Vous êtes sur la page 1sur 613
Aimon (évêque d'Halberstadt). Saeculum IX Haymonis Halberstatensis episcopi opera omnia ex variis editionibus
Aimon (évêque d'Halberstadt). Saeculum IX Haymonis Halberstatensis episcopi opera omnia ex variis editionibus

Aimon (évêque d'Halberstadt). Saeculum IX Haymonis Halberstatensis episcopi opera omnia ex variis editionibus ineunte saeculo sexto decimo Coloniae datis ad porclum

revocata et diligentissime emendata. Praemittuntur Ebbonis Rhemensis Hartmonii monachi

1852, 3 vol. gr. in-8 .

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :

*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source. *La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits élaborés ou de fourniture de service.

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans l'autorisation préalable du titulaire des droits.

*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque

municipale de

(ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.

PATROLOGLE

CURSUS

COMPLETUS

SIVE BIBUÔTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIC'A,

MMUM

AB

SS. PATRUM,

DOGTORUM

SCRIPTORUMQUE

QUI

JEVO

APOSTOLICO

RECUSIO

AD INNOCENTII

FLORUERUNT;

CHRONOLOGICA

ECCLESIASTICORUM

III TEMPORA

OMNIUM QILE EXSTITERE MONUMENTORUMCATHOLIC^ETRADITIONS PER DUODECIMPRIORA ECCLESIJË SPECULA,

JUXTAEDITIONESACCURATISS1MAS,

INTERSE CU31QUE NONNULLISCODICIBUSMANUSCRIPTIS

COLLATAS,

PERQI1AMDILIGENTERCASTIGATA;

DISSERTATIONIBUS,

COHS1ENTARIIS

LECTIONIBUSQPE

VARIANTIBUSCONTiNENTERILLUSTRATA;

OMNIBUSOPERlBliSPOSTAMPL1SSIMASEDITIONESQU.ETRIBUSNOVISS151ISSiECULISDEBENTURABSOLUTAS

DETECT1S,ACCTA;

I.NDIC1BUSPARTICULARIBUSANALYTICIS,SINGULOSSIVETOMOS,SIVEAUCTORESAL1CCJUSMOMENT1

CAFITUUSMITRAIPSl'HTEXTUMRITE D1SPOS1TIS, SUBSEQUENT1RUS,UONATA; NECNONET TITULISSINGULARUMPAGINARUMMARGINEUSUPKRIOREM

DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUEMATERIAM SIGNIFICANTIBUS, A6ÛRNATA;

OPERIBUSCUUDCBUSTUM APOCRYPIIIS,ALIQUAVEROAUCTOR1TATEINORD1NEADTRAD1T10NEM

ECCLESIASTICAMPOLLEN11BBS,AMPLIFICATA;

DUOBUSINDICIBUSGENERAL1BUSLOCUPLETATA: ALTEROSC1L1CETKERUM, QUOCONSULTO,QUIDQUl»

ONUSQUISQUE PATRl'MIN Ql'ODLUJET T1IF.MASCRIPSERITUNOINTUITUCON5PIC1ATUR; ALTERO

SCRIPTUR^E SACREE, EX*Q&r- LECTORICOMPERIRESIT OBVIUMQUINAJIPATRES FT IN QUIBUSOPERUHSUORUMLOC1SSINGULOSSINGULORUULIBROKUH SCRIPTUR^ETEXTUSCOMMENTATISINT.

EDITIO ACCURATISSIMA,CJÎTERISQUEOMNIBUSFACILEANTEPONENDA,SI PERPENDAMUR: CHARACTERUMN1TIDITAS, CHARTE QUAL1TAS, 1NTEGR1TAS TEXTUS, PERFECTIO CORREGTIONIS, OPERL'MRECUSORUMTUMVARIETAS TUMNUJIERUS,FORMAVOLUMIKUMPERQUAHCOSIMODASIBIOUEIN TOTOOPERISDECURSU CONSTANTJLB_^ SIMILIS,PRETIIEXIGU1TAS,PRDISERTIMQUEISTACOLLECTIO,UNA,METU0D1CAET CHRONOLOGIFFLFT^/N. SEXCENTORUJIFRAGMENTORUMOPUSCULORUMQUEIIACTENUSHIC 1LLIGSPARSORUMA RÎ^^\

PR1MUMAUTEMIN NOSTRAISIILLIOTHECA,EX OPERIBUSAN OMNES JETATES|, / LOCOS,LINGUASFORMASQUETERTINENTIBUS, C0ADUNATC3UM. /

*

R&

\^\

-TZL Y^#»\

SERIES

SECUNDA,

IN t>UAPRODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTORESQUEECCLESIiELATINAU A GRËUORIO.MAGNOAD INNOCENTIUMIII.

\zj\

ACCURANTE

J.-P.

MIGNE,

O

BIBLIOTB-ECS CLERI UNIVERS*!, SIVB

\

\

CURSUUMCOMPLETORUMIN SINGULOSSCIENTI/E ECCLESUSTIC^ RAMOSED1TORE

FATROLOGIABINA ED1TIONETYPIS MANDATAEST, ALIA NEMPE LATINA, ALU GRvECO-LATINA. VENEUNTMILLE FRANCISDUCENTAVOLUMINAEDITIONISLATINE OCTINGENTISET

;

MILLETRECENTA GRjECO-LATINiE, — MERE LATINAUNIVERSOSAUCTORESTUM OCCIDENTALES, TUM

ORIENTALES EQUIDEMAMPLECTITUR; HI AUTEM, IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR,

PATROLOGLE

TOMUS

CXVIL

HAYMONIS TOMUS SECUNDUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, IN VIADICTAD'AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETkË PARtSïORUM VULGOD'ENFER NOMINATAM, SEU I>ET1T-M0NTR0UGE.

1853

HAYMONIS

OPERA

SPECULUM

HALBERSTATENSIS

IX.

EPISCOPI

OMNIA

BX VARIIS EDITIONIBUS INEUNTE S^CULO SEXTO DECIMO COLONISE DATIS AD PRELTJM REVOCATA ET D1LIGENTISSIME EMENDATA.

PRJ-MITTUNTUR

EBBONIS RHEMENSIS, HARTMANNl MONACHI S. GALLI, ERMANRICl AUGIENSIS MONACHI, ERCHAMBERTIFRISINGENSIS EPISCOPI, NITHARDI S. RICHARII ABBAT1S, AMULONIS EPISCOPI LUGDUNENSIS,

SCRIPT

A

QVm

ACCURANTE

BIBLIOTHECJE

J.-P.

CLERI

SUPER

MIGNE,

UNIVERS*!,

SUNT.

SIVE ÇCRSUUMCOMPLETORUMIN SINGULOSSCIENT1JÏECCLES1ASTIC-ERAMOSED1TORE.

TOMUS

SECUNDUS.

VENEUNT3 VOLUMINA21 FRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, IN VIA DICTAD'AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PAR1SI0RUMVULGOD'ENFER N0M1NATAM, SEU PETIT-MONTROUGE.

1852

ELENCHUS

OPERUM QUJE IN.HOS TOMO CXVII CONTINENTUR.

HAYMO

HALBERSTATENSIS

EPISCOPDS.

(Operum primoe partis continuatio.)

Enarralio in duodecim prophetas minores. in Cantica canticorum.

— in

in Apocalypsin.

D. Pauli Epistolas.

MONITUM.

Col.

9

295

361

937

Noanullorum instar medii sévi auctorum, noster Haymo, cilans Scripluras, versus leviter immuta las,

Imo aliquolies obtruncatos in médium fréquenter adducit. Res ila evenit, sivc, memoriler et Bibliis

procul

aboculis, ssepius scripseril;

dem versus suos hauserit ex veleri versione nobis incognila. Quidquid sit, de more nostro, scripta Haymonis,

sive ex Hebraeovcl Graco textu libros sacros interpretalus fuerit; sive tan-

sicut coelerorum, intégra reverenter servavimus, quoliescunque sensus manifeste erroneus non nobis

ap-

paruit. Porro Monitum islud plane sufTicietne conlurbetur allentus et intelligcns lector, quando aliquid dis-

criminis in nostra editione cum Vulgata percipiet. Prsecedenti volumini necnon et prasenti sequentique valeatihoec monitio.

Ex Upis MIGNE, au Petit-Monlrouge.

HAYMONIS

HALBERSTATENSISEPISCOPI

OPERUM

IN

PRIM/E

DUODECIM

PARTIS

ENARRATIO

PROPHETAS

CONTINUATION

MINORESa.

AD GANDIDUM

LECTORÉM.

Sunt Inler

duodccim vulg'o A dam verborum

argumento

ita Nain qua:

dicami)

congcries,

leclurienti sese

prophetas postremos, non tara

majoribus

prirnum'

minores

offert, ita in eruendo sensu immensus labor et in ei-

rorem

impendet,

ut historise drdo cohfunditur, ut

proclivis et lubricus, identidem ënarratoi i

ut

personarum verba suhinde mutaniiir,

minje temperantur

,• ut

senlentiarum', difiicitis est ël

propht'lse scopum pertinent,

in enarrandis

Qu'are factum est,

ve-

prophçtis oleum et opéra

(quod

illorum explanalionem pervolarinl. Apud

Laodicenum commentariolcs testaturB.

nonnulli etiam KVLT:TOI; yjpa-i

magis tangant quod ex-

prophetas Origë- Hîèronymi palalo

consolationibus, ut sedationibus mitescunt ira

medicamenlis verbëra deliniuhtur, ita

quae

plena discriminis consarcinalio.

ut

impenderint,

dicitur)

Groecos

in

rum

Hieronymus,

ad

pauci

in

Apollinaiium

prophetas reliquisse

ejuscemodi,

utsensus

plicent.

nes et

Cuderunt quoque libros in

sed talés ut B.

non salisfaciant. Didymus, Post

sequaii, neque

si

quis

Hieronymum. apud Latinos

susceperunl,

caeterum non'

judicio, ncque auspicio

episcopus Halbersta- conférai, admirabitur diligenliam, suscir

pictalem, olfaciet

oportet pro-

plerique hanc provinciam éruditions et

et eventu. Inlër hos est Hafmô

tensis; quem

viri sanctitatem , commendabit

cum aiiis

piet eruditionem, deosculabitur

spiritum propheticum, quo

imbulos esse

phetarum

veritatem.pertinet,

allegoriam ,

série munivil; illuslravil quod ;

miro

verborum tricas et .senlentiaruni

et féliciter enodavit. Seerevit comminationes a con-

solationib'ns, cohsol'alioiVes dispescuit a revocation?-

biis,

populo Judaico) impendebant, ab illis.

tribus,sive plebs lsraelitica.exspec'tabanf.

luculënter

incarnaiionem scilicet, nativiiatem,

ptum,pra;dicatioiiem,passionem, ascerisionem, etc.,

f'«-^aSo-jç et enarratores. Quod ad histo'rise

sagaciter vestigavit ; quod ad

teslimoniis com-

clarissimà

geslarum involucra, ; quod postremo ad

finnissimis

ad ordinem Scripluraî.

quod

ad rcrum pérlurbaluin,'

artilîcio evolvit

nodos, docte sirnul

quse

duabus tribubus (hoe

Christi vêru'm

fugam

in

est,

deceni quap Intërs'tiiixi't

reTefûntûi*,

^Egy-

mystico proedicta sunt,'

quodam

1

disêriininavit ea

qua;

de

ad

corpus

ab iis

quse de Ecclesia, de

ticonim,

pramio,,

quem igilur non pudebit pigebitve

bus

Christi

corpore

vocaiione gentium, de insultu ha;rcf-

judicii severitate, de beatorum:

supplicio. Quem-

isthme ex minori-

de extremi

de damnalorum .oelerno

prophetis perdiscere,

is hune librum'

pârvo pecuniola atWupetur (irt

nu-

mismate coèmat : et sordida

itle ait) trwfixsxTïif*a TIMK!)T«TOV.Valc.

propheta; appcllati,

quam

a

et

eloculionis modulo et senten-

vaticinii decûrsu iiarutn

compage

majores,

différentes.

(ut

concitatiore divini numinis

et

personarum

humanam

cestrd slimulati, longo verboruûa ambitu, variis xni-

gmalum figuris,

effiiderunt, hoec quoque minores, quibus gratise pla-

eidior inslinctus admisse crëditur,

riodis et

plexi

suapte natura per

sed

loquenlis

TOTITIIylSirron

ni

ràre nemo

nisi

Spiritus

nem Socrates dissent èvBovauuTuû agitari non solum B

tur :

crebris mutationibus

ànguslioribuspe-

sapienliam depromit,

ait) per gratiam

audiamus) pro-

breviorës obsturitatum anfraetus'cOm-

per sunt. Porro propheliam non humana mens

sanctus (ut Sedulius

(si

Spiritus

dictât. Est enim

ac nemo

Suidam

fit ut

quodam

phetis peculiare ,

possit,

perinde

Ttapix'-t» ùîroùp^oV

prophetas

enar-

aillatu exclie-

Plalo-

poe-

TOÛ nïsOjXKTOfx&pni Quo

nisi divino

propbetiam eloquitur,

Apud

sancti inflammatione calescat.

poêlas,.ut egregia carmina conliciant,

tarum

liguratas riarum

sed eliam

interprètes,

ut recônditos seiisus

sine Dei

aperiant,

Iocutiones commonstreiit, ordinem h'isto-

vitse

cullum,

praecipuô

digérant, et natura; miracula,

potes't, ut interpres

ëxplicalurus numinis

:

fabularum (enociniis et inte-

gumentis adumbrata, diligenler ac sedulo exponant.

aillatu Oui ergo sit pnesentis

luil'/Isaias testalur visiones esse verba ïibri

queni si quisdederit scienti Hueras', dîxérilque Lege,

:

po-

divinum oraculum, quod citra

morumqueornaroenta,

fieri

impulsum propheta

effari non

signati

:

derit respondebit nescienli Nonpossum. litleras, et dixerit Signants :

Lege, responde-

bit : Nescio litleras. Joannes se vidisse librum ait

scrîptuiii, intus et forissignatumsigillis septemquem

potirit.

est enim sin de-

nemo

nemo solvere Osée voluminrssui aperh-e, cujus obscuritatem signacula

Quis sapiens

et

scet ea?Cuï succiuit sapiens qui ihielligat

agnoseens, seripsit

:

cogno-

prophétise

et

inlelliget ista, intelligent

hoc et ad

,

quem

Jferemiàs, dice'ns : Quis est vir

verbum orrs si

Quod

^

Domini liât, ut annumiet istud?

librum

radix David si

,

signatum nemo solvit, nisi leo de tribu Juda,

iiiler-

prophetia Scriplurai propria

allala est

pretatioiié (uiB. Pétri verbum est) non fit, si vohin-

tate humana ritu sanclo

,

commeniarîa?

quoque periculosum

quis non videt

prophetia, sed Spi-

hommes,

quemadmodum imprimis arduum, sic

eluéubrare

nunquam

inspirati krcuti sunt sancti Dei

esse in

prophetas

Nempe in quibus,

ut inconcinna quse-

a Recudimus

juxta edition'em Co'oniensem anni

legitur : i Colonise, apiidEu-

1529. Ad calcem lïbrî

diarium Ceivicornum, procurante M. Godefrido Hit-

PATHOL. CXVII.

torpio,

Anguslas anni 1529, Adolpbo Rincho, Arnoldo Se-

genio coss. »

-.,.

cive et

bMilïOpoïaCoïoniensi, pridie

Nouas'

il

IIAYM0N1S HALBERSTAT. El'ISC. OPP. PARS I. COMMENT.BIBL.

12

IN

OSEE

PROPHETAM.

CAPUT PRIMUM.

A liquerunl fontom aquoe viva;, el foderunt sibi cister- ïias, cislernas dissipa las , quse continere non valent aquas. > Hoc enim inter puteum et cisternas distat, quod puteus perpétuas aquas habeat et de vivo fonte manantes ; cisterna vero externas et adventitias aquas possideat atque lemporaneas. De hoc fonte Propheta dicit : Silivit anima mea ad Deum fontem vivum. « In diebus Oz., Joa., Acb., Eze., regum Juda. i Ozias ipse est qui alibi vocatur Azarias, qui regnavil in Hierusalem super duas tribus, qu;e appellantur Juda, annis quinquaginta et duobus.

Gui successif in regnum Joatban vil annis sexcTecim.Post quem filius

qui et ipse sexdecim annis regnavit, cujus undeciir.o

anno decem tribus duclse sunt in

, qui regna- ejus Achai,

captivitatem in

B montes Medorum et Persarum a Salmanasar re-

ge Chaldoeorum. Post Achaz

Ezechias annis viginti novem. Ex

cimm est (ut supra diximus) Osée el ante ca- ptivilatem et post captivitatem prophetasse et ip-

sam ingruenlem captivitatem. In diebus Hier. fi. Joas. Hieroboam istum non debemus autumare

priinum regem decem tribuum, qui filius fuisse Na- bat perbibetur, quia isle (sicut hic commemoralur) lilius fuit Joas, pronepos Jehu, qui interfecta Jezabel impiissima regina, el duobus regibus impiissimis,

Joram , scilicet filio Achab rege Samarioe, cum

luaginla ejus fratribus, et Ocbozia rege Juda, pro-

niissum est quod regnarent filii ejus usque ad quar-

lam

regnavit filius ej;:s

quo perspi

sep-

generalionem. Qui tamen, quoniam

reversi sunt

C ad peccata regum filiorum Israël, cilo amiserunt regnum. « Principium loquendi Domino in Osée. > Hoec verba dupliciler intelligi possunt, vel quia ist: pri- inum captivitas decem tribuum nunliala est, ante Isaiam videlicet, cseterosque qui tune temporales ei in propliclando fuerant; vel quia hoc verbum pri- inum ei a Domino dictum est quod sequilur, de con- junctione mulieris meretricis. Unde slalim infertur:

« El dixit Dominus ad Osée : Vade , sumetibi uxo- rem fornicationis, et fac lilios fornicationuin, quia fornicans rornicabilur terra a Domino, i Licel qui- dam h;ecjuxta litieram acta contondant, excusantes prophetam a culpa fornicationis, ulpole qui Dei pra>-

est, sicut illud quod Ezechieli dictum est :

< Dormies super latustuumsinistrumtrecentis nona-

diebus, et non te couvertes in laïus aliud , et

ilerum dormies super la tus aliud dextrum quadra-

ginta

piendum

diebus. >Illud

quod Jeremiae incaroeiff

ibi ahscnndat

inter suos positu»

ginia

clauso prsecipitur, ut in vicinas génies populo Isiae-

Htico inimicas pergatadEuphratem.et

lumbare quod possiderct, qui nec

quoque

i Verbum Domini, quod factum est ad Osée, fîliùm

Beeri in diebus Ozise, Joathan, Achaz, Ezechiae, re-

gum Juda, et in diebus Jéroboam filii Joas

régis

Israël. » Verbum Domiui illud debemus intelligere>

de quo Joannes in exordio Evangelii sui dicit : i In iprincipio erat Verbum. » Hoc Verbum non dicit fa* -clum in sua natura, sed genitum a Deo Pâtre ante

dicilur, t Factum est inlelligendum est, Fa-

ctum est verbum Domini, id est ui sermo Dei Patris ficret, hoc est loqueretur, ad Osée. Loquendo aulem verbum Domini ad Osée, fecit illum deum et salva- torem populi sui. Interpretalur enim Osée satvator,

ut pote qui doclrina et exemplo sanclitalis, populum

Quod

autem idem Osée caeterique propheta? dii sunt nun- cupali, ad quos hoc verbum factum est, Dominus in Evangelio manifestât : Si illos (inquit Dominus) dicitis deos, ad quos sermo Dei factus est, etc. Sicut ergo Deus loquendo hominibus facit illos deos, sic ipse Salvator facit ut et ipsi sint salvato- res. Dicunlur autem sancti dii et salvalores per gratiam, cum sit unus Salvator et Deus per natu- ram. Ubinolandumqtiod hic non dicilur : Factum est verbum Domini in Osée, ue scilicet s'il sensus, quasi per illum fiât sermo ad alium, sed » ad Osée, » ut oslendatur ad illum proprie sermo conlerri, ad

quem dirigitur. Aliud est enim (ut B. Hieronymus exponit) loqut Dominum in Osée, aliud ad Osée.

In Osée quippe non ipse loquilur Osée, sed per Osée ad alios sermo dirigitur, sicut Propheia dicit in

in me Dominus

omnia ssecula. Quod ergo hic verbum Domini ad Osée, » ita

ad quem miltebatur, salvum facere curabat.

psalmo : < Audiam quid loqualur

Deus, quoniam loquetur pacem

in plèbe sua. i Ubi

oslenditur, quia per illum qui hoc loquebatur, aliis Deus loqueretur. Ad Osée vero loquens, oslendit proprie ad illum pertinere prophetam ea qua? se- quuntùr, cum dicilur ci : « Vade, sume libi uxo-

rem, » eic. Prophelavit autem iisdem temporibus quibus Isaias, Amos, Michacas,Joël, Abdias et Jo- uas : quod ex nominibus regum manifeste probaUir, qui in tilulis eorumdem ponuntur prophetarum.

Unde intelligimus eum et ante captivitatem et post captivitatem prophetasse. Pradixit quippe captivi-

tatem decem tribuum, quam visam poslea

c Filium Beeri. » Tradunl Hcbrsei, quod ubicunque

neraina pat ru m vel avorum prophetarum ponuntur,

patres vel avi prophelse fuerint. Unde

constat Beeri prophetam fuisse, cujus filius Osée fuisse referlur. Osée interpretalur ( ut diximus ) salvator, ideoque Dominum Christum significat, qui est vere Salvator niundi. Unde et Jésus dicilur, ad quem périment ea qua? sequunlur. Unde Osée filius

Beeri dicilur, qui piiteus meus interpretalur. Ipse

ipsi quoque

quoque Deus Pater

per Prophetam dicit : c Me dere-

deflevit. n ceplis in hoc obedierit, nec allendentes quod Deus

niliil iujuslum, nihil turpe unqoam praecepit. Me- liori tamen intelleclu juxta mysticos sensus acci-

13

ad vendilionem sui agri exire potuil, sed eo pergens j quasi proditor et delator suorum civium, ab ipsis

captus et ligalus atque maximeque cum jam

ENARRATIO IN OSEE PROPHETAM.

14

\. rael fusus visitari dicitur, Judaeos significat, a qui- bus sanguis Christi fusus est, quem nomine Jezraeiis pnelibavimus designari, cujus sanguis super eos visi- tatus est, quando a Romanis occisi et in orrinCSter- ras abducti, usque hodié a propria terra exulëS

dOmus

in carcerem collocatus est, ab hostibus Hierusalem ob-

sessa et undique vallata érat. Quantum aiilem ad litteram pertinet, uxor fornicalionum est ; quaë

multorum patet libidini adultéra, qua; super virum suum inducit alienum. Filii vero fornicalionum sunt, qui de tali conjugio nascunlur.

Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim, et

et peperit filium. > Quia hrcc omnia, ut

existimt. « Et qùiescerè faciam

Israël, et in îlia die conleram arcùm Israël iii valle

Jezrael. » Supra diximus Jezrael ciiitatem Puisse melropolhn decem tribuum , juxta quam est vallis nimiai vastitatis, qua? plus (|uam decem millium di-

rè'ghum

i

stend i lu r passibus ; in bac commisso cerlamine ab

quorum

concepit

superius dictum est, spirilualiter sunt accipienda,

Osée, qui salvator'interpretatur, Dominum Jesum Chrislum significat. Qui venions) per Incarnations mysterium, accepit uxorem fornicalionum, plebcm,

scilicet Judaicam, qui Deum unum et verum félin- B ab Ecclesia, Israelis nomine in hoc loco

quendo, varia dxmonum porténta venerabatur. Ex qua genuit filios fornicalionum, quia omnes oslendit esse sub peccalo. Unde bene uxor fornicalionum Gomer dicitur, quod nomen interpretalur perfecla,

sive consumjta , in malo videlicet opère, quod

dubium est ad eamdem plebem perlinere. Ideoque eliam congrue filiam Debelaim esse perhibelur, quae

to'upias interpretatur, quse semper suam sluduit sequi voluptatem. Quae genuit lilium, hoc est for- tem populum in malum. Si vero hoc altius perscru- tari volentes, in bonam parlera voluerimus inter-

prelari, filius ex génie Israelitica natus inlelligilur Dominus Jésus ChriSlus; quoniam qui sibi eamdem plebem conjunxerat per divinitalem, nasci voluit ex ea per humanitatem. Cui sensui congruit imer- prelalio nominis, quo idem vocari proecipitur filius; nam Jezrael semen Dei interpretatur. Unde se- quilur :

Dominus àd eum : Voca nômên ejus

Jezrael, quoniam adhuc modicum et visilabo san-

gtiinem Jezrael super domum Jehu. > Jezrael inter- pretalur semen Dei. Quantum ad litteram attinel;

decem tribuum in

qua inlerfectum legimus Nabolh, ob cujus sanguincnt vindicandum suscilalus est Jehu, qui delevit domum

Assyriis coesus esl Israël decem tribuum;

forlitudo hic nosnine arcus exprimitur. Juxta

mysti-

cos vero sensus, omnes qui de Christo maie senliunt;

sicut ha;relici, qui recedentes a domq David; id est

inlelliguhlur.

In valle Jezrael, id esl in hiimilitate sëminrs Dei;

conteruntur, quia t Pater non

judical quemquain,'

sed omnejudiciiim dédit Filio. »

i

Voca nomen ejus

dam ultra misericordiam domui

El concepit adhuc, et peperit filiam, el dixit ei :

absquemisericon'.ia, quia non ad-

Israël, sed oblivione

obliviscar eorum, et miserebor dbrnûi Juda', èi Èal- vabo eos in Domino Deo suo, et non salvabo èos iri

arcù et gladio, elin bello et in

equisêlin eqailibus. >

nequaquam jairt

Ablala omni fortitudine a Judajis;

masculino sexu nuncupantur, sed fëminino, quasi

fragiles el imbecilles. Unde et bene filia

tur eadem plebs, quia fémineum habuit animum ;

nuncupa-

regibus

ser-

1

nulli

quando Deum dereliquit; et pro Deo idôla vaha co- C 1ère côepit. Qua?absqué misericOrdia est et oblivioni

tradila, quoniam usque liodie Pcrsarum

viunt, ël riun quam est eorum absotuta caplivilas. Domus autem Juda cum duobus tribitbus sibi sociatis misericordiam consecuta est, quando prop'tër èon- fidentiam quam in Deo habuérunt, missns est angé- lus; et percussit exercitus Sennacherîb cenlum octo- ginta quoique millia. Et salvabo eos; inquit, in Do- mino Deo suo, id est, in mea et Patris et Spiritus sancti proteclione. Taie est ënïm hoc, quale illud :

« Et dixit

civilas fuil metropolis in

regno

Pluit Dominus a Domino",id est Filius a Deo Pâtre.

Et non sal. eos in a; et g., et b. et in equis, id est;

non in aliqua spe

mnltitudine

qui mit'.ët a'ngelum suum ut internerait ôinnés' mrmi- co's illoi'ûm. Si autem hoc ad eos refêrtur qui in ad- tëntu Domini sunt reperti, réetë ip^siquoque filia, et non filius nominantur, quia moHitiem stise voluptatis

exsequentes, quando et sangûinem seminis' Dei im- precati sunt, « sanguîs ejus' super nos et super filios noslros. » Urrdë et absque niisericordia facti, traditi sunt Romanis, et eorum perpétua' servi tule damnati

ëquitum, sed polius a Domino 1 Deo 1 suo,'

aut in fortitudine

humana,

velirt

oblivioni traditi. Dbmusautem Juda, quae' inler-

atqué

ptetatur coiifessio, id est, apostoli caeteriqiie vel credentes vel doctores, qui fi'dëm'nominisCbristrcon- fessi sunt, salvati sunt non in gladio et arcu; id est

auxilio';sed in DominoDéo suo/

non in aliquo humana

Christo videlicet qui eos per gratiam suam elegit.-

Sed et nomine filise possumas accipere hsereticos;

Achaz et Jezraeiis. Verum quia

guinis justi exsiitit, el filii ejus fecerunt malum in

conspectu Domini, sanguis Achaz super domum illius fusus est, id est reversus, quando filii ejus

ipse

Jehu ultor san-

ducti sunt in captivitatem et inlerfecti. Et non

post

multum tcmpus quieverunt pariter, id est cessave- ruut et regnum et reges. Mortuo quippe Jéroboam, pronepote Jehu, sub quo propheiare coepil Osée, sub quo filius ejus Zacharias in regnum successit, quem

sexto mense regni sui occidit Sellum de afia natus stirpe. Statimque reges Assyrit Ceperunt Ruben et Gad, el dimidiam tribum Manasse, qui erant trans Jordanem, deinde Nephthalim, ad extremum omnes reliquas tribus. Fueruut a Zacharia usque ad Osée,

sub que omnes decem tribus in

duclae, anni tantura quadraginta novem. Quam ob causam hic dicitur : Adhuc mod. et v. san. Je. s. à.

captivitatem

Sunt

Jehu. Spiritualiter Jehu, per quem sanguis in Jez-

15

HAYMOMS HALBERSTAT. EP1SC. OPP.

PARS I, - COMMENT.BIBL.

16

qui dogmata Vaniiatis sequentes, et perfectos ac \ eis : Non populus meus vos, • ut supra. Locum ubi

fortes divinae Scripturoe sensus dépravantes, emollire conantes, traduntur diabolo, cujus aeierna damna- tione sine ulla misericordia*preniantur, perpeluali- ter a Deo obliti. Dorous autem Juda, id est Ecclesia

catholica,

ista

dicebantur, debemus intelligere Hierusalem, obi

dicitur eis modo : « Non populus meus vos, » dicetur eis, Eilii Dei viventis, tempore DominicaeIncarna- tionis. Quod implelum est in apoatolis caeterisque fidelibus. c Quotquot enim, Ut Joannes dicit, credi- derunt in Christum, dédit eis polestalem filios Dei

fieri. > Si autem ad JûdaeOs qui nunc sunt, volueri- mus ista referre, locus quo dicitur eis : Non po-

pulus meus vos, tolus mundus

omnibus genlibus nurtc Judaei, non Dei, sed diaboli

quae fideliter sanctse Triuitalrs fidem in-

separabili unitale confiletur, sâlvabltur in Domino

•Deo suo, non in exercllus mullitudine aut virium suartim fortitudine. « Etablactavit eam quaeerat absque miseficordia. »

Qui ahlactalur, recedit a maire et parentis lacté non vcscilur, sed alimenlis sustentatur alienis. Mos

quippe

lum, id est a lacté separaiionls, facerent convivium unirersis vicinis et amicis suis. Unde et mater Sa- muelis, ascendente viro suo ad lemplum Domini, se non ituram dixit donec ablactarelur infans, hoc esl, doneç -ad eam venîret selalem qua enm a lacté mo- vere possel. Lac iir sacra Scriptura pro simplici in- tellectu ponitur. Et Judaei quodammodo lacté alèban- tur, quandiu intra suam manebant legem, caeleras-

que legentes Scripturas. Postquam autem ducti sunt in captivitatem, coeperunt pasci cibis gentilium el idolothyta comedere. Unde ad hanc raiserianï per- venerunt, nt ipsum parum scientise quod habere vi- debantur, amilterent, ut neque etiam ipsam legis

superfiriem intelligant. i Et concepit et peperit fi- tium, el dixit : Voca nomen ejus, Non populus meus;

quia vos non populus

Deus, Et erit numerus filiorum Israël

tnaris, qua; sine mensura est, et non numerabilur. ' Et erit in loco ubi dicetur eis; Non populus meus vos; dicetur eis, Filii Dei viventis. » Haecverba et ad

accipitur, quia

in

servi comprobantur. Cum autem per praedicalionem Elise et Enoch credidefint, ab omnibus genlibus filii Dei voeabunlur.

i Et

congregabunlur

filii Juda et filii Israël

pariter,

velerum fuit, ut 'in die ablactationis infan-

" etponenl sibicaput unum. » PerJndam significantur duae tribus illae conjuncise, tribus scilicet Benjamin, et tribus sacerdolalis, id est Levîlica ; propter tiï-

bum enim Juda, ex qua reges quieisdem tribubus prae- fuere, ùuxerunt originem, ipsae duae tribus etiam no- mine Judoe censebantur. A majori autem parte decem tribus nomen pristinilm Israelis retinenl.quïaet ante ffivisiôiiem decem tribuum et duarum, genefaliler omnés hoc nomine vôcabantur. Qui ergodivisi erant, promillitur eis quod congfegandi sint in unum a Domino. Siqûidem Dominicaeincârnationis tempore et rêsurfeclîonis, tàm ëx decem qùam ex diiabus tribubus , qui reversi fuerant de caplivitale, mora • bantur jn Judaea, ex quibus plurimi crediderunl in

, ' Christum, de quibus hic dicitur : t Congregabunlur filii Juda et filii Israël simul, i hoc est ex duabus et dëéem tribubus credentes , convénienl iri unum Christiovile. «Et pdnent sibi caput ununl,» Dominum videlicet Jesum Christum, de quo Ezechiel dicit : Et princeps unus in medio eorum, David sefvns meus.

Vel

dam Judoeos credentes : sive per Israël baerelicos,

per

fidei Christianae conversi, ponent sibimet caput

unum Jesum Christum. « Et ascéndent de terra, »

hnmilitate litterae oc-

cidentis; et elèvalrantur ad spiritualem et vitalem iu-

id est, de terrenis sensibus et

per Israël possûnius intelligere gëntiles, per Ju-

Judam catholicos vir'Os. Qui omnes ad unitatem

» quia tnagiius dies Jezrael. » Diem hic

pro univers» tempore a Domini nativitate usque ad

telligentiam,

« Haecest dies quam fecit Dominus.» Ma-

est hic dies, id est magnum est tëmpus, in quo

CAPÛT H. ( Dicite frairibus vestris populus

meus, et sorori

veslrae, misericordiam consecutae. » Si hoc adJudaeos

voluerimus sohimmodo reférrè, hortatur homines

Judaeaene desperenl

et sermone el voto et lilteris ad poeni-

lenliam provocent, quia fratres eorum appellanlur et soror. Fralres, ex eo q*iod dicitur: < Populus meus ; » sororjex eo quod appellaisn-1 misericordiam couse-

eam quotidie

décem tribuum salulem , sed

meus, et ego non ero vester

quasi

arena

eos possunt referri, qui lune temporis a regibus As- syriorum-comprehensi et in captivitatem sunt ducti,

et ad eos qui post

per omnes gentes dispersi.

lorum culturam

ubnegationem et traditionem, quoniam non babentes filium, non possunt babere palrem. Quam ob rem el Deus illos abjeçit, ne sint ejus populus, sed servi

«ûlciantur diaboli, dicaturque eis : Quia vos non po- pulus meus, et ego non ero vester Deus, sed indi- gnos vos judicabo possessione mea et prasentia,

abjecerunt, isti autem per Filii Dei

advenlum Domini a Romanis sunt

llli

quippe

Deum

per

ido-

abjiciamque vos in perpetuum. Quod et de persOna rv linem- s:Cculi positam noverimus, qua cantamus

in psalmis:

gnus

credenlibus remissio peccatorum tribuituf, et jauua

regni côelestis aperitur.-

haereticorum. potest accipi, qui Deum abjicienles

perversa de illo sentiendo, penitus ah eo repellun-

cum eleclis dicere possint ; « Dominus pars

caplivitale, lamen

tur, ne

haeredilalis meae*.» Et erit numerus filiorum Israël ut supra. Licet ipsi Judoei vel tune pressi fuerint,

vel. nunc durissima premantur

uomiuibusinnumerabilcssunt, de quibus Isaias dicit:

< Si fueril numéros filiorum Israël quasi arena ma-

ris, reliquiae

salvae fient. > Quod et in adventu Do-

mini implelum, el in fine saeculiveraciler implendum

.potest intelligi, quia postquam populus Israël fueril dispersus in loto orbe, et oiiinem supputalionem vi-

mulliluilo, lune habebil licentiam Israël,

cerit populi

qui bodie captivus est. i Ei.cril in loeo ubi dicelur

17

ENAKRAÏ10 IN OSEE PROPHETAM:

*S

cuta. i Si hoc voliierimus referre ad génies, dicilur ;

eis, ut dicani in infidelitate caeleris manentibus :

Populus

rejecta

A

staluam eaiu (inquit) secundum diem nativitatis suu «

ul scilicet his careat omnibus, sicut olim in jEgyplo manens. « Et ponam eam quasi solitudinem , et sta

solitu-

dinem redigitur, quando dominum proprium amittit.

in solitudinem redacta est, quando

Deus omnipotens propter peccata ejus recessit ab ea.

meus erunt, si in me credere voluerint, et

vetuslate, ad novitalena vitae iransire volue-

luam eam velut terram inviam. » Domus in

Et haec

plebs

Unde Propheta dicit : Reliqui

rint. Vel vos qui in me credilis, et fidem quam ha-

betis perfecte operibus dentibus: quia meus

decoralis, dicile reliquis cre- erunt populus, si in me credere

studuerint. Dicile etiam so-

in Christum. cre-

voluerint. et in fide qua vocati sunt permanserint,

haeredilatem meam, etc. El in Evangelio ipse eis per

et eam,operibus ornare

rori. vestrae, id est eidem plebi

denti, quia misericordiam. consecuta est in me credens. « Judicate matrem vestram, judicate, quia non uxor mea, et ego non vir ejus. » Hoc apostolis cceter lisque credentibus dicilur, ut judicent, id est re-

omnium

darguant matrem suam Syuagogam, quae de mere^ B bonorum, vel ea siti de qua propheta Joël dicit :

trice uxor effecta, pristinos non relinquit mores. Sed

rursum suam redarguant

cum. suis .amatoribus iterum. Et considsranda par tientia et clementia hujus viri, iterum adhorlantis filios.suos ut suam redarguant matrem, quia ipsis credcnlibus, illa in infidelitate permansit. Hoc im- pletum est, tune, quando Petrus Judaeis lacrymanti- Lus dicebal : i Poenitentiam agite, et baptizelur unus- quisque vestrum, i etc. Ostendile ei, inquit, quia

negantibus,

domum meam, dimisi

minatur quod relicturus eos sit, di-

semelipsum

cens ; « Ecce relhiquelur vobis domus vestra deser

ta. i Facta est quoque velut terra invia, quoniam

recto itinere fidei, perdidit Patrem Deum,

perdito

perdidit et Filium ejus qui dicit : i Ego sum via. »

< Et interficram eam siti, > id est

inopia

Mittam in eos famem et silim, non famem panis vel sitimaquae, sed famem audiendi verbum Dei. Sive aquam quae eis ablata est, possumus gratiam intelli-

gere Spiritus sancti de qua ipse in Evangelio loqui- tur, invitans omnes ad se, ut aquam accipiant ab illo banc : Qui sitit, inquiens, veniat ad me etbibat, et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hxc au-

tem omuia et Judaeis

aplantur

Christum

el baerelicis rectam fidem relinquenlibus, et varia dogmala errorum corde, verbo et opère sequentibus, qui nisi poenilenliam egerint, eispoliati omnibus vù--

tulibus quas in Ecclcsia perceperunt, redigentur juxta diem nativitatis suoe,et effecti solitudo et terra

invia, palienlur

silim vel aridilalem sacrae

redigatur. i Et filiorum iliius non miserebor,

quoniam

filii

matrem, quia fornicala est

ipsa non uxor mea, et ego non vir ejus. Quoniam enim ipsa me repulit, et ego abjiciam eam ne sim vir ejus. Vir quippe Ecclesiae Christus est, de quo haeretici dicunt eidem Ecclesiae.: Non esl vir in doino sua. « Auferat fornicationes suas a facie sua,

et adulteria sua de medio uberum suorum. i For- C ut etiam quod falso habere videbantur, in nihilum

Scripturae,

nicatio vel adulterium in sacro eloquio dupliciler

accipilur, et pro immunditia carnis, et pro idolola-

fornicalionum sunt, quia fornicala est mater eorum.

cantur abs te. Fornicatur quippe vel adulterium per-

pétrât mulier, quae multorum palet libidini, vel-su-

per virum suum inducit alienum.

Quando egressi sunt Judaei de ^Egypto, iratus Domi- nus patribus eorum, interfecit eos m deserlo. Filio- rum autem ipsorum misertus, etadvitameos réserva

tria, de qua scriptum est : Perdes omnes

Etquia

qui

forni-r

vir animas

Deus est, populus Israeliticus plurimis fornicationi-

bus se subslraverat, quia reliclo omnipotente Deo, multorum portenta dsemonum venerabatur. Idcirco nunc dicitur : « Ut auferat fornicationes suas a facie sua, i id est, culturam deorum removeai ab amore et

patebat libidini, deos

praesentia sua, quia multorum

omnium genlium colens. Auferal adulteria etiam sua

de medio uberum suorum, hoc esl de corde, quo

de^

dit. Sed modo minatur non ita se facturum, dicens :

Filiorum iliius non miserebor, sed in caplivitatem

simul cum patribus pergent, ibique. morientur, et terram nativitatis .suaenon videbunt ultra , quia filii fornicalionum sunt, hoc est in cullura idolorum sunt

vit, et terram quam patribus eorum promiserat,

nati. Qualem quippe fidem tenebant

docebant filios. Unde et subdilnr : i Quia fornicata

est mater eorum. » Sicut

sic ealem plebs taies filios

taletn

patres,

inalum opus

primura concipitur. Cor quippe inter

manifestât)

propterper-

enim viperam vipera parit,

generavit qualis ipsa

erat:

ubera est, de quo (ut Dominus

cogitationes malae. Et illi prius malum in corde co-

gitabant, et sic demum cogitationes in opus pravum prodire faciebant. Quapropter hortatur eam sermo

exeunt

t Confusa est, » id est obslupuit, et in admirationem

versa , « quae concepit eos • el filios diaboli effecit:

< Quia dixit ; Vadam

post amalores meos, qui dam

genlium

deos. < Va-

imilabor génies, quarum

panem et.aquam, etc.

putabat, illisqu;

divinus, ut haecomnia a se removeat, ne

panem milii et aquas meas, lanam meam et -Unum meum, oleurn meum el potum meum. • Hocdixerunt

Judaei, dum colerent dtVersarum

dam (inquit) post amatores meos, i id est,fide-et di»

pelrala scelera perdat buna divinitus sibi collata. « Ne forte, > inquit, « exspoliem eam nudam, et staluam eam secundum diem nativitatis suae. » Vestis qua tegebatur eadem plebs, ùilelligLtur Dei auxilium, doctrina legis et prophetarum, el tulela angelorum. Quaeomuia minatur Deus omnipotens se ei tôlière, nisi poenitentiam agat a perpetratis sceleribus, ul fiât nuda plenaque ignominia, veluli ohm fuit. Et

lectione sequar deos, vel

deos adoro, qui mihi dant

Omnia enim bona, quae idem populus coelilus a Deo

perceperat, a daemonibusse habere

lotum ascriliebat. Quod etiam loium spiritualiter a<i

19

HAYM0N1S HALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS I. — COMMENT.BIBL.

20

possint per-

diversjs adeo anguntur Iribulationibus, ul

saeculum relinquant : et postpositis

adipisci nequaquam ad libi-

confugiunt. Et qui

«ospotest referri, qui negaverunt Filium.Dei> eligen-,

auclprem, et cru cifi gén-

ies Dei Filium, omnium bonorum largitorem. Qua- proptpr confusi sunt, et non solum se, sed etiam

JVhpnores appefunl mundi, sed ne ad has

venire,

velinl nolint

curis temporalibus, quas

tum suum valent, in monasterium

prius contrislabantur

hâbebant, gaudent cpntenti

« Et haec

tes sibi Barabbam sedjtipnis

dicentes : «

nostroà. » Possunt

haec juxta

posteras suos pessima imprecatione multali sunt,

Sanguis ejus super nos et super filios

exposilione

sua etiam super haereticis intelligi, qui cpnfundun-

tur ; sed etiain filii eorum mala docliina

quod non omnia quae vellent

litteram in

esse cibo ei veslimento,

paupertate servire,

mundo et concupiscentiis ejus serviebant.

secundum Apostolum, el Deo in

qui ante

generali,

pariter cijrç] eis erubescunt. Qui quare confundanlur,

uianifegjialur cum subjungilur, quia dixit: < Vadam post amatores meos, > id est sequar varia dogniala liaereticorutn, quorum panis est luclus perpetuns.

Aqua autem doctrina perversa et siulla, qua eliam baplizalos interficmnt. Cu| aquae illa contraria est,

de qua

Per lanam autem et linum, sirnulala eorum san-

clitas et mundifia exprimitur. Quos Dominus ca- veudos admonens, dicit : « Quia venienl ad vos in

vestinienlis oyium, intrinsecûs autem

paces. J Per olcum vero adulatio eorum

De quo Propheta dicit: Oleum autem peçcaloris non

jmpjnguet caput meum. Potus eliam illorum Scri-

ptura sacra inlelligilur, quam illi maie inlelligendp iurbidam reddunt. « Propler hpc ecce ego sepram viara tuam spinis, cl sepjam eam maceria, et semitas suas non inve-

niel. » Per spinas vero,

rilia adversiialis exprimitur. Per murum autem

pbslaeulum, ne quod quaerebat, invenire posset. Se-

piam (inquit)

puncliones

dolorum et du-

implicabo laboribus, sepiarn etiam mace-

ria, ut eliam ad- hoc quod vis nequeas peryenire.

Porrp, quqd çequitur, « et semitas suas non inve-

niet, » idem est sensus. Sed more variatur

prophe-

durissimis

licp sermo, ut de alia ad aliam repente transeat per- fonam.

i El sequetur amatores suos, > Assyrios vel Chal- flaeos,quaerens ab eis auxilium pressa tribulaiione grayissima. « Et non apprehendet eos, » ad hoc ut auxilium sibi praebeat, quin eliam çomprehendetur ab iliis, et captiva ducetur. « Et quaereleos, et non jnveniel » sibi propilios. « Et dicet : Vadam et re- verlar ad yirum meum priorem. » Id est, redeam ad

nescivit, quia dedi éi frumenium et vi-

argentum, et mulliplicavi ei aurum,

superius quod

popu-

omnia bona temporalia quae a Deo

argento quod ad ornatunt

num et oleum et

quae fecerunl Baal. > Dictum est

lus lsraelilicus

perccperal idolis depiUavit, nesciens quod Deus

omnipotens omnibus his abundare eum feçerit Unde

scriptum est ; Aqua profunda ex pre viri. J B et relicto Deo, ex auro et

sunt lupi ra-

accipilur.

decoris acceperant, fecerunl sibi Baal idclum Sido- niorum, quod Ezechiel propheta plenius in suo vo- lumine describit. Si autem spiritualité!' haec verLa

voluerimqs intelligere, per frumentum legem debe- KIUS accipere, qua paseï debuerant ; per vinum, spi- rilualem laeliîiam, quam non in temporalibus bonis, sed in Deo habere debuerant ; per oleu,m autem, sensus illiminalionem ; per argentum, niiorem elo- quenliae, de qua scriptum es.t : Argentum igné exa- minatum, eloquia Domini eloquia casla ; J per au- rum vero, praceplum dilectiouis Dei et proximi, iw quibus omnibus cum Deum glorificare debueril, dae- ipones venerari maluerit quam Deum

«

Idcirco,

»

inquit Dominus, • converlar • a mea

viam tuam spinis, id est, tuas aclipnes '" ' scilicet clemenlia aderudelitatem, « et sumam fru-

mentum meum in tempore suo, et vinum meum in

tempore suo. » Tempus harum frugum est, quando

ad maluritatem

colliguntur, et in cellariis

perduçloe

per tolum annum victum ministraturDs reconduntur. Sî autem tune temporis, instante videlicet maturi-

late, hominibus qui ea colligere debuerant, aufe-

runlur, gravissimo affliguntur moerore. Minalur au- tem hoc se ablaturum a Judseis, ut per lotum an-

num patjantur

propler peccata hominum, tempore messis et vin- deniiae immittit tempestatem, et paratos ad colli-

gendum fructus auferl. J Et liberabo lanam meam, et linum meum, quae operiebant ignommiam ejus. »

mopiam famis. Saepe enim Deus

qui me olim per dalam legem n Falsp in quibusdam codicibus babeliir, librabo, unde

liberabo est legendum. Quasi enim soi) sua servitule hâbebant linum et lanam, cum ipsi essenl servi diaboli, idcirco dicit Deus : Liberabo linum meum et lanam meam, ne ab iniquis possideantur domi- ni s. Porro ignominia quam haec operiebant, idola eorum inlelliguntur, quorum aliprïa vario vesiimen- torum decorabant ornamento. Spiritualiter vesli-

menta ista s;gnificant

peum omnipotenlem,

despondit,

.

i

Quia

bene milii erat tune, » quandiu

Magisque nunc > quando

propler idolpruni culturam variis affligor tribulatio-

nibus, Ipsa siquidem plebs Israelilica soepeprosperis ekla recedebat a Deo, idola colendo. Ilerum autem aiflicta calamilatibus, revertebalur ad Deum, qui Stiscilans eis Salvalorem, liberavit eos. Quaeverba et generaliter et specialiler nobis congruunt, qui pros- poritatibus eIali,non nunquam Dei praeceplis contra- imus. Iterum autem afQiciionibus attriti.ad nosmel- ijpsos reverlimur, et peçcasse nos recognoscimus, et

praeçeptis

ejus obedivi. «

Dei auxilium et angelorum

ciislodiam, quae

omnia auferl ab eis Deus, ut qui ex

îiis non senserant dalorem, relicli in sua iniquitale tradanlur diabolo aeternaliter çruçiandi. i El lune revelabo stultitiam ejus in oculis ama- torum iliius.» Stultiliam appellat idola, quae m tem- ple posuerant : amatores autem Chaldaeos vel Assy-

ad

toctioBe nobis bene fuisse recôlimus. Sic plerumque |olet accidere his, qui in saticulo posili, divitias et

iliius confugimus misericordiam sub cujus pro-

~,

ENARRATIO IN OSEE PIIOPHETAM.

V&

quibus longo tempore k i Ecclesiaegrediunlur a Deo dereficli, eorum slultiii;v

revelatur his qui prius amalores Ulorum exslite-

ranl, et traditi besliae, id est diabolo,, ejus morsibus lacerati, perpeiua morte puniuntur. « Et visitabo super eam dies Baalim, quibus ac-

et ôrnabalur in aure sua et

cendebat incensum,

amalores suos, et mei

obliviscebatur, dicil Dominus. » Servat adhuc per- sonam mulieris meretricis, quae ornatur auro et gemmis ut placeat amaloribus suis, et quidquid pul- chriludinis non habet per naturam, arte conquirit.

inoniU suo, et ibat post

Visitabo, inquit, super dies Baalim, id est, pro diebus

quibus

tribulationis. Hic enim in malum ponilur visitatio, pro anguslia scilicet tribulationis, inlerfeclionis et

quae propler idolorum cutturam vene-

Baal coîuit, adducam super eam afflictionem

Judaeos.Caeterum in bonum pon<