentur, quia non invidentia dia- ' cognati ipsius,'cum Jpdsei spirilùaiém
sum non quâereniés",sesô ad custodiam liMeraeforis
bolica, sed humana, igoo.raniia dueli, faciunt hoe, r- et Christum potius ad càrnalia do»
irremissibilis blasphemiaecrimtae lenentur : qua pro- fixéf'uht, quasi
ceridâ côguht exirê, quani se ad diseenda spiritualia
prie principes JudaeQr.um et quique simili invidise
çonsë.nfiuntingrédi;
peste corrupti, majéstalem blasphémant, sine fine B El
tircurrtspiciëhseos qui m cirtvÀluejus sedebanl,
peribunt. Quod vero secundum Malihseum,dicitur, ail : Ecce mater inèit, 61 (mires mei. Qui enim fecerit ,
eumqui blasphemaverii.inSpirilum sanctum, vel ver- ;
. bum dixeril çpnlra Spiritum sanctum, non haberere- voluniaiemDei, hic fraler mêUs,èi soror mea, et mater
est. Cum is voiuntalëm Deifecerit soror el fraler
missionemneque in Iwc soeculo,nequein fuluro, datur Domini qui
dicrlurj propter ulrumque sexum qui ad fi-
inlelligi, quasdam culpas ta hoc sseculo, quasdam dem mirum non est; Mirandum vero
vero in futaro laxari. Quod enim de uno negalur, valde colligilur,
est quomodo eliam mater dicatuf; Fidèles
consequens iniellc.cluspalet quia de quibusdam con-
elenim discipulos fràlTés «ocarë dignaïus est, di-
cediiur. Sed tamen hoc de niinimis paryisque peeca-
cens : Ile, nunliale fratribus meis. Qui ergo frater
lis fieri posse credendum est, sicul est assiduus otio-
sus sermo , immoderaïus risus, vel peccatum,curae : Domini fieri ad fidemveniëfldb'polueriî, qtisërèndum
rei familiaris,quaeyix sine culpa vel ab ipsius agitur.,' ' est quomodo etiam mater ëssé pôssit. Sed "sciendunii
est nobis quia qui Jesu fratér et sofof est Crëdën'dô,
qù»culpam qualiier deelinare debeant sciurit, aut in" "
non gravitais culpis errore ignoranliae, qusecuncla mater èfficiiur prsedicàndo.Quasi enim parii D.o'mî-
eliam posl morlem gravant, si adhuc in bac vila'"•_nuiî), quem cordi aUdientisihtadërît. Et màlérejus
èfficiiur si per ëjbs vëcé'm amor Dominiin proxîiuî
posilis minime fuerint relaxata. Hoclamen sçîendtim "
est quia illic sallem de niinimis nil quisque purga- même generatur.
tionis obiinebif, nisi bonis hoc aclibus in bac adhuc CAPUT IV.
Ei iterum coepîi doCeréad mare. Si Evahgëliùnï
vita positus, ul illic oblineat promereatar.
Malihsciinspicirtiiis,patét proféeto liane doctjlnânï
El veniunlmaterejus-.el/mires,- et foris slanlesmi- Dominiad taàre éadem
die qiià supëriorem in domo '
serunlad eum vacanteseunù Et sedebalcirca eumlur-: celebratum
essè serm'oném. Terriiihato naihqùe eo
6s,,etc. Fralres Domini,non filii bealae semper vir- sermone, subjunxit coniiitao Mâliha;us dïceris'î/«
ginis .Marise,juxla Helvidinniinec filii Joseph ex alia illo die exiensde doino, sedebal il congre- '
secus'mare,
usore, juxta quosdam,pulandi, sed eorum potiusiniel- gale sunt ad eum turboe
muttoe,etc. (Matth. iïïi).
ligendi sunt.esse cognati. Sane quod Dominusad ma- Non solum autem factà et verba Domini,. verum -
lrem fralresque rogatas, ab officio verbi dissimulai' : eliam itinera ac loca in
q'uîbus'virilités bperàtUr et"
egredi, non materna;.réfutât obsequia pielalis, cu-
prsedïcat, coelesiibus suiit pfena Sâcrairiéniis. Post
jus proeeeptumest, Honora patrem luum et malrem, sermonem quippe in domo ïiabilum, libi nefandà
sed palernis se mysleriis amplius quam malernis1 '
blasplieiïiiadseuioniiiihhabere dictas ësf. egrëdtéh's
debere monslrat^ affeciibus : idem nobis exempta -i dofiebat ad
mare, ut ûstënderël se, rèlîcla ob cttlpam
quoi! verbo c-ommendans, cum ail, Qui amat patrem perfidiseJudaea, ad gentes salvandas esse trahsitu-
aut.malremplusquamme,nm eslme dignus(Matth. x). rum. Géntilium-
Non injuriose fralres contemnit, sed opus spiri- nàmqUe supërba él incrédula diù
corda mérita lumidis àniàrîsqiié fluctibus niaris as-
lale carnis cognalioni praelërens, religiosiorem cor-
siaiilaniur. Domum vero Domini perfidam fuisse
dium copulam docet esse quam corporam. Mystice
Judoeam quis nëscïal? Sëd rëlièla domo'iii qua bla-
aulem mater et Iratres Jesu, Synagoga, ex cujus
est ihipîorutaj coepit doèërè" ad
carne esi éditas, et poputas esi JudiBoiuni, qui Sal- sphemias perpessus
derelicta 6b tacredtilitateni Synagoga, ad
vatore talus docente, ventantes inirare nequeunt : mare, quia
colligendam per aposlôios populi geniïlîs miillilu- *
cujus spiriialiter tatelllgere dicta negligujit. Pneoc- dinem venit. Unde apte prsè'mitffiùfj quôd ëù ta
cupans enim lurba, ejus ingrediiur domum,- ejus domo inaïer àc fratfes èjiis féfis ste- ;
au^eullalura sermonibus, ul evangelisla Malihseus pffedicanie,
leriint et quasi aguili âb illo non sifit, Se sic de
déclarât : quia différente Judaea genlililas conftaxit '
domo exiens ad mare doclurus trâbsiêrif, quia post-
ad Christum, atque interna vilse mysieria quanta
fide vicinior, lanlo mente capacior hausil. Juxta quam Synagoga ad cuslodiàm Se littéM fbrls fixit, :
jnternisque doitanicie fidëi arcatas figuras"îëgîs âlp»
167 BEDJE VENERABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 168
leponere matait, Dominus sacramenta saldlis quse A raptum. Via ergo est mens assiduo malarum cogi-
illa spreverat, externis per Orbem nationibus con- tafionum mealu trita alque arefacta, ne verbi semen
lulit. -accipere ac germinare sufficiat; alque ideo quidquid
Etcongregala est ad eum lurba mulla, ila ut in boni seminis vieinia lalis vise conligerit, périt, quia
navem ascendenssederelin mari, et omnis turba circa improbo pessîmaecogitalionis transita conculcalum
mare super lerram erat ; et docebateos in parabolis a daemonibusrapitur. Qui recte volucres coeli, sive
mulla. Quod-turba multa ad Dominum doceniem ad quia coelestisspîritalisque sunl naturoe, sive quia per
mare congregata est, significal frequentiam popu'o- aéra volilaiit, appellantur.
rum prsedicantibus apostolis ad fidem veritatis con- Aliud verocecldil super pelrosa, ubi non habuit ler-
fluentium. Quod vero ipse havem ascendens sedebat ram multam, et statim exortum est : quoniam non ha-
in mari, prsefigurabat Ecclesiam in medio nationum bebalalliludinëmlerroe.El quando exorlus est sol, cx-
non credenlium et contradicentium oedi'icandam. oestuavil,et eo quod non haberel radicem exarUit. Et
Quasi enim Dominus sedet in navi, medio in mari hujus myslerium seminis Dominus exponit. In qua
posita,' cum mentes fideiium inter fidèles, commo- . videlicet exposilione discimus quia nequaquam ipsoe
rantium gratia susevisitationis illustrât, dilectamque res in una eademqne significationesemper allegorice
sibi in his mansionem .consecrat. Porro, turba quse B ponanlur. Namquepelram duriliam protervoementis,
circa mare super terram posita, verbis Dominiau- terram lenilatem animée obedienlis, solem dicil fer-
scullabat, ita ut nec fluctibus maris tangereiur, nec vorem perseculionis saevîentis: cum ïpse alibi solem
cum illo in navi iranscensis fluctibus sederet, illo- in bono ponat, dicens fulgere justos în fuluro quasi
rum apiissime gestat figuram quinuperad audien- solem in regno Patris eorum : et in structura domus
dum verbum convenerant. Et quidem pietale animi spiritalis fodiendum in alium, lerram ejiciendam, et
a reproborum amaritudine, obscurilate, insiabilitate, pelram in fundamento dooeat esse locandam, hoc
secreti sunt, sëd needum coeleslibus mysieriis quse est ab inlimo cordis sinu cogilationes terrenas ex-
desiderant imbuti. . purgandas, et fortitudinem fidei inviclae pro his in'
Et dicebat illis in doclrina sua: Audite; ecce exil fundamento bonorum opérum inferendam esse mo-
seminans ad seminandum. Ipse Dominus in sequen- -neai. ïn hoc ergo loco, alliludinëm lerrx- quse com-
libus hanc parabolam exponens, semen esse verbum peiehter exculla semen verbi debuerat excîpere,
Dei,,sennnan!em vero seipsum asseyent. Quod vero probilas est animi, disciplinis coeleslibusexercitati,
dicit quia exiit seminansad seminandum, nobis quse- atque ad auscultandum obediendumqiie divinis elo-
rendum relîquit. Exiit ergo seminansad seminandum, p quiîs regulariter insiituli. Pelrosa vero loca, quae
quia Dominus de sinu Patris egrediens venit in tenui cespile contéctà, suscépiiim semen cilo germi-
mundum, ac verbum veritatis quod apud Patrem nare queunt, sëd vim radicis figendoe non habent,
vidit, humano generi vel. per seipsum, vel per eos illa nimirum sunt praccordia quse nullis disciplina;
quos inslitait.jpse seminayit, juxla quod in ejus lau- siudiis erudila, nullis tentaiionum probationibusemol-
dibus, dicit Abacuc, Exisli in salutem populi lui, ul lita, dulcedine lanlum audili sermonis ac promissïs
salvos-facias ehrislos luos (Habac, ni), id est eos coeleslibus ad horam deleclanlur, sed in lempore
quos unctione Spiritus lui consecrare, ac lui sancii tentalionis recedunt; quia cum momenlaneam coe-
nominis participes facer.e dignaris. Vel certe exiit lestis oraculi dulcedinem insitoesibi austeriiaii proe-
ad seminandum, cum post vocalam ad fidem suam tendunt, quasi locus semini sanclo deputaïus, ma-
partem Synagogoeeleclam, ad colleciionem quoque gnant lapidum congeriem pauca lerrae humo coope-
genlium graliae suse dona difludil. Quod ipsum eliam riunt. Quse ideo ad fruclum pervenire jusliiîae non
suo ilinere designavit, cum post prsedicaiionemdomi valent, quia pariim eis inest desiderii salularis quod
habilàm ad mare doclurus exiit. Denjque in domo semen vilse concipiat, et mullum inest duriliae no-
prsedicans, quosdam ob blasphemiae suae scelus ir- centisquod fruclui salulis obsistat.
remissibile deseruit; quosdam ob devotionem pie- U Et dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat. Quo-
taiis, malrem suam appellavil et fralres. Quod diffe- lies hsec admoniliuncula vel in Evangelio, vel in
rëntiam manifeste Judseae genlïs exprimii; in qua Apocalypsi Joannis inlerponitur, myslicum esse boc
multi Domino rebelles, Jionnulli sunl divina ado- quod dicilur, alque ad audiendum discendumque
ptione condigni. salubre insinuatur. Aures enim audiendi, aures sunt
Et dum seminat, aliud cecldilcirca viam, et vene- cordis, et sensus interiores, aures obediendi et fa-
runt volucres,et comederuntillud. In Evangelio Lucse ciendi quaejussà sunt.
ita de hoc semine scriptum est: Aliud cecidit secus Illis autem qui foris sunt in parabolis omnia fiunl,
viam, et conculcalumest, et volucres coeli comederunt ul videnles videant, el non videant : et audienles au-
illud. Quaecunqueergo Dominusin hacparabolaexpo- dlant et non intelligent : ne quando converlanlur, et
neredignalus est, pia fide suscipienda sunt. Qusevero dimiltanlureis peccata. Notandumin lus Domini ver-
taciia nostrse intelligentisedereliquit,oeque pia inten- bis quod non solum ea quseloquebalur, verum eliam
lione perquirendaac persiringcnda suntbrevîter. Se- quoefaciebat parabolesfuerunt, id esi rerum signamy-
menquod circa viam cecidit, duplici loesuradisperijt, sticarum, cumdicunl.ur illi qiiibus in parabolis omnia
el ab itineranlibus scilicetconculeatum-,et a volucribusi liebant, neque quse videbant, neque quse audiebant,
169 IN MARCIEVANGELIUMEXPOSITIO. — LlB. I. 170
ad intelleclum poluisse perducere. Quid enim ob- j^ tes, et omnia possidentes? Beneautem cum dixisset:
staret inluenlibus ne ea quse vidèrent ejus facta vel El oerumnoesoeculi,el deceplio diviliarum, addidit :
itinera inlelligerenl, si non his aliquid arnpliusquanj El circa reliqua concupiscenlioe. Prsecipit enim Scri-
carnis oculis palebat spiritualiler vellet inlelligi? Il- ptura : Concupiscenssapientiam, serva mandata, et
lis ergo qui foris sunt, neque appropinquant pedibus Deus proebet illam Ubi.Et ilerum dicit : Bealusvir
Domini, ut aCcipïantde doclrina ejus, in parabolis qui limet Dominum, in mandalis ejus cupit nimit
omnia fiunt, et facta scilicet et verba Salvatoris, (Psal. cxi). Cui «mira, qui, neglecia sapieutia
quia neque in his quse operabatur virtulibus, neque mandatisque Dominiconlemptis, circa reliqua con-
in eis quse prsedicabat arcanis, eum cognoscere cupiscens aberrat, nec fruclum accipere sapientise,
Deum valent. Ideoque ad remissionem peccatorum nec ad gaudium potest verse bealiludinis attingere.
quseper gratiam fidei ipsius oblinenda est, non me- Suffocant enim hujusmodi concupiscenlioeverbum,
renlur attingere. Hi aulem sunt qui circa viam, ubi quia importunis cogilationibus suis gullur mentis
seminalur verbum.Et cum audierlnl, confesiimvenit strangulant. Et dum bonum desiderium inlrare ad
Satanas, el aufert verbumquod seminalumest in corde cor non sinunl, quasi adilum flàius vilalis necaut.
eorum, etc. In bac Domini expositione omnis eorum Cui justo judicio contingit ut quantum circa reliqua
qui audire quidem verba salulis potuerunt, sed ad '.3 concupiscit, lanlum longe absit àb illo pauperum
saluieni pervenire nequeunt, distantia comprehendi- spiritu ac desiderio, quo cupiunt dissolvi,et essecum
tur. Sunt namque qui verbum quod audiunt nulla Christo (Philip, i). Quin potius timet miser quod rê-
fide, nullo inielleclu, nulla saltem lentandoeuiilitatis vera eventurum est ei, dissolviab hac vita, et esse
occasione percipere dignantur. Quorum indiscipli- cum diabolo.
natis acduris cordibusmandatum verbum, confesiim Et hi sunt qui super terram bonamsemlnali sunt,
immundispiritus quasi vilse triisevolucres semen eri- qui audiunt verbumet suscipiuntet fruclificant,unum
piunt. Sunl qui auditi verbi et utilitatem probant, triginta,el unumsexaginla,elunumcenlum.Terra bona,
et desiderium gustant, sed ne ad id quod probant hoc est fidelis electorum conscienlia, omnibus terras
perveniant, alios hujus viaeadversa terrendo, aîios nequam proventibus contraria facil, quia et com-
prospéra blandiendoretardant. Quorum primos Dor mendatum sibi semen vèrbi libenler excipil, et ex-
minus lerrse peirosse, secundos comparât spinosse. ceptant inler adversa ac prospéra constanler ad
Excipiunlur sane gentiles, qui ne audire quidem fructus usque tempora conservai. Fructificat autem,
verba vilaemerenlur. Nec mirum videri débet quare et facit unum triginta, et unum sexaginla, et unum
spinis divilias comparaveril Dominus, cum illoepu- centum. Triginta videlicet, cum fidem sanctseTrini-
gnant, istsedélectent. Recte enim spinse vocanluri " lalis electorum cordibus insinuai. Sexaginla, cum
quia cogilationum suarum punclionibus mentem perfeciionem docet bonseoperationis. Nam quia in
lacérant. Et cum usqùe ad peccalum perlrahunt, senario numéro mundi ornaïus explelus est, recle
quasi infliclo vulnere cruentant. Sed et exc.eptisvi- - per hune bona pperatio designatur. Centum, cum in
lioruui punctionibus, diviliarum cupido plurimum universis quseagimus quserendanobis in regno co>
meniem dévastât, ac securum esse non sinit. Cum Iesti prsemia demonstral. Centum namque quoecom-
enim quisque sollicitas invigilat, quo ordine sive putando in dexteram transferunlur, recle in signi-
arte ea quse nondum habet acquirat, qua rursum ficaiione ponuntur perpetuse bealitudiuis. Siquideui
providenlia ea qusejam acquisierat conservet,.qua triginta et sexaginla in loevaadhuc manu conlinen-
denique gloria ac dignitale acquisitorum copia per- tur, centum transeunt ad déxleram. Quamvis enim
frualur : quanlis necesse est misera mens per boras magna sit fides, quae nobis cognilionem nostri
singulas curarum slimulis exulceretur? Unde apte Condiloris révélai, magna sint opéra quibus fides, ne
Dominus in expositione spinarum appellaturus di- sitotiosa.consummalur, in hac lamen ambo sunt vila
vilias, prsamisilserumnas dicens : Et alii sunl qui in necessariâ, prsemiumvero fidei et operationis, quse
spinis seminanlur, hi sunt qui verbum audiunl:èt per dilectionem exerceniur, in fuiura est vita spe-
oerumnoe D
soecuti,el decepliodiviliarum, el circa reliqua randum.
concupiscenlioe inlroeuntes suffocant verbum: el sine
Et dicebatillis : Nunquid venit lucerna, ut sub~mo-
fruclu efficitur.jErumnoe(inquil), soeculi,et deceptio "df'o
diviliarum. Quemcunque enim supervacuus divilia- ponalur aut sub lecto? Nonne ul super candela-.
rum decipil appetitus, necesse est mox curarum brum ponalur? Quia supra dixeral aposlolis et eis
cum illis erant : Vobis dalum est nosse mysle-
serumnaconiinuarum comitans, sive eliam prsecur- qui
rium regni Dei: illis aulem qui foris sunt, in para-
rens, affiigat.Quid enim aerumnosiusillis, qui quanta bolisomnia
fiunt, nunc osiendit per eos, aliquando
plus habent, tanto plus egenl, et minus sibi ipsis etiam cseleris
habere videnlur? Juxta quod poetarum quidam phi- idem myslerium esse revelandum, et
largyris illudensait ; peelus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei
Crescitamornummi,quaniuuiipsa peeumacrescit. flammis illustrandum. Quibus eliam verbis typice
(Juven.) fiduciamdocet proedicandi,ne quis timoré carhaliuin
Quantoque felieiores non solum appelilu verarum incommodorum lucem scienliae,quam novit, abs-
diviliarum, verum etiam ipso contemptu falsarum, coudat. Modii namque et lecti nomine, vitam haue
qui.se esse veraciter fatenlur tanquam nihil haben- présentent, etcarnêm, in qua vivimus; luceniaî au-.
PATROL,XCIL
171 BED^E VENERABILISOPP. PARS II. SEGT. I. — EXEGETICA GENUINA. m
'
tem vocabulo, verbum quo illustramur, désignât.^ Lspeeiaiiter.dictam esse videlur de aposlolis, quibus
Nam quia lempus vilse noslrse sub Côriadivinsepro- charitale fideque potius dalum est scire mysterium
vislonis mensura conlineiur, recte modio convpara- regni Dei, et de perfidis Judoeis,qui in parabolis vi-
tur. Lëcluni vero animae;corpus, in quo lempora- denles, non videbanl ; et audienles, non taieHige-
liter inhabiians, quiescit, recle appellari posse quis bant ; quod videlicet lilteram legis in qua glofiaban-
nnn videat? Unde sânato cuidam dicilur : Surge, lur, essent amissuri: poiest lamen et generaliler ac-
toile leetum tuum, et vade in domum luam^Mallli. cipi quod noniiunquam lector ingeniosusnegligendo
n j. ôUOuest aperte dicere : Surge de, corpore ne- se privet sapiënlia, quam tardusingenio, sedstudio-
giîgeniîoe; et corpus, in cujus desideriis diuttas ja- sus, elaborando dégustai.
cebas,"in exercitia bonorum opérum sedulusattolle: Et dicebat illis :Sic est regnum Dei, quëmadmodum
et sic domum oeternse habilationis, proemia bono- si liomo.jaciet semen in terram et dormiat; elexsur-
rum opérum percepturus, ingredere. Qui ergo amore gal nocteac die, et. semengerminet et increscal dum
hujus vitse. temporalis el illecebrarum carnalium, nescitilie.Ultro enimterra fruclificat,primumherbam,
'
occultât verbum Dei, quasi modio vel leeio lucer- deindespicam, deinde plénum frumentumIn spica, El
nam operit, quia concupiscenlias carnis pra;pônit cum se produxeril fruclus, slâlim milllt falcem, quo-
manifestation!veritatis, quam proedicaremeluit.fSu-1 3 niam adesttempus messis.Semen homojaelat inler=
per candelabrum aulem ponit lucernam, qui corpus ram, ©unicordisuo bonani intenlionem inserit. Et
suum minislerio Dei snbjicit, ut supèrior sit prsedi- poslquam semenj'aëlaverii, dormit, quia jam in spe
catio veritatis, et inferior servitas corporis : per boni Operisquiescit. -Node vero exsurgil aedie, quia
ipsam lamen corporis servitutem excelsior luceat inler adversa el prospéra proficit. Et semen germi-
doclrina, quse per o,fficia.corporalia,,idest, per vo- nal et ereséil, dum ille nescit ; quia et cum adhuc
cem et linguam el coeierescorporis motus, in bonis meliri incrementa sua non valet, sèmel concepta
pperibus insinuatur di.SG.eatibus. Super-eandelabruni virlus ad profectum ducitur. Et-ultro terra fruclifi-
ergo ponit lucernam, e.umdicit Apostetas : Non sic cat, quiaf roevenientese gratia, mens hominis spon-
pugiio, lanquein. aèrent, coedens,.sed casligo corpus lanea ad Icuclum-boili operis assurgii. Sed hsecea-
meum; et servituti subjkio : ne forte aiify pmdicgns, dem terra primum herbam, deinde spicam, deinde
.i.psejeprpbusefficlar(IGor,,i\). , plénum frumentum prdducilin spica. Herbam qùippô
Non enim est.aliquid abscondilum, quqa non inam- produeere, est taehoalïonis bonse adhuc teneritudi-
fesleiur: necfacluinestpccultum, sedut palapivpniat. • nem habere. Ad spicam vero herba pervenït, cuûî
Nolite, inquit, erubeseere Eyangelium Dei, sed inler., se virlus animo concepta ad profeeium boni operis
tenebras persëcutorum, lumen verbi supra veslri- pertràliît. Plénum vero frumentum ïn spica fructifi-
icorporiscandelabrum levate, fixa mente rettaentes cal, quando jam in tanlum virlus proficit, ut esse ro-
ilhini retributionis exiremoe diem, quo illuininabit bus'li el perfecii operis possit. Et cum se produirait
Dominus abscpndita tenebfarum, et manifestabit fruclus, statim mittil fâleëm, quoniam adest lempus
cogitationes cprdtam. Tune enim et vos a Deo.laus, messis. Omnïpotens enim Déus producio fruclu mit-
etadversarios veriiatis poena manet oeierna. lit falcem, et messem suam desecat, quia cum imuiii-
Si quis habel aures audiendi, audial.Si quis habet quemque ad opéra perfë'cta perduxeril, ejustempo-
sensum intelligendi verbum Dei, non se sublrabat, ralem vitam per emissam sententiam incidit, ut gra-
non audilum ad fabulas converlat, sed scriitandis num suum ad coelestiahorrea perducat. Cum ergo
eis quoe veritas dixit diligenler aurem accommodet, deside.riabona concipimus, semen in, lerram mini-
diligenler. mâuus implendis eis quae jam inlellexit, mus. Cum vero operari recla ineipimus, berba su-
.diligenler linguam praedieandis opportune-imporlu- . mus. Cum autem ad perfectam boni operis cresci-
neque.subjiçiat. mus, ad spicam pervenimus.Cum in ejusdem opera-
Et dicebatillis : Vldetequid audiatis. In qua men- tionis perfeetione solidamur, jam plénum frumentum
sura mensi fueritis, remetiefur vobis,et adjicielur vo- ijin spica proferimus. Nullus ilaque ad bonum propo-
bis. Si solerier (inquit) omnia quaevalelis bona fa- situin adhuc in mentis teneritudine esse eonspicitur,
çere, ac proximis inti.mare studetis : aderil divina quia frumentum Dei ab herba incipit ut granum
pîetas quse vobis, et in praesenli, sensum alliora ca- fiai.
jpïendi,ac poliora' gerendi, effectum conférât; et in El dicebat: Cui qssimilabimusregnum Dei, aut cui
fuluro, ;supra id quod sperare noslis, dona vobis paraboloecomparabimusillud ? Sicul granum sinapis,
seternserelribuîjonis vere adjicial; quod cum seminatumfuerit In lerra, minus estomnibus
v Qui enim habet, dabitur illi, El qui non habel,eliam seminibusquoe sunt in lerra. Regnum Dei proedicatio
quod habet, auferelurab illo. Tota (inquit) intenlione, Evangelii est, et nbtilia Scripturarum quse ducil ad
verbo quod audilis, reminiscendo et scrplando opé- vilam, et de qua dicitur ad Judoeos : Auferelur a
rant date: quia qui amorem habel verbi, dabitur illi vobisregnum Dei, et dabitur genlifacienli fruclusejus.
etiam sensus intelligendi quod amat. At qui verbi Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis,
amorem non 'Label audiendi, eliam si vel naturali quod, juxta Evangelium Mallhaei,açcipieushomose-
ingehio vel liiterarum sibi callere videtur exerçilie, minavit in agro suo (Mallh- y.iu). Homo qui séminal
nulla verse sapienlieedulcedine gaudebit, Quod etsi a plerisque Salvaior.intelUgilur, quod in aniiais CFÊ-
m IN MARCIEVANGELIUM EXP0SIT10. - LIB.'H. 17*
dentium seminet. Àb aliis homo ipse seminans in j t rum omnium iranscenderenaiuram.Magnaest enim
lerra sive agro suo, hoc est in semetipso,et in corde hujus altitudo arborïs, quia mentes auditorum suo-
suo. Quisest iste qui seminât, nisi sensus nosler; et rum prsedicatioEvangeliiad appelendacoelesiiasus-
animus? Qui suscipiensgranum praedicaiionis,et fo- tollit. Diffusa est ramis, quia per. prsedicaioresex
veiissementem humore fidei, facil in agrosui pecio- sese nascentes, lolius mundi lerminos oecupavit.
ris puilulare. Diulurnilaleprseminet,quia veritas quamproedicat,
Quodcumseminalum,inquil, fuerit In terra, minus nullo unquam finedelebitur. Sub umbra illius volu-
estomnibusseminibusquoesunt in terra. El cumsemi- cres coelihabitant, quoniam animoefideiiumqusead
natumfuerit, ascendilel fit majusomnibusoleribus, et coelesiiaper desideriumvolare, et negleclistempo-
facilramosmagnes,Haut possinlsub umbraejus aves ralium rerum cupiditatibussursum cor habere coh-
coelihabitare."ProedicalioEvangelii minima esi iu sueverunt, juxla Psalmistaevocem ; In prolectione
omnibusdisciplinis. alarum Domini sperabunt (Psal. ne). Unde et
Ad primam quippe doctrinam fidemnon habet sponsa in Canticiscanticorum,hoc est una de mul-
veritatis, hominem Dominum Dèuta mortuum et lis animabuscolleeta sanctorumEcclesia, gloriatar
scandalum crucis proedicans.Confer hujuscemodi et dicit: Sub timbraillius, quemdesidèrabam,sedi, el.
doctrinam dogmatibusphitasophorum,et libris eo- ]B fruclus ejus dulcis gutluri meo (Caiit.n). Quodest
rum el splendori eloquentlaecomposiiioniqueser- aperte dicere: Sub protectioneillius quemvidere de-
monura, et videbîsquanta minor sit cseterissemini- sidèrabam, me coeterorunisolalio deslilutam sub-
bus semenlis Evangelii.Sed illa eum creverint, nihil jeci, etgaudium aspeclus ac prsesenlia illius dulcis
mordax, nihil vividum, nihil vitale demonslrat. To-, . eordi meo, quidqukîextra illumest me contemnere,
tum Daccidummarcidumque ebullit in otara et in imo fastidire coegit.
herbas, quaeareseuntet corruunt. Haecautem prae- Et talibusmullisparabolisloquebalureisverbum,prpul
dicatio quae parva videbaturin principio, vel cum poleranl audire. Sine parabola auiepinon loquebqlpr
in anima credenlis, vel cum in tolo mundo sala fue- eis. Seorsum autem discipulissuisdisserebatomnia.
rit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, Non hoc ita dictum est quasi nullumaperlum ad
ut in aliis Evangelislisapertissimedicitur. Ascendil turbas sermonem fecerit, sed per solas paranoïas
ergo granum sinapis seminalum ta terra sive agro loculus eis fuerit: verum ita poiius, quia nullus
Domini, et de olere mutaturin arborem, cujus na- facilesermo ejus invenilur, in quo non aliquid para-
Miraesta.ltitadine, amplitudine,annosilate, herba- bolarumsil intermislum.

LIBER SECUNDUS.

Et ail illis Hlp dieçumserp esselfacium: Trans- ( lalionumpro Christoaliquantumsopitis,lentaiiojui.b,us,


camuscontra.Eldljnlllenleslurbam,assumunteum,ila sunt rerum tranquillitatepotiti.
ut erat in navi, etalloe naves eranl cumillo. In hac Et facta est procella magna venli, el fluclusmlfle-
paviga.iioneDominus,ulramqup,unius .ejusdemque balur In navem,ila ut Implerelurnavls.Et erat ipse in
suse per.spnsenaturam dignatprostendjene,dum ipse puppi super cervicaldornikns.Discipulisnavigantibus
qui ut homo dormit in nayj, furorem maris verbo Christus obdormlvit: quia calcanlibus sseculuinfid.e-
çompeseit ut Deus, Porro, juxta .allegoriam mare libus futurique regni quieiemanimo medilantibus,et
quod cum suis transire desiderai, lenebrosusama- vel seeundo Spirilus sancii fiatu, vel remigio pro-
rusque sseculiprseseniis oeslusaccipjt.ur. Navicula prii conatus, infidos mundi faslus certatim post
aulem quam ascendil, nulla melius quam sacratis- lerga jacianlibus, lempussubilo dominicaepassionis
simoepassionisipsius tata.lligitararbor. Cujusbene- advenif. Unde bene hoc sero faclo
gestum fuisse
ficip quique fidèles adju/,1,Iranscensismundi flucti- perhibetur, ut veri solis occubitumnon sola Domini
bus, ad habilationem palrisecoelestis,quasi àd sla- dormitio, sedet ipsa decedentislucis hora significet.
.bililalem securi l.iitorjs pervenjunî. Aliseaulem na- Ascendenleaulem illo
puppimcrucis, qua somnum
ves quaefuissedicuntur çuni Domino,iiec lamen in morlis caperel, fluclus bîa.sphemanliumperseeutp-
altani duçlae,vel aliquid lempeslatis perlulissenar- " rum dsemoniacisexcitati proçellis, assurgunt. Qui-
ranlur, illos nimjrum signifl.cans qui ila fidedomi- bus tamen non ipsius patientia lurbatur, sed disçj-
nicaecrucis imbuii sunt, u.tflëcdumturbine Iribula-
pulorum imbecillitas concutilur, trépidât, periçl.i-
tionum pulsaii, tantum ta pace Ecçlesisesuseepta tatur.
fideimysleria epnserveni.; yelçerte qui post erebras El excitanteum, et dicuntei : Magistër,non ad le
tenlaiionumprpcellas a.l.iquanlulaad tempossereni- pertlnet, quia perimus? E' excitantDominumdisci-
lale concess.sepacj.sju.lui.ilur,Incertain namque est puli, ne eo dormierite fluctuumferitate
dispereant,
naves illse uirum puper îaçlse in portam deductse quia cujus mortem
- sint, an post experia maris periçula ad viderant^ maximis y&lis re-
portuinre- surreetionem quserebant, ne si dintius ipse mor-te
ducine. Unde utros.que recle possuntdesignare, et carnis sopiretur, eorum mens in perpetuum
spiritali
eos videlicet qui needum sunt tentationibus pro- morte periret. Unde bene
sequilur :
b.ati, el illos qui p'qstexaminationemcrebram tribu- Et exsurqenscomminatusest vente, et dixit mari
175 BÈD,E YENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 17G
Tace, o&mtjfesce. Et cessavilvenlus, et facta est Iran- i Lprsecipitatisunl. Significataulem nationem genlium,
quillitas magna. Venlo quippe exsurgens comminalus quam post somnum'passionis, resurreclionisquesuae
est, quia resurreclione celebrata"diaboli superbiam gloriam missis praedicatoribusSalvaior est visilare
slravit, dum per morlem deslruit eum qui habebat dignatus. Unde bepe Gerasa, sive Gergesii (ul qui-
morlis imperium. Mare quoque silere prsecepil, ac dam legunl) colonum ejiciens, sive, advena propin-
iranquillitatem reduxit, quia vesanam Judaeorumra- quans, inlerprelatur ; videlicet insiuuans quia gen-
biem, quoe Caputqualiens clamaverat : Si Filius Oei lium populus et eurn a quo nequiler incolebatur
est, descendatnunc de cruce, el çredimusei (Mallh. hoslem de suo corde repulerit, et qui eral longe,
xxvii), mortem superando ac de sepuloô resurgendo factussit prope in sanguine Chrisli.
dejec'it, Ubi nolandum juxla litleram quod .omnes Et exeunteeo de navi, statim occurrit ei de monu-
crealurae sentiant Crealorem. Quibus enim increpa- mentlshomoin spiritu immundo,qui domiciliumhabe-
tur et imperalur, seuliuni imperaniem. Non errore bat in monunienlis.Homoiste qui spiritu vexabalur
bsereticorum, qui omnia pulant animanlia, sed ma- immundo, et Domino "vesanus,sed mox eurandus
jesiate.Conditoris. Quaeentai'apud nos insensibilia, occurrit, figuram habet populigentilis, qui usquead
illi sensibilia sunt. tempora dominicseincarnationis, daemonicisdelusus
Etait illis: Quidlimidiestis? Necdum,habelisfidem,...B doctrinis idola pro Deo colebat. Qui domiciliumha-
Recle arguuntur, qui prseseiile Christo timebant, bebatIn nionumenils, quia in moriuis operibus, hoc
CumUliquequi ei adhseseril, perire non possit. Cui est in peccalis delectabatur. Qùid enim sunl corpora
simile est hoc quod post mortis somnium, discipulis perfidorum, nisi guaedam defunctorum sepulcra, in
apparens exprobravit increduliiatem illorum et du- quibus non Dei habitat sermo, sed anima peecatis
riiiam cordis, qui his, quia videranl eum resur- mortua recluditur ?
rexisse, non crediderunl (Marc. ult.). Iterumque Et nequecaleuis jam quisquameum poterat ligare,
dixit.ad eos : 0 stulli et lardi cordead credendumin quoniam soepecompedlbusel caleuisvinctusdirupisset
omnibusquoelocull sunt prophetoe.Nonne hoecopor- •calenas, et compedescomminuissel.El nemo poterat
luit pâli Christum, et ita inlrare in gloriam suam eum doinare. Catenis et conipedibusgraves et duroe
(Luc,ult.)1 Ac si per melaphoram navigii dicerel: leges signilicanturgenlium, quibus et in eorum re-
Nonne oportait Chrislum soporari, verrenlibus undi- publica peccala cohibeniur. Rupiisque catenis (u'
que fluctibusnavem in qua dormiebat, et ila exper- Lucas scribit) agébatur a doemonioin deserlo, qui
gelactum sedalis extemplotumidis gurgilum seslibus, etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupidi-
divinilalis suse cunclis palefacere virlutem ? Et ti- n laie ducebaïur quae jam vulgarem consuetudiuem
muerunttimoré magno, el dicebantad allerum : Quis exeederent.
putas est iste? Quia venlus et mare obediunlei. Mal- Et sempernocteac die m monumentiset in monlibus
thseus ita scribit: Porro hominesmiratisunl dicenles: eral, et damans, et concidensse lapidibus. Semper
Qualls est hic? etc. Non ergo discipuli, sed nauloe nocie ac die furebat daembniosus,quia geniilitas
et caeleriqui in navi erant mirabanlur, et de ejus, sive adversis . rêrum casibus laborarel, seu pax et
cui venlus et mare obediret, persona dubilabant.Sin prosperitas aliqua mundi blandieniis arrideret, ne-
aulem quis conleniiose voluerit eos qui mirabantur quaquam a servilio malignorum spirituum coilum
fuisse discipulos, respondebimus recte homines âp- mentis excutere noverat, sed per opérum foeditaiem
'
pellaibs , quia necdum potenliam noverant Salvalo- . quasi in monumentisjacebat, per facium superbisein
ris. Et nos quoquesinguli cum signo dominicse cru- montium jugis errabal, per verba durissima; in-
cis imbuii, sseculum relinquere disponimus,|navem :fideliiatis,quasi arreplis furibunda cauiibus, seipsam
profeclo cum Jesu conscendimus, mare, transire co- concidebat. Sed attestante Joanne Baptista Domi-
namur. Sed qui non dormilabit, neque obdormiet, nus de lapidibus suscilavit filios Abrahse, dum
Israël cuslodieus semper, nobis lamen ssepe navi- dura infideliuni corda ad gratiam pielalis con-
gantibus, quasitinler aequoris fremiius obdormivil, D vertit.
quando crebrëscenteinler mediosvirtulum nisus, vel Videns aulemJesiini a long* cucurrit, et adoravil
immuiidorum spirituum, vel hominum paucorum, eum, el damans vocemagna dixit : Quid mihiet libi,
vel ipso nostrarum cogitationum impetu fideisplen- Jesu fili Dei allissimil Quanla Arii vesanià Jesum
dor obienebrescil, spei celsiludo contabescit, amoris crealuram et non Deum credere, quem Filium Dei
flamma refrigescit. Veruminter hujusmodi procellas aliissimi daemones credunt et contremiscuni! Quse
ad illum necesseest gubernalorem curramus, illum impielas Judseôrum,eum dicere in principe dsemo-
sedulo excitemus, qui non servial sed imperet ven- niorum ejecisse dsemonia, quem ipsa daemoniafa-
tis. Moxtempesiates compeseet, refundet iranquilli- tenlur nihil secumhabere commune! Quihoc ipsum,
tatem, porlum salulis indulgebit. quod lune per dxmoniaciclamare furorem, poslmo-
CAPUTV. dum in delubris idolorum.dicereel confiteri nonces-
Et venerunttrans frelum marisin regionemGerase- sarunt, Jesum videlicet esse Chrislum Filium Deial-
norum. Gerasaest urbs insignis Arabisetrans Jtfrda- iissimi,.nec sese aliquid cum illo pacis aul socielatis
nem, juncta înonti Galaad, quem tenait tribus Ma- hab.ere.
cassai non longé a stagne Tiberiadis,. in.quod porçi Adjuro.le per Deum, ne melçrqueas, Dicebatenim
177 IN MARCIEVANGELIUMEXP0S1TIO. — LIB. H. 178
AH: Exi, -spirilus imiminde, ab homine. Hostiebu- "A \ rii, non in eum diabolùs accipielpoteslaiem, aut ad
mana; salulisnon exiguum sibi ducit esse tormenlum probandùmtantum,non aulem etiam ad perdendum
ab heminis Isesionecessare, quantoque hune diutius accipiet.
possidere solebat, tanto difûciltas dimiiiere con- El exeunlesspiritus immundiinlroierunl in porcos,
sentit. , ^ et magnoimpetu grexproecipilalusest in mare ad duo
Undestudendum summopere est ut et si quando, millia, el suffocatisunt in mari. Significat quod jam
ut homines, a diabolo superemur, mox ejus la- elarificata Ecclesia, et liberalo populo genlium a
queos evitare satagamus, ne si aliquanto lardius dominalione daemoniorum, in abditisagunt sacrile-
ejus viribus resistatur, laboriosius quandoaue pel- gos rilus suos, qui Christo credere noluerunt, cseca
latur. et profjinda curiosilaie submersi. Et nolandum quod
El inlerrogabateum: Quodtibi nomenest? El dicit spirilus immundi in porcos irent, nisi hoc illis be-
ei : Legionomenmihi est, quia multi sumus.Non velut nignus ipse Salvator petenlibus, quos certe in abys-
inseiusnomen inquirit,sed ut confessa publiée peste sum posset relegare, concederei. Rem necessariam
quam furens tolerabal, Virluscurantis gratior emi- docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo
caret. Sed et noslri lemporis sacerdoles, qui per minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec
exorcismi gratiam daemonesejicere norunt, soient *B pecoribus qualibûscunque potuerunt. Hanc aulem
dicere patientes non aliier curari, nisi quantum poteslaiem Deus bonus occulta jusliiia dare nobis
sapere possunt, omne quod ab immundis spiri- potest, injusta non potest.
tibus visu,auditu, gustu, tactu, vel.alio quolibet Qui autem pascebanteos, fugerunt, et nunliaverunl
corporis, aut animi sensu vigilantes dormienlèsveper- in civitalemet in agros. Quod pastores poreorum fu-
lulerint, conlitendo patenter exponant. gienles isla nuntiant, signifieal quosdam eliam pri-
Quod vero dicebat spirilus, Legio nomenmlhl est, mates impiorum, quanquam Christianam legem fu-
quia multi sumus,significat poputam genlium non uni giant, potestatem lamen ejus per génies slupendo et»
cuilibet, sed innumeris ac diversis idololatrise culti- mirando prsedicare.
bus esse mancipaium. Et egressisunl viderequid esset factum. Et veniunt
Cui contra scriptum est, quod multitudinis creden- ad Jesum, et videntillum quia doemoniovexabalur
lium erat cor unum, et anima uno,(Acl. iv). Unde sedentem,veslilum et sanoementis, et limuerunt, elc.
bene in Babylonis conslruciione linguarum unilas In Evangelio Lucse scripium est, Sedentem ad pedes-
per spiritum superbise scissa, in Jerosolyma est per ejus. Significat autem mulliludinem vetusia sua vita
gratiam sancii linguarum varieias adunafa. Et illa delectatam, honorare quidem, sed nolle pâli Cbri-
confusio, hsec visio pacis interpretatur, quia videli- ' • stianam legem , dum dicunt quod eam implere non
cet eleclos in pluribus linguis el genlibus una fides possunt, admirantes tanien fidelem poputam a pri-
ac pielas loto orbe paciûcando confirmai ; reprobos stina perdita conversaiione sanatum. Sedere namque
aulem plures seclsequam lingusedissociandoconfun- ad pedes Domini, est eum a.quo dsemoniaexierant,
dunt. eos qui a peccalis correcti fuerint, fixa mentis inlen-
Et deprecaoalureum muilum, né se expelleretextra tione vesligia sui Salvatoris quae sequanlur inlueri.
regionem.In Evangelio Lucse ila scripium est : Et Veslitum resumere, est virlutum studia quse vesani
rogabanleum, ne imperarelillis, ut in abyssumirent. perdiderant, jam sana mente reeipere. Cui figurée
Sciebant ergo daemones aliquando futurum ut per apte congruit illa Domini parabola , in qua rediens
advenlum Domini milierentur in abyssum, non ipsi ad patrem filius luxuriosus el prodigus, mox siola
futura praedivinanles, sed propheiarum de se dicta prima cum annulo induitur, manifeste insinuans
recolenles. Ideoque gloriam dominici adventus; quod quisquis vero corde de amissis poenituerit,
quam mirabanlur, ad suam pertirnescebant tendere polest donante Chrisli gratia, prima juslitiae opéra
damnationem. de quibus ceciderai, cum annuloinviolatsefideirecu-
Erat aulemibi circa monlemgrex porcorummagnus Dperare.
pascens.Eldeprecabantureumspiritus, dicenles: Mille Et rogare eum coeperunt,ut disceàereta finibus eo-
nosin porcos, ut in eos introeamus. Et concessileis rum. Conscii fragilitalis suaeGeraseni, prsesentia
statimJésus. Ideo permisit, quod pelebant, dsemoni- Domini judicant se indignos, non capienles verbum
. bus, ut per interfectionem porcorum , hominibus Dei, nec infirma adhuc mente pondus sapienliaesus-
salulis occasio proeberelur. Paslores enim ista cerr linere valenles. Quod el Petro ipsi viso piscium
' vidua
nentes, slatim nuiitiant civilaii. Erubescat Mani- miraculo contigisse lègilur : Et Sareplana
chaeus. Si de eadem substantia et ex eodem auclore beali Elisecujus se sensit hospitio benedici, nihilo-
hominum besiiàruuique sunt- animse, quomodo ob minus se puiavit prsesentia gravari dicens : Quid
unius hominis salutem duo milliaporcorum suffocan- mihi el tibi, vir Dei? Ingressus es ad me ut remémora-
lur. in quorum lamen interitu figuraliler homines rentur iniquilalesmeoe,el occideresfilium meum (III
immundi, vocis et raiionis expertes, judicanlur, qui lieg. xvu). -
in monte superbiaepaseeutes, lutulentis oblectantur Cumqueascenderet navem, coepitillum deprecan,
in actibus. Talibus enim per eultus idolorum possunt qui a doemoniovexalusfuerat, ul essetcumillo; el non
dsemoniadominari. Nam nisi quis porci more vixe- admisit eum. sedail illi ; Vade in domum luam ad
m MQM VENERABILISOPP* PARS H. SEGT; I. — EXEGETICAGENU1NA. iSÔ
'.nos,et annuntiaillis qûahla tibi Donlinus fecerit; et iVmeain extremisest,veni,imponemanus super eam, ut
miserlnssit luU Haecex illa Apostoli senlentia recle salvasit et vivat. In-Evangelio'Lucse ita scriptum
possunt inlelligi, cum ait : Dissolviet essecum Chri- est quia filiatinicaèrat illi fere annorùm duodecita,
sto; mullo magisOptimum,manere In carne, necessa- et hoecmoriebàtur. Filia ergo archisynàgogiipsâ est
Hum propter vos (Philip, i) ; ut sic quisque inlelligat Synagoga, quae sola legali institutione composita,
post^'émissionem pëccâlorum redeundum esse sibi quasi unica Moysiiiata eral. El hsec velut tiuodéei-
m conscieniiam bonam, et servieiidum Evangelio, mo aelatisanno , hoc est tempore pubertaiis appro-
propler aliorum etiam saluiem, ut deinde cum pinquante, "moriebàtur, quia nobiliter a propheiis
Christo requiescat, ne cum pràeproperejam vull esse edueata, poslquamad ihlelligibilesànnos pervenerat,
Cum Christo, negligai minislerium prsedicaiiôïïis postquam spirilalem Deosoboîem generare debebat,
fraternaeredemptioniaccommodaium. QuodveroMat- subitoèr'rorum langûbrë coîislernala, spiritalis Vîlse
thseus duos dicit a dsamonumlegione curalos, Mar- Viasingrëdi desperabilitér omisit; et si non aChristo
cus autemet Lucas unum commémorant, intelligas succurreretur, horfendam per omniâ corruisset in
unum eorum fuisse personaealicujus clarioris et fa- mortem.; . "-
mosioris, quem regio illa maxime dolebat, et pro ' Etablit cum illo, et sequebalureum lurba mulla:
cujus salute plurimUmsatagebat. Hocvotantes signi- R et comprimebantillum. Ad puellam pergens sanan-
fi'care duo Evangelislse$• solum comniemoraudum dâm Dominus a turba cbmprimilur, quia genti
judicaverunt, de quo facti hujus fama latiiis prseclâ- Judseaesalularia monila praebens, quibus aegram
lius flagraverat. vitiis ejus conscieniiam erigeret, noxia carnalium
Sed e.tallegorioesumma concordat) quia sicut linus populorum est cOnsuetudihegravalus;
a daemohiopossessuSj sic et duo génlilis populi ly- Et mulierquoeerat in profluviosanguinis duodeçim
pu'mnon ioconvénientèr exprïmunt. Nani cum 1res annis. Mulier sanguine fluënS;sed a Dominocurâta,
«fihosjNoegêneraveril y unius solum familia in pos- Ecclesia est congrêgaia de geniibussquaéingenito
sessionemascila est Dei, ex duobus réliquis diversa- carnalium déleciaiionùhi pollula fluxu, atquë a
rum.nationum quse idolis inanciparenluï, procréai! coetujamfueralsegrcgala fideiium,sed dum verbum
sunl populii Dei Judseani salvare decerneret, illa paràiam jam
Et venitquidam de archisynagogis nomineJairuSi promissamquëaliis proeripuitspe ceria satalem. Ro-
et videnseum, procidil ad pedesejus, etc. In hac, le- tandumque'quod el arcbisynagogiduddëiiis sil filiàj
Gtioneubi archisynagogussalvare filiam petit suam, et mulier hsecab anriis duodeGihisanguine fluxeritj
sed pergente ad domum ejus Domino, prseoccupans liée est eodem quo haecDatasil tempore, illacoeperit
hsemorrhoissamulier prseripit sanilalem, ac deinde " infirmai!;
filia arcbisynagogi ad oplatam pervenit sanitalenij Unde enim pêne eademque èaeculi hujus setalë-j
imo de morie revocata est ad vitam, satas oslendi^ el Synagogain patriarchis nasci, el gentium extera-
tur generis humani, quse Dominoin carne venienle rura natio per orbem coepit idololalriaesanië foedari.
ita dispensata est, uiprimo aliqui ex Israël ad fidem Nam el fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super
yenirëut, deinde pleniludo genlium intrareti et sib idololalriaepollutione%et super iis quoecarnis ac
omnis Israël saivus fieret. sanguinis delëclaiione gëruntur, potest recle in-
Quis ergo archisynagogiisiste, quid ad Dominant telligiî
pro filiarogatuius advenit, melius quam ipse Moyses Et fuerat mulla perpessaa compluribus mediciSjet
inielligilur? Unde bene Jairus, id est illuminans, ërogaveratomnia sud, nec quidquamprofeceral; sed
sive illuminatus,vo.catur,quiaaccepit verba vilsedàre magisdetëriushabebntiMedicossive faisos intelligë
nobis, et per haeccaeierosilluminât, el ipse a Spiritu tlieotagosjsive phildsophoslegumquedoctores sieeu-
sanclo, quo vitaliamonita scribere vel docere posset, lariunij qui mulla de yirluiibus viliisque subtilissime
illuminalus est. disputantes, utilia vivendi credendique insliluta se
Qui videns Jesum, proeidit ad pedes ejust quia «\mortalibusdare promittebanl, seu certe ipsosspiri-
prsevidensta spiritu veniurum in carne Dominum, lus immundos, qui velut hominibus Cbusulendo
humili corde se ejus potenlise subdidit : quem ila sese pro Deo colendos ingerebant. Quibus cer-
circa -finem sseculi hominem incarnahdum essè taiim audiendis gentililas quanta magis nàluralis
cognovit, ut oelernum ante omne saeculumDeum industrioevires expénderat, tanlb minus potuit ab
exisiere non dubitaret; Si enim CaputChristi DeuSj iuiquitatis susesorde purgari; Sed hoec ubi popu-
pedes ejus, quid aplius quam assumpia humanilàs, tam Judaeorum aegrotasse,véronique de coelo co-
qua lerram noslrse inorlalilalis tetigit; accipiendi gnovit adesse medicum, coepitel ipsa languoris slii
sunt? Et procidere arebisynagogum ad pedes Jesu^ sperare parileret inqnirere remedium;
est legislalorem cum toia progeiiiepatrum Mediâlo- Cum audisselde JësUvenil in lurba rétro, et tetigit
rem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria vesiimeniumejus. Dicebatenim quia si leligero vesii-
prseferendumesse cognoscere,et confneri cum Apô- meniumejus, salva ero: El confesiimsiccatu's«s( fous
Stotaj.quiaquodinfirmumëslDei;forlfusest hominibus sanguinisejus: Venit, et Dominumlangit Ecclesiai
(ICor.i). . cum ei per fideiveritatem appropinquât; Venitauieni
El deprecabatureum multuin, dicens: Quoniamfilia reiro, sive juxla id quôd ipse ait : Si quis mihimini"
135 IN MARCI EVANGELIUM:EXP0S1TI0. — LÏB. II. - m
slrat.me sequàtur (Joan. xn). Et alibi proeeipilur: }A.nata a prpftaviosanguinis muliere, mox filia arcbisyn
Post DominumDeum luum ambvlabls.&ive quia prse- agogi morlua nunliatur, quia dum Ecclesia a vitio-
sentem in carne Dominum non videns, peractis rum labe mundata, el ob fidei méritant filia est
jam sacramenlis incarnalionis illius , ad fidei et cognominala, continue Synagoga perfidise simul et -
agnitioiiisejus gratiam pervenit. Sicqùe dum parlici- ïnvidise luctu soluta est. Perfidise quidem, quia in
patione sacramenloriim ejus salvari a peccalismeruit, Christo credere notait. Invidioevero, quia Ecclesiam
quasi taclu veslimentorum ejus fonteni sui sanguinis credere dotait".Scripium namque esV in Actibus
siccavit. apostolorum : Sequenti aulem sabbato, pêne universa
Fons quippe sanguinis estorigo peccati. Çujusqué civilasconvenllaudire verbum Domini. Videnles au-
fons sanguinis, est immundse priniordiuiti cogilatio- lem turbas Judoei, repleti sunt zelo , el centradkebant
nis, ex quo p.eceatumomne nascilur. Sed Dominus his quoea Paulo dicebantur, maledicenles(Act. xui).
cum Verbis"evangelicisnon solum opéra et verba Et quod aiebant nuntil arcbisynagogo , Quid ultra
mala compescere, sed et cogilationum nequam vexas magislrum? per eos hodieque dicitur qui adeo
radicem. exsljrpare curavit, cum hoec ulraque sa- deslilutum synagogoe stalum vident, ut reslaurari
cramenlis evangelicis emundari donavit , quasi . posse non credant ; ideoque pro resuscilalîone illius
virlulem exsiccandi fontis obseeni suis vestimenlis 1" supplicandumesse nonaestiment.Sed quoeimpossibilia
indidit. sunl apud homines,possibiliasunt apud Deum(Marc.x);
Et slatim Jésus cognoscensin semetipsovirlulemquoe unde apte sequilur :.
exieral de eo, conversusad turbam aiebat : Quis tetigit Jésus autemverboquod dicebatur audito, ail archi-
veslimenlamea ? Non ut ipse quae nesciat docealur synagogo: Noli limere, lanlummpdocrede, Archisyn-
'nlèrrogat, sed ut virlus quam bene noverat, imo agogus, coetus dpctorum legis accipitur, de quo
quam ipse dederat, in muliere declararetur, ël Dominus ait : Super cathedram Moysi sederunl
declarata agnitaque virtule fidei multi ad saluiem Scriboeet Pharisoei, ( Matth. xxm ). Qui si cre-
perveniant. dere ipse voluerit, eliam gubjecla ei Synagoga
El dicebantei aiscipuli sui : Vides turbam compli- salva erit.
mententle, et dkis, Quis me tetigit? Quemturba passim Et veniunt in domum arcbisynagogi , et vident
comitans comprimit, una credula mulier Dominum lumultum ,. el fientes et'ejulantes mullum. El.loelen-
langil, quia qui diversis inordinale glomerantium tur, inquit , omnes qui sperant in le, in oeternum
hseresibus, sive perversis moribus gravatur, solo exsullabunl,et inhabiiabisin eis. Quia veroSynagoga
catliolieaeEcclesiaefideliler corde veneralur. Nam n: laetiliam hanc dominicaeinhabilationis mérita infide-
sicut quidam videnles non vident, et audienles non liiatis amisit, quasi inler fientes et ejulanles morlua
audiunt, ita eliam tangentes non langunt, qui non jacet. Nec lamep superna pietas funditus eam inter-
simplici, sed dubio vel simulata corde Christum tan- ire .palitur, quin potius circa finem sseculi reliquias
gunl. Unde cuidam amanti quidem , sed nondum ejus secundum electionem gratioe saluti et vitseresii-
plene credenti, dicit ipse : Noli me tangere. Nondum tuit. Unde apie subjungilur :
enimascendiad Patrem meum (Joan. xx). Aperte di- Et ingressus ait eis : Quid turbamini et ploralls ?
cens quid sit ipsum veraciler tangere, Patri scilicet Puella non est morlua, sed dormit. Hominibusmortua
oequalemcredere. qui suscilare nequiverant, Deo dormiebat, in cujus
El circumspiciebatvidere eam.quoehoc feceral. Non disposilione et anima recepia vïvebat, et caro resu-
obliviscilur fideiiumsuorum Dominus, nec in se spe- scilanda quiescebat. .Unde mos Chrislianus obtinuit
rantes inlueri desistii, sed omnes qui salvari me- ut morlui qui resurrecturi esse non dubilantur,
rentur, suo dignos intuitu ac miseralione jiidicat. dormientes vocentur ; sicut Âpostolus : Nolumus,
Iste autem pquper clamavit, el Dominus exaudivil inquit, vos ignorare fratres de dormientibus, ut non
eum. contristemini sicut et coeleri, qui spem non habent
Mulier aulem limens el tremens, sciens quod \D (I Thess. iv). Sed et in parte allegorise, cum anima
facium essel In se, venit et procidit ante eum, el di- qua; peecaverit ipsa. morialur, lamen ea ijuam
xit ei omnem verilaiem. Ecce quo inierrogatio Do- Dominus resuscitandam atque ad vitamaeternam
mini tendebat, ût videlicet confltente palam muliere praevidit esse venluram , nobis quidem mortua
verilaiem suae diutinse infirmitalis, subitsecredulila- fuisse, sed ei obdormivisse dici non incongrue
lis, divinoepropitiationis, ac donalsesibi sanationis, potest.
el ipsa cerlius confirmaretur in . fide, et pluribus Et irridebant eum. Ipse vero, ejectis omnibus,assu-
salulis et vilae praberelur exemplum. Denique se- mit patrem et malrem puelloe',etc. Quia verbum resu-
quilur, scitantis irridere quam credere malebant, mérita
Ille aulem dixit : Filia, fides lua le salvam fecil. - foras excludunlur, ut pote indigni qui potentiani
Vadeinface, elesto sanaa plaga lua. Nec dixit: Fides resuscîtantis ac resurgentis myslerium vidèrent."
lua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo Item foras turba ejicilur, ut puella susciteiur, quia
enim quod credidisti, jam salva faclaes : Adhuceo si non prius a secreiioribus cordis expellilur, impor-
loquenie, veniuiclad archisynagogum dicenles; Quia tuna saeculariummultitudo curarum anima quaein.
filia tua mortua est, quid ultra vexas magislrum? Sa- trinsecus iacet morlua, non resurget. Nam dum sa
im BEQJE VÈNERAB1LISÔPP. PARS II. SECT. L *- EXEGETICÀ GENUINA. 184
perinnumeras lérrenorum desiderio'rumcogitationes A sima noxios actus solet fama comilari. Notandum
spargit, ad consideralionem sui sese nullatenus col-' aulem, quod quanta gravior animoemors ingruerit,
' - " -
ligit. tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur.
Et tenens mahum puelloe, ait illi: Tabatha cumi, poenitentis fervor insistât. Nam leviores et quoti-
quodest inlêrprélalum : Puella tibidico, surge, Quaerat diani erratus levions poenilentioepossunt remedio
diligens leciorquare verax Evangelisla diclum Salva- curarî. Quod oceuiie nolens ostendere Dominus,
toris ëxponens, inlerposuerit de suo : tlbl dico , cum jaeentem in conclavi morluam facillima ac brevis-
in Syrô sermone quem posuit non plus sil diclum sima voce resuscilat dicens : Puella, surge. Quam
quam.Puella, surge. etiam ob faeililalem" resuscitandi jam morluam
Nisi forte propler exprimendam vim dominicae fuisse negaverat. Delalu'm aulem foras juvenem
jussionis, hoc agendum pulavit, magis sensum moriuum, pluribus ut reviviscere debeat dictis cor-
loquenlis quam ipsa verba suis curans inlimare roborât, cum ait:VHuems, Ubi dico, surge. Qualri-
lectoribus. • duanus véro mortuus, ut longa premenlis sepulcri
Nam et familiare constat esse Evahgelislis atque' claustra evàdere posset. Fremuit spiritu Jésus, lur-
apostolis, cum de Veteri Testamenlo testimonia bavil seipsum, lacrymas fudil, rursum fremuit, ac
assumunt, magis sensum propheticum ponere curare B magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tan-
quam veiba. Tenens aulem manum puellse Domi- dem qui erat desperalus, discusso tenebrariim pon-
nus, suscitavit eam, quia nisi prius mundalaèfue- dère, vit» lucique redditur. Sed et hoc notandum,
rint manus Judoeorum, quae sanguine plenae sunt, quod quia publicâ noxà publico eget remedio, levia
synagoga eorum morlua non consurget. autem peccata leviori et sécréta queunt poenitenlia
Et confestim surrexit puella, el ambulabat. Bene, deleri, puella in domo jaeens paucis arbitris exsur-
surrexit et ambulabat. Quemcunque enim peccalis git, eisdemque véhemenler ut nemini id manife-
mortaum supernse manus niiseralionis resuscilatura stent praecipitur. Juvenis extra portam lurba muIta
teligerit, n'on solum a sordibus et veterno scelërum comitante atqùe intuenle, suscilatùr. Lazarus de
exsurgere, sed et in bonis conlinuo proficere débet monumenta vocatus, in tantum populis innotait, ut
operibus, videlicet juxfa psalmistam, ingrediens ob eorum'qui videre testimonium, plurimae Domino
sine macula, et opéra exereens justitise. turbse eum palmis occurrerent, et multi propler il-
El obslupueruntslupore maximo. Et proecepitillis lum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum.
véhemenlerut nemoid sciret. El jussit dari illi inan- Quartum vero moriuum nuntianle discipulo Domi-
ducare. Ad lestimonium quidem verse resusciiatio- nus, aùdivil, sed quia qui pro ejus excitatione preca-
nis "daripuellse manducare prsecepit, ne noii verilas. renlur, vivi dèfuerant : Dimilte, inquit, ul morlui
sed phantasma, quod apparébat, ab incredulis pu- sepeliant morluos suos (Luc. ix), id est mali matas
taretar. Sed et si quis a spiritali morte surrèxerit, noxiis"laudibus gravent : et quia non adest justus,
coelesli necesse est mox pane satietur, el divini qui corripiat in misêricordia, oleum peccatoris im-
. scilicet verbi et sacrosancti allaris pârliceps effe- pinguet caput eorum.
. cius. Nam juxta moralem inlellôctum, très illi mor- CAPUT VI.
tui quos Salvaior in corporibus suscitavit, tria El egressusinde abiit in palriam suam, et sequeban-
gênera resurrectionis animarum significant. Siqui- lur illum discipuli sui; et faclo sabbato coepitin syn-
deiïi nonnulli consensum malae delectalioni prse- agoga d'ocere.Et multi audienlesadmirabanlur in do-
bendo, latente tantum cogilatione peeeati sibi mor- clrina ejus dicenles: Unde huic hoec omnia? El quoe
tem eonsciscunl. Sed laies se vivifieare significahs est sapientia quoedata est illi, et virlulestaies quoeper
Salvaior, resuseilavit filiam arcbisynagogi nondum manus ejus efficiuntur?Palriam ejus Nazareth dicit,
foras elatam, sed in domo morluam, quasi vitium in"qua erat hulrilus. Sed quanta Nazarenorum cseci-
secreto in corde regentem. Alii noii solum nôxise làs, qui eum quem in verbis factisque'ipsius, si mens
delectalioni conseniiendo, sêd et ipsum malum quo j. non leva fuissel, Christum cognoscere polerant, ob
delectanlur explendo, moriuum suum ,quasi extra solam generis nolitiam eontemnant. Saplentiam au-
portas ëfferunt. Et hos se si poenileant, resuscitari tem ad doctrinam, virlulem reforunt ad sanitales et
demonslrans, suscitavit juvenem filium viduse extra miraeula, quse facieb'at. Quse solerli ac pulchra di-
portas civitàlis elatum, et reddidit malri suse, quia stanlia commémorai Àposlolus dicens : Judoei signa
resipiseenlem a peccali tenebris animam unitati pelunt, el Groecisàpieniiamquoerunl; nos aulem proe-
résiliait Ecclesise. Quidam vero non solum eogi- dicamusChristumcrucifixum, Judoeisquidemscanda-
tando, vel facieiido illicita, sed et ipsa pëccandi lum, genlibus autem stulliliam. Ipsis vero vocatls
consuetudine se, quasi sepeliendo corrumpunt. Ve- Judoeis ël Gr.oecis,Christum Dei virtutemet Dei sà-
rum nec ad hos erigëndos minor fit virlus et gralia pieniiam(1 Cor. i). In qua nimirum sentenlia virtu-
Salvatoris, si lamen adsînl cogitationes sollicita;, tem ad signa retulit propler Judseos, sàpieniiam
quse super eorum salute velut devotte Christo soro- aulem ad doctrinam propter Grsecos, id est gentes.
rés invigilanl. Nam ad hoc inlimandum, resuscitavit Nonne iste.est fdber filius Marioe, fraler Jacobi, et
•Lazaruni quatuor dies in monunienta habentem, et Joseph, el Judoe, et Simonis? Nonne et sorores ejus
" sorore attestante
jam fetenlem, quia nimirum pes- hic nobiscumsunt ? Et scandalizabanturin ille. Scan-
•o* IW HARP) PV'iNfiRT.lIIMIT.XPASITIO.— J.JR. II. 1S6
dalum et error Judaeorum,satas nostra est,.et hx- A occulta cordis, quod mirandum intimare vult homi-
relicorum condemnalio. [In lanlum enim cernebant nibus, mirari se coram hominibus ostendil. Miranda
hominem Jesum Christum, ut hune fabrum, et enim erat fides Centurionis, qui sine homine do-
juxla alium Evangelislam, fabri clamarent filium; clore, sine eloquiis Scriplurarum, sine oraculis an-
fratres quoque et surores ejus secum esse lestaren- gelorum, tantum naturafi sensu diviuilus illuminato
tur. Qui lamen non liberi Joseph aut Mariae,juxla cognovit per miracula Deum esse verum quem per
hserelicos, pulandi sunt, sed potius juxta niorem humanse fragilitatis infirma hominem esse verum
sacrse Scripiurse, cognati ipsorum sunt intelligendi, noverat. At contra, non minus admiranda Nazare-
quo modoAbraham et Lot fralres appellaniur, cum norum infidelitas, qui et doewribus abundanles, et
esset Lot filius fratris Abrahae.Et mulla hnbes hu- eloquiis divinis in quibus Christi prsedicahatur ad-
jiismodi. venlus, ipsum eliam prseseniem habentes Christum,
Non autem sine cerli provisione sacramenli Do- agnitionem sui illis el verbis ingerentem et signis,
minus ta carne apparens, faber et fabri filius oesti- nihilominus increduli durabant. Sed in uno eorum,
mari ac dici votait : quin potius eliam per hoc se Judaeorum miranda noialur caecitas, qui née pro-
ejus ante ssecula-filium esse docuil, qui l'abricaior phetis suis credere de Cbrislo, nec ipsi inler se
omniumin principiocreavitcoelumet terram (Joan. i). B nalo voluerunl credere Christo. In allero fides co-
Nam etsi, humana non sunt comparanda divinis, ronalur gentium, qui inler Judseos nàtum, sed
lypus lamen integer est, quia pater Chrisli igni expulsum ipsi cum oraculis sacris mediatorem Dei
operatur et spiritu.. Unde et de ipso tanquam de et hominum, hominem Jesum Chrislum suscipéré
fabri filio praecursor suus ait : Ipse vosbaptlzabitin nieruerunt.
Spiritu sanclo et igni (Mallh. m). Qui in domo ma- Et circumibal castella in clrcuilu docens; el voca-
gna hujus mundi diversi generis vasa fabric'at,imo vit duodeçimel coepiteos miltere binos, el dabat Illis
vasa irse sui spiritus igné molliendo, in misericor- poteslaiemspirituum immundorum. Benignus et ele-,
dse vasa commutât : sed hujus sacramenti Judsei mens Dominus aé magistër non invidet servis atque
ignari : divinse virtutis opéra prosapiae carnalis discipulis ad virtutes suas; et sicut ipse curaverat
contemplationedespiciunl. omnem languorem et omnem infirmitatem, aposlolis
Et dicebat eis Jésus, quia non est propheta sine quoque suis dédit potesiatem, ut curarent omnem
honore, nisi in palria sua, et in cognalionesua, et in infirmitatem, et omnem languorem. Sed mulla di-
domo sua, Prophetam dici in Scripturis Dominum slanlia est inter habere et tribuere, donare et acci-
Jesum Christum, et Moyses tes lis est, qui futuram _ père. Iste quodeunque agit, potestate Domini agit,
ejus incarnationem prsedicens filiis Israël, ait : Pro- illi si quid faciunt, imbecillitatéra suam et virtutem
phetam vobissuscitavitDominusDeusvesler de fratri- Domini confiientur, dicentes, ul Petrus : In nomine
bus vestris, tanquamme, ipsum audielis. Non solum Jesu Chrisli Nazarenl, surge el ambula (Acl. m).
autem ipse qui caput el Dominus est prophetarum, Et proecepiteis ne quid lollerenlin via, nisi virgam
sed et Elias et Jefemias, cseterique prophelae,mino- tantum. Non peram, non panem, neque in zona oes,
res in palria sua quam in exteris civilatibus habiti sed calcealos sandaliis, el ne induerenlurduabustuni-
sunt, quia propemodum nalurale est cives semper cis. Tania praedicatori débet in Deo esse fiducia, ut
civibus.invidere. Non enim considérant prsesentia praesenlis vitse sumplus quamvis non provideat,
viri opéra, sed fragilem recordanlur infantiam, lamen sibi hos non déesse cerlissime sciât. Ne dum
quasi non et ipsi per eosdem setatis gradus ad ma- mens ejus occupalur ad lemporalia, minus aliis
luram setaiem venerint. provideat seterna. Solet autem quseri, quomodo
El non paierai ibi virlulemullam facere, nisi paucos Malthaeuset Lucas commemoraverint, dixisse Domi-
infirmosimposllismanibus curavlt. El mirabalur pro- num discipulis, ut nec virgam ferrent; cum dicat
pter incredulllatemïllorum. Non quo eliam illis in- Marcus : Et proecepiteis ne quid lollerenlin via, nisi
credulis facere non potuerit virlules multas, sed rv i virgam lanlum. Quod ita solvitur, ut intelligamus,
quo ne multas faciens, cives incredulos condemna- sub alia significalione dictam virgam, quae secun-
ret. Potest autem et aliter inlelligi, quod Jésus de- dum Marcum ferenda est, et sub alia illani, quse
spiciatur in domo et in patria sua, hoc esi in po- secundum Matihseum et Lucam non est ferenda :
pulo Judseorum, et ideo pauca signa ibi fecerit, ne sicul sub alia significationeintelligitur tenlaiio, de
peuitus inexcusabiles fièrent. qua dictum esi, Deus neminem tentai, et sub alia
Majora autem signa quotidie in genlibus per apo- diclum est, Tentât vos DominusDeus vesler, ut sciât
stolos facit, non lam in sanalione corporum, quam si diligitis eum. Illa seduelionis est, hsecprobationis.
in animarum salule. Quod aulem mirari dicilur Ulrumque ergo accipiendum est a Dominoaposlolis
Dominus tacredulitatem illorum, non quasi inopi- dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut noii nisi vir-
naia et improvisa niiraïur, qui novit omnia ante- gam ferrent. Cum enim secundum Matthseumdice-
quam liant, sicut nec fidem Centurionis, quasi no- ret eis : Nolile possidereaurum, nequeargenlum,elc;
vam et ante incognilam mirari tune coepit, quando conlinuo subjecit : Dignusest enim operarius cibosuo.
audiens verba piaeconfëssioniséjus ait : Qulanec In Unde satis ostendil cur eos haecpossidere ac lerre
hrael lantam fidemInveni(Luc, vu), sed qui novit noluerit. Non quod necessariâ non sint susteniationi
187 BED*EVENERABILISOPP. PARS II. SÊCT. L— EXEGETICAGENUINA. 180
nujus vilse, sed quia sic eos miilébai, ut eis haecA plumest : Inqûàmcunqiieciviialemaulcastellumintra-
deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium crë- veritis, inierrogatequis in ea dignussil, et ibi manele,
denlibus annuiitiareiit. Claret autem, haecnon ita donec exeatis(Mallh, x). Dat constantiae générale
pra;cepisse Dominum, tanquam Evangelistaevivere m'andâtum, ut hospilalis necessitudinis jura eusto-
aliunde non debeant, quam eis prsebentibus quibus diant, alienum a prsedicatoreregni coelestisaslruens
anhimiiarit Evangelium. Alioquin conlra hocpraece^- cursitaré per domo's, et inviolabilis bospitii jura
pium fecisset aposlolus, qui victutt de manûum amitlere. Nêc otiose secundum Maiihaeum,domus
suariim lâboribus Ifansigebat, rie cuiquâm gravis quam ingrédiànlUr aposlbli eligenda decernitur, ut
essel ; sed pofestalem dédisse, in qua scirent sibi mulandï hospitii necessitudinisque "violaudsecausa
isla deberi. Cum aulem a Domino,aliquid impèra- non suppétat.
tur, nisi fiât, inobediénlise culpa est. Cum autem El qukuiique non receperintvos, necaudiennl vos,
polestas dalur, licet unicuique non uti,' et tanquam exèunlesinde èxculite pulvéremde pedibus veslris, in
de suo jure cedere. ÎIoc ergo prdinans Dominus, tëstimoniumillis. Pulvis èxeulitur de pedibus in le-
quod eum ordinasse dicit aposlolus, iis qui Evange- stimonium laboïis sui, quod ingressi sint civitalem,
lium annuntiani, de Evangelio vivere, illa aposlolis ,. et praedicalioapostolica ad illos usque pervenerit.
loquebalur, ut securï non possiderenl, nec ponarent B Sive exculiluf pulvis^ ut nihil ab eis accipiant, ne
liuic vitoenecessariâ, nec magna, nec,minima. Ideo ad victum quidem nècëssarium, qui Evangelium
-
apposuit, Nec virgam, osiendéns a fidelibus suis sprevertat.
omnia deberi ministris suis, nulla supërflua requi- Et exèunlesproedlcabantut pcenilentiamagerent, et
rentibus. Ac per hoc addendo, Dignusesi ènini ope- doemoniamilita ejklebant, elc. Dicil aposlolus Jaco-
rarius .clbo suo, prorsus aperuit et illustravit, unde bus' : Infirmatur quis in vobis, inducal presbytères
hsec omnia loquerelur. Hanc ergo potestatem viigae Ecclesioe,et orenl sûpér ipsum, ungenles eum oleoin
nomine significavit, cum dixil, ne quid tallerent in nomineDomiiii. Et si iii peccalis sil, dimiltenlur ei
Via, nisi virgamlanlum, ut. inlelligatur quia pér po- (Jac. v). Uhdé palet ab ipsis aposlolis hune sanctse
testatem a Domino acéepiani (qusevirgse honiiriè Ëcclésise inorëm essè iràditum, ut energumeni, vel
significata est) eliam quoe non porlantar,, non dè- alii quilibet aegroli ungantar oleo, ponlificali bene-
erunt. Hoc et de duâbus tunicis intelligendum est, âiefioné cbrisëcrata'.
ne quidquam eorum prseler eam, quam essel indu- Et àiidivil Herodes rex (manifestum enim factum
tus, aliam pôrlandam putaret, sollicitas ne opus est noniën ejus) ei dicebàiit; quia Joannes Baplisfa
esset, cuni ex illa polesïale posset accipere. Prbinde ^, resurrexit: Quanta Judaeorum invidia, qui conlra
(
Marcus dicëndo calceari eos sandaliis vel soleis, . Dominummaliliaefuroï éxsiilerit, ex omnibus pêne
aliquid hoc calceamenium myslicse significationis locis'Evangèlii docenlur; éece enim Joannem de
habere admonet, ut pes neque tecius sit, neque quo dictum est, quia signum fecil nullum, a moriuis
nudus ad terram, id est, nec occulietur Evangelium, pùtuissë rêsUrgêré, lïullo ailestante credebànt. Je-
nec lerrcnis, commôdisinnitalur. sum aulem virum approbalum a Deo virlulibus et
Et quod non portai! vel haberi duas lunicas, sed sigiiis (Act. u), iii cujus videlicet morte éléments
expressius indui prohibet, dieens; et ne indueréri- tremtiè'riïnt, résùïrëctionem vëro atque ascensio-
lur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non*du- ïiem,' angeli, aposïolij, viri ac fém'inse^ceriaiim
plicitér, sed simpliciter ambuiare? Aliter. In dua- prsèdicabanl; iiôn resurrexisse, sed furiim esse
bus tunicis videlur mihi duplex oslendere vesiimen- àblalum, credere maluërunt.
ium, non quod in locis Scythiseglaciafi nive rigen- Qui cum dicerent Joannem resurrexisse a'mof-
tibus, una quis lunica debeai esse contentas ; sed tuis, et propiërèa virtutés inopinatas sive operalas
qupd in lunica vesiimenium intelligamus, ne aliud ëssë in illo, béiie-ëmnimodis de virlule resurrectio-
vesliti, aliud nobis futurorum timoré servemus. Al- nis sensérunt, quod majéris pdtëntise fulUri sint
Iegqriceautem per peram, onera sseculi, per panem \J) sancti cum a moriuis resurréxerint, quam fuere
delicise temporales, per oes in zona occultalio sa- cum carnis adïiac infirmitàie gravarentur.
pienlïsedesignalur. Sed et ipsuin resurrectionis miraculum non esse
Qui enini ssipienlia;verbum liabef, sed hoc ëro- iiicredibile doëuërunt, quod nullo docëhte sponte
gare proximo negligii, quasi pecuniamin zona clau- crediderùnt, qui lainen seipsôs rem credibilem in
sam tenet: et scriptum est : Sapieiiliaabsco'ndila,et Domino non credidisse, susë mérita éaocïlatîs et
thésaurus occultus,quoeutililasin ulrisqùe(Eçcli.xi.i)? invidiaeprobaruul;
Non ergo aposlolis pera, noii panis, non aesin zona QuoaudiibHerodesait : QuemegodecollaviJoannem,
ferendumesi, quiaquisquisoffiçiumdocioris accepii, hic a moriuisresurrexit. Lucasde hocita scripsil : Aû-
neque oneribus ssscularium negotiormn deprlmi, divilautemHerodes lèlràrcha onïnla quoefiebaniubeà,
neque .desideriis carnalibus resolvi, neque commis- et hoesilabat,eo quod dicerelura quibusdam,quia Joan-
sum sibi tatantum verbi, sub otio débet lenti lorpo- nesresurrexita moriuis; e quibusdamvero, quia Elias
rîs aligcondere. apparuit, e)c. (Luc. ix). IhiëïïîgeridiïTttésl ergo, aut
El dicebat eis : Quocunqueinlroierilis in dpmum, posl liane hsesilalioiiëmconfirmasseeum ta animo
tllic manele,donecexeatisinde. In Malthaeoila scri- siio, qiiod ab aliis dicebatur, cuni ait : Quefl'r?gQ
189 IN MARC1EVANGELIUMEXP0S1T10. — LIB. IL 190
decbllaviJoannem, hic a mortuis resurrexih Aut ita iK illa dixit : Caput Joannis Baptlsloe^etc. Herodias ti-
pronunlianda sunt hsecverba,-ut hacsitanteraadhuc mens ne Herodes aliquando resipisceret,-vel Phi-
jndiceiil. Si enim dicerel : Nunquidnam hic est, aul lippo fratri amicus fieret, atque illicitaenupliae ré-
nunquid forie hic esi Joannes Baplista? non opus pudie solverenlur, monet filiam, ul in ipso statim
essel admonere aliquid de pronunliaiione , quia dii- convivio caput Joannis. postalei, digno opère salla-
bitans atque hsesitans intelligatur. Nunc quia illa tionis, dignum sanguinispracmium!
verba désuni s ulroque modo pronuniiari potest, ut- El contrislalus est rex, propler jusjurandum, et
aut confirmalumeum ex aliorumverbis-credendum propter simul recumbenlesnoluil eam conlrisiari, sed
dixisse aceipiataus, aut adhuc (sicut Lucas commé- , missospiculatoreproeçepil afferricapulejus in disco,elc.
morai) hsesilantem. ConsueludinisScripluraruin esi, ut opinionemmul-
Ipse emmHerodesmisit ac tenuil Joannem, et vin- torum sic narret bistoricus, quomodoeo tempore a b
xlt eumIn carcerepropler Herodiadeni.Velus narrai omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque
historia Philippum Herodis majoris filium , sub quo Maria appellatur paler Jesu, ita et nunc Herodes
Dominus fugit in ^Egyptum, fratrem ejus Herodis dicilur contristatas, quia hoc discumbenles pula-
sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Hero- bant. Dissimulalorenim mentissuseei arlifex homi-
diadeni, filiam régis Aretae. Posiea véro* socerum '" cida, Iristiliam prseferebat in facie, cum laeliliani
ejus, exortis quibusdam conlra generum siinuliaii- haberet in mente. Scelusque excusât juramenio, ut
bus, talisse filiamsuam, êlin doloremmariii prioris, Sub occasione pielalis, impius fieret. Quod autem
inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sil autem hic subjicit : Et propter simul recumbenles,vult omnes
Philippus, Evangelisla Lucas plenius docél? Anno sceleris sui esse consorles, ut in luxurioso impure-
quinlodecimoimperii Coesaris,procurante Pontio Pi- que convivio, cruenlaeépuise deferrentar.
lato Judoeam,lelrarcha autem Galiloeoelierode, Phi- . Et allulit caput ejus in disco, el dédit illud puelloe,
lippo autemfralre ejus lelrarcha Ituroeoeel Trachoni- et puella dédit malri suoe.Hoc juxla litteram factum
tidis regionis(Luc. m). Ergo Joannes Baplista, qui sit, nos autem usque hodie cernimus in capile
venit in spirilu et virtuie Elise, eadem auctorilate Joannis prophelse,JudseosChrislum, qui caput pro-
qua ille Achab corripuerat et'Jezabel, arguit Hero- pheiarum est, perdidisse. Aliter : DecollalioJoannis
4em et Herodiademquod illicitas nuplias fecerint, minorationem famse illius, qua Christus a populo
et non liceat fratre vivenle germano, illius uxorem credebalur, insinuai, sicul exallalioin cruce Domini
Iducere, malens periclitari apud regem, quam propler Salvatoris, profectum designahal fidei, quia ipse
adulatioiiemesse immemor prseceptorumDei. p. prius a turbis propheta esse putabaïur Dominuspro-
Et cum dies opportunusaccldlssel,Herodes natalls piietarum, et Christus Dei filius a cunclis fidelibus
jsuicoenamfecil principibus,etc. Soli morlalium He- est agnilus. Minutus ergo capile Joannes, exaltatus
rodes et Pharao leguuiur diem natalis sui gaudiis- esi in cruce Dominus, quia, sicul idem Joannes ait,
festivis célébrasse; sed uterque rex inlausto auspicio illum oportebal crescerë, Joannem aulem niinui.
feslivitatem suam sanguine foedavit.Verum Herodes Illum autem qui propheta aeslimabalur Christum
ianto majore impietale, quanta sanctum et innocen- cognosci, et eum qui Cbrislus pro virtulum subiimi-
tera doclbrem veriialis, et prseconemvilse ac regni lale putabaïur, Christi esse prophetam, el praecurso-
coelestisoccidit, et hoc pro vota ac petiiïone salta • rem decebat inlelligi. Quod ipsum quoque disiin-
tricis, neqùe eum caput occisi anle convivasinferre ctione lemporis quo uterque illorum natus est, salis
puduit. Nam Pharao niltalis vesanisecommisissele- aperte signalum esi, quia Joannes quidem, quem
gitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vilà bporlebat minui, cum divinumlumen decrescere in-
priyari jubens, quo longius a veroe cultu religionis cipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi
aberrat, eo levius in violaiione suse (ëslivitatisdeli- est, eo anni tempore quo dies crescerë incipit, lu-
quit. Allamenexulriusque exemptaprobatur, ulilius eiflua nobis suse dona nalivitatis exhibuit.
esse nobis diem morlis fuluroe limendo, el caste Q j' Quoaudilo,discipuliejus venerunt,et tuleruntcorpus
agendo ssepius in memoriam revocare, quam diem ejus, el posueruntillud in menumenlo.Narrai Jose-
nalivitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad la- pbus, virictum Joannem in castelium Macberunla
borem nascliur in mundo(Job. v), et elecli ad re- abducium, iblque iruiiCatum.Narrai Historia eccle-
quiem per morlem iranseuht e mundo. siastîca, sepultum eum in Sebâste Orbe Paioestinse,
Cumqueinlroisselfilia ipsius Herodiadls, et sa,- quaequundam Samariâ dicta est. Al tempore Juliàni
lasset, et placuissellierodi. Non excusatur Herodes priiicipis, invidentesChrislianis qui sëpuicruni èjùs
quod invitas etflolens propter juramenium homici- pia sdlliciiudine frëquénlabaht, pagân'bs invasisse
dium fecerit, quia ad hoc forte juravil, iii futurse îhonumentam, ossà dîspersissepér campos','et rur-
occisionimachinasprsepararel. Alioquin si ob jus- sum collecta igni cremasse, ac denuo dispéfsissê pér
jurândum fecisse se dicit, si patris, si matris poslu- âgros. Àffiiisseliinc temporis ïbidèni de jërosôlymis
lasset interitum, facturus fueral, an non? Quodin se niônachos, qui, mixti pâgànis, ossâ legèhlibiiémàxi-
ërgo repudiaturus fuit, cnulemnere debuil el in mam éorum pârlem Cbngrègavërunt,et ad patient
proplieia. suum Philippum Jërosolymam dëtulèfunl. Et iilé
Qua cumexisset,dixit malri sum: Quid pelam? Ël misit èa oealô Âtiiânàsiô Âlexândriâeepiscôpo,ibi-
491 BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. - EXEGETICAGENUINA. 192
que servaia usque ad lempora Theophili ejusdem A j rem misereri, et viam eis veritatis docendo aperire;
urbis episcopi, quando, jubenle Theodosloprincipe, et molestias corpbrales medicando auferre ; sed et
oimiia genlium fana deslrucla surtt. Tune expurgato jejunos reficiendoad laudem supernoe largilatis ani.
a sordibus lemplo Sërapis, ibidemillâla , et basili- mare. Quod etiam sequentia leclionis hujus eum
cam pro aediculaSerapis in honorent sancti Joannis fecisse commémorant. Tentât autem fidem lurba^
esse consecralam. Lege undecimumHisloriaeeccle- rum, et probatàm digna mercede récompensât. Pe-
siaslicselibrum. lendo enim soliludinem an sequi curant explorât.
Et convenieniesapostoli ad Jesum, renuntiaverunt Illse sequendo, et non [in jumenlis aut vehiculisdi-
illi omnia,quoeegerant et docuerant.Non solum quse versis : sed proprio labore pedum -iter arripiendo
ipsi egerant, et docuerant, apostoli Dominorenun- deserli, quaniam salulis susecuramgérant ostenduut.
lianl ; sed etiam quoejoannes eis in docendo occu- Rursum ipse, ut potens piusque salvatorac medicus,
patis sit passus, vel sui, vel ejusdemJoannis ëi.di- excipiendofatigatos,docendoinscios,sanando segro-
scipuli renuntiant, sicut Malihseusdescribit. Unde tos, recreando jejunos, quantum devotione creden-
hoc quod sequilur : lium delectelur, insinuai. Juxla vero legesallegoriae,
Et ail illis : Vernieseorsum in desertumlocum, el peientem déserta genlium Christum, mullsefideiium
requieseilëpusillum, elc. Non solum causa facit re- B * calervae relictis moenibus priscae conversations,
quietionisipsorum : sed el mystiesegralia sigriifica- neglectoque variorum dogmatumprsesidio, sequun-
tioms, quia videlicet derelicta Judsêa, quaeprophe- lur. Et qui primum notas in Judsea Deus, poslquam
lîae sibi caput'non credendo abstulerat, in deserto dewfêsJudaeorumarma 'et sagitloe,et lingua eorum
Ecclesioeqiiae virum non habuerat, verbi esset ci- machoera acuta facla est (Psal. LVI),exaltatus est
baria credentibus, quasi epulas panum largiturus et super coelos Deus, et super omnem terram gloria
-
pisciuin. Ibi elenim prsedicatores sancti, qui apud ejus.
Judaeam non credentem, et contradicentem, ali- El cumjam nora mulla fieret, accesserunt discipuli
qiiandiu gravi tribulalionum sarclna premebanlur, ejus dicenles: Desertusest locus, et jam hora proeter-
requiem nacli sunt de collala genlibus gralia fidei. iil. Dimitleillos ut eunles in proximasvillas el vicos,
Quoe autem nécessitas fuerit concedendae requiei emanl sibi cibos quos manducenl. Horam mullam,
discipulis, subsequenter oslendilur, cum dicilur: vespertinum lempus dicit, Luca leste, qui ait ^ Dies
'Eranl enim qui venieb.ant,et redibanlmulti, et nec aulemcoeperaldeclinare,et accedenlesduodeçimdixe-
manducandi spalium habebant.Ubi magna temporis runl illi : Dimilte lurbas, elc. (Luc. ix).' Die aulem
illius félicitas de labore docentium simul et discen- '. declinata lurbas Salvaior reficit, quia vel fine saecu-
lium studio demonstralur, qui utinam nostro in oevo lorUm propinquahle, vel cum sol juslitiaé pro nobis
rediret, ul lania minisuis verbi frequentia fideiium occubuit, a diutina spiritalis inediseNsumus tabe
désistai auditorum, quae nec liberum éis eurandi salvati.
corporis spatium concédât. Nam quibus necessariâ Et respondens ail illis : Date eis manducare, etc.
eurandi corporis hora negatur : quanto minus ille— Provocat apostolos ad fraclionem panis, ut illis se
cebris animaesive carnis sluderidi facullas adest? nonliabere lesiantibus, magnitudo signi noiior fiât :
Quin potius a quibus verbum fidei et salutare mi- simul insinuans, quia quolidie per eos jejuna nosira
nisterium opportune importune exigitur,'horum corda sunt paseenda, videlicet cum eorum vel
animus consequenierad agenda semper et cogitanda exemplis vel litteris ad amandacoelestiasuscitamur.
coelesiia succenditur, ne ea quse verbis docent, Notandumautem quod hoc miraculum panum seri-
factis impugiient. pturus evangelislaJoannes, praamisit,quod proximum
Et ascendentesin navem,abierunlin desertumlocum esset Pascha, dies festus Judseorum.Mallhaeusvero
seorsum.Non discipuli soli, sed assumpto Domino et Marcus, hoc, interfeclo Joanne, conlinuo facium
ascenderunt in navem, et locum petiere deserlum, esse commémorant. Unde colligiturJoannem, im-
ut evangelislaMallhaeusaperte demonsirat. ] minente eadem festîvitate paschali, fuisse decolla-
JJ
El viderunleos abeuntes, el cognovenmlmulii, el f.um,et anno post hune sequente, cumdenuo lempus
pédestres de omnibus ei, elc. Dum pédestres eos paschale redirel, myslerium dominicaepassionisesse
proevenissedicuntur, oslenditur quod non in aliam complelum. Et propterea quod in libro Sacramen-
maris sive Jordanis ripam navigio pervenerunt di- lorum, natale ejus quarto Kalendarum Septembrium
scipuli cum Domino,.sed cum transita navi aliquo denotaiumest, et in Marlyrologio,quod Eusebii et
frelo aul siagno, proximos ejusdem regionis locos îlieronyinï vocabulis insignilumest, legilur, quarto
adierunt, quo etiam indigense pédestres pervenire Kalend. Septemb. in Edessa civilate Phoeniciaepro-
poluerunt. vincioe,natale Joannis Baptislse, die quo decollatus
Et exiens,viditturbammullamJésus el misërlusest est : non speciaHter ipsum diem decollationis ejus,
tuner eos, qui eranl sicutovesnon habeiilespastorem, sed diem pblius, quo capul ejus in eadem Edessa
el coepit docere illos mulla. Quomodo misërlus sit civilate reperlum , atque in ecclesiaest condilum,
super éos, Matlhseusexponitplenius dicens : El mi- désignât. Siquidem ut Chronica Marcelliiiicomitis
sërlus est eis, et curavil languidos eorum. Hoc est lestantur, l.emporeMarcianiprincipis, duo monacbi
enim veracîter .pauperum et non habentium pasto- orientales vénérant adorare in Jerosolymis,et loca
tm IN MARGIEVANGELIUMEXP0S1TI0. — LIB. II. IU
sancta videre; quibus per revelalionem assistons A j ut videlicet lurba fideiiumescam suam et locis di-
idem prsecursor Domini proecepit, ut ad Herodis slinfcia, et moribus conjuncla perciperet. Jubiisei
quondamrégis habitaculum accedentes,'capul suum .quipperequies quinquagenarii numèri.mysterio con-
ibi requirerent, el inventum digno honore reconde- linetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad cen-
renl. Quod ibi ab eis inventum el assumptum, sed lenarium perveniatur..Quia ergo prius a malo quie-
non mulio post culpa incuriaa perditum, perlalum scitur opère, ut post anima plenius quiescat in cogi-
esi Edessam ab aliis, et in quodani specu in urna . laiionc, alii quinquageni; alii aulem centeni discuin-'
sub terra, non pauco tempore ignobililer recondi- bunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus
tum, donec denuo idem Joannes sese suumque ca- habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a per-
put osiendit Marcello cuidam religioso abbaliac versis cogitationibus habent. jam requiem mentis.
presbytero, dum in eodem specu habilarel. Quod Bene eliam super viride foenum discubuerunt. Scri-
videlicet caput Julioramo ejusdem episcopo civilalis, ptum quippe est, Omniscarp foenum(Isa. XL). Et illi
perpraefatampresbyterum constat inventum.Ex quo super viride foenum discumbentes Dominicis pa-
tempore coepitin eadem civilale beati praecursoris scuniur alimenlis, qui per sludium conlinentise cal-
decollalio. ipso ( ul arbitramur ) die quo caput in- calis illecebris carnalium concupiscentiarum, au-
ventum sive elevatumest celebrari. De quibus latins B 1 diendis implendisqueDei verbis operam impendunt.
in praefaloChronicorumIibro scriptum reperies. . Et accëplisquinquepanibus, el duobus piscibus,in-
El dicit eis : Quoi panes habelis? Ile el videle.El tuens in coelumbenedixit, et fr'egil, el dédit discipulis
cum cognovlssent,dicunt : Quinque, el duos pisces. suis, ut panèrentanle eos,el duos piscesdivisitomnibus.
Per quinque panesAposiolorum,et duos pisces, toia Turbis esurientibus Salvator non nova créât cibaria,
Teslamentiveteris scriplura signatur. Per quinque sed accëplis eis quaebabueruni discipuli, benedicit ;.
videlicet panes, quinque Mosaicoelegis libri, quibus quia veniens in carne, non alia quam prsedieiasunt,
divinse aelernitatis cognilio, mundi crealio, procur- prsedicabat, sed legis et propheiarum scripia, quam
sus sseculi labentis, et vera Deo serviendi religio sint mysteriis gralioegravida demonstrat. Intuelur in
generi humano innotuit. Per duos vero pisces, coelum,ul illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem
psalmi sunt, et prophètesfigurai), qui eruditum in scieniioedoceat esse, quserendam.Frangit, el aule
lege Dei poputam de promissione Dominicseinçar- turbas ponenda discipulis dislribuii, quia sacramenla
nalionis nova gralise dulcedine pascebanl. Qua.trina prophetiai sanclis docioribus qui haec tolo orbe
Scripluroe sacrae distinclione, totam veteris inslru-r prsedicent, patefecit.
menti seriem comprehendi Dominica auctoritate Et manducaveruntomnes et saturali sunt, el suslu-
docemur. Apparens enim post resurreciionem disci- C lerunl reliquias fragmenlorum duodeçimcophinospU'
pulis ait Dominus ipse, quia pportebat impleri omnia nos, etde piscibus.Quod turbis superest, a discipulis
quoe scripta sunt in lege, Moysi, el propheiis, et suslolhlur; quia sacraliora mysleria quoe a rudibqs
Psalmisde me (Luc. xxiv). El cum aperuit illis sen- capi nequeuut,-non negligenier omiitenda, sed sunt
sum ut inlelligerent Seriptûras, et inielleclas spiri- inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodeçim
ialiter fidelibus iraderent audiloribus, quasi bene- apostoli, et per apostolos cUncti sequeniium docto-
dicenspanibus apostolicisac piscibus, hosque interna; ruin chori figurantur, foris quidem hominibusde-
suavitaiisdonomulliplicans, turbis.dispertiri prseee- specii, sed inlus salularis cibi reliquiis ad alenda
pit. Bene aulem juxla Evangelium Joannis, panes humilium corda cumulati. Constat enim, copbinis
qui legem désignant, hordeacei fuisse referunlur, opéra servilia geri solere, sed ipse cophinos panum
qui jumenlorum maxime rusticorumque est cibus fragmenlis implevit, qui infirma hujus mundi, ut
servorum, quia incipienlibus needumque perfectis, forlia confunderel, elegit.
audiloribus, asperiora et quasi grossiora sunt com- Erant autem qui manducaverunt, quinque millia
miltenda prsecepta. Animalisenimhomo non percipit, virorum. Quia quinque sunt exterioris hominis sen-
ea quoesunl spiritus Del (I Cor. n ). Atque ideo Do- T sus, quinque millia viri Dominum seculi désignant
minus pro suis cuique viribus dona iribuens, sem- eos, qui in ssecularihabita adhuc positi exterioribus,
perque ad perfecliora provocans, primo quinque, qusepossideni,beneutinoverunl.Qui.reciequinquepa-
panibus quinque millia, secundo seplem panibus; nibusaluniur,-quia laies necesseest legalibns adhuc
qualuor hominum millia reficit, tertio discipulissuse.,• pioecepùsinstitui. Namquimundoadimegiumrenun-
carnis el sanguinis myslerium crédit : ad ultimum, tïant, el qualuor sunt millia, et seplem panibus
magno munere dal eleclis,-ut edanl el bibant super relëcli, hoc est et Evangelicaperfectioue sublimes,
mensamsuam in regno suo. et spiritali sunl gralia inlus erudili.
Et proecepitillis, ut accumberefacerent omnesse- Et statim coegil discipulossuos ascendere navem,
cundumconluberniasuper viride foenum.Et dlscubue- ut proecéderenleum trans frelum ad Belhsaidam,dum
runt in parles, per cenlenos, et per quinqùagenos. ipse dimilterelpopulum, etc. Quare coegerildiscipu-
Diversi convivanlium discubitus dislincios per or-. los ascendere navem, et ipse mox dimisso populo
bem Ecclesiaruin conventus, quse unam calholicam i in montent oràturus abieril, Joannes manifesta de-
faciunl, désignant. Quos bene Dominus quinqùage-- clarai, qui, compléta refectioneilla coelesti,conlinuo
nos per lurmas vel cenlenos discumbere proecepit, subjecit : Jésus ergo cum cognovisset, quia ventur:
198 BED./EVENERAB1L1S OPP. PARS H. SÊCT. I. — EXEGETICAGENUINA, 196
cssenlut râpèrent eum, et facerent eum rëgem, fugit'lL quoepeccatumfacit. Sed qui bene oral, qui Deumo-
iterum in montemipse solus (Joan. vi). Ubi riecessà- rando quaerît,hic aterrenis ad superiora progrediens,
rium nobis vivendi monslrat exemplum, ut in bonis vëriicem curai sublimions ascendil. Qui vero de divi-
quaeagimus, liumani favoris retribulionem vitemus, iiis, aul de honore soeculi, aut certe de inimici
neque nos operatio virlutum spiritualium ad-con- morte sollicitas obsecrat, ipse in infimis jacens,
cupiscentiam refleclat lëmporalium voluptatam. viles ad Deum preces mittit. Orat aulem Dominus,
Nonnulliselenim contigit, ul dum ob merîtum vitse non ul pro se obseeret, sed ut pro me impëlret.
sublimiorismirandî in moribus aç laudabiles exi- Nam etsi omnia posuerilin potestate filii; filius
stèrent, et jure bohorandi putarcntur, accëptis pecu- lamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum
niis siVe praediis, in.choatajustitïae rudimenla per- palrem pulat pro nobis, quia advoealus est nosler.
dérent, et cum carnalibus sese illecebris atque Advocalumenim,inquit Aposlolus, habemusapud pa-
avarilia incauli côrrlimperent, ipsis etiam a quibus trem Jesum Chrislum (I Joan. ii). Si advoealusest,
ho'norabantur pro bonis, denuo pro malis actibus débet pro.meîs inlervenîre peecaiis. Non ergo quasi
non solum in faslidium, verum eliam devenirenlin infirmus, sed quasi-pius obsecrat. Vis scire quod
odium. Minusquemulto periculosum est, in his quse omnia quaevelit possît ? Et advoealus et judex esi. .
rectô agimus, adversantiumnos improbilale fatigari, 'R In altero pielalis officium, in altero insigne est po-
quam honoranlium favore demulceri. Hic elenim testatis.
securiorem ssepe cbrrumpit animum, illa circum- • El cumséroesselfacium, eral navisinmediomari, el
spectum semper reddit et caulum. Unde Dominus ipse s.olusin terra. El videnseoslaboranlesin remlgan-
viam nobis vit» quam sequamur inilians, cum ii do, erat enimvenluscenlr'ariuseis. Labor discipuloruin
qui virlules ejus admirabantur, regem eum facere in remigando,el eontrarius eis venlus, labores sanciaa
vellënl, fugit in moniem' orare. Cum vero illi qui Ecclesiaevarios désignai,"quoeinler undas sseculiad-
virlulibus ejus invîdebant, eum morli iradere dis- versantis, et îmmun'dorumflalus spirituumad quie-

ponerènt, occurrit promplus, et vinciéndumse cru- tem patrîse coelestisquasi ad fid.amlitwris slalionem
cifigendumque furentibus obtulit, evidënti nos in- pervenire conalur. Ubi bene dicilur, quianaois erat
formans exempta, ut paraii simus ad advérsà sseculi in medio mari; et ipse solus în terra. Quia nonnun-
tolerànda, cauti ad blandimëniacum forte arriserint, quam Ecclesia lantls géntilium pressuris, non solum
declïnanda : et ne nos prospéra mundi affluant, afflicla',sed etfoedata est, ut (si fieri posset) redem-
emolliendodecipiant, crebris a Dominoprecibus im- ptar ipsius eani'prorsus deseruissead tempus videre-
ploremus: Proecedebant aulem Dominum discipuli lur. Unde eslilla vox éjusînter undas procellasque
trans fretam ad Belhsaidam, quaé est in Galilseaci- tenlationumverreniium deprehensoe,alque auxilium
vitas Andreseet Pelri et Philippi âposiolorum, prope proléclionis illius gemebundo clamôre quoerentis.
ïtagnum Genezareth, ut in loeorum libris invénimus. Unde quid, Domine,recessislilonge,despkis in oppor-
Ubi mérita monet, quomodo dicat Marcus, peraclo lunilalibus,iniribulaiione (Psal. ix)? Quaepariier vo-
mkâeulo panum discipulos venisse trans frelum ad cem inimici persequeniîs exponif sequentibuspsalmi
Bethsaidam,cum videalur dicere Lucas, quod in locis subjicîens: Dixit enimin corde suo, oblilusest Detis;
Rethsaidoefactum-fueritmiraculumillud memorabile, avertit faciemsuam ne videalusque in finem (Ibid.).
el refecliocoelestis.Ait enim : AssuniplisIllis,secessit: Verum ille non o'blivîscîlur orationem pâuperum,
seorsum in locumdesertum,qui et Belhsalda.Quodcum neque avertit faciemsuam asperantibus in se : quin po-
cognovissentturboe,seculoesunl illum, eLexcepit illis tius et cerfantescum hostibnsul vincat adjuvai, et
(Luc. ix). Et cseleraquaesequuniur, usqUeadcomple- viclores in aetemumcôrpnal. Unde hic'q'uoquéaperte
lam sacroerefeciionishistoriam.Nisiforte intélligamus dicitur, quia vidil eoslaboranlesin remigando. Vklit
eo, quôd Lucas ait in locum desertum, qui est Belh- quippe "Dominuslaboranles in mari, quamvis ipse
salda, noii ipsius viciniam civitalis, sed loeà deserli posilus in lerra, quia elsi ad horam differre videa-
ad eam përiineniis esse designata. Marcus enim D lur auxiliumtribuialis ïmpendere, nibilominus eos
dicit aperte, quod prsecedereriteum ad Belhsaidam: ne in (ribulalionibusdeficiant, suse respecta pielalis
ubï ipsius fines civitatis constat esse notatos. Lucas corroborât, el aliqUândoetiam"manifesta adjuiorio,
vero, qui non dicit in locum desertum quse estReth- victis adversitatibus, quasi calcalis, sedatisque flu-
saida, sed qui esi Belhsalda,potest, nisi fallor, recle ctuum votamiiiibus,libérât, sicut hic quooue sub-
inlelligi, quia non ipsam civitalem voluerit inlelligi, sequenler insinualur cum dicitur ;
sed locum desertum ipsius, id esi ad ejus confinia Et circa.quarlamviglliamnoclis venit ad eos dm-
pertinentem. Narrât aulem Evangelisla Joannes bulans super mare. Staliones et vigilioe mililares
mandueasse panem lurbas juxta Tiberiadem, et as- in lerna horarum spatia dividuntar. Quando ergo
cèndenles navem discipulos,venisse trans mare in dicit, quarta vîgilia noclis venisse ad eos Dominum,
Capharnaum, quse ambse sint civilales in Galilsea ostendil tota noclé periolilatos, et exlremo noclis
juxlà slagnum Genezarélh, quod etiam Tiberiadis tempore eis auxiliumprsebilum.
a civilate Tiberiade vocatur. Lahorant ergo loto noctis opacaî tempore, sed
! JEt cuni âimisisset
[eos, abiit in montentorare. Non diluculoappropinquante, et Lucifero solis dieique
omnis qùl-erai, ascendil ip monlém; est enim oratio exorlum promittenie, vénit Dominus, et superani"
59-j IN MARCIEVANGELIUMEXPOSITIO.— LIB. II. 198
bilans, tumida freti terga comprimit. Quia cum :A dente in naviculam Domino, venlus eessavit. In
pressuris obsita fragilitas humana, pusillitaiem yi- quoeunque enim corde Deus per gratiam sui adesî
rium suaruni considérât, nihil erga se aliud quam amoris, mox uniyersa vitiorum, et adversantis
lenebrâs angusliarum, et oestus cernit liostium mundi, sive spirituum malignorum bella compressa
confligenftam. Cum vero menlem ad superni lumen quiescunt.
prsesidii, et perpeiuoe dona retribuiîoniserëxérit : Et plus magis intra se stupebant. Non enim intel-
quasi inler umbras noctis repente exortum Luciferi lexeranlde panibus. Eral enim corillorum abcoecatum,
consp'icit, qui diem proxinium nuniiet, Lueifer Dominus quidem et in miraculo panum, quod esset
namque cum plurimum, 1reshoras noclis, id est to- conditor rerum, pstendit : et ta amtailando super
tam vïgiliam matulinam illuminare perhibetur. undas, quod haberet corpus ab omni pecealorum
Aderitque Dominus qui, sopilis tenlationum pe- g'ravedine liberum, edocuit : et in plaeando ventes,
rîculis, plenam libertaiis fiduciam suse proiectioois undarumque rabiem sedando, quod elemenlis domi-
atlrtauat. Sequilur : naretur, monsiravit. Sed cardinales adhuc disci-
El volebat proeterhe eos. At illi ut viaerunt eum puli, necdum hune Deum esse cognoscunt. Et qui-
super mare-ambulantem,pulaveruntphanlasmaesse, et dem virlutum magniludinem slupebant : necdum
ëxclamaveruni:Omnes enim eum videront, et con- " lamen in eo veritaiem divinse majestalis cogooscere
- . '
turbati sunt. Adhuc bserelici pulant phantasma fuisse valebanl.
Dominum, nec vëram àssumpsisse carneni dé .vir- Cum egressi essent de navi, conlinuo cognoverunt
gine. Denique Theodorus PharanilanuS quondam eum : Et percurrenles universam reglonem illam, coe-
episcopus ila scripsit, corporalë pondus non ha- perunt in grabalis eosqui se maiehabebqnlclr'cumferre,
buisse secundumcarnem Dominum : sed absquepon- ubi audiebani eum esse: Cognoverunt eum rumore,
dère et corpore super mare déambulasse. At contra non facie : vel cerle pro signorum magnitudine quoe
fides calholica, et pondus secundum carnem habere parabat ïn populis, eliam plurtaiis vultu notas erat.
eum praedieat, et'omis corporeum, et cum pondère Et vide quanta fides sit hominum lerrae Genezarélh,
atque onere corporali incedere super aquas non in- ut non praesentium tantum sainte contenii. sint, sed
lusis pedibus. Nam Dionysius, egregius in ter ecele- minant ad alias per circuitum civilates, quo omnes
siaslicos scriptores, in opusculis de divinis Nomini- currant ad medicum.
bus, hoc modo Ioquilur : Ignorwmus enim qualiter Et quoeunque inirmbàt in vicos.vel in villas,,aut in
de virgineis mngulnibus alia lege proeter naturalem civilates: in plalelsponebanlinfirmos, et deprecabanlur
formabalur, el qualiter infusis pedibuscorporalë pon- eum, ut vel fimbriam veslimenli ejus langèrent. Ej
dus habenlibm, et materiale onus, deambulàbatin quolauol tangeb'anleum, suivi fiebant. Qui maie se
humidam et instabilem subslantlam.Quomodo aulem habenl, non langant corpus Jesu, neque totum ve-
VolebatDominuseos proelerire, tanquam aliènes, ad siimenium ejus, sed extremam fimbriam. Et quicon-
quos- de periculo naùfragii liberandos advenerat, que teiigerint, sanabuniur. Fimbriam vestimenli
nisi ul ad boram turbaii et paventes, sed conlinuo ejus, minimum mandatum inlellige, quod qui trans-?
liberati, amplius ereptionis suoemiraculum siupe- gressus fuerit, mintaïus vocabitur in regno «elo?
rent, ac majores ereptori suo gralias referrent? rum : vel assumptionem carnis per quam venimus
. Quia et jn tempestatibus passionum quae pro -con- ad verbum Dei, el illius posiea fruimur majestale.
sianlia fideia perfidis ingeruntur, lalis nonnunquam CAPUT VIL
proyista divfnjius ostenditur- Saepe enim ila fidèles Et convemunt ad eum Pharisoei, ël quidam de
jn tribulalione positossuperna pielas deseruisse visa Scribis venienles ab Jerosolymis. Et cum vidissenl
est, ut quasi laboranles in mari discipulos proelerire quosdamex discipulis ejus communibusmanibus' (id
Jésus volui.ssepularelur. Undeest et illud ta psalmi- est non
lotis) manducare panes, vituperaveru.nl.0
sia, Ecclesia;in marlyrii ceriamtae desudantis : Quare quam vera illa confessio Domini ad patrem, quia
meoblituses, quare me repuLisii,el quare trislisincedo abscondisti hoeca
U sapientibuSel prudenlibus, et rêve-
dum affligitme inimicus? Dum confringunturomnia lastl ea Homines terrse Genezarélh, qui
parvulis.
ossanies, elc. Sed dicuntinimiciterrentes, Ubi est Deus minus docti videbantur, non solum
ipsi ventant,
eorum (Psal. XLU)? quasi naufragium fessis mutilan- ~sedet suos infirmos adducunt : imo gestanl ad Do-
tes aposlolis. Dicit ipse Deus eorum : Cum transie- minum, ut vel fimbriam ejus quo salvati queant,
ris per aquas lecum ero, el flumina non operient le, niereanlur contingere. Ideoque confesiim mérita cu-
Mumambulaveris in igné, non combureris, et flainma
piloe salulis mercede |potiuntur. At vero Pharisoeiet
non ardebitln le (Isa. XLIII).Unde hic quoque recle Scribse, qui doctores esse populi debuerant, non
suhdilur : • ad verbum audiendum, non ad quserendamHiédelam,
Et statim loculus est eis, et dixit illis : Confidite, sed ad movendas solum quseslionum pugnas, ad
egosum, nolitelimere. Et ascendil ad illos in navem, Dominum concurrunt : eosque de non lotis corpo-
el eessavitvenlus. Prima trepidantium et périclitant- ris manibus vitupérant, in quorum operibus quoe
lium subvenlio est, incussum cordibus expe'llere per manus sive per caetera corporis membra fiunt,
timorem. SecuBda tempeslawm furias suoeprsesen- nihil immunditisesordidanlis tavenirevalebant; cura
lisevirtute compescere. Nec rairandum si, ascen- se magis ipsos culpare debuerinl, qui lotas aqu?
rô9 BEDJE VENERABIL1SOPP. PARS H.-SECT, I. — EXEGETICAGENUINA. 200
manus hàbentes, conscientiani livore pollutani ge-J \.lri, corban (quodest,donum)quodeunqueex me, libi
stababt. Pharissei enim et omnes Judsei, nisi crebro profitent. El. ultra non dhniltilis, eum quidquamfacere
laverint manus, non manducant, tenenles iraditio- patri suo put malri, e_tc.Praeeeperat Dominus vel ini-
nem seniorum, et a foro nisi baptizentur, noii come- becilliiates, vel oetates, vel penurias parentum con-
dunt. siderans, ut filii honorarent etiam in vilaenecessariis
Superstiliosa est hominum tradilio, semel loios ministr-andisparentes suos. Hanc providentissimara
ad manducandum panem erebrius lavare, eia foro Dei legem votantes Scribae Pharisseiqùe subvertere,/
nisi baptizentur, non comedere. Sed necessariâ est ut impielaiem sub nomine pielalis inducerent, do-
doclrina veritatis, quaejubet eos, qui cum pane vilse cuerunt pessimos filios, ul si quis ea quse parenlibus
descendenie de coelo participais desiderant, crebro offerenda sunt, Deojvovere volueril, qui verus est
eleemosynarum, lacrymarum aliorumque justitise paler, oblalio Domini proeponalur parentum mulie-
frucluum lavamenlo sua opéra purgare,, ut casto ribus. Yel certe ipsi parentes quse Deo consecrata
corde et corpore coeleslibus yaleant communicare, sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent, déclinantes,
mysteriis. Necessarium est inquinamenla qua; ex egeslate conficiebantar; atque ila fiebat ut oblalio
temporalium negotiorum curis quisque conlraxeril, liberorum sub occasione lempli et Dei in sacerdoium
subsequenti bonarum cogitalionum et actaum per- '8 lucra cederet. Hsec pessima Pharisseorum consue-
mundel instantia, si inlernae refectionis cupit epulis tudo de tali occasione veniebat. Multos hàbentes
perfrui. Sed Pharisaei spirilalia . propheiarum verba obligato.soere alieno, et notantes sibi créditant red-
carnaliier accipientes, quae illi de cordis et operis dere, delegabani sacerdotibus, ut, exacta pecunia,
castigationeproecipiebant,dicentes : Lavamini,mundi ministeriis lempli et eorum usibus deservirei. Potest
estote, el mundamlni,qui ferlis-vasa Domini (Isa. ï), aulem et huhc breviler habere sensum : Munus
isti.de;corpore solumniodolavandoservabant. quodeunqueex me est, libi proderil. Compellilis, in=-
Frustra autem Pharisoei, frustra omnes Judsei la- quit, filios ut dicant parenlibus suis : Quodeunque
vant manus, et a foro. baplizaniur, quandiu con- donum oblalurus eram Deo, in luos consumo cibos,
temnuni fonte Salvatoris.ablui. In vanum baptismata tibique prodest, b paler et mater, ut illi timentes
servant vasorum, qui cordium suorum el corporum accipere, quod Deo videbant mancipalum, inopem
eîuere sordes negligunt : cum certain sil Moysen, et magis vellent vitam ducere quam comedere de
prophelas qui vasa populi Deivelaquis dilui, vel igné consecratis
purgari, vel oleo sanclifieari quacunque ex causa _El advocansiterum-lurbam dicebatillis : Auditeme,
*iusserunt, non in hoc malerialium rerum emunda- i omnes,et inlelligile: Nihil est extra hominemluiraient
lionem, sed mentium potius et opérum casiigatïonem • in eum, quod possit eum coinquinare. Sed quoede ho-
ac sanciimonian), alque animarum nobis mandare mine pracedunt, illa sunl quoecommunicanthominem.
salutem. Verbum communkat, proprie Scriplurarum est, et
Et interrogabanl eum Pharisoei et Scriboe: Quare publico sermone teritur. Populus Judoeorumpanem
discipuli lui non ambulant juxta tradilionem seniorum, Dei esse se jaclans,- communes cibos vocal, quibus
sed communibus manibus manducant panem? Mira omnes ulunlur homines. Verbi gralia : suillam car-
Pharisaeorum Scribarumque stallilia. Dei filium ar- nem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae
guunt, quare hominum traditiones et "prseceptanon ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa
servet. Manus autem, id est opéra, non corporis ta piscibus sunt. Unde et ta Actibus Aposiolorum
ulique -manus, sed animae lavandse sunt, ut fiât in scripium est : Quod.Deussanciificavii,tu ne commune
illis verbum Dei. dixeris (Act. x).-Commune ergo quod caeterishomi-
El.dicebat illis : Bene irritumfacilis proecepluniDei, nibus palet, et quasi non est de parle Dei, pro im-
ul tradilionem vestram. servelis: Falsam calumniam mundo appellatiïr. Nihil est (inquit) extra hominem
vera responsione coufutat. Cum.(inquiij vos propler introiensin ëum quod possit eum coinquinare.Sëd quoe
irâditionem hominum prsecepta Domini negligatis, j) de homine procedunl, illa sunl quoecoihquinant homi-
quare discipulos meos arguendos creditis, quod se- nem. Opponat prudens lector el dicat : Si quod in-
niorum jussa parvi pendant, ut Dei sella custodiant. irai in os, non cotaquinal hominem, quare idolotby-.
Moysesenim dixit : Honora patrem luum et malrem •lisnon vescimur ? El Aposlolus scribit : Non poie-
luam. Et qui nwtedixeril patri aul matri, morte_mo- stis calicem Domini bibere, el calicem doemoniorum
riatur, Honor in Scripturis non tantum ta salutatio- (I Cor. x). Sciendum ergo quod ipsa quidem ciba-
nibus et officiisdeferendis, quantum in eleemosyna ria, ut Dei créature, per se munda sint, sed idoio-
ac inuueruni collatione sentitar. runi ac dsemohuminvocaiio ea facit immunda.
.Honora (inquit Aposlolus) viduas quoevere viduoe Et cum inlroisselin domum a lurba, interrogabanl
sunl (I Tim. v). Uic-honor donum taieHigitur. El in eum discipuli ejus parabolam. El ait illis : Sic et vos
alio loco : Presbyteri duplicl honore sunt honorandi, imprudentesestis? Quod aperte dictum fuerai, et pa-
maximequi laboranlin verboet doclrinaDomini(Ibid.): lebat auditu, aposioli per parabolam dictum pulant,
Et per hoc' maiidatam jubemur, bovi iriiuranti os et ta re manifesta mysticam quserunt intelligentiam.
non daudere, ul dignussit operarius mercedesua (Ibid.). Côrripiunlurque a Domino quare. parabolice diclum
, -Vosautem dicith :.Si dixeril homo. patriaut ma' putantqùod pei'spieuë loculus est. Ex quo animad-
«rii IN MARCIEVANGELIUM EXPOSITIO.— LIB. II. %$
veriimusviliosumesse auditorem qui obscure mani- A rent. Altamen ipse suum illum introitum gentili fe-
fesla aut manifestedicta obscure velit intelligere. minse,quibuscunquevotait ipse prudenlibus publi-
Non intelligilîsquia omne extrinsecus intreiens in cavit, ipse cor illius ad quaerendama se saluiem in-
hominemnon potest eum communicare,quia non in- visibili accendit instinctu, ut exempta ejus discerént
trat In cor ejus, sed In venlremel In secessumemitti- quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhi-
lur purgansomnesescas? OmniumEvangeliorumloca biiione miraculorumhumani gloriam favoris, quan-
apud hserelicosel perversos plena sunt scandalis. tum possenl, declinare, nec lamen a pio viriulis
Et ex bac senlenliola quidam calumniantur, quod opère cessare, quando hsecfieri vel fides bonorum
Dominus,physicoedisputationis ignarus, puiet om- juste mereretur, vel incredulilas pravorum necessa-
nes cibosin venlrem ire, et in seeessu digeri, cum rio cogeret.
statim infusseesca; per artus et venas ac medullas Et non poluil, inquit, latere. Mulkr enim slalim
nervosque tandantur. Unde el mullos videmus qui ul audivil de eo, cujus habebatfilia spiritum immun-
vilio slomachi perpetem suslinent vomitum, post dum, Inlravll el procidil ad pedesejus. Erat autem
coenaset prandia statim evomere quod ingesserint, mulkr genlilis Syrophoenissagénère. Typice autem
et lamen corpulentos esse, quia ad primum tactum mulier haecgenlilis, sed cum fide ad Dominumve-
'
liquidiorcitais et potus per membra funditur. Sed I niens, Ecclesiam désignât de genlibus colleelam.
isliusmodi homines dum votant alterius imperiliam Quaepro filia dsemoniaca Dominum rogat, cum pro
repreiiendere, ostendunt suam. Quamvis enim të- populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a dia-
nnissimushumor et liquens esca, cum in venis et boli fraudibus absolvanlur, supernae pielaii suppli-
artubus concociafuerit et digesla, per occultas mea- cat. Quaebene juxta Matthaeumde finibussuis egressa,
tus corporis, quos Grsecinôpovs vocant, ad inferiora in hoc vero Evangelistaingressa esse ad Dominum,
delabitu'r,et in secessum vadit. Dicebat autem quo- atque ad pedes ejus procidisserefertur, quatenus ex
niam quoe de homineexeunl, illa communicanthomi- ulriusque asserlione colligalur quod illi solum fide-
nem. Ab inlus enim de corde hominum cogitationes liter ac recta pro errantibus orant, qui priscas suoe
maloeprocedunt,adulteria, fornlcallones, homicidia, perlidioemansiones relinquunt, atque in domum Do-
furla, avaritioe,et csclera. De corde, inquit, exeunt mini, videlicet Ecclesiam,pia se devoiione transfe-
cogitationesmaloe.Ergo animaeprincipale non, juxla runt. i
Plalonem, in cerebro, sed juxta Christum in corde Et rogabal, inquit, eut» ut doemoniumejkeret de
est. El arguendiex hac sententia, qui cogitationes filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius salurarl filios.
a diabolo immitli putant, et non ex propria nasci -, Quasi aperlius diceret : Restai futurum ut eliam vos
yolunlale. Diabolùsadjutor esse et incentor malarum qui de genlibus eslis, salutem consequamini; sed
cogilaiionumpotest, auclor non potest. Sin autem primo oportet Judoeos,qui meriio antiquoeeleciionis
semper in insidiïs positus, levem cogitaiionum no- filiorum Dei soient nomine censerï, pane coelestî
strarum scintillant suis fomilibusinflammarit, non refici, el sic tandem genlibus vitse pabula ministrari.
debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, JYOÎI est enimbonumsumerepanemfiliorum el mil-
sed ex corporis babitu et geslibus aestimarequid tere canibus.Al illa responditel dixit ei ; Utique.
versemus inlrinsecus. Verbi gratia, si pulchram Domine.Nam et calellicomedunlde micis puerorum.
mulierem nos crebro viderit respicere, intelligilcor Mira sub persona mulieris Chananilidis Ecclesise
amoris jaculo vulneratum. fides, paiientia, humilitas, proedicalur. Fides, qua
Et inde surgensabiil in finesTyri et Sidonis. Scri- credidit sanari posse filiam suam. Palienlia, qua
bis et Pharisseis calumnialoribus dereliclis, trâtas-' loties contempta (ut Malthseus seribil) in precibus
greditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios.Sidor persévérât. Humilitas, qua se non canibus, sed ca-
niosque curaret. \| tulis comparât. Scio me, inquit, filiorum panem non
El Ingressusdomum,neminemvoluil scire, el non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere
poluil latere. Mérita quseriwrquomododicalur quod jjadmensam cum paire; sed contenta sum reliquiis
Dominus neminemvoluerit iter suum scire, nec la- caiulorum, ut humilitale rnicarum ad panis iniegri
men laiere poluerit. Quid enim est quod ille non veniammagniludiuem. Mira rerum conversio,Israël
poiueril, qui eliam lemporaliler inler homines posi- quondam filius, non canes, pro diversilale fideiordo
tus omnia invisibiliter quoe foris agebanlur inlus nominumcommutatur. De illis posiea dicilur : Cir-
cum Paire disponebat? A;\t quam ob causant pulan- . cumdederuntme canesmulti (Psal. xxi). Et: Videle
dus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam canes,videlemalàs operarios,videleconc'vionem(Phi-
Syrophoenissaea daemonio liberaret, ac per fidem lipp; in). De nobis a lairalu blasphemise coniradi-
feminse genlilis perfidiam argueret scribarum ac ciionis ad pietalis gratiam conversisipse alibi dicit :
Pharisaeorum?Sed fideliter ac pie senliendum est El alias oveshabeoquoenonsunt ex hoc ovili, et illas
quia nequaquamde illo hac in re, quod ipse notait oportetme adducere,el vocemmeamaudient(Joan. x).
factum est, sed fidelibusiler ejus sequenlibus quid Nolandumsane quod mystice Ioquilur, credens ex
priucipalilerin bénis quseagunt velle debeant osten- genlibus mulier, quia calelli sub mensa comedunt
smn. Ingressus quippe domum praecepit discipulis de micis puerorum. Mensaquippe est Scripiura san-
ne se cuiquamjin regione jgnola quis esset aoeri- . cta, quoenobis panem vilseminisirat. Hinc etenira
PATROL.XCII,
£05 BED.E VENERABJLÎSOPP. -PARS. II. SECT. I. -t- EXEGETICAGENUINA* 294 -
dicit Ecclesia.: Pai-qsU în conspeclu meo mensaml^jEgypio superati sunt a Moyse dicenles : Dkjilut .-
adversuseos qui tribulant nie (Psal, xxn). Miçsepue- - Del est hic (Exod, viii) ; el lex in.labulis scripta est
rorum interna sunt.niysieria Scripiuraruni, quibus lapîdeis, quia per donum sancii Spiritus et ab tasi-
humilium soleni corda refici. De quibus alias sanclae diis delëridirour hominum, sive spirituum maligno--
Ecclésisepromiliilur, dicente Propheta de.Domino : rum, et ta agnitione divinie voluntatis erudimur.
Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti satiat Dlgiii ergo Dei in auriculas missi ejus qui sanandus
le (Psal. CXLVII).Non ergo çrustas, sed micas de erat, doua sunt sancti Spirilus, quibus corda quoea
pane puerorum edunt calelli, quia conversi ad fi- via veritatis aberraverant, ad scienliam salulis au •
dem,. qui erant despeeti in genlibus, non litlerse su- diendam discendamque révélât. El quia cognilam
perficiem in Scripluris, sed spiritualium medullain veritatis lucem sequi confessio débet, aplé subjun-
sensuum, qua in bonis actions profiçere valeant, gi.lur : --
inquirunt. El. hoc sub mensa dominorum , dum, , El exspuenstetigit linguamejus. Exspuens.quippe
verbo sacri eloquji humiliier subdili, ad iinplenda Dominus linguam langit segroti, cum ad confessio-
quse proecepiasuiii c.uncia,s_uicordis et corporis of- nem fidei ora catecbizalorum instruit. Sputum nam-
ficia supponunt, quaieuus ad speranda quse a. Do- que Domini saporem désignât sapienliae,quse, lesle
mino proniissa sunt praemia in coelismérita se de- •B viro sapiente,.Ioquilur-: Ego ex ore Alfissimiprodivi
bilie huinililatis erigant. primogenita (Eccli. xxiv). Unde el alibisputo ejus
Et ait illi: Propler lutnc sermonemvade. Exiit terra; comislo, csecus natus illumiuatur. Sputum
doemoniumde filia tua. Propler humilem raatris lide- elenim quod ex capile Domini descendit divinam
leinque sermonem filiam deseruil dacmpnium. Ubi ejus naturanij quseex Deo est; porlio lerraecui idem
dalur-exemptam.caiecbizandiel baptizandi infantes, sputum immiscuit, huniaiiam quse ex hominibus as-
quia videlicet per (idem ei confessionem parentum sumpla est, désignât. Et per medicamentuinex spulo
in bapûsmo, liberantur a.diabolo parvuli, qui nec- suo ac terra compositùm oculos cicci nali aperuit,
dum.per se sapere vel aliquid agere boni possunt quia-gënus humànum per confessionem ulriusque
aul.mali. : ... suaehaturoe.ab ingenitis errorum suorum lenebris
Ël iterum.exieiisde finibusTyri, venit per Sidonem éruil. Exspuens èrgo Dominus, linguam niuti ut lo-
ad mare Galiloeoe inler mediosfines Decapoleos.Deca- qui, yaleat tangit, cum ora diu bruta ad verba sa-
polis.est (ut.ipsq.nomine probaïur) regio decem ur- pieniiseproferendaeonlaciu suse pielalis informat.
bium.trans Jordanem ad Orienlem circa Hippum et . Bene autem subditar :
'jPellem.et Gadaram, conlra Galilaeam. Quod ergo El suspiciens in coelum,ingemuit; et ail illi : Ef'
dicilur quod Dominus venit ad mare Galilsese,inler G fêta, quod est addperire.Suspexit namque in coelum,
medios Unes Decapoleos,non ipsos fines Decapplis ul inde inutis loqueiam, inde surdis audilum, inde
eum.tatrasse signjfical.. Neque enim mare iransna- cunclis inliriuilaiibus medelam doceret esse quse*
vigasse dicitur, sed polius ad mare usque venisse, rendam. Ingemuii aulem, non quia ipsi opus esset
atque ad ipsum. pervenisse locuni qui medios.fines cum gemitu aliquid;pelere a Paire, qui cuncla pe-
Decapolislonge trans mare positos respiciëbat. tcniibus donal cum Paire, sed ut nobis gemendi da-
Et adducuiii eisurdum et muluin; et depreçabantur rei exemplum, cum vel pro nostris vel pro nostro-
puni, ut'iinponal illi manum. Surdus et mutas est, rum erralibus proximorum supernoepielalis prsesi-
qui'nec aures. audiendis Dei verbis, nec os apprit dia itivocamus.Quod aulem ait : EffetOjid esi ad-
proloquendis, quales necesse est ut hi qui loquijam aperire, ad aures proprie pertinel. Aures elenim ad
et audire divina etaquia longo usu didiceruni, Do- audiendum aperiebdae, lingua vero ut loqui passet
mino sanandos offeraiu, quateiiuseos quos humana a retinaculiseral suaeàarditalis- solvenda ; unde et
fragililas uequi.i,ipse gratise suse dextera salvet. subdilur :
Et appréhendent,,eumde lurba seorsum, misit dîgi- El statim apertoesunl aures ejus, et salutumest vin-
los suos in auriculas. Prima salulis janua est infir- ~.culum linguoeejus, et loquebalur recle. Ubi uiràque
mum apprehendenie Domino de lurba seorsum unius ejusdemque inediatoris Dei et bominum na-
educi. Apprehendens namque infirmum de lurba lura manifeste distincia est. Suscipieus enim in coe-
seorsum eduçjt, cum rnenlem peccalis languidam, lum, quasi homo Deum precaturus ingemuit, sed
visilalione sus» pietatis illuslrans, a consuelis hu- mox uno sermone :quasi divina potens inajestale
inanae conversationis raoribus ayocal, atque ad se- curavitv Bene SiUlemdicilur de eo, cujus Dominus
quenda prseceptprumsuorum itinera provocal. Mii- [aperuit aures, ac linguoe vinculum solvil, quia lo-
lii digilos suos in auriculas, cum per .dona sancti ' quebatur recle. Ille elenim solus recte Ioquilur, rive
Spiritus aures cordis ad intelligenda ac suscipienda Deum confilendo, seu aliis prsedicando, cujus audi-
verba salulis. aperit. Namque digilum Dei appellari lum ut coeleslibuspossil auscultare et obsecundaie
Spiritum, sanctum testalur ipse Dominus, cum dicit mandaiis, divina gratia reserat, cujus linguam Do-
Jud.aeis:Si ergo in diyilo Deiejicio doemonia,filiive- minus taciu sapienliae,quoeipse est, ad loquendum
elri .in quo ejiçiunl. (Luc.\i)1 Quod.exponensalius tasliluit.- Talis aulëm .mérita polest dicere cum
Evangelisla dicit : Si ego în spiritu-Dei ejicio doemo- Psalmisia : Domine,làbiameadperles,ël ps meuman-
nia (Mallh. xii).. Quo nimirum digilo et magi in nuntiabitlaudem.tuam (Psal. i). Et cum lsaià : Dc-i
2Ô5 IN MARCIEVANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. II. *rtfi
wiiimsdédit mihï linguam eruditàm, ut sciàm suslen- A sanationem infirmorum suorum susiinet, cum eleetS
lare eumqui lassusest verbo. Erigil mane, inane erîglt - quique fide sanctse Trinitatis lucidi Domino pro suis
mihi aurem, ul audiam quasimagislrum(bai; L). suorumque peccalis, animae videlicet languoribus,
El proecepitillis ne cui dicerenl. Quanto autem eis perseveranii instantia supplicant. Item turba iriduo
proecipiebal,lanlo magis plus proedicnbant, et eo am- Dominum susiinet, quando muititudo fideiium, pec-
plius udmiràbanlnrdicenles: Bene omnia fecil, el sur- cala quoe perpelravit per poenitentiam declinans, ad
dos fecil audire, et muios loqui: Si sciêbai éos; sieut Dominum se in opère, in locutione, atque in
cogita- ,
ille qui notas hàbebal et praésentes et fùturas homi- lione convertit. Quos dimiiiere jejunos in domum
num vôlurilâtes, tanto magis praedicaluros quanta suam Dominus non vuli, ne deficiani in via, quia vi-
magis ne praedicarent eis praecipiebat,ut quid hoc delicet conversi peccatores in prsesenli vilse via de-
prsecipiebât, nisi quia pigris Volebat ostendere ficiunl, si in sua conscientia sine doclrinae sanetse
quanta sludiostas quantoque fervenlius eum prsedi- pabulo dimitiantur. Ne ergo lasseniur in hujus pere-
càre débeânt, quibus jubet ut prsedicent, quando illi grinaiionis ilinere, pascendi sunl sacra âdmoniltane.
qui prohïbébànlur lacère non potëraiil? Valde autem pensanda est pia senlentia quoe
proces-
- CAPUT VIII. sit ex ore veritatis, qua dicitur :
In illis diebus iterum cuin lurba mulla esset, née "' Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est ënim
haberentquod munducarenl, convocatis discipulis, ait qui nihil fraudis et"nihil carnalis corruptionis éxper-
illis : Misére'orsuper turbam, quia eccejam triduo sus- lus ad omnipiitentis Dei servilium fesiinavit. Islé de
linenl me, iiec habent quod manducent, etc. Et ta longinquo non venit, quia per iiic'orfuptionemel in-
hac lectionë consideranda est in uno eodemque Re- nocentiam proximus fuit. Alius nulla iînpudicitia,
demptore liosird disltacla operatio divinilalis et nullis flagitiis inquinatus, solum autein co'iïju'giwii
humanitatis; atque error Eulychetis, qui unam tan- expenus, ad ministerium spiritale conversus est.
tum in Christo operalionem dogmalizare prsesumit, Neque iste venit e longinquo, quïa'usus conjuiictione
procul a Cbristiaiiis finibus éxpfellendus. Quis enim concessa per illicila non erravit. Alii Veroposl car-
non videat lioc quod super turbam miseretiir Domi- nis flagitia, alii posl.falsa leslimoniâ, alii post facta
nus, ne vël inedia vel vise longioris labore deficiai, * furla, alii post iilaïas injurias et violeritias, alii post
affectumesse ël compasstanem humanae fragilituis? perpetrala homicidia, ad poenitentiamfëdéunt, alque
Quod vero de Séplém panibus ei pisciculis pàucis ad omnipoteniis Dei servilium cohvérluntur. Hi vi-
quatuor hominum miilia saturavif, divinaeOpus esse delicet ad Dominum de longinquo ventant. Quanto
viriulis ? Mystice aulem hoc miracuta designatur ._ enim quisque plus iii pravo Opéré erravit, tanto ab
quod viam sseculi praesenlis aliier tacolumes iransire omnipotente Domino tangius recëssit. Detitirr ergo"
nequimus, nisi nos "gralia Redemptoris nosirï ali- alimenta eis etiam qui dé longinquo ventant-, quia
menta verbi sui reficiat. Hoc vëro typice inler hanc conversis peccatoribus doctrtaoe-saiïcisecibi praëbën—
refèctionëm et illâm quinque pàiium ac duorum pis- , di sunl, ut ta Dëum vires réparent, quas in flSgifiis
cium distat, quod ibi litiera Veteris Instrument! spi ' amiserunt. Item Judsei q'Ui'cunquein Christo crédit
ritali graîia plena esse signala est, liic autëm Novi , tlerUnl, de prope: ad illum vënërunf, quta legis et
vëritas ac gralia Tesiaménli fidelibus ininistranda '•' propheiarum erant litieris edocli de illo. Credëntes
monstrata esi. Sane uifâquë rëfeclio in monté cele- vero ex genlibus de longe ulique venerunt ad Chri-
brata esi, ul aliorum evarigëlislarum narràtio décla- stum, quia nullis paginariim saiictarum monimëiiliis
rât, quia utriusqué Scriptura Tesiaménli recle intel- de ejus erant fide pfâemonili.
Iecta altitudinem nobis coelëstium et prsecepiorum j Et inlerrogavii eos : Quoi paiies habëlis? Qui'
mandatet praemiorum: ûtraque alliludinëm Christi, dixerunl : Seplem. Bene septem panes in mystërta'
qui est mons domus Domini in vertice montium coiï- Novi Testamenti ponuntur, in quo sepliformis gralia
sona voce prsedicat. Qui enim sedificalam super se Spirilus sancii plënius fidelibus cunclis et crëdènda '
civitalem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in j|vrevelatur, et crédita datur. Neque hordeacei fuisse
alium bonorum exlollit opérum, et cunclis manife- produutur, sicul illi quinque, de quibus quinque
siam genlibus exhibet, ipse hanc ab infimis delecta- sunt hominum millia saturàta, ne iterum sicut in le-
lionibus absiraetam pane coeli reficil, alque ad appe- ge vitale animse alimenlum corporalibns sacramen-
lilum supernoe suavitatis data pignore cibi spiritalis lis obtegeretur. Hordei elenim medulla tenaciss'ima
accendit. palea tegilur.
Misereor,inquit, super turbam , quia eccejam 4ri- Et proecepitturboediscumberesuper terram. Supra
duo suslinent me, nec habent quod manducent. Et si in refectione quinque panum turba super fenùm vi-
dimiseroeosjejunos in domum suam, déficientin via. ' ride discumbebai, nunc ubi septem panibus reficien- '
Quare Iriduo turba Dominum sustinuerit, Mallhaeus d'à est, supra lerram discumbere prsecipitar , quia
exponit plantas, qui ait : Et ascendensin montent se- pér Scripiuram legis ëarnis desideria calcare'el com-
'debalibi. Et accesserunt ad eum turboemulloehàben- primere jubemur. Omnisenimcaro fenum ; et omnis
tes secum mutes, coecos, claudos, débiles, el alios gloria ejus tanquam fios feni (lPetr. i). In Novoau- '
mullos, el projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit tem Testamento ipsam quoque terram ac facilitâtes
eos(Mattli. xv). Turba ergo iriduo Dominumpropter - temporales derelinquere prsecipimur. Vel certe quia
207 B-E-DiEVENERABILISOPP. PARS II. §ECT. 1. — EXËGETtCAGENUINA. 20S
mons in quo. lurba dominicispanibus reficiebatur, A . gerunt réfèrent. Unde mérita ad vitam interioris
allitudinem (ut supra diximus) Redemploris noslri hominis oeternam, ut pote pane vilsesalurati perve-
significat, ibi super fenum , hic super terram refici- nient. Gui conlra tardis audiloribus per prophetam
tur. Ibi enim celsitudo Christi propler carnales ho- exprobratur : Jl/andueaslis,et nonestis salurati. Man-
mines et Jérusalem tërrenam, carnali spe etdeside- ducant namque el non saturanlur, qui panem verbi
rlo legilur; hic autem, remola omni cupidilate car-, Dei audiendo dégustant, sed non faciendo quse au-
nali, convivas Novi Tesiaménli, spei permanenlis diunt, nihil ex his inlernoedulce.dinisquo cor ipso-
lirmamenium tanquam ipsius monlis solidilas, nullo runi confirmeturin ventre mémoriserecipiunt.
feno inierposito, eoniinebat. Et suslulerunl quod superaveralde fragmenlisse-
. Etaccipiensseptempanes,gralias agensfregit, et]da- plemsponas.Quod turbis saturatis supererat apostoli
bal discipulissuisut apponerent,el apposuerunlturboe. susioilunt, ei seplemsporlas implent, quia sunt al-
Dominus accipienspanes dabat discipulis, ut ipsi liera perfectionisprsecepla,vel polius exborlaraenta
acceptas lurboeapponerent, quia spiritalisdona seieii- ëtconsilia, quse generalis fideiium mullitudo nequit
tioe tribuens aposlolis, per eorum minislerium votait servando el implendo allingere. Quorum exseculio
Ecelesisesuse, per orbem vitoecibaria distribui. Quod illos proprie respicit, qui majore sancii Spirilus
autem fregit panes quos discipulisdarel, apertionem B gratia pleni, generalem populi Dei conversionem
désignât saeramentorum, quibus ad perpëluam salu- mentis alque operis sublimilate iranscendunt. Qua-
tem nulriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Do- libus dicilur : Si vis perféclusesse , vade , vendeom-
minus : Et nemonovitFilium nisiPaler, nequePatrem nia quoehabes(Matth. xix), etc. Undebene sportoe,
quis novit,nisi Filius , el cui voluerit filius revelare quibus dominicorum sunt condita fragmenta cibo-
(Mallh, )i), quid nisi panent vilsenobis perse aperien- rum, propter septiformemspirilus gratiam , seplem
dumdemonslravit, ad cujus iriterioracernendapernos fuisse memorantur. Nam quia sportse junco et pal-
ipsos pënetrare nequivimus? Cui-contra propbela marum fotiis soient contexi, mérita in sanctorumsi-
miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat : gnificalione ponùniur. Juncus quippe super aquas
Parvuli pelierunt panem, nec eral qui frangeret eis nasci consuevit, palma vero viclricem ornai manum.
(Thren. îv). Quod esi aliis verbis dicere : Indoeli Et junceis vasis recle comparantur elecli, cuin radi-
qusesieruntpabulum verbi Dei, quo ad virtutem bo- cem cordis, ne forte ab amore selernitatisarescat, in
rne operationis convalescerent relici, nec erat, ma- ipso vitoefonte collocanl.Assimilanluret eis quoede
gislris deficienlibus, qui eis Scripturarum arcana palmarura sunt foliis.contexta, cum in defectivam
palefaceret, eosque ad viam veritatis inslitaeret. ._ ajternaeretribuiionis memoriam puro in corde reli-
"
Accëplis autëm ad frangendum panibus Dominus net. Et bene turba quamvis reliquias dominici pran-
gralias agit, ut et ipse quantum de saluie generis dii non caperel, manducasselamen el saluraia esse
bumani congaudeat pstendat, et nos ad agendas narratur. Quia sunl noniilli qui eisi omnia sua relin-
semper Deo gralias informet, cum vel lerreno pane quere nequeunt, neque explere hoc quod de virgini-
carnem, yelanimam coeleslisupernagralia Iarçiente bus dicitur : Qui potest capere copiât (Mallh. xix),
reficimiis,. cseleraquehujusmodi, tamen esurientes et sitientes
El habebanl pisckulos, el ipsos benedixil el jussit justitiam saturanlur, cum audiendo mandata legis
apponi. Si in panibus seplem,Scriptura Novi Tesia- Dei, ad vitam perveiiiuntoeternam.'
ménli designatur, in cujus leclione per.gratiam san- Eranl autem qui nmnducaveruntquasi quatuor mil-
cti Spiritus internas mentium epulas invenimus, lia, el dimisil eos.Bene quatuor millia, ut ipso etiam
quid in. pisciculisquos benedicens pariter Dominus numéro ddcerënt evangelicis se paslos esse ciba-
turbae jussit apponi, nisi sanclos accipimus illius riis.
temporis, quo eadem est condila Scriptura, vel quo- Et statimascendensnavemcum discipulissuis venif
rum ipsa Scriptura fidem, vitam , et passionescpn- in parles Dalmanutha. Pro hoc in Matlhseolegimus :
linet? Qui de lurbulenlis hujus sseculi fluctibus ere- -. El dimissalurba ascendilin naviculam,el venitin fines
pti-, ac divina benedictione consecrali, refectionem Magedan (Mallh. xv). Non autem dubitandumest
nobis iniernam, ne in hujus mundi transeuntis ex- eumdem locum esse sub utroque nomine. Nain ple-
cursu deficiamus, exempta suse vel vilaeprocbuere riqùe Codices non habënl, eliam secundum Mar-
vel morlis. cum, nisi Magedan.
El manducaveruntel salurati sunt. Manducantde El exierunl Pharisoei, et coeperuntconquirerecum
panibus Dominiac piscibus, et saturantur, qui au- eo, quoerënlesab illo signum de coelo, tentanteseum.
dienlesverba Dei et exemplainluentes, ad profectum Sic signum quserunt, quasi quse viderant, signa non
vUsecorreclioris per haec excilari alque assurgere fuerint. Sed quid quseianl ostenditur, cum dici-
feslinant. Quibus aple congruit illud Psalmistse : lur : Quoerënlesab illo siyno de coelo.Yel in morem
Edent paupereset saturabuntur, et laudabiint Domi- Elise ignem de sublimi venire cupiebant, vel in simi-
num qui requirenteum. Vivet cor eorum in soeculum litudinem Samuelis, lenip&re oestivo mugire wni
soecidi(Psal. xxi ). Quod est aperte dicere : Audient trua, coruscare fulgurâ, Imbres ruere, quasi non
humiles verbum Dei et facienl, et ad laudem non possint et illa calumniari, et dieere" ex occultise,
£uam, sed superni largitoris, cuncla quse bene variis âeris passîonibus accidisse. At tu qui calum-
209 IN MARCIEVANGELIUMEXPOSITIO.— LIB. H. 210
rnaris ea quoe oculis vides, manu lenes, utililate j\. fretum oblili sunt viaticum sumere secum, indicium
sentis, qmd faciès de bis quse de coelo venerint? est quam modicam carnis curam haberent in reli-
Ulique respondebis,e,tMagosin ^Egypiomulla signa quis, quibus ipsa reficiendi corporis nécessitas, quse
de coelofecisse. Vel cerle signum de coelo quaerunt, naluraliler cunclis morlalibus inest, tateiiiione do-
ul qui mulla hominum millia secundo paucis de pa- minici comitatus menti excesseral. Unusvero panis
nibus saliavit, nunc in exemplumMoysi manna coe- quem secumhabebant in navi, mystice ipsum panem
lilus inissoet per omnia passim disperso, poputam vitse, Dominum videlicet Salvatorem, désignai. Cu-
omnem mullo tempore reliciat. Quod in Evangelio jus amore quia semper intus reficiebantur iii corde,
Joannis post eduiium panum lurbas ab eo qusesisse minus de lerreno pane, quocorpus pasci solet, cura-
legimus, dicenles : Quod ergo lu facis signum , ut bant.
videamuset credamus tibi ? Quid operaris? Paires Et proecipiebateis dicens : Videteel cdvélea fer-
noslri manna manducaveruntin deserlo (Joan. vi), mento Pharisoeorumet fermentoHerodis. Fermentant
sicut scriptum est : Panem de coelodédit eis mandu- Pharisseorum est décréta legis divinaetradilionibus
csre (Ibid.). hominumpostponere, vel certe legem verbis prsedi-
Et ingemiscensspiritu ail : Quid generalio ista., care, faclis impugnare. Fermentum eorum esi Dômi-
quoerilsignum? Amendico vobis, si dabitur gênera- B num lenlare, nec doctrinoeejus aut operibus crede-
lioniisti signum.Qui supra-turbam credenlem coe- re, sed insullando alia quibus credere debeant pete-
lesti benelicio refecturus gratias agebai, nunc pb re. Fermentum Herodis est adulterium , homici-
sluliam Pharisaeorumnon credenlium el lentantium dium , temeritas jurandi, simulalio religionis , et
petitionem gémit el conlristaïur, quia veram homi- quod omniumcaput est et origoscelerum, odium ac
nis naluram, veros humanse naluroe circumferens persecutio in Christum et praecursoremejus proeco-
affectas, sicut de hominum salute lselalur^ta super nemqueprimum regni coelestis. A quo utrorumque
eorum dotal et ingemiscit erroribus. Unde et alibi, fermenta etiam Aposlolusnon prohïbensait : Ilaque
cum multi ad saluiem aposlolisproedicantibusessent epuletnurnon in fermento veteri, neque in fermento
perducli, scriptum est de illo : In ipsa hora exsulta- malitioe,el nequilloe,sed azymissincerilatisel veritatis
viiin Spiritu sanclo, et dixit : Confileortibi, Pater (I Cor. v). - •-
Dominecoeliel terroe, quod abscondistihoeca sapien- El cogilabantad allerulrum, .dicenles: Quia panes
tibus et prudenlibus,el revelasllea parvulis( Luc. x.) non habemus.Quo cognitoJésus ail illis : Quid cogi-
Et cum Judae facinus essel redargulurus, turba- latis quia panes non habelis? Nondum cognoscitis
tus est spirilu, ut Joannes scribit, el pfotesiatus est, neque intelligitis? Adhuc coecalumhabelis cor ve-
et dixit : Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis strum? Oculoshàbentesnon videlis, et dureshàbentes
tradet me (Joan. xm). Quod.aulem ail : Si dabitur non audltls, nec recordamlniquando quinquepanes
generatlonlIsli signum, significatnon dabitur, juxla fregi in quinquemillia, el quoicophinosfragmenlorum
illud in psalmo: Semeljuravi in sanclo meo, si David suslulislis? etc. Per occasionemprsecepliquo Salvaior
menliar(Psal. IAXXVIH), id est, non David menliar. jusserat dicens : Cavetea fermento Pharisoeorumet
Deniqut sanctus Auguslinus, de consensu evangeli- fermentoHerodis, docet eos quid significentquinque
starum loquens, ila in Marcoscriptum esse testalur : panes et seplem , sive pisciculi, aut quinque millia
El signum non dabitur ei. Non ergo dabitur genera- hominum el qualuor millia quoepasla sunl in eremo.
lioni illi signum, id est lenianliutn Dominumet re- Quod licet signorum magnitudoperspicuasit, lamen
sultantium verbis ejus. Taie utique signum quale aliud spiritali inielligenlia demonstratur. Si enim
tentantes quoerebant,hbc est de coelo. Quibuslamen' fermentum Pharisseorumet Sadduccaeorum, et fer-
mulla coelesiiasigna dabat ta lerra. Csclerumgène- mentum Herodisnon corporalem panem , sed tradi-
raiioni quserentiumdonum reqùlrenltam faciem Dei liones perversas et hsereticasignificatdogmata, qua-
Jacob, signum de coeloostendebat, quando, cernen- re el cibi quibus liulritus est populus Dei, non ve-
libus aposlolis, ascendit in coelum, quando, misso p ram docirinam inlegramque significent? Istiusmodi
desuper Spirilu, primilivam implevit Ecclesiam, fermentum, quod omiiiratione vilandum est, habuit
quando ad imposilionemmanus apostolorum in Sa- Marcionet Valenlinus, et omnes hseretici.Fermen-
maria, Caesarea,Epheso, aliisque urbibus ae locis tum hanc vim habet, ut si farina; mistum fuerit,
plurimis, gratiam de coeloSpiritus sancti credenti- quod parvum videbatur crescat in majus, et ad sa-
bus ministravit. porem suum universam conspersionem traliat. Ita
Et dimitlenseos ascendit navim iterum el âbiit et doclrina hseretica, si vel modicam -scintillant-in-
trans fretum. El oblili sunt sumere panes, et nisi tuum pectus jeceril, in brevi ingens flamma suc-
unumpanem non habebantsecumin navi. Quseratali- crescet, et lotam hominis possessionemad se ira-
•quis'et dicat quomodopanes non habebant qui, sla- het. Hocest de quo et AposlolusIoquilur : Modi-
tiai impleiisseplem sporlis, ascenderunt naviculam, cum fermentumlotammassamcorrumpil(Gàlat. v). >
et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navi- Et venlunlBelhsalda, et adducunlei coecum,et ro-
ganiès quod caveredebeanta fermenta Pharisseorum g'abant eum ul illum tqngerel. Cuncti qui a'Dominc
et Saducaeorum. Sed Scriptura lesiatur .quod obliti curantur Ianguoresspiritaliumsunt signalanguorum -
stal eos secum lollere. Quodaulem navigaturi irans quibus anima per peccalum seternse njorti propin,"
211 BEDJE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. - EXEGETIÇAGENUINA, 212
qùat. Sicut enim in surdo et muta a Dominosahàiô A quidquidmali, caveat ac delestelur. Sed quisquis ita
sanatip mentis insinuatur eorum qui neque audire desipit, ac longi temporis obscuritate depressus est,
verbum Dei neque loqui noverant, et moxin refe- ùt iiilér bonum et mivlum, fidem et perlidiam, sin-
ctione lurba; esUriënlis quae Dominunisecuia fuerat çera pietatis opéra el simolaiionem justitise adhue
suayitas.figuraïur alla qua-diligéntium se et qiisè- discernere nesciat, quasi ambulantes homines instar
rentium soiet corda fiutrirë, ita in boc cseco pau- arborum cernit, quia facta muliitudiriïs absque luce
latim curato a Domino illuminatio designetur cor- discretionis videl, -Et quid talibus superëst, nisiut
dium staliprum, -aclonge a via veritatis aberraniium. divina dignatio, qusë ei curam hominis considerandi
Rogabanl aulem eum ut illum tangeret, scientés tribuit, eliam donum conférât discernéndi qusa
quia tactus Domini ,sicut ieprosum. mundare, ita maxime hominum vita sëquenda, quorum sit nU-
etiam csecum iiliimtaare valeret. Tangimus autem dienda doctrina? Unde apte dicilur quia secunda im-
Domtaum nos, çum ei fide intégra et sinçera adbse- positionè manuum suaium Dominus ei lucem Clare
remus. .Quem profecto =tactumnobis esse saluberri- omnia Vivendirestituent! Clare namque videt omnia
mum exempta mulieris quoefimbrism ejus feliciau- qui Csecusfuit, cum is qui iltaminari inlus meruit
daçia letigit ediscimus» Tangit nos, Dominus Cum manifestedidicerit quomodocredendum; qualiter vi-
mentem noslram -afltalusui spiritus illustrât* alque B vendu'm, qusepro fide veritatis atque operalione ju-
ad agnitionem nos ipropriae infirmitatis sludiumque stitise prsemia sint iii fuluro speranda.
Jbonoeactipnisaeeepdil» - - Et misit illumin'dàmuinsuamdicens ': Vade in do-
Et apprdiendensmanum ciêci, eduxit eum extra vi- mum luam : et si in vicuminlroieris, neiiiini dixeris,
cum, Apprehenditmanum caeci, ut eum ad exsecu- Quod eum in domumsuamire proecepit,myslice ad-
tionem bonse operationis quam pro diulina cordis monet omnes qui àgnilione veritatis illustrantur, ut
obscuritate non «overat confortarët. Eduxit extra âd cor suum rèdeânt, et quantum sibi donatum sit
-yicum, ut a vita vulgari.segregatus volunlatem sui sollicitamehle perpëndant, collatisque sibi beneficiis
condiloris, ;qua iltaminari mefërelur, liberius sedulo digna ôpeïuni exsecutione respohdeant. Quod vero
eorde scruiarelur. Quisquis enim lumen oelernilatis éu'm sicul et multos quos sanavit alios, sanalionem
. videre desiderat ,vnonexempta turbafum, sed duca- suam silenlio légère jubet, exemplum suis tribuit,
lum necesse est semper sui redemploris sequatur. ne de bis quaefaciunl mirandis favorem vulgirequi-
El,exspuens in oculos ejus, impositismanibussuis, rant, sëd.divinis lanlum aspeclibus ubi et merces
interrogàvit eum si aliquid viderel. Et aspirionsail : opérum restât, sint placere contènii.
Video hominesvelut arbores ambulantes. Deindeite- Et egressusest Jésus et discipuli ejus in caslellum
rum impbsuit manus super oculos el vr- g
ejus, coepit CoesareoePhitippi. Philippus iste est fraler Herodis
.dere; el reslilulus est- ita ul viderel clare emnia.
diximus, lelrarGliaItursesaet Tracho-
Ideo secuni hune Dominuspaulalim et non sialim re- :de,quosupra nitidis regionis, qui in bonorem Tiberii CoesarisCsc-
si
pente curât quem uno mox verbo, vellét, poterat saream Philippi, quae nunc Paneas dicilur, appella-
curare, ut magnitudinem-humânsecsecitatisoslende- yit, et est in proyinciaPhoenicis; imitatus Herodem.
irelquse quasi pedeleniini et per quosdam profê- pairein.,qui in honprem Augusti Csesarisappellavit
cluum gradusadlucëm divitioevisionis solet perve- Csesaream,
«rebra' daret quse prius Turrjs Stralonis vocabalur, et
nire, seu ul suoe nobis gràtioe indieia, èx nomine filise
ejps Libyadem trans Jprdanem ex-
per quani singula .tiostroeperfeclionis increménta, struxit. Iste Ipcus est CsesarcaePhilippi, ubi Jorda-
.ut proficere aliquid possintnec deficianl, adjuvat. nis ad radiées oritur Libani, et habet duos fontes,
-Desputo aulem oris Domini, quod gratiam spirilus unuùi nomine Jor, et allerum Dan, qui simul misti
ejus désigne!, ssepe diclum est. De taclu manui»» Jordariisnomen efficiunl.
ejuSj quod virtutem adjutarii ipsius ihsinuent ; nulli Et mterrogabalin via discipulossuosdicens: Quem,
dubium est. Sputumflûippé ab inlus de capile Do»
vero sunt membra me.dicuntessehomines? Qui responderunlilli, dicen?
mtai:procèdil; ?manus corporis * tes: Alii Joannem
éxlerius posila. Exspuens ergo in oculos caeciDomi- Baplislam,,'alii.Eliam ; alii vero
manus suas ut videat, csecilaiem quasi unum de propheiis,.Pulçhre Dominus, (idem
nus, imponit quia
et invisibilia divinae discipulorum exploraiurus, primo hominumsenien-
geoeris tiumani $ier pietatis tiam
dona et per éxbibila foris sacramehtà assumptoehu- veritatis inlerrpgat, ne videlicet illorum confessio non.
manitatis absiersit. Primo aulem is qui curabatur, aguîiione.probata, sed vulgi videatur opi-
hoc nione firmala, nec comperta credere, sed instar He-
vidëb.at homines velut arbores ambulantes, est
rodis de auditis.haesitare putenlur. Undeet Petro se
formata quidem corporum inler ombras aspiciens, Chrislum confilenti
visu adhuc cali- secundum Maithseumdicit : Quia
sed nulla membrorum linëamenia, caro et sanguis non revelavittibi (Mallh. xvi), hoc
ganle,.discernere valens, quales condensaiarbores a
est, doctrina humana fidei le verilaiem non docuit.
lougesp.eelantibus, yel cerle in luce nociurna soient Pulchre etiam de Dominosenlemiam
apparere, ila u.ljiou facile.arbor air liomo sit qui.diyersàm
possit feront hominumnominenotantar. Nam verilaiem
qui
dignosci. :Quiaprimusaiimirum cuique viriulis intro-
vitam eoeterorum in- potentiae ejus fideliter ac pia menle cognpscuut, ne-
itases^;hominum moresque sed dii appellari merenlur. Qua-
boni quaqpam homines,
spicëre* ut quidquid uspiam viderit;, imitetur,
M IN MÂRCIEVANGELIUM EXPOSITIO.— L1B. II. '214
les fuisse apostolos secunda sua interrogatione Do- i\.mme, non erit islud; hoc est, non potest fieri, nec
minusosiendit: Nam sequitur ; , recipiunt aures meoe,ut Dei Filius OGcidendussit.
Tune dicit illis : Vosvero quem me dicitisesse ? Qui convenus,et vidensdiscipulossuos, comminalus
"
Attende enim, prudens leçtor, quod ex consequenti- est Pelro, dicens: Vadepost me, Salana. Satanas tar
bus lextusque sermonis apostoli nequaquam hpmi- terpretalur adversarius,sive conlrqrius. Quia conlra-
nes, sed dii appellenlur. Cum enim dixissel : Quem ria (inquit) loguëris yoluntati mese, debes adversa-
më essedicunt homines,subjeeit -.'Vosverp,quepi.nie rius appellari. Multi pu.tantquod non Petrus corre-
dicitisèsse?Illis quia homines sunt humana ppinan- pius sit, sed adversarius spiritus, qui hsecdicere
libus, vos, qui dii eslis , quem nie esse existi- apostolo suggerebat. Sed mihierror apostolieus, et
matis? de piptaiis affecta veniens, nunquam incentivum vi-
RespondensPelrus ail : Tu es Christus. Licet caer debilur diaboli. Vade,Satama,diabolo dicitur : Vade
léri apostolisciant, Petrus tamen.responditprse cae- posl me- Pelrus audit : V.adepost me\ hoc est se?
teris. Complexusest ilaque omnia, qui et nalurani ,et guère sententiam meam.
nomenexpressit, in quosummavirlutamesi. Etiamne Quoniam non sapis quoeDei sunl, sed quoehomi-
nos de generatione Dei disserimûsqusesiiones?Cum [' num. Mesevolunialis est, el Patris, cujus yeni facere
Paulusindicaveritnihil sescîrè nisi ChristuniJESUM, tB volunlatem, ut pro hominum .sainte moriar. Tu
et hune crucifixum, Pelrus nihil amplius quam tuani lanlum considerans.voluniaiem, non vis grar
ChrislumDëi Filium.putaverit confiiendum, nos et num tritici in terram cadere, ut multas fruetus
, quando et quomodonatus sit, et quantus sil humanse afferat.
infirmilalisconiemptationerimamur. Finis ergo fidei El convocalaturba cum discipulis suis, dixit eis:
mese Christus est, finis fidei Filius est. Non licet Si quisvult post me sequi, denegelseipsum,etc. Posl-
mihi scirë generaliôniss'eriem,non liceat tamen. né- quam discipulismysterium suae passionis et resur-
scire generaliônisfidem. rectionis osiendit, hprlatur eos una cum lurba ad
Et comminalusest eis, ne cui dkerent dé Illo. Et sequendum suse passionis exemplum. Et omnibus
coepitdocerë illos quoniam bporlét Filium hominis quidem'propter se tribulalionem perpessis, salutem
mulla pâli, et reprobaria senioribus, et a summissa- in fuluro promiilit animarum , non tamen omnibus,
cerdotibus, elc. Idcïrco se ante passionem et resta-? verum perfeclioribus : quanta ipse passurus, quodve
rcetionem notait proedicari, ut, compléta postea a mortuisesset resurrecturus , aperuit. Ubi formant
sanguinissàcranienlo,opporluniUsaposlolis diceret : docendi ministris verbi praefixit, ut capacilalem
Eunlesdoceteomnesgénies, baplizànleseosin nomine _ considérantes auditorum, pro suo quemque modo in--
Patris, et Filii, et Spirilus sancii. Quia non pro- struere meminerinl, neque infirmis audiloribus al-
dessét ëum publiée proedicari, el ejus vûlgari in lipra quam capiunl arcana commitlant. Si quis vult
populis majesiatem, quem post paululum 'Ûagel- (inquit) posl me sequi,denegelseipsum. Tune aulem
latani visuri sint et crucifixum,-multapâli a senio- nos ipsos abnegamus, cum viiamus quod pér vë-
ribus et scribis, el principibussacerdotum. El notan- tustatem fuimus, et ad hoc nilimur quo per novi'
dum quod eum qui mulla pâli et occidi,. et résûr^ tatem vocamur. Pensemus quo modo se Paulus ab-
geredebeat, Filium hominis appellal, quia, passo negaverat, qui dicebal : Vivoaulem jam, non ego
in carne Christo, divinitus impassibilis mansit. (Galat. n). Exstinctus quippefuerat ssevusille perse-
Et appréhendaiseumPelrus, coepitincrepàreëum. cutqr, et vivere coeperat prsedicatorpius. Si enim
Quomodoincrepaverit ëum Mattliseusexpbnit aper- ipse esset, pius profeclonoii esset. Sed.qui se vi-,
tius, dicens : Et assumens Pelrus coepitincrepàre' vere denegat, dicat unde est quod sancta verba per.
illum dicens: Absit a te, Domine, non erit libi hoc doclrinam veritatis clamât. Prolinus subdît : Vivit
(Mallh.xv)).Saepedixîmusnimiiardoris, âtqueamoïis"" veroin me Christus(Ibid,). Ac si aperte dicat : Ego
quam maximi fuisse Pelrum: in Dominum Salvato- quidem a memelïpso exsiiriclussum, quia carnalitejr
rem. Quia ergo post confessionemsuam qua dixefat, g. non vivo; sed lamen ésseniialiter mortuus non sum,
Tu es ChristusFilius Dei vivi, el prsemiumSalvato- qui in Christo spirilaliier vivo. Dicat ergo Yerilas,
ris, quoaudieràl secundum Malthoeum: Beatûses dieat : Si quis vult post me sequi, denegètseipsum'.
SimonBar Jona, quia caro et sanguis non revelavit Quia nisi quis a semelipso deficiat, ad eum qui super
tibi, sed Paler meus qui in Coelisest (Matlh. xVi), re- ipsum est non apprôpinquat.Necvalet appreheiidere
pente audita Domino'oporlere eum ire in Jërosoly- 1 quod ultra ipsum est, si nescierit-maclare quod est.
mam, ibique mulla pati a senioribus et scribis et Sed jam qui se a vitiis abnegal, exquirendseei virtu-r'.
principibus sacerdoium, et occidi, et tértia die rë- tes sunl in quibus crescat. Nam cum diclum est : Si
surgere : non vult dëslïui confessionem suam",'née quis vult post me sequi, denegelseipsum,prolinus ad- .
putat.fieriposse ul Dei Filius occidalur ;'appreheh- jungitur : - . ,
diique eum in afféclum suum, vel sëpâratim ducit, Et lollat crucem suam, et sequalurme. Duobus
ne proesenlibuscseleris condiscipulismagislrumvi- elenim modiscriix .lollilur,eum aut per abstinentiam
deatur arguere. Et coepit increpàre illum amanlis affligiiurcorpus, aut perconipassionemproximiaffli- .
affecta, et optahlis dicere : A'fôît.a le, Domine;vel gitar animus. Pensemusquauteruli'0(lue modoPau- .
(ut melïus babetur în Groeco),Propilius este tibi, Dp- lus crucem suam lulerat, qui dicebat : Castigocorput
SIS BED^E VENERABILISOPP. PARS H. SECT. L— EXEGETIGAGENUINA. 210
•meum,et în servllùlemreaigo, ne forte aliis proedicatts.Adinis minori tenëmus ciistodia, perfection). Nam
ipse reprobusefficiar(I Cor. ix). Ecce in afflictione soepehabentia cuncia despicimus, sëd tamen adbue
corporis audivimuscrucem carnis ; nunc ta compas- humanoevërecundioeusu proepedimur, ut rectiiudi-
sione proximi audiamus crucem mentis.' Ait: Quis nem quam servamùs in mente, nondum cxprimere
infirmatur, et ego non infirmor? Quisscandalisàlur, et valeamusin voee. Et tantum Dei faciem ad justitise
ego non uror (II Cor. xi)? Pérfeclus quippe prsedica- défer.sionem negligimus, quantum bumanas faciès
tor, ut exemptant daret abslinentià? , crucem fporta- contra justitiam veremur. Sed huic quoque yulneri
bat in corpore.' Et quia in se trahebat .damna infir- congruum subjungitur medicamentum, cum Domi-
milatis alienae, crucem portabat in cordée nus dicat :
• Qui enim voluerit animamsuam salvam,
facere,per- Qui enim me conféssusfuerit, et mea verba, in gene-
dêl eam. Qui autem perdiderit animam suam propler ralione ista adultéra et peccalrice, et Filius hominis
me et Evangelium, salvam eam faciet. Sic dicilur confitebitureum, cuni venerît in gloria Patris sui cum
fideli : Qui voluerit animam suam salvam facere, per- ' dngelis sanclis. Sed eece nunc apud se homines di-
del eam. Qui aulem perdiderit animamsuam propter cunt : Nos jam Dominumet sermones ejus non eru-
me el Evangelium, salvam faciet. Ac si agricolsedi- bescimus, quia aperta eum voce conlilemur. Quibus
catur : Frumentum si servas, perdis ; si sëhiinas, B ego respondeo quod in hac plèbe Clirisliana sunt
rénovas. Quis enim riesciat quod frumentum cum in nonnulli qui Christum ideo confitenlur, quia cunclos
semine miltiturpéril aboculis.'in lerra déficit? Sed Chrisiianos esse conspiclunt. Non ergo ad probatio-
unde puirescit in pulvere, inde virescii in renova- nem fidei vox sufficit professionis, quam defendii a
tibne. Quia vêro sancla Ecclesia aliud lempus habet verecuhdia professio,-generalitalis. Et lamen ubi se
perseculionis, alque aliud pacis, Redèmptor nôster quisque interroget, ut In confessione Christi se ve-
ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam per- racïlêr probet, si non jam nomen ejus erubescif, si
fiecutionis tempore , ponenda est anima. Pacis au- .plene yirtuli mentis humanum. pudorem subdidit.
tem lempore, ea quaeampltas dominai! possunt fran- Certe enim pefsecutionis tempore erubescere pole-
genda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur : rânt fidèles subslantjis denudari,'de dignilatibus de-
Quid enim proderil hominî, si lucretur mundum jicr, verberibus affiigi. Pacis autem tempore, quia
totum, et tletrimentum.,facial animoe suoe? Aul quid bsec a noslris persecutionibus désuni, es.1aliud ubi
dabil homo commutations pro anima sua? Cum per- ostendainur nobis. Veremur saepe a proximis despici,
seculio ab adversariis deest, valde vigilântius cor dëdignamur injurias verbi lolerare. Si conlingat jur-
çustodiendum est. Nam pacis lempore»quia licet vi- gium fortasse cum proximo, erubescïmus priores sa-
vere, licet eliam ambire. Plcrûmque aulem.et ava- " lisl'acere.Cor quippe carnale, dum hujus vilse glo-
ritiam vinciraus, sed adhuc obstat quod vias reclilu- riam quserit, hùmilitàiem respuit,

LIBER TERTIUS.

CAPUT VIII. (Psal. civ). Sic ergo hoc locorudibus discipulis Ve-
Et dicebatillis ; Amen dicovobis, quia sunt quidam ritas loquens videndum regnum Dei promiliit in
de hic slantibus, qui non gustabunl morleindonec,etc. terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo proesumatur,
Régntan Dei hoc loco pra;sens Ecclesia-vocatur. El Quod si regnum Dei liacsenteniia fulurani in coelis
quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore beatitudinem vetimus accipere, et hoc quidam de
Victuri erant, ut Ecclesiam Dei conslruciàm conspi- astanlibus non posl mùltos dies in monte viderunt.
cerent, et conlra mundi hujus gloriam ereclam, Quod pia ulique provisionë factumest, ut contempla-
consolaioria promissîoiienunc dicilur : Sunl quidam *is tione semper manenlis gaudii, tamelsi rapiim alque
de hic staiilibus, qui non gustabunl mortem, donecvi- ad brève momenlum delibala, fortius inslantia soe-
deant regnum Del veniens in viriule. Sed cum lanta . culi transeunlis adversa tolerarent. Deceniissimo
Dominus subeuiidsemortis praecepiaëderet, quid ne- sane verbo sanclos mortemguslaie leslatur, a quibus
cessarium fuit ul ad banc subito promissionem veni- nimirum mors corporis quasi libando gustaïur', vila
ret? Quod si subliliter atlendamus, quanta dispensa- vero animseveraciter possidendo teneiur.
tibné pietatis agatur aghoscemus. Discipulis enim, Et posl dies.sex esswmpsitJésus Pelrum el Jacobum
rudibus eliam dé proesenii vïia aliquid promitlendum et Joannem, et duxil illosin montemexcelsumseorsum
fuit, ut possent rôbusiius in futura solidari. Sic Is-- solos,)el iransfiguralus esi coram ipsis- In Evangelio
raelilico populo ex ^Egypli ter.ra liberando repromis- Lucae ita scriptum est : Factum est autem post hoec
sioriîs terra promiilitur, ut dum yocandus esset ad verba(ère dies oclo,ëtassUmpsilPelrum, et Jacobum, et
doua coetastia, lerreiiis promissionibus suaderelur. Joannem, et ascendit in montemul orarent (Luc. ix,V
Unde reetè quoque per Psalmislam dicitur : Dédit pis et coelera: ;Oclava:autem die Dominus promissai.
"
rëgiàmè genlium,et tabores pbpulerumpossederuni,ul fuluroe beatiiudjnis gloriam discipulis manifestât:
eûitèdidnt justificalionesejus, et legem ejus reçfukqnl ut etiosléûsacoelestis'vilsedulçedine, cunctorum qui
o,7; ' IN MARCl EVANGELIUM EXPOSITIO.— L1B. III. 218
hsecaudire possinl corda refoveat, et octonariodie- A KAmplius lava me ab injustilia mea, et a deliclomeo
rum numéro, verum tempore resurrectionis gaudium" munda me (Psal. L). Non potest suis fidelibus in
doceai esse veniurum. Nam et ipse octava die, id terra dare claritalèm, quoeeos conservala manet in
est, posl sexiam Sabbati quia crucem ascendit, ac *• coelis.
seplimam Sabbaliqua in sepulcro quievit, a moriuis El apparuitillis Elias cuni Moyse,el eranl loquen-
resurrexit, et nos post sex hujus sseculi oetalesin tes cum Jesu. Moyseset Elias quorum unum mor-
quibus pro Dominopâli et laborare gaudemus, ac. iuum, allerum in coelis raptum legimus, visi in
septimam Sabbati animarum, quoe intérim iii alia majesiaie cum Domino(ul Lucas-scribit) liituram in
vila geritur, octava profecio oetate resiirgemus. illo omnium sanctorum gloriam significant. Qui vi-
Nam quod Mallhaeus,MarcusqueDominum post sex delicet tempore judicii, vel vivi in carné reperiendi,
Iransfiguratumdicunt dies, nec temporis ordine nec vel et, olim gustalâ morte, resuscilandi et pariler
ratione mysterii discrepaht a Luca, qui octo dies sunt regnaturiçum illo. Attestante elenim Apostolo:
dicit, quia illi medios lanlum ponunl dies, unde et Mortui qui in Christo sunl,'résurgent primi; deinde
absolule post sex dies factum commémorant. Hic nos qui vivimus,qui relinquimur, simili rapiemur
primum quo hoecDominuspromisil, et ullimum quo cum illis obviant Dominoin aéra, et sic sempercum
sua promissacomplevitadjungit. Ideoque lemperan- B ' Dominoerimus (I Thess.îv). Aliter. Moyseset Elias,
lius fere dies octo ponit. El in ralione myslica illic boc est legislator et proplietarumeximius, apparent
post sex mundisetatessanclis ab omni labore quies- el loquuntur cum Domino in carne ventante, ut
cendum, hic vero tempore oclavo désignât esse re- osiendant ipsum esse quem cuncta legis et proplie-
surgendum.Unde pulchre et sextus psalm. Pro octava tarum oracula promiserunt. Apparent aulem non
inscribitur, cui initium est, Domine, ne in furore ar- in infimis, sed in monte cum illo, quia nimirumsûli
guasme,quia nimirum pér sex oelatesquibusoperari illi qui mente lerrena desideria transcëodunt maje-
licel precibus est insislendum, ne in oclavorétri- staiem sanctae Scripiurse, quae in Domineest adim-
bulionis tempore a judice corripiamur irato. Quod plela, perspiciunt. Deniqueet (iliî Israël videre Moy- .
et ipse Dominushoc loco votait nos, osleiiso suoe sen, sed ad Deum in moniana subeunlem sequi non
oralionis exempta, docere, de quo secundum Lucam merentur, ad se quoque reversum non sine velamine
dicilur quia ascenditin montemul orarel. In montem cernunt. Eliam novere, sed solus triumphum ascen-
namqueoraluruset transfigurantssic ascendil, Ut os- dënliscum filiis propheiarum conteuiplatur Eliseus.
tendal eos qui fructum resurrectionis exspectaul, qui' Qùia multi passim Scripluroe verba legimus; sed
regem in décoresuo videre desiderant, mente in ex- p quam celsa in Chrisli mysleriis splendeat, perpauci
celsis habilare, et conlinuis precibus incumbere de- pêrfectiores inlelligunt.
bere. Très solummodosecum discipulos ducit, vel Et respondensPelrus ait : Rabbi, bonumest nos hic
quia mullisunt vocali, pauci veroelecli(Mallh. xx), esse. Faciamus tria labernacula, libi unum, el Moysi
vel quod ii qui nunc fidemqua imbuii sunl sanctae: unum, et Elioeunum. Non enim sciebalquid dicerel.
Trinilatis incorrupta mente servaverint, lune oelerna[ Erant enim timoré exterrili. 0 quanta félicitasvisioni
ejus mereniur visione loelari. deitalis inler angelorum choros adesse perpeiuo, si
El transfiguratus(inquit) coram ipsis, et veslimenla
i lanlum transfigurai.! Christi humanitas, duorumque
ejus fada sunt splendentlacandida nimis velut nix. socie.iassanctorum ad punctum visa delectet, ul eos
TransfiguratusSalvaiornon substanliamversecarnis ne discedanteliam obsequioPetrus sistere velit, qui
amisil, sed gloriamfutura:vel suaevel nosiraeresur- et si pro slupore humante fragiliiatis nesciat quid
rectionis ostendit. Qui qualis tune apostolisapparuit,, dicat, insiti lamen sibi dal affectasindicium! JVc-
talis post judicium cunclis apparebit electis. Nami sciebatenim quid dicerel, qui oblitus esi regnum Dei
ipso tempore judicandi et- bonis simul et malis ini sanclis a Domino, non alicubi terrarum, sed in coe-
"formaservi videbilur, ul Videlicetimpii quem spre- lis esse promissum. Nec recordalus est se suosque
vere, Judsei quem negavere, militas quem cruci--1) coapostolos mortali adhuc carne circumseplos, im-
fixere, Pilatus Herodesquequem judicavere, queantt \ mortalis vilae slalum subire non posse, cui mente
agnoscerejudicem.Veslimentaautem Domini, recle! excesseral, quod in domo patris quse iii coelis est,
zaucii ejus accipiuulur, lesle Apostoloqui ail : Qui-- domus manu facta necessarionon sil. Sed et usque
cunqueergoin Christo baplizali eslis, Chrislumindui- ' nuric imperilioenolalur,quisquislegi et propheiis et
siis (Galat. m). Quse videlicet veslimenla, Domino ) evangelicis tria labernacula facere cupit, cum luce
in lerris consistante, despecta aliorumque similia a ab invicemnullaienusvaleant separari, unum liaben-
videbaniur; sed ipso montem petente, novo can- lia tabernaculum, hec est Ecclesiam Dei.
dore refuigent, quia nunc, quidem filii Dei sumus, i, Et fada est nubes obumbranseos. Qui malCriale
sed nondum apparuit quid erimus. Scimus aulem n tabernaculumqusesivit,nubis accepitobumbraculum,
quiacumapparuerit, simlleseierimus. Videbimusenim ii ut discat in resurreclione non fegminedomoruni, sed
eumsiculest (I Joan. ïn). Unde bene deeisdëm ve- :- Spirilus sancii gloria sanclos ësse proiegendos. Dé
stimenlis subdilur: Qualia fullo super lerram non n qua Psalmisia : Filii aulem honiinumin prolectionê
potestcandida facere. Nam quia ille hoc loco intelli-i- alariim tuarum sperabunl(Psal.xxxy). El in Apoca-
gendusest fullo,quem poenilénsPsalmisia precatur:: lypsi sua Joannes : Stièmplum, inquit, nonvidi in ea
219 BEDJE VENERABILIS-OPP, PARS II, SECT. I, — ;EXEGETIGAGENUINA. 220
(Apoc. MH), Dominus.ç.mnipplens temptam illtas Adibile  esset pro rei magnitudine, et post tantam
est, et ;agnus. . . • .-..-. gloriam apud anjnips sequens crux scandalum fa-
El venit vox de nube,dicens : Hic est Filius meus ceret. .'....:...- :
clmrissimus;auditeillum. Quia imprudenter inlerrc- . Et interrogabanl çum dicenles; Quid ergo dicunt
gayerant, proplerea respoiisiorieniDpmini non m.e- Pharisoeiet Scriboequia Eliam vporleqi venirepri-
renlur; sed Pater respondej pro Filio,.ut verbum mum.. Tradilip Pharisoeorum est, juxta Malachiam
Domini complerelur. Ego testiinpnlumnon dice pro- prophetam, qui est npvissimus in duodeçim, quod
me, sedPater qui me misit, ipse pro me dicit leslimo- Elias vernat anle advenlum-Salyataris, et reducat
nium (Joan. y). V°x quoque de coeloPatris loquentis, cor palruni ad filios, et filiorumad patres, et resti-
audilur, quay leslimonium perhibeal de Filio, et. tuaiomnia in anliquum statum. ^Estimant ergo di-
Pelrum, errore sublalo, doeeat verilaiem : imp in.. scipuli tpnsforniaiipnem gloriee.hancesse,.quam in
Pelro coelerosapostolos.Hic est (inquil).Filius meus monte viderant, et dicunt : Si jam venisii in gloria,
charissimus; buta figendum est tabernaculum, huie quomodo prsecursor luus non apparet ? Maximequia
obtemperandum. Hic est Filius, illi servi sunl, Moy-_ Eliam viderant. reçessisse. Quando autem adjiciunt
ses et Elias. Debent et ipsi vobiscumin penelralibus scribse, etdiçunt : quia Eliam oporteal primum ve-
cordis sui Dominotabernaculumpraeparare.Concor--." P nire, primum dicendo ostendunl,,quod nisi Elias ver
dat sane hic Evangelii .Jocus"cum verbis ipsius nerit, non sit secundus Salvatoris advenius.
SÏoysi, quibus incarnationi dominicse lestimonium Quirespondensait illis : Elias cum venerit,primoref,
férens aiebat : Prophetam vobis. suscilabil Dominus sliluel omnia,;Omnia.resliluel, utique illa quoepro-
Deusveslerde fr.atribusveslris'..eumtanquqmmeipsuin, pheta proefatuspslehdft dicens: Ecce.egomitlamvobis
dudielis, juxla omnia quoe loculus fuêril vobis. Erit, Eliam prophetam, antequam veniat dies Dominima-
aulem: Omnisanimaquoecunquenon audierit prophe- gnus el horribilis, et cpnvertelcor patrum ad filios, et
tam illum , exterminabilur de. plèbe (Deut, xyin).. corfiliorumad patreseorum.(Mglach.iv). Resliluel et
Quemergo Moysescum venerit in carne, audiendum hpc quod morli débet, ac diu vivendo distulit. Quod
abpmni .anima quse salvari,.vejit.prsedixit,hune jam i eliam lue Dominus consequenler-intimavit,cum pro*
venienlem in came Deus Pater audiendum discipu- linus àdjunxit :
lis osiendit, el suum ès.seFilium .cqelestiyocë signa- .Et qupinpdoscriptumest in Filium hominis,ul mulla
vit. Etquasi manifestius fidemadvenius ejus illis.in-, patiatur et contemnatur. Id est quoniodode Chrisli
sinuans : Hic vir (inquil) hic est illë, quem Moyses passione mullifârie proplieioemulta scripserunt, sic
isle vobis ssepius ta mundo naseiturum promisis. ^ et Elias, cum.venerit, mulia passurus est, conlem-
Hujus verbis juxla proecepfumipsius Moysi.,etvos. nendus ab impiis. Restituet ergo omnia, primo vide-
auscullaie, et omnes veri amatoresausçultare jubele. licet corda hominum illius oevi, tastiluendo ad cre-
Et notandum quod sicut Domino in Jprdane bapli-, dendum Christo, acresislendum perfidiseAnljchristi;
zaïo, sic et in monte clarifiçato tatius sançioeTrinj- deinde ipse suani animam propler. marlyrium fidei
tatis mystarium declaratur. Quia nimirum gloriam Chrisli ponendo. D? quo in Apocalypsiplenius my-'
ejus quam in baptismo çredentes .cpnfilemur., in slico sermone narratur.
resurreclione videnles cpllauda'bimus..,Neçfrustra. .Sed dico ppbis,.gula et Elias venit, et fecerunt illi
Spiritus sanctus hic in luçida nube, Ut alius eyange-.. quoecunque. vpluerunl,-siput scriptum est de.eo. Ipse,
lista commémorât, illic apparebat in ççluffiba, quia, qui veiiturus est jn secundo Salvatoris advenlu juxla
qui nunc simplici corde fidem quam percepit servat, corporis ;fidem, nunc per Joannem venil in virtute
lune luce aperloevisionisquod çrediderat contempla-. et spirilu. Fecerunt §i.quoecunqueyoluerunl,hoc est.
bilur, ipsaque qua illusfrabitur inperpetaum gratia sp.reverunt,,el;dççpllayerunteum. '.,.
prolegetur. El. veniens.ad discipulossuos, viditturbam magnam;
El statim circumspkientesneminemviderunt anir : cir.cqeos,.etsçribqsfpnquirenlescumillis. El confesiim
plius, nisiJesum tantumsecum. Jjbi çoepii.Filius:desirJ)pmnls
J) pppulus videnseuni slupefactusest, el expave-
gnari, inox servi discesserunt, jne.ad illos paterna . runt. Et acQun-ciUes saluiqbgnteum. Nolanda in om-
vox emissa pularetur.. Aliter, cùm fierel yox super•. nibus loçis .disiantia nientis scribarum et turbae.
Filium, inventas est ipse solus, quia eum manifesia- . Èrat enim çum.:discipulis lurba, erant et scriboe;
verit seipsum eleciisi, erit Deusomnia in,omnibus; sed, adveniente Domino, mox omnis lurba stupe--
imo ipse eum suis unus per omnia Christus,.id est,. facta expavit, eunique salulansaccurrit. Scribsenihil
caput cum corpore splendebil. Propler quam unita-...; deyolio.nis,fidei, -liuinililatis et reverentiae, ei exbi-
teni alibi dicebat :jp nenioascendilin.coelum, nisi., !., buisse narrantar». Quid autem cpm discipulis Do-
qui descenditde coeïo,.Filius hominis,qui est in coelo i mini turbae sive scriboe conquirereni, evangelisla
(Joan. tu). non ,dicit. Potest vero (ni fa-llpr)-apte inlelligi de
El descendentibusillis de monte, proecepitillis,.ne. .hoc quaestionem fuisse motam, quare ipsi,cuni
cui quoevidissentnarrarént, nisi çum-Filius.hominis,a-_ essent discipuli Salvatoris, salvare daeinoniacum,
morlùis.resurrèxerit. Fuluri regni praemediiatio, ei . qui in medio erat posilus, non possëut. Quoder
gloria iriufflpbanlis.demonstra.t;àfuerat in monte.. sequeniibus Evangelii verbis potest conjici, dum-
Non vùîi_ergo hoejn populis.proedicari,ne et..inere-..... dicilur: .-,.:,
m IN?MARC!EVANGELIUMEXPOSITIO. — LIB. III. 222
Et interrogavit eos : Quid Inler vos conqulritis? Et AJ odium viriulis incutîat, vel expulsionis suae vindi-
respondensunus de lurba dixit : Magistër, qiluli filium cel injuriam. Hinc est enim (ut de specie transeamus
meumad te, habenlemspirilummutum; qui ubicunque ad genus) quod Ecclesise sancloeprimordiis lot gra-
eum apprehenderit,allldlt eum, et spumat, et stridfil • vissima inlërebat certamina persecutionum, quod suo
denlibus,et arescit.El dixl discipulis luis ut ejkerenl regno dolebat subito animarum illala fuisse dis-
illum, et non potuerunt. Notandum aulem quod sem- pendia.
per loca rébus congruunt. In monte Dominus orat, Et interrogavitpatrem ejus : Quantum temporisest,
transformalur, discipulis arcana suse majestalis ape- ex quo hocei açcidit. At ille ait : Ab infantiq. Et fré-
rit.-In inferiora descendons turbse oçeur'suexcipitur, quenter eum et in ignem, et in aquas misit, ut eum
miserorum fletu pulsalur. Sursum discipulis mystë- perderet. Erubesçat Julianus, qui dicere audet omnes
rîa régni reserat, deorsum turbis peccala infideliiatis homines absque ulla péceati conlagione nasçi in
exprobrat. Sursum Patris vocem ils qui séqui carne, tamque innocentes, per omnia quani fuit
se poterant pandii; deorsum spiritus malos ablils Adam quando creatus est. Quid enim habuit iste
;quï vexabantur' expellit. Qui etiam niine pro quali- 1 puer, ut ab infantia dsenioniovexaretar acerbissimo,
laie meritorum aliis ascendere, aliis vero non desi- Si non ullo originalis peceali vinçuta tenebaïur,
slit desccndere. Nam carnales adhuc el ineipien- B ' quem constat nullum adhuc
proprtam potaisse ha-
tes, quasi ima peléns confortai, docël, càsligat. Pe'r- bere peccatum ? Confilealur Calholicus,' .quià luemo
fecios autem quorum conversalio in coelis est; sii- immunis a rioxa primae proevaricaiipnis nascilur, et
Mmius exiollendo glorificati libefius de oeternisin- invocét gratiam Dei, qua liberplur de corpore mpr-
struit, et ssepequaea turbis ne audiri quidem vàlëânt tisperJesumChristumDominu.nl noslrum. Intelli-
docet. Doemoniacumaulem bunc, quem descendent gat scriba doctus in regno coelorum, in hoc dsemo-
de monte Dominus sanavit, Marcusqu'idem surdum niaco à Domino curalo sal.valionem omniuiti fide-
mulumque, Mallhseps,vero tanàticum fuisse Comme* iium esse designaiam, qui originalis culpae reatu
moral. Significataulem eos de quibus scriptum est : astricti veniunl in mundum, nec nisi unius Redeni-
Slulius-ul lutta-mutaUtr. Qui nunquam.in eodem ptpris Jesu Christi fide sunlet gratia salvandi. Quod
Staiu permanentes, nunc ad taee, nunc ad illa vitia àùlem diclum est : El fréquenter eum el in ign&m,et
mii.la.ii, crescunl atque -degrescuni. Qui muii s.unt^ in àquus misit, maxiina huma.nse vecordiie facinora
non confitendo fidem: surdi, jiec- ipsum aliquate* désignât. Ignis namque ardor ad feryorem iracun-
nus veritatis audiendo sermonem. Spumanl autem dise referendus est. Aqua ad voluplates.carnis, quse
.cum.stultitia tabesçunt.. Slultorum namque et lan* . dissolvere mentem per delicias soient. Vel certe in
guentium atque hebelum est spumas salivarum ex *?•ignem ferlur dsemonïacus, quo adulierauliuiij corda
ore dimiiiere, Strident- denlibus,, cum iracundise suecensa sunt, et in aquas quoe soleit exlinguere
furore flammescunt. irescunt, cum olio torpeate charitatem.
languescunt, et, nulîa viriulis industria conforlati, Sed si quid potest, adjuva nos, misërlus noslri.
énerviier vivum. Quod autem ait : Et dixi discipulis Jésus autem ail illi : Si potes credere, omniapostibir
luis ut ejkerenl illum, elnon potuerunl, latenter apo- lia crëdenti. Aptum Dominus responsutii reddit pe-
stolos accusai, eum impossibilités eurandi inlerdum lenti. Ipse enim ait : Si quid potes, adjuva nos: El
non ad imbecillilatem curantium, sed ad eorum qui Dominus : Si potes, inquit, credere, possum vos ini-
eurandi sunl fidemreiëraïur, dicente Domino : Fiat sërtus adjuvare, quia fides non ficta omnia quse.
tibi secundumfidemluam (Matïh. n)." . :>
? salubriler petit, impetrare nieretur. Cui contra le-.
Qui respondens eis dixit: 0 generatio incredula, prosus qui fidefiier clamabai.: Domine, si vis., potes.
quandiu apud vos ero, quandiu vos paliar ? Non qupd me mundare (Luc. v), congruum suae fidei accepit
taedïo supéralus Sit, mansuetus ae milis, qui non responsUm : Volo,mundaxe(Ibid.),
a'përuil Sicul agnus Coram londente os suum, nec in ';: Et conlinuo exclamons patér pueri cum lacrymis
verba furoris efupit, sëd quo iii simililudinem me- . aiebal : Credo, Domine,adjuva incredulilfllemmeam.

dici, si oegrotum Videal conlra sua praecepla se ge- -'-'Nëmo repente fit summus : sed in bona conversà-
fere, dicat: Usquequô àccedàm ad domum luam? tione a minimis qUisquoinchoat,.ut ad magna perve-.
quôusqueafiis mes perdait) industria;m,mé aliquid niai. Alia namque sunt viriulis exordia, aliud pro-
jubenle et le aliud perpétrante? In tantum autem fectus, aliud perl'eciio. Si enim el ipsa fides ad per-
non est iratus liomini sed vitio, et per unum ho- feclionem suam non quibusdam gradibus duceretur :
minem Judaeos arguit infideliiatis, ut statim iniu-' iste inierrogatus àii ciéderët, non
respopderet,
lérit: Credo, Domine, adjuva incredulitalentmeam. Si enim
Afferte illum ad me. El attuleruiit ëum. El cuin credebai, cur incredulitaléta dicebat ? Si-yerp inçre-
vidissetillum, stâtiin spirilus conturbavit eum, él eli- dulitatem habérë se novèrat, quomodo credebat ?
susin terram volulàbatur spuinan's. Allàldm Domino Sed quia per occultani inspiraiionem gratiae mérita-.
puerum spiritus conlurbat et elidit, quia ssepedum rum suorum gradibus fides crescit.: uno eodemque
converti ad Dominum post peccata conamur, mafo- tempore is qui necdum perfe.ete çrediderat, simul
ribus novisque aniiqui lioslis pulsamùr însidiis." et credebat, et iricredulus erat.
Quodob id ulique càllidus facit adversarius, ^ut vef El cum viderelJésus cpneurrentem.turbam, commi?
'
'aar RKniF. VUNP.R4RIMSiVPP. PiBR II. SFGT. I F.\F.GF.TrnAfiRNIUMA. ÇKU.
'IÛIMS est spirilui iriunundo,dkeits illi : Surde et mute À et dicebatillis :. QuoniamFilius hominisiradelur in
tpiritus,ego libi proecipio,éxiab eo, et amplius ne in- manus hominumet occidenteum. El occisus lertia die
Iroeasin eum. "ComuiinatioDomini, divini est virlus resurgel. Semper prosperis miscet trislis, ut cum
taipérii. Non aulem puero qui vim paiiebatur, sed repente venerinl, non lerreànt apostolos, sed a proe-
dtcmoni quiinfcrebal eommiiiatus est. Quia qui pec- méditatis ferantur aiiimis. Si enim contrislat eos
canlera. emendare desiderata vilium ulique incre- quod occidendus est, debel Iselilicarequod die tertio
pando et exsecrando débet exlerminare, sed homi- resurreeturus est.
nem amaiido refovere. Bene aulem Dominus qui Al ignorabanl verbum«t,urf, et limebantinlerrogare
spirilum immundum pellit ab homine, simul ne am- cum. Haec ignoratio discipulorum, non tain de tar-
plius in eum ingrediatu.rimperat. Quia ille veraciter ditate ingenii eorum quam, de amore nascitur Salva-
à daemoniacadôminaiione liberatur, qui ad peccata toris, qui cannales.adhuc et mysterii crucis
ignarj ,
a quibus semei poenitendo mundalus est, vital maie1 quem Deum verum cognoverant, moriiurum credere
Vivendo reverii. nequibant. Et quia per figuras eum ssepeloquenlem
, Et exclamonsel mullumdiscerpenseum, exiitab eo. audire solebant, horrentes evenluin morlis
ejus,
Exilurus ab hopiinë spirilus immundusdiscerpileum, C, eliam in eis
-* quoe de sua traditione et passione
acfurenti clamore lerruil inluëntes. Quia plerunique'' aperte loquebalur,. figurate aliud significari vole-
diabolùs dum de corde expellilur, "ac'riores ta ëo' bant.
tentaiiones générât quam prius excitaverat, quando "
Et veneruntCapharnauin.Qui cum domi essenl, in-
hoc quietus possidchat.
eos. Quid in via iraclabatls?Alllll lacebant.
Et factus- est sicut mortuus; ila ut multi dicerent,' lerrogabal
Si quidem intersein via disputaverant quisesset il-
quid mortuusest. Jésus aulem tenons manum ~ejus, ele-
lorum major. Inde orta videlur dispuialio discipu-
vavit illumet'surrexit. Quem hostis impiusjam fugere lorum de
ac moriuo similem reddidit, hune li primalu, quia viderant Pelrum, Jacobum
compulsus stravit, ~i et Joannem seorsum duclos in moniem, secretum-
pius Salvator miii suoe dexteraelactus levavil. Qui eis ibialiquod esse credilum. Sed et Pctro
sicut verum se esse Deum poleotia salvandi docuit,' que
ita eliam veram se habuisse carnis naturam more supërius juxla quod Matlhseusnarrai, claves regni
coelorum promissas , Ecclesiamque Domini super
lactus humani declaravit. Negal namque Manichseus
fidei a qua ipse nomen acceperat, oedilican-
insanus veraciter eum carne indulum fuisse : sed, pelram
dam esse.- Querébahtur ergo vel ipsos très cse-
ipse cum toi languentes suo lactu erexit, mundavil,' .
teris, vel omnibus aposlolis Pelrum esse prsela-
illuminavil, haeresim illius el antequam nala esset C lum,
damnavit."
Et cum introisselin domum, discipuli ejus secrelo 0 Et residens vocavil duodecini,el dit illis : Si quit
inlerrogabant eum: Quàre 7iosnon ppluimusejicere e îJii/( primus esse inler vos, erit omniumnovisslmuset
eum? Et dixit illis : Hoc genus in îîullo potest exire, , omnium minisler. Et àccipienspuerum slaluil eum In
nisi iii oraiioue el jejunio. Dum docet apostolos quo- medio eoruiii. Quemcomplexus esset, ail illis : Quis-
modo daémon nequissimus debeat expelli, omness quis unum ex htijusnlodipueris receperit in nomine
insliiuil ad vitam, ut scilicet noverimus gravissima a meo, me recipit. Videns Cogitationes discipulorum
quseq.uevel immundorum spirituum vel hominum u Dominus curai desiderium glorise, bumiliiaiis con-
tentaménta, jéjuniis et orationibus essè superanda. tentione sanare, primatumque non esse quaeren-
Iram quoque Domini cum in ullionëm nostrorum a dum : et prius simplici humiliiatis commoriet impe-
scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse e rio, élmox puerilis innocenlioedocel exempta.Quod
placari. Jejunium aulem générale esi non solum abb enim ail : Quisquis unum ex hujusmodipueris rece-
escis, sed et a cunclis illecebris abstinere carnalibuç, . péril in homine meo, me recipit ; vel simpliciier
imo ab omnibus vitiorum se conlinere passiouibus. pauperes Christi, ab bis qui velint esse majores,
Sic et oratio generalis non in verbis soium est, qui- osiendit honore recipiendos, yel cerie ma-
j_n>j pro ejus
bus dîvinam clëmentiam invocamus, verum etiam tan litia pârvulos ipsos esse suadet, ut instar aetaiispar-
omnibus quoe in obsequium nostri coiidilorisfideii vuhe siniplicilalem sine arrogantia , chariiaiem sine
dévolione gerimus, leste apostolo qui ait: Semper ,. invidia, devotiqne'msine iracuudia conservent. Quod
gqudenles,sine inlermksioneerate (I Thess. y). Quo- ,. autem complectiiur puerum, significat humiles suo
modo enim quis omnibus horis atque momentis sine e dignos esse complexu ac dilectione, lalesque cum
inlermissione Deum potest invocare sertnonibus 1? impleverint quod proecepit: Discitea me, quia miils
Sed lune sine inlermissione qramus, cum ea solum n suin el humiliscorde (Mallh. xi), jure posse gloriari
opéra gerimus quae nos pietati nostri commendent d ac dicere: Loevaejus sub capile meo , et dextera ejus
auctoris. Quo nimirum jejunio, et qua oralione, ju-_ amplexabilurme (Cant.n). Beneaulem cum dixisset,
VantéDomino, cunctas antiqui hostis debeliabirnusac :c Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, addi-
propulsabimus iusidias. dil : in npinine meo,. ut videlicet formam viriulis,
CAPUTIX. quam natura duce puer observât, ipsi pro nomine
Et inde profecli proelergrëdlebanturGaliloeam, nec >c Chrisli, juyanle ratiouis induslria, sequaniur. Sed
'iolebalquemquamscire.Docebal«utemdiscipulossuos, s quia se in pueris recipi docebal, videlicet quasi ea
' ~
fièS IN MARC1EVANGELIUMEXP0SIT10..— LIB. MI. 22Ô
put in membris suis, ne putaretur hoc esse solum A Quoeenim seminaveril homo, hoecèl melel ( Ibid. ).
quod videbalur.adjunxit atque ait- Et quisquisscandalizaverilunum ex his puslllis cre-
El quicunqueme susceperil, non me suscipil, sed denlibus in me, bonumest ei magis si circumdarelur
eum qui nie misit. Talem se ulique ac lanlum credi mola asinaria collo ejus, el in mare mitterelur. Quan-
volens qualis et quanlus est Paler. Usque adeo enim, quam hsecgeneralis possit esse senlentia adversum
inquil, nihil disiat inler me et eum, ut qui me Tëce- omnes qui aliqueni scandalizant, lamen juxla conse-
perii, recipial et eum qui misit nie. quenliam sërmonis, eliam contra apostolos diclum
Respondil Illi Joannes dicens: Magistër, vldimus inlelligi potest, qui inler se disputantes, quis esset
quemdamin nomine tuo ejkknlem doemenia,qui non illorum major, videbanlur invicem de dignilalc con-
sequilur nos, el prohibuimuseum. Joannes praccipua tendere. Et si in hoc vilio permansissent, poierant
devolione Dominum amans, ideoque redamari di- eos quos ad fidem vocâbanl, per suum scandalum
'
gnus, excludendum benefieio pulavit eum qui non perdere, dum Apostolos vidèrent inter se de honore
uiatur oflicio,sed docelur neminem a bono quod ex pugnare. Quod autem dixit : Bonum est ei magis si
parle habet arcendum, sed ad hoc potius, quod non- circumdarelur'molaasinaria collo ejus, secundum ri-
dum habet, esse prbvocaridum. Nam sequilur : Jésus lum proVinciseIoquilur, quo majorum criminum
aulem ait: Nolile prohlbereeum; nemo-est enim qui " apud veleres Judseos poenafuerit, ut in profundum
facial virtutemin nominemeo, el possit cito maie loqui ligato saxo demergerentur. El Tevera melius est in-
de me. Qui enim non est adversumvos, pro vobis est. noxium, poenaquamvis airoeissima lemporali, lamen
Hac doclus senlentia dicit Aposlolus: Sed sive occa- vilam finire corpoream, quam lsèdendo fralrem,
sione, siveverilale Cbrislusannunlielur, ël in hocgau- mortem animas mereri perpetuam. Recle autem qui
deo, sed et gaudebo(Philip, i). Sed licet illegaudeat, scandalizari potest, pusillus appellatur. Qui enim
eliam de his qui Christum annuntiant non sincère, magnus est, qusecunque viderit, qusecunqaepassug
et taies âliquando in nomine Christi signa facientes fuerit, non déclinât a fide. Qui autem pusillus est
ob aliorum saluiem censeaniur non esseprohibendi; animo el parvus, occasiones quserit quomodo scan-
non tamen ipsis per lalia signa, secura sua conscien- dalizelur. Propterea denique oportet nos maxime iis
lia redditur, quin polius in illa die cum dixerint : coiisulere, qui parvi sunt in fide, ne occasionenostri
Domine,Domine,nonnein nomine tuoprophelavimus, offendantur, el recédant a fide,ac décidant a salute.
et-in nomine luo doemoniaejecïmus;el in luo nomine Noiandum sane, quod in nosiro bono opère, âli-
virlules multas fecimus (Mallh. vu) ? Rèsponsum ac- quando cavendum est scandalum proximi: âliquando
cipienl: Quia nunquam novi vos; discedite a me:,'„ vero pro nihilo conlémnendum. In quantum enim
omnesquioperaminiiniquitatem(Ibid.). Ilaque in hoe- sine peccata possumusvilareproximorum scandalum,
reiicis ac malis- calholicis non sacramenla commu- debemus. Si autem de verilale scandalum orilur,
nia, in quibus nobiscum sunt, et adversum nos non utilius permîuitur scandalum nasci, quam Veritas
sunt, sed divisiones pacis veritati conirarias, qua relinquatur. Item per molam asinariam, ssecularis
adversum nos sunt, el Dominum non sequuniur no- viloecircuiius ac labor exprimiiur,et per profundum
biscum, delestari et prohibere debemus. maris, exlrema damnalio designatur. Qui ergo ad
Quisquisenim potum dederil vobiscalicemaquoe[ri- sanclilalis speciem deductus , vel verbo caelerosde-
gidoein nomine meo, quia chrisli eslis, amen dico vo- struit, vel exempta; melius profecto erat ut hune ad
bis, nonperdet mercedemsuam (Psal. CXL).Legimus morlem sub exterlori habita lerrena acta consirin-
in propheta David : Ad excusandas excusaliones in gerent, quam sacra officiain culpa caeteris imitabi-
peccatis, quod multi peecalorum suorum quasi ju- lem demonslrarent. Quia nimirum si solus cade-
Blas proeiendebant occasiones, ut quod volunlale ret, uleunque hune lolerabilior inferni poena cru-
• -
delinquunt, videantur neeessilale peccare. Dominus , ciaret;
sc'rulator cordis et renum, qui fuluras cogitationes in 'i- Et si scandalizaveril te manus tua, abscinde illam.
Binguliscontueiur, dixeral : Quisawisunum parvulum D Bonumest tibidebilem introire in vitam, quam duas
receperit in nomine meo, me recipit. Poterat aliquis i manus habenlemire in gehennam, in ignem inexslin-
causariel dicere : Pauperlate prohibeor, lenuitas me }' gulbîlem. Quia supra docuerat, ne scandalizemusèos
relinet, ut hospilalisesse non possim. Et hanc excu- qui credunt in eum, nunc consequenter admonet
salionemlevissimopraeceptodiluit, ut calicem aqua;, quantum cavere debeamuseos qui scandalizare nos,
cl hune frigidse,juxta Malthoeum,lolo animo porri- id est, verbo vel exempta suo ad ruinam peccati
gamus. Frigidse, inquit, aquae, non calidae,ne et in propellere certanl. Manum quippe nostram appellat
calidapaupertatis et penurioelignorum occasio quae- necessariumamicum, cujus opère atque auxilio quo-
reretur. Taie quid et Apostolus ad Galatas praeeipit, lidiano opus habemus. Sed lalis si nos laederein
Commuuicelisqui calechizalurel qui se calechizal,.in causa anima; voluerit, excludendus est a nosira so-
omnibusbonis (Gai. vi). Et discipulos ad magistro- cielate, né si cum perdiio in hac vila partem habere
ru'm refrigeria cohorlalur. El quia,poterat quilibet voluerimus, simul in fuluracum illo percamus. Quod
oblendere paupertalem , et prseceptaHi eludere, aut subditur :
priusquam illud pro.ponat, imminentem solvil quse- Ubi «entas eorum non inorilur, et ignis non exsiin-
sudtiem dicens: Nolite errare; Deusnon irridetur. guelur. In vernie putredinem gehennoe,sicul in igné
m BEDM VENËRABÏL1SOPP. PARS lî, SECT. I. — EÎEGETICA GËNUINA.' 228
ardorem désignât, siye vermis dicit seram scelerumvJL al.laribusapia possit effici. Unde bene, eum dixisset,
poeuiiud.inem.,quaenunquam in lormgniis conscien- Omnis enim igné salietur, addidil: Et .jonmisvictima
tjani affliçtorum mordei-ëcessabil : ul ignis sit poena sale salieliir. Ille elenim veraciter victima Domini
exlitasecus saeyiens,vermis dolor inieiius accusans. éxislil qui .suum corpus et animam a vitiis emun-
Et.sipes luus scandalizal te, amputa illum. Bonum dando per amorem sancii Spiritus Deo consecrat.
est tibi claudumintroire In vitam oeternam.,quant duos Nec solum victima lalis sale aspergitur, sed et igni
pedes hqben.lemmilli in gehennamignis inexstinguibi- consumitur, quando non pecçali tantum contagio
lis, etc. In pede sicut et in manu cb;iros,;inemendabiles ps.lliiur, sed ab electorum mente ipsa eliam vitoe
docet alienandps a nobis, ne per immnnditiam eorum praesenlis quoe ta carne est delëctalio, lollilur, et
quos câstigare nequimus, et ipsi polluli perea.mus. futura; magis vitoeçopversatio intenta meule.suspi-
Sed manus propler opus necessarium nobis, pës sunl ralur. An non hostia sacro igné salila eral qui dice-
dicti laies propler ministerium discursusque in no- bat : Nosira autem conversaliain coelisesl (Phil. m).
slris usibus accommodos. Unde eliam Saivql.oremexspeclamusDominumJesum
Quod si oculus luus scandalizal te, ejke .eum,Bor Christumqui reformabitcorpus humililalisnostroecon-
num est libi luscuminlroire in regmpi Dei, quamduos fîguralumcorpori clariialis suoe(Ibid. ). Qui enim spe
pculos habenlem milii in gehennam ignis.- lu oculo"-B certissima luluroeiininorlaliiaiis quasi jam reforma-
quoque propler scandalum eruendo, iidem nostri tum in simililudinem dominicaeresuiivclionis, corpus
carnaliier' amici, spiriialiter- vero adversarii desi- susefragililalis intuebantar, quasi saerata igné spiri-
gnantur; Sed cum nos eorum consulta ac provisione tali Deo, victima etiam in pivnsenli vivebani, juxta
opushabemus, illi vero consilio nos pravo decipere, illud ejusdem apostoli : Obsecrovos, fraires,.per mise-
alque în iter erroris defleclere quaerunl, peiiitus no- ricordiam Dei, ut exhibealiscorpora vestra Iwsikmvi-
tas eorum omittenda est societas. Scandalum quippe •venlem,-sanctum, Deo placement (Rem. xv). Possu-
sermo firaecus.est, quod nos offendiculum, vel:rui- mus et ita,.recte'intellige:e quod dictum est : Omnis
na m. et impacti pedis dicere possumus. Quidam, enim igné. salietur.: El-omnis .victimasale salietur
scandalum Graece, Latine scrupiiluni dicunt. Ille (Marc, ix), quod altare sil Dei cor elenioruoe, hos-
ergo scandalizal fratrem, qui ei dicta faciove minus tise vero sacrificia in hoc allari offerenda, bona sint
recta occasionem ruinoedederit. Potest.e.t< simplicité? ppera fideiium : In^omnibus aulem sacrificiis sal dé-
dici: Si quis ila necessarius nobis esse videlur, ut beat offerri, quia: nullum est opus bonum quod non
tnanus, pes, et oculus, ulilis videlicet atque sollicitas sal sapiënlia}ab: omni corruptione vame laudis, csi-
ieiacntus: ad perspiciendum,scaudaium aulem no- terisque pravis sive superfluis cogitationibus ëxpur-
bis facil, .et per dissonanliam morum nostrahit in gpt. Namcura COiitinenlioe a carnalibus castigat ille—
gehennam, ne sic.quidemiemporalibus ejus com-mo- cebris. Ignis aulem qiii sacrificiain allari consumit,
dis cum periculp animarum noslraruni uti acrefe? Ille est ulique de quo Joannes ait ; Ipse vosbaplizabil
veri debemus. Quia vero Dominus tertio mentionea in Spiritu sancloêLlgnl (Ibid. m) ;;per quem nosira
vermis et ignis fecit seteroi, restât dicere quomodo bona -opéra* ul vel: inchoari vel.pei-fieivaleanl, ju-
felorem vermis, et ignis yaleamus eyilare lormen- vantur, vel. celle: ignis tribulationis quo paltanlia
lum. Sequitur : fidelium|ulperfeetati)opushâbere possini exercîetur.
Omnisenimigné salietur.,etomnisvictimasale salie- Omnis ergo Ignésalietur,.et victimasale salietur (Ibid.
lur. Fetpr quippe vermium de corruptione solel nasci jx), quia omnis fidëlis qui seierni yermém tarmeiili
carnis et.^anguinis. Ideoque carorecens salecondi- cayere vult, igné vel gralisespiritalis, vel incUrreri-
tur, ut exsicçalo humore sanguineo vermescere ne- tium deforis tribulaiionum débet castigari,.:ut di-
queant. Caro ergo et sanguis vernies créant,-,quia gnum Deo sacrificium.fieri possit. Respïcii hic locus
delëctalio càrnalîs, cui eondimentum continentiae ad superiora, ubimembra scandalizaniia evelli proe-
non resistit, poeiiam luxuriosis générât oeternam. çepta sunt : quiaet hoc igni saliri esi, id est, tenla-
Cujus fetprem quisquis vilare desideral, et corpus *ijj lionibus exercer!, proximos nobis ac diiectos,-ob
sale conlipenlise, et menlem sludeat condiinentosa- '"Chrisli amorem negare.
pientise ab erroris et ylliorum labe constripgere. Bonumsal. Quod si sal insulsumfuerit, in quo illud
Mire aulem diclum est: Omnis enimigné salietur, condietis?Bonumest Dei verbumaudire frequentius,
Quod enim sale saliiur, vermis pulredinem arcet, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, inio
Quod vero igné saliiur, id est, ignibus sale aspersis ipsum cum aposlolis sal terra; fieri, id esi, eorum
çonditur, non solum omnem vermium coiitagionem quoque.qui adhuc lerrena sapiunl, .imbueiidismeu-
longe abigil, sed ipsam quoque quae ila saliiur car- libus sufiieere. At si quis semel coiidiiiieiiiu-reriia--
nem consumit. Quod in hostiis quse ta allari crema- tis refectus, ad apostasiam redierit, quo alio doclore
bantur, fieri solere^divinselegis scita.déclarant, ubi corrigiiur, qui eam quam ipse gusuvit Siptantiië
in omni victima et sacrificio sal offerri praecepliim dulcedinem, vel adversus sseculi.peïierritusj vel al-
esi. Sal.ergo dulcedinem sapienliae,ignis Spirilus lectus prosperis respuit? Cui aple congruit illud viri
sancti gratiam désignât. El omnis igné salietur, quia sapieulis : Quis medebiluf inçantalori a serpenteper-,
omnis.«Iecius, sapiënlia débet spiritali a corruptione cusso? Hac sane seiitenlia speeiaiiier J"da?Scarioi'tis
çancupisteti.lisecarnalis expurgari, ut victima divinis soçios ipsumque designari non inimeriio creuetur
m<i ' IN MARCIEVANGELIUMEXPOSlTtO.— LIÔ. III. êSO
qui pbilârgyrià corîuptus et gradum âposiolalus per-1A qua; vel4itiores vel juniofes vel pulchriores essent,
dere, et Domiiïum tradere non dubitavit. Vërum primas uxores interfici, aut malam vitam: ducere,
quia sunt nonnulli, quos duta major scientia erigit, matait indulgere discordiam, quam odia, et homici-
a csetërorum socielatë disjùngit, et quasi quo plus- dia perseverarë ac perpetrurU Simulqûe. considéra
sapiunt, eo longius à côiicordioevirlule desipiscuhl,- quod non dixit, propter duritiam cordis veslri per-
recte subjungitur : misit vobis Deus, sed Moyses; ut juxta Apostolum,
Habetehi vobis sal, et pacem habete inler vos. Pêr eonsilium sit hominis, non imperium Dei.
sal quippe verbi sapiënlia desighàtar. Qui ergo loqui - Abinitio aulem crealuroemcisculuniel feininamfecil
sapientër'nitilur, taaghbpere métaâl lié ejus elo'quio eos Deus. Hoc iii exordio Geneseos scriptum est.
audiënlïûmUnius cônfundaliir. Sal quippe sine paeë Dicendoaulem masculum et feminam, osiendit se-
non viriulis est donum , sed damnationis âugmeii- cunda viiancla conjugia. Non enim ail masculum et
tuta. Quo eaim quisque melius sapit, eo dëïeriùs'dé- feminas, quod ex prière répudia quserebaiur., sed
linquit. El ideo Inèxcusabililer merebitur-suppli- masculum el feminam , ul unius conjugis consortio
cium, qui prudéhlër, si voluissët, potuit vitaré péc- neclerenlur.
catum..
" '"' '".''"- '' Propter hocrelinquethomo patrem.suum et malrem,
' 'CAPUTX. ""; B
I et adlioerebilad.uxoremsuam. Similiter ait, Adhoerebil
El inde exsurgensvenit iii fines Judéoe 'ultra Jordà- aduxorem suam, non ad uxores.
nem. HucusquëMdrcus ëvangelistaéa narràvil de Do-'- El eruni duo incarne una. Ilaquejam non sum duo,.
mlno quoeIn Caliloea fecil el docuil. Hic incipil ea' sed una caro, Praèmium est nuptiarum e duabus
narrare quse in Judaea.fecil et docuil, sive passus unam carnem fieri. Casiiias juncta spiritui unius
est. Et primo quidem trans Jôrdanem ad orientent, efficitur spiritus. r
deinde eliam eis Jordanëm, quando venit Jéricho', Quod ergo Deus conjunxit, homo non separel. Quoe
Betiianiam et Hierosolymam. Nam cùm Omnis Ju- Deus conjuaxit, unam faciendo carnem viri et fe-
daeorumprovincia generaliler ad distinclionem âlia- minse, haec homo non poiest separare, nisi forsjtan
rum genlium Judaea dicta sit, specialius lamen nie-' solus Deus. Homo séparai, quando propler deside-
ridiana ejus plaga appellalur Judseà,' ad 'distinclio- rium secundie uxoris primam dimittit. Deus séparât;
nem Samarise, Galiloese,Decapolis, et coeierartanin qui et conjunxerat, quando ex consensu propler ser-
eadem provincia regionum., vituieni Dei, eô quod lempus ta arcto sil, sic hahe-
El conveniunliterum turboe ad eum, et sicut con- mus uxores quasi non hàbentes.
sueveraliterum docebal illos. El accédeniesPharisoei . ''Et in domo iterum discipuliéjus de eodem interro-
C*
interrogabanl eum si ticel viro uxorem dimiiiere, ten- gavërunt eum. Et dixit illis : Quicunque dimiserit
tantes eum. Et. hic nolanda méniium disianiià in uxàrem suam ei aliam duxeril, 'adullerium commiliit
turbis el Pharisaeis. Hae conveniunl, ùt doceanliir, super- eam. El si uxor dimiserit'virum suum et al.i
et sui sanenlur infirmi, sicut evangelisla Mattlmis nupserit, moechatur; In Maltb'aeoscriptum plotiius
aperte commémorât. Illi accedunt, ut Salvatorem ac' esi : Quicunquedimiserituxorem suam 'nisi ob forni-
doctorem yerilatis tentandoe decïpiànt. Neque hoc calionem, et aliam duxeril, moechaiùr(Mallh. v). Una
niirandum. Nam hps devotio pielalis, iliôs stimulus ërgo sotainniodo causa est cariialis, fornicalio :una:
adduxil livoris. Interrogantergo, uirum liceatjiomini spiritalis, timor Dei ; ut uxor dimiltalur, sicut niulli
dimiiiere uxorem suam qualibet causa, ut quasi religionis causa fecissê iëgunt.ur. Nulla autem causa
cornulo eum leneant èyltagismo, et quodeunque re- est Dei lege perscripta, ut viveiîteeà quse relicta est,
sponderit caplioni paleai. Si dixeril dimittendam alia ducâlur.
esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, El offerebanlilli parvnlos-ul làngërei iuos. Discipuli
p.udiciliaeproedicatorsibi docere contraria videbiiur. aulem comminabanturo/ferentibus.Non quod italient
Sjn autem responderil non omnem ob câusani de-' eis Salvatoris et voce el manu benedici, sed quod
bere-d.imitti, quasi sacrilegii reus lenebitur, et ad- -r.,.11'éedûrahàbentes pléhissimam fidem, putarent eum
versus doctrinam Moysi ac per Miïysen Dei facere. in similitudinem homiiium, offerentium importuni-'
" -
lgitur Dominus sic responsibnem tempérât ut deci- taie lassari. -.-•',
pnlam transeat, Scripiuram sauciam addueens in Quos cum viderel Jésus,-indigne lulil, et ail illis.'
lesitaionium, et naluralem legem primalnque Dei Sîhiie parvulos veiiite ad mi, ël ne prohibuèriliseos,
senlentiam secundo opponens, quoe non volunlàte taliumest enim regnlini Dei. Significanter dixit, la-
Dei, sed peccanlium necessilate concessa est. liuin est, non istaruiiï, ut ostenderet noir oetatem;
. Quid, inquil, vobisproecepitMoyses?Qui'"dixerunl: regnare, sed mores; ël liis qui similem haberënt in-J
Moysespermisitlibellumrepudii scribereet dimiiiere.' riocenliam et siriipliciiaiêrii, prsemium rêpromitii.:
Quibus respondens Jésus ait : Ad duritiam cordis Apostoloquoque ta eatadem'senlentiam congruenie :
veslri scripsil vobis, etc. Qupd dicit isliusmodi est. Fralres;nolile fieripueri sémibits, sed malilia purvuli
Nunquid poîesl Deus sibi esse contrarius, ut aliud estote, sensu aulem ul perfeclisilis
ante jusserii, et senlentiam. suam novo frangal im- Amendico vobis, quisquisnon receperit regnum Dei
perio? Non ita sentiendum esi. Sed Moysesctiu.ivi- velut parvulus; non inlràbil in illud. Sicut puer non
derel propler desiderium secundarum cenjugum, persévérai in iraciindîa, non loestssmeminit, non
Soi BEDM VENERABÎLISOPP. PARS II. SECÏ. I. — EXÉGETICAGENUINA. 252
videns pulchram mnlieremdeleclatur; non aliud co- A et non ex parte vehdëre sicut Ananias el Sapphira,
gitai, aliud Ioquilur; sic et vos nisi lalem habueritis sed lotam vendere, et cum vendiderit dare omne
innocentiam et animi purilatem, regnum coelorum pauperibus,et sic sibi proepararetliesaurumin regno
non poieritis inirare. Aliier-regnumDei, id est, do- coelorum.Nec hoc ad perfeclionemsufficit, nisi post
ctrinam Evangelii sicut parvuli accipere jubemur, contemptasdivitias Salvatoremsequatur, id est, re-
quia quomodoparvulus in discendo non contradicit lictis malis faciat bona. Faciliusenim sacculuscon-
doctoribus, neque raliones et verba componitadver- lêmnilurquam volunlas. Multidivilias reltaquenies,
sum eos résistons, sed fidelitcr suscipit quod doce- Dominumnon sequuniur. Sequilur autem Dominum,
tur, et Cummeta obtempérai et quiescil; ita et nos qui imilator ejus est, et per vesligia illius graditur.
in obediendo simpliciler et sine' ulla retractalione Qui enim dicit se ta Christo credere, débet quomodo
verbis Dominifacere debemus. ille ambulavitet ipse ambulare.
Et complexanseos et imponensmanus super illos Qui contrislàlusin verboabiit moerens.Eral enim
benedicebateos. Complexusbenedicit parvulos,ut.bu- Mbenspossessioiies multas, Haecest trislilia, quaedu-
miles spiritu sua benedictione, gralia et dilectione. cit admortemi Causaquetrisliiioereddilur, quod ha-
-
dignos esse signilicet. .. buerit possessionesmultas, id est, spinaS nascenlcs
El cum egressusesset in viam, procurrensquidam " et tribulos,quaesemenlemdominicamsull'ocaverunt.
genuflexoanle eumrogabateum dicens^elc. Audierat Et circumspiciensJesus ail discipulissuis : Quam
credo iste qusesitorvilse oelernaea .Domino,lanlum difficilequi pecuiùashabent, in reg.,,etc. Clarel qui-
eos qui parvnlorum velint esse similes, dignos esse dem, quia qui hic multiplicandisdiviiiis incumbunt,
inlroitu regni coelestis, atque ideo curam gërens allerius vitaegaudia qusererecontemnunt: sed inler
iraclâlus cerlioris possit sibi non per parabolas, sed pecunias habere, et pecuniasamare, mulla distanlia
aperte quibusopérum merilisvitam oeternamconse- est. Multienim hàbentes non amant, multi non hà-
qui possit, exponi. bentes amant. Item alii et habent et amant. Aliinec
Jésusaulemdixit ei : Quid me dicis bonum?Nemo habere, nec amare se divitias saeculigaudent, quo-
bonus nisi unus Deus."Quia magislrum vocaverat. rum lutior slatusest, quia dicere cum Apostolova-
bonum, et non Deum, vel Deifiliumconfessusfuerat, lent : Nobis mUnduscruçifixusest, el nos mundo
discii quamvissanclum hominem,comparationeDei (Gai. y). Unde et Salomon non ait, qui habet, sed
non esse bonum, de quo dicitur : ConfiteminiDomino qui amat divilias, fruclus non capietex eis (Eccle.v).
quoniambonus(Psal. cv). Unus aulem Deus bonus, Et ipse Dominus obstupescentibusin verbis hujus
non Pater solus inielligendusest, sed et Filius qui senlentiaediscipulisexponendosubjunxitdicens :
dicit : Ego sum paslor bonus (Joan. x); sed el-Spi- Filioli, quam difficileest confidentesin p'ecuniis,in
riius sanctus, quia Paler de coelodabit Spiritum bo- regnum Dei introire. Ubi notandum quod non ait,
num petentibusse (Luc. xi), id est, ipsa unàet indi- quam impossibile,sed quam difficileest. Quodenim
vidua Trinitas, Paler, et Filius, et Spiritussanelus, impossibileest, fieri omninonon potest. Quod dif-
soluset unus Deus, bonus est. Non ergo Dominusse- ficile, cum labore potest. Polest elenim fieri, sed
bonùm negatj sed esse Deum significat; non.magi- çum maxiniolabore, juvante Dei gralia, ut pecunias
slrum bonumse esse regain sed magislrumabsque hàbentes, vel in pecuniis confidentes, exulis puil*
Deo nullumbonumesse lesiatur. argyriseretinaculis,januam inlrent regni coelestis:
Haecest puerilis innoceniisecastitas, quse nobis Facilius est camelum per foramen,elc. (Mallh. xix).
imilanda proponitur, si regnum Dei volumusinirare. Si facilius est camelum ingeniibus membris enor-
Notandum sanè, quod justitia legis suo tempore mem, angustam foramenacus pénetfare, quam divi-
custodila, non solum bona lerrae, verum étiamsuis tem inirare in regnum Dëi, nullus ergo dives inlrabit
culioribusvitam conferebalaeiernam. in regnum Dei. El quomodo vél in Evangelio Mat-
El-ille respondensail : Magistër,hoecomniaobser- ihasus, Zacchseus, el Joseph, vel in Veteri Testa-
vavia juvenlutë,etc. Nonest putandus homo iste vel -is menlo quanv'ptarimi divites intraveruiit in regnum
vota tenianlis (ut quidampulavere) Dominuminier- Dei? Nisi forte, quia divitiasvel pro uihilo habere,
rogasse, vel de sua esse vila mcntitus, cuni se legis veLex loto corde relinquere, Dominoinspirante, di-
mandata cuslodisse dicebal, sed simpliciter,ut vi- diceiunt. Nunquidenim Davidin regni diviiiis con-
xerit-esseconfessus.Quia si mendaciiaut simulaiio- fidebal? qui et de semetipsocanit : Quoniamunicus
nis noxa reus lenerelur, nequaquam inluitus arcana el puuper sum ego (Psal. xxiv); et alios hortaïur,
cordis ejus; eum diligere diceretur Jésus. Diligit Divitioesi affluant, nolite cor apponere (Psal. LXI).
entai Dominuseos, qui mandata legis quamvis mi- Credo non ausus dicere, nolile suscipere. Nunquid
nora custodiunt, sed nihilomiuusquod in lege mi- Abraham Dominosubsiantiam proetulissecredibile
nus fuerat, iis qui perfecti esse desiderant, osiendit, est, pro quo tmiçum fèrire non dubitavilhseredem?
quia non venit solvere Legem aut Prophelas", sed Aliiore aulem sensu faciliusest Chrislumpalipro di-
adimplcre. Ad quam profecto adimplelionemperli- lecloribiissaeculiquam dilecloressseculiad Chrislum
net quod hic consequenleradjungitur. posse converti. Camelienim nomine se inlelligivo-
Vade, quoecunque habesvende, el da, etc. Quicun- tait, qui sponie humilitatisinfirmitalisnostrseonera
que perfeclusesse voluerit, débetvendere quoehabet, susiulii. In quo enim manifesliusintelligilur quam in
2-55 IN MARCIEVANGELIUMEXP0S1TI0. -r-LIE: III. toi
ipso,quodscriptumest : Quantomagnates; humiliate A , âposiolorum, quod mulliludiniscredenliumeral cor
in omnibus(Eccli. m)? Per arum autem punctioncs unum, et anima una, et erant illis omnia communia,
significat, per punctionesdolores ïn passione susce- nullusqueegenserat inler eos (Act. iv), qui sua pro
ptos. Foramen ergo aeus dicit angustias passionis. Domino reliquernnt. De quibus el Aposlolusait,
Qua scissa nostrae quasi veslimenla nataraequodain Tanquamnihil hàbentes,et omniapossidenles(Il Cor.
modo resarcire, id est, recuperare dignatusest; qua- VJ).Potest sane hoc quodait, Accipietcenliestantum
lenus post iapsum melius reformali, gaudeamûs ad nunc in temporehoc, domos, el fralres, el sorores,et
lestimonium Apostolidicenlis : Quicunqueenim in •maires,et filios,et agroscumpersecutionibus (Marc,x),
Christo.baptizaiiestis,Christuminduistis(Gai. ni). per signifieationemalitas inlelligi. Centenariusquippe
Quimagis admirabanlur dicenles ad semeiipsos: numerusde laevatranslatas in dëxteram, licet eam-
El quis potest salvus fieri ? Quo perlinel ista re- dem in flexudigilorumvidealurtenere figuramquam
sponsio cum incomparabilitermajor sil turba paupe- habueraldenarius in laeva,nimiumtamen quantitaiis
•rum,.quae divilibus perdilis potuerit salvari, nisi inagnitudine supercrescit. Quia videlicetomnes qui
quia inlellexeruntcunclos qui divitias amant, ciiam propter regnum Dei temporalia spernunt, eliam in
si adipiscinequeant, in divitum numéro deputari? hac vita persecutionibusplenissima, ejusdem regni
El inluensillosJésus ail : Apud hominesimpossi-"gaudium fide cerla degustanl,alque in èxspeciaiione
bile est, sed non apud Deum. Omniaenim possibilia- patriae coelestis(quse jure in dextera significaiur)
sunt apud Deum. Nonita accipiendumest, quod cu- omnium pariler electorum stacerissima dilectione
pidiet superbi, qui nomine illius divilis sïgnificali fruuntur. Verum quia multi virlutum stndia non ea-
-sont, in regnum coelorum sint intraiuri cum suis dem qua incipiunt taleniione pietatis consummant,
-cupidilatibuset superbia : sed possibileest Deo, ut sed vel accepta virlutum amore tepescunl, vel ex
per verbum ejus-, sicut eliam faciumesse el quoli- inlegro ad scelerum volutabra relabuniur, terribilis
die fieri videmus, a cupidilale temporaliumad cha- mox senlentia subinfertur.
rilatem seier-norum,et a perniciosa superbia ad hu- Multi aulemerunt priminovissimi,et novissimipri-
•mililatemsaluberriniamconverlantur. mi. Vide enim Judam de apostolo ta aposiaiara
CoepitPelrus ei dicere: Ecce nos dimisimusomnia versum, el dicilo, quod mulii erunt primi novissimi;
el siculi sumuste. Grandis fiducia, Pelrus -piscator vide laironem in cruce factum confessorem,eodem-
erat, dives non fuerai, cibos manu et arie-quserebat, que die quo pro suis crucifixus esi peccatis, gralia
et lamen Ioquilur confidenter,Dimisimusomnia..Et fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicilo
quia non sufficit lanlum dimiltere, jungit quod per- „ quod el novissimierunt primi. Sed et quolidie vide-
feclumesi : -El secutisumus -le. Fecimus quod jus- mus multas in laico habita constitulosmagnîs vitoe
sisii, quid ergo nobis dabis prsemii?. merilis excellere, et alios a prima oeiaie spiritali
RespondensJésus ail : Amendicovobis: Nemoest studio ferventes, ad extremum otio torpenles, flac-
qui reliqueritdomum,aul fralres, aul sorores,aul pa- cescere, atque inerti sluliitia, quod spirilu coeperant,
trem, oui malrem, aul filios, aut agrospropterme, et carne consummare.
propler Evangelium,qui non accipial cenlieslanlum Erant autem in via ascendentesJërosolymam, et
,7iuiicin temporehoc, domos, el fralres, el sorores,el proecedebalillos Jésus, el slupebant,el sequenteslime-
suaires,el filios,.el agros, cum persecutionibus, et in bant. Ideo Jërosolymam teudenies discipuli cum
soeculofuluro vitam oeternam.Quidamex. occasione Domino, slupebant ei timebant, quia meminerant
hujiiscemodi senienlioe, Jndaicam mille annorum sermonls ejus quo se passururomulla a sumrnissa-
fabulam post resurrectionem jusiorum dogma- cerdotibus et scribis, et occidendum praedixerat
tisant, quando omnia quoe | ropier Deum di- esse, nietueniesnével ipsi cum eo occiderentur, vel
misimus, multiplici nobis sinl foenore reddenda, saltem ille cujus vita et magisleriogâudebanl, ini-
insuper et vila seierna donanda. Nec vident inepli, micorum manibus occumberei.
quod et si in coelerisdigna sit repromissio,in uxori- rv Et assumensilerum duodecini, coepitillis dicere
bns tamen juxla alios evangelisiascenienis appareat quoeessentëi venlura. QuiaecceascendimusJërosoly-
turpitudo, proeserlimcum Dominus et in resurre- mam, el Filius hoministradetur principibussacerdo-
clione nubendum non esse testetur, et ea quoe di- ium, el scribis, et damriabunleum nwrie, et tradent
taissa fuerint propter se, recipienda in hoc tempore eum gentibus,et illudent ei, et conspuenteum, et fla-
çum persecutionibusasseveret. Quasutique persecu- gellabunl eum, et inierficknl çum, et terlia die resur-
lioues illi Chiliastse, sicul el cseiera quoque contra- gel. Redemplor nosler proevidensex passione sua
ria', mille annis suis omnimodeabesse confirmant. discipulorumanimos periuibandos, eis longe anteet
Sensus ergo iste est : Qui propler EvangeliumChri- ejusdempassionispoenam,et resurrectionissuaeglo-
sli carnalia reliquerit, spiritalia bona recipiel : quae riam prsedieil,ut cum morientein(sicut prsedictum
comparationeet mérita sui ila erunt, quasi parvo essel) cernèrent, etiamresurreclurumnondubitarent.
numérocentenarius numerus comparetur. Quia ni- Ubi paganorumquoquedemenliam,qua ejus crucem
mirum a fratribus alque consortibus proposai sui, dçridere solem, aperlissimeconfutat,cum proximse
qui ei spiritali gtatino colligantur, mullo gratiorem suaepassionis el lempus quasi futurorunvpraescîus
filiam in bac vita recipiel charilatem. Lege Aclus osiendit, et locum morlisquasi inlrepidusadiit,
PATROL.XCI1. S
.§55 BEDiE VENERABILISOPP..PARS II. SECT. I.— EXEGET1CAGENU1NA. 2Sfl
El accedunlad eum Jacojsusel Joannesfilii Zebedoeiji Joanne. Decem apostoli non indignaniur malri filio- >
dicenles:Magistër,volumusut quodeunquepelierimus, rum Zebedsei, nec ad muliérëm audaciam referum
.faclas nobis. Al ille dixit eis : Quid vultis ul faciam posiulationis, sed ad filios, qui ignorâmes mensuram
vobis?El dixerùnt: Da nobis ut unus ad déxleram suam, inimodica cupidilale exarseruni. Quibus et
luam, et alius ad sinistram tuam sedeamus in gloria Dominusdixerat : Nescitis quid petalis.
tua, Ma'iihoeusscribit, hsec malremfiliorumZebedsei Jésus aulem vocans eos, ait illis : Scilis quia hi
-Dominumpostulasse.pro illis ; sed Marcus ipsorum qui videnlur principari genlibus, domlnànlur eis, et
desiderium atque eonsiliumvolensaperire legentibus, principes'eorumpoteslaiem habent ipsorum. Non ila
lacet de intervëniente maire, ipsos potiusdicit poslu- aulem in vobis, eic. Humilis magisier et milis, nec
-lare, quod ipsorum rogalu permatrem noveraiesse cupidilatis immodieseduos arguit postulantes,"nec
poslulaium. Dehique Dominus secundum ulrumque decem reliquos indignaiionisincrepat el livoris, séd
Eyangelistam, non malri, sed ipsis respondil : iale~poniiexemplum, quo doceai eum majorem esse
Nescills quid pëtatis. Poteslis biberecalicemquem qui minor fuerit, el illum dominumfieri qui omnium
-egobibo,aulbapllsmoquoego baplizorbaptizari ? At servus sil. Frustra igïtur aul illi iminoderata quse-
illi'dixerunt ei : Possumus. NeSciuntquid pelant, qui sierunt, aut isti dolent super majorum desiderio,
sedèmitiorise a Dominoquam nondum merebantur ii cuni ad suinmitaiem virlutum non potentia, sed hu-
inquirunt. Jam enim deleciabat eos culmen honoris, mililale veiiiatur. Dehique sui propohii exemplum,
sed prius viam habebant exercere laboris. Desidera- ut si dicta parvi penderenl, erubescerenl ad opéra.
ban.t regnare sublimiter cum Christo, sed prius Et-dicit :
erat pati humiiiter pro Christo.. Nomineenim ca- Ardmet Filius hominisnon venitul minislrarelurei,
Jicis sive baptismi, passionem désignai manyrii, sed ul ministrarei, et darel animamsuam redemptio-
-qua et ipsum, ei illos decebat consummari. Undeet nem pro muftis.'.Notaquod crebro diximus, eum qui
alibi de sua passione Ioquilur : Baptismoaulem ha- miuislrarel, Filium hominis appellari, et dare ani-
>beobaptizari,el quoniodorcoarctor. usquedupi perficia- mai!)suam rcdeinpiioneni pro mullis ; quando for-
lur.(Luc~ xu)? El eidem passioni appropians, niam servi accëpil^ut pro mundo sanguinem furi-
orabat dicens : Pater, si vis, transfer calicem islum deret. Et lion dixit, dare animam suam redempiio-
a .me (Marc. xiv). nem"pro omnibus, sed pro mullis, id est, pro eis
. Jésus autem ail eis: Calicemquidemquemegobibo, qui credere voluerunt.
bibetis; et baptismo quo ego buptizor baplizabimini, Elvenhinl'j£rkho,el proficisceiileeo de Jerkh',
Cuioerilur,que-modo calicem martyrii Zebedsei filii, ' et dhcîpulisejus, et plurima inuliiiudine, filius Timoei
•Jacobusvidelicet et Joannes biberint, aut quomodo " Barlimoeuscoecussedebaljuxla viam mendienns.Qui
baptismo. Domini fuerint bapiiziii, çum Scriptura cum audisset, quia Jésus Nazarenus est, coepitclama-
iiarret,. Jacobumtanïum apostolum ab Herode capite re, etc. Malthseuslioc in loco duos juxla viam se-
•truncatum ; Joannes autem .propria morte vitam dën'tes, et ad Dominumclamantes caeeosdicit esse
/finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in illuminatos. Lucas aulem çum appropinquarelJeri-
• quibus fërtur quia et ipse propler mariyrium sit ého, pari ordine illuminatum ab^eô csecum esse
roissus in lérvenlis olei dolium, et inde ad susci- perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelislas
piendani ebronam Chrisli atiileta1processeril, sia- sibimel contraria' scribere, sed alium scribere ple-
limque exsilio reiegaïus in Patbmos insulam sit, nius quod aller omisit. Quodvero Màllhoeorefereute,
videbirnus marfyrio animumnon démisse, et bibisse quia Dominus duos illuminaverit csecos, Marcus
iJoannem calicem confëssionis, quem et 1res pueri unum maluii ponere illuminatum,cui lamen allerum
-incamino ignis biberunt, licet persecutor non fude- adfuisse non negat, iuielligendum est unum eorum
ij-it sanguiuem-.Quod auiem subjungil : fuisse nolissimum. Quodex hoc eliam salis apparet,
-Sedere aulem ad déxlerammeamvel ad siitislram, quod et n.omën ejus et palris ejps Marcus cora-
, mon est•meumdare vobis,sed quibusparatum est, sic mëmoràvil, quod in lot superius sanalis a Domino
dnlelligendum esi -.'Regnumcoelorumnon esldantis, non facile occurrit, nisi cum Jairum arebisynago-
sed accipkntis. Non,.est enim personarum accepiio gum etiam nomine expressil, cujus filiamresuscita-
apud.Deum(Rom.u), sed quicunque lalem se proe- vit Jésus. In'quo etiam magis istë sensus apparet-,
«bueril,.ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quia el ille archisynagogusulique in loco illo nobilis
quod non persOnae,sed vilaeparatum est. Si itaque fuit. Procùl dubio itaque Bartimseus istë Tirnséi
taies estis qukcons.equaminiregnum coelorum,quod filius, ex aliqùa magna lelitilale dejectusj notissimse
JPaler meus iriumphanlibus el vicloribus prseparavit, et famosissimoeiniseriae fuit, qui non solum cae-
vos quoque.accipieiis illud. Item, non estmeumdare cus, vërum eliam mendicus sedebal. Hinc est er-
vobis,sed,quibus paratum est. Non est nieuni dare go, quod Ipsum solum voluit commemorare Marcus-,
sùperbis, hoc enim.àdhuç ,erant. Sed si vultis acci- cujus. illuminaiio tam claram famam buic uiiraculo
pere illud, nolile esse quod estis; Aliis paratum est, comparavit, quam eral illius noia calamilas.Cii-ei
et vos ahi estoie, et vobis paraium esi. Quid est, alii ergo'quos Dominusad se clamantes illumlnavit,ho-
estote;?Prius humiliamini, quijam vultis exaltai!-. .mines sùnt veroelucis (quseChristus est) inscii, sed
Et audienlesdecemcoeperuntindignari de Jucoboet ipso donante ad engnoscendamconfiicndâmquesuam
'
<?,** -iN-ininni p.vANRRi.rriMF.\pnsiTIO. — LIB.III. 25t
csecitatemac pelendam veritatis lucem compuncti. A illuminaiionisspeta habere. De quo bene dicilur, quia
Jéricho aulem quoetalerpretari dicilur luna, defe- sedebdl juxla viam mendlcans. Mendicat enim juxla
ctum noslroe mutabilitalis ac mortalilatis signifi-• viam sedens, qui necdum' iter veritatis ingrediens,
cat. Quodex illa maxime Evangelii parabola claruit, necdum cognoscèns, sedulà ibtenlione atque inqni-
ubi homo descendensa Jérusalem in Jéricho inciditt sitiOnedesiderii salularis ad hoc pervenire conten-
in lalrones, et vulneratus ab" eis ac despoïialûs, perr - dit, et qui sil verus réligioniseultus invesiigaré per-
piâm Samarilani induslriam ad salutem revocatus5 sislit. Quod in hisioria Corneliicenturionis praecipue
est, quia nimirum genus humanum a visione summae ; declaralum est, qui Deum quem colebat crebris
pacis, in desideria sseculi hujus labe mortifera deci- precibus ul sese illuminare dignarelur, orabat. Quid
dens, per Dominum Salvaiorem ad vitam quami est autem transeundo audire, stando lumen resti-
•errando perdiderat, reducitur. Appropinquansergoj tuere, nisi quod per humanitatem suam misërlus
DominusJéricho, coecolumen reddidit, quia venienss esi, qui per divinitatis poleniiam a nobis meiilis
incarnemel passioni appropinquansmultas ad fidem- i- nostroetenebras exclusil? Qui enim propter nos na-
et confessionem divinse cognitionis adduxil. Non i lus et passus est, qui resurrexit et ascendil in coe-
enim primis incarnalionissuoetemporibus, sed paùcis s -^-lum, quasi transiit Jésus; quia haec nimirum aciio
anlequam pateretur annis, id esi, postquam trigintaa'B" temporalis est. Sed stans caecum illurhinavit, quia
esse coeperat annorum, ministerium verbi mundo j non sicut illa temporalis dispensaiio, ila verbi seler-
quo illuminaretur exbibuif. Sed et dé Jéricho profi- nilas transit, qusein se manens innovai omnia. Stare
•ciseens, caecosilluminavil : quia resurgens a mor-_ enim Dei, est incommuiablli cogilatione mutabilia
iuis alque ascendens in coelum,misil Spiritum san- cuncta disponere. Qui ergo voces pëtentis Iransiens
etum aposlolis, êosque ad illusiraiioneiri omnium a audivit, sians lumen reddidit. Quia cisi propler nos
populorum dispersilin mundum, Quodautem appro- temporalia periuîit, inde lamen nobis lucem tribuit,
pinquans Jéricho Unum illuminavil, el proficiscens s unde habere mulabililalis transitant nescil. Sed qui
de Jéricho duos, hoc intimavil lypice, quod antee Deum quem colebat, crebris precibus, ut sese illu-
.passionemsuam uni tantum populo Judaeorum prae- ,. minare dignaretur, orabat.
-dîcavil,posl resurreclionemvero alque ascensionem u -Cumaudnsel quia Jésus Nazarenus est, coepitcla-
suam manifeslius per aposlolos et Judseis et genti- mare ac dicere : Fili David .Jesu misereremei, El
l)us, el seiernsedivinilalis el assumptse a se human.i-
i- comminabanturei multiul lacerei.Al ille magis claina-
laiis arcana palefecit. Quod vero Marcusunum illu- [_ bat multo dicens, Fili David miserere mei. Audiens
nûnatum scribit, ad genlium salutem specialiter ir r- Jesum caecus, misereri sui precalur, nec multis licet
:_ prohibentibus aclamando desisiii. Quiapopulus gen-
respicit, qui omnimodisa luce veritatis extorres fue-
rant. Et ideoquanium famosainfideliiatiseorum eratit lium agnila fama nominis"Chrisli,parliceps ejus fieri
caecitas,lanlumfamosafaciaest illuminantiseos gra- quaarebat; coniradicebant multi, primo Judoei, ut
tia Salvatoris. Et benôMarcus, qui in genlibus scribe-.- in aposinlorum Actibus legimus, deinde eliam gen-
bal-Evangelium, unum dicit illuminatum, ut eorum n Ulesacriori ac fortiori persecniione fréquenter in-
quos instiluebai ad fidem salvalioni figura congrue-,;- stabant, ne illuminandus sanandusqne Chrislum
ret. Maiihoeus-veroqui credentibus ex Ilebroeissuum n mundusinvocaret ; nec tamen eos qui âd vitam erant
scribebat Evangelium, quod in genlium quoque no- i- proeordinatiselernam, vesanus impugnanlium furor
litiam erai perventurum, recle duos dicit illuminâ- i- disposita valebat salule privare. .
tes, ut ad ulrumque poputam unam eamdemque ie El stans Jésus proecepitillum vocari. Ecce slal qui
fidei gratiam perlinere doceret. Quod eliam in se- 3. ante transibal. Qua in re aliquid nobis Dominus
quenti leciione de asino, in quo Dominus sedere e iiinuit, quod inlelligi de humanitate ac di.vinitate
dignaïus est, eadem Evangelica servare Scriptura a ' illius uti-liier possit. Clamantem elenim csecum
curayii. Mall-taeusnamque qui fidelibus ex Judseis is Iransiens audivit, sed slans miraculum illuminatio-
evangelizabai, asinam simul et pullum adductos 3Snj ois exhibuit. El vocanl coecum,dicenles ei : Anlmoe-
Dominorefert. Porro caeieri très Evangelistae qui ii; qulor esio: surge, vocalle. Clamantemad se csecum
congregataede naiionibus Ecclesioescripserunt, asini„j Dominusvocat, cum populogenlium scienliam veri-
sotammodoad Dominumadducti faciunlm.eniiouem, ^ talis desideranii per sanclos prsedicaloresverbum
de maire omninoréticent. Quia illi simpliciter(idem[tl fideicommillii. Qui nimirum vocanies coecuni,anim-
• a. oequiorem esse, et surgere alque ad Dominum
genliumfigurant ; iste aulem natum ex fideli syna-
goga fidelem genlium poputam proximo ordine suae oe venire praecipiunt,cum prsedicandoverbum indoctis,
0. spem eos salutis habere ap de lorporevitiprum erigi,
narrationis iniimare curavit. Proficiscente ergo Do-
mino et discipulis ejus et plurima rnultitudine de je alque ad virlulum studia, quibus iltaminari merean-
Jéricho, csecussedebat juxla viam mendicans.;quia ja lur, sese accingere jubent, dicenles cum propheta :
ascendenie ,ad coelos Domino, el mullis fideiium m Accedite ad eum, et illuminamini (Psal. xxxiu); et
sequentibus, imo cunclis ab initio mundi eleclis, s iterum : Surge qui dormis, et exsurge a moriuis, et
una cum illo januam regni coelestis ingredientibus,s illuminab.ille Christus (Ephes. y).. Et quia primitiva
'f.mox.gentiumpopulus diu perfidia, caecus,. audilo 10 de genlibus Ecclesia tanto promissi in Christo lumi-
Salvatoris adventu coepitel ipse sua? salulis alque)e nis desiderio fervebal, ut plurimi, relictis mundi fa-
^39 BEB^E VENERAB1L1S OPP..PARS II. SECT. I. — EXEGETICAGENUINA. 2i0
<jcultalibus,nudi evangelicamvitam sequereniur, quo A . turus, ac mundum suo sanguine redempturus,primo
•"sternum in coelismererenlur habere lliesauruni, Belhaniamprseseniisesusedignaiionesublimavit,ibi-
recte de illuminandocaecosubditur : qu'e a muliere devota inyslico chrismale perunçlus
Qui prejecto vestimentosuo exsiliensvenit ad eum. est, quia ritmiruinmullos anle passionem suam do-
Drojecto quippe vestimento exsilit, uladveniensillu- cendo, domum sibi obedienliae,in qua per Spirilum
ffiinelur a Christo, qui abjectis mundi retinaculis graliaeinbabilaret, effecil, quorum pia actione de-
expedfto mentis gressu ad largilorem aeternoelucis leclalus, ipse quasi o'dorifero delibutus est unguen-
propcrat. to. Hincelenim civilas hsec in monte Olivet.iposita
El respondensJésus, dixit illi : Quid vis libi [a- esse refenur, ut Ecclesiam per gratiam sui condilo-
ciçmi?Coecusaulemdixit ei : Rabboni,ut videam.Nun- ris salvandamesse designet, qui nos unelione spiri-
quid qui lumen reddere poterai, qUid vellet csecus talium charismaïuin, el scientise pielaiisqne perpé-
!
ignorabat? Sed peti vult hoc, quod et nos pelere, et tua luce, refovet. Undealibi cum dixisscl : A'o»poiest
•' se concedere praenoscit.Importune namque ad ora- civilasabscondisupra montemposila, conlinuo subje-
'"
tionem nos admonet et dicit : Scit namque Paler cil : Neque accendunt lucernam,. et ponuni eam sub
'tester, quid opus sit vobis aniequam pelatis eum modio(Mallh. v). Quia mous idem Oliveti, id est,
'T'(Matlh.vi). Ad hoc ergo requirit ut petalur, ad hoc B summus spirilalium distribulor graiiarum, qui civi-
"requirit ut cor ad oralionem excitet. Unde et caecus talem suàm ul eraineai exaltai, hanc quoque oleo
"prolinus adjungit : Rabboni, ul videam. Ecce csecus exsullaiioiiis ul tacere possit, ne defieiai, impin-
~aDominonon aurum, sed lucem requirit. Parvi pen- guat. Et quia idem lumen sub modio poni notait,
dit extra lucem aliquid quacrere, quia etsi habere" misil discipulos in castellum quod contra eus eral,
' ' coecus
quoelibet polesl, sine luce non poiest videre hoë est doctores qui indocia ae barbara totius orbis
~
quod habët.' Imilèmur ergo eum quem et corpore et loca, quasi conlra posili casielli moenia, evangeli-
mente auuîvimussalvatum. Noii falsas divitias, non zando penelrareni, destinavii. Reeteauiem duomit-
"terfena "doua, non fugitives honorés a Domino, sed luntur, sive propler scieniiam verilatis, et operatio-
lucem quaeramus.Illam videlicet lucem quam videre nis taunditiam, seu geiùinaedileciionis, Dei videlicet
-cum.solis angelis possumus, quam nec initiuin in- et proximi, Saciameniumloto orbe prsedicandum.
"•choat-, nec finis angustai. Ad quam profecto lucem El statim Inlroeunles illud, invenklis pullumUga-
"via' fides est." Unde recte el illuminando caecoproli- lum super quem nemo adhuc hominum.sedil. Solvile
nus respondelur. illum, el adducite.El si quis vobisdixeril : Quidfaei-
Vade,fideslua lesalviimfecil.El confesiim,inquil, lis? dicile: Quia Domino necessariusest, et conlinuo
"vidit, et sequebaiur.eum in via. Videlet sequilur, qui illum dlmiltethue. Introeunles-mundumprsedicaiores
bonum quod inielligit operalur. Yidei autem, sed sancii invenerunt poputam naiionum perûdioevin-
"non sequilur, qui bonum qitiilem inlelligil, sed bene culis irretiluni. Funiculis enim peccaiorum suorum
'^Opëraficonlemnit. Jesum enim Dominum sequilur, unusquisque conslrietus erat; nec solum naiionum,
'qui imitalur. iiinc namque dicit : -Si quis mihi mi- verum eliarn Judseorum. Oinnesenim peccaverunt,et
'iïisirât, ine sequatur (Joan. xïi). Considereinus ergo eyenl gloria Dei (Rom. in).-Unde bene apud Mat-
qua gràdilur, ut sequi mCreamur.Ecce cum sil Do- liiaeum asina quoque cum puilo all'gata reperitur.
înintis el creaior angelorum, suscepiurns naïuiam Asina quippe, quaesubjugalis fuil et edomita Syna-
tiostram quam condidit, in utcïum viiginis"venil. gogam qusejug'umie'gis iraxeiai, pullus asinaelasci-
Nasci lameii in hoc mundo per diviles notait, pa- vus et liber populum naiionum significat. Super
"Tentes
pauperes clegit, unde el agiius qui pro'iilo quem nemo adhuc hominumsedil, quia nemoraiio-
"offerrelurdétail, columbarum pullos et par lurlu- nabilium doctorum frenurocorreplioiiis, quo vel liri-
"rum ad sacrilrctanrmaier invenit. Prosperari in hoc guam cohibere a malo, vel in arctam vilae viam ire
"inundo votait, opprobria irrisionesque toleravit, cogerelur, nemo indumenta salulis quibus spirilali-
sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem „ ter cal.efieret, populo genlium uiilia suadendocon-
susliunii: Et quia rerum corporalium delectalione a tulerat. Sederet liamque super illum homo, si qui
'
gaudio intérim cëcidimus, cum qua amaritudineilluc ralione uiens ejus siultiljani deprimendo corrigeret.
redeatur o lendit. Unde non immerilo'possunt duo discipuli ad exbi-
-' . CAPUT XI.
benda Domino animalia deslinali duo praedicaiorum
\. ordines, unus videlicet in gentes, aller in circumei-
'Et cum wppropinquarenlJerosolymoe,el Belhànioe sionëm direcluS, Inlelligi.
ad inonlemOlivarum,millii duosex discipulissuis, et Et abeunlesinveneruntpullum ligalum anlèjanuam
ait illis: Ile in casleltum quod contra vos est. Beiba- forisin blvio,el solvuntcum. Bene pullus anle januam
nia est villula sive civilas in latere niontis Oliveii, foris invenilur lu bivio.Janna enim ipse est qui ait :
quasistadiis quindecim a Jérusalem,,sicut'Joannes Ego sum janua ovium.Per mesi quis inirolei'ilsalva-
evangelisla manifestât, ubi Lazarus esi ^uscilaïus a bilur, et ingredielur, et egredietui; et pascua inveniet,
moriuis, cujus 6tmonumenlumecclesia nunc ibidem Quibusvilaepascuis pullus iste-, id est, populusgen-
construcla demOnstrat. Beibània aulem domus obe- lium carebat, cuni adhuc exlra hanc ianuâmin bivio
;<H'entioedicitur. Et aptéDominus Jërosolymam ven- ligatus siabat. El réete in bivio, quia non unam cer-
S'il IN MARCIEVANGELIUMEXPOSIT10.— L1B.III. Wt-
tus vitaefideiqueviam lenebal, sed plures duhiosque A J milluiit. Sed gui proeibanlet qui sequebanturclama--
sectarumcalles sequebaturerroneus. bant dicenles: Osanna.-Proecessit quippe Judaicus.
• Et quidamde illic slanlîbus dicebant illis : Quid populus, secutus-est genlilis. El quia omneselecii,..
facilis seiveniespullum?.In Evangelio Lucseila scri- sive qui in .ludaeaesse poteranl, sive qui nunc in-
ptum est : Abieruntautem qui missi eranl, el invene- Ecelesia existunl, in Mediatorem Dei el hominum'
runt, siculdixit illis, slantempullum. Solventibusau- credideruui, el creduni, qui prseeunt,et qui sequun
tem illis pullum, dixerunl domini ejus ad illos : lur, Osanna clamabant. Osuiinaautem Latina lingua.
Quid solviiispullum? Et apte salis. Multosquippe salva nos dicilur, Ab ipso aulem saluiem et priores-
habebai dominos, quia non uni dogmali et Supersii- qnsesieri'.nl, et prsesenles qua;runl. El-benedictum
lioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum qui venit in nomine Domini cor.liientur, quoniam
ad varios diversosque miser raptabaïur errores, ad una spes, una fides est prsecedenliumalque sequen-
sitnulacra mula pronl ducebalur incedens. Denique liuin populorum. Nam sicut illi.spectala passione ae
vernacula quadamScripluroeconsueiudinecommune resurrectione ejus sanati sunl, ila nos prscleritapas-
esse dicilur, quod immundumest. Sicut el ad Petruta sione illius ac permanente in saecularesurrectione
vox de coelodicit : Quod Deus mundavil,tu commune salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico po-
ne dixeris (Acl. x). Quia qui sanctus est solius Dei " pub) crediderunl atque amav.erunlveniurum, hunc-
est, et cum nullo communisest. Qui autem peeca- nos et venisse crediinus el amamus; ejusque desi~
tor est el immundus, mullorum est. Multi enim doe- derio accendimur, ul eum facie ad faciemconlem-
mônes possident eum, et ideo communis appel- plemur. -
latar. Benediclumquodvenit regnumpatris'nostri David,
Qui dixerunl eis, sicul proeceperalillis