Vous êtes sur la page 1sur 525

Aimon (évêque d'Halberstadt).

Saeculum IX Haymonis Halberstatensis episcopi opera omnia ex variis editionibus ineunte saeculo sexto decimo Coloniae datis ad porclum
revocata et diligentissime emendata. Praemittuntur Ebbonis Rhemensis Hartmonii monachi .... 1852.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTBECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS,'COMMODA, OECONQMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM
QUI
AB MYO APOSTOLICO AD INNOCEWTII III TEMPOKA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OilMUiLQUjfiEXSTLTERE MOJtUMENTORUM CATHOLlCiE TRADITIONISPER DUODECIMPRIOHA
ECCLESIJE SJECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS,INTER* SE C05IQOE NONNOLLIS CODICIBUS MANTLSERIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTEU CASTIGATA",
COMMENTARIIS
DISSEUTATIONIBOS, LECTUJNIBUSQUE VAUIANTIBUS CNNTJNENTER ILLUSTRATA -,
OMMBDS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES OU.ETRIBUS NOVISSIJIIS SYECOLLS DEBENTOR ALISOLOTAJ
DETECTIS, AUCTAJ
IKDICIBDSBARTICOLARIBDS ANALVTICIS,SINGULOS SIVE TOMOS, SIVEAUCTORES ALICCJDS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA ;
CAPITUUSINTRA 1PSUM TEXTCMRITEDISPOSITIS, NECNON ETTITULIS SINGDLARUM PAGIIUROM MARGINEM SOPF.RIOREM
DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBOS, AT»>RNATA;
OPERIBDSCOMDUBIIS TOMAPOCRYPUIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEM
ECCI.ESIASTICAM POLLENTIBDS, AMPLIFICATA?
DOOBOSINDIFLBUS GENERALIBOS LOCOPLETATA : ALTERO S CILICET'
RERUM, QDOCONSDLTO, QUIDQUI»
DNDSQUISQUE PATRUMI N THEMA
QUODLIBET SCRIPSKRIT UNOINTUITU CONSPICIATCR ; ALTERO
SCRIPTUltiE SACR.4E,EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
rr 1NQUIBDS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULOHUM LIBROUDM
SCUIPTUR/E TEXTUS COMMENTATI SINT.
IDITIOACCURATISSIMA,C^TERISQUE OMNIBUS FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDAKTUR : CIIARACTERUM NITIDITA8,
CIIAUT.E
QDALITAS, INTEGRITAS TEXTCS, P EItFECTIO CORRECTIONIS, OPERDM I IECOSOBOM TUS» VAUIETA8
TOMNDMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQDHINTOTOOPF.niS DRCCRSO CONSTANTEB
PRETIIEKICDITAS,
SIMILIS, PU^JSEUTIMQDE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ETCIIKONOI.OGICA, ->«w
SEXCENTOROM FRAGMENTORDM OPDSCDLOUDMQDE HACTENDS IIIC 1LL1CSPAUSORDM ,
PRItlDM AOTEM1N NOSTRA EX A» OMNES/ETATF.S *%V\
MBLIOTBECA, OPERIBDS , /£\*jj*\
LOCOS,LINGUAS FOUMASQUE PERTINENTIBUS, C0ADUNATC30M. * TO 5 \Mi\
SERIES SECUNDA, n-ir \fe
iS «UA PRODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTORESOUIi
ECCLESIALATJN.fi ^i\ C> \ ,
A GREGORIO MAGNOAD INNOCENTTUMIII. ~* \S
^Y
ACCCRANTE J.-P. MIGNE,
>\ g' [
BIBUOTHEC2B CU.B1 OHLIVSRM,
SIYB \ VtT» l
/j
CURSUUMCOMPLBTORUM IS BINGULOSSCIENTLE ECCLESIASTICJS
RAMOSBDITORB. "

PATROLOGIABINA EDITIONETYPIS MANDATAEST, ALIA NEMPE LATINA,ALIA GB^CO-LATINA.-


VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTAVOLUMINA EDITIONISLATINJE; OCTINGENTIS
ET
MILLETRECENTAGR.ECO-LATIN.E.
— MEIIELATINAUNIVERSOSAUCTOUES TUMOCCIDENTALES,
TUM
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR.; HI AUTEMJIN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR.

PATROLOGLE TOMUS CXVIII.


HAYMONIS TOMDS TERTIUS.
TOMUMHUNC ET HAYMONISULTIMUMCLAUDIT S. ANSCHARIUS HAMBURGENSISEPISCOPUS.

EXCUDEBATDR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM,


N yik DICTADWMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOWENFER NOMJMATAM,
SEU PETIT-MOSTROUGE,
18S2
SiECULUM IX.

HAYMONIS

HALBERSTATENSIS EPISCOPI

OPERA OMNIA

EX VARIIS EDITIONIBUS INEUNTE SJECULO SEXTO DECIMO COLONIJE DATIS


AD PRELDM REVOCATA ET DILIGENTISSIME EMENDATA.

PR^MITTUNTUR

EBB0NI5 RHEMENSIS, HARTMANNlMONACIIIS. GALLI, ERMANRICI AUGIEjtSSISMONACIfl,


ERCHAMBERTIFRISINGENSISEPISCOPI, NITHARDI S. RICHARII ABBATIS,
AMULONISEPISCOPI LUGDUNENSIS,

SCRIPTA QVM SUPERSUIVT.

TOMDM HUNC ET HAYMONIS ULTIMUM CLAUDIT

S. ANSCHARIUS HAMBURGENSIS EPISCOPUS.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


CLEBI
BIBLIOTHECiE UNIVEBSflE,
SIVE
CURSTJUM
COMPLBTORUM
IN SINHULOSSCIENTIJ!KCCI.KS1ASTIC*
RAMOSEDITOBB.

TOMUS TER1IUS.

TENEUNT3 VOLUMINA
21 FRANCIS«AI.UCIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAVAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLEPARISIORUMVULGOVENFER NOMJ&AJAM.
i SEU PETIT-MONTROUGE. ,/"". ',",''".
^
~" ' '
1852 '' .?*
ELENGHUS

AUCTOnU/l ET OPERUM QVJSE IN HOO TOBBO CXVIII CONTINENTUB

HAYMO H ALBERST ATENSIS, EPISCOPU9.

HATMONI»OPERUM PAR9 SECUNDA.—HOMILIJS, Col. 9


Homiliffi detempore. 11
de Sanctis. Ikl
— in aliquot Epistolas Pauli, ' 805
HATMONISOPERUM PAR9 TERTIA. — MlSCELLANEA. 815
De corpore et sanguine Domini. 815
Historise sacraa Epitome. 817
De Varietate librorum, sive de Amore ccelestis patrl©. 875

S. ANSCHARIUS HAMBURGENSIS EPISCOPUS.

Vita S. Anscharii. 959


Vita et miracula S. Villehadi Rhemensis auctore 8. Ansehario. 1013
Epistola Anscharii, 1032
APPKNDIX. 1034

Ex lypisMIGJXE,
au Peiit-Momrouge.
HAYMONIS

HALBERSTATENSISEPISCOPI

OPERUM OMNIUM PARS SECUNDA.

ttdMitiiARUni'
SIVE

CONCIONUM AD PLEBBM IN EVANGELIA DB TEMPORE ET SANCTIS,


Qu-emadmodumin ecclesiis per totum annuni leguntur nunc primum conjunctim
excusarum,
JPARS UTRAQUE, HOC EST HIEMALIS ET J2STIVALIS,
Qaam fieri potuil diligenlissime elaborata.
Adjectee sunt ejusdeni Haymonis horniHos aliquotaliae, in Epistolas D. Pauli apostoli, qua-
: ruin in templis usus est, excusae antehac nusquam. Addita est postremo Haymonis
. ejusdem homilia una singularis in illam Apocalypseos lectionem : Vidi sanctam civitatem
Hierusalem, etc.; nec ipsa ante hoc tempus excusa usquam.
(Colonise,ex.officinaJoannis Prael, anno 1556.)

SPLENDIDISSIMODOCTISSIMOQUEVIRO
JCMSPEMTISSIMO
UTRIUSQUE
D. HIERONYMO UNICORNI
Ecctesiasmetropolitanceapud inclytam Coloniam canonico et Ulustrissimi principis archiepiscopi Coloniensis
consiliario alque in spiritualibus vicario,
JOANNES PRAEL TYPOGRAPHUS
S. D. P.

Facit, vir prudenlissime, pius vereque candidissi- A cretur. Est enim amicorum aliquot opera, quibus et
mus animus luus erga bona studia, facit et lua sin- ratio rerum mearum alicui curae fuit, effectum, ut
gularis diligentia in optimis quibusque scriptoribns D. Haymo episcopus. luculentus et familiaris scri-
conquirendis, efflcit tuus demum in me favor, ut par- ptor, ac in theologia illa pura et vere Christiana (su-
tim communi studiorum nomine, parlim et nostra pra quam ab talis sseculiviro exspectari debebat)
causa, existimem' me aliquid,' vel potius plurimum versatus, in divi Pauli aliquot Epistolas, tunc in lo-
tuo nomini debere : sed utinam, erudilissime Hie- cuni quemdam Apocalypseos nobis excudendus tra-
ronyme, hucusque non tam defuisset occasio el fa- deretur : quod scriplum tibi ( es enim non leviter
cullas libi graliflcandi quam semper flagrantissirnum doctus, nec parurn in hoc studiorum genere versa-
desiderium hoc debito me, non dico liberaudi (malo tus) valde probabitur; sic enim audivi de amicis
enim hoc nomiue tibi esse obnoxius), sed sallem id quorum adhovtatione el consiiio hoc opus a me prelo
tibi commode testiflcandi, mihi adfuit: ul inlelligas datum est, oinnibus videlicet doctis sincereque Chri-
quam honesti officii genere plurimos homines libi stianis, illud valde placiturum. Itaque eam senten-
clienles efficias, dum causam studiorum, et studioso- liam iit sequerer dignam arbitralus sum, eo prasser-
rum, el eorum quoque quorum opera litlerarum tim tempore quo nostri opificii tractatio apud non-
monumenta quotidie inmanus hominum distribuun- nullos ob id male audiat, quod cum passim, non ha-
tur, sic agasi ut me hercle dignus sis cui ab omnibus Lito magno respeclu religionis et materise, quasbbet
doclis et bonis yiris gratia habealur : et a me quo- passim et ubilibet imprimantur; illa tamen primum
que lanto impensius, quanto minus prseingenii mei opiftceminveniant, quorum Iucrum speratur cerlius,
fortunarumquef exiguiiate ego quidquam pra^stare R citius et majus. Ego cerlo ulpecunia? spem ex opere
"
queam, quod tam exquisito luo judicio luaque rerum et lucri cupiditalem, ad tuendum sta*tumfamiliarem
ampliludine dignuui.esse possit : fretus tamen tua 1 dcprecari cum flde nequeo, ita vicissim non concipio
hiimanitale •ac facilitate,' lubens ea occasione in' successus opinionem ex malo aut inutili, aut infami
quamnunc commodum incidi utar, ut hoc pacto sym- materia, etiamsi lalium mercium tractatione quidam
bolum aliquod animi mei erga te nomini luo couse- satis feliciter emergant : mihi cerle neque oblal;e
a Titulus editionis quam sequimur. EDIT.
PATROL. CXVIH. 1
H HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. .12
sunt, nec eas unquam capiavi. Invenit et emptorem, A beat : deinde quod summo sludio, quantum a nego-
ut ille inquit, .proba merx. D. Haymo ssepe recudi- liis aulicis dalur, hujusmotii scripta et scriplores
lur et distrahitur, emitur a doclis, etplacet bonis : legis : postremo ut aliqua parte magnitudinem luam
ilaque et ego aliquod operaeprelium faclurus vide- demererer exiguo hoc officiolo,sed libi in primis, ut
har mihi, si has Homilias, quas sic salis castigale spero, grato. Cominendare scriptorem ei qui longe
scriptas ab amicis dono accepi, prelo traderem, et rectius atqive ego de eo judicare posset, ridiculum
<iumaltero Homiliarum opere nuper excuso copula- arbitratus sum, uos fama scriptoris et amicorum ju-
fein ; ad illud enim argumentum et hae quadrant, dicio contenti fuimus. Accipe igitur hoc, humanis-
quas tamen non omnes, quia me lempus nundina- sime Hierohyme, quidquid est oflicii, pro tuo solito
rum urgebal, absolvere potui, statim alias prioribus candore benevolenter, neque quantum ego in hoc
additurus : quas omnes tibi, vir ornatissime, inscri- donare potui, sedquantum ille qui donatur prodesse
bendas judicavi : primum quod respublica littcraria queat, expende. Vale, ac diu te nobis Christus ser-
in conquirendis hujuscemodi libris tibi mullum de- vet. ColoniseKalendis Decembris 1556.

HOMILLE DE TEMPORJE,

HOMILIA PRIMA. fcel vera est pax de visione Conditoris. Pulehre ergo
PMSIAA.DVENT.US.
DOMINICA Dominus cum Hierosolyma tendil, Bethphage ad
montem Oliveti venisse describilur, quia omnis qui
« (MATTH.xxi.)Inillotempore, cumappropinquas- ad visionem supernas pacis venire desiderat, necesse
« set (Jesus) Hierosolymis, et venisset Bethphage ad est inprimis Dominum Jesum Christum et corde
t montem Oliveli, t et reliqua. Non solumopeia^et credat, et ore confitealui' : el sicul Bethphage sa-
virtutes quas fecil Dominus plena sunt mysleriis, sed cerdoles hoslias pr35parabant el emundabant, quas
etiam ipsa loca, in quibus docuit vel perambulavit, ali- in templo Domini erant oblaluri, ita unusquisque
quoties a mysleriis vacua non sunt credenda, quod in fidelis in prcesenli Ecclesia ab omnibus vitiis et pec-
exordio hujus lectionis comprobatur, cum apprapinr catisper bona.opera.' se purificaredebet, ut accepta-
quans Dominus Hierosolymis, primum venisse Belh- bilis hostia Deo flat, juxta admonitionem apostoli
phage in monlem Oliveli'dicitur. Mpns enim Oliveli Pauli dicenlis; : e-.Obsecro vos per misericordiam
non longe ab Hierusalem distat, mons uberrimus et Dei ut exhibeatis corpora veslra hosliam viventem,
decorus, arboribus insilus, et maxime olivarum, a sanctam, Deo placenlem, rationabile obsequium
quibus et nomen accepit. In cujus latere Belhpbage vestrum (Rom. xn). i Talem hostiain praeparabat
quondam viculus sacerdotum fuit, ubi hostias pra3-( I idem Apostolus, cum dicebat : c Castigo corpus
parabant quasintemplo Domini oblaturi erant. Spi- meum et in servitutem redigo, ne forte, cum aliis
ritaliter autem mons Oliveti Dominum Jesum Chri- preedieaverim, ipse reprobus efflciar (/ Cor. ix). t
stum significat, qui est mons pinguedinis, mons mi- « T-uncmisil duos discipulos suos, dicens eis : Ile
sericordise, quoniam misericorditer genus humanmn t incastellumquod conlra vos est. > Spiritualiler au-
redimere venit : quia e),eo?GrMce, Latine misericor- tem duo discipuli qui in caslellum mittuntur, duos
dia interpretatur. Hic est enim ille mons de quo per- ordines significant praedicatorum, quorum unus ad
Isaiam prophetam dicitur : « Et erit in novisshnis. Judseorum populum, alter vero. ad genlium deslina-
diebus pra^paralus mons domus" Domini in vertice lus esl. Quos specialiter Petrum et Paulum susce-
monlium, et elevabitur super colles, et sublimis pisse manifestum est, tesle Apostolo : t Quioperatus
eril valde (Isa. n). > Et Daniel : « Vidi praecisum. est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est.
Iapidem de monte sine manibus, qui crevil in mon- el mibi inlergentes (Galat. n). >:Juxla Iitteram se-
lem magnum, et implevit totam terram (Dan. n). » cundum quosdam, Petrus et Philippus fuisse dicun-
Bethphage autem, quae domus bucccevel maxillarum tur, eo quod Philippus Samariaj praedicaverit, no-
interprelalur, signiflcat Ecclesiam, quae sine inter- men Samarise Asiam. interprelantes. Aliter, duo.
missione os, quod vulgo bucca dicilur, in confessioneI discipuli quos ante se Dominus praemisit, intellectum
Domini apertum habet, dicens cum Psalmista : el operationem signiflcant : quia unusquisque qui
i Prseoccupemus faciem ejus in confessione, el in, regimen ecclesiaslicum assumpsit, et potestatem li-
psalmis jubilemus ei (Psal. xciv). » Spiritaliler vero; gandi atque solvendi, expedit ei ut intellectus et
eadem Ecclesia a Deo reflcitur ac pascitur, qusepo- operatio prascedat : quia unum absque altero sum-
tesldicere cum Propheta : «Dominus.pascit me, et mum atque prajcipuum apud Crealorem esse non po-
nihilmihideerit, ».et rcliqua (Psn(. XXII);Bene ergo tesl, qui dixitdiscipulisjsuis : c ScitishDec,beati.eritis
Bethphagejnlatere montis Olivetiesse dicitur, quia si feceritis ea (Joan. TCIH).» Primum ergo discipu-
de latere Christi pendentis in cruce Ecclesia fonnata li praacedunt, postea Jesus sequilur, quia ad eorum
est, quando unu.s.militum lancea lalus ejus aperuit, . corda Doniinus venit, qui intelleclum recte creden-
et continuo exivit sanguis redemptionis, et aqua di, el operalionem bene vivendi habent,. dicente
baplismatis.Hierusalem quippe, qua3visio pacis inter- Scriptura : t Intellectus bonus omnibus facientibus
prelatur, coeleslem palriam signiflcat, ubi summa eum : laudatio ejus manetiu saeculumsaeculi(Psal.
13 HOMILLE DE TEMPORE. U
cx). > Castellum autem ad quod miltuntur, juxta l i, SyuagOgam prsedicanduiii eos destinavit, dicens :
litteram Hierusalem civitatem inlelligimus, nec cui- «!-Inviam gentium ne abieritis, et in civitaies Sama-
quam absurdum debet videri, si urbs regia castel- riianorum ne intraveritis, sed potiusite ad oves quse
lum nominalur, quia usus Scripturae est, aliquando perierunt domus Israel (Matili.x). * Quasi ad pullum
castellum ,pro civitale, et civilatem pro castello vo- ffiisit, quando posl suam resurrectionem eis praece-
care. Spirilaliter autem castellum ad quod:mitlun- pit, dicens : « Euntes in mundurii universum, docele
tur, mundum significat, quod" contra eos fuisse dici- omnes gentes, baptizanles eos in nomiiie Patris, et
lur, quia in exordio praedicationismundus eorum do- Filii, el Spiritus sancli (Mattli. xxvm). » Quid vero
clrinse conatus est resistere, sicut aposlolis Judaei subjungil?
dixerunt : « De secta autem hac novimus, quod ubi- « Et si quis aliquid vobis dixerit, dicile quia Do-
que ei contradicilur (Act. xxvm). » Qui el ab aposlo- « minus his opus habet, et confestim dimittet -eos. >
Hs improperando audiernnt : « Vobis quidem opor- . Hoc est quod juxta Lucam evangelistampullus quem
tuit primumioqui verbum Dei, sed quia repellilis il- discipuli solverunt, multos dominos habiiisse fertur,
lud, et indignos vos judicalis aeternsevitse, ecce con- quia Judse.orumet gentium populus non uni errori,
vertimur adgentes (Act. xm). » Quod autem subjnn- sed mullis eral dedilus. Domini aulem qnr solulio-
git : « El stalim invenietis'asinam alligatam et 1?'nem conlradicebant, immundi spiriius sunl inlelli-
cpullum cum ea, solviie et adducite milii, J juxta gendi, qui quondam lyrannidem post peccaium in
morem provir.ciss loqnilur. Usus enim erat in illis humano genere sibi vindicabant; Cumque per prsc-
regionibus, et in singulis civitatibus vel viculis, ul dicationem aposiolorum eos ad fiiiem converti cer-
asinus vel quodlibet animal ad sedendum aplum, nerent, dixerunt: Ut quid solvitis pullum? Quoniam
praepararum haberelur; et si cui ex civibus necesse omni sludio conali erant eorum prscdicatione resi-
esset itinere unius diei, hujus vehiculi sustenlalione slere, suscitantes reges et tyrarinos ad eorumprsedi--
uterelur : habilatores autem urbis de susleniatione cationem, ne genus humanum ab eorum vinculis
vehiculi communiler cogilabant. Mos igitur isie Hie- solverelur. Sed postquam discipuli dixerunl, « Do-
rosolymis servabatur, quando Dominus riiscipulos minus his opus habet, » confestim dimiserunt eos :
suos illo misit, dicens : « Et invenietis asinam al- quia postquam talia signa et miracula, scilicet susci-
ligatam et pullum cum ea, » etc. Spiritaliter aulem tantes morluos,etabhumano corpore imnmndos spi-
per asinam quse domila erat, Synagoga figuratur, ritus expellentes, et caetera quamplura, ut a Deo
quse jugo legis fuerat mansueta el attrita, et in le- cognoscerentur esse missi, coacti nolentesque genus'
galibuscseremoniisobservandis edomita. Per pulium humanum relinquere. Infirmata estautem virtus dx-
verolascivumetindomiluni, qui absque frenis huc il- 'J moniorum, mox ut fides Christipatuit per prseriica-
lucque discurrebat, gentilis populus designatur, qui tionem apostolorum , in tantum ut illorum manibiis-
nulla legis doctrina conslriclus, null.a Dei noiitia in- idola deslr.uerenlur, quorum sumptu et Iabore fue-
slructus, incerlus, eterrans, poslidolamanuum sua- rant sedificata. Unde et per obsessum hominem Do-
rum currebat. De quq bene juxta alium evangelisiam minodixerunl; Quid nobis et libi, Fili Dei? venisli'
dicitur : « Super quem nullus hominum sedit. »' ante tempus torquere nos (Math. vm) ?
Quia super gentilem populum nullus.prophelarum, « Hoc aulem lotum factum est ut adimpleretur
nullus patriarcharum, suam prsedicalionem el eru- « quod dictum est per prophetam dicentem : Dicile
ditionem adhuc exercneral. Non solum enim asina « filiseSion : Ecce rex tuus venit tibi mansuelus, et
alligata, sed etiam pullus inveniri dicitur : quia non « sedens super asinam et pullum fllium subjugalis. »
soluin gentilis populus, sed etiam Judaeorum, pec- Morem suum in hoc loco Malth3susevangelista ser-
cali vinculis erat astrictus, tesle Apostolo, qui ait in vat. SJui eniin Hebraeis Hebneo sermone scripsit
Epistola ad Romanos : « Non enim est distinctio Ju- Evangelium ubicunque se loci opportunilas dedit,
daei el Graeci. Omnes enim peccaverunt, et egent suam narrationem legis el prophetarum testimoniis
gloria Dei (Rom. x). » El iterum : « Tribulatio et corifirmavit. Unde cum dixissel Doniinum misisse
angustia in omnem animam hominis operantis ]B discipulos ad solvendam asinam et pullum, continuo
malum, Judaeiprimum et Graeci (Rom. II). J Et bene lestimonium prophetse adhibuit, dicens : « Dicite
prius solvere pneeepit, et sibi postea adducere, quia flliseSion: Ecce rex luus venit, » etc. (Zach.-ix.) Hoc
ordo rerum poscebat ut prius homiues ab infidelita- testimonium in Zacharia propheta est, quod non
tis vinculis solverentur, et postea per fidem sibi solum implelum est, quia prsedictum erat, sed eliam
praesentarentur. Vincula enim peccata sunt, ut ait anteaprsedictumesl, quia implendum erat.Utautem
Salomon : « Funiculus peccalorum suorum unus- omnem excusationem ignorantiae a Judaeis auferret,
quisque constringituv (Prov. v). »;Et alii quidem cumDominiadvenlum priBdiceret propheta, ipsam
evangelistaatantum- pullum posuerunt, vocalionem qualitalem Domini- advenientis' ostendif, dicens:
gentium solummodo exprimere cupientes. Matthajus « Dicile fllise Sion;, » etCiTIistorialiter aulem filiam
autem ulrumque animal posuit, asinam videlicet SionfJerusalem appellat,. in cujus sublimiori loco
etpullum, ul significaret ex utroque populo aliquos Sion posita erat,non solum ad defendendum tutior,
in Christo esse crediluros. Quasi enim ad solven- sed etiam ad conlemplandum sublimior locus. Ac si
dam asinanv aposlolo.s misil, quaudo spccialitcr ad diceret prophcla : 0 vos Judffii, quos ille advenlus
15 HAYMONIS.HALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. -- HOMIL. 16
Domini in carne inventurus esl, his signis regem A mentem inhabitans, ad visionem intimae pacis eam
vestrum cognoscile : Cum viderilis eum venientem ardenler festinare docel. Quod bene in sacra vera-
mansueliim, non superbum, sed humilem : non ar- cique hisloria signatur (Judic. i), cum Achsam, Ca-
morum splendore terribilem, ut quondam ad veslram leb filia, super asinam sedens, suspirasse legitur :
destructionem Nabuchodonosor et Antiochus vene- quasi enim Achsam Caleb filia asinam sedens suspi-.
runt, sed ad restaurationein : non sedentem super rat, quando mens simplicis viri pro coelestis vilse,
spumeum equum discordiae amatorem, qui ungula desiderio ingemiscit. Domini jussionem obedientia
terram fodiat, et prqcul odoretur bellum, sed super^ secula est apostolorum. Unde et subditur :
asinam pacis amicam, vel super pullum filium asinse: « Euntes aulem discipuli, fecerunt sicut praecepit
non ut auferat a le lemporale regnum atque terre- « eis Jesus et adduxerunt asinam et pullum. » Jani
mim, sed conferens libi, si credideris, coelesle et, superms per. asinam et pullum utrumque populum
sempilernum : non ut ducat le in terram alienam. diximus figurari, Judseorumscilicet et gentium. Quasi
vinctum, sed ut resliluat in propria liberum. Quod. ergo missi discipuli asinam adduxerunt, quando
aulem ait, « tuus, » tale est ac sidicerel: Tuus, in-, nonnullos ex Synagoga ad fidem Christi venire fece-.
quam, non alienus, non extraneus, sed proprius, ex. runt, sicul in Actibus apostolorum legimus, quia
te nalus, et in le nulritus, et ad luam salulem ve- B praedicantePetro, una die crediderunt tria millia, et
niens. Quod yero subjungitur,«mansuetus,»oslendit; altera die crediderunt quinque millia hominum, et
suam mansuetudinem non solum in verbis, sed eliam. mulla turba sacerdotum obediebant fidei. Quasi vero
insubjugali sessione. Spiritaliter namque Sion, quse, adduxerunt et pullum, quando illis maxima exparte
speculalio inlerpretatur, Ecclesiam significal, quae; non credentibus, profecti praedicaverunl ubique,
mundo cordequotidie contemplatur eum qui dixit: Domino cooperanle et sermonem confirmante se-
« Ego principium qui et loquor vobis i ; et itertim :. quentibus signis. Sed quia ordo orationis poscit ut
« Ego sum lux mundi (Joan. vm). »— « Diciie ergo prius instrualur homo in fide, ac deinde Deum ses-
fllise Sion, » id est Ecclesise : t Eccerex tuus venit sorem habere possit, recle subjungitur :
sedens super asinam et pullum, » id est non super-. • « Et imposuerunt super eum veslimenta sua, et
borum, sed humilium nientes inhabitans, ul discas « eum desuper sedere . fecerunt. » Vestimenia apo-
ab eo qui mitis estelhumilis corde : quia qui hujus stolorum eorum doclrinarn significant. Quasi ergo
regis regni parliceps esse desiderat, necesse est,- super asinam et pulluin veslimenta sua imposuerunt,
ul humilis sit el mansuelus, non reddens malum pro ul Jesus mollius sederet, quando sua doctrina corda
malo, nec malediclum pro maledicto, ut in eorum hominum inslruxerunt, ut Deum habitatorem habere
numero computari possit, de quibus dicitur : « Man- G possent. Quaerilur autem quomodo in tam brevi
eueti hseredilabunt terram, et inhabitabunt in-saecu- spatio ilineris super ulrumque animal sedisse dici-
lum saeculi super eam (Psal. xxxvi). » Et iterum : lur : si enim super asinam sedit, pullus absque
« Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram sessore fuil : si autem super pulluni (quod plus
(Maltli. v). » Mansuelus autem rex, mansuetos vult compeiit) sedit, asina a sessore iibera mansit. Quod
habere subditos, sicut ipse dicit:« Discite a me quia fieri polest, ut prius super asinam sederit, deinde
mitis sum et humilis corde, el invenietis requiem Hierosolymis appropinquans, turbis sibi obviantibus,
animabus veslris (Malili. xi). »Asinus enim in Scri- super asellum sedere voluerit, sicut dicit Joannes
pturis nec semper in malo, nec semper in bono evangelista : « Appropinquans Jesus Hierosolymis,
ponitur, sed aliquando asinorum nomine, fatuitas invenit asellum et sedit super eum. » Sed juxta spi-
siultorum significatur, aliquando luxuriantium pe- ritualem intelligenliam (ut supra diximus) palet
lulanlia, aliquando simplicitas viri jusli. Fatuitas sensus quia super utrumque animal sedisse dicitur,
stultorum , sicul scriplum esl (Deul. xxn): « Non quoniam ex utroque populo nonnullos ad suam fidem
arabis in bove simul et asino, » id est stultum sa- vocavit.
pienli in praedicalione non socies. Luxuriantium « Plurima autem lurba straverunt vestimenla sua
petulanlia, sicut per prophelam dicitur (Ezecli.' « in via. Alii aulem csedebanl ramos de arboribus ,
xxni): « Quorum carnes sunl ut carnes asinorum, « el sternebant in via. Turbse autem quse prsecede-
et fluxus eorum ut fluxus equorum. i Simplicitas « banl et quas sequebantur, clamabant, dicenles :
viri innocentis, sicul per Isaiam prophctam dicitur « Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine
(Isa. xxxn) : « Beali qui seminalis super omnes « Domini. » Considerandum est in hoc I.oco juxta
aquas, immitlentes pedem bovis et asini. » Ergo in ordinem personarum, qualitas meritorum : alii su-
hoc loco asina vel pullus, qui ad sedendum Domino per asinam veslimenta sua imponebant ut Jesus
adducuntur, simplicem vel innocenlem significant mollius sederet: alii vestimenta sua sternebant in
animam. Dominus enim super asinam sedet, quando .via, ne pes asinse impingeret : alii ramos de arbori-
simplicem menlem inhabitat, sicut ab eo per prophe- .bus in via sternebant, ul iter asinae planum et deeo-
tam dicilur :« Super quem requiescet Spiritus meus, ,rum redderent : et qui vicinius appropinquare ne-
nisi super humilem et quietum, et trementem ser- quibant, sequenles clamabant : « Hosanna filio
mones meos? » [Isa. LXVI.)Quasi enim Dominus David, » etc. Qui ergo vestimenta sua super asmam
asellum sedens Jerusalem tendit, cum simplicem imposuerunl, aposloli fuerunt, quia doclrina sua
'
fr HOMILIJE DE TEMPORE. '' '-18.
mentes hominum ut habitaculum Dei essent, prsepa- A^ prsedictae recoluntur. Minus enim jacula ferire sO-
raverunt. Qui autem vestimenta sua in via strave- lent, qusepravideri possunt.Ef electi qui circai finem
runt, sancli marlyres sunt, qui dum corpora sua sasculifuturi sunt in carne, tribulationes et pressuras
propter Deuni ad supplicia tradiderunt, quasi vesti- muridi tanlo levius tolerabunt, quanto eas prius ab
'nienta sua straverunl, iter simplicioribus ostenden- ipso Redemplore prsedictas meminerint. Nam inter-
tes, perquod ad coelum pervenire possent. Qui vero rogatus Dominus a discipulis de advenlu suo, et de
ramos de arboribus prsecidebanl, et sternebanl in •consummatione sseculi, ut supra evangelista retiilit,
''
via, sancli confessores sunt, qui dum sententias Pa- respondit:
trum prsecedentium multiplices et necessarias ad « Audituri enim eslis prselia et seditiones prselio-
noslram doctrinam proferunt, quasi de spiritualibus « rum, nolile terreri. Oportet primum hsec fieri,
arboribus ramos csedentes, coelestis patrise iter de- c sed nondum statim finis. Tunc dicebal illis: Sui-get
corant. Turbse autem praecedentes et sequentes, « gens conlra gentem, et regnum adversus regnum,
utriusque Testamenti significabant fideles, Veteiis « et erunt terraemotus magni per loca , et pesli-
scilicet ac Novi. Una enim voce clamanl, quia una :« lentise et fames, terroresque de coelo, etsigna ma-
esl fides praecedentium adventum Domini, el sequeh- « gna erunt. »Et quibusdam de perseculibne reprobo-
lium, teste aposlolo Pelro qui ait : « Per gratiam Bi rumel palientia eleclorum interposiiis, adjunxil hoc
Domini Jesu credimus salvari quemadmodum et illi. quod incapite hujus lectionis amlivimus, dicens :
Quod enim illi prsedixerunt futurum, nos jam credi- '« Erunt signa in sole et luna et stellis.'» Ubi notan-
mus factum (Act. xv). » Quod autem clamant, au- dum est quia ad ultionem reproborum hominum ipsa
diamus : « Hosanna filio David. » Hosanna quippe etiam elementa mundi turbata dicunlur, quse sigilla-
•Yox.estexsultantium parilerque laudanlium. Filium tim Dominus enumerat dicens : « Surget gens conlra
quoque David profilentur, quia de David slirpe natus "gentem, et reghum adversus regnum. » Ecce con-
ad nos Salvator' descendit, sicut ait Apostolus : lurbalio bominum. «Terrsemotus magni erunt per
'< Qui faetus est ei ex semine David secundum carnem loca. i Ecce respectus irae desuper.« Erunt pestilen-
(Rom. i). » Versiculus autem isle quem et pueri in tise.» Ecceinscqualilas corporum.« Eritfames.» Ecce
introitu templi Domino canlaverunt, sumplus est de slerililas terrae.«Terroresquede coelo,et signa magna
centesimo septimo .decimo psalmo, qui pene tolus in erunt. » Ecce inaequalilas aeris. « Erunt signa in sole
persona Domini canitur, et hsec ad ejus adventum et luna et stellis. » Ecce commotio siderum. « Prse
perlinent. Cum enim dixisset Prophela : « Lapidem confusione sonilus maris et fluctuum. » Ecce confu
quem reprobaverunt sedificanles, hic factus est in sio fluminum. Justum est enim ut insensali homines
caput anguli (Psal. cxvn), » qusedam interposita C^ qui in cunclis peccaverunt, in cunctis feriantur, td
adjunxit: « 0 Domine, salvum me fac, oDomine, est si peccaverunt per aeris serenitalem, feriantur
bene prosperare, benedictus qui venturus esl in no- per tempestatem. Sic de reliquis ab ipsis insensatis
mine Domini. » Pro quo in Hebrseohabetur Hosanna rebus feriantur, et implealur illud quod scriptum
Adonai Hosanna, quem Symmachus more suo ap ?r- est in Salomone : « Pugnabit pro eo orbis lerrarum
tius translulit, dicens : « Obsecro, Domine, salvum contra insensatos (Sap. v). » Quse autem signa in
me fac. » Hosanna ergo proprie Hebrseorum sermo sole el luna et stellis fulura sunt, alius evangelista,
est, et interprelalur in noslra lingua, salva, sive Matthseus scilicel, manifestius declarat, dicens : «In
salvifica : cui ergo turbse salva sive salvifica clama- diebus illis sol obseurabitur, et luna non dabit Iumen
bant, utique Salvatorem credebant. Benedictum quo- suum, et stellsecadent de coelo.» Ubi spiritaliter so-
que venturum in nomine Domini profltebantur, quia lis nomine Dominus Jesus Chrislus intelligitur. De
Filius non in suo nomine, sed in nomine Patris venit: quo scriplum est: Vobis autem qui tinielis Deum ,
nec suam, sed Patris gloriam qusesivit, sicul ipse orietur sol juslitke. Et iterum : « Ortus est sol et con-
Judseis non credentibus dixit : « Ego veni in nomine gregali sunt (Psal. cm). » Lunse aulem nomine in
Patris mei, et non suscepislis me, si alius venerit in • hoc loco Ecclesia designatur, sicut scriptum est in
nomine suo, illum suscipielis (Joan. y). » Et iterum: *^ Habacuc: « Elevatus est solin ortu suo, et luna
< Ego a meipso non veni, sed Pater meus misit me stetit in ordine suo (Habac:m). » In diebus autem
(Joan. vin).» illis, id est in illa ultima tribulatione, « sol obscura-
HOMILIAII. bitur, » quia Dominus Jesus Christus virtulis suse
potentiam non manifestabit. « Luna autem non dabit
DOMINICA. SECUNDA. ADVENTUS. lumen suum, » quia Ecclesia miraculorum fulgore
'
(Luc. xxi.) i In illo tempore, dixit Jesus discipulis non resplendebit. Unde per Joannem in Apocalypsi
« suis : Erunt signa in sole et luna et stellis, et in dicitur : « Et factus est sol niger sicul saccus cilici-
« terris pressura gentium, proe confusione sonitus nus, et luna lota facta est sicut sanguis (Apoc. 1). »
< maris etfluctuum, » et reliqua. Prsevidens vel con- Et Apostolus : J Oportet hsereses esse, ut probati
descendenset consulensDominus humansefragilitati, manifesti fiant (J Cor. xi).»Quoniam cumDominus
tribulationes et pressuras, quse circa finem sseculi potentiam virlutis non ostendet, Ecclesia pro verita-
venturse sunt, longe anle dicere yoluit, ut tanto faci- tis testimonio martyrii cruore sanguinea erit, sicut
lius tolerentur cum venerint, quanto ab ipso longius per Joelem propbelani dicitur': « Sol convertetur in
19 HAYMONiSHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 20
tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat A moventur. Hinc per Joannem in Apocalypsi dicitur:
dies Domini magnus et manifestus (Joel. n). J Stel- « Et mare jam non esl. »
larum .autem nomine in hoc loco hypocritse desi- « Arescentibus hominibus. t Spiritualiter inultima
gnantur, qui dum professionem fidei habent, in Ec- tribulalione homines arescere, est reprobos a pin-
.clesia quasi stellse et .astra fulgenl. Sed ultima tri- guedine fidei et charilalis deficere. Multi enim in illa
bulatione imminente, stellse cadent de coelo, quia tribulatione a fide arescent, qui prosperilatis tem-
plurimi lunc ab Ecclesia recedent de corpore, a qua pore fideles putabantur, sicut Dominus de jactatis
prius recesserant mente. Permittet enim Dominus seminibus supra petram ait: « Quia orlo sole arue-
.Antichristum ssevire in sanctis, el suam ssevitiamin runt. » Hanc ariditatem fatuae virgines patientur,
eis grassari perlinaciter, ut patienlia eorum probe- quando prudentibus dicent: « Dale nobis de oleo
•'lur. Ut
Apostolus dicit (/7 Tkes. n) : « Qui adver- vestro , quia lampades nostrse exslinguuntur (Mattli.
satur et extollitur supra omne quod dicitur Deus, aut xxv). » Recte autem dicitur : «Prse timore et exspe-
quod colitur. » Unde in Apocalypsi dicitur : « Et « clatione, qusesupervenienl universo orbi.» Ulaenim
misit draco caudam suam, et traxit terliam partem tribulalio utcunque lolerabilis est, post cujus finem
stellarum coeli (Apoc. xn). » Hinc Daniel, cum An- gaudium speratur : illa dura, aspera et intolerabilis,
tichristi tempora praediceret, ait inter csetera : « Ro-;B quae cum prsasenlialiler cruciat, in futuro majora
bur dalum est ei contra juge sacrificium pro peccalo, comminatur. Utrumqueenim reprobis in illa tribula-
et prosternetur verilas in terra, et faciet et prospe- tione continget, quia et prsesentialiter mala sustine-
rabitur (Dan. vin). » El iterum : « Et usque ad al- bunt, et in futuro majora exspeclabunt, quia el foris
titudinem coeli elevatus est, et dejecil in fortitudine poenas, et intus timorem babebunt, nec de praasenti
etde stellis, etconculcaviteas. J—t Et in lerrispres- neque de futuro securilatem animsehaberepoterunt.
« sura genlium. » Non sufficient ad vindictam repro- Et ideo recte dicitur : « Prse timore et exspectalione
borum hominum signa de coelo, sed eiiam in terris quse supervenient universo orbi. »
pressuroe gentium erunt. Ejusdem terrae incolis « Nam virlules coslorum movebunlur; el tunc vi-
invicem se premenlibus , et invidiosa conlentione ia « debunt Filium hominis venientem in nube, cum
se consurgentibus, sicul Dominus ail : « Consurget « potestate magna et majeslale. » Quidam in hoc
pater in filium, el filius in patrem, et filia in matrem loco, virlutes coelorum, magislros et rectores Eccle-
suani, el nurus adversus socrum suam, et inimici siae intelligere volunt. Si enim, aiunt, Ecciesia spi-
hominis domestici ejus (Luc. xn). »Unde Isaias ait: rilualiler coeluinest, ut est illud : « Coelum mihi
« Irruel vir in virum, unusquisque in proxirmim sedes est (Isa. LXYI); s et: « Anima justi sedes esl
suum. Tumultuabitur puer contra senem, ignobilis (C sapientise (Sap. vn), » non incongrue virlules caelo-
conlra nobilem (Isa. m). t Et Paulus : « In novissi- rum rectores Ecelesise intelliguntur, episcopi scili-
mis diebus instabunt tempora pericuiosa, et erunt cel et sacerdotes. Et de his intelligi volunt quod
homines seipsos amantes, et a veritalc quidem au- scriptum est: Angeli territi purgabuntur (Isa. XLI),
ditum avertent, ad fabulas autem convertentur (// angelorum nomine super sacerdotes interpretantes_,
Tim. m). > Unde Malthseus ejusdem tribulationis juxta illud Malachiss: « Labia sacerdotis custodiunt
magnitudinem expressius describens, ait: « Et erit scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia an-
tunc talis tribulalio qualis non fuit ab initio usque gelus Domini exercituum est (Malach. n). » Commo-
nune, neque ftet. » Necsolum coelum et terra, sed veri autem virtutes ccelorum dieunlur, quia in illo
eliam mare el flumina ad ultionem reproborum ho- dislricto judicio etiam praesules ecciesiarum ratio-
minum.consurgent. Undeel subditur : « Prse confu- nem exsolvenl non solum pro suis actibus, sed etiam
sione sonilus maris et fluctuum..» Confusio, sonitus pro cominissis sibi animabus, sicut Dominus ait:
maris et fluctuuin nondum nova exorta est, sed cum Homini cui multum commissum est, mullum quseri-
maxima ex parle quae prsedicla sunt, complela tur ab eo. Et sic alia Scriptura dicit: « Potentes po-
cernimus, de minimis quse restant dubitare non pos- " tenter tormenta patientur (Sap. vi). » Nos autem
Sumus. Jam enim gentes contra genlem, etregnum? virtutes coelorum specialiler in hoc loco, angelos,
adversus regnum surrexisse, ut vidimus et audimus, archangelos, thronos, dominationes, virtules, prin-
terraemotus per loca fuisse experti sumus : pestilen- cipatus et poteslates, cherubim et seraphim accipi-
tias, etfames, terroresque de coelo, etsigna magna mus, de quibus scriplum esl: « Laudate Dominum,
fuigsfejwuiignoramus : signa in sole et luna et stellis omnes angeli ejus, laudale eum, omnes virtutes ejus
a .quibusdam frequenter visa esse referuntur: con^ (Psal. CXLVHI). J Quaevirtutes moveri dicunlur, quia
fusio autein soniuis maris etfluctuum, quia nondum angeli nou solum adventum Domini comilabuntur,
venit, sine dubio ventura creditur. Tradunl enim sed eliam prsecessuri sunt, sicutDominus aitinEvan-
nonnulli, qupd circa flnem saeculi mare, flumina et gelio : « Mitlet Filius hominis angelos suos, et colli-
rivuli, jiixta qualitatem et quantitatem suam, voces genlde regno ejusonmia scandala (Matlli. xm). » Et
et mugitus emiltenl, interilum suum quibusdam lu- iterum : « Exibunt angeii, el separabunt malos de
ctuosis vocibus deplorantes, et per hoc non parvum medio justorum. » Et alibi: « Dominus ad judicium
tmiorem hominibus audientibus incutient. Quia enim veniet cum senibus (Isa. m). > EirSalomon : « No-
omnia finienda sunt, circa finem sseculi omnia com- bilis in' porlis vir ejus quando sederit cum senalori-
21 HOMILI^EDE TEMPORE. 22
•bus terrae {Pron. xxxi). » Yel certe alio modo, L quod palatium yel civitatem venturus est, nuntii alii
commoveri dicuntur, ut terror et districlio judicii atque alii mittuntur, sed cum illi videri eceperint
ostendatur. Sicut enim, verbi -gratia, cum rex seve- qui ex ejus latere sederesolent, de ejus advenlu non
rum et districlum judicium in subjectis exercet, nou dubitatur : sic adventum illum Dominicum signa in
solum illi timent qui pro suis meritis judicantur, sed sole, et luna et «tellis, et multa alia prsecessura sunt.
eliam illi <[ui ejus lateri adhserere solent: sic cum Sed cunvangeli qui ei semper assislunt coeperint
Deus omnipotens in judicio reprobos puniet, ut ler- apparere, slatim adventus Domini vicinus cqgnosci-
ror et districtio judicii ostendatur, etiam illi timere tur. Unde cum dixisset : t Nam virtutes coelorum
dicuntur, qui selerna stabilitate firmati sunt. Unde movebuntur, » adjunxit: « et lunc videbunt Filium
bene per bealum Job dicitur: « Columnse coeli con- hominis venientem in nube, cum poteslate magna et
tremiscunt et pavent ad nutum ejus (Job. xxvi). » majestate. » Filium ergo hominis in judicio visuri
Quid ergo de talibus fiet quando columnseconculien- sunt,4uia in forma servi, id est in forma hominis
tur ? Quid ibi virgula deserti palietur, quando cedrus quam pro nobis assumpsit, ad judicium venlurus est,
qusein Libano est concutietur ? Quid miseri morlaies sicul scriptum est: « Ecce veniet in nubibus., el
homines facluri sunt, quando angeli limebunt ? « Et videbiteum omnis oculus, et qui cum pupugerunt,
si juslus, » ul ait Pelrus aposlolus, « vix salvabilur, . l et plangent se super eum omnes tribus terrse
impius et peecator ubi parebunt (/ Pet. IV)? » Hujus (Apoc. 1). » Et iterum : « Videbunt in.quem trans-
diei dislrictionem conspexerat Sophonias propheta, fixerunt (Joan. xix). »In potestate autem magna, et
cum dicebat: « Juxla est dies Domini, juxta et velox majestate eum visuri sunt, quem in humilitate lo-
nimis. Yox diei Dominiamara: tribulabilur ibi fortis. quenlem audire contempserunt. Dignum est enim ut
Dies irse, «ies illa, dies tribulationis et angustise, ipse Filius Dei, qui in fonna hominis injuste judi-
dies calamitalis et miserise, dies nebulse et turbinis, catus est, in eadem forma omnes in judicio 'jusle
dies tubaeel ciangoris (Sopli. i). » Et iterum : i Y« judicet, sieul ipse dicit in Evangelio : « Pater non
qui desideralis diem Domini; ut quid vobis eam? et judieat quemquam, sed omne judicium dedit Filio
quasi si fugial homo a facie leonis, et mordeat eur» (Joan. vni). »Etiterum : « Polestalem dedjt eiPaler
coluber, sic dies Domini ista tenebrse, £t non lux judicium facere, quia Filius hominis est. » Sed post-
(Amosv). » Et sicut Matlhaeus ait:« Yseprsegnanti- quam-hsec ad terrendos reprobos dicta sunt, mox ad
bus el nutrientibus in illis diebus (Matth. xxiv). » consolandos electos Dominus sermonem converlit,
Et iterum: « Tunc erunl. <luoin lecto uno, » elc. Et dicens :
Lueas : i Ecce venient dies in quibus riicent: Beatse « His autem fieri incipientibus, respicite et levate
steriles quse-non genuerunt, el ubera quse non la- ' ' i capita vestra, quoniam appropinquat redemptio
ciaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite « vestra. » Ac si diceret Dominus : Cum Tcrebris
super nos, el collibus: Operiie nos (Luc. xxm). 4 mundi ruinis et assiduis plagis ejus signum appro-
Qui ergo in hac die securus esse desiderat, dum in pinquare videritis, nolite de mundi interitu flere,
hoc corpore vivit, hujus diei (listriclionem ante ocu- nolile de vobis limere : quia cum ejus finis venit,
los mentis necesse est ponat. Tanto enim eril ibi quem non amaslis, invenietis gaudium quod semper
quisque securior, quanto in.observandis mandalis quaesistis. Ssepe autem in Scripturis sanctis, caput
Domini modo fuerit limidior. « Beatus enim vir quL pro mente ponitur, sicut per Salomonem dicilur :
timet Dominum, » ait Propheta; « in mandatis ejus « Sapienlis oculi in capite ejus (Eccli. 11).»Si enim
volel nimis (Psal. cxi). » Et sicut ait Salomon : corpoream visionem attendimus, non solum sapien-
« Bea.lus homoqui semperest pavidus,qui vero-men- lis; «ed etiam sttilti oculi in capite sunt. Sed sapien-
tis est durae cqrruet in malum (Prov. xxvni), » IR tis eculi in capite esse dicunturs quia discrelionem
hujus diei terrore magnam securitatem. eleemosy^ spiritus habet inmente. Quia sieut a capite membra
narum largitas tribuet, quando ipse Judex ad dexte- corporis regunlur, ita et menle cogitaliones discer-
ram positus, dicturus est: c Yenite, benedicti Patris nuntur. .Et sicut eaput principale membrum esl
meij percipite regnum quod vobis paratum est ab ^ corporis, ila et mens principatus cordis. Ita ergo et
origine mundi, Esurivi enim, et dedistis mihi raan- in hoc ioco cum capila jubet levare, mentemprse-
ducare : sitivi, et dedistis mihi bibere : hospes eram, cipit ad remunerationem seternam prseparare. In
et collegistis me: nudus, et operuislis me : infirmus quibus verbis oslenditur, quia elecli diem judicii non
et in carcere, et venislis ad me (Malih. xxv). » tantum debent timere quantum optare. Unum quo-
« Beatus enim, > ait Propheta, « qui intelligit super tidie in oratione poscunt, dicentes: « Advenial re-
egenum et pauperem, in die malo liberabit eum Do- gnum luum. » Quod illorum est. facere, qui gratia
minus (Psai. XL). » Hinc justi viri voce dicitur : « Fi- Dei se prseveniente bona operalos esse recolunt,
duciamagnaerit coramsummodeoeleemosyna omni- sicut per Joannem dicitur : « Charissimi, si cor
bus facientibus eam.»etc. (Tob. iv.) Et iterum:« Fili, nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus
eleemosyna a morle liberat, et non patitur hominem in diejudicii (/ Joan. in).»El ne ad hsecinlelligenda
ire in lenebras(/6irf.).»Notandum autem quia quanto humana mens pigra remaneret, similitudinem de
fortiora signa manifeslanlur, tanto Domini adventus rebus visibilibus Dominus adjunxit. Unde et sub-
vicinior esse intelligitur. Sicut enim cum rex ad ali- ditur :
25 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. U
« Et dixit illis similitudinem : Yidete ficulneam Aneani
! Synagogam intelligere" possumus. Hsec est
« et omnesarbores ; cum producunt jam ex se fru- ,'enim ficulnea, ad: quanr, juxta aliam Evangelii
« ctum, scitls quia prope est aestas. »Tpsamnamque parabolam,r Dominus venisse legitur : Quserens fru-
exposuit, addens : "clum in ea, et non inveniens, dixit : « Nunquam ex
« Ita et vos cum videritis hsec fieri, scitote quo- tefruclus nascalur in sempiternum (Mallh. xxi). >
« niam prope est regnunf Dei.; » Ac si diceret Do- Cum ergo viderimus hanc ficulneam^id est; Synago-
minus : Sicut ex fructu arboris vicina-sestas co- gam, ex se fructus credulitatis proferre, sciamus
gnoscilur, ita et vos ex ruinis mundi regnum Dei pro- quia prope est' regnum Dei,- quoniam circa flnem
ximum et vicinum esse cogrioscile.'Unde bene alius sseculi per prsedicalionem Elise et Enoch Synagoga ex
evangelista,. scilicet Matlhseus, ufceleritatem ve- parte creditura est^ tesle Apostolo, qui ait : « Cum
nienlis Domini ad judiciuin 6stenderet,:ait: « Ita et plehitudo gentium subintraverit t lunc omnis Israel
vos cumvideritis hsec omnia fierij scitole quia prope salvus flet (Rom. n). » Et iterum :« Non prius quod
est regnum Dei in januis (Matlh. xxrv)."» Pulchre spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale
aulem regnum Dei aestati comparatur, quiaj; sicut (/ Cor. xv). » UndeelDominusper Malachiam prophe-
seslaiis tempore sol lucidior et splehdidior apparens tani repromisit, dicens : « Ecce ego miltam ad vos
mundum illuminat, ita post judicium omnis humana B ^ Eliam Thesbiten, qui convertat corda patrum in
fragilitas, omnisque tentaiio transiet. Et cuni sol filios, et corda filiorumad patres eorum (Maiach. iv).»
justitise Dominus Jesus Christiis in claritate visionis « Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio
suse apparuerit, sanclos majori splendore glorificabit,' « haec, donec omnia flant. » Amen, proprie He-
quando implebitur quod Dominus alibi ait: '«' Tunc brasorum sermo est, et est adverbium aflirmantis,
jnsti fulgebunt sicut sol in regno-Patris eorum et cum possit interpretari vere sive fideliter, a nulio
(Malth. xin). » Et lunc impletum erit quod ait' Apo-' interprelatum est, seri ob honorem et reverentiam
slolus : « Quod nuric videnius per speculum et in Domini, qui hoc sermone in sua loculione frequen-
senigmate, tunc videbimus facie ad faciem (/ Cor.- ter usus est,' ita relictus est sine interpretatione.'
XIII). » Sieut aulem hiemis tempore arbores cerni- Generatio autem hsec, si de Judseorum gente intelli-
mus foliis nudatas, fruetibus'exspoliatas'et pene gaiur, non prateribit, ut plures illorum non sint,
morluas esse, ita in praesenti vita sancli morlificari- quoadusque omnia qure a Domino prsedicta sunt,
les membra sua super lerram, humiles et despecti impleantur. Si vero ad lotam humani generis mas-
apparenl, dicentes cum Propheta : « Propter te sam referatur, manifeste patet quia nonprateribit
mortificamur tola die, sestimati sumus sicul oves genus humanum, quoadusque omnia quse a Do-
occisionis (Psal. XLIII).» Et siciit appropinquante v mino prsedicta sunt, consummata sint. Prsedicta est
aistate iterum redivivse arbores vesliuntur foliis,- enim Domini incarnatio, et impleta est. Prsedicta est
decorantur floribus, ornanlur fructibus, ita in die ejuspassio, et resurrectio, etlmpletsesunt.Praedicta
judicii, sancti de terra et pulvere consurgentes,- est gloriosa ejus ascensio, et completa est. Prsedicla
induti stola immortalitalis, jucundi et floridi appare- est Ecclesia,per univefsum mundum futura, el oculis
bunt, dicente Psalmista : t Justus ut palma florcbit,' cernimus implelum. Prsedicta sunt signa in sole et
et sicut cedrus Libani mulliplicabitur (Psal. xci). > luna, etstellis, impleta sunt. Prsedictus est sonitus
Taliter quasi in hieme iii praesenli vila spiritales maris et fluctuum, nulli dubium quod adveniat. Prse-
arbores mortuas inspexerat Paulus apostolus cum dicta est dies judicii, quia nondum impleta est, sine
dicebat: « Mortui enim estis, et vita vestra abscon-- dubio implenda creditur. Prsedictum est universale
ditaestcumChristoinDeo(Co/oss. in).» Quasi iterum' judicium, et vita oeterna, et complenda exspectamus.
appropinquantesestateeasdem vestirifoliis, et deco- Cuni quanta autem flrmitate credenda sint, quae a
rari spiritualibus floribus considerabat, quando aie.-: Domino prsedicla sunt, ipse manifestat, cum ad-
bat : « Cum enim apparuerit Christus, vita vestra,- juhgit: .
lunc et vos apparebitis cum ipso in gloria.» Similiier ' « Ccelum et terra
transibunt, verba autem mea
et David propheta spiriluales arbores mortiias in- « non transibunl. » Nihil enim rebus visibilibus
spexerat, cum dicebat : « Euntes ibarit et flebanl,- coeloet terra durabilius, nihil in rebus humanis ve-'
mittenles semina sua (Psal. cxxv). » Et quasi sestale' locius quam verba transeunt, quse nec perfici nisi
regno appropinquante iterum vivificandas inspexe-' transeundo possunt. Cuin ergo - Dominus dicit :
rat, quando aiebat: « Yeriientes aulem venient cum' «' Coeluni et terra transibunt, verba autem mea'
exsultatione, portantes manipulos suos. »'Unde san-' rion transibunti » ostendit quia quoe apud nos
cta Ecclesia post resurreclionem Domini fructuju-' fixa videntur, apud illum transitoria sunt: et quaV
slitioe repleri se gaudens; in amoris Cantico audivit apud nos transitoria videntur, in ejus verbis firma
a Domino : «Yeni,eleciamea, formosamea,'columba' et stabilia sunt, quia fixas et permanerii.es sententias
mea, imriiaculala mea. Tota pulchra es, amica mea,! format ejus sermo dum transit. Sed quaeritur cum
el macula non est in te ulla. Jam enim hiems trans- Dominusdical: Coelumet terra transibunt, quomodo
iit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in stare possitillud quod ait Ecclesiastes : « Generatio
terra, tempus putationis advenit; niane surgamus prseteril, et generatio advenit, terra vero in sempi-
- ad vineas
(Cant. n). » Vel cerle aliter, per flcul- ternum slat (Eccles. i) ? » Si enim, juxta Domini
25 . HOMILLE DE TEMPORE. .96,
vocem, CoeiUinet lerra transibunt, quomodo terra in .A (Ibid),» et de quo multa testimonia perhibuerat, di-
sempilernum stare dicilur? Ad quod dicendum, quia cens : « Qui deterra est, de terra loquilur : qui de
aliud est coelum aereum, aliud sidereum, et aliud coclo venit, super omnes est (Jmn, m)? » Non; sed
sethereum. Ccelum ergo aereum terrse vicinum est, hoecinterrogatio Joannis, illius discipulis potius quam
unde et aves eoeli nominamus, quas super aera voli- illi necessaria erat. Ut quod ergo inlerrogavit ,
tare cernimus. Pluvia dicitur cadere de coslo, cum « Tu esqui venturuses, an aliumexspectamus (Matlh.
utique de nubibus quas cernimus, pluat. Coslum xi, Luc. vn)? » Ad quod respondendum, quia in hac
ergo hoc aereum et terra transire dicuntur, Psalmi- interrogatione, ut diximus, non sibi, sed discipulis
sta dicente : «Initio,'lu Domine, lerram fundasli, et suis consuluit, id non propter suamignoranliam,sed
opera manuum luarum sunl cceli, ipsi peribunt propler incredulitatem interrogantium discipulo-
(Psal. ci). » Non ut omnino non sint, sed ut in me- rum. Quod autem discipuli Joannis erga Dominum,
lius immutanda sint. Ipsa ergo immulalio transitus quem adhuc verum Deum non cognoscebant, aliquid
appellatur. Transire vero dicitur non solum id quod mordacitatis vel livoris haherent, superior textus
ita perit quod nunquam sit, sed quod immulatur ut Evangelii ostendit. In illo die accesserunt discipuli
melius sit. Sieut metalla aurea et argentea perignem Joannis ad Jesiini, dicentes : « Quare nos et Pharisoei
transeunt, non ul non sint, sed ul pulchriora fiant. B jejunamus frequenter, discipuli autem tui non jeju-
Quoniam coelumet terra, quse nostris iniquitatibus nant (Matth. ix)? » Et iterum : « Accesserunt disci-
poliuta sunt, per ignem in die judicii purganda sunt, puli Joannis ad eum, > scilicet ad Joannem, « diceu-
sicut ail Psalmisla : Ignis anle ipsum prsecedet, et tes : Magisler, cui lestimonium perhibuisli, ecce
inflammabit in circuitu inimicos ejus. Et tantum ar- baptizat, et omnis lurba post eum yadit (Joan. m). >
debit ignis judicii. in aere, ut nonnulli tradunt, quan- Ac si dixissent : Nos relinquimur, et illum omnis
lum aquse diluvii occupaverunt super lerram, et ipsa ,turba sequitur. Positus ergo Joannes in carcere,
immutalio coeliel terrse, transitus appellalur. Sicut sciens se pro veritalis teslimonio moriturum, disci-
enim homo amictum vel quodlibet veslimenlum pulos quos ad credendum Christo prseparaverat, in
a se projicit, ut alterum deeentius induaf,; ita Deus hoc errore relinquere noluit, el ideo siib oblentu
omnipptens ccelum et terram per ignem purgabit, ut inlerrogationis eos ad inlerrogandum misit, ut dum
purgata in melius consistant. Unde et per Psalmi- ad interrogandum eum pergerent, videnles signa et
stam dicitur : «. Et velut. amictum mutabis eos, et miracula quse faciebat, verum Deum esse illum co-
mulabunlur (Ibid.). » Hinc per Petrum apostolum gnoscerent, ac crederenl, et sicab ipso errore libe-
dicitur (// Petr. m) : T Cceli autem qui nunc rarentur. Est et aliaralionabiliscausa, proqua Joan-
sunt et terra. eodem verbo reposita, igni reservata C nes ad interrogandum Ghristum discipulos misit.
sunt in die judicii. » Et ilerum : « Dies Domini sicut Noverat enim. pro redemplione hominum Christum
fur, ita in.nocle veniet, in quo cceli magno impetu natum de virgine in mundum venisse; iitrum autem
transibunt, elemenla vero calore solventur. » Hinc moriensper seipsnm eos qui in inferno injuste tene-
perlsaiam Dominus dicit: « Ecce ego creo coelum bantur liberalurus esset, adhuc ignorabat : el ideo
novum et terram novam, non ut condenda sinl, sed non dixit: Tu es quiveuisti, sed,« Tu es qui venlurus
ut in melius immutanda (Isa. LXV).,.» Sic et per es. »Ac si diceret: Egoin carcere clausus ab Herode
Joannem. in Apocalypsi dicitur: c Ecce nova facio capite truncandus, ad inferna. descensurus sum :
omnia (Apoc. xxi). » manda milii ulrum debeam adventum luum annun-
HOMILIA III. tiare inferis, qui nuntiavi superis. an non conveniat
Filio Dei, ut gustet mortem, et ad hoc sacramentnm
DOMINICA TERTIAAD.VENTUS,
peragendum, id est ad liberandas animas, alium
(MATTH.XI). « In illo tempore, cum andisset Joan- quain te missurus es.
« nes in vinculis opera Christi, miltens duqs de « Etrrespondens Jesus, ait illis : Euntes renun-
« discipulis suis, ait illi : Tu es qui venturus es,» et « tiate Joanni quse audislis et vidistis. Caeci vident,
reliqua.Tn exordio luijus lectionis inquirendum est, " i claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt,
quare Joannes Baptista propheta, et plus quam pro- « mortui resurgunl, pauperes.evangelizantur. » Re-
pheta, qui Salvatorem aliis digito ostenderat, di- sponsio ista Domini ad superiorem sensum pertinet,
cens ,' < Ecce agnus Dei, ecce qui tbllit peccata quod non' ad interrogationem Joannis respondit, sed
mundi (Joan. i), » el quem venientem ad baplismum ad cogitaliones interroganlium. De morte namque
expaverat, dicens, i Ecce' a te debeo baptizari, et sua requisitus,' miraculorumvirtutes enumeravit, ut
tu vehis ad me (Mattli.m)? » nunc in carcere po- videnlium animos ad suam credulitatem provocarel.
situs, quasi quis silignorans, discipujos ad interro- Ac si diceret: Conferle opera quse.in me videtis cum
gandum misit, diceiis : « Tu es qui venturus es, an prophetarum oraculis quse legistis , ut in me illum
« alium'exspectamus? «Nunquid ergo ignorabat eum, esse cognoscatis, de quo olim prophela gaudens di-
quem aliis demonstraverat, et super quem Spirilum cebat: « Dominus ipse veaiet, et salvabit nos (Isa.
sanctum iri columbsespecie descendentem et manen- xxxv). » — « Gaecivident, » ul impleatur illud pro-
lem viderat, vocemque Patris intonantem audierat, pbeticum:« Tunc aperientur oculi eorum (Isa. LV). »
t Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui — « Claudi ambulant, » ut impleatur illud : « Tunc
27 HAYMONISIIALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. —-HOMIL. 28
saliet Sicut cervus claudus (Ibid.). » —.« Leprosi A jiistitiarri, quoniam ipsi saturabuntur (Ibid.). i —
mundantur, » quia sicut per prophelam dicitur : t Mortui resurgunt,»id est, illi qui quasi insensibiles
• Ipse iniquitates nostras tulit, et languores nostros in peccatis morlui jacebant, econtrario membra sua
ipse portavit, cujus livore sanati sumus (Isa. LIII). » mortificanles, spiritualiter vivere incipiunl, etmise-
— « Surdi audiunl, » ut implealur : « Et aures sur- ricordiam quam in se experti sunt, aliis eliam in
dorum patebunt (Isa. xxxv). » — « Mortui resur- quantum praevalenl impendunt, cupieiiles implere
gunt, » ut impleatur ilhid : « Yivent mortui, inter- illud Scripturae : « Miserere animse tuse placens Deo
fecti mei resurgerit (lsa. xxvi). » — « Paiiperes (Ecc. xxx), » ut impleatur iri eis : « Beati miseri-
evangelizantur, > ut illorum ministeriurii implealur, cordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur
dequibus dicitur': « Dominus dabit verbum evange- (Matth. v). » — « Pauperes evangelizantur,» id est,
lizantibus virtulem multam (Psal. LXVII).> Spiri- illi qui viriutibus tenues erant et pauperes et vitiis
tualiler autem Joannes vinetus in carcere, legem repleti : nunc econtrario ut in coalo thesaurizari
slgnificat vinctam in cordibus Judseorum, quse dum possint, temporales divilias contemnurit, et per com-
non spirilualiter, sed carnaliler inlelligebatur, quasi munionem charitatis et Spiritus sancti gratiam, bo-
vinculata et ligala jacebat. « Misit ergo Joannes num quod didicerunt, aliis annuntiare non cessant,
duos discipulos ad Chrislum , ut interrogarent eum : B ut impleatur in eis : Beati pedes evangelizantium
Tu es qui venturuses, an alium exspectamus? >Misit pacem, evangelizantium bona (Rom. x) : et qui
el lex Scribas et Pbarisseos, qui Salvatorem interro- ante virlutibus pauperes erant el vacui, - nunc in-
garent : « Si tu es Christus, dic nobis paiam (Joan. cipiant esse paupercs spiritu , ut in eis impleatur
x). » Et iterum : « Dic nobis in qua potestate hoec qaod Dominus ait in Evangelio : « Beati pauperes
facis (Luc. xx). » Quibus congrue a Domino respon- spiritu, quoniam ipsorum est regnum ccelorum
detur : « Euntes rennnliate Joanni quae audistis et (Malllu v). i
vidistis : »— « Csecivident, etc. » Per has enim in- «Et beatus estqui non fuerit scandalizatus in me.»
firmitates corporum, debilitas animarum significata Conclusio ista Domini ad interrogalionem Joahnis
esl.IiTlirmoruin vero curationesenuincravit.quia non perlinet. De morte enim sua requisilus, primo signo-
venit vocare juslos, sed peccatores ad poenitentiam. rum viriutes enumeravit, et poslea ad hoc uuod
Ait enta : « Csecivident, » ac si dicat aliis verbis: inquisitus fuerat respondit, dicens :« Beatus qui non
Jam tempus gratise meae apparuit, quo veruni lumen fuerit scandalizatus in me, » id est in mea morle.
resplendeus in mundo, eorum oculos qui in tenebris Acsi diceret: Mira qaidem et magna sunt quaefacio,
et in umbra morlis sedebant illuminet, et pargato quia csecisvisuro, surdis auditum, claudis gressum,
jnentis oculo, illum aspicere incipiant, qui ail in C mortuis vitam restituo; sed tamen-cum haec omnia
Evangelio : « Ego sum lux mundi (Joan. vm), » ut faciam, ad ullimum mortem pro humani generis re-
impleatur in eis:« Beati muudo corde, quoniam ipsi demptione sustinere non dedig"nor.Et necesse est
Deum videbunt (Matth. v). »—« Claudi anibulant. •> hominibus, ut qui in me signa Yenerantur, ad suum
Hoc est, illi qui in via Dei claudicabanl, nunc ul.rius- scandalum mortem in me non despiciant. Plures
que Testamenti inslructi lectione, et dilectione Dei enim fuerunt, qui cum prius Dominivirtutes mira-
et proximi confirmali, et gressum meutis firmumha- renlur, mortem lurpissimam crticis in eo despexe-
bentes, viam mandatorum Dei currunt, et de terrenis rant. Yisis autem tot signis tantisque virtutibus mi-
ad coelestem palriam pervenire fesiinant, ut implea- raculorum non scandalizari quisque potuit, sed
tur in eis': « Beati.mites, quoniam ipsi possidebunt admirari. Sed mens infidelium grave contra eum
terram (Malth. v). i—« Leprosi mundantur,» id est, sumpsit scandalum, quando post enumeralis miracu-
illi qui variis peccatorum facinoribus immundi et foe-- lorum signis, eum comprehendi, ligari, flagellari, et
dali erant, necnon per baplismum et poenitentiam se in seputoro colloeari eonspexit. Scandalizabantur
purificari desiderant, et non solum de prseteritis pec- quoque qnando «um quem mortuos suscitantem aspe-
catis lugerit, sed etiam pro vitse seternoedesiderio xerant, mortuum videbant. De quibus ait Apostolus.:
0 s Nos autem praedicamus Christum cruciflxum, Ju-
suspirant, et in prosperis humilitatem, et in adver-
sis patientiam servant, ut impleatur in eis : « Beati doeis scandalum quidem, genlibus aulem stulliliani
pacifici, quoniam Filii Dei vocabuntur (Ibid.).»Et ut (ICor.i). »
mundationem animae recipere possint, in tantam « I-llis autem abeuntibus, eoepit Jesus dicere ad
perfectionem excrescunt, ut non solum mala non « turbas de Joanne : Quid existis in desertum vi-
irrogent, sed etiam ab aliis irrogata aequanimiter « dere? arundinem vento agitatam? » Ac si dicerel:
ferant, ut impleatur in eis. « Beali qui persecutio- Ne circumslantes turbse putarent interrogalionein
nem paliuntur propler justiliam. »—«Surdiaudiunt, > Joannis vel de invidia, vel de ignorantia natam, di-
quia illi qui prius aures clausas habebantad audien- scipulis illius recedenlibus miris et magnis laudibus
dutn verbum Dei, apertas ad audienda ludibria : Dominus Joannem exlollit, dicens de illo ad turbas :
.nunc econtraobduranl auressuas ne audiant sangui- « Quid exislis in desertum videre ? arundinem vento
neni, et verbum Dei ardenti animo audire desideranl agitatam? »Ac si dicerel : Nunquid au noc venistis
et ul opere implere possint, esuriunt alque sitiunt, in deserlum, ul videretis hominem calamo slmilem,
iit impleatur iu eis : « Beali qui esuriunt et siliunt qui levitate mentis de me dubitet, quem antea pau-
29 HOMILIJEDE TEMPORE. 50
lulum vobis prsedicavil? QuodMionaffirmando, sed 1A vesle pretiosa, non in tortis crinibus auro et mar-
negando protulit. Arundo quippe canna est ab aridi- garitis (/ Tim. u). ,Ubi considerandum est, quam ve-
tale sic dicta, quse ires differentiasin se naturaliter recunrium sit, hoc viris appetere, a quo magister
habere dignoscitur; primam , quia in humeetis et Ecclesiaesluduit feminas cohibere. Unicuique enim
aquosis locis nascitur ; secundam, quia exterius pul- iioslrum sua conscienlia leslis est, quia pretiosa,
chra et interius vacua esl; tertiam, quia quacunque veslis, nisi propter inanem gloriam non quseritur;
aura tacla fuerit, in aliam parlem flcxibilis verlitur, quod si in occullo sit ubi a nemine videalur, non
significat carnalium mentes , qui dum petulantiam ei cura est qualibus induatur vestibus. At yero cum
libidinis diligunl, quasi in aquosis et humeclis locis ad publicum processerit, preliosa vestimenta quaerit,
nascuntur. Unde Prophela : « Compulruerunt ju- non ut sanclior, sed ut honorabilior et pulchrior plu-
menta in stercore suo (Joel. i). » Et ilerum : « Com- ribus appareat. His ergo exemplis instrucli, tanta
parati sunt jumenlis insipienlibus, et similes facti ac lalia veslimenta quseramus, quibus et nudilas
sunt illis (Psal. XLVIII).» Cumqiie per hypocrisim operiri, el frigus possit arceri, quia sicutait Aposto-
dissimulant se sanctos, quodnon sunt, quasi arundo lus : « Nihil intulimus in hunc mundum, sed neque
exlerius nitidi apparent, sed interius vacui sunt. aliquid auferre possumus. Habenles aulem victuin et
Tales eranl Scribse elPharissei, quos Dominusfor- B ] vestimentuni, his contenli simus (/ Tim. vi). »Juxla
liter increpabat, dieens :« Yaevobis, Scribcoet Pha- spiriialem vero intelligentiam Joannes mollibusvesti-
rissei hypocrilse,qui similes estis sepulcris dealbalis, tus non erat, qui peccantium vitia non blandiendo
quse a foris parent hominibus speciosa, intus autem fovere, sed increpando noveral castigare, in tanlum
plena sunt ossibus mortuorum atque omni spurcitia ul ipsum Herodem regem de inceslis nuptiis argue-
(Matth. xxm). i Ita vos a foris quidem paretis homi- ret, dicens : « Non licet tibi habere uxorem fratris
nibus justi , intiis autem pleni estis hypocrisi tui, ilio vivente (Marc. vi).» Nam"etunusquisque do-
el iniquilate. Et quia Deum in corde habitato- ctor induilur asperis vestibus in exemplo Joannis,
rern non habent, immundis spirilibus adilum prae- quando peccanles duris redarguit increpationibus,
bent. Sicut de diaboln ad hcalum Job Dominus ait; sicut per Saloinonem dicitur: « Verba sapientium
t Subumbra dormitin secreto calami in locis hu- quasi slimuli, ct quasi clavi in altum defixi (Eccle.
raentibus (Job. XL).» Ciim vero humanis laudibus xn). » Et recte verba sapientium clavis et slimulis
elevantur, et delraclionibiis dejiciuntur, quasi more comparantur, quia culpas delinquentium non nove-
arundinis vento tacli, in aliam partem flectuntur. runt dissimulaudo palpare, sed feriendo pungere,
Si enim carnalis niens favorem laudis transitoriae sicut faciebal Joannes, quando Judseisdicebat: « Ge-
audierit, delecialur, hilarescit, el gaudet. At vero si tC nimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a
ab eodem ore processerit ventus detractionis, et quo venlura ira (Luc. m)? » At vero eeontra mollibus
favor laudis humanse exire consueveral, slalim ad doclor induitur vestimentis, quando peccantium vitia
iracundiam provocatur. Sed non talis erat Joannes, non increpando redarguit, sed blandiendo vel ta-
quippe qui ex caslis parenlibus et longoevisnatus cenrio nulrit. Quod quia aliquando timore, aliquando
virginitatis amalor pariter exstitit et custos. Sed nec amore agitur, recte subjiingilur : « Ecce qui mollibus
exterius pulcher et interius inanis erat, quia saneti- « vestiuntur, in domibus regum sunt. » Quod est
talem quam ostendebat exlerius, multo magis ser- aperte dicere :' Non coelesli, sed terreno regi mili-
vabat interius. Neque more arundinis venlus detra- tanl, qui timore persecutionis vel amore laudis
ctionis vel laudis hune elevare vel dejicere poterat, peccantium vitia non redarguunt. Et ut tempo-
sed inter adv.ersaet prospera immobilis permane- ralia palrimonia acquirere possint, illis se confor-
bat, servans in prosperis humilitatem, et in ad- mant.
versis patientiam. De eujus Iaurie adhuc recte sub- « Sed quid -existisvidere ? prophetam ? Etiam dico
ditur : « vobis et plus quam prophetam. » Non Joannem
« Sed. quid existis videre? hominem'mollibus Dominus prophetam negavit, sed plus quam prophe-
« vestitum? > Ethoc D.ominus negando, non afflr- P tam eum affirmavit. Propbetae enim officium est,
mando intulit. Mollibus enim Joannes veslitus non venlura preedicere, non autem ostendere. Joannes
erat, quia de camelorum pilis, ex quibus asperum aulem el propheta et plusquam propheta fuit, quia
cilicium texitur, indumentum habebat. Qui ergo pu^ eum quem posl se venlurum prsedixit, etiam digito
tant in cullu vel in superfluitate preliosarum vestium demonsiravit, dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui
peccatum non' esse, discant exemplo Joannis appe- tollit peccala mundi (Joan. i). »De quo Joanne, Do-
litum suum compescere. Si enim virtus non esset minus alibi discipulis dicit : t Inter natos mulierum
vilibus indui vestibus, nequaquam Dominus Joannem major non surrexil Joanne Bjptisla (Matth. n),> sed
de vestilus „sui asperitale Iaudasset. Et si peccatum quia Dominus Joannem arundinem vento agilalam
nou esset pretiosa et superflua induere veslimenta, esse negaverat, quia* non esse mollibus vestiiuni
nequaquam depoena purpurati divitis loculurus prse- dixeral, el quia non solum prophetam, sed eliam
iuilterel, quia induebatur purpura et bysso. Sed ne- plus quam prophetam eum oslenderat, qualis esset
que beatus Paulns apostolus ab appelilu preliosa- manifestavit, adjungens:
rum vestium mulieres compesceret, dicens : Non in « Hic est enim de quo scriptum est: Ecce mitto
51 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. —. HOMIL. 32;
« angelum meum ante faciem luam qui praeparabil A j ergo fortiludinem nuntiandus eral, qui virtutum Do-
« viam luam ante le. > Hoc autem testimonium in rninus et potens in preelio, contra potestates aereas
Malachia scriptum esl, iu persona litique Joannis. ad bella veniebat. Mensem autem sextum Marlium
Cum enim propheta venturum Dominum prsedicerel, intellige, cujus vigesima et quinia die Dorninus
etiam proecursoris ejus personam ostendit, cuin noster et conceptus traditur et passus, sicut et in vi-
dixit: « Ecce mitlo angelum meuni (Malach. m). » gesima quinla die niensis Decembris nalus. Quod si
Altum ergo nomen, sed non est inferius merilum. vel hoe die, ul nonnulli arbitrantur, aequinoctium
lmplevit quippe in opere, quod accepil in nomirie. vernale, vel illo solslitium brumale fieri creriatur,
Quia enim angelus Graeca locutione; Latine nunlius convenit utique cum lucis incremento concipi, vct
dicitur, recte nunc angelus vocatur, qui adventum hasci eum,- qui illuminat omnem hominem venien-
Domini venerat nunliare, dicens : « Yeniet lorlior tem in hunc mundum (Joan. i). At si quis ante Do-
me, posl me, cujus non sum dignus corrigiam cal- minicae nativitatis et conceplionis lempus Iucem vel
ccamenti solvere (Malih.m). » El: « Cujus ventila- crescere, vel lenebras .superare convicerit, dicimus
brum in manu sua, et permundabit aream suam el lios quia et Joannes tunc anle faciein adventus
(Ibid.). »Nec solumJoannes hujus participationem vo- ejus regriuni coelorumevangelizabal, et nunc quoque
cabuli meretur, sed etiam qmnes' sacerdotes et mi- B I praedicatoribusimperatur :« ller facite ei qui ascen-
nistri Ecclesioej qui verbum Dei in Ecclesla "prsedi- dit super occasum (Psal. LXVII).» Cur auiem Joan-
cant, et venlurum judicium nunliant, angelici nomi- nes circa aequirioctiuiiiautumnale conceplus, circa
nis consorlium merebuntur, juxta illud Malachiae: solsliiium oBStivumsil nalus, docel ipso qui vel ex
« Labia sacerdotis cuslodiunt scienliam, et legem re- sua, vel ex Ycleris Teslainenti (ut multi autumanl)
quirunl ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum persona loquitur : « Illum oportel crescere, me
est (Malach.' n).'» Et non solum sacerdotes, sed autem minui (Joan. m).
etiam fideles laici, si juxla modulum scientise suae « Ad virgiiiem dcsponsaiam viro cui nomen erat
bonum quod noverunt, fratribus annunliaverint, ad « Joseph, de domo David, et nomen "virginis
angelorum consorlium perlinebunt. Quia in orna- « Maria. » Mullas ob causas Salvator non de simplici
mento labernaculi non solum phialae, sed etiam virgine, sed de desponsatavoluit nasci. Primo videli-
cyathi jussi surit fieri. Quoniam non solum uberior cet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cogna-
doctrina Deo accepta est, sed etiam et minima, ta erat, Mariaequoque nosceretur origo. Neque enim
juxta illud, quod ait in ApocalypsiJoannes : « Qui mos est Scripluroe, feminarum genealogiam texere.
audit, dicat veni (Apoc. xxn).'» Et Apostolus : Spe- ' Nam et de ulroque pptest intelligi, quod dicitur de
ctac.ulum facti sumus mundo, angelis atque homini- C domo David. Deinde, ne velul adultera lapiriarelur a
bus (/ Cor. iv). Joannes vero viam Domini praepara- Judaeis, malens aliquos de suo ortu, quam de pu-
vit, non Iapides lollendo, nec aspera cosequando, sed dore dubitare parenlis. Simul el virginibus impudi-
mentes hominum prseparando, quando arinunliavil, cis occasionem toIIens,ne matrem quoque Salvaloris
dicens : « Poenilenliam agile, appropinquabit enim dicerent falsis suspicionibus infamalam. Tertio, ut
regnum coelorum(Malth. irr). > Sive viam Domini in ,/Egyptiini fugiens et rediens, haberet solatium
prseparavit, quaiido corpora humana baptizando ab- viri, qui integerrimae virginitalis cuslos pariter ac
luil, sed peccata non dimisil : illum prsefigurans, qui testis exsisleret. Quarlo, ne partus ejus diabolo pa-
non solum in aqua, sed etiam in Spiritu sancto erat teret, qui si eum de virgine natum cognoseeret,
baptizalurus, el peccata horhinibus remissurus. forsilanquasi cseleris hominibus eminenliorem morli
tradere tinieret. Maria autem Hebraice slella maris,
HOMILIAIV.
Syriate vero domina vocalur, et merilo, quia et lo-
FERTA QOARTA QUATUOR TEMPORUM. tius mundi Dominum, et lucem sseculi meruit gene-
« (Luc. i.) In illo lempore, missus est angelus Ga- rare perennem.
« briel a Deo iri civitatem Galilsese','
cui nomen Naza- " « Et ingressus angelus ad eam, dixit: Ave gralia
« retli,» et reliqua. Idcirco angeliprivatis nominibus * « plena, Dominus lecum, beiiedicta lu in muiieri-
censentur, ut signetur per vocabula, eliam in opera- «bus.» Bene gratia plena vocatur, quse nimirum
tionequid valearil.Neqiieeteniminilla sanctacivitale, gratiam quam nulla alia merueral assequilur, ul
quam visio Dei omnipotenlis plenam scienlia perficit, ipsum videlicet gratioe conciperet et gigneret auclo-
idcirco propria riomina sortiuntur, ne eorum perso- rem.
nse sine nominibus scirinon possint, sed.cum ad nos « Quseeum audisset, turbata est in sermone ejus,
aliquid minislraluri veniunt, apud nos etiam nomina « el cogitabat qualis esset ista salutatio. » Discevir-
a ministeriis trahunt. Ad Mariam erge virginem Ga- ginem moribus, disce virginem verecundia, disce
briel mittilur, qui Dei fortitudo noininalur. IUum virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virgi-
quippe riuntiare veniebat, qui ad debellandas potesla- num est, et ad omnes viri ingressus pavcre, omnes
les aereas, humilis apparere dignatus est. De quo viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pu-
perPsalmistam dicilur (Psal. xxm):« Dominusfortis doris, imitari solam in penetralibus, quam nemo vi-
el potens, Dominus polcns in proelio. » El rursum : rorum viderel, soius angelus reperiens, solam sine
c Dominus virtulum ipse esl rex glorioe. > Per Dei comite, solam sine tesle, ne quo degeneri deprava-
35 • HOMILIJE DE TEMPORE. 54
retur affeclu,ab angelo salutatur. Disce, virgo, verbo- A in judicio et justitia. Per lisecenim regnum Chrisli,
Tum vitare lasciviam. Maria etiam salutalionem an- et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per
geli verebatur. Eral tamen cogitans, inquit, qualis orbem muliiplicatur pariter el confirmalur Ecclesia.
essct isla salutatio (Luc. i). Et ideo cum verecun- Domum namque Jacob, totam Ecclesiam dicit, quse
dia, quia pavebat; cum prudentia, quia benedictio- vel de bona radice nata, vel cum oleaster essel, me-
nis novam formulam mirabatur, quse nusquam rito tanien fidei in boriam est inserta olivam : quam
lecta est, nusquam ante comperta. post triumphum passionis alloquens Salvator ait :
« Et ait angelus : Ne timeas,Mariavinvenislienim « Qui timetis Dominum, laudate eum, universum se-
« gratiam apud Dominum. > Quia salutatione inso7 men Jacob magniflcale eum (Psal. xvi).» Non aulem
lila, ulpote quae ei soli servabatur, ut viderat tur-, ideofuturi lemporis verbomagnusexiturusJesus, Fi-
batam, quasi familiarius notam vocans ex nomine,: lius Altissimivocandus, sceplrum David accepturus, et
ne limere debeal, jubel. Et quia gralia plenam vo- in domo Jacob regnaturus asserilur, quia, juxta
caverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et ube- quod hseretici sapiunt, atque a veritate desipiunt,
rius explicat, dicens : Chrislus ante Mariam non'fuerit: sed quia homo
« Ecce concipies in utero , et paries filium, et assunrptus in Deum, clarificatus est ea claritate,
« vocabis nomen ejus Jesum. » Jesus salvator sive B D quam Yerbum Dei habuit, priusquam mundus esset,
salalaris interpretalur. Cujus sacramenlum nominis apud Palrem. Hoc est, ut idem filii nonien eamdem
alloquens Joseph angelus, exposuit: ipse enim (in7 Clrrisli personam, homo curri Deb plenus gratia et
quiens) salvum faciet populum suum a peccalis eo- yerilale sortirelur.
rum. Non ait populum Israel, sed. populum. suuni, « Dixit autem Maria ad angelum : Quomodo fiet
hoc est, in unitatem fldei ex proeputioet circumci- «istud, quouiamvirum non cognosco?» Propositum
sione vocatum. Quibus ex diversa parle congregatis,; suae menlis reverenter exposuit, vitam yidelicet
fieret unum ovile et unus pastor (Joan. x). yirginalem.se ducere decrevisse. Qusequia prima fe-
« Hic erit magnus, et Filius Altissinii vocabitur, et minarum tantse servituti se mancipare curayit, jure
« dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus.,» singulari prae cseleris feminis beatitate meruit ex^
Dictum esl et de Joanne, quia erit magnus, sed cellere. .«, Quomodo, inquit fiet istud?» Non ait,
quasi homo magnus : hic,quasi Deus magnus., unde hoc sciam? sed quomodo, inquit, iiet, quoniam
Ule enim magnus coram Domino, hic autem erit virum non cognosco ?» Ordinem videlicet obse-
magnus, inquit, et Filius Allissimi vocabilur. Idern quii.cui subdatur, inquirens, non autem signum cui
ergo Filius Allissimi, qui in utero virginali con- credat, flagitans. Neque enim decebat eleclam gene-
ceptus et natus est, idem homo in tempore creatus C [j ratura Deum virginem, dubiam diffidentia, sedpru-
ex matre, qui Deus est ante tempora nalus ex Patre. dentia cautam exsistere : quia nec facile poterat
Si aulem idem homo, qui Deus est, omiltat Nesto- homo nosse mysterium, quod in Deo manebat a
rius tanlum hominem dicere ex virgine natum, et soeculis abscondilum. Quia ergo legeral : « Ecce
hunc a verbo Dei non in unitatem personse, sed in virgo in ulero habebil, et pariet filium (Isa. vrr),»
societate, inseparabilem essereceptum. Alioquin non sed quomodo id fieri posset non legerat, scisci-
unum Christum verum Deum et hominem, sed duos tabalur ab angelo, quod in propheta non in-
(quod dici nefas est) asserere, ac per hoc non Trini- venit.
latem, sed qualernitalem praedicare convincitur. « Et respondens angelus, dixit ei: Spiritus san-
Calholica aulem fides, sicut unumquemlibet homi- «ctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbra-
nem carnem et animam, ita hominem el Yerbum «bit libi.» Non virili, inquit, quod non cognoscis, se-
unum Chrislum rectissime confiletur. Juxla quod mine, sed Spiritus sancti, quo impleris, opere con-
et angeli verba significant, quae dandam illi sedem cipies. Erit. in.te. eonceptio, libido non erit concu-
Davidpatrisejus asseverant. Qui enim eumdem ipsum piscenlix. Non erit seslus, ubi umbram faciet Spiri-
Patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari • tus sanctus. Yerum in eo quod ait: «Et virlus Altis--
pronuntiat, in duabus ulique naturis, unam Chrisli "* simi obumbrabit tibi, > potest etiam incarnati Sal-
personam demonstrat. Accepit autem sedem David, valoris utraque nalura designari. Umbra quippe a
ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus lumine solet et corpore formari, el cui obumbratur,
temporalis regni gubernacula prsebuerunt, ipse per- lumine quidem vel calore solis, quanlum sufficit,
peluum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, in-
origine mundi. terposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore
« Et regnabit in domo Jacob in selernum, et regni temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus
« ejus non eril finis. » Et Isaias ait: « Multiplicabi- homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter
tur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super capere nequibat, virtus ei Altissimi obumbravil, id
solium David, et super regnum ejus sedebit, ut con- est incorporea lux divinitatis, corpus in ea suscepit
firmet illud, et corroboret in judicio et justitia lrumanitaiis. De quo pulchre proplreta : « Ecce Do-.
(Isa. ix). » Non dixit in acquisitione glorise, gaza- minus, inquit, ascendet super nubem levem, et in-
runrque terrestrium, non in vicloria gentium pluri- gredietur ^Egyptum (Isa. xix),» quod est dicere :
marum, urbiumque debellatione superbarum, sed Ecce Yerbum Dei Patri coseternum, lumenque de.
SS HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 56
lumine ante saecula natum, carnem in fine sseculo-A Fiat, inquit, sine viri semine conceptus in virgine;
rum, atque auimam nullo peccati pondere gravatam nascatur de Spiritu sancto integra caro. Sanctum
suscipiet, et de utero virginali lanquam sponsus de quod nascitur de homine matre, siue homine palre,
thalamo suo procedet in mundum. , vocetur Dei Filius.
« Ideoque et quod nascetur ex le Sanctum, voca- HOMILIAV.
»
« bitur Filius Dei. Ad distinctionem noslrse sancli-
FEMASEXTA: QUATUOR TEMPORUJI.
lalis, Jesus singulariter sanclus nasciturus asseri-
tur. Nos quippe elsi sancli efficimur, non tamen (Luc. i.) «In illo tempore, exsurgens Maria, abiit
nascimur : quia ipsa naturse corruplibilis conditione «in monl-anacum feslinationein civitalemJudse,et re-
conslringimur, ut merito cum Propheta gementes «liqua.»Accepto Yirginisconsensu,mox angelus coe-
singuli dicamus : « Ecce in iniquitatibus conceptus lestia repeiit: illa petit nionlana, festinat invisere Eli-
sum, etin delictis peperit me mater mea (Psa/.i,).» sabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de
Ille aulem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsani exemplo : sed ut laela pro voto, religiosa pro offi-
conriitioneinnalursecorruptibilisvinceret, ex commis- cio, typicum pariter exemplum tribuens, quod om-
tione carnalis copulasconceptus nonesl.tSanctum, in- .. nis anima quae verbum Dei mente conceperit, virtu-
quit, vocabitur Filius Dei.» Quid ad hoc dicis, Nesto- B lum celsa statim cacunrina gressu conscendat arno-
riane, qui beatam Mariam Dei negas esse genitri- ris, quatenus civitatem Judae, id est confessionis et
cem, aptarn niteris impugnare veriiatem? Ecce dixit laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem
Deum supervenlurum, Dei Filium nasciturum. Quo- fidei, spei et charitatis, quasi tribus in eamensibus
modo ergo aut Dei Filius Deus non est, aul quae valeal commorari.
Deiim euidit, quomodo &SO?6Y.OS, ki esl Dei Genitrix « Et intravit in dOmum Zachariae, et saiutavit
nonessepotest? «Elisabeth. » Disce, virgo, humililatenv Mariae,ut
« Et ecce Elisabelh cognata tua, el ipsa concepit et corpore casta, et pectore possis esse devola. Yi-
« filiiim in seneclute sua. Et hic mensis est sextus sitat junior seniorem, saluial virgo uxorem. Decet
« illi quse vocatur sterilis, quia non erit impossibile enim ut quo caslior virgo, eo sit humilior : et se-
« apud Deum orime verbum. »' Ne virgo se parere nioribus lionorem deferens, habitum caslitatis pra-
posse diffidat, accepil exemplum anus sterilis pari- conia commendet humilitalis. Aliter : Maria ad
turse, ul discat ornnia Deo possibilia, eliam quae na- Elisabeth, Dominus ad Joannerri. Haec, ut Spirilu
turee ordini videntur esse contraria. Si quem vero sanclo replealur, illius ul baplismo consecretur.
movet, quomodo beatoe Marise cognalam dicat Eli- Majorumque humifiatio, minorum est utique exalta-
sabeih, cum hsec de domo David, illa de filiabus G tio. Denique sequitur'•:
Aaron originem duxerat, aniriiadvertat proavos ea- « Et factum est ut audivit salutationem Mariae'
rum liberis invicem nuplum tradilis, utraque tri- « Elisabelh, exsultavit infans in utero ejus. Et re-
bum potuisse conjungere. Cui si hsec expositio forte « pleta est Spiritu sancto Elisabeth. > Yide distin-
non sufficeret conlenliose insistenli, quasi hoc con- ctionem, singulorumque verborum proprietales. Yo-
tra interdictum legis lieri nequiveril, legat Exodum, cem prior Elisabelh audivit, sed Joannes prior gra-
ubi scriptum esl: « Accepit autem Aaron uxorem tiam sensit : illa naiurse" ordinem audivif, isle
Eiisabelh, fllii Aminadab, sorovem Naason, quaa exsultavit ratione myslerii: illa Marise, iste Domini
peperit ei Nadab, Abiu, Eleazar, et llhamar (Exod. sensit advenlum. Isfaegratiam loquuntur, illi inlus
vi). » Yideaique anle edictum legis superna pro- operantur pielatis myslerium , aiilequam maternis
visione sacerdotalem regali jam junctam fuisse pro- adoriuntur profeclibus, duplicique miraCuloprophe-
geniem, ut virielicet DominusJesus Christus, qui se- tant malres spiritu parvulorum. Exsullavit infaris, et
cundum carnem verus rex et sacerrios erat futurus, repleta est mater. Non prius mater repleta, quam
ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et filius. Sed cum filius esset repletus Spirilu sancto,
Aaron, stirpe' susciperel. Cnde ct in bac utraque , replevit et matrem.
tribu clrrisma per legem myslicum celebralur, Chri- "" « Et exclamavit voee magna, et dixit: Benedicta^
sli nimirum nominis pariier et generationis prsenun- « lu inter mulieres, et Ijenedictus fructus ventris-
tium : et ipse David domum Dei ingrediens, panem « tui. » Nolandum quod proemissamde Christo pro-
sanctum el gladiuni quasi rex et; sacerdos accepit, phetiam, non rerum lantum miraculis, sed et ver-
illum videlicet de suo semine venturmn praeflgurans, borum proprielate compleclitur. Isle est enim fru-
qui etpro vestra libertale regis jure pugnaret, et pro clus, qui David palriarcbae sub jurejurando promit-
vestra libertatis absolutione panem suaecarnis of- titur: « De fructu veritris lui ponam super sedem
ferret. tuam (Psal. cxxxi).•» Simulque intuehdum, quod7
« Dixit autem Maria : Ecce ancilla Domini, flat eadern voce Maria' ab Elisabeth, qua- a Gabriel,
« mihi secundum verbum tuurn. » Quanla cum de- benedicitur, qualenus et angelis et hominibus ve-
votione humilitas, quae et angeli promissiim optat neranda, et cunctis merito feininis prseferenda mon^
impleri, et seipsam quoe mater eligitur, nuncupat strelur.
ancillam, aperlissime insinuans quia nihil sibi me- t Et undc hoc milii, ul veniat mater Domini mei
rili vindicet in eo, quod Domini jussis obsecundet. c ad me? » Non quasi nescia perquirit, quod nimi-
57 HOMILLE DE TEMPORE. 53"
rum sancli Spiritus esse cognoscitur, se videlicet a .k ubi dictum est:« Magnificatanima mea Dominum.»"
matre Dominiad pignoris sui perfectum salutari: sed Sola quippe anima illa, cui Dominus magna facere
miraculi novitate perculsa, non hoc sui muneris, sed dignatur, dignis cum praeconiis magnificare, et ad
muneris fatetur esse divini. consortes ejusdem voti ac proposili potest cohor-
« Ecce enim ut facla est yox salutationis luso in tando dicere : « Magnificate Dominum mecum , et,
« auribus meis, exsullavil in gaudio infans in ulero, exaltemus nomen ejus in invicem (PsaL. xxxm). »,
« meo.»Erubescebat Elisabelh onus parientis, quan- Nam qui Dominum, quem cognovit, quantum in se
diu nesciebat mysierium rellgionis. Sed quaeoccul- est, magnificare et nomen ejus sanctifi.eare contenii
tabat se, quia conceperat filjum, jactare se coepit, pserit, minimus vocabitur in regno cpslorum. San-
quia generabal prophetam. Elquae anieerubescebal, clum aulem noiuen ejus vocatur, quia singularis
benedicit: et quoedubitabal anle, firmatur. « Ecce culmine polentise transcendil omnem crealuram ,
eniin, inquit, ut vox salutationis luae facla est in alque ab universis quaefecit, longe segregatur. Quod
auribus meis, exsullavit in gaudio infans in utero graeca loculione melius intelligitur,. in qua ipsunr
meo. » Itaque magna voce clamavit, ubi Domirii verbuni quod dicitur aytov.quasi extra terran) esse
sensit advenlum, quia religiosuni credidil partum, significat. Cujiis eliam nos imitalione, pro modulo
ubi prophelse ortus, non affeclaie fidem generalionis * nostro segregari, praeeipimur, ab omnibus qui-non
adsciscerel. sunt saucti, nec Deo dicati, dicente Domino: « Sancli
t El beata quoe credidisli, quoniam perficientur estole, quia ego sanctus sum(Lev. xx).» Quicunque
< ea quae dicta sunt tibi a Domino. » Vides non du- enim se consecraverit, merito extra mnndum vide-
bilasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fidei bilur. Potest eninrei ipse dicere : Super terram am-
consecutam. Beata, inquil, qtiae credidisli, el vere bulantes, conversationem in coelishabemus.
beata, quae sacerdote prsestanlior, cum sacerdos « Et misericordia ejus in progenie et progenies
negassel, virgo correxit et pignore. Pariterque no- « timenlibus euin. » A specialibus se donis ad gene-
tandum, quanla Elisabeth animum gratia , Maria ralia Dei judicia convertens, tolius huinani generis
intrante, ditavit, quam simul de prselerilo, prsesenti stalum describit. Et quid superbi, quid humiles.
atque fultiro, prophetise spiritus illuslravit. Dicens mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium,
enim: t Quaecredidisti beata, t apcrte indicat, quia quid filii Dei sive per gratiam, alterius versibus
verba angeli, quse dicta ad Mariam fuerant, per Spi- explicat. Non ergo, iriquit; soli mihi fecit magna, qui
ritum agnovil. Atque subjungens: « Perficienmr ea potens est, sed inomnigenle el progenie, qui timet
quse dicta sunt tibi a Domino, » quae etiam eam in eum, el operalur justitiam, acceplus est illi.
fuluro sequerentur prsevidit. Matrem vero Domini ' J; i Fecit potentiam in brachio SUQ,dispersii super-
sui nominans, quia Redemplorem huinani generis in « bos menle cordis sui. » In brachio suq, in ipso D.ei
utero porlaret, inlellexit. Filio significat. Non quod Paler figura determinetur.
« Et ait Maria : Maghifical anima mea Dominum. carnis humanse, eique Filius lanquam niembrum
« Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. > corporis adhaereal, sed quia omnia per ipsum facla
Tanlo,.inquil, me Dominus tamque inaudito munere sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim
sublimavil, quod nou ullo linguse officio explicari, tuum brachiuui per qtiod operaris,,sic Dei brachium
sed ipso vix inlirni peclons affectu valeat compre- dicium est ejus verbum, per quori verbum operatus
bendi. El ideo totas anirni vires in agendis gratiarum est munrium. Cur enim homo brachium, ul aliquid
laudibus offero, totum in coritemplandam magnitu- operetur, extendil, nisi quia non conlinuo fit quod
dinem ejus cui non es.t flnis, quidquid vivo, sentio, dixeril? Si autem tantapotestatepraevaleret, ut sine
discerno, gratulanterimpendo.Quiaet ejusdem Jesu, ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium
id est salutaris spiritus meus seterna divinilate lseta- ejus verbum, ejus esset. Cum ergo audivimus bra-
tur, cujus mea caro lemporali conceptione foetatur. cliium Dei Patris esse Dei Filiurn, non nobis obstre-
Cui simile est illud Psalmistse: « Anima autem mea pat consueludo carnalis, sed quanlum illo donante
exsultabil in Domino, et delectabitur super salulari possimus Der virtutem, et Dei sapientiam cogitemus,
ejus (Psal. xxxiv). » Et ipse enirn Patrem Filiumque per quem faeta sunl omnia.
pari venerabatur amore. « Deposuit polentes de sede, et exaltayit humiles.
« Quia respexit humilitatem ancilloe suse, ecce « Esurientes implevit bonis., et divites dimisit ,ina-
« enim ex hoc beatarn me dicent omnes generatio- « nes. » Quod dixit in brachio suo, et quod proemisit
« nes. > Cujus humilitas respicilur, recte beata ab in progenies et progenies, his quoque proximis per
hominibus cognominanda gratulatur: sicut econtra- singula commota est adnectendum versiculis, quia
rio, cujus superbia despecla condemnalur, Evse, id videlicet per omnes saeculi generationes, et perire
est vae, sive calamitatis nomine mulctata tabescit. superbi, et humiles exaltari, piajustaquedivinaapo-
Decebat enim ut, sicut per superbiam primaeparentis tentioe dispensatione non cessant.
nostraemors in mundum intravit, ila denuo per hu- « Suscepit lsrael puerum suum, meraorare mise-
mililatem Mariaeintroitus panderetur vitse. « ricordioe.suse. » Pulchre puerum Domini. appeliat
« Quia fecit mihi magna qui potens esl; et san- Israel, qui ab eo sit ad salvandum susceptus, obe-
rctum nomen ejus. » Ad inilium carminis respicit dientem videlicet et humilein, juxla quod Osesedi-
59 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 10
cit: « Quia puer Israel, et dilexi eum (Ose. xi). » .i summi sacerdotii honor prsestabatur. Denique Jose-
Nam qui contemnit humiliari, non polesl utique sal- plrus referl in hunc modum, dicens : Yalerius Gra-
vari, nec dicere cum propheta : « Ecce enim Deus tus, Anna sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem
adjuvat me, et Dominus susceptor est animse mese designavit, filium Bassi. Sed et hunc non mullo post
(Psal. Lrrr). > — « Quicunque aulem humiliaverit se abjiciens, Eleazarum Ananise pontificis filium ponti-
sicut parvulus , hic est major in regno coelorum ficalui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet
(Mattli. xvm). » officio. Octavianus imperalor regnavit annis quin-
« Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et quaginla sex, et Simoni cuidam Canifi filio pontifl
« scmini ejus in ssecula. » Semen Abrahae non car- calus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse
nale, sed spirilale signiflcat, id est, non tantuni quam unius anni spatio perfunclus, Josephum cui
carne progenilos, sed sive in circumcisione, seu in et Caiphas nomen fuit, accepit successorem. Ac per
prseputio, fidei illius sequentes vestigia. Nam et ipse' hoc omne lempus quo Dominus noster in terris do-
in prsepulio positus credidit, reputalumque est ei ad euissedescribitur, intraquadrienniispatio coarctatur.
juslitiam, atque ejusdem frdei signaculum circumci- in quo quatuor istse (quas Josephus memorat) suc-
sionem accepit, ut sic utriusque populi pater fieret cessiones pontiflcum describuntur, vix unoquoque
per fidem, juxla quod Aposlolus ad Romanos plenis- ;B per annos singulos ministraule. Quia ergo Joannes'
sime disserit. Adventus ergo Salvaloris, Abrahse est illum prsedicare veniebat, qui et ex Judsea quosdam,
et semini ejus promissus in saecula, hoc est, filiis et multos ex gentibus redempturus erat, per regem
promissionis, quibus dicitur : « Si autem vos Christi, gentium, et principes Judseorum prsedicalionis ejus
ergo Abrahoe semen estis, secundum promissionem tempora designanlur. Quia aulem gentilitas colli-
teredes (Gal. rrr). » Bene autem vel Domini vel genda erat, et Judaea pro culpa perfidisedispergenda,
/oannis exortum matres prophetando prseveniunt,'ut ipse quoque descriptio terreni principatus ostendit.
sicut peccatum a mulieribus coepit,ita etiam a mu- Quoniamet inRornana republica unus prsefuissedescri:
lieribus bona incipiant. Et quae per unius deceplio- bitur,et in Judseaeregno per quartampartemplurimi
nem periit, duabus certatim prseconantibus rirundo principabantur. Yoce enim nostri Redemptoris dici-
vita reddatur. •tur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur
HOMILIA YI. (Luc. xi). » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea
pervenerat, quse tot regibus divisa subjacebat. Apte
SABBATO QUATCOR TEMPORUM. quoque non solum quibus regibus, sed quibus eliam
(Luc. rri.) « In illo tempore, anno quinto decimo sacerdotibus actum sit, demonstralur: ul quia illum
« imperii Tiberii Coesaris, procurante Pontio Pilalo C Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacer-
« Judseam, tetrarcha autem GalilaeaeHerode, Phi- dos exsisleret. Lucas Evangelista praedicationis ejus
« lippo autem fralreejus tetrarcha lturaese et Tra- tempora, per regnum et sacerdolium designavit.
« chonitidis regionis, et Lysania Abilense tetrar- « Et venit in omnem regionem Jordanis, prsedr-
« cha, >et reliqua. Herodes,Philippus, et Lysania, qui « cans baptismum poenitentise, in remissionem pec-
cum Pilato praeside Romano Judseam regebaut, filii « catorum. > Cunclis legenlibus liquet, quia Joannes
sunt Herodis, illius sub quo Dominus natus esl. baplismum poenitenlioenon solum pr*dicavit, verum
Inter quos et ipsum Herodem Archelaus frater eo- etiara quibusdam dedit, sed tamen baplismum suum
rum decern annis regnavit. Qui a Judseis ob intolera- in remissionem peccatorum dare non potnit. Remis-
bilem animi feroeitatem apud Augustum criminatus, sio elenim peccatorum, in solo vobis baptismp Clrristi
seterno apud Yiennam disperiit exsilio. Regnum vero iribuitur. Nolandum ilaque quod dicitur, prsedicans
Judsesequo minus validum fieret, idem Augustus per baptismum posnilentise in remissionem peccatorum,
telrarcuias scindere curavit. Porro Pilatus duode- quoniam baptismum quod peccala solverel, quia
cimo anno Tiberii Csesaris in Judseam missus, pro- dare nonpoterat, prsedicebat. Ut sicut incarnalum
curalionem suscepit genlis, atque inibi per decem Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ila
conlinuos annos, usque ad ipsum pene finem Tiberii •" baptismum poenitenlise quo peccala solvi non pos-
perduravit. sunt.
« Sub principibus sacerdotum Anna etCaipha, fa- « Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae pro-
« ctum est verbum Domini super Joannem Zachariae « phelae (Isai. XL): Yoxclamantisin deserto, parate
« filium in deserto. » Ambo quidem, incipiente prse- « viam Domini, reclas facite semitas Dei noslri. >
dicafione Joannis, id est Annas et Caiphas, principes Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset,
luere sacerdolum, sed Annas illum annum^ Caiphas respondit: « Ego vox clamanlis in deserlo. > Qui
vero illum, quo Dominus crucemascendit, adminislra- ideo vox a prophela vocatus est, quia Yerbum proei-
bat; etquidem tribusaliisinmediopontificatuperfun- bat. Qui eliam in desertum clamat, quia dereliclae
clis, verum hismaxime, qui ad Dominipassionem per- ac destitutse Judaesesolatium redemptionis annun-
tinerenl, ab Evangelista commenioratis. Legalibus lial. Quid autem clamaret, aperilur cum subditur :
namquetuncpraeceptis vietambitucessantibus, nulli « Parate viam Demini, rectas facite semiias ejus. »
pontificalus honor vitae vel generis merito redde- Oninis qui fidem reclam et bona opera praedicat,
batur : sed Romana potestate aliis nune, item et aliis qui aliud quam venienti Domino ad corda audientium
ii HOMILI^EDE TEMPORE. 42
viam parat, ut hanc vis gratiae peneirel, tumen veri- .i deserta sectantem, ct inaudilam piius poenilentiam
latis illustret. Ut reclas Deo semitas faciat, dum in remissionem peccatorum , vel doclrinam prsedi-
mundas in animo cogitationes per sermonem bonae cantem, miram abstinentiam conservantem, bap-
praedicationisformat ? lismum quoque non solum docentem, sed eliam
« Omnis vallis implebitur, et omriismons etcollis dantem : seslimaverunt apud semelipsos, quod ipse
« humiliabitur. » Quid lroc I/>eovallium nomine, nisi esset Christus, qui eis fuerat promissus; et ideo
lnimiles? quid monlium et collium, nisi superbi ho- miserunt ab Hierosolymis sacerdotes el levitas ad
inines designanlur? In adventu igilur Redemploris Joannem , ut interrogarent eum : « Tu quis es ? »
valies impletae,montes vero et colles humiliali sunt, Quod enim hac suspicione permoti, ad eum interro-
quia juxla ejus vocem « omnis qui se exaltat, humi- gandum miserint, alius evangelista Lucas scilicet ma-
liabiiur: et qui se humiliat, exaltabitur (Luc. xvrri).» nifeste declarat, dicens : « Exislimante autem popu-
Yallis etenim implela creseil, mons autem et collis lo, et cogitanlibus.omnibusincordibus suis de Joanne,
humiliatus decrescit. Quia nimirum in fide Mediato- ne forte ipse esset Christus (Luc. nr). »
ris Dei et hominum , hominis Jesu Christi, et gen- « Miserunt ab Hierosolymts sacerdotes et levitas,
tilitas plenitudinem gratise accepit, et Judaea per « ul interrogarent eum: Tu quis es? » Sed veritatis
erroremperfidise, hocunde lumebat, perdidit. < Et! B prseco quid de se dicat, audiamus.
« erunt prava in directa, et aspera in vias planas. » « Et confessus est, et non negavit, etconfessus est,
Prava in directa fiunt, cum malorum corda per inju- « Quia non sum ego Chrislus. » Si quaerasquid con-
stitiam detorta , ad justilise regulam diriguntur.. Et fessus est, et quid non negavit : coufessus est quod
aspera in vias planas rnulantur, cum immites atque non erat, nori negavit quod erat. Confessusest se non
iracundiaementes, per infusionem siipernsegralise, esse Christum , sed non negavit se proecursorem
ad lenilalem mansuetudinis redeunt. Quando enim Christi. Confessus est se non esse judicem , sed non
verbum veritatis ab iracunda menle non recipilur, negavit prseconem se esse judicis. Confessus esl non
quasi asperilas itineris gressum pergentis repellit. se esse sponsum, sed se non negavit amicum sponsi.
Sed cum iracunda, per acceptam mansuetudinis gra- Corifessusest non se esse verbum , non se negavit
tiam, correplionis vel exhortalionis verbum recipit, esse vocem. Elegit enim solide subsistere in se, ne
ibi planam viam prsedicalor invenit, ubi prius pro humana opinione inaniter raperelur super se. Magis
asperilate itineris pergere, id esl praedicationisgres- enim voluit humilis inter membra Chrisli numerari,
sum ponere non valebat. quam ejus nomen immeritus usurpare, et ab ipso
« Et videbit omnis caro salutare Dei.» Quia omnis corpore Christi abscindi. Quia cum eum magnum
caro accipitur omnis homo, «salutareDei, > videlicet C alii putarent, ipse parvum se sestimavit. Aliis enim
Chrislum, in hac vitaomnis homovidere non potuit. magna de se sestimantibus, ipse de se nrinima sensit,
Ubi ergo in hae sentenlia prophela prophetias oculum conservans illud quod Scriptura dicit : « Quanto
nisi ad extremum judicii diem lerrdit? ubi cum aper- magnus es , humilia te in omhibus, et coram Deo
tis coelis,ministrantibus angelis, consedenlibus apo- invenies gratiam (Eccle. irr). »
slolis, in sede majeslatis suaeChristus apparuerit, «Et interrogaverunt eum : Quidergo? Elias es tu?
omrieshunc et electi et reprobi pariter videbunt,ut «Qui dicit: Non sum. » Et de persona ideo Joannem
et justi de muuere'retributionis sine flne gaudeant, interrogabant, quia in oraculo Malachiaeprophelae,
et injusti in ultione suplicii in perpetuum gemanl. Eliaeadventum promissurn habebant, Doniinodicen-
te : « Ecce ego lnitlam vobis Eliaro Thesbiten , qui
HOMILIAVII.
convertet corda patrum in filios, ei corda flliorum
DOMISICA QUAB.TA ADVENTUS. ad patres eorum (Malach. iv).» Sed quod de secundo
( JOAK.i.) « In illo tempore, miserunt Judoei ab adventu Domini prsedictum eral, illi rie primo
« Hierosolymis sacerdotes et levitas ad Joannem, ut diclum arbitrantes, confilente Joanne, quod non
« inlerrogarent eum: Tuquis es? »[etreliqua. Potest _ esset Christus, inlerrogaverunt. eum, dicenles :
movere ad invesligandum, quare Judaeiab Hiefoso- « Quid ergo? Elias es tu? Qui dicit : Non surn. »
lymis sacerdotes et levitas mittenles ad Joannem, Ex cujus responsione non parva nobis quaestio
lam sollicite et studiose requirerent eurn, dicentes : or-itur, si aliam Evangelii leclionem ad memoriam
« Tu quis es ? > Sed ad haec facilis et vera palet reducamus. Legimus enim alibi, quod requisitus
responsio, quia vulgala res erat apud Judaeosin fre- Dominus a discipulis de adventu' Eliae, respondit:
quenlatione legis, ut illud Moysi: « Prophetam sus- « Eiias jam venit, et non cognoverunt eum, sed
eitabit vobis Deus de fratribus vestris, tanquam me : fecerunt in eum qusecunque voluerunt. Et si vul-
ipsum audielis, juxla omnia quse locutus fuerit yobis lis scire, Joannes ipse esl Elias (Malth. xi, xvn).»
(Deut.xvrrr).»Etex oraculis prophetarum manifesta- Cum ergo Domimis dical, Joannes ipse est Elias,
lum, quodChristus esset in mundum venturus, etno- quare Joannes, interrogalus dicit, Non sum Elias ?
vam doctrinam prsedicaturus; et ideo quia audierant Nihil magis dissonum videripotest, quam esse, et
Joannem perrepromissionemangelicam de sene patre nonsum. Nunquid aliudverilas sentit, et aliud prae-
et sterili matre esse nalum, audierant in ejus nativi- cursor et propheta veritatis? Nunquid aliud judex
(ate iinguam patris solutam, videbanique juvenem nunliat, et aliud prsecoclamal? Non. An simul.Elias
PATROL. CXVIII. 2
45 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS n. — HOMIL. U
et Joannes esse poterat ? Sed utrumqtie quomodo Ai bum eralapud Deum elDeus eral Verbum (Joan. i). >
verum sit, cito cognoscimus, si verba angeli, quibus Et iterum : « Verbum caro factum est, ethabilavit in
ad Zacbarlam-fociilus est cum Joannem nasciturum nobis (Ibid.). J Ne enim Domino apparente huniana
praediceret, ad memoriam reducamus. Ait enim inter caecitasin ejus claritate subitooffenderet, missus cst
csetera :'« Ipse proeibit ante illum in spiritu et vir- Joannes ante Dominum quasi lu.cerna ante solem, vox
lute Eliae (Luc. i). » Ex quibus verbis ostendiiur, anle verbum, prseco anle judicem, ut scilicet per ejus
quia Joannes in persona Elias non erat, in spiritu praedicationem corda hbminum ad videndum Deum
autem Elias erat. Quia sicut Elias advenium Domini proepararentur, sicut per Joannem evangelisiam
secundum praecessurus est, quando venturusesl judi- dictum est: « Fuit homo missus a Deo, cui nomen
care mundum : sic Joannes advenlum Domini pri- Joannes erat. Hic venil in leslimonium, ut testimo-
mum prsecessit, quando venit redimere mundum. nium perhiberet de lumine, ut omnes crederenl per
Et siculille prseco futurus esl Judicis, ila iste prse- illum. Non erat ille lux, sed ul testimonium perhi-
cursorfaciuseslRedemploris. Et ideo quod Dominus beretdelumine.» Clamabatergo Joannesindeserto, id
dicit de spirilu, hoc Joannes denegal de persona. est in Judseorum popnlo. Quia enim deserlum diciiur
Et quod Joannes depersona negat, hoc Dominus de derelictum, recte deserti nomineJudaeorumcenseiur
"'
spiritu affirmat. Quamvis igitur tempore fuissent di- populus, qui derelinquens Dominum, dereliclus est
visi, tamen spiritu fuerunt uriiti. Et quia Dominus ab eo, sicut eis alibi Deminus exprobrat, dicens:
spirilualibus discipulis loquebatur, quibus datum s Ecce relinquetur domus yestra deserta (Luc. xv). »
erat nosse mysterium regni Dei^dignum erat ul spi- In hoc ergo. deserto Joannes clamabat, cum peccan-
ritualem de Joanne sententiam proferret, dicens : tibus poenitenliam prsedicabat, dicens : « Geniniina
« Joannes ipse est Eiias. » Joannes vero requisitus a viperarum, quis oslendit.vobis fugerea ventura ira?
Judaeis, qui lanlum litleram , non aulem spirilum , facite ergo fructus dignos poenitenliae (Luc. m). »
pensare noverant, dignum fuit ut non de spiritu, sed Sed adhuc quid claroaverit, audiamus : « Dirigila'
de sua persona diceret: « Non sum Elias. » Denique viam Domini, sicut dixit Isaias propheia. > Via
si quis amborum praeconum aclionem diligenler in- enim Domini ad cor dirigltur, cum ad praecepta Dei
spiciat, unum euriidemque spirilum, in utrisque ope- audienda cor humiliter inclinalur. Aliler: Yia Domini
ratum, intelligit. EUas namque ln deserto fuit, simi- ad cor dirigitur, cum bonum quod cor inlelligit, ma-
liler et Joannes. Elias quadraginta diebus el noctibus nus operalur. Sed doctor quilibet in exemplo Joan-
jejunavit (///. Reg. xix)^,f4.Joannes inauditam prius nis dirigit viamDomini, quando tleclinare a-malo, et
abstinentiam tenull: quia locustas et mel silvestre r facere bonuni persuadel, ut videlicet mundalo adilu
comedil (Marc. i). Elias zonam pelliceam habuit cordis, illum habitatorem habere possit qui dicit:
circa lumbos (IV Reg. r), similiter et Joannes « Ecce ego slo ad oslium et pulso. SLquis aperuerit
(Malth. m). Elias Jordanem fluvium pallio divisit mihi, iritrabo ad illum ,et eoanabo:cum illo, et ille
(IV Reg. xix), et Joannes in Jordane fluvio.baptizavit mecum (Apoc. rri). » Taliter igitur, nobis viam Do-
(Joan. i). Elias persecutionem ab. Achab regeet mini prseparantibus, Jesus ad cor nostrum per fidem
impiissirna regina Jezabel passus est (/// Reg. xix), venire dignabitur, sicut ipse ait in^Evangelio: « Si
et Joannes ab Herode propter Herodiadem capite quis diligit me, sermonem meum servabit, et Paler
truncatus est (Marc. vr). « Prophela es tu ? Et re- meus diliget eum, et ad eum veniemus , et man-
spondit : Non. » Ideo autem Joannes prophetam se sionem apud eum faciemus (Joan. xrv). » Unde i>er
esse negavil, quia plus quam prophetam se esse inteb- Psalmistam prasdieatoriljus dicitur: « Iter facite ei
lexit. Prophefse enirn officiumesl venlura praedicere, qui ascendit super occasum : Dotninus nomen illi
non autem demonstrare. Ergo Joannes plusquam (Psal. LXVII).» Sed quia sacerdotes et levitse magis
prophela fuit, quia eum quem venlurum praedixit, reprehendendi studio quarn discendi volo Joannem
etiam venisse digito demonstravit, dicens : « Ecce inlerrogabanl, lacite evangelisla manifestare cura-
Agnus Dei, ecce qui lollit peccata mundi (Joan. i).» •j) vit, cum adjunxit:
Sedsacerdotes etlevi tse,qui ad Joannem missi fuerant, « Et qui missi fuerant, erant ex pharisseis. » Ac si
adhuc diligentius quis sit inquirunt, dicentes ;- diceret: Hli Joannem de suis actibus requirebant,
« Quis ergo es, ut responsum demus his qni mise- qui magis solebant doctrinam invidere, quam imitari.
« runt nos? quid dicis de teipso ? > Sed ille qui se « Et interrogaverunt eum et dixerunt ei. J Sed hi
Chrislum negaverat, qui se neque Eliam neque pro- qui missi fueranl, quia de persona responsum acce-
pbelani essedixerat, quid de se sentiat, aperit cum perant, eiiam de ministerio inquisilionem faciebant
subjungit.: dicentes : « Quid ergo bapliz-as, si lu rion es Chri-
« Ego vox clamantis in deserto. > Pulchre se Joan- t stus, neque Elias, neque propheta ? » Ac si dice-
nes vocem.dixit, quia verbum praeibat. In humana rent: Cujus auctorilatis es, ut novam doctrinam au-
enim locutione vox praeceuit, et postmodum verbum deas docere,eiinaudilum prius hominibus baptisrmrrn
sequitur iquianonpoteritverhum formari, nisi prius dare, cum tu non sis Christus, nequeElias, neque
vox sonuerit.- Recte ergo Joaimes se vocem fatetur, . propheta ? Et qiiia, secundum apostoli Petri senten-
quiaverbum prseibat, illud scilicet de quo Joannes tiain (IPelr. iii), parati setnper esse debemus, ad
evangelista dicit: «In principio erat Verbum, el Ver- reddendam rationem qmni poscenti, de ea qua3in
45 HOMILUEDE TEMPORE. M
nobis est fide, percontalus Joannes cur baptizaret, \ tis suaetempora eum non coanguslant. Quoniam qui
rerpondit dicens : post me natiis est de matre sine patre anle omnem
i Ego baptizo in aqua. » Ubi notandum quia in crealuram,' sine uilo initio genitus est ex patre sine
aqna se bapiizare dixil, non in Spiritu, quia cor- matre. De quo alibi ipse Joannes ait: « Meoportet
pora abluebal, sed peccata non dimittebat. De quo minui, illum autcm crescere (Joan. m). J In cujus
scriptum esi: « Erat Joannes in deserto prseclicaris corhparationis magniludine, quam se parvum credat,
baptismum poeniientiae(JI/fli'c.i).» Et ilerum :«Joan- manifeslat adjungens : « Cnjus non sum digrius ut
nes baplizavil aqua, vos autem baptizabimini Spiritu solvam ejus corrigiam calceamenti (Joan. i). » Ubi
sancto (Act. i). » Quare ergo baptizabat, si peccata considerandum esf, quia cum magna sit Joannis
non dimitlebal ? Nunquid per hoc ejus baptismum sanclitas, non minor ejus declaralur humilitas. Cum
vacuum videbatur? Non. Nimirum ut prsecursionis enim tantoe sanctitatis esset, ut a turbisChristus esse
suaeordinem servans, qui nasciturum Christum na- putaretur, tantse humilitatis fuit, ut ad solvendam
scendo proevenerat, baptizaturum quoque in Spiritu ejus corrigiam calceamenti indigniim se judicaret. Si
baptizans in aqtta praeveniret. Nam et sacerdoles spiritalem sensum scquamur, est in corrigia cal-
hodie in aqua baplizanl, quia per exterius minisle- ceamenli, ligatura mysterii. Calceamentum quippe
rium bapiizalorum corpora in aquainlingunt, sedille 5 ex morluo fit animanti. Quia enim calceamentum
solus in Spirilubaptizat, qui per Spiritum sanctum pedes munire solet, recle per calceamenlum Do-
peccala dimiltit. De quo vocePalris ad eumdein mini, ejus humanilatis incarnalio designatur. Quo-
Joannem diclumest: « Super quem videris Spiritum niam cum invisibilis Deus in homine, quem assum-
sanctum descendentem quasi columbam , et manen-
psit, nobis" visibilis apparuil, quasi calceata di-
lem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu san- vinitas ad nos venit, sicut
ipse per Psalmistam
clo. » El siculVerbumpraedicando prseibat, ita suum dici!: « In Idumaeamextendam calceatnentum meum
baptismum in quo peccala non solvebantur, illius (Psal. LIX).» Idumaea autem, quae sanguinea inter-
verum baptismum praevenirel, in quo peccala relaxa- pretatur, signilicat gentilem populum, qui variis
rentur. Unde secundum alium evangelislam, videli- facinoribus peecatorum eral sanguinoientus. Quasi
cet Matlhseum, bene respondisse Joannes dicilur : enim Dominus in Idumaeamcalceamentum exlendit,
« Ego quidem aqua baplizo vos in' poenilentiam , »
quando per incarnationis suae mysterium gentibus se
et post pusillum adjecit: « lpse vos baptizabil in manifestavit. Sedejus corrigiam calceamenli Joannes
Spiritu sanclo et igni (Matth.m). »Ignis enim nomine solvere non prsesumpsit, quia incarnationis ejussecre-
Spiritus sanclus desiguatur. De quo Salvator ait: , lum, qualiter obumbranle Spiritu sancto, Virgo con-
« Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ' '
ceperit, nec ipse perscrulari prsesumpsit, qui eum in
ardeat (Luc. xn)? » Nec putandum est baplismum carne venientein eliam demonslravit. Alta
digito
Joannis parum profuisse hominibus, qui elsi peccata enim et inscrutabilia sunt sacramenta divinitalis,
non dimitlebat, omnes lanren qui ab illo baptizaban- nec ea mortalium quisquam discurrere.potest, sicul
lur, sub peccati vinculo conslriclos esse senliebat. per prophelan dicitur: « Generationem illius quis
Et ideo Redemplorem nostrum et mundalorem, mox enarrabit (Isa. LIH)? J Hujus iuscrutabilem profun-
ubi appariiisset, qui peccala dimittere posset, quse- dilaleni considerabat Paulus ajostolus, cum dicebal:
rere necesse habebant. De qiio voce prsecursoris « 0 altitudo diviiiarum sapienliae et scienlise Dei,
sui adhuc subditur : «Medius autem vestrum stelit, sunl jtfdicia ejus, et quani
quam incomprehensibilia
« quem vos nonscitis.» Medium autem hic Dominum viae ejus! Quis enim cognovit sensum
investigabiles
Jesum Christum dicit, qui dum sit excelsus super Domini ? aul consiliarius ejus fuit (Rom. xvi) ? »
quis
omnia , ex Juriaeiscarnem assumens, inter hdmines Et Psaimista : « Quam
r magnificata sunl opera lua,
conversari dignalus est, sicut ipse ait discipiilis » Est quoque el in corrigia cal-
Domine (Psal. xc)!
c Ego atitem in medio veslrum sum sicul qui mini-
ceamenti aliud quod considerari subtililer poiesl.
sirat (Luc. xxn).» Quem medium stetisse, non au-
Cqnsuetudo enim fuit apud veteres utsi quis uxorem
tem cognitum esse dicil : quia per humanitatem ' ( fralris defuncti ille ejus conigiam
accipere nollet,
hominibus vel Judseis visibilis apparuit, sed plurimis calceamenti
mansil. Cnde Joannes solverel, qui ad hanc propinquitatis
per divinitalem incognilus
jure sponsus accederet, et ob banc causam illnis
evangelista dicit: « In propria venit, et sui eunvnou domus, discalceati domus appellaretur in Israel,
receperuiii (Joan. x-i). » De quo adhuc subditur : sicut exemplo Rulli Moabilidis discimus. Christus
«Ipseesl qui post me venlurus est, qui anle me
autem inter homines sanclae Ecclesiaesponsus appa-
« factus esl. > Quod est dicere, posl me venturus est,
me natus est me ruit, sicul per psalmuin dicitur : t Tanquam spon-
quin posl posl prsedicare incipiet, suo (Psal. xvm). » Et
sed aiite me factus, id est milti dignitate prselatus, sus procedens de tbalamo est.
id est antepositus. Quori autem ait, «anfe me faclus idem Joannes : «'Qui habet sponsam , sponsus
Amicus vero sponsi, qai siat et audit euiu , gaudio
est, t ad excellentiam dignilalis pertinet , cujus'
causas idem Joannes alibi di- gaudel propter vocem sponsi (Joan. m).» Unde et
praaktionis aperit, :«
cens : « Quia prior me erat (Joan. m). J ACsi dice- ipse Dominus ait iu Evangelio Nunquiu possunf?
rel: Inde me post natus superal, qiria nativita- filii sponsi jejunare, quandiu cum illis est sponsus
41 HAYMONISHALBERSTAT.EPISC. OPP. PARS II. — IIOMIL. 48
(Matlh. III.) > Cum autem miroesanctitatis Joannem A.t est in utero habens de Spiritu sancto. » Quo or-
homines cernerent, cum hunc Christum putarent, dine, vel in qua civitale sit celebrata conceplio,
quasi sanctoe Ecclesiae sponsum credere volebant, Lucas evangelista suflicienter exponit. Quod quia
sicut de eo Dominus ait: Vos venistis ad Joannem, vestrae sanclitali constal esse nolissimum, dicendum
et voluistis exsultare in nomine ejus. Sed Joanrres est paucis de liis quaeMatthaeusseribit. Nolandum-
ad corrigiam calceamenti solvendam indignum se que in priinis, in eo quod ait, « antequam conve-
dicit, quia cum seChristum, quod putabatur esse nirent, > verbo conveniendi non ipsum concubitum,
negavit, sponsi nomen immeritus non usurpavil, ac sed nuptiarum, quse praecedere solent, tempus in-
per hoc se esse sponsum sancloeEcclesiae, negavit. sinuatur, quando ea quae prius sponsala fuerat,
Ae si diceret: Non sum ego sponsus, sed amicus esse conjux incipit. Ergo « anlequam convenirent,»
sponsi. dicit, antequam nupliarum solemnia rite celebra-
«Hsecin Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi rent, « inventa est in ulero Irabens de Spiritu
« erat Joannes baptizans. » Bethanias duas esse le- sanclo. » Siquidem memorato ordine postea con-
gimus : est namque Bethania in latere monlis Oli- venerunt, quando Joseph ad prseceptumangeli ac-
veli, ubi Dominus Lazarum suscilavit, ipsa est et cepit conjugem suam, sed non concumbebant, quia
Betphage. Est et alia Betlrania trans Jordanem, ubi B ] sequitur, « et non cognoscebat eam. > Inventa est
erat Joannes baptizans, et ubi haec facta fuisse autem in ulero habens, a nullo alio quam Josepli,
referunlur. De qua idem Joannes evangelista com- qui licenlia maritali futurse uxoris pene omnia no-
memorat, dicens : t Erat Joannes baptizans in /Enon . veral, ideoque tunrentem ejus uterum mox curioso
''uxta Salim, eo quod essent ibi aquse multse. » deprehendil iutuitu. Sequitur: .
Spiritualiter autem Bethania in noslra lingua domus « Joseph aulem vir ejus, cum esset justus, et
vbedientice interpretatirr. Pulchre ergo praecursor --"« nollet eam traducere, voluit occulte dimittere
Domini in Bethania , quse domus obedienliceinter- « eaui. > Videns autem Joseph sponsam concepisse
pretatur , baptizare dicitur, uli intelligant homines suam, quam bene noverat a nulle viro fuisse ai-
^uia si a peccalo originali, quod per inobedientiam tactam, cum esset juslus et jusle omnia vellet agere,
Iirimi hominis contigit, absolvi desiderant, submisso optimum duxit ut neque hoc a-liisproderet, neque
corpore et credulo corde baptismi sacramentum su- ipse eam acciperet uxorem ; sed mutato occulte
scipere debent. Quoniam sicut ait Salvator alibi: nuptiarum proposito, in conditione eam sponsie
« Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spirilu sauclo, manere pateretur, ut erat. Nam el in Isaia legerat,
non potest inlroire in regnunr Dei (Joan. m). > virginem de domo David esse coneepturarn et pa-
lordanis autem descensuseorum inlerprelalur : quo-' C riluram Deum, de qua etiam domo noverat genus
rum, nisi baptizatorum ? quasi enim in Jordane duxisse Mariam, atque ideo non discredebat in ea
baptizantur homines, quia antequam ad baptismum prophetiam hanc fuisse cpmplendam. Sed si eam
veniant, filii irae et filii diaboli sunt : sed cum in voluisset occuite dimitlere, neque accipere conju-
baplismum descendunl, deseendenlibus peccatis, filii gem, et illa sponsa pareret, nimirum pauci essent,
pacis et filii Dei per adoptionem ascendunt. qui eam virginem, et non potius aulumarent esse
meretricem. Unde Joseph consilium repenle con-
HOMILIAVIII. silio meliore mutatur, ut videlicet ad conservandam
IN VIGILHS NATIVITATIS DOMINI. Marise famam, ipse eam celebrato nuptiarum con-
(MATTH, I.) « In illo tempore, cum essel riespon- vivio., conjugem acciperel, sed caslam perpetuo
« sata mater Jesu Maria Josepli, antequam «onve- custodiret. Maluit nanique Dominus aliquos modum
« nirent, inventa est in utero lrabens de Spiritu suaegenerationis ignorare, quam castitatem infamare
« sancto, »el reliqua. CumnalivitatemDomini,etSal- genilricis. Nam sequilur:
vatoris nostri Jesu Chrisli, qua seternusante saecula « Haec auieni eo cogitante, ecce angelus Domini
Dei Filius, hominis ex lempore filius apparuil. « in somnis apparuit ei,, dicens: Joseph fili David,
Matthaeusevangelista brevi quidem sermoiie, sed ab « noli timere accipere Mariam conjugem luam.
Abraham usque ad Joseph virum Mariaeperduxisset, « Quod enim irr ea natum est, de Spiritu sanclo
omnesque communi humanae crealionis ordine ge- « est. Pariet aulem fllium, et vocabis nomen ejus
nitos simul et generanles ostendisset, mox de ipsa « Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum
locuturus, quantum ejus generalio a caeleris dista- « a peccatis corum. » Quibus profeclo verbis, mo-
ret, aperuit: quia videlicet cseteri per conjunelionem dus conceptionis ejus simul et dignitas partus edo-
maris et feminse solitam, ipse autem per virginem, cetur, q.uia videlicel et de Spiritu sancto conciperet
utpole Filius Dei nasceretur, in muudum. Et qui- et paritura sit Christum. Quem etsi aperta voce
dem decebat omnibus modis, ut cum Deus homo angeiiis Christum non appellet, in eo tamen quod
propter homines fieri vellet, non ex alia quatn de etymologiam nominis Jesu exponens. ipsum salulis
yirgine nasceretur, cum virginem generare contin- cslendit auctorem, populorumqtie salvalorem eum
geret, non alium, quam qui Deus esset, filium nuncupat, manifesla raiione, quia sit Chrislus; si-
procrearet. « Cum esset (inquit) desponsata maler gniiicat ut per hsec el qusenescierat, discat Joseph,
Jesu Maria Joseph, antequam convenirent, inventa ul a conlaclu Dei genitricis funditus nienicm amo-
49 HOMILMSDE TEMPORE. 50
veat. Quam tamen dispensatione justae necessilatis A rent Mariam post natum Dominum cognitam esse a
accipere jubetur, solo de nomineconjugem, ne vi- Joseph, et inde ortos eos, quos fratres DominiScri-
delicet quasi adultera lapidarelur a Judaeis, et ut plura appellat, assumpto et lroc in adutjorium sm
in JSgyplum fugiens, haberet solalium masculi, qui erroris, quod primogenitus nuncupatur. Dominus
familiari cura, et cuslos feminese fragilitalis, et Deus avertat hanc blasphemiam a fide omnium ve-
teslis ejus perpetuse virginitatis existat. Produnt et strum, donetque nobis catholica pietate intelligere,
calholici expositores alias causas, quare Dei geni- parentes nostri Salvatoris intemerata semper fuisse
tricem Joseph accipere debuit conjugem, quas in • virginitate praGclaros,et non filios, sed-cognatos eo-
suis qui vult, inveniet locis. Adhibel autem evan- rum fratres Domini Scripturarum more iruncupari ;
gelista partui virginali etiam prophelici sermonis et ob id evangelistam, an post natum Filium Dei eam
exemplum, ut tantoe miraculum majestatis eo cer- cognoverit non curasse, quia nulli de hoc ambigen-
lius videretur, quo hoc non solum ipse factum cre- dum putaverat, conjuges, quibus in virginitatis casti
derel, sed etiam a propheta prsediclum recoleret. monia permanentibus Dei Filium nasci singular',
Nam et huic evangelislse, id est Matthaeo, moris gralia daturri est, nullatenus ex eo castitalis jara te-
esl omnia quse narrat eliam propheticis affirmare merare potuisse. Notandum quoque est quod primo -
lestimoniis. Scripsit namque Evangelium suum ad " genili nou juxta hsereticorum opinationem soli sunt, b
eorum maxime causam qui ex Judseis credebant, quos fratres sequuntur alii: sedjuxta auctoritatem
nec tamen legis ceremoniis, quamvis renati in Scripturarum, omnes qui primi vulvam aperiunt „
Christo, valebant avelli. Et propterea satagebat eos sive fratres eos aliqui, seu nulli sequantur, primo-
a carnali legis et prophetarum sensu, ad spiritua- geniti vocantur. Attamen Dominus speciali ralione
lem, quse de Christo est, erigere, quatenus sacra- potest primogenitus dictus inlelligi, juxla hoc quod
menta fidei Christianse tanto securius perciperent, in Apocalypsi dicit de illo Joanues : « Qui est testis
quanto hoec non alia esse quam quaeprophelse prse- fidelis, primogenilus mortuorum, et princeps regum
dixerant, cognoscerent. terroe (Apoc*i). » Et apostolus "Paulus : « Nam quos
« Ecce virgo (inquit) in utero habebit et pariet . praescivitret prsedestinavit conformes fieri imaginis
« filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, qued Filii sui, ut sit ipse primogenitus in rnullis fratribus
« esLinterpretalum, nobiscum Deus. > Nomen Sal- (Rom.u). > Primogenitus iiimultisfratribus, « quot-
vatoris, quod nobiscum Deus a prophela vocalur, quot enim receperunt eum, dedit eis potestalem fifios
ulramque naturam unius personse ipsius significat. Dei fieri. > Quorum recte « Primogenitus » appella-
Qui enim ante tempora nalus ex Patre Deus est, ipse tur, quia omnes adoptionis filios, etiam illos qui in
in plenitudine temporum Emmanuel, nobiscum Deus, C2rnalionis ejus tempora nascendo praecesserunt,
iri ulero matris factus est: quia nostrse fragilitatera dignilate prsegreditur. Siquidem possunt illi cum
naturse in unitatem suse personse suscipere dignatus Joanne veracissime testari: « Quipostnos venit,ante
esl, quando Verbum caro factum est, et lrabitavit in nos factus est (Joan. i). > Id estpost nos quidem
nobis : mirum videlicet in modum incipiens esse in mundo genilus, sed merito virlulis et regni, Pri-
quod nos sumus, et non desinens esse quod erat: sic mogenitus omnium nostrum jure est voealus. Qui et
assumens naturam nostram ut quod erat, ipse non in ipsa divina nalivilate non inconvenienter potest
perderel. primogenilus dici, quia priusquam crealuram, gigne-
« Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut ret aliquam, coseternum sibi Pater genuit Verbum.
« proeceperat ei angelus Domini. El accepil con- Unde ipsum Verbum, ipse Filius, Dei videlicet virtus
«jugem suam, et non cognoscebat eam. » Aecepit et sapienlia, loquitur: « Egoex ore Allissimi prodivi,
eam ad nomen conjugis, ob causas < quas prsedixi- primogenitus ante omnem crealuram (Eccli. xxiv). >
mus, » et non cognoscebat eam, ad opus conjugale, Deus de Deo nalus erat, et in ea creatus ex humani-
ob arcana quaedidicerat. Quod si quis huic nosirse tate, omnem merilo creaturam prseibat. « Et vocavit
expositioni obsislere et contendere voluerit, beatam (inquit), nomen ejus Jesum.» Jesus Hebraice, Latine
Dei genilricem nunquam a Joseph celebratis nuptiis D salutaris sive salvator dicilur. Cujus vocationem
in uomen conjugis assumptam, exponat ipse melius nominis, prophelis liquet esse certissimam. Unde
hunc sancli Evangelii locum, pariterque ostendat sunt illa, magno visionis ejus desiderio canlala :
licitum fuisse apud Judaeos ut sponsae suae quis- «Anima autemmea exsultabit in Domino,.el delecta-
que carnali copula misceretur, et sano ejus inlel- bitur in salulariejus(Psal. xxxrv).» Et ilem: «Defecit
lectui libenter cedimus; tantum ne erga malrem! in salulari tuoanima mea (Psal. cxvnr). » Et alibi:
Domini quidquam geslum, quod publica opinione « Ego autem in Dominogloriabor, gaudebo in Domino
possit infamari, credamus. Quod vero addilur, Jesu meo (IZa&ac.m).» Et maxime illud : «Deus, in
« Donec peperit filium suum primogenitum , » nonrine luo salvum me fac (Psal. LIII). »ACsi diceret:
nemo ita intelligendum pulet quasi post natumi Nominis tui gloriara , qui salvalor vocaris, in me
filium eam cognoverit, ut quidam perverse opinan- salvando glorifica. Jesus ergo nomen est filii,-qui ex,
lur. Scire enim debet vestra fraternilas quia fuerunft virgine natus esl angelo exponente, significans quod
liserelici qui propter hoe quod dictum est, « non co- ipse salvet populum suum a peccalis eorum. Qui
gnoscebat eam donec peperit filium suum, > crede- aulem salvat a peccatis, id est utique a corruptio-
SI HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. ;,-?
nibus mentis et corporis, queeob peccata conligerunt, A A nullo alio nisi a Joseph, qtii maritali licenlia fu-
salvabit. Christus vero vocabulum est sacerdotalis furaeuxoris omnia noverat. Tlic Matthseus praelermi-
vel regiaedignilatis. Nam et sacerdotes et reges in sit mulla quae Lucas narravjt, dicens : t In mense ,
lege a cbrismate, id est unctione olei sancti appel- iiiquil, sexto, missus est Gabriel angelus a Deo in
labanlur Cliristi, significantes eum qui verus rex et civilalem GalilajK, cui nomen Nazareth , ad virgi-
ponlifex in mundo apparens, unctus est oleo loetitioe nem desponsatam viro, cui nomcn erat Joseph, de
praeparlicipibus suis. A qua unctione, id est chri- domo David, et nomen virginis Maria. El ingressus
smale, ipse Chrisius, et ejusdcm unctionis, id est angelus ad eam , dixit: Ave, gratia plena, Domiuus
graliae spiritualis parlicipes, sunl Cbristiani vocati. tecuin, etc. »Nimirum enim ad id usque ad genea-
Qui per id quod salvator est, nos salvaret a pecca- logiam deduxit, ut diceret, Joscph virtim M;trisede
tis : per id quod pontifex esl, nos reconciliaret Deo qua natus esset Chrislus. Et ideo coiiceplum ejus ,
Pairi. Per id quod rex est, regnum nobis patris quem iranscenderat, Lucae narrandum reliquil. « Iu
dignaretur selernum utero. » Non in uterum accipiens, id est non aliunde
« Christi aiitem generatio sic erat. J Quaeritur c-ur acceplum, sed inlerius veniente Spiritu sancto habi-
non ait, Jesu Christi, sed sohimmodo « Christi, » tum, ut illud : Femina circumdabit virum.
quod angelo mox dicluro servavit. « Geheratio , > B « De Spiritu sancto. » Quoeritur, si invenla est a
ipse Clirislus in carne generalus. Ac si diceret: Ge- Joseph babens de Spiritu sancto, cur dimittere eam
neratio, quae est Christus, sic eral, bifarie expla - voIuitVIrieo scilicel, quia nec lotum scivit, nec lo-
nandum, vel ad decursae genealogise tocum, ubi ait: tum ignoravit, Noverat in utero habentem, non de
Jacob genuil Joseplr virum Mariae, de qua nalus est carnali coneubitu, sed spiritali virtute. De quo vero
Jesus qui voealur Cbrislus. Omnes igilur g<meraiio- Spiritu conceperit ignorabal, quod ei aperitur quasi
nes.ab Abraham usque ad David, generaliones qua- nescienli « de Spiritu, > duin inducit, « sancto, »et
tuordecim. Et a David usque ad trausmigralionem reliqua. Iiem quseritur cur Matthaeus anticipavil,
Babylonis, generaliones qualuordecim. Et a trans- quod mox angelus diclurus erat: pro spirilali fer-
migralione Babylonis usque ad Chrisfum , generalio- vore , et ne lectoris animus paucissimis licet-lineis
nes quatuordecim. dubilaret, et ul in ore duorum vel trium testium
« Chrisli autem generatio sic erat. Curn esset de- stet onine verbum (Deul. xv, /// Coi: SIII).
« sponsaia maler Jesu Maria Joseph, etc.» Sic autcm « Josepli vir ejus. » In hcr.ipluris sponsae uxores ,
eral Cliristi generatio , id esl sic ad Clrristum perti- el sponsi vir* vel rnares dicuntur. « Cum esset ju-
net haec genealogia. « Cum esset desponsata. » His stus. J Ctim conscii criminum, obnoxii sint peccati,
causis non de simplici virgine, sed de desponsata IH cur Joseph cum crimen celet, justus vocatur? Ia est
nalus est Christus : Ne per feminam , sed per virum ut idoneurn ejus lestimonium commendet. In ple-
uxla morem Scripturse genealogia texerelur; ne la- risque exemplariis additur, cum. esset homo justus,
pidarelur a Judseis ut ariultera. Ul in JSgyptum fu- ut osiendat secunduin humanam justitiain Joseph
giens, haberet viri solaiium; ut partus ejus celaretur jtisitim fuisse, quia comparatione justitiae Dei, pro
diabolo, dum putat non de virgine, sed de uxore nihilo duciiur. Et ideo recte sequilur : « Et noilet
genitum. Ne tenieratie virginis adureretur infamia : eam. » Nori solum celaf, sed nec audet contingere
rnaluil enim Dominus aliquos de suo potius ortu, tempkim dominici eorporis, reete justus juslilitc leiu-
quam de malris pudore dubilare. Ne virginibus ve- plum non corrumpit. « Traducere. » Acsi diceret:
lanien excusationis fieret, quori infamata sit mater Nollet diicere sponsam, quam suspicalus est esse
Domini. Ne dicenle Domino:Non veni solvere legem, adulieram. Aul aliter: sive traducere ad poenam,
sed adimplerc, ullus objicerel, quod cum legis injuria quam sciebal non ab bomine concepisse. Traductio-
nalus sit. Ul lesiis pudoris marilus adhiherelur, qui nis enim verbum, saepiusin mala quam in bona parte
possel delere et vindicare opprobrium, si non aguos- invenitur. Quod eliam Grsecus non absurde sermo
ceret sacramentum. Ne viiierelur Maria cnlpam signilical irap(/.SsiyiJ.v.Tia-ai, id est propalare, qtiod est
obumbrare meridacio : causam enim mentiendi de- *^ palain fitcere, et oinnibus nofiim facere conceptum.
sponsala non habuit, cum conjugii pnemium par- « Occulte. i Ne aut dimissa uxoresua, alieni coilus
tus sit feminaram. Ne Herodi et Judseis excusandi reaium super eam inducerel, aul liberala seipsum
praberetur occasio, qttod rialum ex auifucrio perse- quasi adulterii iniiocenlem liberaret. Ecee Adam coe-
qiiererilur. Ut lidelibus conjugaiis ex pari consensu leslis novaopponil veferibus. Priori vice, exsoloviro
confinentia insinuaretur. Ut nisiprsevaricationi esset femina faela esl sine matre; secunda vero, vir ex
obuoxia, qualiler humana progenies multiplicari sine solamuliere nalus est sine carnali palre. Ex feminis
virginitalis detrimento poluissei, demonstraretur. decuil nova redemplio, a qnibus prsecessil anliqtia
« Desponsata,»id est nondum nupta. « Malerejus. » prsevaricatio. Terrenus Adam de incorrupta terra
Mater ejus , inquit, non uxor Joseph. In ipsa janua formalus esl, secundus Adam de incorrupla er;rna
amborum ponuntur nomina, quoe factis congruunt. virginis Marise(/ Cor. xv).
« Antequam convenirent. » Proximum mipiiarum « Hoecautem eo cogitanle, ecce ar.gelns Doiuini. J
tempus oslendit, «on qtiod sequerelur ui poslea con- Bono viro et justo, bona et jusia cogitauti bonus el
venirent, sicut hoc dicit Helvidius. « Inventa est. > juslus apparet nunlius. Ideoque addilur, « Donsiiii, i
£5 HOMILIiE DE TEMPORE. 54
a,l dislinctionem apostalarum angeloruin. Hunc an- A ideo Maria coiijux dicitur, quia sub eodem jugo edu-
gelum Gabrielem innlli pulani, jnxla Lucse videlicet catura Salvatorem eral. « Quod, inquit, natum
narrationem.Non quasi ipse sif nuntius nalivilalis esl, » non extrinsecus seminatum. « De Spiritu
qmniurn, sedquia interprelatur forliludo Dei et victo- sauclo est. » Hic solvilur quod Joseplr scierit quod
ria bellorum ei commissa est, ideo in nativitate Joan- ignoravit. Sed non ob hoc Spiritus pater Christi exi-
nis etChrislinuntiusvenientium recte mittitur. Recle slimandus est, ut Deus Pater Yerbum genuerit, Spi-
'-
quoque de Deo cogitanli opportuna aduibelur con- rilus vero hominera, sed quia ejus minislerio nali-
solatio, sicut duobus in via ambulanlibus oslensus vitas Christi adimpleta esl.
est Chrislus.«-In somnis apparuil.» Sermo apparendi « Pariet autem fllium. J Parere lamen faciet sine
insolitam rem significat. Duobus modis locutio di- dolore pariendi, sicut sine peccali volunlate fuit
vina distingiiilur : aut per angelos, aut per semet- conceplus. Hic monstrantur quatuor incerla uiiius-
ipsunu Sed eum per semetipsum fit, sola inspira- cujusque nascenlis, quia pariet fllium qui vocabilur
lione interius sine verbis et syllabis cor docet, qui Jesus, qui salvum faciet populum suum. « Et voca-
auditum aperit, et habere sonitum nescit, sicut Phi- bis. » 0 Joseph, vocibus prophetarum nori contra-
lippo Spirilus dixil: « Junge te ad curruui istum dicas. Nolandum quod juxta Mallhseum ad Joseph,
(Acl. vitr). iCuni vero per angelum, his modis fit. B juxla Lucam ad Mariain vocare nomen pueri prae-
Aliquando verbis sine ulia imagine, sicut Christo di- dictum sit, quia Jesus ad salutem ulriiisque sexus
. cenle : « Paier,.c)ai'ifrca Filium (Joan. xvrr), » pro- venit. Jesum sequitur etymologia nominis, cum ait:
linus respondetur : « Clarificavi, el iteruro clarifl- « Ipse enim salvum faciet populum suum. » Yere
cabo, » et reliqua. Aliquando rebus, sine verbis, si- suus, qui salvus esse possil. « Apeccatis. » Contra
cut Ezeehiel eleclri speeiem-vidit jn medio ignis Judseos, qui pulantpopulum de caplivitatibns, non
(Ezech. i), per hanc Christi, incarnationem desi- de peccatis per Christum liberandum. « Eorum. »
gnans. Aliquando verbis et rebus, sicut Adam am- Nota quod ejus est saliis, nostra vero sunl peccata.
bulantem Dominum in paradiso post.roeridiem vidit HOMILIAIX.
(Gen. tri), significans lucem, veritalis a se recessu» IN DIESANCTO NATIVITATIS DOMlNl.
ram. Aliquando imaginibus cordis oculis oslensis, si- (Joan. i.) «In principio erat Verbum, et Verbum
cul Jacob innixam coelo scalam (Gen. xxvnr), et « eral apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat
Petrus vas plenum animantibus in exsiasi viderat « in principio apud Deum. Omnia per ipsum facla
(Acl. x). Aliquando imaginibus anle corporeos ocu- « sunl, etsineipso factum est nib.il, »etreliqua.Doini-
los ex aere assumptis, sicut Abrahain tres viros non nicae nativitalis diem, qtia temporaliter natus esl,
solum vidit, sed in domum accepit, et insuper efiam C annua revolutione colenles, libet oculos mentis ad
pavil (Gen. xvtn). Aliquando coelestibus subslantiis, conlemplandam naluram Divinitaiis convertere; et
sicul bapltealo Domino vox insonuit, dicens : « Hic qui.a.in tribus evangelislarum diclis, Mallhoei scili-
est Filius meus (Matlh. nr). » Aliquando terrenis et cel, Marci et Lucae, modus humanaenativitatis de-
ccelestibus, sicut coranr Moyse in monle ignem ru- scribilur, ad consubstantialem Dei Patris essen-
bumque sociavil (Exod..m), .significans se doctorem liam, oportet beati Joannis evangelistse dicta consi-
populi fore, qui legis flammam acciperet, tainen pec- derare. De cujus Evangclio locuturi, breviter qui-
cali spinam non relinqueret : sive quod ex illo po- dem, sed rationabiliter commemorandum videtur,
pulo exiret, qui ignem divinitatis in humanitalis quare lam Domini dilectus discipulus, in ordine
nostrse spinas imponeret. Aliquando humanis cordi- prophetarum ponatur extreinus. Quia eniin suum
bus secreta praesenlia inspiral; unde Zacharias ait: Evangelium scripsit novissimus, ideo jure ponitur
« Et dixit ad me angelus qui loquebalur in me ullimus :jam vero tria Evangelia scripla eranl atque
(Zach. rr). » Cunr vero huic beato Joseph apparuisse in universum orbem divulgata. Per Matthseumquippe
dicilur, imagine cordis ostensa apparuil. « Joseph, in Judsea, per Marcum vero et Lucam in genlibus.
fili David. » Blandientis aflectu loquitur, notum eum Ipse aulem post ascensionem Domiui, per sexaginta
signiflcans-el familiarem.cujus nomen et genus de- D fermeannosEvangelium suum, absque ulloadminicnlo
signatur. Hinc apparet quod ex eadem tribu erat scribendi, Asiaepartibus praedicavit; sed postquam
Joseph et Alaria, juxta illuu : Nemo copulelur nisi a Doiniliano, impiissimo Csesare ac crudelissimo
deitribu sua (Num. xxxvr). In quo nolaudum quod tyranno, propter iusuperabilem evangelizandi con
non lam carne quam spiritu lllium David illum dixe stanliam, in Patmos insulam exsilio essel relegatus
rit, utjustum virum ex genere justi propagalum, hoc eruperunt haerelici in Ecclesiam, Marcion, Cerin
meruisse deelararet. « Noli timere. > Apparet quod thus, et Ebion, et alii fllii diaboli, quos ipse in epi
causa limoris appelieril dimittere eam, qui timebat stola sua Antichristos appellal, qui eam diversis do-
profiteri spirituale conjugium. Yide quod melus ille gmatibus scindere conali sunt, dicentes Christum
non coercilus, quo accipere uxorem prohibitus est, anleMariam non fuisse. Postea vero cum, permiltente
sed jubetur ne ad suam prsesentiam illam aecipere piissimo rege Nerva,regressus deexsitio Epbesiino-
expavescat. Prius timor expellitur, ut libenlius di- rarelur, rogatus traditur ab universis episcopis et
cenda poslea audiantur. « Conjugem tuam. » Solel presbyleris, ul quia jam in tribus evangelistarum li-
Scriplura sponsas, conjuges vel uxores vocare, Sive bris, ul diximus, temporalem Domini nativiiatem
53 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 5C
pleniter habebant exposilam, eis de divinitate ser- .A Et in Proverbiis : « Dominus possedit me in
monem faceret, et ad memoriam futurorum scriptum initio viarum suarum antequam quidquam faceret a
relinqueret, ut scilicet post ejus recessionem de principio, ab seterno ordinala sum, et ex anliquis
mundo, haberent fidelesunde fidem suam munirent antequam terra fieret (Prov. vm). » Et iterum :
et hsereticorum falsa dogmata deslruerent. Quod « Quando prseparabat ccelos, aderam, simul cum illo
primum se negavit facturum, sed illis in prece per- componens omnia (Ibid.). » Hinc per Psalmistam
severantibus, non aliter hoc facere acquievil, nisi dicitur :« Priusquam montes fierent,aut formarelur
prius triduano jejunio omnes in commune Dominum terra et orbis a sseculousque in sseculumtu es Deus
precarentur. Quod cum libentissime ab omnibus fa- (Psal. LXXXIX). »Iterum fuere alii veritatis inimici
clum esset, die terlia expleti jejunii tanta Domini qui tres personas sanctse Trinitalis negare volentes,
gratia, secundum sui nominis congruam inlerprela- dicerent : Pater quando vult, Filius est; quando
tionem, dicitur repletus,et usque ad conlemplandam vult, Spiritus sanctus est: Filius quando vult Paler,
divinitatis naturam subslantiae ultra omnes homines quando vult Spiritus sanctus est; Spiritus sanclus
raperetur, et regem in decore suo cernens, de ipso quando vult, Pater est aut Filius, idem tamen unus
purissimo fonte divinitatis lrauriret quod nobis si- est. Et horum falsissimum errorem verax evange-
tienlibus propinarel, et sic per lotum sui Evangelii ]B lista dissipat, cum subjungit : « Et Verbum eral
textum pauca de humanis actibus Salvatoris inse- apud Deurir. » Si enim alter apud allerum erat, ma-
rens, sufficienter ex divinitale scripta reliquit. Unde nifestum est quia alia est persona Patris, alia Filii,
bene in ccena super pectus Domini recubuisse diei- alia Spiritus sancti. Nec Pater juxla illorum falla-
tur. Quia enim in peclore Jesu sunt omnes thesauri ciam aliquando mutatur in Filium, aut Filius in Pa-
sapientise et scientiae absconditi, inde gustans quam trem, neque Spiritus sanctus in Patrem aut Filium,
suavis est Dominus, nobis esurientibus cibum vilse sed Pater semper est Pater, Filius semper esl Fi-
aeternaeest impartitus. Unde bene inter qualuor ani- Iius, Spiritus sanctus semper est Spiritus sanctus.
malia aquilaespeciem rationabiliter habere describi- Non enim divina natura vel substanlia mulari po-
tur, quia sicut aquila prse caeteris avibus altius vo- test, teste Jacobo Apostolo qui ait : « Apud quem
lat, etprae cunctis animantibus jubar solis irrever- non est transmutatio, nec vicissitudinis obura-
beralis oculis contemplatur, ita Joannes prae cun- bralio (Jacob. i). > Item fuerunt alii filii diaboli,
ctis hominibus subtilius ex divinitale sensit, et prae qui Christum hominem tantum crederent, Deum ve-
cunclis mortalibus allius selerni solis naturam con- riam negarent. Et horum fallaciam spirituali mu-
templatus est, dicens : «In principio erat Yerbum, erone evangelista amputavit, cum adjungit : « El
et Verbum erat apud Deum, et Deuserat Verbum. » *J Deus erat Yerbum: > Congrua enim ratione cose-
Alii enim evangelistae Christum in tempore natum ternus Patri Filius Verbrim dicitur, quia sicut nos
describunt, ille vero ante omnia tempora eum fuisse inleriorem cordis noslri voluntatem per verbum
commemorat, dicens : «In principio erat Verbum. » patefacimus,' ita Deus Pater per Filium cuncla quse
Alii eum subito hominem inter homines apparuisse ridentur operatus est, tesle Psalmisla, qui dicit :
commemorant, ille semper cum Deo Patre nianere « Yerbo Dei cceli firmati sunt, et spiritu oris ejus
oslendit, dicens : « Et Yerbum erat apud Deum. » omnis virtus eorum (Psal. xxxr). > Sive Yerbum Pa-
Alii liunc verum hominem describunt, iile verum tris Filius dicitur, qrria, ut ait Apostolus : « Yirtus
conflrmat Deum, dicens : «-Et Deus erat Verbum. t et sapienfia est Patris (/ Cor. i). » De quo alibi
Alii corporaliter de Maria virgine natum, tempora- Psalmista ait ; « Eructavit cor meum verbrrm bo-
liter inler homines conversatum fuisse asserunt, ille ttum (Psal. XLIV).» Fuerunt rursus alii qui Deuni
eum Deo Patre semper fuisse demonstrat, dicens : Christum quidem crederent, sed ex Maria exordium
« Hoc eratin principio apud Deum. » Alii signa et sumpsisse putarent, quorum unus mente cap.tus
virtutes quas inter homines fecit, ille quod Deus dixisse fertur : Non invideo Christo facto Deo, quia
erat per Filium omnem creaturam condiderit, ma- si volo, possum fieri similis illi. Et horum nefandis-
nifestat, cum ait: simum errorem sanclus evangelisla opprimit, cum
« Omnia per ipsum facta sunt, et siueipso fa- abhuc subjungil : « Hoc erat in pr.incipio apud
« clum est nilril. > Et mirabili ordine beatus Joan- Deum. » Ostendens illum non ex tempore incre-
nes evangelista in exordio sui Evangelii, et fidem mentum sumpsisse, sed semper in coaeterna sub-
credenlium roborat, et haereticorum falsum dogma stantia cum Patre esse. Item fuerunt et alii veri-
damnat. Fuerunt enim haeretici qui dicebanl: Siergo lalis inimici, qui quasdam creaturas a Deo, quasdam
natus est Christus, erat tempus qpando illenon erat. a quodani principe tenebrarum factas assererent, et
Quorum errorem evangelista in ipso exordio sui hos destruit evangelicus sermo, cum adjungit :
Evangelii deslruit, cumdicit: «In principio eral Ver- « Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso faclum
bum. > Quia nori dixit, in principio coepit esseVer- est nihil. » Quae enim subsislunt, per ipsum facta
bum, sed in principio erat Verbum, nullum tempus sunl, sicut scriplum est :« Qui manet in aeternum,
ejus naturam antecessisse, sed ipsum anle omnia creavit omriia simul. > Non qusedam bona, quaedam
lempora semper esse, sicut ipse in Evangelio dicit: mala, utilti putaverunl, sed omnia valde bona, sicut
« Ego principium qui et loquorvobis (Joan. vni). > scriplum est : « Yidit cuncia quse fecit,- et erant
57 HOMILLE DE TEMPORE. 58
valde bona (Gen. i). > Quod vero qusedam creatura i^ qui rationabiles sunt. Licet namque bestiae vivant,
mala esse videtur, propler peccatum hominis conti- tamen non illuminantur, ut possint sapientiam et
git, sicut perquemdam sapientemjdicitur: Bestiarum intellectum atque spiritum discretionis habere.
dentes, scorpii et serpentes, omnia in vindictam Quibusdam enim creaturistribuit esse, vivere, sen-
creata sunt. Nam peccatum, quia subsistendi natu- tire et non discernere, ut animalibus; aliis esse,
ram non habet, non est a Deocreatum, seda dia- vivere, sed non sentire, ut arboribus; aliis etiam
bolo inventum, et ideo nihil est; et quidquid non esse, nec vivere, nec sentire, ut petris. Hominibus
subsistit, nihil est, sicut de cultura idolorum Apo- auteni tribuit esse, vivere, senlire atque discernere,
stolus dicit: « Scimus quia nihil est idolum (/ Cor. unde bene illuminati sunl, qui ad imaginem Dei
vm). > Fuerunt et alii haeretici qui, divinaenalurae creati sunt. Sed et animalis quicunque est homo,
substantiam subtilius quam deherent perscrutantes, non percipit ea quse sunt Spiritus Dei. (/Cor. ir).
nnigenitum Filium Dei in divinitatis forma a Deo Sed quia nullam excusationem de ignorantia carna-
faclum et non a Patre dicerenl genitum, sicut fuit liter viventibus seterna Dei sapientia reliquit, recte
Arius, ut per hoc eum mirrorem Patre assererent, subinfertur :
quod non ex Deo genitum, sed a Deo factum praedi- « Et lux in tenebris lucet, et tenebrse eam non
carent. Quorum errorem vel dementiam fide armalus IB « comprehenderunt.. > Tenebrse enim homines sunt
evangelista conculcat cum dicit: « Omnia per ipsum iniqui, homicidse, adulteri, raptores, immundi, et
facta sunt. > Si enim omnia per ipsum facla sunl, his similium patratores. De quibus per Joannem di-
ipse non est factus, qui omnia fecit: et ideo non citur : « Omnis qui odit fratrem suum, in tenebris
crealura, sed creator : non faetura, sed faclor, in est, et in tenebris ambulat, -el nescit quo eat, quia
sequalitate Patris credendus est, sicut ipse ail in tenebrae excaecaverunt- oculos ejus (/ Joan. H). »
Evangelio : «Ego et Pater unum sumus (Joan. x). » Unde et Apostolus credentibvrs ait : « Fuistis ali-
Et quia aliam creaturam rationalem rationabilis Dei quando tenebrse, nunc autem lux in Domino (Ephes.
sapientia creavit, ne pulares ejus voluntalem esse v). » Sic lux in tenebris lucel, quia hi qui carnaliter
mutabilem, ut subito vellet facere aliam creaturarn vivunt, de ignorantia excusationem habere nonpos-
quani in seterna sua dispositione non fecisset, rem sunt, quando sapienles sunt ut faciant mala, bene
necessariam evangelisla subjurixit, dicens : autem facere nesciunt. Quia enim sensum rationa-
« Quod factum est. In ipso vila- erat. » Qui ver- lem, per quem et Dominum et ejus voluntatem pos-
siculus ita dislinguendus est, ut primum dicamus, sunt cognoscere, carnaliter vivenles -obtenebrant,
« Quod factum est; » deinde inferamus, « in ipso n lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non compre-
vita erat. » Et est sensus : Quod faclum est ab illo, tJ henderunt. Solet autem conlingere aliquoties ul
in tempore apparuit, sive vivens, sive vita carens; majoris sensus acumine,' hi qui carnaliter Yivunt,
in ipso vita erat, id est in ejus oelerna sapientia splendeant quam illi qui simpliciter, sicut Dominus
etiam illa quse non vivunt, antequam crearentur, ait in Evangelio : « Filii hujus saeculi prudentiores
vivebant, scilicet ante initium mundi, quia ut postea filiis lueis in generatione sua sunt (Luc. xvi). > Igi-
fierent dispositum erat, ac per hoc quasi factum tur lux in tenebris lucet, quia quamvis iniqui ho-
erat, quia omnis creatura in ipso Filio Dei imaginata mines non videant lucem, id est Christum, tamen
erat. Quod ut manifeslius possit intelligi, de rebus opera eorum mala videntur a luce, scilicet a Christo,
visibilibus exemplum adhibeamus, verbi gralia : cujus oculis nuria el aperta sunt omnia, Psalmista
Faber lignarius pergit in silvam, inspicil arborem, teste, qui ait: «Vultus autem Domiui super facien-
cogitat ex illa facere arcam vel quodlibet vas; et tes mala (Psal. LIII). » Verbi gratia, si ponatur caecus
cum arbor maneat adhuc non scissa, jam in ejus ad soleni, sicut ipse non videt lumen solis, sed
sapientia quantae longitudinis et latitudinis futura circa confunditur ab ipso, sic prsedicli homiues non
sit consideralur; cujus fabrica in ejus arte ex eo vident Deum, sed videntur a Deo : et ideo quia
vivere comprobatur, cum tamen ei se non vivat, y, Deus hos videt, lux in tenebris lucet, id est, in ipsis
uuasi aut vetustate aut igne eonsumpta fuerit, ile- hominibus; vel certe in tenebris lux lucet, quia
rum ejusdem quantitatis et qualitatis novit vas fa- ipsa sapientia per quam nos honrines esse cognosci-
bricare. Ita Deus omnipotens antequam muridum mus, et aliquid facere intelligimus, comparati ju-
crearet, antequam mundi creattiras in proprias spe- mentis insipientibus et similes facti, veram lucem,
cies formaret, in ejus sapientia non solum quae vi- id esl, Deum, nos qui sumus tenebrse, non compre-
vunt, sed eliam quse vita carent, vivebant. Sed ne hendimus. Unde bene dicit evangelista : < Et tene-
sestimares omnem crealuram in hoc sseculovitam.. braeeam non comprehenderunt. » « Nulla quippe
habere et illumiriaiam esse, recte subdilur : « Et participatio, ut ait Apostolus, luci ad tenebras, nulla
vila erat lux hominum. > Quod est aperle dicere: conventio Christi ad Belial, nec pars fideli cum in-
quia ipsa vita et sapientia per quam euncta sunt fideli (/ Cor. vr). > Quia yero Dei iucem ineffabilem
creata, et in qua per quamdam rationem, ut dictum humana mens in tenebris posita, subito venientem
est, vivere dicuntur, lux esthominum, id est ratio- sustinere non poterat, ne in his tenebris remaneret,
nabilium creaturarum, non irralionabilium. Non ipsa lux ventura, mundo praemisit hominem ante se
enim bestise et pecora, sed homines illuminantur, magni merili, velul lucernam anle diem meiferum
59 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. CO
____ _.1 '.
.Ultt_. ..__.____*-__-_: _.
ii.a.iiiiuiiiuui VJ- _;„,.i__. _ _ _ .__ »___-_ _•„ _
SUIDlUj £7>j-L
UUJUO pi__ui-ain. ^j^.itu^tuciiiuiu t;apn, ne_ ucu-ciuin jjaiiiur, OKUbciupt.r
nem ad videndam veram lucem lippitudo mentis hu- sequalispermanet. Cui luci, id est Christo, si com-
manas prsepararelur, et cognosceretur Deus et homo. parentur homines, lam minores quam perfectiores,
Si eniin DominMux subito nobis apparerel, magis tenebrae computabuntur. Nam et nostra'justitia, si
inde excaecaremur quam illuminaremur. Sed pau- illius justitise comparelur, injustitia repuiabitur. II-
latim Dominus per patriarchas et prophetas suum luminantur enim homines, ut lux sint, ab illo qui
adventum nobis denuntiare voluil, ,ut, verbi causa, ait in Evangelio : « Ego sum lux munrii. Qui sequi-
sicut cum in valle consislimus, orientem soleni cer- lurme, non ambulal in tenebris, sed habebit lumen
nere non possumus, tamen in ejus summitatem ascen- vifae (Joan. v). » Qualis eral iste Joannes de quo
dentes, illius ortum resplendere videmus, et scimus Dominus alibi ait : « Ule erat lucerna ardens et lu-
ipsum radiare cito : ita el Dominus per sancios suos cens. i Ardens diieclioae etamore, lucens sermone :
mentes nosiras ad suam hicem contemplandam tra- sed non esse Joannes lux dicilur, ad comparationem
here voluit. De quibus thonlibus fuit iste de quo et vera?lucis, quse omnes illuminat, et a nullo iiiumi-
subdilur : nalur. Tanlum enim distat inter lucem qnae illmni-
« Fuit bomo missus a Deo. » Ubi in primo verbo nat et quaeilliiminatur,-quanlum inler lucernam et
obedientiaevirtus in illo commendatiir, cum dicitur : B} luciferum et solem. Illa est igitur principalis lux de
« Fuit hoino missus a Deo. » Non enim a semelipso, qua adhuc subditur :
id est sua praesumptione venit,.seda Deo missus « Erat lux vera qua. illuminat omnem hominem
est. Aliud est euim a se venire, aliud a Deo mitti. A « venientem in hunc mundum. »Ulii cum « oinnem
se quippe venit, qui prsesiimplive, in eo quod docei, horoinem venieniem in hunc munduin » posuit,
suamgloriam quaerit. Uncle de pseudoprophetis ostendit qt.iia sine spirituali gratia, sive nalurali
diclum esl : « Ipsi veniebant, et non mittebam eos : ingenio .illuiiiinenlur homines,- lanlum ab illo pos-
loquebanlur, cum non praeceperamillis (jer.-xxv) » : sunl illuminari a quo procedit omnis sapientia, cuni
ergo rron erat de talibus Joannes, sed polius ex illis quo fuit semper et est anle sevum.
erai quibus Salvator ait in Evangelio : Ego vos elegi « In mundo erat, et niundus per ipsum factusest,
de mundo, ut ealis, el fructum afferaiis, ei fruclus « et mundus eum non cognovil. » Hic manifesie
vester maneat (Joan. xv). A Deo quippe mittitur, evangelisla in mundi vocabulo tres differeniias
qui in eoquod docet Dei laudern et ahimarum lucra ostendit. Aliquando enim mundi nomine sancti
quaerit, qualis erat Moyses, cui dictumest: «Veni, significanlur, aliquando silus orbis terrarum, ali-
et mittam le in -Egyptum, > qualis erat Isaias pro- quando mundi amatores. Quod ergo ait: « In mnndo
pbela, qui, dicente Domino: « Quem mittam, et quis " ! erat » ad sanctos perlinet, de quibus alibi Dominus
ibit nobis ad populum islum? » Respondit:« Ecce dicil:. Nonvenit Filius hominis ut perderetmundum,
ego, mitle ine (Isa-. vi). » Talis erat Joannes Bapii- sed ut salvetur mund.us per ipsuin (Joan. xn). » El
sla, de quo dicitur : « Fuit homo missus a Deo. » Qni: Paulus apostolus : « Deus erat in Christo, mundum
vocabatur horiio ille, sequitur : « Cui nomen erat reconcilians sibi (/ Cor. v). > Quod vero subjungil:
Joannes. » Ad quid autem missus fuit a Deo, mani- « El mundus per ipsum /actus esl, » ad situin per-
feslalur cum subdiiur : tinet orbis terrarum, juxta illud quod Dominus ait
« flic venit in lestimonium, ut teslimonium per- in Evangelio discipulis : . Euntes in mundum uni-
hiberet de lumine.» Ut quid teslimonium perhibuil de versum. » Quod autem infert : « etmundus eum
lumine? declaraturcum siibinfertur:« Utomnescre- non cognovit, > ad mundi pertinet amatores. De
de.eiitperiilum. »Non dixitut omnes crederenl in il- quibus alibi Dominus ait : Paler jusie, muntius le
ltun, quia « maledictus homo qui confiriit in homine non cognovil.In eo vero quod ait: «In mundoerat, >
(Jerem. xvir), > sed « utomnes crederent per illum, » oslendil per divinilalem eum ubique esse praesen-
id est, per ejns leslimoniimiOmnescrederent in Chri- lem : quia nullo concluriilur loco, vel excludilur,
slum. Aliud est enim credere illurn, aliud per illum, n sed ipse est superior el ipse inferior, ipse inierior
alitul in illis. Credere illum, etper illum, ad fidelcm et ipse exterior. Legitur « in muntio erat, » id est
hominem referri potest; credere auiem inillttm, nisi in orbe terrarum. Quidam tamen « in mundo, » in
ad eum non pertinet, verbi gralia : Credo Paulum, sancfis hominibus exponunt. « Mundus per ipsum
et per Paulum credo, id est, per ejus pra-dicatio- factus est, > quia omnis crealura per ipsum et ab
nem, lamen non credo in Paulum, sed in Deum ipso facfa esl ex nihilo. « Et rnundus eum non co-
quem praedicat. gnovit, »id est, mundi amalores. Reete enirn mundi
« Non eral ille lux, sed ut teslimonium perhiberet amatores mundi nomine vocanlur, quia mente et
« de luinine. » Quaerilur qtiare evangelisla dicat de desiderio mundum incoliint. Visibiliter autem eum
Joanne dilectb Domini, elinter riatos mulierum ma- signa facientem, scilicel Judaei, viderunt, et ipsam
jore, « non eral ille lux, > cum Dominus discipulis non cognoverunl. Nam coelum cognovit, quando eo
riical : i Voseslis lux munrii (Mallh.x), * sed ad haec nato riovam steliam misit; mare cognovii, quando
facilis patet responsio, quia alia est lux qiioeillu- stibplantis ejus se calcabile praebiiit; terra cogno-
minat, alia quse illumiiialur. Lux esi quaeiiluininat, vit, quando eo morieule contrcmuii; sol cognovit,
quae nec inilium accipil, nec fine coiiciuriitur, nec quia radios suos. in-ejus morte abscondit. Sed, ut
ttt HOMILI-E DE TEMPORE. 62
diximus, mundi amatores, seilicet Judsei, non co- Vgaret quare « ex sanguinibus J dixisset, exponendo
gnoveruni. De quibus adhuc subjungitur : subjunxit, dicens : « Neque ex voluntale viri, ne-
« In propria venit, et sui eum non receperunt. > que ex voluntate carnis. » Carnem pro uxore po-
lu propria quippe venit, quia non solum ex stirpe suit, juxta illud quod scriptum est : « Hoc nrmc
Juda-orum carnem assumpsit, sed etiam inter eos os ex ossibus meis, et caro de came mea. » Et:
docuit, prsedicavit, signa et virliiles inenarrabiles « Erunt duo in carne una (Gen. n). » Et Aposlo-
oslendit. « Sed sui eum non receperunt, > id esl Ju- lus: « Nemo unquain, carnem suam.odio habuit,
daei,quos sibi peculiariierprioribus temporibus velut sed nutrit eam et fovel (Ephes. -v). » Vel ex sangui-
proprios asciverat, quos in terra-repromissionis, nibus, id est, vitiis et peccatis, sicut per Psalmi-
ejectis hosiibus, habitare feceral, quibus legis noli- stam. dicitur : « Libera me de sanguinibus,. Deus,
liam dederat, el ad quorum eruditionem prophetas Deus .salutis meae(Psal. L). » « SedcxDeo nalisunt.»
miserat, et ex quibus nasci elegerat. Sive certe «in Qualiter vel qnomodo ex Deo nascantur liomines, ut
propria venil, » quia in mimdo apparujl per huma- fllii Dei sint per adoptionem, Dominus alibi mani-
nif.stem , quem fecerat per divinitatem. Yehire festat, dicens : « Nisi quis renalus fuerit ex aqua ct
quippe el abire, humanitaiis est: manere et esse, Spidlu sanclo, non potesl introire in regnum Dei
divinilalis. « Sed sui eum nou receperunt. > Id est, i (Joan. ni). > Et ilerum : « Quod nafum esl carne,
homines quos ad imaginem el similitudinem suam carp est: et quod natum est, ex spiritu, spirilus est
fecerat, magna ex parte in eum credere noluerunt. (Jbid.). J Una esl enim natura carnalis, altera spi-
Sednunquid omnes ab ejus nolilia alieni remanse- ritualis. Una visibilis, alia invisibilis.
runt? Non. Naih sequitur : « Et Verbum caro factum est,,et habitavit in no-
« Quolquol atitem receperunt eum. ».IIlieumrece- « bis. J Versiculus iste ex superioribus pendet; ac
perunl, qui eum a Palre missuni Filiuin Dei credide- si diceret Evangelista : Ut homines per adoplionem
runt. Sed quid eis profuitquod eum receperunt?« De- filiiDei fieri possent, illud Verbum quod erat in
« dit eis, inquil, poiestatem fllios Dei fieri, his qui • principio, Deus apud Deum, illud, inquam, Yerbum
« credunl in. nomine ejus. > TJbi larga. miser icordU factum esl caro, id est Deus factus est homo, non
Dei ostendiiur, quando qui servi non fueraiu digai tamen in carne conversus, assumens quod npn era.l,
etiam filii vocantur : non per naturam, sed per ad- nec desinens esse quod erat, permanens, Deps, fa-
optionis grafiam, ut hic hseredes Dei per fidem co clusest homo. Qui cuncla fecit informa Dej, id est,
hseredes efliciamur Christi per graliam, Juxta qu®d cum esset Deus, faclus esl in forma servi, factus cst
idern Joannes in flne Evangelii siii scripsit, dicens : quifecerat, ut inv.enire.ur qui perierat, Sedcum
« Hsecautem seripta sunt ul credalis, quoniam Je- ' dicit : « Verbum ,caro factum, est,,»; c.arnis no-
sus esl Filius Dei, et ut, eredentes, vil.im habeatis mine perfectum hominem significat, qui constat ex
in nomine ejus (Joan. xx). » Quid ergo benignius, anima rationali et carne. Usus namque Seriplurse
quid misericordius, quam unicus Eili.is. Dei, nolens est aliquando per solam animam, aliquando per so-
manere solus, nostracarnesumpla, nos fecitDei fllios, lam carnem lolum hqminein significare. Animaeno-
et silii adoptavit in fratres, ut quod ipse habebal pei mine totus homo significatur, sicut scriptum est:
naturam, nos haberemus per gratiam ? De quibus « J)escendit Jacob in _Egyptum in anjinabus.seplua-
ipse dicit in Evangelio : « Quicunque fecerit volun ginla(G-.i.xLvr).»Iterum carnis ;nomine totushomo
latem Patris mei, qni in coelis est, ipse meus frater, significalur, siculscriptiinresiinPropheia :«Etvidebit
soror et nialer est (Matlli. vir). » Et post resurre omnis caro salutareDei (Luc. ,m). Non enira animae
ctionem discipulos fratres vocare dignatus, ait : sine corporibus in _Egyptuin descenderunt, n.eccaro
t Ite, nunliate fralribns meis.» Ad hanc adoptionem t sine aiiima salutare Dei videre poleril^ sed alibi, u.t
Tiou yenil, nisi qui fide crediderit in'.nomine ejus, dixknus, per solam animam, alibi per solam carnem
quoniam sicut scriptum est : « Justus cx fide vivii, totys honio significatur. Ita ergo.et hoc in loco, cunr
sine qua impossibile est placere Deo (Rom. i: Hebr. dicil: « Verbum caro factum est, » nqn aliud est
xi).» Et ne pulares hanc nalivilatem carnalem esse dicere quam Deus homo factusest exanima ratio-
et non spiritualem, recte subjungitur: nali, ut diximus, et carne. Fuerunt enim nonnulli
« Cui non ex sanguinibus, neque ex voluntate ha-relici. qui dixerunt Dominum carnem absque
« carnis, neque ex voluntate viri. > In quo loeo anima suscepisse. Si enim quod minus esl fecit, uti-
cum « ex sanguinibus J posuit, contra regulam ar- que etquod.majus est suscepit. Qui enim pro libe-
lis grammaticse fecit, quia apud grammalicos san- randis animabus carnem suscepit, sine dubio hu-
guis seinper singulariter, el-nunqliam pluraliter mar.am animam. suscepit. De qua ipse loquitur :
enuntiatur secundiim regulain. Sed non curse fuit « Polestalero habeo ponendi animammeam, et.ile-
evangelistseobservare regulain ariis grammaticse, rum sumendi eam (Joan. xvi). » Et iterum : i Tri-
ut perfeciius sensum expiicare posset. Si enim .dice^ slis est anima mea usque ad morlem (Malth,
ret ex sanguine, viri tantum videretur significare xxvi). ».Quod vero subditur : « Et habitavit in no-
semerr, etnou plenilerquod vellet exprimer.et : cum bis, J ad illos specialiter perlinet, quibus yisibiliter
vero dicit« ex sangainibus, »viri pariter et femi- apparuit, et cum quibus •corporaliter conversatus
nae conjunclionem ostendit. Unde ne quis inlerro- est. Yel aliler, « habilavit in nobis,-.» ut habitare-
65 . HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 64
mus in ipso, habitat in nobis prolegendo, habilamus _A «tis, » slngulari gratia Dei Filio in homine quem
et nos in ipso ut protegamur ab illo. Ut autem inter assumpsit datum est a Patre, ut ex quo homo esse
nos habitare posset, « cum esset in forma Dei, non inciperet, perfeclus esset Deus, perfectus et homo.
rapinam arbitratus est esse se sequalern Deo, sed Nec eamdem graliam ad mensuram accepit ut puri
semetipsum exinanivit formam servi aeeipiens, in homines, sed factus homo plenus gratia fuit, sicut
similitudinem hominum factus, et habitu invenlus dicit Aposlolus : « In quo habilat omnis pleniludo
ut.homo (Phil. n). » « Et vidimus gloriam ejus, divinilatis corporaliler (Colos. n). » Et Joannes Ba-
gloriam quasi Unigeniti a Patre. > Gloriam ejus ptista : Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus
viderunt in humanitate, qui videre non pote- gratiam pro gratia. De qua plenituriine gratiae per
rant iri divinitate, quia quam ante incarnalio- Psalmistam dicilur : «Unxit le Deus, Deus tuus oleo
nero videre non poterant, videre postquam Yerbum loelitiaeprse cansorlibus tuis (Psal. XLIV).> Yerilale
caro faelum est. Gloriam igilur Dei latenlis in-ho- quoque plenus fuit, sicut ipsein Evangelio dicit:
mine, illi specialiter viderunt, qui eum miraculis « Ego sum via, verilas et vita (Joan. xiv). »
coruscantem conspicere meruerunt. Illi quoque ejus
HOMILIAX.
gloriam manifestius conspexerunt, qui eum ante
passionem iransfiguralum in monte contemplati g DE SANCTO STEPHANO PaOTOMABTYRE.
sunt, audienles desuper vocem Patris intonantem : (MATTH.XXHI.)« In illo tempore, dixit Jesus
« Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi compla- < turbis Judaeorum : Ecce ego mitto ad vos prophe-
cui (Malth. ni). » De quibus unus fuit iste Joannes, « tas et sapientes, et scribas, et ex iliis occidetis et
de quo talia revelata sunt, et per quem talia signa « crucifigetis, et ex eis flagellabilis in synagogis ve-
sunt monstrata, quse nullus facere posset, nisi qui « stris,» et reliqua. Narrat superior texlus Evangelii
Unigeriilus Patris esset. Nam et post resurrectionem qualiter Dominus, confliclum habens cum Judaeis,
Spirilus sanctus eosdem discipulos obumbrare atque convicerit eos homicidas et homicidarum filios, qui
replere dignalus est, ut per hsec et unigenitum Dei cum sedificarent sepulcra prophelarum, el ornarent
cognoscerent Filium, et ex matre primogenitum. monumenta justorum, dicentes: Quia sifuissemus in
Sed est differentia inter unigenitum et primogeni- diebus patrum nostrorum, non essemus socii eorum
lum, quia non oriines primogeniti unigeniti, sed om- in sanguine prophetarum. In hoc se filios eorum
nes unigeniti primogeniti vocantur. Primogenitum ostendebant, qui prophetas occiderant, quod ani-
enim dicimus, non solum quem alii sequuntur, sed mum plenum habentes invidise, Chrislum ejusque
etiam quem nullus praecedit. Ex eo autem quod discipulos persequebanlur. Unde el Dominus adjun-
evangelista Matthseus ait: « Donec peperit filium C git, dicens : ltaque leslimonio estis vobismelipsis,
suum primogenitum (Malth. n), » occasionem tra- quod filii estis eorum qui prophetas occiderunt, et
here voluerunt hseretiei, beatae Mariae virginitatem vos implete mensuram patrum vestrorum. Ac si di-
infamare cupientes. Dixerunt enim eam alios filios ceret : Quod illis defuit, vos implere cupitis. Ilii
post Dominum ex Joseph habuisse, et ipsos esse vo- oeciderunt membra, vos caput persequimini : illi
luerunt qui in Evangelio fratres Domini appellanlur, prophetas, vos ipsum Doriiinum prophetarum, qui
non considerantes quia fratres in Scripluris variis ab eis praedictus est, occidere desideratis, et me
modis vocantur. Aliquando enim natura fratres di- meosque discipulos, quos illi ideo quia non vide-
cuntur, aliquando cognatione, aliquando gente, ali- runt, non occiderunl: vos videnles, illorum deside-
quando etiam dileclione. Naitura, sicut Cain el Abel, rium implere desideralis. Quibus congruit quod
Esau et Jacob, Petrus etAndreas. Cognalione, ut subditur: Serpenles, geuimina viperaruni, quomodo
Abraham et Lot, juxta quod ipse Abraham ait: fugietis a judicio gehennse ? Recte ergo. viperarum
« Ne, quaeso, sit jurgiuminter me et te, et inter pa- nomine isti vocanlur, quia sicut ex viperis viperse,
slores meos et pastores tuos, fratres enim sumus et ex serpenlibus serpentes nascuntur, sic isti ex
(Gen. xin). » Similiter Jacob et" Laban, eodem venenatis parenlibus venenalum animum trahentes,
Laban dicenle : « Num quia frater meus es, gratis Christum ejusque discipulos persequi moliebantur.
servies mihi? » Gente, sicut omnes Judaei fratres Convenil autem istis, quod viperarum natura tradi-
dicti sunt, dicenle ipso latore legis Moyse : Si con- tur esse, ut in conceptione morialur pater, in par-
-stituendo constilueris super te regem, non habebis luritione maler. Quamvis enim diversa sint genera
potestalem alise genlis hominem constituere, sed viperarum et serpenlium, tradunt tamen lanlum-
eum qui sit fraler luus, id est de gente tua. Dile- modo duas esse viperas in partibus Arabise, ubi nulla
clione, sicut omnes Christiani fratres vocantur, Do- habitalio hominum consistit, quia non solum homo
mino discipulis dicenle: « Omnes enim vos fratres si accesserit, verum etiam si avis desuper volaverit,
estis (Matth. xxn). » Eodeni modo fraitres Domini a flatu earum inlerimitur. Quarum conceptio tarde
cognatione dicti sunt, quia de illius erant progenie. evenit, sed quotiescunque evenerit, ita fit ut in
ErgoDominus non solum unigenitus,,sed etiam pri- concepiione moriatur pater, ut diximus, et in par-
mogenilus dicitur, quod non solum alii ex Maria turitione mater. Nam tempore conceptionis, mas ca-
posl eum nali non sunt, sed quia ante eum nullus. pul in ora feminae miltit, at illa prae nimio amore
"Quod autem subjungitur, «plenum graliae et verita- striugens capul illius abscindil. Cum vero tempus
65 H0MIL1_EDE TEMPORE. «56
parluritionis evenit, scinditur venler malris, et sic &_ invidiam oecisus sit, nulla est ambiguilas. Quod au-
filii egrediuntur, et ila fit ut in conceptione moriatur tem juslus fuerit, non solum in Genesi legitur, ubi
pater, et in parturilionemater. Unde vipera dicla est, ejus muifera Deo accepta esse memorantur, et ubi
quodvijpariatvelvi perirefaciat.Talesergo persimi- sanguis ejus ad Dominumclamasse dicilur (Gen. iv),
litudinem fuerunt Judaei, quia Christum, qui eos sed etiam nunc teslimonium ei perhibet, dicens :
spiritualiter generare venerat, crucis patibulo cruen- « A sanguine Abeljusli. > Quseritur aulem quis isle
tis manihus tradiderunt, dicentes : « Crucifige, cru- Zacharias fuerit, quia multos Iegimus Zacharias, et
cifige illum. Si hunc dimittis, non es ^imicus Caesa- ne cuiquam erraudi tribuatur facultas, adjunctuni
ris (Malth. xxvii). > Ecclesiam quoque, quae spiri- est < quem occidislis inter lemplum et altare : >Di-
lualis mater erat eorum fulura, persecuti sunt pri- versa enim de hoc diversi senserunt. Nonnullidixe-
mum in apostolis, per quos sancta Ecclesia regeba- runl hunc Zachariam fuisse, qui inter duodecim
lur, deinde in eorum successoribus, de quibrrs nunc prophelas minores undecimus pouitur, nomine palris
dicilur : « Ecce ego milto ad vos prophetas et sapien- ei consentiente, eo quod Filius fuerit Barachise, sed
tes et scribas. > Sed in exordio hujus lectionis hsere- occisionis locus minime concordat, quia quomodo
ticorum dogma destruitur, qui dixerunt alium Deum inter templum et allare occisus fuerit non reperilur,
esse Yeleris Testamenti et alium Novi, cumdicit: __ $ maxime cum suo lempore templum ab his qui de
« Ecce ego mitto ad vos prophetas et sapientes et captivitate ascenderant reaedificaretur, et idem Za-
scribas. > Ac si diceret: Ego qui quoiidam ad Pa- charias, quia prospera ejus prophetaret, in magna
tres vestros misi prophetas el sapientes et scribas, veneratione a populo habebatur. Alii dixerunt hunc
idem ipse et non alius mitto nunc prophetas, et Zachariam fuis.se patrem Joannis Baplistae, et pro-
sapientes, et scribas. Fuerunt enim in Yeteri Testa- plerea quod advenlum Domini venturum, praedica-
mento prophetae, sapientes, et.scribae : fuerunl et in rel, apopulo sit interfectus : sed haec opirrio magis
Novo.InYeteriTeslamento fuerunt prophetae:Isaias, ex apocryphorum somniis et deliramentis descendit
Jeremias, et multi alii; fuerunt sapientes: sicut Sa- quam ex veritate. Sed cum ab his excludimur, re-
lomon et Samuel, et plures alii; fuerunt el scribae: currit mens ad Regnorum libros, in quibus legi-
qualis fuit Moyses, qui legem scripsit, et Ezras, qui mus quia, Ozia rege mortuo, cum Athalia im-
post captivitatem Babylonise, jncensis bibliothecis, pwssima regina locum ejus suscepisset, et inler-
legem recuperavit. De quo scriptum est : « Ascen- ficerel omne semen regium,tulit Joiada pontifex
dit Ezras de Babylone, et ipse fuit scriba velox in unum de filiis regis, qui erat minor natu, Joas no-
legeMoysi (/ Esdr. vn). » In NovoTestamenlo legi- -»ine, el abscondit eum in templo Domini sex annis.
mus Agabumprophetasse, el qualuor filias Philippi <- J Seplimo autem anno unxit eum in regem, iniilque
(Acl. n et xxi). Etomnisqui futura mala cavere mo- cum eo foeduset cum omni populo, ut in lege Dei
net, et bona diligere, prophela est. Fuerunt sapien- an.bularel, quod el fecit cunctis diebus quibus vixit
tes, sicut apostoli, sicut evangelistae, qui dicta vel Joiada. Mortuo autem Joiada, successit ei in honore
facta Dominica nobis scripta reliquerunt. De quibus el ordine sacerdolali filius ejus Zacharias nomine,
Dominus in Evangelio : « Omnis scriba doctus in vir bonus et justus. Cumque Jqas declinare coepissef.
regno coelorum, similis est homini pairifarnilias, qui a lege Domini, frequenler arguit eum Zacbarias.
profert de thesauro suo nova et vetera (Malth. xm).» Propter quod odium regis incurrit, in tanlum ut una
Sed patres eorum ex illis occiderunt Isaiam, Jere- die cum publice argueret eum, iratus rex jussisset
miam, et multos alios : isti autem Jacobum justum ewm lapidare in porticu domus Domini, qui cum
de pinnaculo templi praecipitaverunt, Slephanum morerelur inter lapides, ait : « Videat Deus et
quoque (cujus hodie colimus solemnitalem) lapida- judicet, >et sicut ipsa Scriptura adjungit:« Non est
verunt, Petrum el Anriream crucifixerunt, et Pau- recordatus Joas quoepaler ejus fecisset ei bona, sed
lum decollaverunt. Quod autem in synagogis suis occidit collactaneum suum filiuni ejus qui se nutrie-
fiagellaverunt et pcrseculi eos fuerunt de civitate in rat (/ V Reg. n). » Hic est ergo Zacharias, qui occi-
civitatem, liber Actuum aposlolorumpleniternarrat, *D sus est a Joas rege, ctijus justilise Dorainus testimo-
cum dicit: « quia ibant discipuli a conspeclu con- nium perhibet, dicens : « A sanguine Abel jusli,
cilii gaudentes, quoniam digni habili erant pro no- usque ad sanguinem Zacharioe, filii Baraclriae, quem
mine Jesu contumeliam pati (Act. v). > occidistis inter templum et altare, » id est inter
« Ut veniat super vos omnis sanguis justus. > aedem templi et allare incensi. Fecerat Salomon
Quaeritur quomodo omnis sanguis justus super eos, altare aeneum, ut Regum narrat historia, anlefores
quibus hsecDominusloquebatur, venire dicatur, cum domus Domini, in porticu teinpli, ut offerentur in eo
non ipsi omnem sanguiuem justum. fuderinl? Ad sacrificia quotidie mane et vespere : quia altare
quod respondendum quod malorum generalioni per aureum quod erat in domo Domini, non poterat sus-
imitationem se sociaverunt, ideo et in relributione tinere omnia holocausta quae offerebantur. Juxta
vindiclaeparticipes eorum esse dicuntur. « A san- altare vero oeneumfons Siloe erat, ubi etiam lapides
t guine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae rubri apparent, unde et a simplicibus a.slimalur
« filii Barachise, quem occidistis inter lemplum et quod sanguine hujusjusli viri.sint foedali. Sed cuin
< ailare. » De Abel qui fuerit, vel quod a fratre per Zachariam habemus, et occisionis consenlial locus,
*? HOMILI.E DE TEMPORE. 68
nomen patris discordare Videtur, quia ibi legitur fi- A neratiopravaetadullera signum qu_erit(ilfa.«/..it).»
lius Joiadae, hic diciturfilius Baraehiae.Ubi quamvis Omnes ergo persecutores fldelium, a primo Cain
possit prudens leclor respondere, lrunc fuisse juxta usqiie ad ultimum qui venturus 'est, in una aenera-
veterem consuetudinem fortasse binomium, et aiibi lione computanlur, quoniam etsi divulsi sunt in lem-
Joiadam, et aiibi Barachiam fuisse nominatum, nos pore, uniti sunt in mala voluntate. Similiter et illi
tamen dicimus, quia ubicunque in Lalina lingua qui per bona opera generafioni rectorum adhaer^nt,
Scriptura deficit, recurrendum est ad Graecam vel in fiituro prsemium cum eis accipient.
Hebraicam proprietalem, ex quibus eadem Scriptura « Jerusalem, Jerusalem, quaeoccidisprbphetas, et
sumpserat originem, ut per interpretationem ,con- « lapidas eos qui ad te missi sunt, quoties volui con-
gruam conveniens appareat, auod ad lilteram incon- ' « gregare filios luos quemadmodum gallina congte-
veniens sonat. Joiada ergo interpretatur jnsiiiia Do- « gal pulios suos sub alas, et noluisti ? >Cum Do-
niini, Barachias memoria Domini, Zacharias bene- roinus ad Jerusalem loquiiur, non ad saxa vel
dictus Domini.' Quia ergo de juslitia Domini, et de aedificia putandus est loqui, sed roetaphorice ad
memoria Domini nascitur benedictio Domini, juxla ipsos honiines, utper inhabitalum habitanies intei-
congruam inlerprelalionem nihil discordare videtur ligas. Quos patenioplanxit affeclu, quia eorum in-
utrum Barachise an Joiadae filius legatur. Nam in B terilum ciio proesciebat esse venturum, juxta quod
Evangelio quo' Nazarsei uluntur, profilio Barachia., alibi Iegimus : « quoniam cum vidissel Jesus civi-
frlius Joiadse dicilur. Non aulem sine causa putan- latem, flevit super illam, dicens : Quia si cogno-
dum est quod Dominus beatorum martyrum men- visses et tu. » Cum autem adjunxit, « quae occidis
tionem faciens,hosduos specialiternominare voluit, prophetas et lapidas eos qui ad le missi sunt, >os-
Abel scilicet et Zachariam, cum ab initio sseculi tendif pra-leriiis temporibus prophelas ad salulenr
inulli alii pro ejus nomine fuissent occisi. Tales ergo ejusdem populi esse missos. Quaerilur autem quo-
ponere voluit, per quorum martyTium oinnium.pas- modo Dominus dicat : « Quoties volui congregare
siones significarentur, qui pro ejus nomine passi filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos
iueranl, vel passuri erarrt, Per Abel vero, qui non suos sub alis, et noluisti, » cum alibi scriptum sit:
propler praedicationem, sed propler invidiam in « Omnia quaecunque voluit, Dominus fecit in coelo
agro occisus, non reluctasse dicitur vel legitur, et in terra, in mari et in omnibus abyssis (Psal.
illi significanlur qui simplices sunt in doctrina, firmi cxxsiv). >Quia enim omnia qua. vull facit, quomodo
tamen in fide, qui scientes tantum Ghrislum et hunc filiosJerusalem congregare voluit, etnon congregavit?
crucifixum, magis eligunt pro ejus nomine mori, Adquoddicendumesfquiaomnipotens Deushominum
quam ejus ftdem negare. Per Zachariam vero, qui C servitia nbn vulthabere coacla, sed spontanea et vo-
sacerdos fuit in ordine ponlificali, et non in agro, luntaria, ut inveniat in nostra bona voluntate quod
sed propter praedicationem inter templum et altare renmneret ex sua gratuita largiiate; et ideb pius et
est occisus, illi significantur qui magistri et doclo- omnipotens Deus, qui non vult mortem peccatoris,
res Ecclesise sunt, et propler constanliam evange- sed ul eonverlalur et vivat, non proplerea reliquit
lizandi, vel propter correplionem reproborum, rnar- lilios Jeriisalem quia congregare non poiuit, sed
tyrium sunipserunt. Quorrun primus post Domini quia illos nolentes sponlaneam volunlalem exhibere,
passionem fuit beatus Stephanus Levita, cujus ho- congregare noltiil. Quod vero ait: « Quoties volui
die feslivilatem Celebramus, quia ad praedicandum congregarefilios luos,» etreliqua, taleest ac si dice-
ordinalus ab aposlolis, cum ex auctoritate divinse ret: Ego volui, sed lu noluisti; ego quod n.eiim est
legis Chrislum Dei Filium docerel, reproborum ma- feci, sed lu quod tuuiri erat, non fecisti; ego pro
nibus esl lapidatus. Nec tamen infer lapides amisit tua salule ad te prophelas misi, sed lu eos inler-
patientiani, sed in oratione puram exhibuit conscien- fecisti; ego ad le ipse veni, et lu me recipere no-
liam,supplicans prolapidantibus etdicens: « Domine luisli. Vult enim.Deus omnipotens omnes homines
Jesu, ne staluas illis hoc peccatum, quia nescinnt salvos fieri, et tamen non omnes salvantur, quia in
quid faeiunt (Aci. vn).'j D duritia cordis impceiiitentes perseverant. Nec abs-
« Amen dico-vobis, venierit haec omnia super ge- que consideratione prsetereundum esl ouod gallinae
« neratiouem istam. » Si quem movet quomodo haec se comparavit cum filiis, cum fiiios Jerusalem con-
omnia super generationem uriam venire dicantur, gregare se velle dix-it. Gallina enhn simplex et
curii nec Abel nec Zachariam ipsi occiiierint, intel- mitissima est avis, quae dum ptillos fovet ac nutrit,
ligatquia aucloritas sacrse Scripfuroe est, duas gene- plumas erigit, et totam se hispidam reddit, ^las
rationes commeroorare, bonorum scilicet et "malo- deponit, vocem altenUat, et totam se iiifnmam exhi-
rum. De bonis legimus : « GeneratiO rectorum bel, ril pullos fortiores reddat, besliolis quoque et
benedicetrir (Psal. cxi). » Et iterum : « Hsec est avibtis insidiantibus pro salirle puilorum us.jue ad
generalio quaerentium Dominum, quserenlium faciem mortem se opponit. Juxia ergo hanc similitudinem
Dei Jacob (Psal. XXIII).» De malis vero, Generatio Domirius gallinae se comparavit, quia ut nos de in-
prava et perversa. Et ilerum : Generatio quae non firnris firmos facerel, el de lerrenis ad cceleslia sub-
direxit cor suum. Et gens absque consilio, et sine levaret, quasi infirmis exhibuit se infirmum, quando
prudeniia, Unde et Dominus in Evangelio ait:« Ge- de coelo descendit in terras, sciens quia « non est
69 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 70
opus sanis medicus, sed male habentibus (Matth. _\ pulcra fodiens, et cadaveribus veseens mortuorurn
ix): » et quasi totum se hispidum in passione red- (Jer. xn): cui merito comparantur Judaei, qui Chri-
didit qui roilis et mansuelus apparuit. De quolsaias stum negantes, omni immundilise et iniquilati se
ait: « Et vidimus eum non habenlem speciem neque tradirierunl, dispersi de gente in genlem, et de regno
decorem (Isa. LHI). J Vocem attenuavit, quando ad pppulum alterum, relicli sine Deo, sine lege et
pendens in cruce dixit : « Deus. Deus meus, utquid sine sacerdotio, impleta in eis prophetia quae dicit:
me dereliquisli (Malth. xxvn) ? »Et ut perfecta in « Famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem
nobis esset liberatio, morli eliam pro nobis se ob- (Psal. LVIII).»
lulit. Nec indignum debet videri, si Redemptor no- « Dicoenim vobis, Non me videbitis amodo, donec'
ster in assumpta humanilate gallinae se comparavit « dicatis: Bencdictus qui venit in noriiine Domini. >
hic, qui eliam vermibus se assimilavit, sicut ipse Haecsentenlia juxta litteram tunc impleta est quando
per prophelam dicit: « Ego autem sum \ermis et Dominus super pullum asinae sedens, Hierosolymis
non homo (Psal. xxij. » Et pulchre se gallinae com- appropinquans, bonorifice a turbis susceptus est,
paravit, qui persecutorem suum Herodem vulpem quando cuni ramis palmarum occurrerunt ei, di-
nominasse legitur, dicens :«Ite, dicilevulpi illi, quia centes: « Hosanna Filib David,benedictus qui venit
hodie et cras miracula faciain, et die terlia proiM- B in nomine Domini. » Yersiculus iste spiritualiter
scar (Luc. xiu). >Callida enim bestiola vulpes insi- potius quam ad lifteram est intelligendus, et est
diatrix et inimica gallinse comprobatur, ita quoque sensus: « Dico enimvobis, Noo me videbilis amodo,
et Herodes callidus et ingeniosus gallinam persecutus douec dicatis : Benedictus qui venit in nomine Do-
est, quia Dominrim cum exerciiu suo sprevit. Pullis mini, » id est, me vobiscum in cordibus vestris ma-
ejus insidialus est, quia aposlolos persequi uon de- nenleni non habebilis, quousque me credatis Filium
stitit, et ideo persecutores boraini vulpibus compa- Dei ad salutem hominum a Patre esse missum.
ranlur, cum per prophetam dicitur : « Ipsi vero in HOMILIA XI.
vanum quaesierunl animam meam. lntroibunt in in-
feriora terrae, tradentur in manus gladii, paries vul- DE SANCTO JOANNE EVANGELISTA ET APOSTOLO.
pium eruni (Psal. LXII).» Duae aulem alae gallinse (JOAN.xxi.j « In illo lempore, dixil Jesus Petro :
quibus pullos fovet, duo sunt Dornini Testamenfa; « Sequere me. Conversus Pelrus, vidit illum disci-
autduse alae gallina., Moyses et Aaron, per quos Do- «pulum quem diligebat Jesus, sequenlern,» etreliqua.
minus Israelilicum populum de _Egyptia servilute In serie bujus lectionis tria sunt quae nobis bealus
liberavit: sive Jesus el Zorobabel, per quo_ eumdem Joannes evangelista commendat, privilegiuin scilicet
populurn de caplivitaleBabyloiiia. reduxit. Sed his C amoris Domini erga se, resolutionein sui corppris
el aliis beneficiis ingralus, non solum credere no- atque descriptionem Evangelii. Privilegium arooris
luit, sed eliam nutrilorem suum morti tradidit. Unde sui nobis commendat, cum dicit : « Couversus Pe-
et conlingit eis merito quod subditur : trtis, vidit illum discipulum quem" diligebal Jesus,
« Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. » sequentem. » Resolulionem sui corporis oslendit,
Si quis corporalibus oculis intueatur, videbit etiam cum ait: < Et non dixit ei Jesus , non morilur, sed
ad lilleram hanc Domini vocem esse impletam, quia sic eum volo manere. t Descriptionem Evangelii,
domus Domini, quoe nobiliter in Jerusalem aedificala cum subjuugit: « Hic est disciptilus ille, qui leslimo-
fulgebat, propter ineredulitatem illorum ad solum nium perhibet de his, el scripsit haec. > Sed ut exor-
usque deslructa est a Tito et Vespasiano, ita ut non dia hujus lectionis plenius intelligere vaieamus, libet
relinquereuir in ea lapis super lapidem. Unde et superiora parumper attendere. Supra eniin retulit idem
dudum discipulisDomino sedificiacivilatis ostenden- Joannes evangeljsta quia discipulis ppst resurrectio-
libus, ait illis :« Yideiish_eeoniiiia?Amen dico vobis, nem Domini in conclavi residentibus, dixit ei Simon
non relinquetur hic lapis super lapiriero, qui non Petrus : Yado piscarf. Dicunl ei alii.discipuli : Ve-
destrualur (Malth. xxiv). » Dicilur namque : « Ecce nimus et nos tecum. Ascendit ergq Simou Petrus,
relinquelur Yobis domus veslra deserla. » Domus il- D et Thomas qui dicilur Didymus, et Nalhanael, qui
lorum ideo dicitur, quia deserla relicta est, quae erat a Cana Galilaese, et iilii Zebedaei, et alii ex
quondam domus Domini dicebalur, quando hoslia et diseipulis ejus duo. lllis frusira tota noete in piscan-
saerificia in ea offerebantur, modo « domus vestra » dolaborantibus, mane sletit Jesus in liltore, eorum-
dicitur, quia deserta relicta est. Spiritualiter autein qiie rele copiosa multifudine pisciiini replevjl. Egres-
domus Judaeorum deserta relicta est, quia illis in in- sisque illis ad terram, ait : Venite,. praiidete. In
credulitale perseveranlibus, Christum in cordibus quo prandio Dominus Pelrum ter ari se amaret in-
suis iiospitem non susceperunt, qui ait: « Ego ad terrogavit. Cui,post trinam negationem, lertio con-
ostiuin sto et pulso; si quis aperuerit mihi, intrabo fitenli suutn amorem, tertio suas oves ei commenda-
ad illum, el coenabo cum illo, el ille mecum (Apoc. vil, dicens': Si diligis me, pasce oves meas, sive
ni). » Irbplela est prophetia Jeremiae dicentis : Reli- agnos ineos. Post coinmendationem quoque ovium,
qui domum meam, dimisi h_.reditaiem meairi, facfa quid pro eisdem ovibus passurus esset, intimare
esl mihi ha.redilas mea quasi spelunca hyaena., quod curavitvdicens : «Amen, anien dico tibi, cum esses
est parvum quidem, sed rusticuhi animal, nocte se- junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas eum
71 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 7-2
autem senueris, extendens manus tuas, et alius te _4 *,viri, ut quoties dese mira et magna loquuntur, ad
cinget, et ducet quo tu non vis. > — « Hoc autem aliam transeant personam, et sic de se quasi dealio
dicebat, ail evangelista, significans qua morte esset loquantur : sicut fecit Moyses quando de se quaside
clarificaturus Deum. » Et, ne dura et intolerabilis alio locutus est, dicens : «Et erat Moyses vir milissi-
Pelro videretur passio crucis, hanc suo exemplo BIUSsuper omnes homines, qui morabantur in lerra
pius magister lenire curavit, dicens : t Sequere (Num. XII). » Similiter et beatus Job dicturus : « Et
me, > id est imitare me. Ac si diceretDominus : Tanlo erat vir ille simplex et rectus , ac timens Deum, »
crgo tolerabilius crucis passionem sustinebis, quarito dese quasi-de alio prsemisit, dicens : t Vir erat in
in ejus sufferentia nrea le sequi vestigia recordabe- terra Hus , nomine Job. (Job i). « Hancergo humi-
ris : ul sicut pro tua salute crucis patibulum sus- litalem servans beatus Joannes, in tota serie sui
tinere non distuli, ita quoque et tu ,pro confessione Evangelii proprium nomen ponere voluit. Dat autem
nominis mei pati le debere memento. Quia eo glo- et aliud indicium suse cognitionis beatus Joannes
riosorem palmam martyrii eonsequeris, quo ad hanc evangelista, cum subjungit: « Qui et recubuit in
promerendam arctius iter magistri sequeris. Sequi « coenasuper pectus Domihi, el dixit: Domine, quis
eniniDominum, imitari est, sicut ipse dicit:« Si quis «est qui tradet te? » In ultima coena quam Domi-
vult post me venire, » etc. (Mallh. xvi). Et iterum: B 1 nus curn discipulis habuit suis, ut superius lexlus
« Qui mihi ministrat, me sequatur (Joan. xn). » Evaiigelii narrat, discipulus ille supra pectus magi-
Secutus est Pelrtis apostolus Dominum, quia pro stri recubuit: et cum diceret Dominus: Unus ex vo-
ovibus sibi credilis crucis patibulum sustinere non bis me traditurus est, contristalisomnibus, innuenle
dislulit, sicut et ipse Dominus pro redemptione ge- sibi Pelro, interrogavit magistrum Joannes, dicens :
neris humani amplecli dignatus est, implens illud « Domine,quis est qui tradet te"?>Et ne omnium con-
quod ait Joannes apostoius : < Qui dicit se in Chri- scientias dira suspicio lorqueret, certos eos reddidit,
sto manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse am- dicens : « Qui intingit inanum mecum in paropside,
bulare (Joan. n). > JamveroposthaecquidDominus hic me tradet.» Quod autem discipulus ille supra pe-
et Petrus fecerint, manifeste evangelista non decla- ctus magistri recubuit, non solum praesentis dile-
ral; tamen ex eo quod ait : « Conversus Petrus, ctionis indicium fuit, sed etiam futuri mysterii si-
vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequen- gnum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes the-
tem, > tacite innuit quia mox ut Dominus dixit Petro, sauri sapientiae et scienlise absconditi, merito ille
« Sequere me, » surrexit a loco convivii et abire supra pectus magistri recubuisse dicitur, qui de ejus
coepit. Cujus jussionem Petrus etiam ad litleram divinitate altius et profundius caeteriseraldescripturus.
implere desiderans , secutus est illurn corporali tC « Hunc ergo cum vidisset Pelrus, dixit Jesu : Do-
gressu. Secutus est aulem Dominum el Petrum iile « mine, hic autem quid ? > Quia enim Petrus apo-
discipulus quem diligebat Jesus, Joannes scilicet no- stolus in extensione manuum, in cinclione alierius,
mine, cujus est hoc Evangelium. Neque enim a con- in ductu quo nollet, suam passionem inlellexerat
seclalu illius se indignum a_stimavit, cum etiara significatam, voluit scire de fratre et condiscipulo
majoris dilectionis gloria prse cseteris a Domino qua morte et ipse transilurus esset ad vitara. Et vi-
amplexatum se noverat. Nec incredibile est quod dens eum sequenlem, ait :
Petrus et Joannes vesligio cqrporali Dominum sint « Domine, hic autem quid? Dicit ei Jesus : Sic eum
secuii, quia necdum adhuc intelligebant quid spiri- < volo manere, donec veniam , quid ad te? tu me
tualiter significaret hoc quod Dominus Petro dixerat, « sequere. » Ac si diceret : Nolo eum per passio-
< Sequere me. »Sed quia beatus Joannes personam nem martyrii praesentis vitse cursum consummare,
suam ex nomine innotescere noluit, designavit ex sed sic eum volo manere donec, ecelesiastica pace
merito, cum dixit: « Vidit illum discipulunr, quem firmata, transitu naluralis mortis, perpetuam eum
diligebat Jesus. > Diligebat enim eum Jesus, non ducam ad vitam. Ubi pulandum non est quod ne-
exceplis caeteris singulariter solum , sed specialiter . gaverit Dominus Joannem pro sua fide multas tri-
inter cseteros unum. Omnes enim se diligere com-'u bulationes esse passurum, sed praedixit eum per
probavit, quibus ante suam passionero loquebatur, martyrium prsesenlem vitam non esse consumma-
dicens : « Sicul dilexit niePater, et ego dilexi vos, lurum. Nam in Actibus aposlolorum- publice virgis
manete in dileetione mea (Joan. xv). » Sed hunc caesus legitur, quando ibant discipuli a conspeetu
prae cseteris diligebat, quem integritas virginalis coucilii gaudenles, quoniam digni haliiti erant pro
majori dilectione fecerat dignum. Tradunt namque nomine Jesu conlumelias pati (Act. v). Et a Domi-
historia. quod eum volentem nubere, de nuptiis vo- tiano impiissimo Csesare in fervenlis olei dolium mis-
cavit, et propterea quod a complexu carnali eum sus legilur, ex quo lantimi liber exiit a dolore cor-
sublraxerat, spirituali dilectione eum fecerat esse poris, quantum alienus erat a corruptione carnis.
digniorem. In eo autem quod ait: « Yidit illum quem Nam in hisloria Ecclesiastica legimus eum veneno
diligebat Jesus, sequentem, » morem sanclorum bea- esse potatum, et nihil mali passum, impleto in eo
tus Joannes evangelisla servavit, cum propriumi quod a Domino dictum fuerat : Et si morliferum
nomen tacens, alio indicio suam personam demon- quid biberint, non eis nocebit. Postea vero
propter
stravit Hanc enim consuetudinem habenl sanctii insuperabilem conslanliam evangelizandi, ab eodem
75 HOMILLE DE TEMPORE. U
principe in Palhmos insularn exsilio est relegatus, Ji firinum, sepelire mortuum, errantem corrigere, insi-
ubi, consorlio destilutus humano, cOnsolationem pientem docere, pro veritate et justilia etiam, si
promeruit angelorum. Ibi enim propria manu Apo- nccessitas fuerit. usque ad mortem certare. Ilis au-
calypsim scripsit, quam ei Dominus revelare digna- tem qul in regimine positi sunt, qualiter subjecti
tus est, pro statu Ecclesia., prsesentis scilicet et victum et vestitum babeant , intenla sollicitudine
fulurae. Et ideo cum Dominus dixit:« Sic eum volo praevidere. Per Joannem vero, de quo dictum est:
manere donec veniam, » non negavit eum corpore « Sic eum volo manere donec veniam, » conlem-
moriturum, se'd per passionem martyrii non esse plativae vitse suavitas designatur, ad quam pertinet,
consummandum pradixit. Sed sermonem sic ma- remolis omnibus curis et sollicitudinibus, leclioni et
nendi, ita quidem discipuli eodem tempore tractare oralioni assidue insistere. Crebra quoqtie lacrytua-
coeperunt, quasi Joannes jam non esset moriturus. rum compunctione, pro peccatorum remissione et
Unde et subditur : seternse vitae perceptione, dulcissime suspirare. Sed
<Exiit ergo sermo isle interfratresquoddiscipulus tamen utrumque discipulum, ulraque vila nullus
«ille non moritur. » Sed hunc eorum errorem idem ignorat esse perfeclum, et activa quidem vita gene-
Joannes corrigere curavit, cum subjunxit: « Et non raliter ad omnes fidelcs perlinet, qui.se ab hoc sa.-
< dixit Jesus Non morilur, sed, Sic eum volo ma- IB culo immaculatos custodientes, mentem, manum,
< nere donee veniam. » Morte cnim corporis vera- linguam in bono opere exercent. Contemplaliva vero
citer morluus est Joannes, quia ex eo die quo primo illis maxime datur, qui postlonga exercitia mona-
homini dictum est: « Quocunque die comederis de sticaevitae,secreta loca eremi sibi eligunt, ubi absque
ligno seientia. boni etmali, morle morieris (Gen. n),» impedimento hominum, lectioni et oralioni insistere
nullus est qui gustet vilam qui non gustet mor- et soli Deo possint inhaerere, et quantum humana
tem. Denique, etsi Elias et Enoch adhuc vivi esse fragilitas palitur, aliquoties coetibus angelorum
creduntur, lamen sciendum est quia ad tempus mor- mente adjungi, dicentes cum Psalmista : « Ecce
tem corporis distulerunt, non penitus evaserunt, elongavi fugiens, et mansi insolitudine (Psal. LIV).>
quia temporibus Antichristi interficiendi sunt. Etsi Hoc autem inter activam et contemplativam vilam
Dominus in forma humanitatis mortem suscepit, dislat, quia activa hic incipit el hic finitur : contem-
nullus est qui mortem corpqris evadere possit, Psal- plaliva vero hic habet inilium, sed in fuluro plenius
mista testanle, qui ait: « Quis est homo qui vivet, perficietur. Quis enim in illa vita esurientibus tribuefc
et nonvidebit mortem?» (Psal. LXXXVIH.) subauditur cibum, ubi esurit nemo, cum panis sit ibi vivus?
nullus. Denique sicut in Patrum litteris invenimus, Quis ibi sitienti potum tribuet, ubi est fons vivus, ex
cum Iongo affectus senio Ephesi morarelur , in lG-quo qui gustaverit, nunquam sitiet in aeternum?
tantum, ut, discipulorum manibus sustentatus, vix ad Quis vestiet nudum, ubi stola est immortalitatis ?
ecclesiam pergeret, sciens diem morlis suoeimmi- Quis visitabit infirmum, ubi qui infirmetur non est ?
nere, jussit sibi prseparari sepulcrum, et dominica Quis sepeliet morluum, ubr regio viventium ? Unde,
die, post celebrationem missarum, et admonitionem sicut diximus, acliva vita hic habet inilium et finem,
factam discipulorum, perceptione corporis et san- mercede restanle : conlemplativa vero hic habet ini-
guinis Domini seipsum munivit. Ac deinde valedi- tium, sed in futuro perfectionem habebit: quia« quod
cens fratribus, descendit in defossum sepulturae suse nunc videt per speeulum et in aenigmale, tunc videbit
locum quem sibi praeparaverat, et quasi in leclulo, facieadfaciem (/ Cor. xrn).» Undebenede Joanne di-
ita collegilse in sepulcro, atque oratione expleta, ctum est:« Sic eura volo manere donecveniam, »id
videntibus discipulis, appositus est ad patres suos, est,eosquos gustumeaecontemplationis inebriavero,
tam extraneus a dolore corporis quam alienus fuerat semper proficere volo, quoadusque me in diejudicii
a corruptione carnis. Quo in loco terra sensim ab apparente, cum seternaremuneralione de fidetranseant
imo dicilur ebullire, ita ut nonnulli eum credide- ad speciem. Jam enim descriptionem siii Evangelii
rint vivere. Sedquoniam, aliis aposlolis per passio- -n beatus Joannes nobis commendat, cum dicit:
nem marlyrii consummatis, ipse solus in pace Eccle- « Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet
siae naturali morle vitam finivil, ideo a Domino di- « de his, el scripsit ha_c. » Perhibuit quippp Joannes
ctumest:«Sic eumvolomaneredonec veniam.»Quod Domino testimonium docendo, perliibuit recte vi-
est dicere: Noloeumperviolentiampersecutoris vitam vendo, perhibuit Evangelium seribendo, perbibet
finire praesenlem,sedsic eum volomanere,quoadusque etiam quotidie, cum Evangelium quod scripsit' in
veniens ad vitam eum ducam perennem , et aeterna Ecclesia a fidelibus legitur vel audilur. Sed gratum
remuneratione eum clarificem. Spiritualiter aulem per forte videbitur, si quae occasio il-liEvangelium scri-
hos duos discipulos, duas fidelium vilas, in quibus bendi fuerit, breviter commemoremns. Nam post Do-
Ecclesia conslat, accipere possiraus, aclivam scilicet mini ascensionem, per sexagintaferme annos absque
et contemplativam. Quarum una in labore est, altera ullo adminiculo scribendi Evangelinm praedieavit.
in requie. Per Petrum enim, cui dicturn est: « Se- Sed cum propter insuperabilem constantiam evange-
quere me, > activae vitce labor exprimitur, ad quam lizandi,ut diximus,aDomitiano|impiissimo Csesare in
pertinet esurienti cibum, silienti potum, nudo tri- Patlimosinsulamexsilio relegatusfuisset, irrumpentes
buere veslimentum, suscipere hospitem, visitare in- inEcclesiamDeih8ercticiMarcion,GerinlhusetEbionij
PATROL. CXVIII,
75 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 70
ei cselerifilii diabdli, quos ipse in Epistola sua Anli- _^.lione, sanclitas simul et prudentia Joseph commen-
christos appellat, diversis dogmalibus eam sciudere datur : paslores enim, quia rudes erant, utpote pa-
conati sunt, dicenles Christum anle Mariam non slores, et divina mysleria dignoscere non polerant,
fuisse. Postea vero, cum permiltenle Nerva piissimo necesse fuit ut illis angelus visibiliter apparerel, et
rege, de exsilio reversus Ephesi morarelur, rogatus occullum mysteiium manifesle panderet. Joseph
dicitur ab omnibus Asise episcopis etpresbyteris, vero, quia non solum sanclus, sed etiam prudens
quia jamin tribus evangelislarum libris de huroani- erat, non necesse fuit vigilanli apparere, sed tan-
tate Salvatoris satis scriptum habebant, ut eis de tum in somnis; quoniam, ut ait Apostolus, linguae in
divinitate sermonern faceret, alque ad memoriam signum sunl, non fidelibus, sed infidelibus (/ Cor.
futurorum scriptum relinqueret, maxime ad convin- xiv). El quia illam angelicam visionem discernere
cendam illorum hoeresim, qui dicebat Chrislum anle prudenler valebat, illius Joseph non soluni caruis
Mariam non fuisse : quod primum se negavil factur- origine, sed etiam nominis consortio particeps, qui
rum, sed illis in prece perseverantiblis, non aliter se somnio proeferendum fratribus viderat, et somnia
«cquievit, nisi oranes triduano jejunio Dominum in prudenter interpretando, praelatus vel dominus
tommune precarentur. Quod cum fecissenl, lanta, _Egypli constitutus fuerat (Gen. XLI).Quantum au-
gratia Spirilussanctidiciturfuisserepletus, utusque ;B tem ad moralem sensum pertinet, angelus Joseph in
»d contemplaridam Palris et Filii ejusdemque Spiri- somnis apparuil, ut ostenderel quia illi ad angelo-
ritus sancti divinitatem mente raperelur, et de rum consortium sunl pervenluri, qui a nmndi im-
seleriiae vitae .purissimo fonte potaret, quod nobis pedimentis ac carnalibus curis velut dormientes sunt
sitieulibuspropinareU Undeei Evaugelii sui l_.Ieesl alieru. Quasi ecgo doiTnifiasvjgila_i_,qui Emnili su-
exordium : « In principio eral Yerbum , et Yerbum perfluas sollicitudines postponens, oculum mentis in
erat apud Deum, e.lDeus eral Verbum, » et sic per amorem Dei aperit sicut Ecclesise voce dicitur ;
totum Evangelii sui texium, pauca de humanis acti- « Ego dormio,etcormeumvigilai(Can.. v). iQuidau-
bus inlerponens, sufflcienter de diviuitafe Salvatoris lem in somnis angelus apparens dicat, audiamus :
scripta reliquit. Quam firmiter auiem et absque ulla < Surge et accipe puerum, et malrcm ejus, et fuge
ambiguitate credenda suut quse Joannes scripsit, « in jEgyptum, el eslo ibi usquedum dicam libi. >
ipse nranifeslat cunisubjungit: <Et scimus quia ve- Ubi notandum, quia non dixit, Accipe filium tuum,
< rum est lestimonium ejus. J Et nos ergo cum cae- ut falso Judtei dicere voluerunt, sed, < Accipe pue-
teris fidelibus vera credenles quae seripsit, servemus rum, » id eslaccipe quasi bajulus et nulritius, non
quae docuit, ut perveniamus ad hoc quod promisil, Q quasi pater proprius. Non dixil, accipe uxorem
quod ipse prsestare dignclur, qui cum Palre, etc. tuam, ut Pholiniani .dicere voluerunl, quamvis et
IIOMILIA XU. sponsaeuxores dici possint, sed aecipe matrem ejus,
id est, accipe quasi cuslos castilaiis et suslentator
DE SANCTIS INNOCENTIBDS.
fragilitalis, non ut violalor virginiiatis. Fugit aulem
(MATTH.II.) i In iilo tempore,apparuit angelus Do- puer Jesus ante perseculionem Herodis, non quod
« mini in somnis Joseph,» et reliqua. Haerent sibi di- mortem timeret, qui pro hoininibus mori vencrat,
vinse lecliones, elfrequenlerunapendetexaltera, ita sed ut tempore congruo, non quam persecutor in-
ut nonnunquam exordia subsequeiilis, facilitis infel- ferre volebat, sed quani ipse disposuerat, stistineret
liganlur ex consideratione praecedenlis, quod in hac mortem, ostendens polestaiem se habere ponendi
leetione facile advertimus, si illius superiora parum- aiiimam suam, et iterum sumendi eam (Joaji. x).
per atlendimus. Supra enim retulit evangelica lectio, Ordo enim reruni necessarius erat, ut priusmiracula
quia cum magos ab Orienle Ilierosolyma veuientes, faciendo se DeumJnnolesceret, cl postnioduni mor-
Herodes Bethlehem misisset, dixit eis :« Ite et inqui- lem pro nostra rederaptione sustineret, videlicet lur-
-rite diligenler de puero, et. cum iuveneritis, renun- pissimam cracis. Quoniam dignum erat, ut quiapri-
tiale n.ihi, ut et ego vcniens. adorem eum (Mallh. D mus honro per lignurn vetitum peccando ceciderat,
11). » Sed quia disponebat occidere, queni se pro- per lignum sancfse crucis restauraretur. Si enim
mlttebat adorare, illi ab angelo responso acceplo in tunc occideretur, quis eum Doininum cognosceret,
somnis.ne redirenlad Herodem, per aliam viam re. excepto Maria, ei Joseph, et Elizabeth, et paucis
versi sunt iii regionem suam. Sialimque evangehsta a.liis quibus Spiritus sanctus revelaverat? Ab aliis
adjunxil, dicens : < Qui cum recessissenl, ecee an- enim qui eum noveranl, omnibus filius Josepb piN
« ^elus Domini apparuit in somnis Joseph. > Ubi tabatur, et ideo dislulit morfem, non flmuit, osten-
consideranduni, quod minisler coelestis angelus, in- dens fidelibus suis, ibi rabiem persecutoriim non
sidias.Herodis prsevenit, monens cum puero fugere esse timendam, ubi mortem suam -ad aliorum vifain
in JEgyptum ,ne rabiem sui ftiroris Herodes, sicut viderintiproficere: ibiaulem esse morlem fugiendam,
in caeteros, iu puerum Jesum explere posset, Sed ubi eam -ad nullius profectum viderint provenire,
forle quseret aliquis, quare angelus Joseph in somnis juxla illud quod Dominus alibi ait: «"Cumvos per-
apparuit, cura legatur pastoribus vigilantibus. appar seculi fuerint in una civitale, fugile in aliam (Matth.
ruisse, et Dpmini nativiialem nuntiasse? Sed ad.hoc x). » Quare ^utem tara sollicite cum puero«t maire
dicendum, quia in hac angelorum diyersa appari- ejus fugere angelys "in .Egyptum riienerel, mani-
77, HOiMILI-EDE TEMPORE. ' 78
festat cum -dicit : < Futurum est enim, ut Hero-_\ lemaeus, qui unius Dei cultor videbatur, trinilatem
< des quaeratpuerum ad perdendum eum- > Quaeret, non iutelligendo, in varios deos incideret : unde
inquit, ad perdeiidum, sed non inveniet ad interii- plura in noslris codicibus leguntur, quae in Septua-
eiendum. Quanlo auleni sludio Joseph et solJiciT ginla inlerpretibus non habenlur, sicut esl hoe
biiiine paralus esset angelicis obedire proeceplis^ (Juclk. xrn): « Ex /Egyplo vocavi filium meiim. » Et
manifeslatur cum subjungilur : illud: «Quoniam Nazaraeusvocabitur.» Et: «Yidebunt
< Qui consurgens'acccpit puerum et matretn ejus in quem transfixerunt. J Nonnulliaulemhoc lestimo-
•<nocte, etsecessitin -Egyptum. » Nonenim noclis nium de Numerorum libro sumplum voluerunt esse,
tenebras metuens, luceni exspeclavit, non perfidse illud scilicet Balaam divini, ubi scriplum est:
genlis crudelitalem pavens, m alteram parlem de- .« Deus ex JEgyplo vocavil eum, et gloria ejus quasi
clinavit, sed « consurgens, acCepil puerum et ma- unicornis (Ose.xi). J Quod quamvisdeJuriaeoriim po-
fremejus nocte, el secessit in -Egypium. » Magna pulo possit inlelligi, qui de /Egyplo ad lerram rc-
poienlia Doinini, sed non minor ejus clarct humili- promissionis vocalus est, polesl el de Filio Dei ac-
ias. llle enim ante faciem perseculoris fugere voluit, cipi, qui, post obilum Herodis, iterum monenle an-
cui angeli minislranl. Fugit Dominus in -Egypluni gelo, ad lerram Israel est reversus.
idolis plenam, cunabula Judseae genlis relinquens, B « Tunc Herodes, videns quoniam illusus esset a
etiam ipso silu corporis ostendens, quod poslmoduin « magis, miltens occidilomnes p.ueros, qui erant in
diclurus erat:« Non veni vocarejuslos , sedpeccato- « Bellilehem et in omnibus finihus cjus, abimatuet
res ad poenitenliam (Marc. ix). J ,« infra, secundum lempus quod exquisierat a ma-
« El erat ibi, usque ad obilum Herodis. » Quod « gis. » Quod autem ajt, « Tunc Herodes videns quo-
nonnulli postquadriennii lenipiis, alii post biennii niam illusus esset a magis, » ad stiperiora Evangelii
factura esse commemorant. Spiritualiter auiera-Ma- respicit, ubi dictum csl, quia cum Ilerodes mitteret
ria el Joseph , legeni Synagogarnque sigiiificant. magos in Belblehem, dixil: « lte et interrogate dili-
-Egypfus quoque, quae tenebrw vel mceror inter- genicr de puero {Mallh. n), » el reliqua. Sed quia
prelatur, niundum signifieat, qui post Domini incar- responso acceplo in somnis ne redirent ad Hero.-
nalionem in tenebris ignorantia., ei umbra inortis ,dem, per aliam viam reversi suntin regionem
vel moeioris et angustiae positus sedebat, sicut Apo- suam, videns suas Insidias csse frustraias, lratus
stolus dicil: « Tribulatio el angustia in omnemani- est valde, quoniam illusus essel a magis. Ei quia
mam iiominis operanlis malum, Judsei primum et occiiltc perdere puerum non potuil, in manifeslani
Graeci (Rom. n). » Quasi enim Maria et Joseph por- perseciilionem conlinuo exarsit. « Et miltens occidit
taniibus, Dorninus _Egyptum venit quando lege et (_ omnes pueros qui eranl in Bethlehem , et in oinni-
Synagoga praecedeniibus, lniindum in lenebris erro- bus finibus ejus. J Putabat enim, qtiod si omnes pueri
ris positum, sua visilalione illustravit, impleta pro- occiderentur , unus qucm quaerebat evadere non
phelia Isaise, dicenlis : « EcceDominus ascenriitsu- posset, non aeslimans, infelix, quia non esl coiisilium,
per nubem Ievem, el ingrcriietur .Egyplum, et cor non csl sapienlja, non^estprudenlia conlra Deum.
i/Egyptilabescet iri medio ejus, et cominovebimlur Unde « a birnatu et infra » pueros jussit occidere,
simulacra -Egypti, » et cretera quae sequunlur. Nu- hoc esl, a puero duorum annorum, usque ad pue-
bes levis, virgo est Maria, qtiae non esl gravala se- rum unius noctis. Qnod vero dicitur : « Secundum
niine virili, el quasi super nubein ievem Dmninus lempus quod exquisieral a magis, » tradunt hisio-
ascendens, -Egypium intravit, quando, carnem ex •riseJosephi et Hegesippi, quod eo tempore quando
Virgine assumens, mundo visibilis apparuit. « Ut natum regem Jud3-oriiin a magis auiiier.it, accusan-
t adimplerelur quod diclum est per proplretam di- libus adversariis, vocatus ab iniperatore, Romaiu
< ceniem : Ex -Egypto vocavi filium meum. > Con- venit : el cum venisset anle Caesareniel univcrsum,
suetudo esl huic evangelistae, videlicet Matihaeo, ut senatuni, ut erat callidus animo el prudens elo-
frequenter suam narralionem oraculis prophetarum quio, potenlissime et hoiieslisshne purgavit quoe-
confirmet. Quia enim Hebraeis Hebrseo sermone D cunque sibi fuerant objecla. Cumque aliter ab ini-
suum evangelium primus scripsif, iibiciinque loci - micis pularelur, majori gloria ab imperalore est
«pportunitas se dedit, suam narratione.n ex eorum exallatus, in tantum ut ei regium diadenia tribueret,
iibris conflrmare studuit, unde cum dixisset Domi- el regnandi potesfatem in Judaea confirmaret: ei
num monente arigelo a parentibus in -Egyptuni . cum posl duos annos in magna gloria in Judaeam
fuisse deportatum, adjecit continuo oraculum pro- esset reversus, recogitans quod audierat a magis na-
phelicum, dicens : < Ex -Egyplo vocavi filiuin turo esse regem Judseorum : « Millens occidit om-
meum. > Hoc testimonium in Oseae propheta legitur hes pueros qui erant in Bethlehem, et in omnibus
jiixla Hebraicam veritatem, sed inter Septuaginta fmibus ejus," a bimatu et infra, secundum tempus
ihlerpretes nori hahelur. Qura enim, Ptolemaeo rege tpiod exquisierait amagis, > aeslimans, ut.diximus,
jubente, Scripturas in Groecum vertebant elorjuiurii, quod, omnibus oceisis,. unus effugere non posset.
Judaei prudenti consilio dicunt factura , ut ubicun- ijuod autem nato Dbmino persecutio Coepit, signi-
que manifesle de filio menlio fieret, aul aliter in- ficatur per omne teinpus vila.-praesenlis, non deesse
terpretarenlur, aut omniiro praetermitlereiit, ne Pto- futuros, qui electo.s Deipersequanlur, sicut Dominus
79 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS. II. - HOMIL. 80
ait in Evangelio : « Si me persecuti sunt, et vos per- A quod respondendum, quia tribus Juda et Benjamin,
sequentur {Joan. xv). » Et Apostolus : « Omnes qui ut vetus narrat historia, juxta se haereditatem acce-
pie voluiit vivere in Chrislo, perseculionem palien- perunt, et funiculus sortis Benjamin prope Bethle-
tur (// Tim. m). J Et sicut alt Scriplura: « Yasa ' hem perveniebat. Et quia Herodes proeceperat non'
figuli probat fornax, et homines justos tenlalio tri- solum in Bethlehem, sed etiam in omnibus linibus
bulationis (Eccl. xxvn). > Quod vero pueri pro Do- ejus pueros occidi, intelligimus per hanc occasio-
mino occisi sunt, significat per humilitalis meritum nem permultos de slirpe Benjamin esse i_sesos,.quos
,ad eoronam martyrii esse veniendum, quod oranis, Rachel mater elevala in excelsum voce plorasse di-
ut Doininus ait, qui se humiliat,.-exaltabitur. Pue- citur, ut persecutionis immanitas exaggeretur,
rorura enim innocentia, hnmilitatem significat sim- quando ipsa mater egisse dicitur, quod ab ejus tribu
plicium. De qualibus Dominus ait: « Sinile parvulos factum cognoscitur. Est et aliud quod in hoc loco
venire ad" riie; talium est enim regnum ccelorum prudens lector adjicere potest, quia sicul Genesis
(Matth. xix). » Et iterum : « Nisi conversi fuerilis narrat historia (Gen. xxxv), Rachel sepulta est
et efliciamini sicut parvuli, non intrabilis in regnum prope Bethlehem, juxta viam quse ducit Hebron, si-
coelorum. » Quando aulem pueri, ut diximus, pro cut litulus monurnenti ejus lestatur. Quod ergo ab
Cbristo inlerfecti sunt, sed Christus qui qusereba- B aliis"constat factum, ipsa prophelico more fecisse
tur non est invehtus, ostenditur quia persecutores dicitur, ex eujus sepultura locus ille insigne nomen
marlyriim corpora male tractare possunt et occi- habebat (Joan. LXXX), Spiritualiter vero Rachel
dere, sednequea vivenlibus, neque a morientibus (quse ovis vel visus principium interpretatur) Eccle-
Christum auferre, qui possunt dicere : « Sive viyi- siam siguificat, quae recte visus principium dicitur,
mus, Dorninovivimus : sive morimur, Domino mo- qtiia, mundato cordis oeulo, illius pulchriludinem
rimur. Sive enim vivimus, sive morimur, Domini contemplari desiderat, qui ait: « Ego principium
sunius (Rom. xiv). » Per eos autem quibimi occisi qui et loquor vobis (Joan. vrn). » Ipsa quoque est
sunt, illi significantur qui perfecti sunt in opere et ovis centesima, quam pius paslor inventam propriis
doctrina, qui cum bene vivendo et recte docendo, Jiumeris imposuit, et sic reportavit ad gregem (Luc.
aliorum nequitiam increpant, usque ad effusionem xv). Plorat ergo Rachel lilios suos, quia Ecclesia
sanguinis (lecerlant. Per illos vero quiinfra, signi- pro perseculione fidelium gemit. Non vult auteni
flcantur simplices, qui, scientes Christum tantum et consolari super eos, qui hon sunt, quia illam conso-
hunc crucifixum, magis eligunt mori, quam ejus lafionem non vult recipere, ut iterum redeanf ad
fidem negare. Quod aulem noir solum in Bethlehem, ' cerlamina saeeuli pugnaturi, qui regnant cum Chri-
sed etiam in omnibus finibus ejus pueri occisi sunt, C slo per marlyrium coronati.
sigmficalum est, quia non solum in Judaea, unde . « Defuncto autem Herode. J lgitur Herodes, qui
Ecclesia originem sunipserat, persecuiio eralfulura, tantorum scelerum se fecerat auctorem, ut nec ab
sed etiam usque ad fines lerrse. Et quod Dominus ipsius Domini persecutione manum. traheret non
propter persecutionem Herodis in-Egyptum fugit, polerat remanere inullus. Quia enim fraudulenter re-
significat electos propter perseculioneiu pravorum, gnum Judseorum primus ex gentibus adeplus fuerat,
aliquolies a propriis sedibus esse fugandos, exsilio- iion splum Jhdaeis multamala intuleral, verurn eliam
que relegandos. Quod vero defuneto Herode, iterum in flliis propriis patricida exstilerat. Et supcr omnia
angelo monente, ad terrani Israel reversus est, mala , quae longum est enumerare, cum Salvatorem
significavit eosdem electos post conipressam haereti- mundi nalum audisset, fellis invidia commotus, ut
corum falsitatem, ad proprias sedes esse reversuros: unura perdere posset, quem ad regnandum audierat
quod de Hilario Pictaviensi; el Atbanasio Alexan- nalum, omnespuerosinBethlehem, etin omnibusfini-
drino, et pluribus aliis legimus. hus ejus interfieere jussit. Tantaque rabies ejus ani-
« Turic adimpletum esl, quod dictum est per Je- mum succenderat, ul nec propter muUitudinem mo-
« remiam prophetam dicentem : Vox in Rama rienlium, nec propter parvulorum innocentiam, sua
« audita est, ploratus et ululatus multus : Rachel u ssevitia cessaret. Propler quod divina ultione per-
< plorans filios suos; et noluit consolari, quia non cussus , immedicabilem passus est aegritudinem.
« sunt. » Nostram superibrem narralionem Mattbaeus Erat enim febris, acerrima suspiria, et anhelitus
evangelista confirmat, cum suis sermonibus oracula assidui, spasmus quoque totius corporis, ita ut vix
infert prophetartinl. Quod aulem ait: « Yox in , respirare posset. Hydropis morbus corpus attenua-
Rama audila est, » non, hic Rama nomen urbis vel verat, ita ut vesligia inflatione pedum gravareiilur,
Joci, ut quidam pulant, simpliciter sonat, sed polius interiora quoque viscera tanto dolore urebantur, ut
in excelsum significat. Quodestenim dicere: Yox per secrelum naturae digerere videretur. Prurigo
iu Rama audita est, idem est dicere, perseculionis quoque tolius corporis in tanlum intplerabilis erat,
procella longe lateque diffusa est. Quaerilur ad Jit- ut etiam verenda pulrida vermibus scaturirent. Ine-
teram, quomodoRachel fiiios wsuosplorasse dicitur, ,rat etiam et anhefltus felidus, in tantura ut vix me-
cum Bethlehem, in quar^pueri occisi sunt, non in dicorum aliquis pro adhibendis medicaminibus ad
tribu Benjamin, qui de Rachel orlus est, sed in-tribu jeum accedere posset. Denique nonnullos medico-
Juda fuerit, qui de Lia sorore ejus natus esl? Ad .riim in ipsa segriludinepositus dicitur occidere prse-
St HOMILLE DE TEMPORE. 82
ceplsse, quasi qui ejus saluli prodesse possent, nee iA Ecclesiam ssevit. Quod autem post obitum Herodis
vellent. Insuper etiam famem sitimque inlolerabilem puer Jesus ad terram Israel esl reversus, siguificat,
suslinebat. Et quod gravius erat, omnis cibus et quia circa flnem sseculi ad synagogam est reversu-
potus in fastidium ei erat. Insomnietatem talem rus, cuin per praedicationem Elise et Enoch ineuiu
suslinebat, ut dies noclesque pervigiles duceret. crediderint. Unde crini .Egyplum deferri jubeatur
Quod si parum obdormisset, phantasma patiebatur, et fugere, hoc in nocle praecipitur : cum yero ad
ut se obdormisse poeniterel. Sed cum nimio amore terram Israel reverlitur, nec noctis fit mentio : quia
praesentis vitse sestuaret, jussit se deferri trans Jor- quos nunc propter incredulitatem in lenebris deser
danem, ubi erant aquse calidae, quse etiam languen- rit, circa finem sseculi credentes in lucem fidei re-
libus medicabiles dicebantur. Sed quse aliis utiles eipiet.
erant, illi nihil profuerunt, ut intelligeret se divina , « Audiens autem quod Archelaus regnaret in Ju-
uliione esse percussum. Yisum etiam fuil medicis, « daea pro Herode patre suo, timuit illo ire. * Ar-
ut in fomentum olei tepidi eum deponerent. Quod chelaus auiem unus fuit de Herodis filiis, quem post
cum fuisset ingressus, ita tolum corpus ejus resolu- se ad regnandum in Judaea Herodes instiluerat, sed
tum dicitur, ut eliam oculi in similitudinem morien- postea insolentiam ejus accusantibus Judaeis, judicio
tium versarenlur, intercluderelur vox , et sensus I8 senatus apud Yiennam, quae Galliarum est urbs,
abesset. Et cum poslpaululum amicorum et famulo- exsilio relegalus, vitam finivit. Archelaus autem,
rum vocibus excitatus sensum recepisset, jussit se qui vincensleo interpretatur, Aniichrislum significat.
deferri Jericho. Cumque jam de sua vita desperatus Qui ad tempus in sanclis vicloriam habebit, et
esset, omnes principes Judseorum ex singulis ci- quasi leo terribilis apparebit. In illam ergo parlem
vilalibus et casteliis ad se convocatos, in custodia qua regnabal Archelaus, Joseph cum puero ire no-
retrudi jussit. Yocansque sororem suam Salomen, luit, quia in illam partem populi Judseorum, quse in
el virum ejus nomine Alexandram, dixit: Novi Ju- Antichristum creditura est, Christus per fidem non
daeosde mea morte gavisuros, sed honorabiles exse- habitabit. Post neeem autem Archelai Chrislus ad
quias habere potero ex planclu lugentium, si vos lerram Israel revertitur, quia post interfectionein
meis volueritis parere praeceptis, ut mox cum ego Antichrisli synagoga in eum credilura est, ut ait
spiritum exhalavero, omnes principes Judaeorum, Aposlolus : « Cum plenitudo genlium inlraverit,
quos incustodia reclusi, interficialis. Sicque fial, ut tunc omnis Israel salvus liet (Rom. xi). » Sedquiain
qui de mea morte gaudere cupiunt, suorum civium Ecclesia manet et manebit, audiamus ubi habiiaverit.
interitum lugere cogantur. Et ne ab eorum sangui- « Et admonitus in somnis, secessit in partes Gali-
nis effusione manum retraherent, singulis quinqua- - <.lseae,et veniens habitavit in civitate quae vocatur
genas argenti drachmas dari jussit. Cumque dolore « Nazareth. » Quia enim Nazarelh flos sive virgul-
ingenli angustiaretur, Antipatrum filium suum, quem tum interprelatur, significal Ecclesiam, quae et flo-
quasi de nece palerna tractantern vinculis religave- rem habet munditise, et virgultum virtulum. Cujus
rat, jussit interficere, eo quod audita ejus morle ga- virgulti pulchritudinem admirabalur Sponsus in
visus nuntiaretur. Jam vero tanlis malis obsessus, Canlicis canticorum, dicens : « Quse est ista quae
et quia se vivere non posse cognoverat, mortem ac- ascenditperdesertum,sicutvirgula fumi ex aromati-
celerare cupiebat, Unde quadam die cum resedisset, bus myrrhse et lliuris, et universi pulveris pigmen-
jussit sibi dari pomum, et adejus purgationem gla- tarii (Cant. iv) ?». Cui iterum voce Sponsi dicitur :
dium. Cumque super siiiistram recubuisset, ictum « Ego flos campi, et liliuni convallium (Cant. n). »
ferientis in seipsum libravit, seque propria manu Et quia Ecclesia de praesenlis vila. amore ad coele-
percussit, atque stalim vilam finisset, nisi unus ex ste desiderinm transit, recte eliamNazarethdalilsea-
amicis qui vicinior astabat, Achiabnomine, manum dicilur, quae transmigralio interpretatur. Quod au-
cum gladio retraxisset. Talem igitur Herodes Jiabuit tera- subdidit: «Ut adimpleretur quod dictrim est
finern, qui propler Salvatoris odium, mullum sangoi- r « per prophelas , quoniam Nazarscus vocabitur. >
nem fuderat innoxium. Hoc testimonium, ut diximus, in Septuaginta inter-
« Qno defuncto, ecce angelus Domini iterum ap- pretibus non habelur. Nonnulli enim de Isaite pro-
< paruit in somnis Joseph in .Egyplo, dicens : Sttrge phetaeJibro sumptum esse volunt, ubi scriptum est:
<et accipe puerum et matrem ejus, et vade in ler- < Exiet virga de radice Jesse, el flos de radice ejus
«ram Israel. Defuncti sunl enim qui quserebant ascendet (Isa. xi). » Nos autem dicimus, quia si
< animani pueri. Qui consurgens, accepit puerum fixum de Scripturis posuisset Evangelista lestimo-
< et malrem ejus, et venit in terram Israel.» Et quia nium, non diceret prophelas, sed per proplietam.
non dixit, defunctus, sed defuncti, ex his angeli Omnes enim prophetae Dominum Nazarseum vocant,
verbis intelligimus , multos principes Judoeorum quia sanctum eum praedicant. Ipse est enim de quo
cum Herode in nece Domini consensisse : et ideo per Dahielem dicitur (Dan. ix) : « Cum venerit San-
divina ultione actum est, ul mulli ex his cum illo clus sanctorum, cessabit unclio.» Et David : < Nori
perirent, cum quo in nece Domini consenserant. dabis Sanctum luum videre corrupiionem (Psa..xv).»
Spirilualiter vero obitus Herodis, terminum signifi- Et iterum : « Scitote quoniam mirificavit Domiuus
cal invidiossecontentionis, qua nunc Judaea contra Sanctum suum (Psal. iv). J
85 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 84
HOMILIA XIII. At illis,» non ad Christum a quo omnis benedictlo prO-
: cedit, teste
DOMINICA 1NFRA OGTAYAM NATIVITATIS DOMINI Apostolo qui dicil : « Benedictus Deus
et Pater Domini noslri Jesu Chrisli, qui bene-
(LijG.ii.) <In.illo tempore, erant Joseph et Maria tlixit nos in omni benedictione spirituali in coele-
. maier Jesu-mirantes super his quse dicebanlur de stibus in ChristO (Ephes. i), » sed ad Mariam et
«illo,» etreliqua. Si superiora hujus Evangelii consi- Joseph referlur, ut diximiis. Intellexlt enim illam
deremiiSjinveniemus non sine causa nec frustra Ma- bmni benedictione esse digrtissimam, quoe illum,
riam et Joseph miratos super liis qusftde puero Jesu qui est super omnia Deus benedictus in soe-
dicebanliir; recolebant enim quod in ejus riativitatea ciila, ex se ineruit generare. Unde angelus ait ad
pasloribus audierant angelosapparuisse, et gaiidiiifn eam: « Benedicta tn in mulieribus, et benediclus
omni populo nuntiasse, alque virginem concepisse fructus ventris tui (Lnc. i). >Et Elizabelh : « Beala
et peperisse. Recolebant eum a rriagis"nonsolum ado- es qtiae crediriisti {Ibid.). » El ipsa virgo de se:
ralum, sed etiam quod mystica muiiera ei oblafa vi- •« Ex hoc bcatam me.dicerit omnes generationes
- derant. Recolebant quomodo a Simeone in mani- (Ibid.). . Neque ab hac benediciiorie
Joseph extra-
bus acceplum el benediclum viderant, etiam etr An- neum putavit, qui pro magna sauctiiale, et sponsus
-nam viduam de eo prophelasse, el super his el hu-* S Maria. vocaii, et Pater Salvatoris nieruit appellari,
-jusmodi mirabantur. Qni enim mirabilis est ih san- ul et cUram exhiberet virgini, et bajulus esset
clis suis, scilicet in virtutibus sanctorum, mirabilior infanlis. Posl liaec prophetal in ruiiiam el resurre-
apparere voluit. in ipsis exordiis suis, sive in suis ctionem multorum .venisse Domirmm Salvatoreni,
virlulibus, sicut iriem Evangelisla alibi ait: « Stupe- ut intelligamus quia Cbristi nativitas , non creden-
«banl autem omnes et mirabanlur super prudenlia libus rniiia, et credentibus resurrectio facla est.
et responsisejus, et videntes arihiirali sunt (/..._. rr): > Quod vero ait, « Positus est hicln ruinam et resur-
ut scilicet-Deum, qui in homine latebat, per exte- rectionem riiultorum, » spiritu prophetia. intellexil
riora^signa demonstraret. Sed forle movet aliqueiri, tionniillos ex Judseis credituros, mulios antem in
quare Evangelisla patrem Salvatdris Joseph appella- incredulilate permansnros, juxfa illud quod ipse ait
verit. Ad qiiod respondendum, quia non est obli- in Evangclio : « In judicium enim ego irr mundum
lus, quod superius eum de Spiritu sanclo concepttnri,- hunc veni, ut qui noh vident videarit: et qui vident,
ex Maria virgine nalum descripserat, dieens : < quod cseci liani (Joan. rx). » Unrie etiam et per prophelani
eiiim ex tc ,nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei lapis ofTensionis, et peira scandali appellatur, in
(Luc. i), » sed aliorum opinionem seeutus est. Ex- _^u quo qui non credideril, cadet super eum: super
ceplo eni;n Maria et Joseph , et Elizabeth, vel Si- quem vero cecideril, conterel eum, Quia illi qui in
rneone , el paucis aliis quibus mysterium ejus honiine quern assuinpsit scandalizali sunt, in Deiim
incarnalionis Spiritus sanctus revelaveral , ab offenderunt. In ruinam enim venil Illis, quibus Do-
omnibus Joseph filius tunc pulabatur : non qnod minus ail inEvangelio : « Si non "venisserti"etloculus
vere juxta Pbotinianos ejus paler fuerit, sed quod eis.fuissem, peccatum non haberent. Nuncauteni
ad famam Maria.. conservandam, ab omnibus ejus excusalionem nori habenl de peccato suo , quia
pater sit aestimatus, ne lapidarelur a Judoeis quasi viderunt me, et ^)dio: babuerunt me gratis (Joan;
adultera, si virum non haberet, et fllium genuisset. xv). » Et alibi : « Qui non credit, jam judicalus est
Eo enim modo ejus pater appellatus est, cum euni (Joan. rii). » In. resurrectionem autem illis venit, de
non genuerit, quoet vir Mariaedictus est, cuin eam quibus ipsedicit: « Yenithora,el nuric est, quando
non cognoverit: ubi ethoc dicere possumus, quia et mortui, audient vocem Filii Dei, et resurgeiit (Joan.
multo.expressius el consulfius ejuspater dici pbluil. v); »In ruinam venil illis, quibus ipse dicit: « Ego
quem ex sua sponsa virgine noverat halum, quara veni in nomine Patris mei, el noh suscepistis me
si esset aliunde adoptatus. Gum enim publicoe leges (Ibid.). > In resurrectionein illis, de quibus alibi
permittant, .ut.exlraiieus filiusin adoptioriem assum- -„ dicit;: i Ego suro resurrectio el vita; aui credit in
ptus, oronia qii-ssimulaii palris sunl, ita sibi vindi- me, etiam si morluus fuerit, vivet. El omnis qui vi-
care, quasi .proprius filius possit, multo etiam-vici* vitetcredit in ine,"non'morielur in seterniim (Joan.
nius filius; Joseph dici potuit^ qui de sua sponsa xi). »'El iteriim: « Omnis qui credit in Filium homi-
YirgineTuerat natus. Nam et riutritios et bajulos,1 nis, hahet vilam (Joam in) » et resurrectionem. Non
patres consuevimus appellare, non quod carnaliter solum auteni ipse Chrisius, sed eliam et apostoli
nobis patres sint, sed quod nutriendo paternum in aliis in ruinam, et aliis in resurrectionem fuerunt.
nos ostendant affeciiim. Illis in ruinam fuerunt, quibus dixerunt:-< Vobis
< Et benedixil illis Simeon, et ait ad Mariam ma^ quidem oporluit primum loqui verbunl Dei, sed quia
< trepi ejus : Eccepositus esthicin ruinam el resrir- repellitis illud, etindignos vosjudicatisaeterna vita,
« reclionem niultqrum. » Sinieon senex, qui huroa^- ecce convertimur ad gentes (Act. xm). >Inresur-
nitatem Doniiniin mund.oexspeclaverat, postquam reclionem illis, qui audire merenlur ab Apostolo :
eum vidit, postquam manibus pqrtavil, poslquam « Si consurrexislis ciim Christo, quse sursumsunt
benedixil, eliam Mariam et Joseph benedicil. Ubi quaerile, ubi Cbrislus (Coloss.nr), » etc. Kam prse-
inlelligendum est, quia in eo quod ait, « benedixit dicatio verilatisillisest inruinam, qui audita negli-
85 HOMILLE DE TEMPORE. 86
gunt: illis in resurrecl-onem, qui libenti aninio au- JL Qtiod enim virgoconcepil, et virgo peperit, signum
diunt, et iibentitis faciendo compleni. Sed si sub- fuit, sed huic signo contradixerunt Manichaei, ne-
tilius consideremtis, invenieinus, quia non solum gantcs Ch.rislum veruro corpus assumpsisse, sed
aliis in ruinam, et aliis in resurrectionem Salvalpr per. virginem Mariam velut aquam per fistulam
venit, sed etiam uni eidemque homini in r.uinam transisse. Quod vero aniinam pro nostra-redemptione
pariter et resurrectionein apparet, in ruinam scilicet suscepil, sigiium fuit, sed huic signo contradixerunt
viiiorum, el resurrectionem virlulum. Omnis enim Donatistoe haeretici; sed horum omnium coiitradi-'
homo aut viliis aut virtutibus replelur. Quicunqne cliones, divinoe Scripturoe conculcat auctoritas. His
horiie superbus est: si, audila Domini voce, ubi ail: enim qui dixerunt virginem impossibile esse conci-
c Omnisqtti se exaltat humiliabitur (Luc. xiv), » et pere el parere, et post virginem permanere, contra-
aposloli Pelri: « Superbis Deus resisfil (/ Pelr.x),», dicitscrmo propheticus, qui ait: « Ecce virgo con-
superbiam calcare, et huniiliiatem didicerit amare, cipiet el pariet filium, et vocabilur nomen» ejus
in ruinam pariler et resurreclionem illi Salvafor Emnianuel, quod interprefalur nobiscum Deus (Isa.
venil. Slmililer adulter sive fornicator, si ad prae- vn). J Illis autem qui eum veram carnem suscepisse
dicationem Domini ubi ait: « Qui viderit muliercm negaverunt, fide armalusoccurril Aposlolus, dicens:
asl concupisceniium eam, jam moeclialiis esl cam in 3^ « Qui faclus esl ei ex semine David secundum car-
corrie suo (Maith. x), » et illud Aposloli : t Neque nein (Rom. i). »Ef iterum:« Cumplenitudo temporis
adulteri regnum Dei possidebunt (/ 6'or. vi),» carnis venil, misit Deus Filium suuni factum ex muliere,
sua. desideria. calcare et castitatem didicerit arnarc, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redi-
in ruinam et resurrectionem pariler ei Dominus meret (Gal. iv). > Illorum aulem opinionein, qui di-
veriit. Sive alius iracundia plenus, fortasse manus xerunl ralionalem animam Chrislum non posse su-
effusione sangtiinis poiluit, si audierit ipsum dicen- scipere, destruxit ipse Dominus cum ait: « Trislis
lem : « Omnis qui irascitur fralri suo, reus erit ju- est aninia mea usque ad morfem (Marc. xiv). > Ef
dicio (Maith. v) : » ir.acundiam a corde expellens, ilerum : «Potestalem habeo ponendi aniinam meani,
charitatem diligit, ei Dominus in ruinam et resur- et iierum sumendi eam (Joan. x). » El quia longuni
rectionem pariter venit. Ebriosus quoque a.iquis vel est ire per singula, omnia opera quoa fecil sigua
crapulator audiens ejus verba, in quibus ait: « Ne fuerunl, scd his signis contradixerunt reprobi ho-
gravenlur corda vestra in crapula et ebrietate (Luc. mines.
xxi),» vitium ebrietatis et crapulae deserens, sobrie- « Et luam ipsius animam perlransibit gladius. >
tatem diligit, ei Dominus in ruinam etresurrectionem _, Nulla docet liftera, ,, nulla. commemorat historia,F
' ' beatani Mariam
pariter venit. Raplor et casterorum criminum secta- virginem materialis gladii pcrcus-
tor, si ad prsedicationem Domini vitia conlemnere, sione ab hac vila migrasse, quamvis et si hoc fieret,
et virtutes sluduerit habere, in ruinam pariter cl non anima invisibilis, sed caro corporali gladio pos«
resurrectionem illi venil, quia cecidil vilium, quod set transverbe.rari. Unde in hoc loco, gladii nomine,
male vivebat, et resurrexit virtus, quse,male jacebat. duram trilntlationem et immanissimum doiorem ,
Et bene primum in ruinam, el post in resurrectio- quem de Domini passione loleravil, debemus inlel-
nem venisse dicilur : -quia, nisi corruanl vitia, vir- ligere. Licef eniin Filium Dei non dubitaret, licet
lutes iu homine resurgere non possunt, ipso Domino resurreclurum sine dubio crederet, nequaquain la-
dicente : < Nemp pofest duobus dominis servire men putandum est, qnod sine magno dolore poluerit
(Matlh. vi).» Unde Psalmographus nos admonet, videre cruciflxum, quem de-sua carne immaculaia
dicens: < Declina a malo et fac bonum (Pscd. xxxvi). > noverat natum. ln cujus doloris magnitudine olim
Cum quali ergo gaudio auditur, quod in resurre- propheta dixisse pulandus est: «0 vos oinnes qui
ctionem mullorum venit, cum tali la.titia audiendum transiiis per viam, atlendife ct videle si esl dojor
esl, quod in ruinani venisse dicilur, Non autem in sicul dolor meus (Jerem. J). > Ipsum ergo dolorem,
ruinam et resurrectionem omnium, sed niultorum 'p. ipsum cruciatum, quem de ejusinorte suslinuit,
venisse dicitur, ut non intelligamus hoc non de cor- gladii appellatione Simeon signare voluit curn dicil:
porali, sed de spi.ituali resurrectione esse dictum. « Et tuam ipsius animam pertransibitgladius, > quia
Duaeeuim sunt resurrectiones, una animarum, al- usus Scripturaj est duram tribulationem gladii no-
lera corporum. El illi quandoque resurgent in cor- inine appellare vel signare , sicut de Joseph tri-
pore feliciter, qui modo resurgunt in aniina vera- bulatioiies _Egypti fortiter tpleranle dictum esl:
citer. « Et in signum cui conlradicelur. » Hic manU « Ferrun) pertransiit an.imam ejus. » Possunius quo-
festeDoroini passio a Simeone prophetatur. Signum que et gladium, qui animam Marioeperlransire dici-
cui conlradicendum prsedicit, vexillum crucis acci- tur, illum accipere, de quo ait Apostolus: « Vivus
pitur, cui eonlradixerunt Judaei blasphemantes, sicut est enim sermo Dei et efficax, et penelrabilior omni
aposlolo Paulo dixerunt: « De secla autem hac no- gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionemani-
tnm est nobis, quod ubique ei contradicitur (Act. mseet spiritus, coropagum quoque et medullarum,
xxvm). > Non solum Domini passio signum fuit cul et discrelor cogitationum, el non est ulla creatura
coniradixerunt Judaei, sed etiam alia ejus opera quae invisibilis in conspectu ejus (Hebr. iv). J Sednunc et
fecit, signa fuerual quibus coutradixerunt haeretici. usque ad finem saeculi animam Ecclesiae gladiu*
8? HAYMONTSHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 88
perlransibil, cum non solum ab extraneis persecu-. Agnam esse ostenderet, quse Domino testimonium
lionein palilur, sed eliara eos qui credere videban- perhiberet. Ad ofiicium quippe perlinet, quod ait:
tur, a fide et bona operatione retrolapsos gemit. < Et erat Anna prophelissa. » Ad genealogiam, cum
Dolet enim ex eorum perditione, de quorum gau- adjungitur; « Filia Phanuel, de tribu Aser. » Ad
debat salute : sicque multorum cordium cogila- aelateni, quod subjungit:
liones revelanlur, dum superbit impius,. incenditur .'„. « Haecprocesserat in diebus mullis, et vixerat cum

pauper. Quod vero -subjungit, « Ul revelenlur ex « viro suo annis seplem, a virginilate sua. Et haec
« multis cordibus cogitationes, » non solum adpas- « vidua erat, usque ad annos octoginta quatuor.» Ad
sionem Domini perlinet, sed etiam ad resurreclio- morum scilicet sanclitatem pertinet, quod subinfer-
nem. Ante enim quam in carne apparuisset, incer- tur : « Quse non discedebat de templo, jejuniis et
lum erat quinam ex Judseisin illum essent credituri, « orationibus serviens Domino noete ac die. » In
et qfli in incredulilate permansuri: sed illo nato, quibus verbis noslra tepiditas reprehendilur, nostra
multorurri cordium cogitationes revelatse sunt, quia segnilia redarguitur, qui ad orationem tarde conve-
pastorcs ab angelis commoniti, ad eum adorandum niraus, citius quam necesse est recedimus, et no-
festinaverunt: at vero Herodes, audita ejus nativitate, • strse vitse tempus in conviviis et superfluis loculioni-
lurbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Postea '.B iius occupamus. At vero cum esset Anna sexu fra-
vero illo prsedicanle in perfecta setate, et miracula gilior, sed mente devotior, « non discedebat de tem-
faciente, multorum cordium cogilationes revelatse plo, jejuniis et oralionibus serviens nocte ac die, J
sunt, quia alii ad illuni quasi ad magislrum verilatis ante Apostolum implens illud aposlolicum : « Sine
conflucbant, alii quasi a seductore recedebant. Alii interniissione orate, in omnibus gralias agite
« dicebant quia bonus est, alii vero,Non; sed se- (/ Thes. v). » Ubi considerandum est, quia, etsi ad
ducit turbas (Joan. vn), »Aliidicebant: Si nonesset tempus recedebal propfer corporalem necessitatem,
hic a Deo, non polerat facere quidquam. Alii dice- lamen devotione mentis semper in oratione perseve-
bant: * Hic homo non est a Deo, qui sabbalum non rabat, secundum Apostoliprseceptum:« Sive mandu-
custodit (Joan. ix). > Sed illo in cruce pendente, cans, sive bibens, sive aliud quid agens, omnia in
mullorum cordium cogitationes revelatse sunt, quia nomine Domininoslri Jesu Christi (/ Cor. x). i Sicut
alii dicebant, cum sine culpa eum morli tradi vi- ergo habent conjugalaein Elizabelh quod imitentur,
derenl: « Vere Dei Filiuserat iste (Maith xxvrr). > et virgines in Maria quod sequantur, et senes in Si-
« Alii irridentes dicebant: Yah qui destruit leniplum meone quod amplectantur, sic habent el vidua. exem-
Dei, et in triduo resedificatillud. Si Filius Dei est, plum viduitatis in Anna quod imitenlur, ut discant,
descendat de cruce, et credimus ei. Confidit in Deo, ^L"non circuire domos, nec deliciose vivere, non fabulis
liberet nimc eum, si vult (Ibid.). > — « Alii per- otiosis occupare linguam, sed in jejunio et oratione
culienles pectora sua, revertebanlur (Luc. xxm). » semper serviant Domino nocte ac die, ut in eorum
Alii eliain eo sepulto insidiari volebant, dicentesad numerocomputentur, de quibus ait Aposlolus:« Quse
prsesidem : « Domine, recordati sumus, quia sedu- enim vere vidua est et desolata, sperat in Domino.
clor ille dixit adhuc vivens, Post tres dies resurgam. At conira, vidua quse in deliciis est, vivens mortua
Jube ergo cuslodiri sepulcrum usque in dicm ter- est (/ Tim. v).» Discant ergo yiduse secunda ellertia
tium (Matth. xxvrr). J El hoc est quod a Simeone declinare conjugia. Discanl etiam post virorum suo-
dicitur, « et tuam ipsius animam pertransibit gla- rum mortem, carnis Yitare lasciviam : quia Anna a
dius, ut reveleritur ex multis cordibus cogitationes, J virginilale poslquam amisit virginilatem, septem
idesl, ex irrideniium eldolerrlium, scilicet malorum annis cum viro vivens, octoginta qualuor vidua per-
etbonorum. mansit. Pudeat igitur in senectute viduas caslitalem
« Et erat Anna prophetissa, » elc. Post Simeonis violare, quam Anna in juventute custodivit.Tnsuper
proplretiam Anna vidua introducitur, quia ordo ra-' sane devoiio illius ostenditur, quia, cumhaberet po-
tionis poscebat ut primum a Yiris, deinde a feminis T testatem in secundis nupliis se matrimonio copulare,
Domini nativitas lestimonium acciperet. Quia enim noluit hac potestale uti, sedeliammaluitin potesfate
ornnem sexum et omnem a.latem Dominus redi- Deo servire, quam viri amplexibusperfrui, adimplens
roere venerat, dignum erat, ut omnis setas in ejus illud quod ait Aposlolus : « Nemo militans Deo,
nativitate lestimonium perhiberet, Et quia prophe- implicat se negotiis saecularibus (// Tim. n). j Et
taverat copulata conjugio, prophelaverat virgo, pro- iterum : « Mulier innupta cOgitatquae sunt Dei, ut
phetaverat senex. etiam introducilur Anna vidua,' placeat Deo : quaeautem ntipla esl, cogitat qua. sunt
u_nullus sexus, nulla celas in ejus laude deesset, et niundi, ut placeat viro (/ Cor, vn). > Sed haec tanta
impleretur illa prophetia, quse dicil (Psal. CXLVIH) : instantia Domino famulabatur, ut merilo de ipsa
< Laudate Dominum de coelis, laudaie eum in ex- Evangelista diceret: « Quaenon discedebal de lem-
.celsis, J ele. Usque ad id quod ait: « Juvenes et plo, jeiuniis et orationibus serviens nocle ac die. »
virgines, senes cum junioribus laudent-nomeriDo-: Quod enim tale jejunium, talis afflictio, talis devotio,
miiii. » Ubi etiam notandum, quia evangelista'Ari- talis oralio mercedem consequatur, manifestalur
nae officium, genealogiam, a_latem et mores, uno cum subdilur : ;
versiculo comprehendit, ut hanc ex orani parle di- < Et haec ipsa hora superveniens, confliel\atur;
89 HOMILI-E DE TEMPORE. 90
< Donuno. >Confltebatur enim Domino, quia iau- A volutione hebdomadis octavus dieitur, quoniam una^
dabat Dominum. Confessio namque in Scripluris quseque hebdomada ab eo in quo bonis operibus
aliquando ad peccatum pertinet, aliquando ad lau- insislere, et futuram resurrectionem sperare didici-
dem. Nisi enim ad peccalum perlineret confessio, mns, quasi duodenis septies mulliplicalis, octoginla
Psaimista non diceret: « Dixi, confiiebor adversum #qualuor implemus.
me injustitias meas Domino, el tu remisisti impieta- « Et ut perfecerunt omnia secundum legem Do-
tem peccafi mei (Psal. xxxi). » Et nisi ad laudem « mini, reversi suiit in Galilseam, in civitatem suam
pertineret, alibi non dicerel : Corifitebor Domino ni- « Nazareth. » Hic praelermisit Lucas Evangelista,
mis in ore meo, et in medio multorum laudabo eum. quod a Malthseo sufficienter scriplum noverat
Unde ipse unigenitus Dei Filius, qui peccalum non (Matth. n), scilicet quomodo propter persecutionem
fecit, in Evangelio ait: « Confitebor tibi, Pater.Do- Herodis, angelo monente, in -Egyplum sit deporla-
mine coeli et terrse, qui abscondisti haec a sapien- tus, et post ejus mortem, iterum angelo monenle,
tibus et prudenlibus, et revelasti ea parvulis in Galilaeanrin civitatem suam Nazarelh reversus.
(Matth. xi).» Sed quia omnis qui Deum laudat, alios ' Usus est «nim evangelistarum ut unus aliquando
etiam ad laudandum eum provocare debet, recte de prselermiltat quod ab alio dictum meminit.
Anria diciiur : « Et loquebatur de illo omnibus, qui B « Puer autem Jesus crescebat, et confortabatur
< exspectabant redemplionem Jerusalem. » Nolens plenus sapienlia. » In hoc versiculo duorum haereti-
dare sanclum canibus, nec mittere margaritas suas corum dogroata deslruuntur, Manichseorum scilicet,
ante porcos (Malth. vn). Spiritualiter vero Anna vi- et Apollinarislarum. Manichaei dixerunt Doroinum
dua, sanctam significat Ecclesiam, quae pro eo vidua verum corpus non assumpsisse; horum dogma de-
dicitur, quia domini sui morte viduata, reditum ejus struitur, cum Evangelista dicit: « Puer autem Jesus
ad judicium exspeclat. De qua vidua per Psalmistam crescebat el conforlabalur. > Nisi enim veram car-
dicitur : « Viduam ejus benedicens benedicam, pau- nem habuisset, nec crescere, nec confortari potuis-
peres ejus salurabo panibus (Psal. cxxxi). »Hsec est set : quia in natura Dei, nec minui, nec augeri po-
enim illa vidua quse, juxta Evangelium, quotidie in- test.Apollinaristse dixerunt illum veraciter humanam
terpellat judicem, et de qua per quemdam sapien- animam non assumpsisse. Et horum dogma deslrui-
tem dicitur : Nonne lacrymae viduae ad maxillam tur, cum subinferlur, «plenus sapicntia. > Sicul enim
ejus, et exclamatio ejus usque ad deducentem eas ? crescere et confortari ad corpus pertinet, sic sa-
Congruit autem mysteriis Ecclesiae, quod Anna gra- pientia repleri ad animam, In eo autem quod.puer
lia Dei in nostra lingua dicitur, Et filia Phanuel, qui vocatur, et paulo minus ab angelis est minoratus,
: et de tribu * crescere et confortari potest, quia pro nostra salule
facies Dei interpretalur, esse narratur
Aser, qui inter duodecim.patriarchas nascendi ordine carnem suscepit. In eo vero quod ait, plenus sapien-
habetur octavus, et inlerpretatur bealus, quoniam tia, nec crescere, ul diximus, nec confortari; sed
ut Ecclesia faciem Domini videre mereatur, ab ipso notandumineoquodait,«plenus sapientia,» quoniam
ardenli amore illuminari desiderat, canens cum Pro- non ad mensuram veluti homines graliam Spiritus
sancli accepit, sed,sicut dicit Apostolus, in eo habi-
phela : « Ostende nobis, Domine, misericordiam
luam et faciem luam, et salvi erimus (Psal. LXXIX).» lat omnis plenitudo divinitatis corporaliler. Quod
Et ilerum : « Signatum est super nos lumen vultus vero subjungitur, < Et gratia Dei erat in illo, » spe-
cialis gratia a Deo Palre homini Jesu Christo dala
tui,Domine(P.fl-. iv).» Etut adresurrectionisbeali-
ludinem pervenire possit, lolurn de Domini gralia est, ut ex quo homo esse inciperet, perfectus esset
Deus et homo, humana assumens, el divina non de-
accipit. Sed nec tempus quo in viduitate permansit,
a myslerio alienum est. Sicul enim per seplem tem- serens. De quo Joannes Evangelisla dicit: « Yidimus
a
pora annorum quo cum viro suo permansil, tempus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti Patre, ple-
illud quo Dominus in carne fuit significat, ila anni num graliae et verilatis (Joan. i). > Cui Psalmisla
ait: « Unxit te Deus Deus tuus oleo Iselitiaeprae con-
octoginla quatuor quibus vidua perseveravit, tempus j
vitae praesenlis, in quo Ecclesia semetipsain bonis sortibus tuis (Psal. XLIV).J
operibus exercet significat. Seplies quippe duodecim, HOMILIAXIV.
octoginta quatuor faciunt, et septem quippe ad prse- ffl CrRCUMClSIONE DOMIM.
senlis vilae cursum pertinent, qui per septenr dies (Luc. ii.) «In illo tempore : Postquam consunimati
volvitur, Duodecim quoque ad sacratum numerum «sunt dies oclo, ul circumcideretur puer, et reliqua.»
duodecim apqslolorum: quia perpr_edicationem duo- Quia medialoris Dei et hominum circumcisionem
decira apostolorum, Ecclesia in praesenti vita bonis hodierna leclione recitatam audivimus, libet ad ini-
operibus insislendum didicit, hoc est, hona opera tia ejusdem circumcisionis animum convertere, et
iacere cognoscil. Octoginta vero ad corporum resur- quo tempore, vel ex quibus palribus exordium
rectionem pertinent: porro qualuor, ad doctrinam sumpserit, considerare, aut quam utilitalem ha-
quatuor evangeliorum. Octavus quippe numerus ad buerit, vel ob quam causam Dominus Jesus Christus,
mysterium Novi Testamenli pertinet, qui octava qui sine peccato in mundo venit, voluit eam susci-
dic, id esl dominica, conscribitur, in quo Domhius pere. Ad quam rem instruendam liber Geneseos in
resurrexit, cujus gratia Iiberati sumus. Nam in re- promptu est, in quo Iegimus, quia post diluviunt
91 HAYMONISHALBERSTAT.EPISC. CPP. PARS II. — HOMIL. 92
exstilit vir quidam de semine Sem, fllii Noe,-nomi-. _. ciis purificabat (Hctbac. n). Alii vero sola lanlum-
rie Heber, de eujus domo el familia egressus est modo fidesalvabantur, siciil scriplnm csl in Habacuc:
Tbare, qui genuit filium nomine Abram, cui dixit. < Juslus autem ex fide vivil, sineqiia impossibileesl
Deus : < Egredere de terra lua et de cognatione lua, placere Deo (Habac. n; Hebr.xi). » Nec pulanduni
et de domo patris tui, et veni in lerramquaro mon- esl, quod aliqua necessitate Dominuscircumcisionem
stravero libi (Gen..v).» Qui cum obediens esset Deo, susceperil, quiinimaculaiani carnem ex virgine sine
exicns el nesciens quo pergerel, et reputatum illi peccato assumpsit, sed ideo circumcirii voiuil, ut
esset ad jusliliam, venissetque in terram Chanaan, etiam suo tempore circumcisionem sanctam fuisse
ct merilo alque sanctitate cresceret, promisil ei Deus et bonara ostenderet. Et ut oinnem occasionem in se
eamdem terram in Jiaereditatem esse daturum, et non credentibus Judseis auferret, noluit patrilnis esse
Seniiui ejus post ipsum, cum non haberel filium dissimilis, qui non veneraf, Iegem solvere, sed ariim-
(Gen. xii). Cumquc merito et sanctitate niagis ac ma- plere (Maith, v). Sive certe eircumcisionem corpo-
gis proficerel, proecepitei Deus ut circumcideret car- raliler suscepit, ut in ipso carnalis circumcisio finem,
iiem proeputiisui, diecns: fCircuincidelur omne ma- el spiritualis haberel exordiuiu. « Finis enim Iegis,
sculiiiumm vobis, ul sit pactum foederismei inter me ut ait Aposlolus, Christus; ad justiliam omni cre-
et vos (Gen. xvn).» Et eircumcisus cst Abraham cen- ]i denti (Rom. x). » Et bene octavo die circuiiicidilur
tesimo aetaiis suoeanno, Isaac autem filius ejus oc- Jesus, quia legis prsecepluin erat, Domino dicente :
lava die. Porro Ismael tredecim annos impleverat. «Infans octo dierum circumcidelur (Lev. xn). » Sed
Ex eo lempore ritus el religio circumcisionis, a beato quanivis hoc frequenier in lege pra-cepfuni sit, non
patriarclia Abrahain sumpsil exordium, Si quis au- facile de aliquo in tola serie Yeteris Testamenii scri-
tein qua_rai, quare eadem circunicisio data sit, intel- ptum invenitur, absquc solo duntaxal Isaac filio re-
ligat varias ob causas esse datam. Primum propter promissioiiis, qtiqd non sine mysterio credimus prae-
meritum fidei Abrahae,ut sicut fide dislabat a caeteris termissum. Circumcisio enim Isaac, Domini circum-
nalionibus. sic dislaret etiam signo circumcisionis. cisionem significabat. Circumcisio vero Domini no-
Sive certe signum circiimcisionis datum eslutpopu- siram geminam circumcisionem significat, moderni
lus qui ex eadem progenie nascilurus erat per signum scilicel lemporis el fuluri. Circumcidinmi' namquein
circumcisioDispeculiaris ac famiiiaris Deo agnosce- praesenti, cum qrii per baplismum a peceatorum sor-_
relur. Sive aliler signum circuincisionis datum est, dibus purificamur, et quidquid ad vetustatem veleris
ut si qui ex eonnn populo in proelio corruissent, ob hominis perlinel respuentes, induimus novum, ira-
signuro circuincisionis cognili, quia dc stirpe sancta plentes illud quod ait Aposlolus (Colos.in) : «Exuite
descenderant, sepulturse traderenlur. Vel certe, quia ( 2 velerem hominem eum actibus suis, et induile euiii
in tali membro circumcisio jussa. esl, per quod car- qui renovalur de die in diem. » Et ilerum : « Reno-
nisorigo propagarelur, significabalur tunc ille ex eo- vamini spiritu mentis veslrse, et indiiiie novum ho-
dem semine carnem de virgine assumpturus, qui vir- minem qui secundum Deum creatus est, in justiiia
ginitatis amator, et viliorum pra.putii esset amputa- et sanclitale veritalis. >Meliusautem circumcideinur
lor, Doriiinusscilicet Jesus Chrislus. Nee putandum in fuluro, quando mortalilas carnis nostrae, in qua
est, parvam ulilitatem suo tempore habuisse circum- nunc peccamus, in immorlalilale fuerit immutata,
cisionem : sed sciendum quia tantum valebat tunc et soli Deo inhaerebimus, ut ait Aposlolus: « Nos
circumcisio contra originale pcccatum, quantum qui residui sumus, qui relinquirnur, simul rapiemur
nunc valet aqua baptismatis, exceplo quod ille nou- cum illi.s in nubibus obviam Clirisfo in aera, et sic
dunl venerat, qui peccata solvere posset, vel qui ja- semper cum Dominoerimus (/ Thess.iv).» Et quando
niiam regni coelestis reseraret. Quoniam qui nunc jam non erit. conflictus cum carne et sanguine,
per Evangelium dicit': « Nisi quis renatus fueril ex - quando corpus quoii corrumpitnr non aggravsbit
aqua et Spiritu sancto,'non potesl intrare in regnum animam, nec terrena inhabitaiio senstifli multa cogi-
Dei (Jban: ui), » ipse tunc -per legem clamabal: tantem opprimet, sed absorpta roorte irt vicloria,
< Masculuscujus caro praeputiicircuincisanoii-fueril, ' ' corruplibile hoc induet incorruptionem, implebitur-
peribil anima illa de populo suo, quia pactum meum que in illis, qui illo sseculo digni iiivenli fuerint,
irritum fecit (Gen.xvn), »-Non quod infans recens quod Doininus ail in Evangelio . «In resurreelione
natus, bqni et maii ignarus, pacluro Domini per se ir- neque uubunt, neque nubentur, sed sunt sicul angeli
jiium facere posset, sed quia de illius radice omnes Dei in cbelo(Luc. xx). tjEquales enim angelis erunt,
nascebantur, qui pactum Dei in paradiso irritum fe- cum fiiii resurreclionis ftierint. Pulchre ergo cir-
cerat, aut circiimcisione, aut aliis modis purificari cumciditur puer. Faclus est enim puer, qui pueros
indigebanl, quia vin.culooriginalis peccati teneban- qua-rebat,'id est puros. Quis cst iste ptier, nisi ille,
tur aslricti, dicente Psalmista : « Ecce enim in ini-- qui cum sit riiagnus et laudabilis nimis, et cujus
quilatibus concepfus suni, et in deliclis peperil me magnitudiiiis iion est finis, prOpter nos puer fieri
niater mea,(Psal. L). » Nec soluni per circurocisio- dignalus esl? De quo scriptuni est: «Eccepuer roeus
nem, sed eliam per hostiarum oblaiionem plures eleetus quera elegi, posui principatum super hume-
._)eum placare sludebanf, sicut exemplo patientioeJob rum ejus, et vocabiturnomen ejus Admirabilis, Con-
:<liscimus,,qui se suosque liberos quotidianis sacrifi- .siliarius, Deus, Forlis, Palerfuturi saeculi,Princeps
95 HOMILI/E DE TEMPORE. , 94
pacis (Isa. ix). » Quod autem die circumcisionis Acentos, qui simul juncti fiunt octingenti octoginla
pueris nomina imponebantur, ex eo in consueludi- oclo : el denaritis quidem numerus ad decalogum
nem venisse arbitramur, quod bealus patriarcha legis pertinet, quia deeem praecepta Iegis Moysi data
Abraham, id est paler mullarum genlium, cuni stint: octo autem, ad resurrectionem perlinent, quia
signaculo circuracisionis augnienlum et imnnilatio- ociavo die Dominus resurrexil, et in octava sseculi
nem promeruit nominis, ut qui haclenus dicebatur aetate resurrecturos nos monslravit, juxla illud quod
Abram. id est paler excelsus,, rieinceps diceretur in Salomone legitur : « Da partes septem, necnon et
Abraham, id est pafer multarum gentium, Domino oclo (Ecc.l.xi). > Sepluaginta quoque ad po_nilen-
dicenle: « Quia patrem multarum gentium constitui tiain pertineni, quia ille populus qui Deo peccavit-,
le ante Deum, cui credidisti (Gen. xvn). » Nec solum per sepluaginta annos in caplivitate Babylonis sub
ipse, sed eliam venerabilis uxor ejus augmenlum Nabucliorionosor rege fuit. Et cuni de remittendis
noroinis cum immulatione promeruit, ul quaeprius peccalis Pelrus magislrum interrogasset, dicens:
dicebatur Sarai, id est princeps rnea, deinde dicere- t Quolies peccabit in me frater meus et dimillam
liir Sara, id est princeps sanctarum feniinarum, ei? tisque septies? tunc Jesus ail illi: Non dico tibi
sive princeps domus. Unde errant qui pulant nomen usque"septies, sed usqiie sepmagies seplies (Matth.
Saiae per duo rr scribendum. Primtim emm apud ]B XVIII).> Centenarius quippe nuinerus perfectioneni
Hebraeosper sin , res , et iot elemenlum scribebatur. vitsc oeteriia-significat, sicul de eodem Dominus, qui
Sublato ergo iot elemento de fine nominis, additum omnia sua pro ejus amore reliquerat, ail: « Cenlu-
est aleph, el dictum est Sara. pliirn accipiet, et vitam aelernain possidebit (Malth.
• Yocalum esl nomen ejus Jesus, quod vocatum xix). J Hujus imiiieri sacraineniura, in ipsa digilo-
« est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. t rum computatione ostendilur, quando cenlenaritis
Si quis autem quasral, quando ejus nomen ab angelo, numerus de lseva transit in dexleram, et circulum
antequam in ulero-eoncipereiur, vocatiim-sit, tunc exprimens, fit in modum coronae: illa corona aeter-
sine dubio, quando ait angelus ad Mariam : « Ave, riam beafiludinein significat, quam pro bonis operi-
gratia plena, Domiiius lecum, benedicla lu in mulie- hus se acceplurum noverat, qtii dicebat: « Bonum
ribus, et benediclus fructus ventris lui. Quod enim cerlamen certavi, cursura consurnmavi, fidem ser-
ex le nascetur sancluro, vocabitur Filius Dei. Ne vavi, de .eliquo reposila est mihi corona jusfitia.
timeas, Maria, invenisti gratiam apud Deum, ecce (/ Tiw. rv). » Et nos igitur in hoc sanctissimo rio-
coneipies et paries filium, et vocabis nomen ejus Je- rnine denarium numerurir reperimus, cum decalogi
sum; hic erit magnus, et filius Allissimi vocabilur niandata servamus : tenemus octonarium, cum fidem
(Luc. i). » Nec sojunr hoc sanctissiraum nomen anle- CJ resurrectionis credimus : habemus et septuagena-
quam conciperelur in utero ab angelo vocalum est, riuin, qtiando peccata noslra flendo puninitif. Tunc
sed eliam longe antea patriarchis et prophetis prae- atifem ad centenarium perveniunt, cum post corpo-
dictum, quod Filius Dei homo factus, hoc nomine ralem resurtectionem ad summam et perfectam bea-
vocarelur videlicel Jesus : quia Jesus Hebraealingua, tittidinem animae el corporis perveniunl, quia ibi
in nostra salvator sive salutaris dicitur. Ubicunque erit omnis perfectio, ubi nuila fuerit corruptio, ibi
eniin apud nos salulare legitur, in HebrseoJesus ha- perfecta lsetitia, ubi nulla lristilia,"quando absterget
hetur, sicut est illud : « Salulare luum exspectabo, Deus omnem lacrymam ab oculis sanclorum. Etiam
Domine (Gen. XLIX).» Et Isaias : « Gaudens gaudebo rion erit luclus, neque clamor, neque ullus dolor :
in Doraino,elexsullabit anirna mea in Deo Jesu meo quoniam priora transierunt, quando gaudium et lae-
(Isa. LXI).» Et in Psalmis : « Memento nostri, Do- tiiiam oblinebunt qui redeinpti fuerint a Domino, et
mine, in beneplacito populi tui, visita nos in salu- fugiet ab eis dolor et gemitus, et venient in Sion
tari tuo (Psal. xxxv), > et niulla lalia. Et non so- iaetantes, et laelitia sempiterna super capila eorum
lum sanctum ejus nomen a prdphetis et palriar- (Isa. xxiv). Quod gaudium bene significat Isaac, qui
chis, antequam conciperetur, praediclum est, sed de centenario patre natus, oclavo die circumcisus,
etiam anle omnia soecula a Deo Patre praescitum el I ^ nsns inlerprelafur. Illum nimiruro spirituialerorisum
praedeslinatum, ut Deus homo factus Jesus vocare- vel gaudium significans, quod nosier Isaac, Dominus
iur, id esl salvator, ut sicut a Christo Chrisliani vo- scilicet Jesus Christus, promisit dicens : «Iterum
camur,-sic eliam a Salvalore, salvati nuncuparemur: videbo vos; et gaudebit cor vestrum, et gaudium
quia non est aliud nomen sub coelo datum homini- vestrum nemo tollet a vobis (Joan. xvi). » Et de quo
bus, ut ait Pelrus apostolus, in quo oporleal nos sal- per beatuin Job dicitur : « Os veracium replebilur
vari (Act. IV). Nec solum aulem in etymologia nomi- risu (Job vi). » Et in laude Ecclesiae: <Et ridebit
nis ejus nostra salus continetur, sed etiara in ipsis in die novissima (Prov. xxxi). > Sed quiasermo de
litteris quibus hoc nomen apud Graccos scribilur, circumcisioneDoiiiini se intulit, libetintueri quid est,
magna salus nostra invenitur. Jesus enim apud Grae- quod toio tempore ducatus Moysi, nullus ex fili.s Is-
cos sex litteris scribitur, IHSOTS.Quae litterae con- rael circumcisns fuisse legilur, excepto uno filio ejus,
linent in se magnum numerum et in ipso numero quemuxor illius in itinere, ne ab angelopercuteretur,
magnum sacramentum, decem videlicet et octo du- acuiissima petra circumcidil, dicens : « Sponsus san-
centos,. septuaginla, quadringenlos, et iterum du- gtiinum tti milii es. » Quid esl enini quqd jussio
f)*j HAMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS n. — HOMIL. 9G
Doraini el consuetudo antiqua quadringenlis obser- lA.rem ad concupiscendam eam. Unde et ipsa Yerilas
vata sil annis, et ab ipso Moyse frequenter fieri in Evangelio loquitur, dicens : « Qui viderit mulie- _
commonita, ita per quadraginta annos sub suo tem- fem ad concupiscendum eam, jam rocechatus est
pore relicta est pene quasi nunquam esset? Non hoe eam in eorde suo. » Ut veraciler cum Propheta
sine causa, nec sine mysterio conligisse pulandum dicam : « Averte oculos meos ne videant vaniia-
est. Denique praeputium quod sub Moyse crevit, tem. » Et iterum : < Oculi mei semper ad Domi-
idem populus qui sub eo incircumcisus remansit num, » et reliqua. Et cum bealo Job : < Pepigi
propterimrainens bellum a successore ejus Jesu Nave foeduscuiu oculis meis, ut ne cogitarem quidem de
amputatum est, et hoc cullris petrinis trans Jorda- virgine. » Circumcidendoe aures sunl, ne libenler
nem in campeslribus Moab, contra.Jericho. Breviter audiant verba detractionis, falsilalis, murmurationis,
ergo hujiis mysterium videamus. Quid per Moysen, et his similia, sed semper paralae sint ad audiendum
nisi lex figuralur? Quid per Jesu Nave, nisi gralia verbum divinum, ul,impleatur illud in nobis :« Beati
Novi Testamenti, quae legi sucessit, exprimitur? qui audiunt verbum Dei, ct custodiunt illud. > Et
Quid per praeputium , nisi peccatum ? Proeputium cum beatoJob dicere valeamus : « Auditu auris au-
ergo stib Moyse erevit, quia dala lege, peccatum divi te, Domine. » Et cum Isaia : < Dorainus Deus
amplius apparere ccepil, tesle Apostolo. « Lex iram JB aperuit mihi aurem. > Et cum Psalmista : « Andiam
operatur (Rom. iy), > et: « Ubi non est lex, nec quid loquatur in me Dominus Deus. » Et juxta iilud
praevaricalio. (Ibid.)»—«Nam concupiscentiam ne- quod propheta adnionet, dicens : « Sepi aures luas
sciebam, nisi lex dicerel, Non eoncupisces. Oeca- spinis, ne libenter audiant verba detrahentium
sione autem accepta, peccatum per mandatum ope- (Eccli. xxvni). > Circuiiicidenda-sunt nar.es ab iliicilis
ratum est in me omnem concupiscentiam, et fa- odoribus, ne per illecebras odoris animus in con-
ctum est quod erat ad vitam,'hoc esse ad moitem sensuni delectatioiiis cadat, sed secundum Aposlo-
(Rom. VII). » Sed quia proeputium, quod sub Moyse luin, semper Christi bonus odor simus Deo in ormii
erevit, a Josue ampulatura est, significat quia pecca- loco. Circumcidenda est lingua a nialediclionibus,
tum-quodlex ostendebal, nonetiam auferebat : T)o- perjuriis, falsitatibus, murmuralionibus, et a con-
minus Jesus Chrislus conditor et ordinator Novi suetudine otiosi sermonis, nonnunquara etiam pro-
Teslaraenli, quem Josue opere significavit et no- pter lacilurnitatis custodiam a bono colloquio con-
mine, per graliam Novi Teslamenti non solum venit abstinere, ut cum Propheta dicere possimus :
ostendit, sed etiam misericorditer dimisit. Lex enim, Dixi, Custodiain vias meas, ut non delinquam in
ait evangelista, per Moysen data est, gratia et veri- lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum con-
tas per_Jesum Christum facta est (Joan. i). Unde ^ sisleret peccator adversum me. Obmului et bumi-
bene cultris petriois idem populus a Josue circum- lialus sum, et sijui a bonis : « Mors enim et vila in
cisus legilur, quia ille solus peccata dimittit, de quo manibus linguoe (Prqv. xvui). > Et qui cuslodit os
ait Apostolus : « Petra autem erat Chrislus (/ Cor. suum et linguam suam, custodit ab angusliis anirnam
x). » Sed quia Domini Jesu Christi corporalem suam. Tota enim nostra vita quodammodo per lin-
circumcisionem celebramus, debemus ad nostram spi- guam commaculatur, nisi sub taciturnitatis custodia
ritualem circumcisionem animum inflectere : et quo- tenealur, quja, sicut ait Apostolus, < Corrumpunt
niodo non corpore sedspirilu circumcidi conveniat, bonos mores colloquia niala (/ Cor. xv). > Nam
considerare, Ideo enim ille corporaliter circumcisus sicut Jacobus aposlolus ait : Qui se putat religiosum
est, ut nos spiritualiter eircumcidi doceret, sicut ait esse, non refraenans linguam suam, sed seducens
Aposto-us : « Dico enim Christum Jesum ministrum cor suum, hujus vaua est religio. Et in lege vas
fuisse circumcisionis propler veritatem Dei, ad con- quod operculurii non habet, inter immunda vasa
firmandas promissiones patrum (Rom. xv). > Hoc computalur. Et Psalmisla hos admonet, dicens:
autem summopere considerandum est, quia circuni- «Prohibe linguam luam a malo, et labia tua ne
cisio spirilualis non unius membri, sed ornnium , loquantur dolum. > Circumeidamus manus ab effu-
membrorum vitia amputare dqcet. Nec prodest jam sione sanguinis et Isesione proximi, et semper eas
circumcisio corporalis, ubi deftierit spiritualis. Unde paralas habeamus ad operandum quod borium est,
Moyses legislator, cum mundissima Dei verba au- ut habearrius unde tribuamus necessitalem palien-
disset, incircumcisum se Iabiis conquestus est, di- tibus. Et cum Psalmista dicere queamus : < Lavabo
cens : Obsecro, Domine, mille quem niissurus es. inter innocenles inanus meas, et circumdabo allare
« Non enim audiet.me Pharao, pra_sertim cum sim tuum,Doniine. >ElcumEcclesia, «Manusmeaedistil-
. incircumcisus lahiis. » Et S.ephanus protomartyr laverunl myrrham, et digili mei pleni myrrhapro-
J quosdam circumcisos corpore, incircumcisos autem batissima (Cant. v). > Circumcidaraus pedes, ne festi-
corde redarguit^ dicens : < Vos incircumcisi corde et nent ad effundendutn sanguinem, et discordias serhi-
auribus, semper Spiritui sancto reslitislis, sicut pa- nandas, sed polius ad Ecclesiam conveniant, ad
tres vestri. » £x quibus colligimus , sicut diximus, oratlonem sludiosius prdperent, et iiiter fralres
quia circumcisio spiritalis non unius membri, sed pacem et concordiam porlent, ut adimpleatur illud
oinnium viliorum debet esse amputatio. Circumci- quod dicitur: * Beati pedes evangeliEailiium pacem,
.flendisunl oculi ab jllicito visu, ne videant mulie- evangelizantium bona. » Quod ut faeere possiiuus,
S7 - ' HOMILLEDE-TEMPORE. 98
;-
supplices cum Propheta rogemus : « Yias tuas, Do- _J_ etiam triginta et tribus diebus post haecab ingressu
mine, demonslra mihi, et semitas tuas doce roe. >Et lempli se abstinuit, juxla ritum legis : non quocl
iteruin : « Gressus meos dirige secundum elouuium ullo modo purificari indigeret, quod nullius origi-
tuum.» Et rursus : < Perfice gressus meos in semitis nalis peecali vinculo tenebalur astrictus, sed ut
tuis, ut non moveanlur vestiaia mea. _»Nec solum ostenderet, cum quanlo studio et sollicitudineevan-
exteriora, sed etiara quae inleriora sunt, circumci- gelii praecepfa observare debeamus , quando illa
dere debemus, id est cor, ut abstineamus nos a prsecepta legalia quae per servum dederat, cum
malis el immundis cogitationibus, el pravis delecta- lanta diligenlia observavit. Decretum namque legis
lionibus, et iniquo consensu, ne per assiduitatem eral, ut puer recens natus oclava die circumcide-
cogitationis, in consensum delectationis cadamus, relur, et tricesima terlia die post hsecuna cum obla-
quia, utDominus ait: De corde exeunl cogitationes tione sua in templo prsesentaretur. Quod nulla ne-
malae. Et sicut Salomon nos admonet, dicens : cessitale, sed sola volunlate Dominus voluit obser-
< Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vare, ut ostenderet suis temporibus legem sanctam
vila procedit (Prov. iv). » Hanc spirilualem circum- fuisse et bonam, el in seipso regulam nostrse reli-
cisionem praedicabatprophela tenendam esse, cum gionis dignatus est demonstrare. In eo quod prius
dicebat: Circumeidile prsepulia cordium vestrorum. ]B templum noluit ingredi, quam circumcideretur et
Et iterum : Circumcidimini Domino Deo vestro, et purificaretur, ostendit, quia Ecclesiam intrare non
nolile circumcidere carnes prseputii veslri. De hac possumus, nec corporis et sanguinis ejus participes
ipsa Moyses legislalor ait : Iu novissimis diebus cir- esse, nisi prius ab originalis peccali immunditia
cumcidet Deus cor luum et cor seminis tui. Et si per baplismum simus puriflcati, juxta illud quod
taliter circumcisi fuerimus, et liic circumcisionis ipse dicit':« Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spi-
Domini participes erimus, et in futuro regem in rilu sancto, non potest inlrare in regnum Dei (Joan.
decore suo videre merebimur. Quanla autem gloria IX).J Adhue juxta sacratiorem intelligentiam, in eo
prseparanda sit ei, qui spirilualiter circumciditur, quod prius templum ingredi noluit, qnam circumci-
Isaias prophela indicat, qui cum dixisset : < Quis deretur.et dies purificationis impleret, ostendit,
polerit habitare ex vobis cum igne devorante, aut quia in templo oeternse bealitudinis, quod est in
quishabilabitexvobis cum ardoribus sempilernis? > coelo,nequaquam intrabimus, nisi in praesenti vita
atljecit continuo, de spirituali circumcisione. « Qui per poenitenliam etbona opera fuerimus purificati,
ambulat in juslitia, et loquitur veritatem, qui pro- teste Propheta : «Non habitabitjuxta lemalignus,
jicit avaritiam ex calumnia, et excutit manus suas ' neque permanebunt injusti anle oculostuos (Psal. v). J
ab omni munere, qui obdurat aures suas ne au- G Et sicut per Paulum dicilur : « Caro et sanguis re-
diant sanguinem, et claudil oculos suos ne videant gnum Dei non possidebunt. Neque corruplio incor-
malum, isle in excelsis habitabil, munimenta saxo- ruptelam possidebit. > Quia sicut dicil Augustinus de
rum sublimitas ejus; panis ei datus est, aquse ejus agone Chrisliano: Ccelestecorpus erit, ubi nulla cor-
fldeles sunt, regem in decore suo videbunt oculi ruptio. Yel caro et sanguis, opera carnis et sangui-
ejus (lsa. xxxin). » Yerum considerandum est dili- nis inlelligunlur, el eos Dei regnum non possessuros,
genlius, ne forle spirilualem circumcisionem, inani qui perseverabiliter isla dilexerinl. Quod inipsiusma-
gloria surripienle, propfer appetitum humanae lerialis templi construclione praefiguratum est, quan-
laudis servemus, quodpro solius divini amoris gra- do lapides, ex quibus domus Dei aedificalaest, alibi
tias agere debemus. Ipse eiiim se amore circumci- csesi, et alibi deportati, in aediflcationeinventi Iegun-
sionis privat, qui spiritualem circumcisionem non tur, ita ut scriptum est: < Non est vox mallei audita
propter amorem Dei, sed propter inanem gloriam ncque securis in domo Domini, cum a_dificaretur
servat, in exemplo Sichimitarum, qui religionem (/// Reg. vi). » Sicut enim Jerusalem, quae visio
circumcisiotoisnon propter amorem Dei, sed propter pacis interpretatur, coeleslemsignificat patriam, sic
carnis susedesideria explenda siisceperunl : et ideo ' domus Dei aeternam significat cum Deo habilationem
non solum mercede privati sunt, sed etiam tertia sanctorum, quse aediUcaturex lapidibus vivis et pre-
die quando gravissimus dolor vulnerum inerat, ipsi liosis, id est animabus sanctorum. De quibus per
una cum ruina susecivitatis perierunt. » Dignum est Isaiam prophetam dicitur : « Lapides vivi volvenlur
enim, ut qui in praesenti vita spirilualiter circumci- super terram. » Et ilerum : « Ecce ego slernam per
duntur, in meliorera circumcisionem, id esl, immor- ordinem Japides luos, et fundabo le in sapphyris
talem quse sanclis repromissa est, semper auinium (Isa-. LIV).» De talibus Petrus aposlolus dicil: « Et
teneant. Unde bene de Domino, qui octava die cir- vos lanquam lapides vivi superaedificamini domus
cumcisus est, adhuc subdilur : spiritualis (/ Petr. 11).> Lapides ergo ex quibus do-
< Et postquam impleli sunt dies purgalionis ejus mus Dei sedificatur, alibi cseduntur, et alibi in tedi-
< secundum legem Moysi, tulerunt illum in Jeru- ficio ponuntur : quia animaesahctorum in praesenti
'« salem, ut sisterent eum Domino, »id est, sancli- vita per poenitentiam et eleemosynas, et cordis com-
ficarent* Dominus Jesus Christus qui non venit ' punctionem, atque proximorum compassionem, pu-
legem solvere, sed adimplere (Matth. v), non solum rificanlur et quodammodo tribulationibus poliuntur,
^circumeisusest oclava die, eum non indigeret : sed ___ut.in templo aeternae bealitudinis apli invenianlur.
99 HAYMONISHA.LBERSTAT.EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 100
In cujus domus sedificationeaplum se inveniri opta- J\.« Non dabis sanctum tuurn videre corruptionem
bat spiritualiter Japis, qui dicebat: « Unam petii a (Psal. xv). » Myslice vero iri hoc prsecepto nos com-
Doinino, hanc requiram, ul inhabilem in domo Do- monemur, ul omuia primogenita nostra Deo offera-
mini omnibus diebus vitaemeoe: ul videam volupta- mus, id esl, quidquid bonum etjuslum in noslris
tem Domini, et visilem lemplum ejus (Psal. xxvi). > operibus inveninms, ejus gratiae, non noslris merilis
Cujus pulchritiidinem idem Psalmisfa admirans, ait: reputeiiitis,dicentes: «Nonnobis,Domine, nonriobis,
« Quam dilecta tabernactila tua, Dominc; concupiscit sed noniini tuo da gloriam.'» Si autem iminuiidum
et deficit anima mea in atria Domini. » Verum si dili- aliquid parimus, id esl, si peccatum in opere perpe-
genlius verba legis scrutemur, inveniemus non solum tramus, aul oceidamus malum quod latebat, et radi-
Dominum Jesum Chrislum a jugo legis solutum, sed citus evellamus, juxla Apostolum, < mdrtiflcantes
etiam sanctam ejus genitricem a vinculo legaiis ob- menibra noslra qua- sunt super terram {Colos.v). J
servantioe esse liberam. Sic enim legilur Levitici Et iterum : « Non regnet peccatuin in vestro mortali
duodecimo de immunditia inulieris puerperae, mun- corpore. Aut cerle.muiueh.us ea mundis, declinanfes
d3tione et oblatione ejus. Loculusque esl Dominus a maio, et facientes bomim : ul sicut exliibtiimus
ad Moysen dicens : « Loquere iiliis Israel, et dices membra nostra servire inimunriilia. el iiiiqiiitali ad
ad eos : Mulier si suscepto semine peperit puerum, *8 iniquitalem, ila serviamus mundilia. iil sanctiiica-
immunda erit septem diebus, juxla dies separalionis lione (Rom. vi).» Nanipolest quismortificare mein-
menslruse, et oetava die circumcidelur iiifantulus; bra, ct non facere bonum, sed cum morlificans
ipsa vero triginla tribus diebus maiie1.ilin sanguinis niembra bonuni facit, tuncinuiuatvitiuni bonis. Sive,
purificatione. Omne sanctum lion tanget, nec ingre- ul quidam tradunt, quia masculuni el feminam mii-
dietur in sanctuarium (Levil. xn). » Ubi consideran- lier primogenitis parit, sed si masciiluni pepereri-
dum est -quia non"ail,-omnis millier quse pepererit mus, id esl, fortia viriiitum, Deo, ut diclum est,
puerum, immunda erit, sed quse suscepto semine offerainus. Si autem femiuain. id est iiiiinundain
pepererit, ad distinclioiiem illius qua. non ex semine aclionein in noslris operibus peperimus, aul nmlue^
viri,sed ex obuinbratioiie Spiritus sancti concepit mus nnindis, aui redimainus quinque siclis. llonrinis
et peperit Filium T)ei. llla enim sola nulla imriiundi- ergo primogenitum, quia sine peccaio esse non pos-
tia tenebalur obnoxia post partuin, quam niilia iin- suinus, quinquc siclis argenli reriimimiis quando per
mundilia pr__ces'sitante partum. El ideo sicut Do- quinque sensus corporis bona opera ct-dignos fruclus
minus Jesus Christus nulla nccessitale, sed sdla poenitenlia- facimus. Ex eo vero qriod ait: < Quia
volunlale Icgem observavit, sic ejus salicta genitrix, oriine maseuliiiurii adaperiens vulvain, > lixreiici
non coacta,' sed spontanea jugo legis se subriiriil, ut *J occasionem sumere volueruni, qui beatoeMarioevii-
ostenderet suis temporibus legem sanctam et bonam ginitatein infamare ciipientes, dixerunt eam ante
fuisse. Quod vero subjungil: partum virgincm fuisse, et post parlum virginein
« Sicut scriptum est inlege Domini, quia omne non perraansisse. Quibtts e diverso respondere pos-
« masculinum adaperiens vulvam, sanclum Domino suinus et debemus, quia in humana nalivitate, noii
« vocabilur, » Corisuetaenarralionis ordinem secutus tiinc primuni mulier virginitalem amillit, quando
est evangelista. Ex eo enim lerapore quo Dominus, filium parii, sed magis quando concipil, el ideo Dei
primogenita .Egypliorum perculiens, fllios Israel de genilrix virgo permansii post pariuiii, quia viriim
-Egyplia seivitute mirabililer liberavit, omnia pri- non cognovit ante partum. De cujiis perpelua virgi-
mogenita eorum sibf offerri prsecepit, tam ex homi- nitate Ezechiel propheta dicit: « Converti me ad por-
nibuS - quam ex jumenlis, nori solum mundis, sed laiii d»mus Domini, quoe respiciebat ad orientein.
eftam immundis : ita duntaxat, ut miinda quseque El dixit Doniinus ad roe: Porta iiaec quam vitles,
Domino offerrentur, immunda vero aut mutuareiitur clausa erit, et vir non transiet per eero, quia Do-
mundis, aut occiderenlur. Unde in lege praecipitur minus Deus Israel ingredietur per eam, et erit clausa
(Eicorf.xin): «Primogeuitum asini mutabis ove, > ho- principi (Ezech. XLIV).» Qnseest eiiiin isla porla in
minis vero primogenitum pretio redimebaiur. Cujus domo Doniini clausa, nisi Maria virgo inlacia ? Et
redemplid eratpost unum mensem quinque siclis quid est, vir non transielper eam, riisi quia Joseph
argenti. Sic enim ail Dominus Moysi : Praecipe flliis" non cognovil eam ? El quid esl, quod Dominus in-
lsrael, ut omnia sanctificenl mihi primogenita sua : gressus est per eara, et erit clausa principi, nisi
mea enim surit priniogenita eorum, pro primogenitis
quia Dominusmatri suse sic contulit fecunditaterti,
.Egypiiorum." Sed nunqiiid illa primogcnita omnia ul virginitatem non auferret ? Dignum quippe erat
sancta fuerunt ? Nunquid Achab sanctus, el illi san- ut cum Deus homo
fieret, non ex alia quam ex vh>
cti fuerunt, qui cum ex primogenitis nati essent,
vixerunt? Non. Sed orania illa gine nasceretur, et virgo quse parerel,'non alium
perdife piiuiogenita
figuram primogenitorum Sancti sanctoruni, id est, quam Doniinum peperissel, et ideo sicut virgo aute
Domini nostri Jesu Christi tenuerunl, qui unigenitus" partum fuit, sic virgo post partum permansil. Cujus
ex Patre. priniogeniliis eslex malre : qui merifosan- voce sponsi in Ganticis canticorum dicitur : « Hortus
cJ.usdicitur, quia peccatum non feeil, nec Inventus conclusus est soror mea sponsa, horlus conclusus et
estdolus in ore ejusM)e quo per Psalinistanidiciturr fons sigiiatiis (Cant. IV). » De cujuseliam iritegerrihia
101 HOMILLE DE TEMPORE. 102
el pf4.peU.iavirgiiiitate Sedulius iu carmine alpli.;- A. quia incolatus meus prolongatus esl, habitavi cum
beti pulchre ceeinit, dicens : habitaniibus Ceriar, multum incola fuit anima mea
.Beatusauelor sseculi, (Psal. cxix). » De quibus bene dicitur : « Unum pro
Serale corpus inriuit,
Ut carne cartiemliberans, peccnio, et aliermii in holocausto, J quia omnis
Ne perderel quos condidit. pcceator prius liniorc compiiiigiiur, el post amore.
Clansaparentis viseera CIIIIIenim qnis mala opera sua ad memoriam revo-
. Co-lesiisinlrat gralia,
Venter puellaebajul-t cans, poenas eiiam inferiii reminisccns, fl_re incipit,
Secrela, ._ua_nonnoverat. timenrione ducaiiir ari posiiain, dinens cuin Prophela:
Domuspuclicipectoris « Lavabo per singulas uocles lecturo roeiini, lacry-
Templumrepeute fit Dei; mis meisstratum ineiiin rigabo (Psa/. vi), >quasi lur-
Iniactanes.iei.s virnm,
Verbo concepitfiliiim a turem Vel columbaiii pro peccato offei'1.Cuni vero
tinixa est puerpera, ex longa consuetudine flendi, animus securilatem
QiiemGahriel prsedixeral,
yuem uiatrisalvo gesliens, acceperil, et cosperit ilere, non limens ne ducalur
ClaususJoaiiriessenserat. ad poenara, sed quia tanto tempore differatur a re-
« Et ul darent hosliam secuiidiim quod riicium gno, canlans cum Propheta, et dicehs : «'Super flu-
« est in lege Domini, par turturum aul duos pullos Bl mina Babylonis, illic sediriius et flevimus, dum recor-
«columbarum. _In bisverbis considerandum esl, quia daremur lui, Sion (Psat. cxxxvi), > quasi turturcni
Dominus Jesus Chrislus cum dives esset, pauper vel columbam in holocausto dffert. Hoc ergo dif-
pro nobis fieri dignatus esl, ut sua nos inopia diviles fert inter sacrificium et hoiocaustum, quia omne
faceret, hic in flrie, el in futuro eoelesti regno. Prae- holocaustuni sacrifieium est, non omne sacriii-
ceperat cnim Dominus in lege Moysi, ut die qua in- cium holocaustum. In sacrificio enim pars pe-
fans pra.sentaretur in templo una cum matre, non cudis offerebatur. Holocaustum vero, taiitiim in-
esset vaetia maniis parentis amunere, serl lam pro censum est. Qui enim cor conlriUim el huinilia-
sua, quam pro sobolis purificatione, offerrel agnuR. (um Ded spirilum pro peccalis offert, quasi turlurcs
amiiculum immaculalum de grege. Quod si tam pau- el coiumhas in sacrificio immolat. Qui vero non li-
per essef, ut 11011sul-iceret marnis ejus invenire more geheimae, sed amore aeternic vilae flet-, quasi
agnum de grege, olTerret duos turtures, vel duos lurlures vel columbas in holocatisto muctat, dicens
pullos columbarum. Hostia ergo baecpaupeniin eral. cum Propheta : « Holocausta meduliata offeram libi
Iniiteniur ergo nos Dominum noslrum, et aniemus .(Psal. LXV).J Aliter vero per haec duo genera aviuin,
sponlaneam paupertatem, ut habenles viclum etve- duas Ecclesise accipimus vitas, activam seilicet et
stitum, his, juxta Apostolum, contenti simus, utiui-Q i conlemplativam. Hoc enim inter columbas et lurtu-
plcalui' in nobis, quodipseiriEvangcliopromit.it, res interest, quia columba. gregatim volant yel ge-
diccns : « Beati pauperes spiritu, quoniam ipsdrum munt, turtur verb adeo singularitatem diligit, ut si
cstregnum coelorura (Matih. v). » Ergo tampaupe- casu conjugem vel parem amiseril, de reliquo sin-
peres parentes elegit Doininus, qui non haberent gularis perseveret. Unde per columbas, qui grcga-
agnuin quem pro eo offerrciu, sedobtulermil tantuin tim volant vel geiriunt, activaevitae societas designa-
par lurlurum, aut duos pullos columbarum. Sed quia ttir. De qua scriptum est: « Multitiiriiniscredentium
superitts commemoravimus, quomodo spirilualiter erat cor unum el anima uiia. » Et iterura : « Ecce
Deo noslra primogenita offerre debeamus, hinc con- quani bonum et quam jucundum habitare fralres iii
siderandum videtur, qualia munera pro emunda- unum! »Per turlurem quaesingularitatem diligit, con-
lione noslra Deo offeramus, juxta spiritualem vero lemplativae vitae dulcedo exprimilur, quae, remotis
intelligentiam, in hoc praecepto nos commonemur, omnibtis curis, soli meditalioni et oralioni insistere
ut si de grege opcrum noslrorum agnum innocentiae, desiderai : quia quarito est, sublimior, tanlo uiique
yel principales virtutes invenerinius, qualis est cha- rariqr. Solus enim Jacob luctamen cum angelo iniit
rilas, humililas, eleemosynarum Iargifas, etc, Deo (Gen. xxxn), solus Moyses, pavente procul populo,
ofleranius, id esf, quod digne vivimus, non noslris D' montem ascendit (Exod. xxxrv), solus Daniel fugien-
mcrilis repufemus, sed illius gratio_, qui ait in Evan- tibtis sociis inler angelos remansit (Dan. n), solus
gclio : « Sine me nihil polesiis facere (Joan. xv). J Ezechiel, aperlis coelis super fluvium Chobar, qua-
Spse enim dat velle el perficere. Si autem lam pan- drigam cherubiiii vidit (Ezech. i, 3), solus Petrus in
peres sunius, ul in opere nostro principales virtuies exslasi inentc raptus fuit (Aci. x), sdlus Paulus us-
uon inveniaraus, offeramus sallem duos tnrtures, vel que ad terlium coelum duclus fuit (II Cor.
xn). Et
duos pullos columbarum, id est duo genera com- ad comparalionein activae vitae, raro inveriitur,
qtli
punclionis, timoris videlicet et amoris. Qiiod enirti hac dulcedine perfrtiatur. "Activavero vita offert Deo
islre duae aviculae pro caniu geiriitus edere solenl, sacrificluni, conieinplativa holocaustum. Ciirii enim
luctum sanclorum signiiicat. qui in convalle lacry- quis bene vivens, ad bene vivendum alios hortatur,
iiiarum non solum pro suis suorumque diluenriis dicens:« Magnificate Dominum riiecum.etexaltemus
peccatis, sed etiam pro impetraridis virtiilibus, quo- nomen ejus in idipsum. > Etiterum :« Veuite adore-
tidie deflent, dicentes cum Proplieta : « Hcu niilii. mus et procidamus ante Deum,ploremus coram Do-

«; Yirgo creavil Eilium, ';....•


403 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS H. — HOMIL. 101
imno quifecitnos (Psal. LXXXXIV), > quasi turturem A hiimilem et quielum, et trementem verba mea
vel columbam in sacrificio offert. Cum vcro remolis (Isa; LXVI)?» Et in Evangelio : < Si quis diligit
omnibus curis et sollicitudinibus, ea quae coelestia me, sermonem meum servabit, el Pater meus diliget
sunt sohrmmodo contemplatur, dicens cum Pro- eum. » Nec solum Sinieonem Spiritum sanctum Dei
pheta : < Ingrediar in Iocum tabernaculi admirabilis habuisse credimus, sed etiam caeteros sanctos, qui
usque ad domum Dei, >quasi turlurem vel columbam Domini incarnalionem pra.dixeranl, Spirilum san-
in holocausto offert. Et quia utraeque islse vitae Deo ctum habuisse non dubitanius, tesle apostolo Pelro,
acceptaesunt, non est diffiuitumulrum pro Domino qui ait: « Non enim volunlale humana allata est
turtures, an columbaesinfoblatse, sed sic indifferen- aliquando orophelia, sed Spiriiu Dei repleti, loculi
ler dictum est: < Obtulerunt pro eo Doniinopar tur- sunt Dei homines (II Petr. r). » Hinc Isaias ail:
turum, aut duos pullos columbarum. > « Spiritus sanclus Doniini super me, eo quod unxe-
« Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen ril me, evangelizare pauperibus misit me. > Et Da-
<eral Simeon. > Quia Dominus nosler Jesus Christus vid qui dixerat : « Audiam quid loquatur in me Do-
omnem sexum et omnem a_tatem liberare verierat, minus Deus, > ejus Spiritum in se credebat esse, di-
dignum erat ut omnis selas et sexus ejus incarna- cens:« Spiritus luusbonus deducet me in terram re-
tioni lestimonium perhiberet: et quia prophetaverat " ctam. » Et sicut Apostolus discipulis suis ait: < Pulo
copulala conjugio, prophetaverat virgo, Simeonis quodet ego Spirltum Dei habeam (I Cor.xii). »
senis et justi persona introducitur, quem et longaeva « Etresponsumacceperat a Spiritu sancto, non vi-
setas idoneum fecerat, ut ex omni parte dignus es- « surum se mortem, nisi prius videret Christum Do-
set testimonium Domino perhibere, et implerelur « mini. » Ab ipso scilicet Spiritu, qui in ipso erat,
prophetia quae dicit : « Laudale Dominum de coelis, invisibiliter in corde responsum accepit, et intelleicit
laudate eum in excelsis » usque ad id quod ait« Ju- quod non esset visurum mortem, nisi videret Chri-
venes et yirgines, senes cum junioribus laudent no- sluni Domini natum. Ex qua responsione hoc intelli-
men Domini (Psal. CXLVIII). » « El homo iste ju- girous, quia isle senex Sinieo.nsciebat vicinum esse
<-stus et timoratus. » Justus aulem et timoratus di- tempus Dqminica. incarnationis. Hoc enim senex
citur, ut ad lestimonium Domino perhibendum ido- quotidie in suis orationibus precabatur, ut non exi-
neus inveniatur. Bene priusquam dixit juslus,,addi- ret de hoc saeculoantequam videret natum, qui ve-
dit limoratus, id est timore Dei plenus, quia justi- neratredimere saeculum.Unde secundum suura desi-
tia sine limore dilficilecustoditur. Illorum enim j'u- derium responsura aecepit, quod non esset visurus
stitia, quorum mentes timor Dei illuminat, teste ,, morlem, nisi videret Christum Domini. Nee-soluni
Psalmista qui ait: < Beatus vir qui limet Dominum, J Simeon desiderio videndi Dominum flagrasse credi-
in mandatis ejus volet nimis. » Et iterum :« Timor mus, sed etiam omnes sancti, qui per Spiritum san-
Domini sanctus, permanensin soeeulumsseculi, jusli- ctumejus incarnationem praeviderunt, eimi corpora-
tia Dqmirri vera justificata in semetipsa. » Et alibi: liter, si fieri possel, videre optaverurrl, juxta illud
< Initium sapientiae timor Domini. > Et Saloraon : quod Dominus loquilur, dicens : « Dico vobis quod
< Qui timet Dominum nihilnegligit. J Justus quippe -multi prophelse et reges voluerunt videre quse
erat; quia non solum suam, sed totius populi salu- vos videtis, et non viderunt : et audire quaeau-
tem qu_erebat. < Exspectans consolationem Israel. > ditis, et non audierunt (/_.«.. x).» Hoc desiderio fla-
Consolalio Israel, id est, videnlibus Deum Domini grabat venerabilis senex Jacob, qui cum moriturus
adventus in carne fuit. Sancti enim Patres, quos filios benediceret, ait : « Salutare tuum exspectabo,
metus originalis peccati contrislabat, per Domini Domine (Gen. XL). J Hoc etiam amore ardebat
iricarnationem consolari credebant, et ideo prophelae Isaias, cum dicebat. « Utinam disrumperes coelos
quoliescunque Domini adventum praedicabant, non et descenderes (Isa. LXIV)! > Et David eodem
parvam consolationem credentibus exhibebant. Unde sestuans amore, aiebal : « Domine, inciina coelos
Isaias cum Domini adventum praediceret, specialem %luos, et descende. » Et unus prophetarum hoc eliam
cpnsolationem populo inlulit, dicens : « Consola- i ardebatamore, cumdicebat: < Exspectabo Dominum
mini, cqnsolamini, popule meus, dicit Deus yesler salvatorem meum, et praeslolabor eumdum prope
(Isa. XL). » Et iterum : « Dicite pusillanimis : con- est (Mich. vn).> Quseritur quare dicat, nonessevisu-
fortamini et nolite timere. Ecce Deus vester, ipse rum mortem, cum mors polius oculos claudal, quam
veniet et salvabit vos.» Hanc consolationem Simeon, aperiat. Sed ad hoe dicendum, quia videre in hoc
ma- Yel dicitur. Iste modus '
qui obediens interpretatur, exspeclabat, querii loco, pro senlire experiri
tura jetas demundo ut exiret compellebat, cum pro- in Scripluris usilalissimus est, ut videre pro senlire
pter desiderium videndi Dominumin carne manebat. velexperiri aliquando ponalur, sicut iriEvangelioPo-
« Et Spiritiis sanctus erat*in eo. > Bene dicturus minusdicit:« Si quis'diligitsermones meos, mortem
evangelisla de Sinieone, quia Spiritus sanctus erat non videbilin aeternurii.»Etideo quod diciteyangelista,
in eo, praemisit quod erat < justus et limoratus, > < non esse Yisurum mortem, J tale estac si diceret,
qiioniam in illorum cordibus Deus habilat, qui li- non esse gustaturum in se vel sensurum mortem.
mentes Deum justiliam servent, sicut ipse pei' pro- < Et venit in spirilu in templum. i Non.putatur
phetam dicit; t Super qiiem requiescain nisi super in exstasi raplus venisse in templum, sicut Joannej
ifl^ HOMILI/E DE TEMPOBE. 1<)C
servum luunr, Domine, secundum
jn Apocalypsise in coelofuisse lestalur (Apoc. XII),}^ «Nunc dimittis
sed ab ipso Spiritu commonitus, a quo responsum « verbum tuum in pace. »In quibus verbis ostendit
horam esse impletam qua vi- quia non ob aliud manere volebat in saeculo,uisi m
acceperal, intelligens
derel Dominum, corporaliter venit in templum, ut Dominum videret natum, quem mox ul vidit, mox
desideriumsuumexvisione Domini saliaret, et de eo utportavit, ut ore laudavit, exsiliens gaudio, quasi
multa coram leslibus prophetarel.Unde et subdilur : licenliam de mundo egrediendi postulans, benedixit:
« Etcura inducerent puerum Jesuin parentes ejus, « Nuhc dimillis servum tiium, Domine, secundum
« ut facerent secundum consuetudinem legis pro verbum tuum in pace. > Ac si diceret: Quia yideo
« eo, et ipse accepit eum in ulnas suas. > Et ecce pacem, dimilte me in pace, in illam scilicet quam
implela promissio est Spiritus sancti, quia non so- commendaturus erat discipulis, dicens : « Pacera do
lum videre Dominum meruit, sed eliam porlare in vobis, pacem relinquo vobis (Joan. xrv). » Sciebat
ulnis, id eslin brachiis. Et mira res, porlabal.se- enim se de laboriosa vita ad locum pacis et quielis
nex, a quo porlabatur. Magna hic Domini esl pote- transiturum, ex quo post Domini resurrectionem
slas, sed nec minor ejus claret humilitas, quoniam perventurus esset a.d ccelestemregionem. Nec solum
quem coelumel terra capere non possunt, unius ho- Simeon ab hac vila ad aliam transire concupivit,
minis porlabalur in ulnis. Ille portabat Christum in 1B sed eliam plures sanctorum ad hanc perfectionem
humanitale, a quo portabatur per divinilatem, fere- pervenerunt, ul sarcinam carnis deponerent, qua-
bal senex Christum infantem, qui illum regebat in se- tenus in sinu Abrahae, id esl ad requiem optarent
nectute degenlem. Felix quidem Simeon, qui non transire, et adventum ejus postularent, qui ejus
solum videre, sed eliam Christum portare meruit januam vilaecoelestis aperiret, sicut Idithun transi-
in carne; nec minus felices anima. quaenon viderunt litor cupiditalum, cum mala mundi crescere cerne-
et crediderunt. Unde Dominus cuidam se palpanti ret, incalescens animo, ait : « Nolum fac mihi, Do-
ait: « Quia viriisti me, credidisli, beali qui non vide- mine, finem meum, et numerum dierum meorum
runtel cret_iderunt(Joa;i.x>). » TypiceSiroeonsenex quis estulsciam. »Etiterum: «Ecce veleres posuisti
mundumsignifrcat,quicumpost quinque millia et eo dies meos. > Et David : « Ne revoces me in dimidip
ampliusannosChristum natum agnovit, quasi in sene- dierum meorum, in generatione et generationem, >etc.
ctulepuerumporlavit. Accepiteum inulnis,quibus nos Jam vero Novi Testamenti palres lanto securius ab
onera portare solemus, ut discamus lollere super hac viia exeunl, quanto sibi aliam vilam praeparatam
nosjugum Christi leve, et onus ejus suave. Porlat esse cerlius credunt, quod perfeclorum esl agere.
atitenispiritualiter Ecclesia in bonis operibus, qtiem Qualis erat Paulus apostolus, qui pro bonis operibus
Simeon porlavit corporaliter in manibus : quia per C securusdicebat: «CupiodissolvietessecumChristo.»
manus et brachia opera intelliguntur, monenle Dissolvi enim el cum Christo esse, multo melius :
Paulo Apostolo ac dicenle : « Glorificale et porlate permanere autem in carne, necessarium propter vos,
Dominumin corde yeslro (/ Cor. vi). » Unde fideles -idest propter discipul.os.Et iterurn : < Dum sumus
in ista die missarum solemnia celebranles, lumiria- in corppre, peregriiiamur a Domino (// Cor. v). >
ria in maiiibiis.deferunt, illud ineffabile lumen reco- Quare aulem Simeon dimilti se optarel maiiifeslat,
lentes, .queni Simeon hodierna die portavit in mani- adjungens :
bus. Figurale autem cum senex portat, innuit nobis «.Quia viderunt oculi mei salutare luum. » Salu-
ul veterem Jiominemcum actibus suis exuentes, por lare Dei Jesu est; nam ubicunque apud nos salva-
lemus et induanius novum, id est Christum, ut quo- lor sive salutaris legitur, in HebraeoJesus habelur.
dammodo de senectule damnabili ad spiritualem in Quod vero subdilur :
fantiamredirepossimusJuxtailludAposloli: «Nox,» « Quod parasti ante faciem omnium populorum. >
idest infrdelitas, «praecessit,diesautemappropinqua Manifestum est quia salutare Dei, id est Christum,
vil (Rom. xm). > Quam autem magniludinem cogno- omnes populi in carne yidere non potuerunl, quia
verit Simeon in eo quem parvum esse videbat, ma- lantummp.do.in Judoeaper semelipsum proedicavit;
nifeslatur cum subditur : « Et benedixil Deum. i D sed ante faciem omrrium populorum pra-paratum
Benedixit aulem Deum,non quod hominis benediciio dicitur, quod per praedicationem apostolorum ad
aliquid Deo couferre possil, a quo omnis benediclio notiliam pervenit omnium populorum, sicut scri-
procedit, dicenteApostolo : « BenediclusDeus et Pa- ptum esl in Evangelio : « llli autem profecti praedi-
terDomini nostri Jesu Christi, qui benedixit nos in cavenmt, ubique (Marc. ;xv), >timplela prophetia,
omni benedictione spiriiuali in coelestibus in Chri- quse dicit : « In omnem'terram exivit sonus eorum
slo (Ephes. i), » sed sic dicilur,«benedixit Deum, » et in fines orbis lerroeverba eorum (Psal. xv). > F.t
quasi dicatur : Bene laudavil Dominum, :vel bene de iterum : « Non suntloquelse nequesermones, quoruni
eo dixit, sive digne de illo et bene prophetayit; nam non audiantur voceseorum. > Sive aliter ante faciem
consueludo sanclorum est Deum semper benedi- omnium populorum salutare Dei paratum dicitur,
cere, sive in prosperis.sivein adversis, dicentes cum quia in judicio omnibus apparebif, non solum justis,
Psalmisla : « Benedicam Dominumin omni tempore, sed eliam injuslis, sicut scri])tum est: « Et videbit
. semper laus ejus in ore meo. » Quid aulem benedi- omnis caro salutare Dei nostri (tiic. 111).> Et Joan-
. ce.is dicat aijdianrus : nes in Apocalypsi : « Ei videbit cum omnis ocnlus,
PATROL CXYIIL k
107 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. Io8
et qui eum pupugerunt, el plangent se super eum . Lretur prophelia Jacob, dicenlis : « Non auferelur
omnes tribus terrae. »Ad quid aulem Dominus in sceptrum de Juda, nec dux de femoribus ejtis, donec
primo adventu venerit, declaralur cum subinfertur : venial qui miltendus est, et ipse eril exspectalio gen-
« Lumen ad revelationem gentium, et gloriam tium (Gen. XLIX).J EX quo enim de _Egyplo ascen-
« plebis tuae Israel. J Salutare quippe Dei lumen derunt, suse genlis principes, reges el duces habue-
genlium fuit, quia gentes quae sedebant in tenebris ruiit. Jam vero deficientibus principibus ex Juda,
et umbra mortis, per ejus adventum illuminatae primus ex alienigehis Herodes regniim Judseorum
surit, impleta prophetia lsaiae dicenlis : « Populus arripuerat. Cujus quia se menlio intulit, qualiter ad
gentium qui ambujabat in lenebris, vidit lucem ma- Judaiei regrti apicem pervenerit, breviler coffimemo*
gnam (Isa: ix). t Habitantibus -in regione umbra. •andum videlur. Cum cnimhi quideMaihathiaestirpe
morlis, lux orta est eis : unde ipse in Evaiigelio descenderant, per aliqua annorum spatia ducaltim
dicit : < Ego sum lux mundi, qui sequitur me, non regni Judaeorumtenuissent, pervenil landem poleslas
ambulal in lenebris, sed liabebil lumen vitae. J Gloria tid quemdam virUm, ex eorum stirpe genitum, no-
qiioque lsraeli salutare Dei luit,qui aliis, qui ex mine Alexandrum. Qui cum post aliquod lempus
Israel credere in eum voluerunt; magna gloria facla obiissel, reliquit uxorem cuni duobus filiis parvulis,
est, quando ex eoriim stirpe Dei Filius carnem assu- P quorum unus Aristoholus, alter Hyrcanns vocabalur.
mere dignatus est, quia inter eos docuit, el suis Qui cum adulti essent, desiderio regiiandi jnrgia
miraculis eos sacravit: sed quia rari ex Judaeis, ct inler se habere cceperunl. Erat luncqtiidam vir iio-
multi exgenlibus in eum crediluri erant, anle glo- mine Anlipater, fortis viribus, facultate ditissimus,
riam Israel, revelalionem gentium praemisit. Quod ex Herode quodam genitus , qui in leroplo Apollinis
etiam Psalmista fecisse legitur, qui cuin Dqmini a;diluus erat, Hunc ergo sibi Hyrcanus in airiiciliam
adventum in carne prophetasset-, dicens: « Notum et societatem contra fralrem vocavit. Cumque cum
fecit Dominus salutare suum, in conSpectugentium non solum armis, sed etiam in facultatibus adjuvarct,
revelavit justitiam suam, J subjecil dicens : «Recor- eiiam ut Romanorum ducum auxilium peteret, per-
datus est misericordise suae etveritalis suae domui docuit, eo quod tunc Romani prse cae.lerishomini-
Israel (Psal. LXVII).» bus, in ordinandis rcgni negotiis, fide et sapientia
H0M1LL\ XV. atque fortiludine praecellerent. Et quia longum est
ireper singula, cum Arislobolus a Romanis caplus,
IN EPirHANU D0M1NI. Romam sub custodia ducerelur, ducatus regni Ju-
<MA.TTH. II). « In' illo tempore, cum natus esset daici ad Hyrcanum pervenit. Tunc memor beneficii
« Jesus iii BethlehemJud3_,indiebusHerodisregis,» IJ ab Antipalro sibi collati, eum in amiciliam et socium
et reliqua. In capitulo hujus leclionis, tria sunt coluit, intantum ut procuralionem alicujus parlis
quaonobis healus Matthseus evangelista commendat, Judaici regni ei sub se committeret. Habuit vero
personam scilicet nascenlis, locum nativitatis et idem Antipater uxorem Cipridem noniine, ex Arabia
tempus. Decebat enim ul in illa Domini nalivilate generalam, ex qua sumpsit filios, quarum unura
nihil auctoritatis deesset. Personam ergo ostendit, Phaselum, alterum Herodem nominavit. Cumque
cum ait: « cum natus esset Jesus; »locum, cum longo confeetus senio, vitam finisset praesentem, po-
subjunxit: « in Belhlehem Judse; » tempus, cum testatem quam ab Hyrcano in Judseis acceperat,
infert : < in diebus Herodis regis. » Bene autem, Herodi filio suo reliquit. Qui cum callidus et eaulus
postquam dixit Bethlehem, addidit Judse, ad dislin- animo strenue ea quse ad se pertinebant agere coe-
clionem allerius Bethlehem, quse esse in Galilaea,ex pisset, Hyrcani neptem Arislobuli filiam in conju-
libro Jesu Nave comprobatur. Pulchre ergo Dominus gium suscepit. Cum vero post aliquod lempus Hyr-
in Belhlehem nasci voluit. Bethlehem quippe domus canus in prselio quod contra Arabas sumpserat,
panis inlerpretatur, eo quod ibi paverit Jacob pa- captus esset, etiam exsilio detentus est. El tunc pri-
triarcha pecora sua, imponens ei nomen Bethlehem, mum Herodes, quasi vice illius, potestalem illius
ob futura. signiflcationis mysterium, quae prius ^ oblinuit. Sed cum post aliquod lempus Hyrcanus
Ephrata vocabatur. Locus namque in quo Dominus ampulalis auribus Judaeam reverteretur, simulavit
nasciturus erat, anle Bethlehem vocalus est, quia se idem Herodes eum in pace suscipere : sed posiea
futurum profeclo erat ut verus panis ibi per mate- cum eum fraude necassel, fraudulenter polestaiem
riamicarnis appareret, qui electorum mentes seterna illius oblinuit, et primum a Cassio Romanorum
satielale reficeret, ipse seilicet qui ait in Evangelio: duce, postea ab ipso jmperatore poiestate accepta,
< Ego sum panis viyus, qui de coelo descendi;» et de regnum Jiida_orum sibi subjugavil. Hac igilur frau-
quo per Psalmislam dicitur : < Panem de cdelo dedit dulenlia primus ex alienigenis Herodes, regnuiii sub
eis, » et; « Panem angelOruni manducavit liomo sua poteslale Judaeorum accepit, quo regnanle Do-
(Psal. LXXVH). > De quo etiam pulchre Sedulius ce- niinus Jesus Chrislus secuntlum prophetas prsedi-
cinit, dicens : clus, naliis in Belhlehem oppido Judae. Quia euim
deficientibus principibus ex Juda, alienus et extra-
Cbristuserat panis,Cliristuspelra, CUristusin undis neus alque falsus regnuni Judseorum arripuerat, in-
Recle etiam in diebus Herodis nasci voltiit, ul impie- stabat lempus quo verus Rex nascerelur, eujus ter-
infl HOMILI/E DE TEMPORE. 110
tia decima die nativitalis magi ab orienle venerunt 4 que in lerra, sed per aera discurrebal, ut dux et
Hicrosolymam, praevia magorum usque ad nalum puerum essel. Sed
< Dicenles : Ul.iieslqui nalusestRex Judseorum? neque anlea fuisse creditur, neque postea perman-
< Yidimus enim stellam ejus in orienle, el venimus sisse, sed cum novus homo natus est in mundo, no-
« adorare eum. »Et bene ab oriente veniebant qui vum sidus apparuil in coalo. Omnia enim elementa
orienlem quserebant, ipsum scilicet de quo scriptum Crealorem suum in mundo venisse cognoverunt.
est: < Ecce vir, Oriens nomen ejus, > et ilerum : Coelum cognovit, quia mox eo nalo steilam novam
« Yisitavit nos Oriens ex allo (Luc. i). > Non autem misil; mare cognovit, quia sub plantis ejus se cal-
casu, sed divina dispensalione actum est, ul magi cabile praebuit; sol cognovit, quia in ejus morte ra-
regem nalum primuni Hierosolymaequa.rerenl, quae dios sui luminis abscondit; saxa et lapides cogno-
est melropolis civilas Judseorum, ut scilicet ipsi lo- verunt, quia eo moriente scissaesunt; terra cogno-
cum nativitalis a Judaeis discerent, el Judsei ab ipsis vil, quia eo resurgenle contremuit (Matth. xxvn).
regem suum natum audirent : et si cum ipsis ad ado- Sed quem irralionales crealurae cognoverunt, dura
randum pergerenl, salvarenlur : si autem pergere et slulla corda Judaeorum adhuc non cognoscunt.
nollent, inexcusabiles essent. Sed ipsi locum nativi- Sed illud praetermittendum non est, quia fuerunt
lalis ex suislibris aliis oslenderunt, sed tanquam stulli B Priscillianislae haeretici, qui dixerunt unumquein-
et cseci in lenebris permanserunt. Faelique sunt illis que hominem sub fato slellarum nasci, hoc in adju-
quasi lapides in milliario qui ilinerantibus viam torium sui erroris assumere volentes, quia mox ut
ostendunt, sed tamen eis perlranseuntibus stolidi et Dominus nalus est, ejus stella in oriente apparuit.
imraobiles permanent; ita quidem et Judseialiis Io- Quibus e diverso nos respondemus quia non puer
cum nativitatis Chrisli oslenderunt, sed in se slu- ad stellam, sed stella ad puerum venit: si liceret
pidi remanserunt. Quoe autem hic ab Evangelista dici ullo modo, magis puer falum slellae, qiiain stella
Hierosolyma vocata est, ipsa est civilas quae a Sem fatum pueri crederetur. Dicebanl autem quod qui
filio Noe aedificata,primum dicla est Salem, poslea sub signo nascebanlur Librae, trapezitas esse futu-
vc.ro propter hahitatores Jebusaeorum appellala est ros, plurimse autem gentes sunt, quae trapezilas
Jebus. Unde et ex utrisque compositum est nomen non habent, et lamen sub eodem signo mulli ho-
ejus Jerusalem. Temporibus vero Salomonis regis, mines, sicul in aliis regionibus, nascuntur. Dice-
ejus sapienlia et decore ampliori honore exallala, bant etiam eos qui sub signo Aquarii nasceban-
dicta est Hierosolyma, quasi Hierosolomonia. Unde tur piscalores esse futuros, cum sine dubio multi
quidam melricorum ait: « Hiero quem genuit Salo- homines sub eodem sidere, sicut in caeteris regioni-
monia regem. >Suis quoque verbis magi eum quem G bus, nascantur, qui piscatores non sunl. Nam in
qmcrebant, hominem regem pariterque Deum fale- Francia plurimarumque genlium regnis, reges ex
bantur. Hominera quippe quaerere se oslendunt, origine suceedere solent, et nulhis ignorat quia sub
cum dicunt: < Ubi est qui natus est ? > regem , eodem sigrio et eadem hora qua filius regis nasti-
cum siibjunguni, « rex Judseorum. > Eumdemque ttir, multi ex servili conditione in eodem regno sub
Deum esse confitentur, cum subjiciunt: « Yidimus eodem sidere nascunlur, el lamen filius regis, cum
enim siellam ejus in oriente, et venimus adorare adultus fueril, regni dignitale sublimatur, cum illi
eum. > Sed forle quserit aliquis quse ista sit diflerert- qtii cum eo nali sunl usque ad morlem in servitiite
lia, ut nragis in orienfe nativilatis Domini index permaneant. Sed ne parva ha_c ad Priscillianisla-
slella apparuit, cum angelus in Judaeaeamdern nati- rum liaeresim deslruendam videanlur, etiain Scri-
vilalem pasloribus nunliaveril. Ad quod responden- pturae sacrae auclorilatem adhibeanius. • Legimus
dura est, quia dignum fuit ut pasloribus, qui Israe- enim quia una eademque hora, ex iisdem visceribus
lilae erant et Deum coeli eognoscebant, ralionalis Rebecca mater duo.s filios habuit, Esau scilicel et
crealura, id est angelus appareret, qui eos de nali- Jacob, et tamcn unus electus, alter vero reprobalus,
vilaleDomini inslrueret: magisvero, tanquamgentili- dieente Domino : < Jacob dilexi, Esau aulem odio
bus el ratione carenlibus, irralionalis creaturaslella D habui (Rom. ix). > Si autem falum essel, aut uter-
appareret, quae insolilo fulgore coruscans in coclo, que electus, aut uterque esset reprobalus. Ex quibus
regem cosli in terris natum ostenderel, et ila fleret omnibus cognoscimus, quia non fatalis accidentia,
ut et illi per angelum, et isti per stellam adraoniti, sed divina providenlia hominum vitam ordinat atque
ad angularem lapidem currerent, et ex utroque po- disponit; sed solent ad haec mathemalici objicere
pulo unum parietem facerent, ab illo conjuncii, de quia conslellatio fatalis in iclu pungentis fial. Qui-
quo ait Apostolus : < Ipse est pax noslra, qui fecil bus nos econlrario respondemus quia homo non in
utraque unum, et medium parietem copulavit, dis- iclu nascitur, sed nascendi moras agit. El si fatum
solvens inimicilias in carne sua, et veniens evange- credendum esset, tot cogerentur credi fata quot
lizavit pacem his qui longe el qui prope sunt sunt hominis membra. Non ergo slella qua. in
(Ephes. n). > Sed forle inlerrogat aliquis ulruni haec oriente apparuit natum puerurn aliquid juvit, sed
stclla in coelosidereo permanerel, sicut et cacterae, indicium nascenlis fuil, atque sua coruscatione ma-
vel per aerem an per terram discurrerel. Ad quod gorum mentes ad quaerendum eum qui natus fue-
dicendum quia neque in coelosidereo fixa erat, ne- rat illuminavit. Forte eiiam quserit aliquis, qui isli
lii HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. H2
magi fuerunl, vel ex qua gente venerunt, qui natum __ _.quqd totis votis desiderabant, prae nimia laetitia tur-
puerriin lam sollicite ad adorandum qusesierunt. Cui babantur. Quod enim prae magno gaudio humana
nos diversorum opiniories de liis adhibemus, ul eli- mens soleat conturbari, exemplo Petri discimus, qui
gat quodsalubrius judieaverit. Nonnulli enim dixe- cum vidissel Dominum in monte clarificatum, con-
runt eos 'ei Tliarso vel Arabia advenisse, et in his turbatus est, nesciens quid diceret.
iinpletam volunl esse prophetiam ad lilteram, quae < Et convocans omnes principes sacerdotum et
dicit: « Reges Tharsis et insulae rhunera offerent, < scribas populi, sciscitabatur ab eis ubi Chrislus
reges Arabum et Saba dona adducenl; J etiterum: « nasceretur. > In eo autem quod Herodes, novi
« Omnes de Saba venierit aurum et thus deferentes, rcgis nativitate audita, sacerdoles el Scriplurarum
et laudem Doininoannuntiantes. J Alii dixerunt ex magistros inlerrogavit, imitabile nobis exemplura
PeJ-sarutt. fegiohe eos venisse, sicut quidam de sa- reliquit, ut quoties aliquid novum in Ecclesia oritur,
pienlibus dicit : seriiper ad auctoritatem Scripturarum recurramus,
:,Turicjubet et Persas celeres pertendere gresstts. propter illud quOdseriplum est: « Omnia cum con-
P.erique auteinarbitratisunteosChaldaeosfuisse, quia silio fac, > et ca respondeamus- quae palres nostros
Chaldaeistellas coelideos essepulaverurii, et in arte respondisse vel tenuisse cognoverimus, et juxfa vo-
astronomica peritissimi fueruniVAlii etiam dixerunt *' cem-Salomonis:« Non transgrediamur lerminos anli-
ex stirpe Balaam proplietaeeos descendisse, qui mox quos. > quos posuerunl patres nostri, sed impleamus
ut riovam stellam viderunt, regein natum intellexe- illud quod per Jeremiam prophetam dicitur : « Stale
runt, et recolentes prophetiam Balaam, dicenlis super vias, el inlerrogate de semilis anliquis, quoev
(Num. xxiv) : <Orietur stella ex Jacob, et exsurget sil boiia via, et ambulate in ea (Jereni. vi). » Sedsa-
homo de Israel, et dominabiturgerttium; > primi cum cerdotes et scribse requisili ab Herode ubi Christus
muneribus ad adorandum eum feslinaveruftt. Sed nasceretur,' quod legerant et didicerant responde-
tamen qui quilibet horum fuerint, sciendum est runt, dicentes :
' <:In Belhleheiri Judse, > confifmanles hoc auctori-
"qtiia primitiae genlium fuefunt, et gentesri. Cbri-
stum erediiuras signaverunt. Bene autem tres magi tate proplielica, dicentes:
fuisse dicuntur, ijuia geniilis populus ad fidem ve- <Et tu Befhlehemlerra Juda, nequaquam minima
nieris, individuam trinitatem Deum confiteri didicit. -«es in prrncipibus Juda. > Non solum enim quia
Sive tres fuerunt, qriia qui Deum adorant, tres prin- Chrislus nasceretur noverant, sed etiam ubi Chri-
cipales virtules babere debent, fidem, spem, chari- stus nasceretur. Quoniam Spiritus sanclus, ut om-
tatem; «ive cerle tres fuerunl, quia qui Deum vi- r ,' nem occasionem non credendi aufeiTet, non solum
dere desiderant, cogilatiorieiri, Idcutioriem el ope- ' Christum per prophelas nasciturum prsedixit, sed
fationem sriam observare debenl a malis, et me- eliam locum ubi nascilurus erat designavit, dicens
irioriam, intelleclum et voluntafem occupare in bo- per Michaeain: « Et lu Belhlehem lerra Juda, nd-
riis. Yel certe tres magi cum tribus muneribus qriaquam minima es, » elc, ac si dicerel : 0 Beth-
Yenerunt, quia genlilis populus ad fidem veriiens, lehem quae es in terra Juda, videris in mullitudine
tres nalurales virtutes secum detulit, physicam sci- populi minor, in amplitudine murorrim angustior,
licet, ethicam et logicam, id est naturalem, mora- altitudine turrium humilior, sed nequaquam minima
lerii et rationalem. eris. Quare? quia « ex le exiel dux, qui regat po-
''«Audiens aulem Herodes rex, turbatus esl et « puluin meum Israel. > Unus jara ex te egressus
« omnis Hierosolyma cum illo. > Herodes (ul dixi- est, sed alter egredietur. Egressus est David filius
mus), qui fraudulehler et callide regnum obtinebat Jesse, temporaliter nascens, et temporaliler mo-
Judaeorum, mox ut regetn Judaeoruin aiidivit na- ricus : egredielur Filius Dei ex Marioevirginis ulero
tum, nieluens successorem , conturbatus est animo , lemporaliter nascens, sed aslernaliter permanens :
tlrriens ut quod injuste tenebal, juste araitteret, nori egressus est David decorus el pulcher, sed egredi-
intelligens quia ille non venerat ul lolleret regnum n, lur speciosus- forma prae Dliis hominum : egressus
lerrenum, sed ut^credentibus conferret aeternum. est David, regnum Israel raCiohabiiilerad tempus gu-
Sed quia non soluni Herodes, sed eliam omnis Hie- bernans : et egredietur Filius Dei, quilsrael videntem
rosolyma cum illo turbata esse dicifur : sciendum Deum, el hie abincursione doemonumspiritualibus
est quia ex uria-magorum' inlerrogalione non om- aniiis defendet, et iu fuluro ad coeleslis regni pa-
nes uno modo lurbatidicunfur: alii enim turbabantur scua per.iucct.
propler invidiairi, sicuf Herodes; alii prOpter limo- « Tunc Herodes Clam vocatis magis, diligenter
rem, ul Judoei, qui audientes regem quaefi Judaeo- « didicit ab eis tempus stellae quae apparuit eis. »
rum, occasionem Sibi aliquam nasceiidam irietue- Postquam Herodes Iocumnativitatis Christi auctori-
bant, tam ex parte Herodis quam etiani exRoma- tate Scripturae didicit, ad callidas insidias animum
riorunf; aliivero nec propter invidiarii, nec propter converlil, traclans quomodo occuite eum perdere
timorem., seiLpro solo gaudio lurbabanlur. Qualis posset, quem palam audierat quaerere. Yocalisque
erat Sinieon senex, el Anna vidua, et caeteri lales, clara magis, id est occulfe,'diligenter didicit ab eis
qui, Spirilu sancto revelanle, didiceranl vicinam esse lempus stellse quae apparuit eis. Quod scilicet ideo
.Christi nalivilalem. Sed eum audissenf faclum , fecit, ul si magiad eum noh redirent, quod pos<ea
JI3 H0M1LI.E.DE TEMPORE. Ili
eontigil.ab illo tempore quoregem Judaeorumnatum .A ostenderat, certum signum et indicium stando supra
audierat, omnes pueros in Bethlehem interficiens, domum ubi erat puer, dcderit, scilicet ut ipsiiin sine
eum qnem metuebat interficere posset, non intelli-; dubio esse agnoscerent,quem in oriente positi nalum
gens stultns quia non est sapientia.non eslpruden- in Judseadidicerant. Nam quam magnum cum in
tia, non est consilium contra Dominum. corde tenuerint, quem videbant esse parvum, mani-
< Et miitens illos in Belhlehem, dixit : lle ,et in- festatur cum subjungitur: « Et procidentes adora-
< lerrogalediligenter de puero, et.cum invenerilis, « verunt eum. » Quem enim demissis in terram
« renunliate mihi, ut etego veniens:adorem eum. » vultibus adoraverunt, sine dubio eum Deum credi-
In eadem calliditate qua Herodes fraudul.enter re- derunt. Et quia cum pro nobis homineri_-:fac_um
gnum Judaeoruroarripuerat. eliam in Domini nece morlalem intellexerunt, mysticis riiu-rieribus hunc
perseveravit, promillens se adorare, quem dispo- Deum , regem , pariterque hominem pra.dicabant.
nebat occidere. Cujus exemplum simulatores, id est Unde et subditur : « Et apertis thesauris suis, obfu-
hypocritae modo sequuntur, qui dum speciem san- « lerunt ei munera, aurum, thus et myrrham. >Au-
clitalis oslendunt exterius quam non habent inte- rum regi convenit, thus in Dei sacrificio offertur,
rius, Deum, qnem ficto corde quaerunt eum Herode, myrrha mortuorum corpora condiuntur. Omniaenim
invenire non merentur : quia sicut prope est Domi- B haecsancta fides veraciter Chrislo offerre non desi-
nus omnibus invocantibus se in veritate, ita Ionge nit, dum unum eumdemque verum Deum, vernm-
est a peccaloribus salus. Unde bene idem Herodes regem, verumque hominem credit!, et verepro nobis
petliceus. sive pellis gloria inlerpretalur.iquia cum mortuum veraciter recognoscit. Cum ergo rnagi
hypocritae exlerius quasi de bono opere gloriari unum eumdemque puerum Deum regem pariterque
appefunt, jnteriori versulia foedi pariter et saevi hominem credebanl, simul ei aurum, Ihus et myr-
sunt, juxla illud quod ait Dominus : < Altendite a rliam offerebant.Fuerunt aulem nonnullihserelici qui
falsis prophelis, qui veniunt ad vos in vestimen- ei aurum et thus obtulerunt, sed myrrham oflerrc
lis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces noluerunt,quia Deumubique regrianteni erediderunt,
(Malih.xu). » sed.hominem factum credere despexerunt. Iterum
< Qui cum audissenl regem, abierunt. >Non casu fuerunt alii, qui ei solummodo myrrham obtule-
conligit, sed nulu Dei aclum est, ul stella quae ma- runl, aurum et thus offerre noluerunt, quia puruin
gorum prwvia fueral, apprppinquantes eos adHero-, hominem lanlum crediderunt, sed divinilatem in co
dem relinqueret, quatenus ipsi Judaeis Christum na- non irrtellexerunt. Sed nos istorum exempla refu-.
lum nuntiarent, et ab eis locum nalivilatis auctori- gienles, offeramus regi noslro auriim1,rit euhi-ubi-
tate Scripturaediscerent. Sed cum ab Herode reces- .•*que regnaritem credamns ':offeramusel tJrus,uteum
sissent, « ecce stella quam viderant in oriente, verum Deumef trealorem omnium, sine initio exi-
antecedebat eos sicut prius, usque dum veniei-s stentem confiteamur : offeramuseidem et myrrham,
starel supra ubi eral puer. » Diseimus ergo per hanc et propter salulem nostram mortale corpus eum-.
slellam gratiam Domininon incongrne figurari, et assumpsisse non dubitemus. Aliter, apertio thesau-
per Herodem diabolum. Ingredientibus ergo magis rorum praecordia significat, saiictofiirii. Per aurum
ad Herodem, stellaeosreliquit: quia eos qui servi- eriim nitor elbquii designatur, Satomone dicente ::
lio diabolise subdunl, divina gratia deserit. Sed si « Thesaurus desiderabilis requiescil in ore sapientis
ab Herode egressi fuerint, si per poenitenliamjugum (Prov. xxi); > per thus quod in sacriflcio Dei offer-
diaboli a cervicibus.suis exculientes, Deum qua.rere tur, oratio munda cum compunclione cordis; per
coeperint, iterum divina gralia eis apparebit, iterum, myrrham , qua mortuorum corpora condiiihtur, vi-
eos illuminabii, iterum viam qua Dominusinvenia- tiorum morlificalio expriinituf. Nos igitur toties regi
lur, demonstrabit. Et solet, conlingere,. ut imaj.ori nosinr riiunera offSrimus quolies secrelum praecor-
laetiiiaexsultet anima, cum graliamDei receperitpost diorum nostrorum in ejus laudibus occupamus, sicut
peccalum, quam gauderet in ejus perceplione anle ._ per Psalmistam dicitur : « In me sunt, Deus, vota
peccalum,sicut Dominus inEvangelio de ove per- lua, quae reddam laudationes libi (Psal. LV). »
dita et invenla similitudinem exponens, ait: « Dico Apertis autem thesauris auriun eToffefhhiis, cum
vobis, gaudium erit irt coelo super uno peccalore omne quod digne sapimus etloquimur, iri ej.us gratia
poenilentiam agente quam supra nonaginta novem reputamus. Quasi thus offerimus, cum in oratione
jtistis, qui non indigenl poenitenlia (Luc. xv). » Et ; nostra cor coiitrilum el spiritum humilialum exhi-
de reyersione prodigi filii, cum major filius contri- bemus, direntes cum Psalmista : « Dirigalur' oralio
slalusesset.voce patris audivit: « Oportet te, fili, mea sicul incensum in conspeclu tuo (Psal. CXL).»
gaudere,quia frater luus mortuus fuerat, etrevixit: Quasi myrrhara offerimus, cum pro ejttsamore car-
perierat et invenlus esl (Luc. xx).: i Unde bene nune nis noslrae desideria mortificamus; implentes illud
de magis dicitur : quod ait Aposlolus : «'Mortificate membra vestra
« Videntesaulem stellam, gavisi sunl gaudio ma- quae sunt super terram, » iri est, « fornicationeni,
< gnovalde: et inlrantes doinum, invenerunt pue- immundifiam, avaritiam » et his similia (Coloss.m).;
< rum eum Maria malre ejus. i.Nulli dubium est « Et responso accepto in somnte, ne redirent ad
quodstella inorienle magis regem Judaeorumnalum « Herodem, per aliam viam reversi suril in regioHcm
115 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 116
< suam. » Ne suam crudelitatem Herodes callide in i Isaias pr_edicens, ait: <~Sicut ovis ad occisionem
puerunr implere posset, ejus insidias prsevenit ange- ducetur, et quasi agnus coram loridente seobmule-
lus, inonens magos in somnis ne redirent ad Hero- scet, et non aperiet os suum (Isa. LHI). > Iste est
dem. Sed imitabile nobisexemplum magi in suis acti- enim ille agnus, de quo Joannes ait in Apocalypsi:
bus reliquerunt, cum per aliam viani in regionem « Yidi agnum quasi occisum, liabentein cornua se-
suam reversi fuerunt. Regio enim nostra propria ptemet oculos septem (Apoc. v). » Et iterum :
paradisus est, quia ad hoc condili fuimus, ut si pri- < Vidi sripra monlem Sion agnum stantem, et cum
nius liomo non peccasset, sine morte corporis para- eo ceiilum quadraginta quatuor millia qui empii sunt
. disi gaudiis fruefemur. Qui ergo ab illaperpeccatum de terra. » Quo aulem ordine agnus iste peccala
cecidimus, necesse est ut per poeniteutiam quasi per mundi tollat, Pelrus apostolus Insinuat, cum dicit:
aliam viani ad eam redeamus, ut qui cecidimus su- < Non corruptibilibiis auro et argento redempli esfis
perbiendo, inobediendo, velila gustando, per aliam de vana veslra -conversatione paternae tradilionis,
viam ad eam redeamus, id est huniiliando nos- sed pretioso sanguine quasi agni incoritaminati et
melipsos , obediendo , ei.non soliim ab illicitis , immaculati Christi (I Petr. i). t Nec "tune solum
sed etiam a licilis abstinendo, quod ipse praeslare Dominus peccata mundi tulit, cum se singularem
dignetur, qui vivit et regnat in saecula sseculorum. i hostiam pro miindo obtulit, sed eliaih quolidie loIJit
Amen. peccala niiindi, cum per commnhionem corporis et
HOMILIAXVL sahguinis sui ,-fldelium animas a peccalorum macu-
lis abluit, juxla quodipse ejusdem corporis et saii-
m OCTAVA EPIPHANI-E;
guinis soi mysierium discipulis traideris, ait: <Hic
(JOAS.I.) «In _llotempore,vidil Joannes Jesumve- est calix sanguinis mei Novi Testamenti ,'-qui pro
< nientem ad se, et.ail: Ecce AgnusDei,» etreliqua. vobis et pro multis effuridelur in remissionem pec-
ln hujus lectionis brevilate considerandum est ijuam ealorum. Hoc iacite, quotiescunque biberitis, in
latissime Trinilatis essenlia inseparabilis nobis com- meam commemoratioiiem (Mdrc. xiv). » Sed quale
mendetur. Gum enim Filius baptizatur, Palris vox teslimonium suus praecufsor Doniino perhiheat, au-
audilnr, Spiritus sanctus in specie eolumba. videlur, diamus :
una deitas in subslanlia.lrina in personis declafatur. < Hicest enim de qiio dixi: Pbst me venit vir,
In qno loco etiam prsecursoris Domini sanclitas com- < qui arite me factus est. J In qiiibus verbis hu-
mendatur, qui homo ex hominibus natus, per divi- nianam pariter et divinam riaturam ostendit, cum
nam graliamad tantam celsitudinem est perdiictus, ail: < Post me venit vir, qui ante me factus est, •
ul non sohim Filium Dei in forma hominis baptiza- ' Ac si diceret: « Post mevenil, J quia post me na-
rel, sed eliam Patris voccm desuper intonantem au- tus, post me praedicare incipiei. « Anle rrie factus
diret, et Spirittim sanclum in specie columbsevideret. est, > quia milii dignilate praelatus est; anle enini in
Sed cuncta per ordinem videamus. < Vidit, inquit, Scripluris non seniper ad lempus refertur, sed ali-
« Joannes Jesum veiiienlem ad se, j Visio enjin isia quando ad dignitatem, sicut de Joseph flliis legitur :
non solum ad corporales oculos perlinere putanda < Posuit Ephraim anle Manasseri [Geri. XLVIII),> id
est, sed eliam ad spiriluales. Vidil ergd eum corporc est atmplioris graliae et dignitatis eum fulurum os-
ambulantem, sed intellexit in eo diyinitatem manen- tendil: sive certe quod ait: « Post me venit vir, »
wem; et ideo exclamavit, dicens : « EcceAgnus Dei, ordinem hunianse nalurae irisinuat. Quod vero sub-
«. ecce qui lollit peccata mundi. >Ac si -dicerel : jurigit: « Anteme factus est, >excellentiam divinae
Ecce innocens inter peccatores, justus irrter repro- potentise oslendit. Ac si dicerel: Cum post me nalus
bos, inler impios pius; quia etsj. veram humanam sit, inde rae superat, quia nativitatis tempora in
carnem traxit ex Ariam, nullum lamen peccatum ex divinitate eum non angustant. Undehene subjungit:
origine sumpsit Adae, ideo polens est tollere pec- < Quia prior me erat. >Itlum In his verbis insinuat,
cala mundi; quia cum esset homo inter homines, iii dequo Joannes in exordio Evangelii sui ait : < In
eovestigiumpeccaiinulliim poluit inveniri, quoniani ) principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum,
ut ait Petrus apostolus : « Peccalum non fecit, nec et Deus erat Yerbum (Joan. i). J Et pulchre Domi-
inventus est dolus in ore ejus. >Agnus enim Dominus nus a praecursore suo "vir appellatur; vir enim a
diclus est, non per naluram, sed per figtiram, quia viribus diclus est. Et hoc nomen specialiter illi con-
sicut agnus pro peccatis populi in sacrificio offere- gruit, qui velut agnus mansuelus et humilis, leonis
balur, ita offerens se pro nobis hostiam Patri in saevi.iam solus potuit superare. De quo scriptum
odorem suavitalis, peccatorum nostrorum maculas est: < Eccevir, Oriens nomen ejus (Zach.xi). J
suo sanguinelavit, sicutper Joannem dieitur in Apo- <Et ego nesciebam eum. > Cumomnibus fldelibus
JoaunesDominum, quem
calypsi: « Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis manifestum sit quia sciebat
nostris in sanguine suo (Apoc. i). > Cujus lypum et clauso matris utero senserat, et cui leslimonium
ille in Veleri Teslamento perhibuerat, dicens : < Ego a te debeo baptizari, et
figiiram agnus paschalis
tenuil, qui ob recordalionem liberalionis Israel, per tu venis ad me (Matth. m)? J et mulla talia, qnid
anrios in est immolari, illum est quod nunc dicit: < Ego nesciebam eum? » sed
singulos pascha jussus
tanium
i.iiniirumagnum significans, cujus sacram passionem ad hoc dieendum, quia cum eum bapii/.aret,
1.7 HO:.:iLl_EI.E TEMPORE. 118
iu i-jus cogi.ilione crevit, ul ad coriiparalioneniejus A (Deul. xxxm); > el pef Aposlolum: « Efeniin Deus
» Hoc igne
cognitionis nihil se esse pnlaret quod prius de illo npster ignis consumensest (Hebr. xn).
:
cognoverat, et ideo dicit: < Et ego nesciebam eum; » illorum corda calefacta fuerant, qui dicebant
ac si diceret, lam perfecte nesciebam eum, in quo « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis (de Jesu)
tanlani excellenliam divinilatis nondum esse com- dum loqueretur in via, el aperiret nobis Scriptu-
> in columba.
pereram. Cum enim haptista Domini Patris vocem ras? (Luc. xxiv.) Quodsuper Dominum
desuper intonantem audivil, et Spirilum sanctum in specie, el super apostolos in«igne apparuit, cito co-
specie columba.descendentem vidil, non cst dubi- gnoscimus, si uniuscujusque personae qualitatem
. tandum ex hoc visu et auditu in divina cognilione sublilius considerenius. Quia enim columba (ut dixi-
eum multum profecisse. Sed quia ad hoc DeusPater mus) simpiex est avis, recte Spiritus sariclus super
Filium suum revelavit Joanni, ut per ejuspraedica- Dominum in columbacspecie apparuit, quia Inprimo
lionem aliis ostenderetur, recle subjungitur: « Sed adventu suo peccala nostra non per zelrim venit pu-
« ut manifeslelur Israel, proplerea veni ego in aqua nire, sed per mansueludinem dimiltere. Quia vero
< baptizans; » quod est aperte dicere : Non ideo aposloli, ulpuri homines, non solinn a peccalorum
missus sum ante illum in aqua baplizare, utbapli- rubigine excoquendi erant, sed eliam ad praedican-
zando peccala tollere possim, sed ut in eo bap- 3^ dum Evangelium zelo rectitudinis accendendi, recie
tismo illius baplismum praecurem , qui post me idem Spirilus super eos in linguis igneis apparuit.
Yenturus in Spiritu sancto erat Iiaplizalurus. Ille Sed quia ex hodicrna leclione Spirilum sanclum in
aulem solus baptizat in Spirilu sancto, qui per Spi- eolun-bae specie apparuisse audivnnus, ad conside-
ritum sancluni peccata in baplismo dimiltit, qui ait randum naturam columbae diligentius redeamus, ut
in Eyangelio : < Nisi quis renatus fuerit ex aqua et ^i Spiritum sanctum accipere volumus, hoc servemus
Spiritu sancto, non potest inlrare in regnum Dei in menie quod coiumba habet in corpore. Sepiem
(Joan. ni). >De quo baptismo ascensurus in coelum, quippe naturales differentias in se columba habere
discipulis ait: « Vos autem baptizabimini Spiritu traditur: unam, quia felle amariludinis caret; aliam,
sancto non post multos hos dies (Act.xi). » Quod quia pro canlu gemilus edere solet; tertiam, quia
quia invisibiliter el non visibililer flt, Dominus alibi gregatim volal, vel gemil; quarlam, quia juxla
maiiifeslat (Joan. m): qui cum de eodem spiritu fluenta aquarum' residere deleclat, ut facilius ad-
dixisset: « Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus ventum accipitrjs praecavere possil; quinlam, quia
audis, et nescis unde veniat, aut quo vadat,» conti- nihil vivuiri comedit; sextam, quia non cum ungu-
nuo adjunxil: < Sic oinnis qui natus est ex spiritu.» lis, nec eum roslro, velut caeterseaves, se defendit,
Et quoniam omnis qui divinam noliliam accipit, . sed sese defendendoalis percutit: sepliinam,.quia
aliis annunliare debet, recle de eodcm Joanne sub- in pelris nidiflcat. Columba ergo fellc amaritudinis
ditur: caret: et nos, juxta adinonilioneinPelri aposloli, de-
« Eltestimoniuni perbibuit Joannes, dicens : Quia ppnamus omiiem iram el simulationem el invidiam
< vidi Spiriluni desceiirientein quasi columbam de (I Petr. n). Columba pro cantu gemitus habet: cl
« ccelo, et niansit super eum. » In quibus verbis non IIQSin convalle lacrymarum positi, non solum pro
solum quaerendum est quare aliquando Spiritus reinitlendis peccalis, sed cliam pro perceptione vifae
sanctus in specie columbae, aliquando in linguis aelemaeraiseri sumus, et lugeamus in exemplo illius
igneis visus esse legalur, sed etiam illud sollicite in- qui ail: « Lavabo per singulas nocles lectum nieum,
vesligandum cur super Dominum in speciecolumbae, Jacrymis meis stratum meum rigabo (Psal. vi), >
el super aposlolos in igne apparuit, ila ut nec super utimpleatur in nobis quod Dominus ait: « Beati
Dominum in igr.e, nec super apostolos in specie qtii nunc flelis, quoniam ipsi ridebilis (Luc. vi). >
columb-- visus sil. Per singula ergo haec niaiiife- Cohmiba gregatim volat: et nos unanimitalem diii-
sfanda sunt. Quia enim columba simplex esi avis, gainus, et nou solum amicis, verum etiaui inimicis
recle Spiritus sanclus in specie columfcse appariiii, bontim quod possumus, propter Dominum impen-
ut ostenderetquia illormn corda inliabilat, "quiinan- damus, ut in eorum numero computemur, de quibus
sueli el humilcs corde unanimem concordiam cum dicitur: « Multittidinis crcdentiuin erat cor unum
fialribus servant, et pacem sequunlur cum omnibus et auima una (Aci. IV); > el ilerum : < Ecce quam
el sanctimoniam, juxta illud quod scriplum est: bonum el quam jucundum habilare fratres in uiium
« Super quem requiescel Spiritus sanctus, nisi super (Psal. cxxxn). > Columbajuxta fluenta aquarum rer
Lumilemet quietum, et irementem sermonesmeos? J sidere solet, ut adventum accipilris facilius cavere
quam significant oscula colurabarum. Quia vero possit : et nos ut diaboli insidias praevidere el ca-
ignis quorl langit accendit et illuminal recte, iriem vere possimus, in medifatione Scripturarum dele-
spirilus in ignis visione apparuit, quia cor quod lan- clabililer insistamus, ut implealur in nobis quod in
fit. et in amorem iiiflammatad videndum ejus vo- laude Ecclesiae dicitur : < Oculi lui, oculi columba-
1iiualem illuminat. Hic esl ille iguis de quo Salvator rum (Canl.x), > quaelacle sunt lotae,et resident
juxta
iu Evangelioail : « Ig.iem veni niiltere in lerram, fluenla plenissima; et iterum : < Oculi tui, oc-ili
etquid volo nisi ut ardeat (Luc. xn) ? » De hoc igne columbarura (Cant. iv), > absque eo quod intrin-'
per Moysen dicitur: « In dexiera ejus ignca-lex secus latei. Columba nihiLvivum coinediiAei uos
119 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. - HOMIL. 120
juxta Apostoli sententiam (Colbss.ni), morliflcemur A « plizat in Spiritu sanclo. » Ubi quaeritur, quare
membra noslra quae sunl super lerram, id est for- Paler ad cognoscendum unigenitum Filium suum
iiicalioiiein, immunditiam, avariliam, quod est ido- lale signum dafe yoluit, cum idem Filius discipulis
lorum servilus. Columba non cum ungulis vel cum suis repromittit, dicens : < RogaboPatrem,et alium
roslro se defendit: et nos quotiescunque ab injustis paracletum dabit vobis ut maneat vobiscum in
persecutionem patimur, non ad vindiclam commo- aelernum, spiritum verilatis qui a Patre procedit,
veamur, sed potius exempla sanctorum sequentes, quem mundus non potest accipere, quia non vidit
palienliam diligamus, ne efficiatur lingua noslra, eum nec scit eum; vos aulem cognoscetis eum, quia
arma, et sagitta, et gladius aculus, timentes illud apud vos manebit, et in vobis erit (Joan. xrv). » Si
quod Paulus aposlolus ait: « Quod si invicem mor- ergoet in discipulis manet Spiritus, quid magnum
delis et comedilis, videte ne ab invicem consuma- si super unigenitum Filium Dei descendit etmansit?
mini (Gal. v), » ul implealur illud : « Beati pacifici, Sed facilis ad hsec patet responsio, quia aliter acce-
quoniam filii Dei vocabunlur (Mallh. x). t Columba perunt illi, et aliter ille. Illis enim ad mensuram
in petris nidificat: et nos omnem spem nostram et datus est Spiritus, in illo autem habilat omnis ple-,
fortitudinem in pelra quae cst Christus, ponamus nitudo divinitalis corporaliter (Cploss.rr). Et illi ex.
dicenles cum Psalmisla : « In petra exaltasti me, B tempore acceperunt Spiritura : ille vero ex quo
deduxisti me, quia factus es spes mea, turris forli- obumbranle Spiritu saucto intra uterum virginis
ludinis a facie inimici (Psal. LX). > In luijus pelrae conceplus est, ejusdem Spiritusplenitudinem habuit,
foraminibus nidum suum Moysesposuerat, quando sicut per Psalmistam dicilur : « llnxit le Deus,
a Domino meruit audire : « Est Iocus apud me, et Deus tuus oleo laetitiae prse consortibus tuis (Psal.
stabis ibi in foramine petrse (Eo;oc..xxxiir). » Si ergo XLIV).> Possumus el hoc dicere, quia in menfibus
Spiritum sanctum in cordibus nostris habitatorem fidelium idem Spiritus ad aliquid semper manet, et
habere volumus, has spirituales virlutes sollicite ad aliquid: recessurus venil. Manet enim cum illis,
leneamus. ut ad nos pertineat specialiter, quod in utsobrie, el juste, et pie vivant Lnhoc sseculo:rece-
laude totius Ecclesiae in Canticis canlicorum voce dit vero ab illis, ne seraper corporales virtutes fa-
sponsi dicitur : « Yeni, sponsa mea, elecra mea, co- ciant. Et illis quidem ila venit ul si a bono prcpo-:
lumba mea, in foraminibus petrae, in cavernis ma- sito volunlatem mutaverint, ab illis recedat;: in
ceriae. Oslende mihi faciem tuam, sonet vox tua in Domino aulem, non ex tempore baplismi major
auribus meis (Cant. n). » Tales quippe Domiuus ejusdem Spiritus gratia esse coapit; sed in ejus ba-.
suos discipulos esse volebat, quibus dicebat: « Eslote plismo visibiliter apparuit, ut inleUigant fideles per;
prudeiiies sicut serpentes, el simplices sicut colum- -f baptismum ejusdem Spiritus sancti se dona perci-
bse (Mallh. x). » Et pulchre seplem nalura. enume- pere. Quam veraciler autem et absque ulla dubie- .
rantur coliimbae,quia Spiritus sancli, qui hodierna tale eredenda sint, quse in hac leelione commemo-
die super Redemptorem mundi apparuit, septem rantur, praecursor Domini manifeslare curavit, cum
dena sunt principalia, de quibus per Isaiara dicitur: - -
subjunxit :
< Requiescet supef eum Spiritus Domini, spintus « Et ego vidi et teslimonium perhibui, quia hie
sapierilise et inlellectus. spiritus consilii et forlitudi- « est Filius Dei. » Ubi considerandum quia in brevi
nis, spirilus sciehlia. et piefatis, et replebil eiim lectione duorum haereticorum dogmata deslruuniur,
spiritus timoris Domini (Isa. xi). » Mirabili autem Manichsei scilicet et Pholini, quorum unus negavit
eencordia Scriplurae Yeteris ac Novi Tesuunenti eum fuisse verum hominem, alter verum Deum.
sibi conveniunl. Legimus enim quia, cum vellet Noe Erubescat ergo Manichaeus, cum audit :•«,Posl me
- scire utruni cessassent aquae diluyii, inisit colum- venit vir. » Erubescat et Pholinus, cum praeeursor
bam, quacvespere reversa est ad eura portans ramum Domini clamat: < Ego vidi, et leslimonium perhibui,
olivte virenlibus foliis in ore (Gen. vni). Nunc au- quia hic est Filius DeL * Audianl ergo mansueli et
lem baptizalo Doinino, suo praecursori aperiis coelis laetentur, credenles sine dubio, quia hic esl Filius
in specie columbae apparuil. Sicut enira per dilu- hominis, qui ut homo baplizalus est, idem ipse est
viuni haptisniuin' figuratur, ila et per coluinbam, Filius Dei, el confileantur cum Pelro : « Tu es Filius
quie ramum ohvae virentibus foliis in ore tulii, un- Dei vivi (Maith. xvi). »
ctio Spiritus sancli exprimitur, quae fidelibus in ba-
de Joannem dicitur : < Un- HOMILIAXYU.
ptismo tribnilur, qua per
ctio ejus docet vos de omnibus (/ Joavt. nj. » Quod D0MI.N1CA rlUM..POSTEPIPHAKIAM.
vero voce baptistse subditur :
« El ego nesciebam eum, » sic intelligendum est (Luc. n). « In illo lempore, cutu faclus esset Jesus
ut supra diximus, quia ad comparalionem quod < annorum duodecim, ascendenlibus illis Hieroso-
« lymam, s et reliqua. Rationabililer magistri eccle-
poslea cognovit, parum prius de illo cognoverat:
unde certum signum ejus cognitionis datur, cum siaslicae institulionis et divinae Scriplurae traditores,
subinferlur : « Sed qui misil rne baplizare in aqua, Lucam evangelislam inler quatuor animalia speciem
• illemihidixit: Stiperquem videris Spiritum descen- viluli lenere describunt, sicul in Ezechiel et in Apo-
t denlcm cf manenleni super eum, hic est qui ba- calypsi Joannis habetur. Q.ioniam sicut vitulus bi
121 HOMILI/E DE TEMPORE. 12-2
templo I)omini in sacrificio a sacerdotibus offere- .A huniamlale, qui nullum lempus habeUn.djyiiiilale.
balur, ita ille, prse cseteris evangelistis, specialius ea Pulchre ergo duodenarius Dominus, rudiroent.a:s.u?p
quse Dominus inlemplo vel circa lemplum gessit, infantiaesacerdotes inlerrogans voluit demonstrare,.
commemorar.e curavit, ,De quihus exordium sui ut lioc numero mysterium apostolicae prxdicalionis
Evangelii a Zacharia sacerdote, co-pit, dicens (Ipsi praefiguraret, et noliliam suse divinitatis mundo in-
enim sacerdoles in die ordinationis suae vitulum nolescerel. Dqodenarius enini numerus perfectus
oflerebant) : « Fuit in diebus Herodis regis Judseae est, elin suis pariibus divisus, peffectioriem signi-
sacerdos quidam npmine Zacharias de vice Abia, et ficat. Dividitur enim in ternis quaternis et qualer-
uxor illius de fliiabus Aaron. Et factum est, cuin n.is lernis..Siv.e enim tria.in quatuor, si.ve quatuor
sacerdotio fungerelur in ordine vicis sua. ante in tria ducas, duodenarium numerum complerit.
Deura, secundum consueludinem sacerdolii, sorle Nam idem mimerus ex seplenarii numeri partibus
cxiit ul incensum poneret, ingressus in templum constat, scilicet ex primo pari et primo impari, id
Domhii. » Post haec Mariam virginem in domum est, ex tribus et qualuor. Et fres quidem ad indivi-
ejusdem sacerdotis venisse, tribusque mensibus eam . dqamTrinitatem pertiiienl, quatuor ad quatuorlibros
apud cognatam suam Elizabeth mansisse refert.; sapcli Evangelii. Septem vero plenitudinem tempo-
Dominum quoque non solum oclava die circuraci-']B.ris"demonstrant, quia praesentis vitse cursus per
sum, sed eliam tricesima lertia in lemplo praesen- septem dies vdlvitur. Dubdecim quoqrie ad duodena-
talum narral,, alque pro eo munera oblata, et a rium numerum aposldlorum, vel adduddecim pa-
Simeone prppheta.suscepiiim et berrediclumfuisse. triarchas. Quia efgo ad fiderii -arict.- Tfinitatis et
Genealogiam yero, Salvaloris non per Salomonem dpclrinaril .qu^
regem, sed per Nathan prophelain ac sacerdotem nerif r-ub'3eciriiapostolorurii muridb*riuriiiaturus erat, -
flliumDavid deducit. In praesenliergo leclione Salva- recte duoderiariuslintempIumVscehdif.'
torem cum duodenarius esset, cum parentibus ad < Consummatisq.uediebris, crihTredifent, reman-
lemplum venisse, et illis nescienlibus, in eo reman- < sit puer Jesus' iri Jerusalerri^,et non cognoverunt
sisse describit. Nam et in flne Evangelii sui ostendit <paferiles ejus. > Forte movet aliquenij qtiorhodo
Dominum Jesum Chrislum, quasi verum sacerdolem Jesus tanla diligenlia a pafentibus'riutritus, qiiippe
discipulosbenedicentem in coelum ascendisse, di- qriem Filium Dei esse non dubilabarit, illis riescien-
cens : Elevalis manibus suis, benedixit eis. Et fa- tibus in Jerusalem pdlrifefrtremanere Sed sciendum
ctum est duni benediceret illis, recessit abeis, et est quia hoc, exceplbdivino niy_tefib; non ex igna-
ferebatur in coelum, et ipsi adorantes, regressi sunt via parehlum, sed ex-cbnsuetridirie pbiitis Judasorum
in Jerusalem cum gaudio magno, et erant semper in *] conligit. Consrieludb'6ni'nVerat' illbl-uhi ;ut'asten-'
;
leniplo Iaudanleset benedicenles Deum. Quanto au- denies iri ieiriplum;Dbmini ad celei.rah(.uiri_olemni-
tem sludio parenles Salvatpris legem observarent, tatem, seorsiirriviri choros duCereiit,';seor.um Te-'
cito cpgnQscirnus,si hujus Evangelii superiora parum- minae, proptef mundiliam casliialis : piiefi Yero'
pef attendamus. Ail enim Evaiigelisla : minoris aetatis licentiaffi haberent*:cum''qub'vellent'
t Et ibant parentes Jesu per omnes anrros in'Je- ife parentes,'sive cumpaire, sive^ciimmatre'. Ex
« i'usalem in (Jie solemni paschae. > Sed Dominus hac ergo consuetudine accidit ut, illis iiescientiBus','
non solum legem voluit observare, quam non vcne- puer Jesus in Jerusalem remansisset^qubniamMa^' 1
rat solvere, sed ad.implere, sed eliam lales elegit ria putabat eum esse cum Jbsepli, et"'Jbseplise^fi—'
parenles, qui legis essent observatores. Praeceperat niabal quod 'esset cum Maria. Etlibc e-Vqubtikib- 1'
enim ipse in lege ut ter in anno appareret omne didit . : ':
.; "';'' '::::""-'l
masculinum eorum coram Domino, in loco quem t Exi-timanles autem illuih esse in cortiilatu; ve-
elegerat Deus. Ubi apparet cum quanlo studio rna- < nerunt iter diei, et requirebarit etiiriinlef cbgriatos;
jora praecepta legis observabant, qui nec ininora" < et ribibs. > Nam qiiantum amoris affectuln' efga'''''
pr-etermiltebant. Consuetudo namque Judaeorum '' illum haberent, manifestatur, ciirn -ribd.tuf':;''
eral, ut per omnes annos ascenderent in Jerusalem 1
< Et non invenientes, regressi surit 'rri:J^fusaletri,'"
(ut dixiraus) Dominum adoraluri, etmunera eiobla- < requirentes eum. Et factum est post tridiiuih,'Tri-:
turi, ob recordationem scilicet egressionis de terra < venefunt illum in lemplo. > Nori vacat a inysterio :
Mgypli et imniolalionem agni. Ascendentibus ergo quod Dominus post triduum a pareritibus in lemplb"
juxla hanc consueludinem parentibus Doroini ad reperilur. Tria; enim sunt tempora, ariie legem, sub'
oralionem, cum factus esset Jesus annorum duode- Iege et sub gralia. Qui ergo nonanle legem, nec 1'
cim, aseendit cum illis. Sed cum audis faclum, noli sub lege, sed sub gratia mundo visibilis appartiit,"
dubitare faclorem. Factus esl enim in forma servi, recte post triduum repertus in templo ffiemoratur.
qui.omnia fecerat in forma Dei, sicut scriptum est: Sive ergo post triduum in templo reperiri voluit, ut
« Omnia per ipsum facla sunt (Joan. 1). > De quo ait oslenderel quiajlli atl ejus visionem sunt perveh.uri,
Aposlolus : « Factus esl ex seniine David secundum qui fidem , spera' et charilaterii perfecle babe_)t, et
carnera (Rom. i). > El (ut ila dicam) faclus est qui fideni sanctae Triiiilatis puro corde credunl, et
currcla fecerat, ut ille iirvenirelur, qui bene facfus opere custoriiunt. Sive aliler in templo posl Irlduiini
male pcrierat. Ascendil qnippe duodccimo anno in reperiri vobiil, ut inteliigaintis qnia ad cjiis visio-'
125 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 124
nem fejiciter pervenire merebimur, si cogitationem, A randa quam imifanda, quoniam ab omnibus fieri non
locutionem et onerationem a malo opere observa- possunt.
mus : et memoriam, iiiielleclum et voluntatem in « Stupebarit aulem omnes super prudentia et re-
cjus'servitio occupamus. Ubi reperlus sit, ostendi- « sponsis ejus, elc. > Videnles eum corporeel aetate
tur, cuin dicilur : < In lemplo in meilio doclorum. > parvum, sed inlerrogationibus ac responsis magnum,
Quid ageret nianifestatur, cum subiiiferlur: hominera et non Deum considerantes. Nos aulem
< Audientem illos et interroganlein. » Non enim non cum senioribus Judaeorum super prudenlia et
alicubi repertus. est vacans olio aut fabulis, sed in responsis ejus stupeamus, sed ipsum esse credamus
templo, audiens doctores et inlerrogans ; simul quo- verum Deum, verumque horainem, a quo esl omnis
que exemplum discendse humilitatis Dominus nobis sapientia, et cum quo fuit semper, et esl ante aevum.
osteudil, cum in teriiplo non docens, sed discens et Qui eiiam in Proverbiis loquilur, dicens : « Ego sa-
interrogans invenilur, implens illud Mosaicum : pientia in consiliis habito : per me reges regnant.
« liUerroga patres luos, et annuntiabunl libi: niajo- Meum esl consilium et aequilas, ego ex ore Allissimi
res tuos, el diceut tibi (Deut. xxxn).» Ne enim nos a prodii (Prov. vm). > Quanto aulein animus beatse vir-
niagislris discere erubescamus, ille doctores inter- ginis Dei genitricis de amissione filii saucialus esset,
rogat in lemplo, qui angelos docet in coelo. In quo 'B hoc loco declaratur :
facto non solum humana superbia coiifundilur, sed « El dixil mater ejus ad illum : Fili, quid fecisli
etiain pracstmiptio atque temerilas comprimilur. « nobis sic? elc. » Quem Yirgo mater per triduum
Suut eiiiiri jiMiinuHiqui ante docere volunl, quam anxio dolore qtisesierat, post inventionem inter moe-
annos iiiip!_;iiilpuberlaiis : et ideo magislri flunt rorem et gaiidium ppsita , quasi qui talia facere
erroris, qnia veritatis discipuli non fueruut. Longo prarsumpsisset, pia correplione increpavit, dicens :
crgo tempore et inullis exerciliis ejus lyrocinia sunl « Fili, quid fecisli nobis sic? Ecce paler luus et ego
leprobanda, qui in culmine regiminis constiliiendus dolenles qu-erebamus te. » Patrem ejus Joseph ap-
esl, el longo tempore debet discere, qui desiderat pellat, non qnod vere juxta Pholinianos ejus paler
docere. Unde per Salomonem dicilur : « Tempus fueril, sed quod ad famam Marise conservandam ab
taceiidi et tempus loquendi (Eccli. III). » Non enim omnibus paler ejus sit seslimalus. Nam quis verus
dicit prius loqnendi, elposlea lacendi, sed prius ta- pa'er ejus sit ipse inanifestat, cum resppndens ait
cendi, et post loquendi, ut inlelligamus quia prius ad illos:
lacendo discere debemus quod postea loquendo do- « Quid csl quod me qua.rebatis ? Nesciebalis quia
ceamus. El ilerum idem admonet, dicens : « Omni « in his quae Patris mei sunt oportet me esse? » In
tempore oln tui describe sapientiam, qui autem mi- vJ quibus verbis non pulandus est exasperasse malr.em.
norantur, actu percipient eam (Eccli. xxxvm). » El illud quod praeiermiltendura non est in Tiac le-r
Econtra vero, si Filius Dei, qui tricesimo anno prce- clione, utramque suam naluram Dominus nobis
dicalnrus eral, duodecirooanno non docens, sed au- coromendat, cum invenlus in templo dicit:« quia in
diens et inlerrogans in templo invenitur, legilimum his quae Patris mei sunt, oportet me esse. » Quasi
tempus, sive ad sacerdolium, sive ad magisterium lromo cum parentibus Jerusalem ascendit, sed quasi
ecclesiaslicum oslendeiis servare. Hac a.late Joseph, Deus, illis nescientibus, in templo remansit: quasi
id est, tricesimo anno, Dominus -Egypli constilutus homo seniores inlerrogat, sed quasi Deus ea quae
est. Hac aelale David, qui in pueritia ora leonum et seniores mirarenlur, respondebat: quasi homo in
ursorum confregerat, regni gubernacula siiseepit. lemplo inveniiiirj sed quasi Deus inventus in templo,
Hac aelate Ezechiel propheta super fluvium Chobar dixit:«In his quaePalris mei sunl oportet me esse. >
coelos aperlos vidit. Et quamvis melior sit puerilis Quiaeniin domus illa in honore Dei aedificatafuerat,
simplicitas quam senilis fatuitas, tamen utrumque Filium Dei se esse demonstravit, cuminventus in
observanduin est ut et morum gravitas, et malura templo dixit: < In liis quae Patris mci sunl oportet
setas, in Corrimactibus concordent, qiii ad magiste- me esse. » Patris illius eranl templum, prophetae,
rium ecclesiaslicum eliguntur. Unde bene quoque divinae Scripturae frequens meditatio. Et pulchre in
in lege Dominus de Levilis praecepil, ut usque ad his suis operibus Filium Dei se demonstravil.
quinquagesiihum aniiiim cum fratribus suis mini- « Et videnles admirati sunt. » Quia Dominus non
slrent in templo, post quinquagesimuin autem an- solum humiliter interrogabat, sed etiam subtililer
num, cuslodes vasoruni frant. Quid enim sunt vasa respondebat.
saricta, nisi sanclorum animse? Et quia post quin- « Stupebant aulera omnes qui eum audiebanl, su-
qniigesimum annum calor aetalisdeflcere incipit, hoc « per prudentia et responsis ejus. » Proprium est
prseceplo ostendilur, quia illi ad cuslodiam animse enim flliorum haereditatem paternam possidere, et
sunt eligendi, qui per longa exercitia incentivum in ea manere et esse. Unde Dominus Jesus Christus
libidinis vel cupiditatis ardorem, exstinguere didice- ideo in templo residebat et habilabat, ut ostenderel
runt. Denique et si Daniel et Jeremias in pneritia non minoris Patre se esse poleslatis. Quibus enim
ad prophetandum missi legunlur, sciendum est quia una esl majestas, non dispar est polestas, sicul ipse
miraciria Domini in exemplum imitationis non sunt dicil: « Ego et Pater unum sumus (Joan. x). » et:
-trahenda. Mira enim opera Domini magis suiit vene- « Omnia Palris mea sunt.»
125 H0M1LI_EDE TEMPORE. 126
< Et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus A _ habuisset, nequaquam sapiefilia proficeret ct cre-
< est ad illos. » Quia diviriaenaturae arcamim adhuc scere valerel, Et quemadmodum corpus per momenta
capere non poterant, ideo verbum quod locutus est retatum crescit, ita el anima sapientia-crescendo
ad iHosnon intellexerunt, scilieet illud quod de Palre proficit. Qui igitur in nobis corpiis et animam
dixerat: et quia videbal eos non posse intelligere liberare venit, verum corpus et animam veram
suam Divinitalem, condescerrdit illis per humanita- pro noslra salule ex virgine suscepil. Quod vero
tem, ut eorum cor sublevaret ad Divinitatem. Unde subditur:
et subditur: < El gratia apud Deum el homines. » Singulari
<Et descendit cum illis, et venit Nazareth, et erat gratia a Deo Patre pucro Jesu datum esl, ut ex eo
< subditus illis.» Discant ergo pueri obedire paren- quo homoesse inciperet, conceplus scilicel de Spi-
tibus, a quibus non solum geniti, sed et- quorum rilu sancto, perfeclus esset Deus, perfectus et homo.
labore et diligenlia sunt nutriti, quia et puer Jesus De quo Joannes evangelista ail: « Yidimus gloriam
non dedignalus est parentibus esse subjectus. Hone- ejus, gloriam quasi Unigenili a Patre (Joan.
1). > Et
slissimum est enini magnam reverentiam et honorem jene quidem prius proficere dixil apud Deum, et
exhibere parentibus, quia et nos parvulos nulrierunt, postea apuri hoinines ; quia primum placendiim est
et proficienlei-aetate, sapienlia erudierunt. Hlis enim B ; Deo, postea hominibus, non ob aliud, nisi ut ipsi
humana lantum sapientibus, postquam oculos mentis placeant Deo, sicut Apostolus ait:« Providentes bona
eorum ad conlemplandam Divinitatem elevavit, di- non tanlum coram Deo, sed eliam corani oirinibus
cens : < Nesciebatis quia in his quae Palris mei sunt hominibus (Rom. xm). » Et iterum : « Provideainus
oporlel me esse? Descendit Nazarelh, et venit cum bona in medio nalionis pravae (Phil. n).» Et Petrus:
illis, et erat subditus eis. > Ut hoc exemplo intelli- < Coiiversalionem vestram inter geiiles habentes bo-
gamus quia non solum subdifi esse debemus paren- nam,(/P-.r. n). >
tibus, sed eliam eorum senectara vel infirmitatem
HOMILIAXYIIL
pia sollicitudine refrigerare vel sustentare, juxta illud
quod in divina lege prsecipitur: « Honora patrem DOMINIGA II POSTEPIPHANIAM.
tuuni el matrem luam, ut bene sit tibi super lerram, (JOAN.ii.) < In illo tempore, iiiipiiae factas sunl in
et longo vivas tempore (Exod. xxvni), » Unde Apo- < CanaGalilaeae,»et reliqua. Miracnla Doininiet Sal-
stolus praecipit filiis.obedire parentibus per omnia, vaioris nostri quandocunque leguntur, nOii sunt in
hoc bonum et acceplum est coram Deo (/ Tim. v). exempla trahenda, sed polius admiranda alque ve-
Et ileruni: < Si quis suorum curam non habet, et neranda. Qtioliescunque enim legimus Dominum
niaxime fidelium, fidem negavit et est infideli dete- C ' vel ad nuptias, vel ad convivium vocalum
venisse,
TIOT(Ibid.). > non gulaeillecehris depulare deberous, sicut facie-
« Et mater ejus conservabat omriia verba ha.c in bant Scribae et Pharissei, qui dicebanleum virii po-
< corde suo. > Omnia scilicet quse de illo audivit, talorem et amicum publicanorum (Matth. xi), sed
sive ab angelis, sive a pastoribus, sive a magis, sive ob certi gratiam niysterii, id est, pro lucrandis ani-
a Simeonc, vel ab Anna prophelissa, vel etiam qua. mabus, eum venisse credere debemus. Sicul enim
ab illo fieri videbat, quasi mundum animal rumU doclus piscator, et peritus venator in eo loco retia
nans, in corde siio conservabat, nolens mittere mar- tendit, ubi multitudinem piscium vel avium, sive
garitas suas anle porcos, neque dare sanctum cani- besliarum novit convenire, ut cum multi congregen-
bus, sed exspectans lempus illius perfecla. setaiis tur, aliqui capiantur, ita Dominus ad conviviunr vel
quo miracula faciendo Deus ostenderetur, et quo ad nuptias venire voluit, ut ubi multi conveniebant,
haecscribendo erant, ut per ordinem cuncta nar- retiejus praedicalionis aliqui caperentur. Ob hanc
renlur. Unde idem evangelista paulo superius ait: causam invitatus a PJiarisseo, in domo ejus discu-
< conferens in corde suo. > Quia conferebat ea quae buisse legitur, et nunc vocatus ad nuptias, non so-
in illo fieri videbat, cum eis quse de illo iu oraculis . lum venisse, sed eliam eas suo hiiraculo consecrasse
v• memoralur. Ubi notandum
projhelarum legerat, et tanto verius eum credebal quod cum ad nupiias
Deum esse, quanlo illa quse de eo legerat, in illo terreno more celebraturus Dominus venit, non so-
compleri cernebal. lum conjugalem copulam bonam esse ostehdit, sed
< Et Jesus proficiebat sapienlia et setale. > In hoc eliam Marcionis et Talionis haeresim deslruxil, qui
brevi versiculo duae hsereses destruuntur, Mani- nuplias damnare voluerunt. Si enim nupliae bonse
chaeorum et Apollinaristarum. Manichaei eniiii, qui non essenl, ncquaquam ad eas fllius virginis venire,
dixerunt Deum veram carnera non assumpsisse, nec eas suo miraculo dignaret consecrare. Et si nu-
deslruuntur, cum dicitur: < Jesus proficiebat a_tale. > ptix bonae non essent, quae propter amorem filio-
Apollinaristaevero, qui dixerunl eum veram animam rum fiunt, nequaquam Dominus in initio masculum
non habuisse, destruuntur, cum dicilur: « proficie- et feminam creasset nec dielurus esset. « Propler
bat sapientia. » Sicut enim aetas ad corpus, sic sa- hoc relinquet homo patrem et niatrem suain, et ad-
pienlia in hoc loco perlinet ad animam. Nisi enim liaerebil uxori suae, elejunt duo incarne una (Gen.
veram carnem habuisset, nequaquam aetate profice- li). » Unde et Dominus interrogatus a discipulis i
ret et cresceret. Et nisi rationalem et veram animam oporicret dimittere uxorem, quacunque ex causa,
127 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 12S
ut oslendat nonum esse conjugium legnuue ceie- ..-_uitur, quia uie ienciier ao nas nuptras arscummt,
bfalum, ait :>< Quod Deus conjunxit, homo non se- qui zelo amoris Dei tactus, de terreno amore ad
paret. Nam qul dimiserit uxorem, excepta causa coelestedesiderium transmigraverit, qui possit di-
foriiicationis, moechatur (Maith. xix). > Hinc et cere cum Psalmisla :~<Zelus domus luaecomedit me
Apostolus, magisiri seritenliam secutus, ait : « Viri, (Psal. Lxvrn). > Et cum Apostolo : « Nos autem re-
diligile uxores veslras, sicut Chrislus dilexit Eccle-'. velafa facie gloriam Doraini contemplanles, trans-
siam. Et qui uxorem suam diligit, seipsuin diligit formamur a claritate in claritatem, lanquam a Do-
(Ephes.x). >Etilerum: «Propterfofriieationemunus- mini spiritu (HCor. i). > Quod et faciebat Psalmista,
quisque suam uxorem habeat, "ei uiiaquseque'uxor qui, cum videret impium superexaltalum et eleva-
suum virum habeat. Vir uxon debiium reddat, si- tum sicut cedros Libani, omnia transiloria nihil
militer et uxor viro. Mulier sui corporis potestaiem compulans, incalescens animo, aiebat: « Transivi,
non habet, sed-vir. :Similiter el vir sui corporis po- et ecce non erat :.qu_jsivi eum, et non est invenlus
testatem non habel, sed mulier (/ Cor. m). » Et rur- locus ejus (Psal. xxxvi). » Elbenedie lertia post ea
sus : <Qui-matriraonio conjunctus est, prsecipio, non quae supra Evangelisla commemoravit, faclaefuisse
ego, sed Christus, mulierem a viro iion discedere : referuntur. Tria quippe sunt tempora, ante legem,
quod si discesserit, innuptam permanere, autcerle *B sub lege et sub gralia. Quiaenim ad coiijurigendam
viro feconciliari (Ibid.). » < Honofabiles enim nuptise sibi Ecclf-siata-ribriante legem, non sub lege, sed
(ait Salomon) el cubile immaculatum (Hebr. xm). » sub gralia' Deus visibilis apparuit, recte die lertia
Fornicatores namque et adulteros judicabil Domi- ad nuptias venisse commemoratur. De qua eonjun-
nus. Bona est ergo copula conjugalis, melior conti- clione Paulus apostolus ait: <-Emulor enim vos Dei
nenlia vidualis, perfectior vero inlegritas virginalis. aemulalione, despondi enim vos uni viro virginem
Ad comprobandum hsec, Dominus de intemeralo vir- . castam exliibere Chrislo (// Cor. xi). » Hinc in lau-
ginis utero nascilur : niox nalus, ab Anna vidua be- dem Ecclesisedicilur (Cant. i, n): «Ecce lu pulchra
nedicilur : juvenis factus, a celebraloribus nuplia- es, amica mea;-ecce -tupulchra-oculrtui columba-
rum invitatus venisse legitur. Haec juxta lilteram rum. » Et iterum : < Pulchriores sunt oculi tui
dicta sunt. Spirilualiter vero conjurietionem Christi vino, et denles tui lacte candidiqres. > El Joannes in
et Ecclesia., in Scripturis vocari nuptias usitatissi-' Apocalypsi ::« Yidisanclam civitatem Jerusalem,
mum est, sicut illud in Evangelio : « Sirnile est re- descenderiteni de coelo, tanquam sponsam ornalam
gnunr coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio viro suo (Apoc. xxi). > Yel cerle, quia nemo in his
suo (Matth. xxir). > Et iterurri : « Cuni vocatus fue-: nriptiis inleresse potest, nisi qui individuam trini-
ris ad nuplias, non discumbas in primo loco (Luc. " laterii Dbmini fuerit confessus, recte etiam die ler-
xxiv). » In nuptiis enim dub jungiihtdf _pbnsus et; tia ad nuplias venisse narratur. Sive aliter. adhoc
sponsa. Et sponsus:'quidem est Christus, de quo: dre lerlia ad mrptias venire voluit, uf ostenderet
per Psalmistam dicitur : «Tanquam sponsus proce- quia quicunque in Ecclesia per fidem discumbit,
dens de thalamo suo (Psal. xviir). » Et Joarines" memoriam ,: voluntaiem et iniellectum obseryare a
evangelisla : « Qui habet sponsara sporisus est malis debet et exercere in bonis : vel quia tres vir-
(Joan. in). > Sponsa vero ejus sancta est Ecclesia, tutes principales, scilicet spem, fideni et charita-
cui per Prophelam dicitur : « J)esponsabo le mibi in tem in suo opere custodire debet, de quibus ait
justilia et sanctitaleveritatis (Ose. n). > Et in Can- Apostolus:'« Marieat in Vobi-'ildfe_,'spes, charilas,
lico canticofum: « Verilvsponsa :iri'ea(," eldctsi mea tria haec, major aulera his esl charitas (Rom. xrn •
(Cant. ir). ,»;ThaIamus hujus sportsi,"uterus inleme- • / Coi'..xirr). » Ternarius auterri numerus perfeclus
ralus gehilricis fuit. De quo (ut diximus) tanquam est, prOpter fidem Sanctse Trinitatis. Sive lernarius
sponsiis de thalariio suo Christus processit. Venit niimerus perfectus est, quia legimus'qriod, Domino
ergo ad nuplias terreno more celebralas, quia ad dicenle ad Jonam prophelam : < Yade;iri Niiiiven ci-
conjungendam sibi Ecclesiam, homo inter homines T_. vilalem magnam, et dices populo huic r Adhuc qua-
apparuit. Locus nuptiarufn primurii in Judoea fuit, draginta dies, et Ninive subvertelur (Jon. m), > illo
ubi Dominus natus, non solum docuit, sed etiam prsedicante, statim rex de solio suo desccndix, et
virtutes fecit, et de qua aposloli electi sunt. Cele- praecepit triduanum jejunium facere populo. Quo
bratores autem riupliarum priinum apostoli fuerunt, faclo, eessavil populus a nequitia sua, el conversus
de quibus Dominiis ait in Evangelio : « Non pos- est ad Dominum, et exaudivit eum Dominus, et
sunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis esl spon- cessavit a plaga. < Et erat mater Jesu ibi. > Mater
sus. Veniet tempus quando :auferetur ab eis Spon- Jesu spiritualitef Synagogam significat, quae dum
sus, el tuncjejunabunl (Matth. ix). > Sed quiaad per oracula pfophelarum Deum in mundo venturunl
'
has spiriluales nuptias venire nemri potest, nisi praediCaYit,:qriasi de qriodam spiriluali utero legis
prius zelo Dei. tactus mala opera respuere,, et bona nohis Dei Filium genuit. :••"
didicerit amare, recte in Cana Galilaeaefaclse fuisse < Yocatusest auterh Jesus el discipuli ejcs ad'
referuntur. Cana quippe viculus Galilaeae, zelus in- < riuptias. > Omnia ergo quae in serie hujus leclio-
terpretatur. Galilxa namque transmigratio facta in nis referuntur, sic juxla litleram accipienda sunt,
nostra lingua dicitur..Ex qua interprelalionc oslen- ' ut lamen per significationem aliquid nobis denion-
129 HOMILIiE DE TEMPORE. 150
sirent. Jam superius per nuptias conjunciionein . _,lier, ecce filius luus (Joan. xix). » Ac si dicerei:
Christi et Ecclesiae figurari diximus. Quod yocatus Ecce quod ex le assumpsi, pati et mori polest; mi-
Jesus dicitur ad nuptias, per hoc declaratur quia raculum quod qua_ris, sine divinilale operari non
sine leslimonio legis et prophetarum in mundo non' potest. Sed cum Dei 'genilricem mulierem audis ap-
apparuit. Quasi enim palres sancti et prophelae Do- pellalam, noli dubitare deejus virginitale, quia usus
minum ad nuplias vocaverunt, quando non solum Scripturse est, Omnes feminas, non solum nuptas,
eum venlurum in mundum prtedixerunt, sed eliam sed e.tiam iiirtupias', mulieres appellare, sicut de
ut venire dignaretur pro noslra redempliorie, totis prinia^haire omriiumEva,'cuni formaretur, dictiirii
volis optaverurit. Vis audire quomodo sil vocaius ? est : «,_Edificavit Dohiinus coslam, quam tuleral de
audi Isaiam dicentem : « Ulinam disrumperes coe- Adam, in muherem (Gen. n). » Hanc consuetudinem
los, et descenderes (Isa. LXIV).> Et Psalmista, ejus seculus Apostolus, Dei genilricem, quae virgo anle
adventum desiderans, ait: « Domine, inclina coelos partum, virgo pqst partum permansit, mulierem ap-
luos, et descende (Psal. CXLIII). > Necnon et ille pellavit, dicens : « Misil Deus Filium suum, facttun
venerabilis senex jam moriturus, aiebal: « Salu- ex muliere, factum sub lege,(Ga/a/. iv), » Cum sine
tare tuum exspeclabo, Domine (Gen. XLIX).> Yocali dubio ex virgine natus credatur. Non enlm hoc no-
sunt aulem cum eo et discipuli ejus, quia ut firmior B mine corruplio, sed sexus designalur. Ut autein in-
aucloritas essel, non solum Domini incarnalio, sed telligatur, non pielatem a Domino nialri negalam,
etiam eorum prtedicatio prsedicla fuit. Sic enim ait sedordinem passionis prseiiuniiatiiiii, recte subdilur:
lsaias in persona Doniini: « Ecce ego et pueri mei, « Dicit maler ejus minislris : Quodcunque dixerit
quos mihi dedit Dominus in signum et porlentum « vobls facite. >Inlellexit enim in illis Domini ver-
Israeli (Isa. VIII). » bis, se non esse exasperatam; et ideo-fiducialiter mi-
« Et deficiente vino, dicit. maler Jesu ad eum : nistris imperavit, ut praecepta implerent filii ju-
« Yinum non habent. »'Nec"fortuitu nec' casu acci- benlis.
disse pulandum est, ut Doinino venienle ad nuptias « Erantaulera lapideaehydria. sexpbsilse secundum
vinum deficeret, sed ideo niagis ut occasio miraculi < purificationem Judseorum, capientes singulse me-
fieret, utdum aquas in vinum couverleret, Deus qui « trelas binas vel ternas. > Hydria. dicuntur vasa,
in homine latebat, appareret, ipse scilicet, qiii edu- aquse receplui praeparala, traclo vocabulo a proprie-
cit panem de terra, et vino laetificat cof hominis. tate Graeci sermonis , quoniam aqua Grsece u5w>iYO-
Unde inlelligens sancta ejus genilrix jam tempus catur. Quoniam autem secundum purificalionem Ju-
esse perfeclae aelatis, quo permiracula seipsurti Do- daeorum positae referuntur, traditio habebat Judaeo-
miiium mundo innolesceret, et non fiiius Joseph, G nrm, et maxime Pharisaeorum, ut in conviviis et
sed Dei et Mariaevirginis crederelur, ail: « Vinum nuptiis vasa cum aqua haberenlur, propter purifica-
non babent. » Spirilualiter autem veniente Domino lionem Juda-orum, vel lavalionem manuum, vel
ad nupiias, vinum defecil, quia raeraca illa legis, quidquid necesse esset. Quod ille Pharisaeus in Evan-
a prisca sua suavilale el dulcedine desipuerat. Quasi gelio indical, qui ipsum fontem aquaevivseDominum
enim virium sapuit Iex'temporibus Moysi, Josue, reprehendere ausus est, quare non esset Jotus ante
Samuelis el'David, ef caeterorurn qui eam inlellexe- prandium (Marc. vn). Sed quia jam ternpus inslabat
runt el tenuerunt. Jam vero tempore quo Dtminus in ut ille qui homo purus videbalur, verus Deus esse
mundoapparuit.superslitiosus [F., superslitionibus] tstenderelur, recle subjungilur :
Pharisaeorum excrescentibus, et ab amore Dei Judaeo- < Dicit eis Jesus : Imptete hydrias aqua. Et im
runi populis frigescenlibus, ab antiquo suo sapore < pleverunteas usque ad summum. > Quaein vinum
defecerat, sicul DominusJudaeis improperando dixit: conversae sunt. Et quidem poteral Dorainus vacuas
< Yos eslis qui reliquistis mandatum Dei propter tra- hydrias implere virio, quoniam anlequam essent,
ditiones vestras (Matth. xix). > Quod autem ail ma- creavit ex niliilb', sed prius jussit eas implere aqua,
ler Jesu ad eum : < Yinum non habent,» vox Syna- et sic converlit in vinum; quia veniens non aliam
" ' 0 Iegem dedit, quam per servum suum Moysendederat,
gogaeesl Christum ad iniracula provocanlis.
< Dicit ei Jesus : Quid mihi et libi,'riiuiier? > Non sed ipsam spirilualiter interpretando, in melius
putandus est Dorfiiriusinhonorasse matrem , qui ju- commutavit, quia spiritualem inlelligenliam, quae in
betliohorare parenles, sed illi altiora quserenli quam ea latebat, aperuit, sicut ipse ait in Evangelio:
sola humanilas habeat, ad vif tutiemDivinitatis con- « Non veni solvere legem, sed adimplere (Matih.
lemplandam, ejus meutis oculos sublevavit. Ac si di- x). > Quasi ergo spiritualiter aquam in vinum con-
ceret : < Quid humanitali tuse cum miraculo, quod venit, quando poslsuam resurrectionem, cum disei-
quaeris, commune est, cum virlules operari divinae pulis ambulaiis, aperuit eis sensiim, ut inlelligerent
virtutissit? »—« Nondum venit hora mea. » Quo Scripluras. Et incipiens a Moyse et prophetis, in-
verbo, non hora falalis (ut hseretici voluerunt) signi- lerpretabatur illis Scripluras in omnibus quae de illo
ficatur, sedhora passionis. Ac si diceret: Nondum erant. De cujus suavissimo gustu tantum inebrhli
verril hora passionis, qua vere manifestem quid hu- sunt, ul postea dicerent: « Nonne cor noslrum ar-
manitas possit, quam ex te assumpsi. Quaehora ttinc dens erat in nobis > de Jesu, « dum loqueretur in
implela est, quando pandens in cruce, dixit : « Mu- via, et aperirel nobis'Scripturas (Luc. xxiv)? >Spiri-
131 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 132
tualiler aufeni hydriae corda significant sanclorum, A neglexerinms salutem, invenit in prima selale hy-
qusecontinenlin seaquam, ideslscienliam Scriptura- driam aqua plenam. At vero, si aliquid altius intel-
rnm. Quod enim aqua scientiam Scriplurarum lexerit, ut intelligat per Adara qui ex immaculata
significet, teslis esl Salomon, qui ait: « Aqua pro- terra faclus est, Dominum Jesum Chrislum, per
funda sermo ex ore viri, et lorrens redundans fons Evam, quae de latere Adae dormientis formata est,
sapientiae (Prov. xvm). > Quse bene- lapideae esse sanclam Ecclesiam, qua. de latere Chrisli pendenlis
referunlur, quia conlra lentatioiies diaboli firma et in cruce formata est, quando < unus mililum lancea
fixa sunl praecordia sanclorum, illi Iapidi adhseren- Iatus ejus aperuit, el conlinuo exivil sanguis et aqua
tium, de quo dicit Petrus aposlolus ; « Ad quem ac- (Joan. xix); » hydria, quam plenam invenerat aqna,
cerientes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi conversa est in vinum. Yideamus adliuc in ipsa
supersediflcamini domus spiriluales (/ Petr. n).*» setale aliam hydriam aqua plenam. Legimus enim
Qtioniam petra (ul ait Aposlolus) Chrislum signifi- (Gen. iv) quia idem primus homo post peccatum
cat (/ Cor. x). Bene autem sex fuisse referunttir, duos filios genuit, Cain scilicet et Abel. Fuit Abe]
qttia sex sunt mundi hujus setales, in quibus Deus pastor ovium, et Cain agricola. Tollensque Abel de
omnipotens liydrias spirituales, id est sanctos viros ovibus suis el de adipibus earum, oblulit holocau-
ad nostram eruditionem et ablulionem mittere di- B sluni Domino, Cain autem de frugibus lerrae. Et
gsialus esl. Prima roundi selas fuit ab Adam usque respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejns; ad
ad Noe, secundai a Noe usque ad Abraham, tertia Cain aulem et ad munera ejus non respexil. Unde
ab Abraham usque ail David, quarta a David usque iratus Cain et invidia ductus, dixit ad fralrem :
ad transmigrationem Babylonia., quinta a transmi- Egredianmr foras. Cumque essenl in agro, concur-
gratione Babylonia. usque ad adventum Chrisli in rexit adversus fratrem suum, et occidit eum. Dixit-
carne, sexta a prirno advenlu Domini, quo venit que ei Deus : Ubi est Abel frater tuus ? Qui non so-
redimere mundum, usque ad secundum ejus adven- Jum mendose, sed etiam proterve negavit, dicens :
lum, quo venturus est mundum judicare. In his ergo Nescio. Nunquid custos fralris mei sum ? Dixitque ei
a.tatibus Deus omnipolens sanclos viros mittere non Deus : Quid fccisti? Ecce vox sanguinis fralris tui
deslilil, qui Spiritu sanclo inspirati, aquam divino- clamal ad me de lerra. Nunc igitur malediulus eris
rum eloquiorum ad aliorum eruditioriem effundererit. super lerram, quaeaperuit os suum, et sustepit sarr-
In prima celate mundi legimus, quia fecit Deus ho- guinem fralris tui de manu tua. Vagus et profugus
minem de limo lerrae, ad imaginem et similitudinem eris omnibus diebus vitaeluae. Quicunque ergo haec
suam. Ad cujus solatium vel adjutorium cum vellet audiens, elegerit innocenler et simpliciter vivere
facere mulierem, immisit soporem in eo, et lulit cum Abel, timuerit invidiam vel odium habereerga
unam de costis ejus, et aedificavit eam in mulierem, fratrem, nefortein maledictione repuieiur, cum Cain
et posuit eos in paradiso voluplalis, praecepitque invenit in prima setale aliara hydriam aqua plenam.
eis, dicens : « De omni ligno paradisi comedite, de At vero si ad spirilualem inlelligenliam anirauni
ut intelligat per Abel Dominum Je-
ligno autem scieuliae boni et raali ne teligeritis. suum convertit,
Quocunque enim diecomederitis ex eo, morte mo- sum Christum; per ejus occisionem Domini passio-
riemini (Gen. n). > Postea vero seducti a serpeiite, nem, per lerram, quse aperuit os suum et suscepit
qui erat callidior cunclis animantibus, inlerdictum sanguinem ejus, sanciam Ecclesiam, quae quolidie in
fructum ligni non solum tetigerunt, sed eliam co- confessione Domini aperit os; per Cain vero horaici-
mederunt. Et aperti sunt oculi eorum, et ut cogno- dam, populum Judaeorum, qui propter invidiam san-
verunt se esse nudos, fecerunt sibi perizomata de guinem Domini fundere non timuit, et propterea
foliis ficorum. Et dum deambularet Dominus in pa- vagus et profugus est reputatus : hydria, quam ple-
radiso ad auram post meridiemyabscondil se Adam naffi inveneral aqua, conversa est ei in vinum. In
el uxor ejus inter ligna paradisi. Cumque requireret secunda aetate legimus quod, pra.varicantibus his
eum Deus, dicens : Adam, ubi es? Respondit: Au- f. qui de slirpe Adse descenderanl proeceptum Domini,
divi, Domine, vocem tuam, et timui, eo quod nudus inventus est Noe vir justus, cui dixit Dominus :
essem, et abscondi me. Dixilque ei Deus : Quis enim « Finis universaecarnis venit coram r_e, et non per-
indicavit libi quod nudus esses , nisi quia de ligno manebit spiritus meus in homine in aeternum, eo
de quo praeceperam tibi ne comederes comedisti ? quod sit caro. Delebo (inquit) diluvio omnem carnem.
Propterea maledicta terra in opere luo. Cum opera- Fac ergo libi arcam de lignis levigalis, et ingredie-
tus fueris eam, non dabit tibi fruclus suos, sed ris eam tu et fllii tui, uxor lua, et uxores filiorum
spinas el tribulos germinabil tibi, et in sudore vul- tuorum , ut possitis vivere. Te enim inveni justum
lus tui vesceris pane, donec revertaris in terram de in generalione hac (Gen. vi). » Qui Domiriiimplens
qua sumptus es, quia terra es, el in lerram ibis; pul- jussionem, per cenlum annos in arcaefabrica desu-
vis, et in pulverem reverteris (Gen. m). Quicunque davit, et iu articulo diei illius ingressus est in arcanv
ergo haec audiens, limueril transgredi praeceptuin ipseet filii ejus, uxor ejus, et uxores filiorum ejus.
Dei, reputans apud semetipsum, et dicens : quia si Pluilque Dominus quadraginta diebus et quadra-
illis. rudibus ac novellis nonpepercit Deus, fortenec ginta noctibus super terram, et factum est diluvium,
nobis oarcet, si post multos aliorum casus, nostram morluaque est omnis caro, in qua erat spirilus vilae.
155 HOMILI-E DE TEMPORE. .34
Postea vero volens scire Noe utrum cessassenl aquae, A immolatus, intellexerit Doniini humanilalem passio-
eniisit corvum qui non est reversus ad euin. nem sustinuisse, sed divinilatem impassibilem per-
Ac deinde emisit secundo columbam quse vespere mansisse : bydria, quam plenam habebat aqua, mu-
reversa est ad eum, portans ramura oliva. virentibus tata est ei in vinuni. In quar laanale legimus (/ Reg.
foliis in ore suo. Quisquis ergo haec audiens, elegerit xix)fuisse David, non solum virum fortetn, set) eliam
magis salvari cum electis paucis, in exemplum Noe, riumilem et misericordem. Qui cum, reprobato Snnl,
quam perire cum mullis reprobis, iiivenit in secunda electus a Deo esset ad regnanduru, persecutionem
aetate hydriam aqua plenam. Quod si hanc historiam passus est a Saule in tanlura ut eu.ni frequenier oc-
spiritiialiter interpretari didiceril, ut intelligat per cidere vellet. Et cum tradidissel eum Dominus in
Noe fabricaiorem arcae, Dominum Jesum Christura manus ejus, et posset eum occidere, non solum se-
fabricalorem et rec.lorem Ecclesiae; per diluvium mel, sed efiam bis lertioque pepercit ei propter Do-
quod peccatores homines delevit, baptismum, in quo minum, dicens : < Absit a*nie, ut niitiam manum
peccala deleiitur; per corvum qui egressus est el non meam in chrislum Doinini (/ Reg. xxvi). > Prnpter
estreversus, ha.reticos qui ex nobisexieriint, sednon qnod regnum Saul destructum est, et regnum Daviri
erant ex nobis per columbam; quae ramum olivae vi- super Israel elevalum. Quod si lu hsec audiens, vo-
renlibus foliis delulit, unctionem Spiritus sancti, quae H lueris imitari humilitalem et inansuetudineni David,
fidelibus in bapiismo datur: hydria aqua plena, quam ut cum inimicis tuis nocere possis, propter Deum
habebat, mutata est ei in vinum. In terlia aetate legi- diniittas, invenisli in quarta sefale hyririam aqua
musfuisse Abraham virum justum, cui dixit Detis : plenam. Al vero si Saul reprobum et invidum, po-
« Egredere de terra tua, et de cognatione lua, et puliim Juda-Orum, qui Doininum perseciitus est, in-
de domo patris lui, et veniin terram quam monslra- tellexeris, per David Dominum Jcsiini Christura, qui
vero libi (Gen. xn). i Qui obediens Deo statim exi- est forlis et potens iriprselio, el,Dominiis viriutuin,
vit, nesciens quo pergeret, et cum magis ac magis et qui pro persecnloribus Juriseis exoravil, dicens
fide et dilectione in Deum proficerel, dedit ei Deus (Luc. xxm): <Pater, ignosce illis. quia nesciunt quid
unigenilura filium per repromissionem in senectute faciunt, » el ideo regnum eorum dissipalum esl: re-
sua, nomine Isaac. Dixilque ei Deus postea (Ibid.) : gniim autem Domini manet in a.lernum ; qiiaria hy-
<Tolle unigenilum filium tunm quem diligis lsaac, et dria, quam plenam inveneras aqua, mutata est tibi
vade in lerram visionis, atqne offeres euni ibi in ho- in vinum. In quinta selale legimus (IV Reg. xxv)
locaustum, super uniiin monlium quem monslravero quod populus Judacorum praevaricatns esl manda-
libi (Gen.xxn).t Qui « consurgens.slatim slravilasi- tum Domini, derelinquens Deum palrum suorum et
num suum, ducens secum duos pueros,et Isaac fllium L adorans idola, et ideo tradidit eum Dominus Nabu-
suum.» Cumque die tertia elevatis oculis vidisset lo- chodoiiosor regi ChaldaDorum, qui duxit eum capti-
cum procul, quem ostenderat ei Deus, dixit pueris vum in Babyloniam, et Jerusaiem civitatem riesiiu-
suis:« Exspectate hic cum asino; ego et puer illuc us- xil; ubi, propler vindictam peceati, per seplnaginta
que properanles, postquam adoraverimus, reverle- annos in grandi aflliclionc fuil. Postea vero rniserius
mur ad vos. > Et cum imposuisset ligna supra Isaac eidem populo Deus, suscitavit Jesum filium Jose-
filium suum, imposuil eum super aram, «extendiique dech sacerdotem magnum, el Zorobabel principem
nianum et arripuil gladium ut immplarel filiurn. Et Judseorum, qui eumdem in Jertisalem reduxit, lem-
ecce angelus Domini de coeloclamavil, dicens : Abra- plumque Domini restauravit. Quod si lu hsec au-
ham, Abraham. Qui respondil: Adsum. Dixitque ei: diens, timueris peccare, ne forte aut caplivitas, aut
Ne extendas manum luam super puerum, neque facias qualiscnnque lemporalis tribulalio propler peccatum
illi quidquam. Nunc cognovi quod limeas Deum, eo tibi accidat, invenisti in quinla selate hydriam aqua
quod nOn pepercisti filio tuo unigenilo, propter me. plenam. Si vero ad aliiorem intellectum mentem
Benedicens "benedieam libi, et mulliplicabo semen luam transtuleris, ut intelligas per popuhim Israeli-
tuum sicut stellas eoeli,et sicut arenain quaeest in lit- licum genus liumanuni; per Nabuchodonosor, qui
lore maris.» Conversusque relrorsum, <vidit arielem populum captivavit, diabolum figurari, per Babylo-
inter vepres hserenlem conribus, quem assumeus, niam,quse confusio interprelatur, irifernum; ubi dia-
oblulil holocaustum pro filio.» Quicunque ergo, haec bolus gehus humauum post pr__varicationem capti-
audiens, cogitaverit in corde suo cum quanlo studio vum traxit; per Jerusalem, quae visiopacis interpre-
debeat Deo obedire, quando Abraham magis voluit tatur, coelestem palriam : per Jesum sacerdotem
Deoobedire quam filio suo unigenito parcere, habel magnum, Dominum noslrum Jesum Cbrisltim, qui
in tertia aetale hydriam aqua plenam. Si vero in hoc faclus est sacerdos in a_ternum secundum ordinem
facto Abrahae spiritualem inlellectum quaesierit, ut Melchiscdech (Psal. cix), qui electos suos de capli-
inteliigat per Abraham Deum Palrem, et per Isaac vitate Babyloniae ad coelestem palriam revocavit:
unigenilum filium ejus, Dominuin Jesunl Christuni, hydria tua, quae prius aquam habebat, conversa est
qui est unigenitus Filius Patris, per immolationem tibi in vinum. In sexia a__ate legimus (/ Tim.u),
Isaac Domini passionem, qui pro nobis passurus, quodipse auctoretredemptor omniumDomiriusJesus
lignum in quo pateretur ipse porlavitji- in eo vero Chrislus, pro hominibus homo factiis, ocla^a die cir-
quod Isaac Dominivoce liberatus, et aries pfo eo est cumcisus est, et tricesima tertia post haec die in
155 HAYMONiSHALBEBSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. - 156
templo pra.senla.us, atque legalis hostia pro eo esl A suiil, el spirilu oris ejus omnis virlus eOruni (Psal.
oblata, nulla lamen necessilate cogente, sed sponta- xxv). > Binas roelrelas Dominus ostendit iu Evange-
nea voiuntate, lantum ul legera adimpleret. Quod si lio, cum dicit: <Ego etPater unumsumus (Joan. x). >
ha_c tu audiens cpgilaveris cum quanta sollicitudine Ternas oslendit, cum alibi ait: < Eunles docete om-
et sludip Evangelii debeas observare praeeepta, quae _nes gentes, baplizantes eos in nomine Patris, et Filii,
per ipsum dicla-sunl, quando ipse legem quam per et;Spiritus saiicti (Matth. xxvm). » Doctores aulem
servum dederat, cum lanta diligenlia dignalus est sarrcli, id est spiritales hydrise, ternas accipiuntme-
observare, invenisli in sexta setale hydriam ,aqua Iretas, cum individuam Trinitatem aliis praedicant
plenam, uberiorem et mundiorem qmnibus, de qua credendam ; binas, quando dileclionem Dei el pro-
non s.olum ablui, sed etiam satiari poles. Si aulem .xirai suis audiloribus coriiraendant. Minislri autcm
altius aliquid in hoc Domini facto intellexeris ut qui eas implesse dicunlur, aposlolos significaverunt
intelligas in epquod ipse noluit priusin temploma- vel doclores Ecclesise, per quorura doclrinam bau-
terialis sedificiiconstructo prsesentari, quam circuiri" ; simti sapienlise mundus accepit, de quibus bene di-
ciderelur, et diem purificalionis cxspectare, cum non citur :".'i»\E'tinipleveruni eas usque ad suiiimnm. >
indigeret: quia nos non possumus spiritualiter Ec- Quia nullum tempus ab initio saeculi vacuum fuisse
clesia. Dei sociari, nec corporis el sanguinis Chrisli*B, ostenderunl ab erudilipne fidelium, quo sine verbis,
participes fieri, nisi prius per baptismum fuerimus sine exemplis spirilualem doclrinam non paleface-
ab originali peccalo mundati : hydria quam aqua rent. Sive certe eas usque ad summumimplevefunt,
plenain habebas, niulala est tibi in vinum bonum. .quia majorem perfectionem ostenderunt esse per
Quod si adhucaliquid sacratius perscrutari volueris, gratiam Novi Testamenti quam per Yelus, quoniam
ut inlelligas in eo quod DominusJesus Chrislus prius doctrina Evangelii, quam illi prsedicaverunt, tolum
voluil circumcidi quani in templum intraret : quia mundum complevit: vel quia in operibus sanclorum
nos in lemplo selemse beatitudinis, quod est in coslo, nihil de imperfectione ad ostendendum nobis ma-
ubi sine fine laus Dei eanitur, nequaquam inlrabi- gislri Ecclesiae reliquerunt.
nms, nisi in praesentiyila per confessionem, eleemo- « Et dicit eis Jesus : Haurite nunc et ferle arehi-
synas et csetera bona opera fuerimus purificati, et « triclino. Et lulerunt. > Architriclinus dicilur prin-
ornni custodia cor nostrum servaverimus, ut dignam ceps triclinii, quia apvj>sGraece,Latine dicitur prin-
Deo bosliam in coelo offerre mereamur:- hydria, quse ceps; triclinium •aulem esl domus tres ordines
versa erat in vinum bonum, commutala est in vinum habens.Possumus quoque ad lilteram hunc archi-
meracissinium, in tantum ut, hujus suavissima dul- Iriclin.um, aliquem ex majoribus Judaeorumaccipere,
cedine spiritaliler inebriatus, cum prophela dicere C qualis erat Nicodemus vel Gamaliel, sive diseipulps
possis : «Et calix tuus inebrians quam prseclarus ejus tunc Saulus, postea vero Paulus. Spiritaliter
est! » (Psal. xxn.) Et iterum : « Fluminis impelus vero sicut per archilriclinum magislri Ecclesiaede-
Isetiflcatcivilalem Dei (Psal. XLV).» Et rursus : « Fi- signanfur, sic per iriclinium ipsa Ecclesia exprirai-
lii autem hominum in legmine alarum tuarum spera- tur, quae tres habet ordines, conjugalorum, conti-
bunt, el inebriabunlur ab uberlate domus tuae, et nenlium alque virginura. Jussit autera Dominus
lorrente voluptatis tuae potabis eos (Psal. xxxv). > architriclino vinum ex aqua factum dare, quia illis
Hoc vinum desiderabat ille qui dicebat in Canlicis spiritualis doclrina commeudatur, qriia schmt discer-
canticorum : « Osculetur me osculo oris sui, quia nere inler Yetus el Novum Testamenlum, id est in-
meliora sunt ubera lua vino, fragrantia unguenlis ler legeni et Evangelium.
optimis (Cant. i). > Quicunque ergo per singulas acla- « Utautem gustavit architricliuus aquam vinurn
les exempla sancloruni considerans, bene vivere' et « factam, et non sciebal unde esset: ministri autem
spiritaliler didiceril intelligere eorum doctrinam, « sciebanl qui hauseranl aquam, vocat sponsum ar-
in singulis aetatibus inveniet hydrias, de quarum « chilriclinus. > Isie.sponsus, juxta litteram, ut qui-
haustum et ablui et saliari possit. Pulcherrime au- dam tradunt, accipilur Joannes apostolus : qui cum
tem mentibus sanctoruin conyenit, quod de iisdem U nuplias fecisset, visp miraculo Domini, relinquens
hydriis dicitur : « Capienles singulae melretas binas nuplias, virgo eum secutus est, unde et dilectus Do-
vel ternas. > whpov enim Graece, Laline mensura di- mini dicilur. Spiritaliter vero idem sponsus ipse
cilur trium modiorum. Non enim dicit, quia alise Christus inlelligilur..« Et dicit ei: Omnis homq pri-
capiebant binas, et aliae ternas, sed singulae capie- mura bonum vinum ponit, et cum inebriaii fuerint,
banl melretas binas vel ternas.' Cum enim sancti tunc id quod deterius est. Tu autem servasli bonum,
viri, Palris et Filii mentionem taiiluin faciunt, quasi vinum usque adhuc. » Doctorum est discernere,
binas vel ternas melretas capiunt. At vero cum Pa- quantum dislet inter legem et Evangelium , et inter
tris el Filii et Spiritus sancti simul mentionera fa- litleram occidenlem elSpiritumvivificantem, etinter
ciunl, iidem ipsi ternas melretas capiunt. Quasi enim bonum et malum, sic architriclinus inter vinum discre-
binas metretas David spiritualis hydria capiebal, cum lionem habuil et aquam. Quoniam quanlum distat
de Patre el Filio loquebalur, dicens ; « Oninia in sa- inleraquam et vinum, tantum distal, iuler legis litle-
pienlia fecisti (Psal. cnr). > Quasi ternas idern ipse ram et spirilualem Evangelii gratiam. lnbomini ergo
capiebat, cum dicebat: « Yerbo Domini coeli firmati prsegentia ipsa elementa.mutaia sunt,, quando lex
157 HOMILLE DE TEMPORE. 458
carnajis ipso interpretante spirilaliter est intellecla, A. Domine, et gloriflcabunt nomen tuum in aelernum
iu tanlum, ut quicunque hanc dulcedinem gustaverit, (Psal. LXXXV). » Hanc quoque turbam videbat Joan-
admiretur et dicat: Omnis horuo primum bonum nes in Apocalypsi, qui cum ex singulis tribubus.Israel
vinum ponit. duodecim millia signatqs describeret, adjunxit:«Post
« Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Gali- hsec vidi turbam magnam quam nemo poterat dinu-
< laeae. » Pulchre ergo Dominus initium signorum merare, ex omnibus populis, tribubus et linguis
suorum hoc miraculo voluit consecrare, ut aquas (Apoc. vn). » Sequuntur autem turbae Donrinum,
mularetin vinum, ut dicant fideles quianon aliam quando ejus vestigia humanitatis imitantur fideles.
legem venit docere, nisi quam per servum suum Sequi enim Dominum, imitari est, sicut ipse dicit:
Moysendederat, sed ipsam spiritualiter interpretan- « Qui mihi ministrat, me sequatur (Joan. xn). » Et
do in melius commutare. Bene autem dicitur : < Et iterum : « Qui vult venire post me abneget semet-
< manifestavit gloriam suam. » Manifestavit, videli- ipsum , et tollat. crucein suam , et sequatur me
cet per hoc signum quod ipse esset rex gloriae et . (Luc. ix). »
Dominus virtuluni, et ipse esset sponsus Ecclesiae: - « Ecce leprosus veniens adorabat eum, dicens :
manifestavit quod ipse esset qui cuneta ex nihflo « Domine, si vis, potes me mundare. » Si quis in
potuit creare, qui etiam quando voluit, elemenla po-;g hoc loco solam litteram attendat, non parvam fidem
tuit immutare. Quod vero subdilur : « Et crediderunt habuisse leprosus isle cognoscitur. Deum enim non
< in eum discipuli ejus. » IXon putandum est quod dubitavit, quem supplex adoravii. Nec de ejus dubi-
tunc prinium in eum Crediderinl, maxime cum ab tavit potestate, cum solam requisivit volmitatem,
illo ad nuptias vocati esse dicantur: sed qui prius dicens :« Domine, si vis, potes me mundare.» Unde
crediderant, viso miraculp, firmius crediderunt, et fides protinus effeclum consecuta est, nam sequitur:
«_uemantea hominem credebant, hoc sighum viden- « Et extehdens Jesus manum, teligit eum dicens :
les, Deum verum et hoininem esse crediderunt. < Yolo, mundare. » Ubi cum magna appareat Do-
mini poteslas, non minor ejus declaratur humilitas.
HOMILIAXIX.
Leprpsum enim, quem lex extra caslra ejiciebat,
DOMINICA III POSTEPIPHANIAH. quem scribae et Pharisaei vix respicere dignabantur,
(MATTH.YIH.)«Inillo tempore, cum descendisset ille tartgere non recusavit, qui eummundare pote?at
< Jesus de monte, secutae sunt eum turbse multse, > sine tactu, oslendens quia ejus tactus salus est cre-
el reliqua. Superius evangelista narravit qualiter dentibus. Quaeritur quare Dominus leprosum tetige-
Dominus sedens inmonte, ordinem octo beatitudinum, rit, cum lex pra_cipiat eum non tangere ? Primum,
tradidit, dicens : <Beati pauperes spiritu, quoniam Q ut humilitatis et compassionis exemplum nobis osten-
ipsorum est regnum coelorum (Matlh. v), » et csetera deret, nee despiciendos proximos propter debiiilales
qusesequuntur. Et ut vera esse crederent quaeinverbis aliquas declararet. Deinde, ttt non servunr, sed Do-
audierant, consequenler miraeviliim adjungere cura- minumlegis seesse ostenderet, qui cum secundum
vit, dicens : <El descendente eo de monte, seculse legem ambularet, etiam supra legem quoscunque
sunt eum turbse multse. » Ubi spiritualiter monlem, vellet, mundarel. Quod aulem ait: « Yolo, mun-
in quo Dominus sedit, coelumintelligere possumus, dare, » non simul jungendum est et legendum, Volo
in quo cum Palre mansit, el manet semper aequalis. mundare, ut quidam Latinorum putaverunt, sed
Tunc autem de monte deseendit, qaando propter nos: prius dicendum « Volb, » deinde inferendum est
et propter nostram salutem in convalle ploralionis, < mundare. * Ad singula ergo verba leprosi singula
veniens, humanilaiem nostfam assumpsit, ut qui Dominus respondit. Leprosus enim dixerat: « Do-
invisibilis eralinsuis, visibiiis appareret in nostris: et; mine, si vis. » Dominus respondil: « Volo. » Lepro-
quem non poteramus videre in sua altitudine, saltem sus dixerat, « Potes mundare. » Dominus respondil,
cognosceremus in nostra inflrmitate. Cnde juxta « Mundare,»imperativo scilicetmodo. i Et confestim
cortgruam rationem, soli discipuli in monte ad eum muudata est Iepra ejus. > Inter dicere autem Doruini
accesserunt, sed, eo descendente.de monte, mullae D et»(acere, nulla est differentia : » Dixit enim et facta
lurbae seculae sunt eum : quia ante suam incarna- sunt, mandavit et creata sunt (Psal. xxxn). > Alle-
tionem notus in Jndaea tantum eratDeus, et Israel - gorice autem leprosus iste genns designat humanum,
magnum nomen ejus : at vero, poslquam usque ad quod tunc lepraih peccati incurrit, quando-praece-
nostrara humariam naturam assumendam descendit, ptum Dominiin paradiso contempsit J^iide beiie>jiixta
protinus per fidem multse turbse eutn secufae sunt evangelislam, non solumTeprosus^-j|d ^tiamplerius
nationum. De quibus olim Isaias praedixerat, dicerrs: lepra fuisse describilur : quoniauiJYeniens Dominul
< Et erit in novissimis diebus prseparatus monsdo- in carrie, invenit genus humanumVarii^erferibiis- e't
mus Domini in vertice montiuni, et elevabilur super iniquilatibus irtquinalum. Sed Dbriiinb^io^c^pnte
colles, et sublimis erit valde. El venienf ad eum . descendente, id est incarne apparenteV^eptbsus ei
omues gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Do- occurrit : quia inteilexit genus huraanum tam ex
musJacob, venite, et ambuleraus in lumine Dei no-- Judaeis quam -ex gentibus iniquitatis lepra pollutum,
slri (Isa. n). » Et Psalmisla : < Omnes gentes quas- aliter mundationem animse se non posse accipere,
cunque fecisti, -veuienl et adorabunt coram te, nisi per ejus fidein qui peccatum non fecit, nec in-
PATROL. CXVIII. 5
159 HAYMONTS HALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 140
ventus est dolus in ore ejus, teste Apostolo qui ait: ._. crederent in mundatorem, salutem invenirent : si
< Non est dislinclio Judaei et Graeci. Onmes enim autem credere nollent, inexcusabiles -essenf. Upde
peccaverunt, el egent gloria Dei, justificati gralis bene dicitur : «In testimonium illis,» id est sacerdo-
per gratiamipsius,perredemplionem quaeest inChri- libus. AJiler per monlem., in quo Dorniiuis discipulos
sto Jesu (Rom. x). »jSedDominus, qui salutem con- docuit, sublimior doclrina accipitur, ubi soli disci •
ferre venerat, norr dedignalus est tangere leprosum, puli accesserunt: quia illriii spiritualibus rebus sunt
uteum ad salulem proveheret. Quasi enim leprosum iuslruendi, qui per diuturnam meditatlonem eas ca-
langendo curavit, quando per hoc, quod nostrae car-f pere possint. Qui autem parvuli sunt in sensu et ter-
nis simililudinem assunipsit, a peccatis animse nos reni iu fide, quasi in.convallibus sunt instruendi, id
liberavit. Et qui verbo leprosum curare. poterat, est in apertioribus sententiis nionendi. Unde cuni
langendo curare maluit: quia per hoc quod morti- in montibus discipulos docuit, et in convallibus lepro-
cinum nostrae carnis suscepit, a peccatorum conla- sum curav.it, ostendit in praedicalione juxta capaci-
gione nos purificavit, ostendens seipsutn esse de quo tatem auditorum, formandum esse sermonem docto-
per Isaiam fuerat prophetatum : « Yidimus eum non rum. N'on enim propler perfectos deserendi suut
habentem speciem, rieque decorem, et desideravimus imperfecli, sed potius cum illis corrigendi alque
eum despectum el novissiraum viroruni, virum do- ;3 tolerandi. Qui enim tales sunt, ut cuiii apostolis
lorum et scientem infirmilatem. Etquasi absconditus audire possinl: « Yobis dalum est nosse mysteriuui
vultus ejqs et despeclus, unde nec reputavimus eum. regni Dei (Luc. v), -»aliius et profundius in allego-
Yere languores nostros ipse lulit, et dolores noslros riarum typis et figuris sunl instruendi. Qui autem
ipse portavit. Et nos pulavimus eum quasi leprosum parvuli sunt sensu, sola littera sunt instruendi, quod
el percussum a Deo et humiliatum. Ipse autem vul- eliam Dominus alibi suo exemplo nos instruit,
neratus est propler peccata nostra., attritus est pror quando cuidam dicenti (Malth. xix): . Magisler bone,
pter scelera noslra (Isa. LI). » Hinc et apostolus quid faciendo vilam aeternam possidebo ? » quasi in
Petrus ait: « Peccata nostra i.pseperlulit in corpore convalle posito respondit, dicens ; « Mandala nosli:
suo superlignum, ut peccalis raortui, justitiae viva- Non occides. Non adulterabis. Non falsum testimo-
inus, cujus livore sanati sumus (/ Petr. n). » n.iumdkes, non concupisces rem proximi lui, » etc.
« Etait illi:Yide nemini dixeris,sed vade, ostende Sed illo respoiidenle : « Haecomniacustodivi a juven-
« te sacerdoti, et offer munus quod praecepitMoyses ttite mea. » protinus montem perfeetionis ostendit,
« in testimonium illis. » Quid est enim quod Dorai- SBlijiciens: « Adhuc unum tibi deesl: Si vis perfe-
nus, qui alibi sanato homine a legione daem.oiiisprae- ctus esse, vade el vende omnia quac habes, et da
cepit, dicens (Marc. v) :« Yade in civitatem ad tuos, iU pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni
et annuntia eis quanta libi fecerit Deus, > nunc autem sequere me. » Et quia-hunc mpntem difficileascen-
leproso curato dicit:« Yide nemini dixeris ? » Nos dtint, qui amore divitiarum sunl onerali, abiit ille
nimiriim in lroc facto instruit, quos frequenter inanis tristis, eo quod multas haberel possessiones. Hujus
gloria tentat, ostendens etiam in bono opere jactan- quoque exemplum Paulus Aposlolus seculus, quasi
tiam esse fugiendam. Si enim ille, qui ut Filius Dei cum quibusdam in convallibus morabatur, quibus
jactantiam noi_ timebal, miraculum suum occul- dicebat: « Ego vobis, fralres, non potui loqui quasi
tare praecepit, multo magis nos quos vana gloria spirilualibus, sed quasi carnalibus. Tanquam par-
subrepit jaelanliam cavere debemus, ut secundum vulis in Cbrislo Iac vobis potum dedi, non escam
quod ipse ait : « Nesciat sinislra tua quid fadet (/ Cor. 111).» Quasi cum aliis montem ascenderat
dexlera tua (Matth. xi). » Hinc iierum admonel, quibus dicebat: « Sapientiam loquimur inter .perfe-
dicens : « Tu aulem cum oraveris, inlra in cubicu- clos (/ Cor. n). » Moraliter autem leprosu. iste qui
,um , et, clauso ostio, ora Patrem luiim , et Pater Domino de monte descendenle occurrit, unumquem-
tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi (Ibicl. ). » que signiiical peccatorem. Sicut enim lepra varium
In eo vero quod ait « Vade, oslende te sacerdoti, » exprimit colorem in cute, sic peccatum varias habet
considerandum est, quod nullos alios Dominus, qui- D species in menle. Qui enim adulterium, homicidium,
bus corporaliter sanilalem prsestiiit, ad sacerdotes furlum, rapinam, sacrilegium, et his similia perpe-
misisse legitur, nisi tanlum leprosos,quod non solum tral, quasi leprosam in anima cutem demonslrat.
hic fecisse legitur, sed etiam alibi, quando decem vi- Talis si vult rnundalionem recipere, debet Domino
ris leprosis sibi occurrenlibus et clamanlibus « : Jesu occurrere, id est, cum lacrymis et gemitibus se pec-

praeceptor, miserere nostri, >pr_-cepil, dicens «Ite, catorero cqgnoscere, et Domini misericordiam com-
oslendite vos sacerdotibus (Luc. xvn), t quod ob va- punclo corde exorare, dicens cum Propheta : « Mise-
rias causas eum fecisse credimus. Primum ut sacer- rere mei, Deus, secundum magnam misericordiam
dotibus honorem deferret : secundo, lie conlradicfor .tiiam. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et
legis videretur: quia legis praeceplum erat, ui si peccatum meum contra me est semper. Tibi soli
quis a lepra-mundafus esset, venirel ad sacerdotem: peccavi et malum coram te feci (Psal. L) : > Elile-
tertio, ut sacerdotum animos ad-suam crudelilaiem rum :.« Delictum -meum cognitum tibi feci, et inju-
provocaret, et non credenlibus omnem excusatio- stitias meas non abscondi. Dixi,Confitebor adversum
nem au.ferret. Et videntes leprosuin mundatum, si me injustitiam meani Domino, et tu remisisti impie-
Ui HOMILLE DE TEMPORE. 142
tatem peccati mei (Psal. xxxi). » Nee debet despe- AL seplem dies inluilus eum, si viderit crevisse leprain,
rare veniam, si dignam non neglexerit agere poeni- addat alios seplem dies. Post quatuordecim vero
tentiam. Nam quanlum misericofs sit Dominus erga dies iterum intuitus eum, si viderit adliuc crescere
peccatores conversos, maiiifestatur cum subditur : lepram, sciat quia lepra perseverans^st, et tuncju-
« Et extendens Jesus marium teligit eum, dieens : dicet eum leprosum,- et ejiciat eum extra castra; qui
« Yolo, mundare. » Et quia verus est medicus. qui manebit intonsa barba, operto capite, scissa veste,
non venil vocare juslos, sed peccatores ad poeniten- aperlo ore, iffimunduin se judieans omni tempore
liam (Matth. IX), recte leprosum tetigisse dicitur. separationis suse. Si autem muhdatus fuerit, qui
Manus enim Domini in Scripluris aliquando maje- hujusmodi suslinet passioriem, vertiat ad sacerdo-
sfalis suaepotenliam, aliquando Incarnationis myste- tem et offerat pro emundatione sua 'tortampartis
rium signilicat. Potentiam majestatis significat, utait et sextarium olei ad himiiiaria coricinnanda, et-offe-
Psalmista : « In manus luas, Domine, commendo rat duos passeres vivos, unum pro peccald et alle-
spiritum meum (Psal. xxx). > Incarnationis niyste- rum in holocausto. Quaeomnia qualiter nune in Ec-
rium, ut idem alibi ait: « Emitte rnanum tuam de clesia spiritualiler fieri conveniant, breviter nunc
alto (Psal. CXLIII).> Yult enim Deus mundare lepro- commemoranda sunt. Lepra enim (ut diximus) pec-
sum, quia, ul ail Apostolus, « Neminem vult perire, BI catum significal;. in cujus ergo cute lepra apparue-
sed omnes ad agnilionem veritaiis converti (/ Tim. rit, id est, in eujus anima peccatum fuerit, veniat ad
n). > Unde ipse per Proptretam ait (Ezech. xvni) : sacerdotem; locumleprae ostendens, id est, peccata
« Yivo ego, dicit Dominus Deus, nolo niortem pec- sua humiliter ei confiteatur: Qui sacerdos recludat
catoris, sed magis ut converlatur et vivat. > Et ite- eum in domo separata seorsum per septem dies, id
rum : « Peccator quacunque die conversus fuerit, » esf omni tempore vitae suae, quae-per septem dies
et reliqua. Etin Evangelio : « Dico vobis, gaudiutn volvitur, poenitendum insinuet: et post septem dies
erilin coelo super uno peccatore poenitentiam agente intuitus eum, si viderit crevisse iepram, addat alios
(Luc. xv). » Nec eget bominus spatio annorum vel septem,id est, ubiiteratur peccatum,augeatur pee-
longitudine temporuni in poenitentia, sed cor contri- nitenliaemodus. Quoniam districlius judicandi sunt,
tum et humiliatum Deus non spernit: quia noniio- qui per consuetudinem peccant, quara illi qui subito
cehl mala praelerita, si non placent. Primuni autem cadunt. Post quatuordecim vero dies iterum intuittts
tetigit leprosuiri, et postmpdum mundavit, quia eum, si viderit adhuc crescere leprani, id est, si pec-
prius mentem nostram per suahi gratiam ad poeni- catum in consuetudinem viderit venire, sciat quia
tentiam agendam inflammat, et postmodum dignepe- lepra perseverans ejs.t..Maneat auteni'extra castra,
lentibus, quod peccavimus per misericordiam rela- u vel corpore ab Ecclesia separatus, vel a consortio san-
xat. Sed quia ipsa peccala vice Domini sacerdotibus ctorum se in mente indignum judicet. Habeat inton-
cdnflleri debemus, et ad eorurii consilium poeniieh- sam barbam, ut sic squalorem poenitentiae eliam in
liam agere, recte subjungitur : « Yide rtemini dixe- ipso vullu oslendat. Operto capite, quia ab oflicio
ris, sedvade, ostende te sacerdoli,» etc. Forte etiam praedicationis cessare debet, qui publice poenitet.
sunt nonnulli, qui suflicere sibi credunt, qubd sdli Maneat autem aperto ore, scissa veste, id est, per
Deo cOmpuncto corde peccata sua confileantur, nec confessiorremsuam patefaciat conscientiam. Si aulem
eaessenecessesacerdotibus confiteri. tantummodo ut sanatus fueri.t,, qui hujusmodi suslinet passionem,
a malis suis operibus cessent. Qubrurn opinio si vera yeniat ad sacerdotem, et offerat pro emundatione
esset, nequaquam Dominrisleprosos, quos per semet- sua tortam panis, videlicet dulcedinem cliaritatis
ipsum mundaverat, ad sacerdotes niisisset.,Denique quibuscunque polest impendat, non solum amicis,
si peccata non essent sacerdotibus confilerida, etad sed etiam inimicis. Et pulchre per lortam panis dul-
eorum judicium excutienda, Paulum querii in via cedo charitatis designatur, quia, sicut in vita homi-
fuerat allocutus, nequaquain Anania. Sacefdbti desti- nis principalis est panis : sic inter omnes virtutes
narel, dicens : « Yade in civitatem, e! ibi dicetur libi r principalis est charitas. Offerat etiani et.sextarium
"quid te oporteat facere (Act. ix). > Quod enim confi- olei, id est misericordiae viscera iiidutus, in se pec-
tenlibus peccala-sua sacerdotibus riiultum prosit, canlibus cleraenler ignoscal: et hoc ad lurainaria
probal Jacobus aposlolus; dicens: « Confltemini al- concinnanda, ul sicul plures peccando suo destrtmt
terutrum peccala yestra, et brate pro invicem ut sal- exemplo, ita emendalius vivendo, sua salisfactione
vemini (Jacbb. v). > Et Joannes : « Si corifiteainur multos reaedificet. Offerat quoque duos passeres vi-
peccata noslra, fldelis etjiislus eslDeus, ut dimitlat vos, id est, corpus et animani-suam divinae servilufi
peccala nostra, et emundet nos ab omni peccali) sttbjiciat, ut sicut exhibuit foembra sua servire im-
(I Joan. 1). > Quod etiam in Yeteri Testamenlb fi- munditiae et iniquitali ad iiiiquitatem,"ita serviat ju-
gurate denionslratur, quando tale de leprosis prae- siitiae in sanctificationem. Sive certe offefat dtios
ceptum Moysi a Domino dicituf, sie enim scripiurn _ passeres vivos : id est, duo genera compunclionis,
est: Et locutus est Dohiinus ad Moysen (Lev. xm) : timoris scilicel et amoris. De qu.ibus recte dicitur :
Vir in cujus cute varius color apparuerit, veniat ad Untnii pro peccalo, et alterum in liolocausto, iri est
sacerdotem et osfeiidal se iili: qui recludet euniin in .sacrificio, quod offerebatur pro peccato, unuin : el
iiomo separata seorsum' per sepleiii diesj el post in gratiarum actioric : ubi non pro Siri.ore'poccali,
143 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS. II. - HOMIL. Ui
sed pro amore Dei et desiderio offerebatur : alferum, _4. sed in omni gente qui operatur justitiam, acceptus
quia omnis peccator prius limore compungitur, et est illi (Act. x). >
post amore. « Et respondens centurio, ait : Domine, non suni
« Cum autem introisset Capharnaum, accessit ad « dignus ut intres sub tectum meum, sed tanlum dic
< eum centurio, rogans eum, et dicens . Domirre, « verbo, et sanabitur puer meus. > Magua hsec ceu-
< puer meus jacet in domo paralyticus, et male tor- turionis declaratur fuisse fides, sed non dispar com-
« quetur. » Post curationem leprosi venitur ad aliud probalur humilitas. In opere hujus cenlurionis, tres
imitabiles virtutes nobis ostenduntur, humililas sci-
miraculum, inquo nonsolum Domini virtus apparet
licet, fides el prudentia. Magnam enim habet humi-
miranda, sed etiam cenlurionis humililas imitanda.
Sed primum quserendum esl quare dicat Maltliaeus litatem, qui, dicente Domino:«Ego veniam et curabo
> se judicans, respondit: < Domine,
centurionem ad Dominum accessisse, cum Lucas eum, indignum
nonsum dignus ut inlres sub tectum meum. » Perfe-
referat quod non ipse venerit, sed seniores Judaeo-
ctam autem habuit fidem, quia, cum essel genlilis ,
rum pro se miserit. Sic euiin scriptum est in Luca
solo verbo Dominum credidit posse puero reddere
(Luc. vn): Centurionis cujusdam servus erat moritu-
sanitatem, dicens :« Tantum dic verbo, et sanabitur
rus, qui erat ei preliosus. Et cum non auderet acce-
dere ad Jesuro, misit seniores Judaeorura, qui veni- B puer meus. » Nisi enim illum omnipolentem fidenter
rent ad eum, dicentes : Domine, digimmest, ut hoc crederet, nequaquam pro servuli sui prosperitate ro-
ad eum accessisset. Habuit etiam nbn par-
illiprsestes. Diligit enim gentem nostram, nam et syn- gaturus,
vam prudentiam, cum eum quein corporaliter ambu-
agogam ipse aedificavit nobis. Non ergo putandi Iantem
sunt conlraria evangelista- sensisse, sed unus descri- vidit, ubique per divinitatem esse praesenlem
bit Yoluntatem, alter opera. Quod enim Matthseus inlellexit. Nec charilas in eo defuisse credenda est,
quia cum multi pro sua, suorumque filiorum ac eha-
ipsurn aecessisse dicit, inlei-tioiiem illius descripsit,
accessit. ait rorum salute ad Dominum rogaturi accederent, ille
quia volunlate Quod vero Lucas, quod
non ipse venerit, sed seniores Judaeorum pro se mi- pro servi lantum sanitale. Unde adhuc in fidei con-
humilitatem ostendil et slantia perseverans subjunxit, dicens :
serit, centurionis, quemad- <Nam et ego honio sum sub potestate, habens sub
lhodum secundum lilteram factum sit. Quia cum
esset genlilis, non per seipsum ad Dominum corpo- « me milites, el dico huic: Yade, et vadit: et alio
raliter ausus est accedere. Sed quid ei Dominus re- « Yeni, et venit: et servo meo: Fac hoc, et facit. »
audiamus: Ac si diceret: Si ego qui homo sum sub potestate
sponderit,
principis, habeo sub riie milites, et dieo huic, Vade,
« Et ait illl Jesus : Ego veniarii et curabo eum. » iC et vadit : et alio, Yeni, et venit: et servo meo, Fac
In quibus Yerbis nostra superbia confunditur, si ad hoc, et facit: quanto magis lu, cum sis Deus, ubique
hanc lectionem eum ajia Evangelii conferamus. Le- totus,ubiquepraesens, ubique polens, si dixeris in-
gimus eriim alibi in Evangelio secundum Joanriern flrmitali, Recede, nonne recedel? Si dixeris sanitati,
(Joan. iv), quod erat quidam regulus cujus filius Yeni, nonne veniel? El ideo non est le necesse cor-
infirniabalur Capharnaum. « Hic cum audisset quia pore eundo fatigari, qui solo verbo poles curare.
Jesus adveniret a Jttdaeain Galilaeam,abiit et roga- Spiritualiter aulem per hos subjectos centurionis
viteum, ut descerideret et sanaret filium ejus. In- naturales virlutes, in quibus quidam gentijium polle-
eipiebat enim mori. Et dixit ei Jesus : Nisi signa ct barit, inlelligere possumus , ut est, non adulterari,
prodigia viderilis, non creditis. Et ille: Domine, non furtum facere, non rapere, non occidere, iii-
descende priusquam moriatur fllius meus. Cui dixit opis misereri, miseris subvenire, et his similia. Unde
Jesus : Vade, flliusiuus vivil. » Quid est ergo quod de Cornelio gentili legimus (Acl. x), quod erat vir
Dominus ad fllium reguli rogatus ire noluil, et ad justus et bonus, faciens eleemosynas cum omni
servum centurionis eliarn 11011rogatus ire paratus domo sua plebi, ac timens Deum. Yel certe per hos
fuit? Quis enim ignorat majoris poleslatis reguhnn subjectos cenlurioiiis, bonas malasve cogitaliones ,
quam centurionem ? Nostra in hoc facto, ut diximus, D quse cordi noslro non desunt, possumus accipere,
superbia confunditur, qui in hominibus non naturam, quas nobis subjectas habere debemus : ut si dixeri-
sed potentiam consideramus. Quos enim potentes mus malis, Recedite, recedant: bonis, Venite, el ve-
cernimus, meluimus, veneramur et honoramus. Quos niant, et cuin illis condeleclemur. Servo autem
aulera pauperes, conlemnimus, negligirnus el despi- nostro, ijdest corpori, riicamus, Fac hoc et faciet, id
cimus. At vero Filius Dei, qui de cbelo venit in ter- est, imperemus ut ea quse sunt Spiritus Domini per-
ram ut superbiam fugiendam, et liuuiilitaiem am.an- ficiat, juxta illud Apostoli :« Gasligocorpus meuin el
dam, atque naturam hominis diligendam ostenderet, in serviiuiem redigo, ne forle, cum aliis prsedicave-
ad filium reguli rogatus ire noluit, el ad servum rim, ipse reprobus efficiar (/ Cor. ix). »
cenlurionis, etiam cum non rogaretur, ire paralus « Audiens aulem Jesus, miratus est. s Admiraba-
fuit. Excelsus enim Dominus huinilia a prope respi- tur Dominus fidem centurionis, quam cordi ejus
cit.: alta aulem, id est superba , a longe eonlemnit niirabililer administrabat, non quod aliquid ei mi-
(Psal, cxxxvn), quoniain, sicut Petrus aposlolus de randum esset, qui cuncta operatur mirabiliter, sed
eo teslalur, « Non esl personarum acceptor Deus, ut eumdem nos mirari debere doceret. Cujus
m _ HOMILI-E DE TEMPORE. U-
fidem Dominus admirans, pariter et collaudans : .\. niam dispersi de gente in genlem, et de regno ad
« Sequentibus se dixit: Amen dico vobis, non in- populum alterum, relicti sunt sineDeo, sine lege, sine
« veni tanlam fidem in Israel. » Quod non de pa- duce, sine sacerdofe. Sieut enim fllii Dei vocantur,
triarchis et prophetis dicit, quondam se videntibus , qi.ii magis.Beum quam mundum diligunt, sie filii
et si Israel videns Deum interpretatur: sed de Israel regni dicuntur, qui in amore terreni regni radices
carnali, id est populo Judseorum, vel de illis qui prae- cordis perseverabiliter plantaverunt. Ubi autem ta-
sentes erant, inter quos signa et miracula faciebat, les mittendi sint, manifestatur, cum subjungitur :
quibiisverbuni vita. annuntiabat, quod etiam recipere « Ejicientur in teiieJiras exteriores. > In quo loco
nolebant. Quia non sic cito crediderunt, quomodo considerandum, "quia,cum tenebrae semper sint inte-
centurio. Unde pulchre in certturione non solum riores et non exteriores, in tenebras exteriores mit-
fides gentium eollaudata est, sed etiam prsefigurata, luntur post mortem, qui in tenebras inleriores, id est
cum dicilur: in caecitale ffientis, se concluserunt dum viverent.
« Dieo autem vobis quod roulli venient ab oriente Quaerilur autem quare dicantur tenebrse exteriores,
« et occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac cum semper sint interiores, sicut clauso ostio domus
< et Jacob in regno ccelorurn. > Per orieritem et oc- intrinsecus tenebrae sunt, extrinsecus autem lux. Ad
cidenlem qualuor mundi partes designantur, a'qui- 1_ quod dicendum, quia tenebrae interiores caecitas
bus ex omnibus genlibus erant in fide, non solum mentis dicuntur : exteriores vero poenaeinfernales,
per praedicationem apostolorum , sed etiam eorum quae extra nos sunt. Nam in infemo interiores sunt,
successorum. De quibus per Psalteistara dicilur : sed illi qui illie patiuntur, in tenebras exteriores, id
< Dicant qui redempti sunt a Domino, qubs redemit estininfernales poenas mitti dicuntur. Quid autem ibi
de raanu inimici, de regionibus congregavit eos;a missi patiantur, demonstratur, cum subinfertur: <Ibi
solis orlu et occasu, ab aquilone et mari (Psal. cvi).» erit fletus et stridor dentium.»Oculi enim prae nimio
Quod autem per pr_edicationem apostolorum multi fumo solent lacrymari, et dentes pra. nimio frigore
ad fidem,utdiximus, vocati sunt, ideui Psalmistaalibi stridescere. Cum ergo ait: « Ibi erit fletus et stridor
demonslrat, cum dicit:«In omnem terram exivit sonus dentium, » ostendit per metaphoram membrorum,
eorum, et in fines orbis terra. verba eorum (Rcm. quia reprobi in poena et frigus inaestimabile, et calo-
x).» Et iterum.« Non sunt loquelaeneque sermones, rem intolerabilem sustinebunt, sicut per beatum
quorum non audiaiitur YOces eorum (Psal. xvm).» Job dicitur : « Ad calorem nimium transeat ab aquis
Yel certe, ut quidaffi volunt, ab ofiente venerunt nivium, et usque ad inferos peccatum illius. Oblivi-
Hebraei, quiaprimi Dominum cognoveriint, ab occi- scatur ejus misericordia. Dulcedo illius vermes
dente gentiles, quia ultimi Dominum perceperunt. G (Job. xxiv). > Si quis autem de resurrectione sui
Aliter, ab oriente venerunt, quia, Deo protegente , corporis dubitat, ipsam per hunc locum lierl intelli-
nulia criminalia peccata commiserunt: ab occidente, gere valet. Oculi enim carnei sunt, et dentes ex ossi-
qut, post multa flagitia perpetrata, ad omnipotenlem bus. Igitur cum dixit, « ibi erit fletus et stridor den-
Deum convertuntur.Yel, aboriente,quiab ipsainfan- tium, > in eadem effigie, qua in prsesenti sseculo ma-
lia vol pueritia Deo servit: ab occidente, qui in se- nemus, ostendit nos in futuro resurrecturos. Unde
neclnte vel deerepita aetate ad Dei servitutem con- alibi beatus Joi»dicit; « Credo quod Redemptoi meus
vertilur. Recumbere autem cum Abraham et Isaac vivit, et in riovissimo die de terra surreclurus sum.
et Jacob in regno ccelorum, est in fide patriarcharum Et rursum circumdabor pelle mea, etin carne mea
gentes requiescere, et ilium credere venisse, quem videbo Deum, qnem visurus sum ego ipse, et non
sancti palriarchse venturum prophetaverunt. Terri alius, etocuii mei conspecturi surit (Job. xix), >id est,
bilis autem de Judseis praedicitur senlentia, cum non alia flgura pro me, sed egc ipse eum videbo.
dicilnr: Quam eliauiDominus, cum post suam resurrectionem
« Filii auterri regni hujus ejicientur in tenebras loqueretur discipulis, ostendit, dicens (Luc. xxiv) :
< exteriores. > Filios regni Judseos dicit, qui merito « Yidete manus meas et pedes meos, quia ego ipse
filii regni appellantur, quia pro ainore regni terreni, sum. » Et iterum : « Palpate et videte quia spiritus
coelestem regem credere noluerunt, dicentes Pilato : carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. >
« Non habemus regem nisi Ca.sarem (Joan. xix). > « Et dixit Jesus centurioni: Vade, sicut eredidisti
El ilerum regrium terrenum eligentes, et ccelesle « flat tibi. Et sanatus est puer ex illajiora. > Hic
respnenles, dixerunt : « Quid faciemus, quia hic considerahdum est quanlura unumquemque propria
homo multa signa facit? si dimittimus eiim sic, oin- fides adjiivet, quandotantum profuit aliena. Propter
nes credent in eum, et venient Romani, et to.lent fidem enim <_enturionis, reddita est puero sanitas.
noslrura Iocum et gentem (Joan. xi). >Nam Judsei Fides namque magna est virtus, et, ut ait Apostolus,
sub polestate Romanorum erant constituti, et ideo « sine qua impossibile est placere Dep (Hebr. xi). >
hac occasione deeepii, timebant, ut si a Romanis rex De qua etiam per Habacuc prophelam dicitur :« Ju-
novus in Judsea regnare audiretur, debellarentur et stus autem meus ex fide vivit (Hab. H) , » quam
a regno ejicerentur. Ergo quia Judaei magis terre- Dominus discipulis commendans, ait : « Si habueri-
nmii regem quam coelestem dilexerunt, non solum iis fidem sicutgranum sinapis, dicerelis nioiiti huic,
cceiestem^ sed etiam terrenum perdiderimt. Quo- Transi hinc, et transiret: arbori moro, Eradicare et
i47 HAYMONISHALBERSTAT, EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. _ i-8
transplanlare m mare, el obediretvobis (Luc. xvn)._ A de sepulcro. De qua .dormitiqneipseper prophetam
Et quia in eenturione genlili, genfium fides est prse- tlicit: « Ego dqrmiyi et soporatus sum, el exsur-
figurata, recle iste qui-sic perfecle credidit, cenlurio vexi (Psal. m). »
ab evangelisla appellalur. Centurio enim diciiur, « El aecesserunt ad eum discipuli ejus, etsuscila-
quod sub se centum habeat fnililes. Centenarius « veruiiteum,dicentes: Domine,salvanos, perimus.-i
quippe numerus perfectus est, qui' de Iseva transil in Non ul aliquid in resurrectione eum juvare possent,
dexteram, et circulum exprimens, fit in modumco- qui se propria virtute resuscilavil, sed quasi ipsi
rbnae, illam corpnam exprimens, quam mililes euni suscitaverunt, qui rie ejus resurrectione ex
Christi pro spirituali certamine percepluri sunl, parte riubitaverunt, recte dicitur :
quorum unus loquebatur, dicens : « Bqnum certa- . « Et dixit eis : Moriicajfidei, quare dtibilaslis '? >
meii certavi, eursum consummavi, fldem sefvavi. Modicsefidei est, qui ex parte creriit, el ex parle
De reliquo, reposita esl mihi corona juslitiae (// iion credil. Nain qui ex loto dubitat, infidelis esl.
Tim. iv). > Modicseergo fidei appellali sunt aposloli, quia in
HOMILIAXX. ejus resurrectione ex parle dubitaverunt, teste
Mallha.0, qui ait : « Undecim discipuli abierunt in
DOMINICA QUARTA POSTEPIPHANrAM. B Galilseam,in montem ubi conslilueral illis Jesus, et
(MATTH. vrn.) «In illo lempore, ascendente Jesu videntes eum adoraveiunt, quidam aulem dubita-
. innaviculam, secutisunt eum discipuliejus.Et ecce verunt (Matth. xxvm). t Uude merito juxta Marcum
. motus. magnusfaclus est in mari, et reliqua. t In evangelistam novissime increpatur illorum incre-
hujus lectionis serie ulriusque sua. natufse veritatem dulitas, et duritia cordis, quia his, qui viderant eum
Dominus Jesus Chrislus dignatus est comrnendare, resurrexisse, npn crediderunt. De hac modicitate
divihain scilicet et humanam. Quasi enim homo fidei arguebaiiiur illi, qui a Donlino audieranl : « 0
navem ascendit, sed quasi Deus mare conturbavit -:. slulti el lardi corde ad credendum in omnibus quse
quasi lionio in nave dormivit, sed quasi Deus ventis loctiti sunt prophet-- (Luc. xxiv). »—«Tunc surgens
el mari imperavil. Nec ideo navis oflicium assum- « imperavit venfis el mari, et facta est tranquilliias
psit, ut hon posset mare siccare, sicut quondam « magna.» Surgensenim Dominus,venlis elmari im-
coram filiis Israel fecerat: vel super fluclus maris peravit, quando suam resurreclionem manifestans
ambiilare, qui etiam Petro, iii super iluclus ainbu- discipulis, et eorum mentibus dubitaiionem quiescere
lafel, tribuit: sed quse liominis sunt egif, ut verum fecil, et frenientis Judseorum populi ssevitiam com-
homiriem pro riobis factum se esse insinuaret. Alle- pressit, implela prophelia quae dicit : « Xerra tre—.
^
gorice aulenl navis, quam Dominus ascendit, vexil- muil et quievit, cum resurgeret in judicio Deus, ut
liim crucis significat. Qiiasi enim naveni ascendit, salvos faceret omnes mansuetos terrae (Psal. LXXV). »
quando pro nostra lil.eral.ione in ligno crucis se « Porro homines niiratl surit, dicentes : Qualis est
elevari permisit, sicut ipse Judaeis dixit: « Cum « hic, quia venti et mare obediuntei? » Non boc
exalfaveritis Filium hominis, tunc scietis quia ego anostoli dixisse putandi suni, sed nautse et caeleri
sura (Joan. vm). » Unde bene Marcus prope solis qui eranl in navi. Sed si quis contentlose hoc apo-
occasum eum navem ascenriisse commemoral, ut stolos dixisse de.enriat, noverit eos honiines esse
passionis ejus sacramentum insinuaret, de quo per appellatos, quia adliuc humana sapiebant. Nam si
prophetam dicitur: « Sol cognovit occasum suum quis divini.talis naturam consideret, non est boc
(Psal. cm). . Secuti sunl eum discipuli ejus, quia mirum, si ventis et mari poluil imperare, qui cuncfa
vestigia ejus passionis suril imitali. Sequi eniin Do- ex nihilo potuit creare. Ipse enim erat in navi, qui
minum, imitari est, sicul ipse dicit: « Qui mihi uii- in principio terminum constiluit iiiaris , dicens :
nistrat, me sequalur (Joa». xn). » Et iterum : « Qui « Hucusque venies, el non procedes aniDlius, el bic
vull venire post me, abneget semetipsum, et lollat confringes tumentes fliiclus tuos (Job. xxxvm). »
crucem siiani, et sequatur me (Luc. ix). . Sed Do- Possumtts quoque et banc Domini navigaiioneni ad
rniiio navem ascendente, . generalerii Ecclesisereferre persecutionem, quoniam
« Motus magnus factus est in mari, » quia , illo in navis aliquando Ecclesia designatur, sicut per pro-
cruce pendente, commotio facta esl in popnlo Judseo- phclairi dicilur : « Qui riescenriuntmare in navibus,
rum. Qiiasi enim marelumebal, quando Judreorum facientes bperalionem in aquis multis. Ipsi videruut
populus fremendo clamabat : i Crucifige, crucifige opera Domini, et mirabilia ejus in profundo (Psal.
(Joan. xix) > talera. Tantum autem motus maris cvi). i Qui ergo pelagus mundi transire desirieral,
prsevaluil, « ut navicula operiretur fiuclibus. > Quia hujus navis gremium necesse ascendat, id esl, Eccle-
in tantuin excrevit persecutio Judssorum , ut ipse siaemembris se fide et opere societ. Quasi enim Do-
princeps apostolbrtim Christum negaret, et ipse et minus navem ascendit, quando praedicaiilibusdisci-
alii propter metum Judaeorum in conclavi resirib- piriis ad Ecclesiam venit. « Sed motus magnus fa-
rent. « Ipse vero dormiebat : > quia resurrectionis clus est in mari. » Quia persecutio paganorum, insli-
suae poteiitiam usque iii triduum differebat. Et ganie diabolo, contra Ecclesiam constirrexil, in lan-
pulclire mors Christi somno comparatur, qtiia nemo liuii « ul riaviculaoperirelur fluctibus. » Videlicet,ut
lam facile excitatur a somno, quam ille resurrexit crescente persecutione, Ecclesia in paucis fidelibus
119 HOMILLE DE TEMPQRE. 150
vix iatere posset: nec auderet publice nomeii Christi. A proprise carnis slimulos sua virfule superare se
eonfiteri, nisi qui paratus esset illico pro Chrislo posse, accedit etsuscilat Dominum, cum pernientis
mori : quod factum hisloria. referunt temporibus devbtibnem illi appropinquans, et suam fragilita-
Diocleliani et Maximiani, et aliorum qui Ecclesiam tein humiliter recognoscit, et divinam poten-
non mediocriter persecuti sunt. « Ipse vero dormie- tiam devolissime deprecatur. Si autem sense-
bat, > quia virtutis suae potentiam non ostendebat, rit suadesideria a Domino diflerri, tandiu jungit
Quasi enim dormiebal in navi, quando contra pios preces precibus, quoadusqhe assiduis gemitibus in
reprobospfaevalefe permittebat, ut etecti de palieniia sui.arijutoriiim divinum excitel auxilium. Unde bene
sublimius coronarenlur, et reprobi de crudelitale subjuiigitur : « Tunc surgens imperavit' ventis et
acrius daninareniur. « Et accesserunt, et suscilave- mari. » Surgens Domihus, ventis et mari imperat,
rnnt eum, dicenles : Domine , salva nos, perimus. » - quando lumultus malarum cogilationum in anima
Quando fideles et ecciesiastici viri, intelligentes se firieli conquiescere facit. Fit aulem tranquillitas
illam'persecutionis procellam sua virtute nec tole- magna, quia, expulsis malarum cogitationum radici-
rare nec superare posse, totis desideriis ad eum bus, virtutes animse, quas prius cuffi formidine ob-
confugerunl, qui ail in Evangelio : t Sine me nihil servabat, velut naiuraliter ex faonaconsueludine in-
poteslis facere (Jban. xv), t dicentes illi cum Pro- B cipit custodire, gaude..scum propbeta, et cantans :
pheta (Psal. XLIH): e Exsurge, quare obdormis, Do- *•«Declinate ame, maligni, etscrutabor mandata Dei
mine? exsurge, et ne repelias in finem. » Et illud.: mei (Psal. cxvrn). . —« Ascendente Jesu in navicu- .
< Exsurge, Domine, adjuva nos et libera nos pro- ; lam. » Solet eiiim-in Scripturis sacris una eademque
pternoinenluum.»—« Tunc surgens iraperavit ventis res duplicem vel triplicem habere significantiam,
et riiari. » Surgens enim Dominus, ventis et mari utpote iiavis, quae aliquando Yexillum cracis, ali-
imperavit, quando perseculiones paganorum a-dia- quando uterum intemerala. virginis, aliquaiido san-
bolo exciiatas quiescere fecil, nonntillos eorum ad - ciani Ecclesiamsignificat. Sanclam Ecclesiam, utest
suam fidem convertens, aliquos in increduliiate per- illud . « Ascendente Jesu in naviculam (Malth. vm). t
severantes corporaliter puniens. « Et facta esl tran- Et, « Sedens docebat de navicula tufbas (Luc. v). »
quillilas > Eeelesia., in tantum ut ipsi imperatores, Uierum intemerata: virginis, sicut alibi legitur :
reges et principes jugo'Cbrisliana- fidei colla sub- « Ascendens Jesus in navem, transfretavit et venit
milterent, et ipsos poslmodum honorarenl in quo- in civitatem suam (Matlh. ix). » Vexillum sanctae
rum perseculionem prius exarserant, et in lan.um, cfucis, sicut in hoc loco: « Ascendente Jesu in na-
ut Iiomines niirarentur, dicentes : « Quaiis esi hic, viculam (Matih. vm). » In unoquoque eodemque mi-
quia venti et niare obediunt ei ? » Sed qubd generali- C raculo ulraque Domini nalura, divina scilicet et hu-
ter ad universalem Ecclesiam diximus pertinere , . mana, noiiis commendatur. Quasi enim homo na-
potest moraliter ad unamquanique animanv justi vem ascendit, sed quasi Deus taare comurbavit:
viri referri. Qui enim abrenunlians iropietalem et quasi homo in nave dormivit, sed quasi Deus ventis
S-ecularia desideria, menibra sua crucifigil cum vi- et mari imperavit, el quieseere fecit. Ul quid autem
tiis et eoncupiscen.iis (Gat. v), quasi cum Domino mare traiisnavigaturus, navem ascendere voluit?
navem ascendens,mare hujus saeculi transire desi- Nurtquid nOn supra mare transire polerat, qui
deral. Sed statim motus rriagnus consurgit in mari, PetrO praeslitit super undas maris ambulare? Aut
quia procella tentationis ex invidia diaboli orta, non poterat suis coram vesligils mare siccare, qui
mentem viri justi a bono proposito . commovere coram filiis Israel, dudum ex -Egjiploegredientibus,
oplal, aliquaiido pravorum persecutionibus exterius, mare Rubruni siceaverat, et sicco vestigio eos trans-
•rliquando impulsu malarum cogitationum interius, ire fecerat ? Poterat utique, sed ideo niinisterium
-lonnunquam etiam ex propria fragilitale carnis, iiavis assumpsit, nimirum ut oinnia quae sunt homi-
sllmulis ortis tentalionum. Discipulis ergo cum Do- nis faciens, se verum homincm esse ostenderet.
mino navem ascendenlibus, fit coromotio inagna in Postquam enim mirabililer miracula in lerris noslris
iiiari : quia quanto magis quisquein Deum pro.ieit, T) fecil, ad mare transiit, ul ingens ibi miraculum fa-
«anto magis invenit iri' saeeulo, quod durius portet, ceret, et Filium Dei se esse demonstraret, qui facit
i.xemplo Israelitarum, qui tunc a Pharaone duplici prodigia magna, et mare el flumina producit. Qui
vexati sunt affliclione, cum eos a Moyse monitos1ad eclucit ventos de thesainis suis. Ipse esl enim qui
divinum contigit auxilium confugisse, quando per fecil mare et aridam, qui imposuil lerminum mari,
Moysen et Aaron ad terram reproiriissionis sunt dicens : « Hucusque venies, el non procedes am-
vocati. Quod Doininus etiam suo exeinplo osfeiidil, - plius, et hic confringes tumentes fluctus tuos, (Job.
quando post jejunium diaboli tentafiones pertulit., xxxvni). » Typice autem perhanc naviculam, ut dixi-
Saape enim.posl conversionem iios diaboltis acritis mus, vexillum crucis aecipitur. Navis quippe con-
lentat, quos a sua servitute reeedere dolet. Sed ille cavum est lignum, ad onera super aquas deportanda
qui non dorniit, neq.ue dormitat, custodiens Israel, iiiilissimum,-maxime illis in locis, ubi vada non re-
quasi dormit in navi. cum nieniem viri jusli inter periunlur, necessarium. Dominus.aulemfluctus ma-
procellas lentalionum duriuspermitlit faligari : cuin- rinos transnavigaturus,- navem ascendit, quia, cal-
que sentit non solum diaboli tenlationes, sed nec catis lnijus saeculi fluctibus, passurus crucem erat
151 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 1S-2
ascensurus. Dignum quippe erat, ut quia primus Avestrae non co.nfundentur (Psat. LIII). > Yel, ad
homo per lignum vetitum inobediendo mortem re- eum accesserunt, quia toto nisu mentis ejus resur-
pererat, per lignum sanctae crucis Deo obedjent. rectionem fieri optaverunt, quod Lucas Evangelista
vilam reciperet. « Secuti sunt autem eum discipuli manifeslat cum dieiu « Gavisisunt discipuli viso Do-
ejus. » Quia sicut ipse pro redempfione generis hu- mino{/...c.xxiv).> —« Etdiciteis :Quid timidi estis,
mani pati, crucifigi et mori dignatus est, sic et di- modicaefidei? » Qui non credit iufidelis dicitur: qui
scipuli ejus_pro nomine illius sibique ovibus coni- perfeele credit, magnae fidei nominalur. Qui aulem
missis, multa tormenta pati non distulenint. Nam ex parte credit, sed perfecte non credit, modicae
et Petrus etAndraeasuterqueCrucifixus exstitit. Pau- fidei appellatur. Diseipuliergo modicaefldei fuerunt,
lus vero decollatus, caeteri quoque varia perpessi quando Omnipotentem praesentem dubitaverunt : et
sunt tormenta. Sive eum secuti sunt, quia bonis cum Crealor praesens esset, crealuram timuerunt.
operibus insislendo, ejus vestigia sunt imitati. Sequi Non solum autem hic, verumetiam aliis in loeis de
enim Dominum, imitari est, sicut ipse dicit: « Qui modicitate fidei redarguiinlur. Nam in ipsa passione
mihi ministrat, me sequatur (Joan. xn). »Et iterum: Domini modicam fldem habuerunl, qui dudum di-
i Qui vult venire post me, abneget semetipsum (Luc. cebant: « Earnus et nos, et moriamur cum illo
rx), » et reliqua. Unde et in lege praecipitur : « Post " (Joan. xi), » Yidentes aulem eum comprehehdi,
DorainumDeum luum ambulabis (Deut. x).» Hinc et Iigari, flagellari, relicto eo, fugerunt (Matth. xxvi).
in Canticis canticorum, voce Ecclesiae sponso dici- Petrus atileminodicam fidem habuit, quia. cum prius
tur:« Trahe me post te, curremus in odorem un- Domino dixisset (Ibid.) : t Si oportuerit me mori
guentorum tuorum (Cant. i).»—i Etecce motus ma- tecum, non le negabo, > etiam ad vocem unius an-
gnus factus est in mari, ita ut navicula operirelur cillae eum negavit. Nec lantum in passione, sed
fluclibus. » Si euim per navem, quam Dominusas- etiam in resurreclione modicam fidem habuisse
cendil, vexillum crucis accipitur, nihiloininus et in comprobaulur, quia eum resurrecturum dubitabant.
hoc loco per niare populus Judaeorum, qni magna Unde cum post resurreclionem ejus in conclavi, id
seditione concutitur. Turbati enim sunt Judaei, et est, in domo clausa sedentibus apparuisset, contur
discipuli ejus fugati. Numquid non niare flucluabat, bati et exterriti seslimabantse spirilum videre. Ad
quando, Pilato dicente (Joan. xix), « Nullam causam quorum fidem confirmandam, oslendit eis manus et
mortis invenioin eum; > populus acclamabat, dicens: pedes, dicens (Luc. xxiv): « Yidete manus meas et
« Tolle, tolle, crucifige eum, » et: «Si hunc dimit- pedes, quia ipse ego sum. > Et iterum: « Palpate
lis, non es amicus Csesaris?» Fluctuabat mare, n etvidete, quia spiritus carnem et ossa non habet,
1-
1
quando alii dicebant: « Nisi hic homo malefactor sicut me videlis habere. » Nec ab hac fidei modici-
esset, nequaquam tibi eiim tradidissemus (Joan. tate Thomas alienus exstitit, qui discipulis narran
xvin),» et alii dolentes aiebant: « Yere Dei Filius tibus, « Vidimus Dominum, > non credidit, dicens:
erat iste (Marc. xx).»—«Ipse vero dormiebat.» Dor- < Nisi yidero in manibus ejus fixuram.clavorum, et
mitio Christi mortem sigiiiflcal. Tunc enim obdor- mittam manuni meam in latus ejus, non credam. »
mivit, quando pendens in cruce dixit: « Consum- Ad cujus fidem constipulandam sese palpabilemprce-
malum est. Et inclinalo capite, tradidit spirilum buit, dicens : « Infer digitum luum huc iD locuni
(Joan. xix). » Recte enim mors Christi somno com- clavorum, et affer manum luam in latus meum, el
'
paratur, quia nemo tam facile a somno surgit, quam noliesse incredulus, sed fidelis (Joan. xx).»—« Tunc
velociter Chrisfus a morte surrexit. Quia excitatus surgens imperavit ventis et mari, » scilicet quando
est tanquam dormiens Dominus, ut ait Psahnisla lertia die resurgens, non solum corda discipulorum
(Psal. LXXYII), et fanquam potens crapulalus a vino. confirmavit et lsetificavit, sed etiam saevitiam ac se-
Qui eliam per eumdem dicit : « Ego dormivi et som- ditionem Judaeorum conquiescere fecit, et eorum
lium cepi, et surrexi (Psal. m). > Et iterum: < In Iaetitiamin tristiliam convertit: in lantum ut miiili-
pace in idipsum dormiain et requiescam (Psal. iv). > >bus sepulerum Domini custodientibus, et ejus resur-
Dormitio ergo Domini non ad Divinilalem, sed ad rectionem narrantibus, pecuniam spopondissent, di-
humanitatem perlinet. Quia dormil per lmniani- centes : « Dicite quia venerunt discipuli ejus nocle,
talem, qui nunquam dormivit per Divinilatem, Psal- elfurati sunt corpusejus (Muith. xvin).»— «Et facla
mista lestante, qui ait: « Non dormiet neque dormi- esl tranquillifas magna. » Quia pars eqrum qui in
labit, qui custodit Israel (Psal. cxx). >—«Et acces- nece Domini consenseranl, per priedicationem ajio-
seruiil ad eum discipuli ejus, et suscilaverunl eum, slolorum ad fidem Christi conversa esl, sicut Petro
dicentes : Domine, salva nos, perimus. » Acceden- praedicanie una die tria millia, alia vero quinque
les discipuli Dominum suscifaverunt, qui intellexe- niillia crediderunt. t Porro homines mirati sunt,
rtint saeviliamJudaeorum se non posse superare, nisi dicentes : Qualis esthic, quia venti et mare obediunt
? »Non hoc apostoli dixerunt, sed nautae qui erant
ejus resurrectione (quain citissime fieri oplaverunt) ei
fuissenl cpnfirmati el laeiiflcaii. Vel, accesserunl ari cum Domino in navi. Nam apostoli jam dicere no-
eum suscitandum, quia in ejus oinnipolcnlia conflsi, veranl, quia hic esl Christus Filius Dei vivi. Caeleri
mente et desiderio ei adliteserunt, juxta illud Psal- vero qui Iiumanilafem Domini tantum videbani, et
mistae: « Accedite ad eum et illuminamiiii, et facies Divinilateni non inielligcbant, non interrogando, sed
153 HOMILI.E DE TEMPORE. 154
admirando dixerunt: < Qualis, » et reliqua. Unde A cessat, dicens eum Psalmista(Psa_. XLIH): t Exsurge,
bene homines dicunlur, quia humana sapiebant, ac si quare obdormis, Domine? » Et iterum. « Exsurge,
dixissent: Iste major est patribus nostris, qui cum Domine, adjuva nos,»et reliqua. « Et surgens impe-
Moyses baculo aquas maris diviserit, et Elias pallio ravit ventis et mari, » quando tentamenta diaboli
aquas Jordanis; hic solo verbo maria et tempeslates contra mentem viri sancti insurgentia conquiescere
quiescere facit. Sed haec lectio, quamvis specialiter facit, et cum sibi libere servire permittit. Fit autem
ad aposlolos videatur perlinere, possumus tamen tranquillitas raagna, quia ea quae prius habuit, non
eam ad universalem Ecclesiam referre. Nam post- sine formidine observabit postmodum, sicut nalu-
quam Christus per trophaeum sanctae crucis mortem raliter per bonam consuetudinem custodire incepit,
devincens coelestia petiit, quasi mare flucluavit: dicens cum Psalmista : « Declinate ame, maligni,
quia quanto magis Ecclesia fide electorum crevit, et et scrutabor mandata Dei mei (Psal. cxviri). » Sic-
iiumerus credentium multiplicatus est, eo amplius que transnavigato mari, et hujus saeculifluctibus cal-
majorem persecutionem pravorum, et duriorem per- calis, ad portum feliciter pervenit. De talibus per
fidiam haereticorum in seipso consurrexisse sense- prophetam dicilur : « Qui descendunt mare in navi-
runt. Ipse vero, quia tam validam perseculionem bus facientes operationem in aquis mullis, ipsi vi-
contra eleclos saevire permittebat, postquam san- B derunt opera Domini et mirabilia ejus in profundo
clorum precibus est excitatus, surgens imperavit (Psal. cvi). t Ad mare descendunt, id est, in hoc
ventis et mari: quoniam ipsam persecutionem et sa_cuhim: in navibus, scilicel in animabus : facien-
perfldiam quiescere fecit, et pacem ac quietera sibi tes operationem, scilicet bonam, carnem suam cum
electis concessit. Facla est aulem tranquillitas ma- vitiis et concupiseentiis confringentes, et ad coelestia
gna, quia postquam principes et potentes per eorum. suspiranles : in aquis multis, scilicet in populo
praedicationem ad fidem Christi venerunt, tanta. re- multo, inter quos manentes, in omnibus se provi-
quies Ecelesiae data est, ut etiam ipsi, qui eam de- dent, ne in aliquo maculenlur. Sed sicut homo in
struxerant , propriis manibus reaedificarent. Et navi per mare navigans non tangitur mari, sicjusti
quamvis mare fluctuaret, et procella excresceret, in hoc sseculo, inter populum habitantes, eorum nia-
non est mersa navis, in qua Dominus dormiebat ; lignilatibus non adhserent.
quia elsi Ecclesia potuit adversis persecutionibus HOMILIAXXI.
conlurbari, nqn tanien a fide rectitudinis, Domino
DOMIMCA INSEPTBAGESIMA.
gubernante , recedere. Fundata enim erat supra
flrhiam petram, de qua Apostolus ait: « Peira au- (MATTH.xx.) «In illo tempore, dixit Jesus disci-
tem erat Ghrislus (/ Cor. x). » Quod autem in apo- < pulis suis parabolam hanc : Simile est regnum coe-
slolis et in universa Ecelesia impletum est, solet « lorum homini patrifamilias, qui exiitprimo roane
moraliter fieri in quolibet viro sancto. Qui enim cru- < conducere operarios in vineam suam,» et reliqua.
eifigit membra sua cum vitiis et concupiscentiis, et Regnum coelorum vel regnum Dei in Evangelio
cui cruciflxus est mundus et ipse mundo, Christum cum legitur, non semper unam eamdemque habet
in se iabitalorem habet. Jesus autem nave ascendit, significationem, sed aliquando Dominura Jesum
cum mentem viri sancfi inhabitat, quia, sicut sa- Christum, aliquando Scripturam sacram, aliquando
pientissimus Salomon ait, Anima justi series est coelestem patriam, aliquando prsesentem significat
sapientiae. Cum enim is a vitiis et peccalis se sub- Ecclesiam.Dominum Jesum Christum significat, sic-
trahere voluerit, ut soli Deo vacare, id est, inten- ut ipse dicit : « Regnum Dei intra vos est (Luc.
dere possit, tenlationes diaboli contra se insurgere xvir). > Scripturam sacram, veluti Judseis non cre-
sentit, et ejus persuasiones mentem suam contraire: dentibus dicitur : « Auferetur a vobis regnum Dei,
et quo magis Deo appropinquare voluerit, eo am- el dabitur genti facienti fructus ejus (Matth. xxi). »
plius invenit quod durius poriet. Qui enim pie in Coelestem patriam, ut est illud : « Beali qui perse-
Christo volunt vivere, -persecutiones paliunlur (// " cutionem patiuntur propter justitiam, quoniam
Tim. m), in exemplo videlicet Israelitarum, qui tunc ipsorurn esl regnum coelorum (Matth. v). » Praesen-
durius sunt afflieli a Pharaone, quando per Moysen tem Ecclesiam, sicut alibi ait: « Qui solveril unum
el Aaron ad terram repromissionis sunt vocati. de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines,
Unde nos quidam sapiens, Salomon scilieet, admonet, minimus vocabilnr in regno ccelortnn (Matlh. xix). »
dicens: «Fili, accedens adservilutemDei,stainjusti- Ergo regnum coelorum in hoc loco praesentem signi-
tia et timore, et praepara animam tuam ad tentatio- ficatEcclesian), quod simile dicitur patrifamilias, ut
nem (Eccli. n). » Jesusauteradormii.quandodelecta- per rem cognilam, incognitam credere discamus :
tiones carnis, et persuasiones diaboli contra menlem et per visibilia ad invisibilia mens nostra rapiatur.
viri sancti irrsurgere permitlit. Sed cum ipse vir in- Nam quia parabola est, quid paterfamilias, el ejus
telligit se eadem tentamenta sua virtute superare vinea, el operarii, remuneratioque eorum allego-
nou posse, ad omnipotenliam Dei recurrit. Unde et rice significenl, attendamus. Palerfamilias autem
subdUur : « Et accesserunt, et suscilavenint eum, iste figuram Dei lenet omnipotentis, qui simiiis pa-
dicentes : Domine, salva nos, perimus. » Quia tofis trifamilias dicitur : quia, sicut paterfamilias subje-
viribus mentis misericordiam Dei iraplorare non ctos in domo, sic Deus omnipotens homines ordinat
155 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS"1I. — HOMIL. 156
regit atque disponit in mundo. Hujus ergo patris- A i» culluram vineae vocavit, Unde el stibdiftir:
familias' vinea , sancla esl Ecclesia, quaeab inilio « El egressus crrca"horam lerliam, iiivenil alios
muridi usqrie ad finem saeculi, quot SanClbsprofert, « stantes in foro'otiosos, ef iilis dixit: Ite et vos in
quasi tot palmiles generat. Haec vinea primum in « virieam meam, et qiiod iusiiun fiieril dabo vobis.-
populo Judsebfum fuit planlala, sed post Domini iri- « Illi autem abierunt. Itefum autem exiit eirca sex-
carnatidnem usque ad fines terrse est dilatata, sicut « tam et nonam horam, et fecit simililer. Circa uu-
« decimam vei"Q exiit, et invenit alios slantes, et
per Psalmistarri dicitur : « Virieani de -Egypto frans-
tuiisti, ejecisfi gentes, et plantasti eain." Dux iti- < dixit illis : Quid hic statis tola die otiosi? Dicunt
neris fuisti iri conspectu ejus, et plantasli radices «-ei: Quia neino nos conduxit. Dicil illis: Ite et
ejus, et ithplevil terram. Operuit montes umbra « vos.iu vineam meam. » Yarielas horarurii qui-
ejus, et arbusla ejus ceriros Dei. Exleridit palmites bus operarii in vineae culluram miltuntur, varia
suos usqiie ad mafe et usque ad flumen propagi- significat tempora, in quibus sancli operarii, utique
nes ejus (Psal. LXXIX).» Haecest enim illa vinea, de fideles, ad spiritualem vineam excolendam missi
qiia in Canlicis canlicorum voce Sponsi dicitur : suiit: Mane quippe mundi fuit ab Adarn usque ad
« Mane surgamus ad vineas, videamus si floruit vi- Noe. Tertia, a Noe usque ad Abraham. Sexta, ab
nea, si fiores frUctus parturiunt (Canl: vn).»Elilem: B Abraham usque ad Moysen. Nona, a Moyse usque
« Vinea facta est pacifieo in ea quse habet populos. ad advenlum Domini. Undeclma, ab advenlu Domini
Tradidil eam custodibus, vir aiifert pro fruclibus usque ad flnera saeculi. Ut -aulem ex multis paucos
ejus mille argenteos (Cant. vm). » De qua etiain vi- referamus, aliquos sub exemplo ponamus. Operarii
nea per Isaiam dicilur : « Cantabo dileclo meo"can- ergo primo mane, Id est prinia horadieifiieruniAbel
ticura palruelis roei vinesesuae: Vinea facta est di- et Enoch, el Caeteriaiii, qui in illa aetate Deo pla-
lectomeo in cornu lilio olei. Sepivit eam, et lapi- cuerunt. Terlia hora, operarius fuit Abraham, Isaac
des elegit ex illa, et planlavit eain electam. Et tor- et Jacob, et duodecim patriarchae. Nona hora, ope-
culir exSlruxit in medioejus, et maceria circumde- rarioriim nuinerus crescere ccepit, qiiando missus
dit eam. Et exspectavit ut faceret uvas, et fecil est Moyses et Aaron, Josue, Samuel, David,.Isaias,
labruscas (Isa. v). > Quse aulem sit ipsa vinea, idem Jeremias el plures alii. Undecima vero hora, opera-
propheta subdendo manifestans ait : « Yiuea enim rii adexcolendam vineartij id esl Ecclesiam, niissi
Domini sabaoth domus Israel esl, et Tiri Juda ger- sunt sancti apostoli, qui lanto studiosius atque di-
men deleCtabile (Ibid.) _ In hac autem vinea tanto ligenlius hane vineam coluerunt, quanto perfeclius
quisque fidelius Iaboraf, quanlo firmius Deum cre- ab ipsa verilale instrucli fuerunt. Unde unus eorum
dit, et ejus mandata sollicitius custodit, terrena de- " loquebatur, dicens : « Nos sumus, In quos fines sae-
serens et ccelestia anhelans. El tanto in ea labo- culoriim devenerunt (/ Cor. x). . Si autem hanc si-
rans uberiores fructus reddit, quanto non sua, sed milifudinem ad utrumque popuhim , Jiida.oriim sci-
aliena lncra qurerit, Qui enim quse sua sunt quserit, licet et gentium, referamus, operarius horae primse,
non quse Jesu Christi, non Iaborat in vinea Chrisli. leftiae, sextae et nonae, Juilaeorum populus in anti-
Ad hanc ergo vineam excolendam paterfamilias qriis suis patribus fuit, et velut spiritualis una in
primo mane exiit : quia ab initio saeculiDeus omn.i- eleclis suis flbruit. Ad undecimam vero gentiles vo-
potens sanctos viros mitlere non destitit, qui non cati sunl, quia post ascensioriem Domini pra_dican-
solum bene vivendo hanc vineam excoluerunt, sed tibus apostolis crediderunt, de quibus dicilur :
etiam bene doceudo, in ejus culturam plurimos yo- « Quid hic statis tota die otiosi ? » Tota die quippe
caverunt, Qnod aulem mercedem recepluri sint, qui otiosi stabant, qui ab ipso mundi primordio usque
in hac vinea, id est, in Ecclesia Fideliter laborant, ad Domirti incarnationeni, a cultura Dei alieni per-
nianifestalur cum subditur : manebaiit. Nullus enim ad eorum efuditionem pa-
« Conventione autem facta cum operariis ex de- triarcha, rtullus prbpheta missus fuerat, unde excu-
« nario diurno, roisit eos in vineam suam, » Per santes dicunl: « Quia nemo nos conduxil".» Quid-
denarium qui laborantibus in vinea promillilur, esl dicere : Nemo nos conduxit, nisi quja nehio ad
vitse sefernse remuneraiio figuratur. Et apte satis : " culturani spiritualis vineae nos vocavil ? In quibus
nam in denario imago regis exprimitur, homo au- verbis nos noslras conscienlias commovere debe-
lem ad imaginem ef similitudinem Dei faclus est, n.us, et considerare diligentius quid in noslrii ex-
ipso Domino dicente : « Faciamus hominem ad ima- cusatione in die judicii dieturi sumus , si a bono
ginem et similitudinem nostram (Gen.-nj. > Sed hanc opere lorpenles inventi fuerimus, qui, ex Ch.istinitis
imaginem tunc violavit, quando peccavit. Conven- parentibus nati, el pene ab ipsis cunabulis verbum
tioneni ergo ciim operariis palerfamilias ex denario vitae accepimus, et cum lacte carnis Iacte Scriptu-
diurrio Tacit, quia illam gloriara bene operantibus rarum nulrili sumus. Tanto ergo sollicitiores esse
promittil post labbrem, quam primus homo, si non debemus in bono opere , quanto minus ignoran-
peccassel, habiturtis fuerat sine labore. Sed quia tiam pra.iendere irt nostra excusatione poteri-
posl peccatum humana conditio in pra_senli sseculo raus, scilicet qusndo inexctisabiles erimus , <:e
diu pernianere nbn pbtest , electis per successio- vocalione atqueDei cognitione metuenles : quia 110:1
nem succedentibus , per varia tempora operarios p_ri modo coarctantur, qui scienler et ignoranter
157 HOMILLEDE TEMPORE. 158
peccant, sicut Dominus ail in Evangelio : « Servus .A quedie conversus fueril el ingemuerit, omniapeccata
qui liescil voluntatem domini sui, el nou facit digne, ejusin oblivionemtradenlur. »Sed quoniam calliditas
plagis vapulabit paucis: sciens autem, et non fa- antiqui hoslis in hac parte tepidos decipere solet
ciens digne, plagis vapulabit multis (Luc. xii). » Christianos, ul quibus suadet culpam, longam pro-
Moraliler autein possumus has varietates horarum miltat vilam, quasi in seneclute vel decrepita aelate
ad nostrse setatis momenta referre. Mane quippe, poenitendodiluarit, quod in adolescenlia vel in ju-
hominis pueritia est: tertia, adolescenlia. Quia sicut ventute comniiserunt, necesse est tamen, utquia ho-
sol hora tertia ad superiora ascendens , radios suae ram nostraevocationis ignoramus, omni lerapore iri
clarilatis aperire incipil, ita in adolescentia calof bono opere simus parali, et huic deceptioni oppo-
nafuralis sangurnis crescit. Hora sexta juventus est: nenda est varietas humanae coiiditionis. Et quia
quia sicut sol hora sexla in medio ceeli positus, non ignorainus quis ex nobis in pueritia, quis' in adole-
solum spendidiores, sed eliani ferventiores radios scentia, quis in juventute, quis in senectute, et quis
emiltit, ita juventus habilis, prompla, apla atque in decrepita aelate ab hac vita vocandus sil, sicut
robusta ab bonum opus faciendum invenitur. Nona omnibus incertus est cxitus, sic cerlus debet esse
vero hora , seneclus est: quia sicul sol hora in hono opere animus, propter id quod Dominusail:
nona inclinare incipit ad occasum, ita iu se- "' t Et vos estote parali, quia qua hora non pu-
neclule non solum calor sanguinis, sed. etiam tatis, Filius hominis veniet (Luc. xir; Matth.
naluralis et genuina virtus hominis deficit. Un- xxiv). » Nara sicut variis horis operarii (ul dixi-
deeima quoque bpra, ea aelas est, quae in miis) in vineam mitiuntur, sic diversis aetatibusho-
noslra lingua decrepita vocatur, ul senectulem miues ab hac vita vocanlur. Aliiquidem primo niaiie,
transcendisse inlelligatur. Cnde Graeci, valde senio- id est in pueritia : alji hora lertia, id est in adole-
rcs non yipoi-at, sed 7r/)-_-@i.T«r appeliant, ul plus- scentia: alii sexta, id est in juvenlule : alii nona, id
quam senes eos esse inlelligant, quos tali vocabulo est in senectute : atque alii in undecima, id est in
ntincupaiil. Diversis ergo horis operarii in vineam decrepila aetate, quae veterana dicilur. Et quia in-
miltunlur, quia iri diversis aetatibus homines per di- certa est omiiibus in his aelatibus hora vocationis
vinam graliam ad bona operandum vocanlur. Qui suae, paralus unusquisque debet esse in hona ope-
enim ab ipsa puerilia devota menle Deo serviunl, ratione, ne forle si quando potesl, non vult bonuiii
quasi primo mane in vineamconducuntur. Siint vero operari, tune incipiat velle, quando non erit posse.
aliij qui dum in adoiesceiitia ad Dei servifulem con- Uude pius Dominusnos admonel, dicens : « Currife
vertunlur, quasi hora tertia ad culluram vinete vo- dum lucem vitae habetis, ne tenebrae morlis vos
cantur. Alii autem in adolescentia carnaliter viven- ^1 ' comprehendanl (Joan. xn). » EtSalomon : « Quod-
tes, si in juventule acr Doniinum conversi, torporem cuuque potest manus lua facere, instanter operare
ci dcsidiam a se excutienles, mores suos deseren- (Eccli. xvm). > Quia nec opus, nec ralio, nec sa-
ies, bona opera servent, quasi sexta hora ad vineam pienlia, nec scientia erunl apud inferos. Et iterum :
mittuiitur. Si aiilem aliquis in pueritia etadolescentia « Ne lardes converti ad Deum, neque differasde die
ei-juvenlute a bono opere lorpuit, necesse est ut in in diem, quia subilo veniel ira Dei, et in novissimo
seneetute quasi hora nona, ad Dei servitutem con- disperdel te (Eccli. v). » Et lsaias : < QuaerileDo-
verfalur , et pudeat eum fuisse ofiosum in servilio niiiium dum inveniri potest, invocate euin dum
Dei, cum non multum laborafnrus est, considerans prope est (/««.-LV).» MuICumenim juvat ad vin-
qucd ail Aposlolus : « Nescis quia patientia Dei ad ceiidam deleptationem peccali recordalio mortis, sic-
poenitenliainteadriucit (Rom.n) ? »cavens et Iiocquod ut per quemriamsapientem, scilicet Salomoiieiri,rii-
subdit:« Propter duritiani et impoenileiis cor, tbe- citur : «ln omnibns operibus tuis memorare novis-
sattrizas tibi iram indieirae (Ibid.). » Siquisvero ila sima tua, el in aelernuiii non peccabis (Eccli. vn). »
negligens et desidiosus fueril, uletiam insenectute « Cum sero autem factum esset, dicit Doininiis
a bono opere lorpeal, saltem in riecrepita aetate jam « vineae procuratori suo : Yoca operarios et redde
'
resipiscat, el a laqueis diaboli, quo captivus teneba- <iilis mercedem. > Seroest flnis diei, juxlasuperio-
tur, ad eum convertendo se abstrahat el practerila rem intelligentiam. Sero in hoc loco, temptis Domi-
mala fletibus dilual et, prbul potest, bonis operibus nicaeincarnationis significat, sicut perPaulum dici-
iuvigilel. Quia si hora undecima converlatur, et lunc lur : « Nos sunius in quos fines saeeulorumdevene-
non meluatiaboremsuscipere,quanclopi'oDeoparum runt (/ Cor. x). > Et sicut Joannes ait : « Filioli,
poluerii laborare : et sicul censuram metuii dislricti novissima hora est (/ Joan. n). » Sicut aiitem pn-
juriicis, sicin illius pielateconfidal, qui uon venitvo- terfamilias Deus omnipotens intelligilur, el ejus vi-
carejuslos, sed peccatores ad poenitentiani. Piissi- nea sancla Ecclesia, sic procurator Dominus Jesus
mus et misericordissimus Deus, etiam in seneclute ChrislUs, "quiailin Evangelio : « Ego sum vilis vera,
eonversosnon respuit, nec contemnit, sed benigiiis- et Pater meus agricola, et vos paluiiles (Jonn. \x).»
sima pietate suscipit et ampleclittir. Non eniin meii- Ad reddendam ergo mercedem operariis paterfami-
lifus est ille qui ait: c Vivo ego, dicil Dominus, lias prqcuratorem vocat, quia Deus omuipotens pcr
nolo mdrtem peccatoris, sed ut convertaltir et vivat Filium nos creavit, per Filium nos redemit, per ip-
(v.zech.xxxni).»Elilerum (Ibid.): t Peccatorquacun- - sum nos rcmuneralurus est, sicut ipse Filius dicit :'
159 HAYMONISHALBERSTAT.EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 160
« Pater non judicat qiieniquam, sed omne judicium IA lertia vocatus pro ipsa tribulatione diu pondus diei
deriitFilio (Joan. v). > Quantum autem divitias bo- et aestus toleravit? In crtice enim latro Chrislrrm
liilalls suae in nobis, qui posl ejus incarnalionem confessus est, sed de cruce paradisum ascendit, di-
credimus, fecerit abundare manifestatur, cum dici- cenle Domino : « Amen dico tibi, hodie mecum eris
lur : « Incipiens a novissimis usque ad primos. > in paradiso (Luc. xxix).»Possumus etiam et ita intel-
Hoc est, ab operariis. horse undecimae,usque ad ope- ligere, quemadmodum nunc Christiani ante ccelum
rarios horae primae. ascendant, quam fecissent illi, qui ante adventum
« Cum vcnissent ergo qui circa undecimam ho- Domini fuerunt: quia illi poslquam egressi erant de
<"ram yenerant, acceperunt singulos denarios. t corpore, per longum tempus in inferno stabant :
In quibns verbis quantum nobis incarnatio Domini lsti autem sine mora, postquam egrediuntur de cor-
prosit, qui post ejtis resurrectionem credidimus.-ma- pore, si justi sunt, in coelum ascendunt, et hoc esl
nifeslatur. Non solum enira eumdem denaritim ac- ante ascendere post egressionem Christianorum de
ceperunt qni novissimi venerunt quod primis pro- corpore, quam illi ascendissent post egressionem ab
missum fuerat, sed etiam ante acceperunt qiiam illi. illorum corpore. Et quia vila seterna nulli per debi-
Qtioiiiam sancti Patres qui adventum Domini prae- lum redditur, sed per gratuitam misericordiam da-
cesserunt, licet juste et pie viverent, non sfatim a ~B luf, recle paierfami.ias vocans unum eorum, ait:
carne soluti januara regni coelestis intraverunt, sed « Amice,non facio tibi injuriam.Nonneexdenario
infernalibus tenebantur locis, qtianquam nbn in poe- < diuriio convenisti mecum? Tollequod luum est, et
nalibns, leste beato Jacobo, qui ait : « Deducetisca- « vade. > Quod ad Judseorumet gentium populum
nos meos cum dolore ad inferos (Gen. XLH). » Et perlinere, utdiximus, manifestum est. Nam niulli
iterum : < Descendam Iugens filium meum in infer- Judseorum, qui post Domini ascensionem credide-
num (Gcn. xxxvn). » Hinc et per beatum Job (cap. runl, nolebant gentiles ad suam societalem vel
xxx) dicitur : Scio, Domine, quia morlime traditu- sequalitatem admittere, sed proselytorum loco eos
rus es, ubi constiluta est omnis domus viventium. habendos judicabant, dicenles indignum esse ut
Et, si in infernum descendero, inde me liberabis. gentespostidolorum culturameiscosequarentur, quo-
Nobis autem, qui post Domini incarnalionem credi- rum patribus Deus locutus fuerat (Exod. xxi), el
dimus, magno munere donatum est, ut si perfecte mnlla roirabilia ostenderat, el quibus legem dederat,
vivamus, absque ulla dilalione carne soluti, vitam etexquibus carnein assurapserat. Ethocestquodilli,
aeternam percipiamus.Et hoc est rienarium accepisse qui priores in vineam venerant, murmurantes contra
primos, qui venerunt novissimi. _ novissimos, dioebant : Hi novissimi una hora fece-
« Yenientes autem et primi arbitrati sunt qtiod • runt, etc. Sed quia Dominus Jesus Chrislus siimm
t plus essent accepturi. Acceperunt autem et ipsi misericordisesuse usque ad colligendas gentes exten-
< singulos denarios, et accipientes, murmurabant dit, recte uni eorura diciiur : Amice, non facio libi
< ariversus pntremfamilias, dicentes : Hi novissimi iiijuriara, etc. At vero, ille (Rom. n) qni non esf
« una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisli, qui personarura acceplor, sed in omni genle qui ope-
« portavimuspondus diei etaestus.» Quia ergosupra. ratur justitiam, acceptus est illi, recte dicit : « Yolo
denarium remunerationem vitae aeternsediximus si- aulem et huic novissimo dare sicut el tibi. » Nam
gnificari, quserilur quare isti denarium accepisse per ejus gratiam, qui (Matth. rx) non venit vocare
et murmurasse dicantur, cum regnum Dei nullus justos, sed peccatores ad poenitentiam, non solum
murmurans accipiat, nullus qui acceperit postea Judaeisgentiles acqiiafisunl, sed etiam promptiores
murmurare possit? Sed ad hoc dicendum esl, quia ad credendum inventi sunt.
murmuratio in hoc loco non malitiosam intentio- « An non licet mihi quod volo facere? An oculus
nem contra Deurii sonat.sed piam querelam sancto- « tuus nequam est, quia ego bonus sum? » Unde
runi ad Deum significat. Qnia enim antiquos patres Apostolus querelas hominum contra Deum compe-
diii in praesenti vita contigit vivere, necesse fuerit -p scens, ait : < 0 homo, lu quis es qui respondeas
ponrieri diei etaestui in earnis passionibus diu sub- Deo? Nuniquid dicit figmentumei qui se finxil, Qua-
jacere. Quasi ergo illorum actiones murmurasse re me fecisli sic? Aul non habet polestatem figulus
fuit, quando eos, qui post Domini incariiationem luti, ex eadem massa aliud vas facere in honorem,
crediderunt, post brevem tribulalionem renmnera- aliud vero in conlumeliam (Rom. ix)? » Habel uti-
tionem percipere videnlur, quam illi cum longa tri- que: Deusenimnullanecessitateconstrictus, sedsola
bulafione exspectaverunl. Quod ut facilius infelliga- bonitate quibns viiltvitam tribuit. Unde et subditur:
lur, ex multis unum ad medium deducere visum est, i Sic erunt novissimi primi, el primi novissimi. >
videlicet Abraham patriarcham. Quasi euim illius Priroi enim quondam Judaei fuerunt, qitando olini
actionem murniurasse fuit, quando (Matth. xxvn) Deo coeli crediderunt, etsecundum legem vixerunt.
latronem ab ipsis mortis faucibus per divinam gra- Novissimi autem (Deut. xxvni) gentiles erant, pro-
tiam liberalum, ante paradistim quam se inlrare pter incredulitaiem extranei a cognitione Dei et te-
vidit. Annon latro undecima hora venit, qui Chri- slamento legis. Sed Domino veniente, qui videban-
stuin in cruce confessus est, et tamen anle denarii lur esse primi, non credendo facti sunt novissimi,
remunerationem accepit, quani Abraham, qui hora el illi qui novissinii eraut, in credendo facii surrt
161 HOMILLE DE TEMPORE. 162
primi; et qui erant capite, facti sunt in cauda; el _\. munnurant, qui pondus diei et sestus sustinent, cura
qui eranl in cauda, facti sunl in capite, juxta illud illos vident remunerari, qui novissimi adspiritualem
quod Dominus ait : « In judicium ego-in hunc mun- militiam accesserunt, se autem in certamine reliqui.
dum veni, ut qui non vident, videant, et qui vident, Sed non est murmurandum contra Dei bonilatem,
caecifiant (Joan. ix). » Unde rara Judaeorura fides quoniam in lali dilatione non minuilur praemium,
reprobatur, cum adhuc subjungitur : « Multi enim sed augelur, quia electis justus judex Deus reddet
< suiit vocati, pauci vero electi. » Quod specialiter unicuique secundum opera sua; et lanlo majorem
ad Judseorumpopulumpertinet, ex quibusmulti vo- remunerationem accipient, quanto ejus exspecla-
cati, sed qui Domino crederent, pauci sunt invenli. lione majorem laborem sustinent, Apostolo teste :
Nam de genfium vocalione alibi dicitur : « Multi t Uniisquisque mercedem secundum suum Iaborem
venienl ab orienle et occidente, et recumbent cum accipiel (/ Cor. m), » unum enim accipienl omnes
Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum (Matth. denarium, quia unum omnibus electis praeparaium
VIH).» Quia ergo horarum varietates, quibus opera- est regnum, ettamen pro diversitale meritorum, di-
rii in vineam vocantur, ad setatum diversitates dixi- versa sunt praemia parata in regno coelorum, dicenle
mus perlinere, libet intueri, quemadmodum in Ec- Domino : « In doroo Patris mei mansiones multae
clesia fiat, quod in duobus populis factum esse com- ]B sunt (Joan. xiv). » Unde mentitus fuisse convincilur
memoravimus. Ait enim evangelista : « Cum sero Jovinianus ha.relicus, qui dixit nullaro differenliain
factum esset, el reliqua. » Sed qui in hac parabola futuram esse inter jusltim simplicein et jusium sa-
duplicem inlelligenliam sequimur, moraliter sero pientem, inter virginem et corruptam,inter eum qui
unicuique nostrum fit termiuus vitaepraesemis, et li- minoris fit meriti, et eum qui majoris; cui contradi-
cet nonuulli, antequam ad maturam setatem perve- cit Apostolus, ostendens diversis meritis diversa
niant, ab hac vita vocentur, si non habent sero per praenna in resurrectione esse praeparata, dicens :
setatem, habent tamen per exitum. Sero ergo opera- « Alia esl enim claritas solis, alia esl clarilas Iuna.,
rii ad recipiendam mercedem vocantur, quia pro bo- alia claritas stellarum. Et stella a slella differt iu
nis operibus lunc elecli remunerationem accipiunl, clarilate , sic erit in resurrectione morluorum (/
cum ab hac vila vocantur, teste Psalmista, qui ait: Cor. xv). >Hincet Daniel, cum'deterrsepulveremul-
« Cumdederit dilecirssuis somnum, haec esthaeredi- tos consurrecturos praediceret, ut ampliorem remu-
tas Domini (Psal. cxxvi).«Dupliciter autem nos Deus neralionem oslenderet eos percepturos, qui et bene
vocal, inpraesenli ad Iaborem, in futuro ad requiem. vivunl, et lucrandis animabus invigilant, dixil: « Qni
Unde necesseesl, ut quicunque fuluram desiderat autem docli sunt, fulgebunt sicut splendor firma-
remuneralionem, in praesenti non refugiat laborem. (" menti, el qui ad justiliam erudiunl multos, quasi
Quia illi qui pro Deo fideliter suscipiunt Iaborem, stellaeinperpetuasseternitates (Dan. xn).»Quodenini
fideliter perveuient ad remunerationem, quando au- nulli contra Dei jusliliam sil murmurandum, sed de
diluri sunt: « Venile ad me, omnes quilaboratis et ejus bouitate omnibus gaudendum, manifestatur,
onerali estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum cum subdilur : « Amice, non facio tibi injuriain.
meum super vos, et discitea me, quia mitis sum et « Nonne ex denario diurno convenisli mecum? Tollc
huniilis corde, et invenietis requiem animabus ve- « ergo quod tuum est et vade,» et cselera. Quasi enim
slris (Malth. xi). > Et quia solet contingere, ut non- iujuriam Deus facere videretur, si quod ex debno
nullitardius conversi, ab hac vita vocali, prius re- deberet, ex prsemio non redderet; cum vero nullis
munerationem accipiant, quam illi qui prius labo- per debitum, sed solummodo per gratuitam miseri-
rare coeperuiit, recte voce palrisfamilise procuratori ricordiam, quibus vult, tribuit, nullus contra justi-
dicitur : « lncipiens a novissirais usque ad pri- tiam Dei murmurare potest, quoniam cui vtilt nii-
mos, etc. > Quorum actiones quasi murmurasse esl seretur, et quem vult indurat, miserelur sola boni-
contra tardius conversos, cum illos prius , quam se tate, induratnullainiquitate ; quia ct si judicia ejus
remunerari vident. Quod vero subditur : « Yenien- .„ aliquando sunt occulta, non tamen injusta. Quod
< tesautemelprimi.acceperuntsingulos denarios, et vero subditur : « Sic erunt iiovissimi primi, et primi
«accipientes, murmurabantadversuspatreinfaiiiilias, « novissimi, > quolidie in Ecclesia fieri cernimus,
« dicentes : Hi novissimi una hora fecerunt, et pares quia nonnulli tardius ad Dominum conversi, per
< illos nobis fecisti, qui portavimus poudus diei et inentis fervorem et piam devolionem plures eorum
«aestiis. > Hoc namque solet contingere in Ecclesia, anlecedunl, qui tepide et negligenter vivunt. Quod
et liiaxime in monastico ordine. Pondus enim diei et autera finita similitudiiie dicitur : « Mulli sunt vocati,
seslus illi susliiient, qui ab ipsa pueritia in regula- « pauci vero electi,» magis timendum est quam ex-
ribus disciplinis nutrili, in vigiliis, in jejuniis, in ponendum. Omnes enim, quod vocali sumus, novi-
labore manuum desudare cogunlur. Sunt vero alii, mus, ulrum vero electi, adhuc ignoramus. Mullis
qui usque ad senectutem vel decrepitam aetatem enim modis nos vocat Deus, per iidem, per bapli-
carnaliler in soeculo vivuiit, sed circa finem vitae smum, per poenilentiam, perprospera, per adversa,
conversi, posl brevem iribulationem cilo perveniunt per somnia et revelationes. Suiit aulem nomiulli, qui
ad reinuneralioiiem, el cum post brevem laborem cum fide polleanl el doclrina. verbis luceant, lamen
vocantur ad requiem, quasi ad istoriun accepliones quia a bouo opere torpent, ab eleclione Dei repro-
163 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 164
bantur, quia, ut ait Jacobus aposlolus : t Fides sine A Sed unura esl, quod nobis ad inquirendum reliquit,
pperibus mortua est (Jac. n). » De talibus Paulus videlicet satorem, quem iiullura melius quam ipsum
apostolus ait: « Confltentur se nosse Deum, factis Dominum Jesum' Christum iutelligere debemus, qui
autemneganl (Tit. r). » Et Dominus in Evangelio : honio factus, semen verbi Dei in cordibus Iiominum
« Non omnis qiii dicit mihi, Domine, Domine, seminavit, juxta quod ipse in alia parabola dicit :
intrabil in regnum ccelorum, sed qui facit volun- Qui seminat bonum semen est Filius hominis. Unde
tatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit bene hanc siinilitudiiiem dicturus, juxta alios evan-
in regnum coelorum (Matth. vir). > Tales jiam- gelistas, de domo exiisse, mare adiisse, navem
que in die judicii dicturi sunt : Domine, nonne in ascendisse commemoratur, ipso situ corporis de-
nomine tuo prophelavimus, et virtutes multas feci- monstrans quod ore promebat. Sicut enim prudens
mus, et dsemonia ejecimus ? Quibus respondetur : agricola, post eradicalionem veprium et spinarum,
Amen dico vobis, non novi vos.,Discedite a me, ope- postexcultum agrum aratri vomere, de domo egre-
rarii iniquitatis. Tanto ergo solliciti esse debemus in diens, semen secumdefert et in lerram. spargit, ut mul-
bono opere, quanlo inexcusabiles nos esse scimus de . liplicatum illud recipiat; ita Dominus Jesus Christus
vocatione, ne tempore judicii, cum faluis virginibus post excultum agrum, id est cor Judseorura, per pa-
extra januam remaiientes,audiamus : Nesciovos,sed B triarcharuni et prophetarum prsedicationem , de
cum prudentibus intra thalamum sponsi recipiamur. domo exiit, id esl mundo visibilis apparuit: navem
HOMILIAXXU. ascendit, quia in Ecclesia per fldem habitavit, el se-
DOMINICA IN SEXAGESIMA. men spirituale, id est verbum Dei, in cordibus.audi-
(Luc. vin.)«In illo lempore, cum lurbaplurima con- lorum seminavit: non quod ipse non haberet unde
« veniret, etdecivitatibus properarenl ad Jesum, dixit colligeret, sed ut nos in horreum Patris congregaret.
« persimililudinem: Exiil qui seminal, seminare se- Nam et hodie, cum praedicatores et doclores verbum
« men suum, et reliqua. » PraedicanteDoniino Jesu Chrisli prsedicanl, quasi ipse Christus semen semi-
Christo Evangelium regni coelestis, mufla. lurbse eum nat : quia « nisi Dominus aedificaverit civilatem, in
sequebantur, sicut diversi corpore, ila diversi mente. vanum laborant qui sedificant eam (Psal. cxxvi), »
Nonnullipropter amorem, nonnullipropterinvidiam, et nisi Dominus cor illustraverit auditorum, in va-
aliquanli prppler curationem, aliquauti propler ad- cuum Jaborat sermo doctorum. Unde Paulus suam
miralionem; quibus Domiiins. ila suum sermonem pr__dicationem et discipulorum obedientiam nihil
temperabat, ut in una eademque parabola, unusquis- sibi reputans, dicebat: « Ego plantavi, Apollo riga-
que suam sententiam audiret, et omnium inflrmilati vit, Deus autem incremenlum dedit (/ Cor. ni). J
condescendens, suissanctisserroonibussimilitudines 'C Sed quia non omnes uno modo ejus praedicalionem
de rebus visibilibus adhibebat, ut per rem visibiiem acceperunt, manifeslalur, cum subditur : « Et dum
invisibilia cognoscere discerent. Unde sicul Mat- « seminat, aliud cecidit secus viam, et conculeatum
thaeusail: « LoquebaturJesus cum discipulis suis in « est, et volucres coeli comederunt illud. » Solet
parabolis, et sineparabolis non loquebalur eis. > Non contiiigere, ut duni hoino agrum serit, via juxta sit,
tamen, ul quidam tradunt, ut aliquando nonloquere- et pars qu__dani seminis in eam cadat : sed semen
tur sine parabolis, sed jn illa prsedicatione, quam quod in via ceciderit, duplici lsesura perit: aul a
Malthseusibi describit, non aliter quamin parabolis vianlibus eonculcatur, auta volucribus coeli rapitur.
loquebalur. Sicu.t enim quadripartilo modo, utdixi- Yiaenini dicilur, eo quod aliquid traiiseuntes per eam
mus, eum sequebantur, ita quoqne, ul quidam tra- vehant. Yia enim signiflcat cor malarum cogitatio-
dunt, quadripartito modo suum sermonem tempera- rium calle attrilum : seraen quippe verbi Dei, quod
bat, Ipquens eis in parabolis et sine parabplis, per in tali corde cadit, aut a vianlibus, id est immundis
simililudines et dissimilitudiiies. Aliquando nanique cogitalionibus, opprimitur, aut a volucribus cceli, id
Dominusiii suis locutiqnibus aliqua aperiebat, et ali- estab immuiidis spiritibus, aufertur : qui dupliciter
qua claudebal, ut per hoc quod intelligimus non volucres coeli nprainantur, sive quod per superbiam
gloriemur, sed polius per ea quae non intelligimus R de COBIO lapsi sinl, sive per hoc quod per aerium cos-
donum Dei exislimemus. Unde cum multse turba. lum discurrant.
convenirent, et de ciyiiatibus properarent ad eum, « El aliud cecidit supra petram, et nalum aruit,
hominis qui exiit seminare semen suum similitudi- « quia non habebat humorem. > Petra enim in hoc
neni proposuit, Nam per varietalem terrarum varia loco significat cor durum et indocile, quod vomere
corda hominum in illa turbaesse insinuavit; alios in verbi Dei facile non .scinditur : semen atitein verbi
quibus semeii verbi Dei variis modis laesum periret; Dei, si in lali corde ceciderit, et si germinat, ta-
alios, in quibus fructuni bonum per patientiam affer- men ad maturitatem non pervenit, quia.in humore
ret. Ubi considerandum, quia hanc simililudinem perseverantise radicem non ligat. Hoc autem signi-
ideo per semetipsum Dominus dignatus est expo- ficat defectio humoris ad radicem seminis, quod
nere, ut nobis insinuaret, in aliis simiiUudhiibus, juxta aliain parabolara, defeclus olei ad Iampadas
quas non exppsuit, sensus allegoricos esse quaeren- virginum ornandas.
dos. Ostendit enim quid sit ager, quid seroen, quip. «Et ahud cecidit infer spinas, et simul exorlae
lerra Iiona signiflcet, quid peirosa et quid spinosa. i spinae suffocaverunl illud. » Spinae. vilia el pec-
IGS HOMILLE DE TEMPORE. 166
cats signiflcant, de qtiibus primo hominidictum est: Ji id est pagani, Juda-i, haeretici, omnem Scripturam
« Cum operatus fueris lerram, non dabit fructus suos, parabolis audiunt, quia ejus mysterium capere nori
seJ spinas et tribulos germinabit libi. » Mens ergo vi- possunl. Cum autem discipuli Domini singulariter
siis dedita semen ve.rbi Dei fructiflcafe non potest. interrogavefunt, datur intelligi, magistrum rton co-
« Et aliud cecidit in terram bonam , et ortum fecit ram omnibus a discipulis interrbgari debere, sed
« fructum centuplum. > Terra bona cor est homi- singulariter, ne fofte si non habuerit in promptu
nis bonum, lion solum ad audiendum verbum Dei quod respondere possit, erubescat, sive ut liceat
paratum, sed etiam ad operandum quod audit, de- eum quid dicat, considerare. Pulchre auterri diciiur:
votum : et ideo facit fruclum cenluplum, id est per- <Yobis datum est nosse mysterium regniDei, CEeteris
fectunv quia cenlenarius numerus in Scripluris pro autem in parabolis,» uf ostendat nerbini de suis me-
perfectione ponitur : sicut de eo, qui omnia sua pro- rilis gloriandum, sicut faeiebant Pelagiani, qui di-
pter Deum dereliquil, dicilur :« Cenlupluin accipiel, cebanl hominem juslificari posse sine gratia Dei :
el vitam seternam possidebit: »non quod is qui unam nec de sua sapientia vel virtute prsesumendum,
uxorero reliquit, centum sit recepturus, sed quia ta- quando apostoli mysteriuffi regni Dei a seipsis rion
lem perfeclionem accipiet in prsesenti, ut ea quae habuerunt, sed datum a Deo acceperunt, juxta
"
dereliquit, iterum non repetat, et in fuluro vitam 1 quod unus eorum, scilicet Jacobus, loquitur, dicens:
seternam possideat, lalem terram centies fruclifi- < Omne datum optimum, et omne donum perfe-
canlem significabat Isaae, de quo Iegilur : « Sevit ctum, desursum est, descendens a Patre luminum,
Isaac, et in ipso anno invenit centuplum (Gen. xxvr).» apud quem non est transinutatio, neque vicis.situdi-
« Haecdieens, clamabal. » Sed quid clamet, audia- nis obumbratio (Jac. i). » El sicut ipse Dominus ait:
mus. « Qui habet aures audiendi, audiat. > Quoties « Sine me niliil potestis facere (Joan. xv). » Unde
hsec admonitiuncula in Evangelio vel in Apocalypsi glorificat Patrem, dicens :' « Confiteor tibi, Paler,
inlerponitur, mysticum aliqiiid ad requirendum in- Domine coeli et terrse, qui abscondisti hsec a sapien-
siniiat, Omnes enim qui in illa turba erant, aures tibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis." Ita
corporis habebanl: et qui "curictis aures corporis Paler, quoniam sic.placitum fuitante te(il/aHft.xi). »
habenlibus dicit: Qui habet aures audiendi,.audia't, Tn eo vero quod subditnr :
alias aures, id est corda requirii. Est enimspiri.ua- « Ut videntes nbn videant, et audientes rion inteili-
tis audilus, cum anima ferventissimo amore verbuni gant» SpecialiterJudaeos percutil.Videntes enirtiquon-
Dei audire desiderat, lalem auditum se habere ma- dameraritetaudientes, quando Deivolunlalera cogno-
nifestavit Job, cum dicebat : « Auditu auris audivi scentes, opere cortiplebanl. Unde et prophetae eorum
te, Domine (Job XLII).» Et Isaias-: « Dominus Dens ' -<Videntes appellabantur, quia videbant ea quse caeteri
dedit mihi aurem. t Finita autem similitudirie, in- viderenon polerant; genles aulem non videnles et non
lef turbas clamat, ul clamandum in praedlcatione audientes erant, quia Dominum non cognoscebant :
doctoribus ostendefet: non tantum allitudine vocis, sed Dominoveniente In riruiido,videntes et audieiites,
quanlum inslantia praedicationis, juxta illud quod propter superbiam caeciet surdi facti sunt, quando
per Isaiam dicitur : « Ciarua, ne cesses, quasi tuba in eum credere noluenint, implela prophetia Isaiae
exalta vocem tuam, el annuntia populo meo scelera quae dicit: « Excseca cof populi hujus, e't aures ejus
eorum. et domui Jacob peccata eorum (Isa. LVIII).» aggrava, et oculqs ejus claude (Isa. vi) : » ne forte
Et iterum : « Clama in forfitudine, qui annuntias pa- videant oculis, et auribus audianl, et corde iritelli-
cem. » garit, el convertantur, e.t sanem eos : non videntes
- «Interrogabantaulemeumdiscipuli ejus, quaeesset et non audientes credendo illurainali sunt, juxta
« hsec parabola. » Non pu.iandum esl quod mox fi- illud quod Doniinus in Evangelio dicit :Tn judicium
nita similitudine, discipuli coram turbis interroga- ego in niundum hunc veni, ut qui non vident, vi-
verint, sed, sicut ait Marcus, cum esset singularis deanl, et qui videnl, caeci fiant. Exponens aufem
in domo, interrogabant eum quse essel haec para- T. Dominus parabolain, adjunxil: « Est autem hsec pa-
bola. « rabola : Semen est verbum Dei. Qui autem secus
« Quibus ille ait: Vobis datum est nosse myste- « viam, hi hunl qui audiunt, deinde venit diabo-
« riuni regni Dei, illis autem qui fpris suiit, orania in t Jus, > etc, Pulchre semini verbuni Dei comp.aralur,
« parabolis fiunt. » Domus autem in qua discipuli qui sicut semen, quod in terra seritur, parvum vide-
Dominum interrogabanl, spiritualiter Ecclesiam si- tur, posiea crescens niulliplicaltir : ita verbura Bei,
gnificavit, quae domus Dei facla est per fidem, de cum in eordibus auditorum semin.alur, parvuin vi-
qua scriplum est : « Introibo in domum tuam, ad- detur, sed cum auditores in bonis qperibu.s creverint,
orabo ad templum sancluni luum in timore tuo (Psal. tuncpariter cum ipsis verbiim Dei magnum fructum
v). » IUi autem audiunt mysterinm Dei, qui ingre- in virtutibus profert. El sicut ex multiplicato semine
diuntur tabernaculum ejus. Qui ergo vnlt myste- pascitur corpus, ita verbo Dei pascilur anima, Dq-
rium Dei cognoscere, domum cum Jesn inlret, id roino dicente.: « Non in solo pane vivit homo, sed
est firielis factus unitatem Ecclesiaeteneat quia jpse in qmni verbp qriod procedit de.ore Dei (Matth. iv). »
facii, sicut per Psalmistam dicitur (Psal. LXVII),una- Et queroadmoduni, cum multiplicatum semeii con-
nimes habitare in domo. Caeterumilli qui foris strnt, gregat in horreum agricola, gaudet: ila cum homo
167 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 168
ad matuntatem perseverantiae pervenern, aignus __ __quoo linerpreiaiur aDsque jugo, aicnur : a marco
eflicitur ut in horreum Dei congregetur, ubi non esu- Satanas, id est contrarius : el a Matthaeo malus ap-
riat, neque siliat, neque percutiat eum aestus aut pellatur, mille namque nocendi habet artes. Idem
sol, sed semper gaudeat, semperque laetetur. Quasi autem qui a Luca diabolus,. a Marco Satanas, et a
enim tempore sationis parvum semen aspiciebat Matthaeomalus appellatur, deorsum fluere facit quos
Psalmisfa, cum dicebal : « Eunles ibant el flebant, decipit, el coiitrarius est animabus fidelium , et ad
mittentes semina sua (Psal. cxxv). » fjuasi vero perpetuum malum quos deceperit pertrahit, tot enim
idem semen multiplicalum conspexerat, cum aiebat: habet vocabula, quot nocendi ingenia, de quo per
Venientes autem venient in exsultatione, porlanies beatum Petrum apostolum dicitur : « Sobrii estote et
mariipulos suos. Sicut ergo semen in spe fructus vigilate, quia adversarius vesler diabolus tanquam
serilur, ita et verbum Domini propter solam merce- leo rugiens circuit, quaereiis quem devoret,cui resi-
dem vitae aeternaedocendum est. In semine quippe slite fortes in fide, scienles eamdem passionem ei,
aliud est tempus salionis, aliud messionis : quia in quaein raundo est, Yestra. frateruitatifieri (/Pelr.x). >
hac vila seminandum est, quod Iri futuro recipialur, t Nam qui supra petram, hi sunt, qui cum au,-
quando, sicut ait Aposlolus : « Quaecunquesemina- « diefint, cum gaudio suscipiunl verbum, et hi radices
verit homo, haec el melel: quoniam qui seminat in 1B « noii habent, quia ad lempus credunt, et in tempore
carne, de carne et metet corruptionem : qui autem « tentationis recedunt. s Sicut Domino exponente
seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam cognoscimus, sunt nonnulli, qui cum verbum Dei
(Galat. vi). > Hoc autem semen Apostolus in cordi- praedicari audiunt, totis votis se servaturos quod au-
bus discipulornm esse gaudebat, dicens:« Gralias ago diunt, promiltunt: sed ubi locus peccandi advenefil,
Deo raeo semper pro omnibus vobis in gralia Dei, subito, quod prius promiserant, obliviscuritur. Verbi
quae data est vobis in Christo Jesu : quia in omnibus gratia, cum audiunt aliqui Dominum dicentem: «Vse
divites facli eslis in illo, in omni verbo, et in omni vobis divitibus, qui habefis veslram consolationem
scientia , ita ul nibil vobis desit in ulla gralia (Luc. vi), » et: Difficile, qui pecunias habent, intra-
(/ Cor. i). » bunt in regnum coelorum, avaritiam detestantur: sed
« Qui autem secus viam, hi sunt qui audiunt, ubi hora compunctionis transieril, non solum pro-
« deinde venit diabolus, et tollit verbum de corde eo- prias divitias immoderate retinent, sed etiani alienas
« rum, ne credenles salvi flant. » De hoc semine res concupiscunt yel rapiunt. Similiter alii, dum
Marcus ita scribit: « Hi autem sunt qui circa viam, audiunt Aposlolum dicentem (/ Cor. xi): Adulteri
ubi seminatur verbum, et cum audierint, confestirii regnum Dei non possidebunt, carnis immunditiam
venit Satanas, et aufert verbum quod serainatum G < deiestantur, adeo ul etlacrymis plerumque compun-
est in cordibus eoruin. » Mattbaeusvero ita : « Om- gantur : sed ubi carnis pulchfitudo eorum oculis ap-
nis qui audit verbum regni, et non intelligil, venit paruerit, obliviscuntur quod prius promiserant, el sic
malus _et rapit quod seminatum est in corde ejus. » faciles ad peccalum redeunt, quasi prius conlra pec-
In quibus verbis Dominicaeexposilionis hoc cogno- catum nihil dehberatum haberent. De quibus per
scimus, quia viantes, malas et immundas cogitatio- Salomonem dicitur : « Sicut canis reverlitur ad
nes significant. Sunt enim nonnulli, qui verbum Dei vomitum suum , sic stultus ad slultiliam suam
audiunt, sed dum iininunda desideria in cordibus (Prov. xxvi), » at contra idem ipse^ios admonet:
suis commorari permittunt, semen verbi Dei spiri- « Omni tempore sinl vestimenta tua candida, et
talem fructum proferre 11011 potest:dumqueineorum oleum de capite tuo noii deficial (Eccle. ix). » Hinc
cordibus immundam cogitationem immundior. sequi- de sancta muliere diclum est: «Et vullus illius non
lur operalio, quasi a viantibus verbum Dei coriculca- est amplius in diversa mutatus (/ Reg. i), » id est
tur, ne fructificari possit, qualibus per prophelamin qualis fuerat tempore orationis, talem seomni tem-
specie Judae dicitur: .«Et posuisli nt terra corpus pore vilae suse monstravit. Tales ergo cum verbum
tuum, et quasi viam transeunlibus (Isa. LI), J Et Dei audiunt, quasi gerniinare in eis videtur, sed ad
iterum : Hi dixeiiinl animae tuae: Incurvareut trans- D inaluritatem non pervenit, quia contra aestum len-
eamus : -et qui mercedes congregat, misit eas in tationis non pugnant. Unde bene .juxta Matthaeum
sacculuin pertusum. Sicut enim sacculus pertusus evangelistam (Mallh. xni), orto sole aruerunl, id est
fruslra a superiore parte mercedes colligit, quas orta teutalione defecerunt. Sol enim in Scripturis,
inferiusfundit, ita frustra verbum Dei audit, qui cum in bono ponitur, Dominum Jesum significal, sicut
illud in ventrem memoriaenon relinet. Unde berte in scriptum est: « Yobis qui limetis Deum, orielur sol
lege (Lev. u) omne animal quod nou ruminal, im- justitise (Malac. iv): » cuni vero in malo, acstum ten-
mundum reputatur : quia illi a sacriflcio Dei sunt taiionis, sicut de reprobis dicilur: « Et a sole aestuali
alieni, a quorum raemoria diabdlus verbum vila. tol- sunt. » Alios enim prosperitas inflat, alios adversiias
lit, ne credentes salvi flant. Et quia diabolus variis frangit, ne acceptum semen ad maluritatem perdu-
modis homines, ne verbum Dei relineaiit, illudit, canl. Contra utraque danina Aposlolus semen quod
variis etiam nominibus ab evangelistis censetur. Ab audierat observare studebat, cum aiebat:«Per arnia
isto qui hoc Evangelium scripsit, diabolus qui latroi justiliae a dextris et a shiistris, per gloriam et igno-
sive criminator vel deorsura fluens, Hebraice Belial,, bililalem, per infamiara et bonam famam, ut sedu-
16Q HOMILI-EDE TEMPORE. 170
ctores et veraces, sicut qui ignoti et cogniti (// J) ^ libusvalde, quodDominusterr_biliterclamat,dicens:
Car. vr), » etc. Omnes enim sequaliler diligebat. Hos « Vaevobis divitibus, quihabetisvestramconsolatio-
enim omnes in suo opere signiflcavil Balaam ille di- nem (Luc. vi). >Et iterum:«Diflicile, qui pecunias ha-
vinus, qui cum castra Israelitarum cerneret, dice- bent, in regnumccelorumintrabunt(LM-.xvin). >Et
bat: < Moriatur anima mea morte juslorum, et fiant « iterum : Facilius esl carnelum per foramen acus
novissima mea horum similia (Num. xxm): » sed transire, quam divilem intrare in regnum coelorum
postea aestu avaritiaetaclus, in eorum mortem con- (Marc. x). t Hincet Jacobus apostolus: <Agitenuncdi-
silium dedit, quibus se ad morlem fieri similem viles,plorale ululantes in miseriis quse supervenient
optavit. vobis. Divitiaevestraeputrefactaesunt, vestimenta ves-
< Quod autem in spinis cecidit, hi sunt qui au- traatineis comeslasunt, aurumetargentum vestrum,
< dierunt et a sollicitudinibus et voluptalibus vitae aerugiiiavit,etaerugoeoruravobisin testimonium erit,
« euntes suffocanlur, et non referunt fructum. » et manducabuntcarnesvestrassicut ignis (Ja-O&.v).»
Mirumvalde viderelur, si quispiam per spinas divi- Et Isaias : <Ysequi conjungitisdomum ad domum, ct
tias interpretari voluisset, nisi hoc suis verbis Domi- agrum ad agrum copulatis usque ad terminum loci
nus exposuisset, maxime cum spinse pungant, divi- (Isa.x). i Notandumautem,quiaduo suntquaedivitias
liae mulceant, tamen si cum consideratione attendi- 1B conjungunt, sollicitudines et voluptates. Quia enim
mus, diviliaespinse sunt: quia sicut spinae suis pun- cum voluptatesollicitudo non convenit, sciendum est
ctionibus corpus laniant et cruentant, turpe ac foe- quia alio lemporeamor divitiarum per sollicitudinem
dum in oculishominum reddunt, sic amor divitiarum mentem stimulat, alioveroinvoluptate relaxat. In ac-
animam miseram et infelicemcoram oculis Dei facit: quirenda quippeetsollicitudinem habet,'ne ipsasper-
et sicut spinae intraetabiles sunt, et vix absque lae- dat, velut negotialores de regno ad regnum diversis
sione tractari possunt, ita avari et cupidi, quia amore temporibus diseurrentes , ut eas acquirere possint,
diviliarum tenentur, non solum extraneis, sed etiam in tantum ut si quis eis ipsas auferre voluerit, arma
propriis asperi, amari et inlraclabiles sunt, juxta contra eum erigant. Yoluptatera vero habet hi pos-
illud quod per Salomonem dicilur : < Bene facit ani- sidendo, quia illis divitiis satiatus aniraus eorum,
mae suse vir misericors, avarus aulem etiam propin- tam in luxuria, quam in aliis rebus iniquis et volu-
quos abjicit (Pr.ov.xr).» Unde bene juxta alium evan- ptariis erigilur. Quisquis ergo tale cor habet, ver-
gelistam, scilicet Malthseum, non solum divitias, sed bum Dei in eo fruclificare non valet : quia sicut
etiam fallaces divitias Dominus appellat, dicens : densitas spinarum rorem cceli et calorem solis ad
< Fallacia divitiarum suflbcanlur, et nou referunt radicem seminis pervenire non palilur, ita amor
fructum (Matth. xm). > Fallaces enim sunt, quia diu C I divitiarum spiritalem pinguedinem in mente accedere
nobiscum permanere non possunt. Aut enim nos eas non permittit. Et ideo si in prsedicto seminCvolumus
deserentes expendimus, aul ipsae nos manentes reji- fructificari, appetitum divitiarum mortificare debe-
ciunt. Unde per apostolum Paulum Timotiieo praeci- mus. Quia siculApostolus dicit:«Nemo mililans Deo,
pitur : « Praecipe divitibus hujus saeculinon sublime implicatsencgotiis saecularibus(//Tim. n;.» Sedhis
sapere, nec sperareinincerto divitiarum, sed in Deo de tribusterra. generibus dictis, quid de bona terra
vivo, qui praestat nobis omnia abunde ad fruen- Dominus proferat, audiamus.
dum, bene agere, divites fieri in operibus bonis (/ i Quod autem in bonam terram, hi sunt, qui in
Tim. vi), >etc. Sive certe fallaces sunt, quia mentis < corde bono et optimo audienles verbum relinent
inopiam non exstinguunt, sed quanlo magis acquisitae < et fructum afferunt in patientia.» Bona ergo terra,
fuerint, tanto magis in acquisitione animum posses- botium est cor hominis : bona quippe terra tribus
soris accendunt, Salomone teslante, qui ait: « Ava- terrse generibus contrarium facit: el bona terra bo-
rus non implebitur pecuniis, nec anima illius salia- num fructum facit, quod bonus homo de bono the-
bitur bonis (Eccle.x). > Solaeautem verae divitiaesunt sauro cordis sui profert bonum. Sed quia non onines
quae hic nos in fide divites faciunt, et postmodum fldeles aequaliter frucliflcant, nec oranibus sequalis
haeredes regni coelorumconstituunt; has quaerere, " dalur gralia,recte dicilur: «Hisunt qui in cordeb.ono
has amare Dominus monebat, cum dicebat: « The- et optimo audienles verbum, retinent illud. » Majus
saurizate vobis thesauros in coslo,ubi nec aefugonec est enim oplimum esse quam'bonum : quia omnes
tinea demolitur, et ubi fures non effodiuntnec iuran- in Ecclesia pene verbum audiunt, sed non omnes
lur. Ubi enimlhesaurus tuus, ibi el cortuum (Malth. aequaliter proflciunt : sed alius plus proficit, alius
vi). > Si enim vere divites esse cupilis , veras divi- minus. Qui enirn temporalem substantiam bene dispo-
tiasamate : si culmen veri honoris quaeritis, ad illam nit, bonum fructum facit: qui vero omnia temporalia
coelestem patriam quantocius properate. Cseterum pro amore perfeclionis reliquerit, optimum fructum
istaedivitise sunt fallaces, quse sine peccato aut vix facit. Sive certe bohum fructum facit, qui pro amore
aut nullo modo acquiri possunt, juxla illud quod ait filiorum Iegitimo ulilur conjugio : qui vero continen-
Apostolus: « Nam qui volunt divites fleri, incidunt tiam vel virginitatem Domino vovit, oplimum facit.
in lentationem el in laqueum diaboli, et desideria Unde bene Matlhseusevangelista, ul inter ipsos justos
multa et inutilia, quaemergunthominemininteritum differentiam ostenderet, de jactalo in bona terra se-
et perditionem (I Tini.vi). > Undetimcndum estdivi- minedicit: <Etorlumfecit fruclUTja,aliudlricesiimun,
PATROL. CXVIII. 6
171 HAYMONISHALBERSTAT.EPISC. OPP. PARS H. — HOMIL. 172
aliud sexagesimpm,aliudcenlesimum(Matth.xm). >Et A pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur (Matlh. v). >
Marcus : « Afferebat unum'lricesimum,etunumsexa- Et alibi: « Habete sal in vobis, et pacem habele in-
gesimum, et unum centesimum (Mdrc. iv). >In tribus ter vos (Marc. ix).» UndePaulus exemplum magislr;
ergofrugum generibus, tresordines in Ecclesiaosteu- secutus, discipulis praecepit, dicens : « Pacem sequ'.
dit, conjugatorum, continentium et virginum.Tricesi- mini (Hebr. xn). »
musenira fructus ad conjugatospertinet, quicaslum iu- HOMILIAXXIII.
ler se amorem servantes, sobrie, jusle etpie vivunt, DOMINICA IN QUINQDAGESIHA.
quod ab ipsa digitorum junctione sub quadam figura (Luc. xvin.) « In illo tempore, assurapsit Jesus
demonstratur, quemadmodumin trigenarionumero di. « duodecim discipulos suos, et ait illis : Ecce ascen-
giiodigilusjuncluscaslam conjunctionem inter virum « dimus Hierosolymam, et consuminabuntur oninia
et uxorem significat,dequa scriptum est: e Elerunt duo « quae scripla sunl per prophelam de Filio homi-
in carneuria(G-H.ii).» Sexagesimumvero fructum vi- « nis, etc. » Superior texlus evangelicceIectionis re-
duae et continenliaeproferunt, dum voluptatemcarnis tulit, quomodo Doininiis temporales divilias fugien-
experli, longiorem tribulationem sustinent,quod etiam das et spontaneam pauperlatem esse amandam rio-
in ipsa digitorum compulalione ostendilur, quemad- cuerit, dicens:« Quiadiflicilequipecuniasliaberii. iu-
lnodum in sexagesimo nuinero digitus a digito pre- .8 trabunlin regnum coelorum(Luc. xvm) : facilius est
mitur, eorum tribulalionem, quam expertl sunt, enim camelum per foramenacus transire, quam di-
demonstrans, sicut ait Aposlolus: t Tribulalionem vitem inlrare in regiium Dei(Marc. x). »Etdixerunt qui
carnis habebunt hujuscemodi (/ Cor. vn). » Cente- audiebant: Quis potest salvus fieri ? Ail illis: « Qua.
simum vero fruclum virgines proferunl, dum carnis inipossibilia sunt apud homines, omuia possibilia
incOrruptionem Domino promitlunt, tanto magis sunt apudDeum. »Et iieruin ostendit quia aposloli,
praemium percepturi, quanto uberiorem et gravio- qui omnia reliquerunt propter regnum Dei, multo
rem Deo fructum proferunt: cujus perfeclio in ipsa plura recipient in hoc tempore, et in sseculoventuro
digitorum compufatione demonslratur, quemadmo- vitam aelernam, et post haecsubjunxit:
dum centenarius numerus de laevatransit in dexte- « Assumpsit Jesus duodecim discipulos. » Igitur
ram, el circulum exprimens, fil in modum coronae, post infirmis reddilam sanitatem, post divitum in-
illam immarcescibilem coronam virginis ostendens, crepatam duriliam, post apostolorum spontaneam
quam per prophelam Dominus pollicetur, dicens : paupertatem aeterna proinissione remuneratam ,
« H__c dicif Dominus eunuchis , qui custodierint transit ad passionis suae tropaeuni, ut ostenderet
prsecepla mea, et elegerint quaevolui, dabo eis in ' non posse nec salutem perfectam consequi, nec ter-
domo mea et in muris meis locum (Isa. LVI).> Lo- J rena relinquere, el ad coelestia apprehendere, nisi
cum nominalum dabo eis el nomeii sempilernum, ille moreretur pro omnium salute, qui esl salus
quod non peribit. Qui etiam, si pollulioiieiii non omnium nostrum. Quibus etiam vilam aeternampro-
solummente, sed eiiam corpore fugerinl, audiant miseral, passiones anteponit tribulationum, ut si eos
quod Joannes ail in Apocalypsi: « Hisunt, qui cutn deleclarel locus celsitudinis, prius exerceret dolor
raulieribus non sunl coinquinati, virgines enim sunt tribulationis. Praediclis ergo tribulationibus, consi-
(Apoc.xiv). > Yel ceite tricesimum fruclum profe- derandum est, quod prsevidensDominusex sua pas-
runt, qui fidem sanclaeTrinitatis confitenlur. Sed sione animos discipulorum coiiturbandos, longe eis
quia fides sine operibus mortua est, tricesimum ad- anle eamdem passionem praedicere voluit, ut tanlo
junguiit sexagesimo, cum in confessioue fidei bona minus turbarentur tempore passionis, quanto el hanc
opera addunt. Quia enim sex sunt dies in quibus a pio magistro praedictam recolerenl. Miuus enim
licet operari, per sexagenarium fructum bona opera jacula feriunt quaeprarvideniur. Nec soluin passio-
figurantur. Sed quia qui recte credit-et bene vivit, nis suae poertam, sed etiam resurrectiouis gloriam
futuram mercedem exspectat, cenlesimum tricesi- praedixit, ut cum eum morientein (sicut praedictuiii
mum proferunt, quemadmodum gloriam a.ternam . eral) .cernerent, etiam resurrecturum minime dubi-
in omni bono " tarent. Et
percipiant. Sed quoniam opere pa- quos contristabat denunliata passio, lseti-
lienlia necessaria est, recte subdilur : «Et fruclum ficaret praedicta resurrectio : praevidensetiam paga-
afferunl in pa.ienlia.» Bona igitur terra per palien- norum stultitiam futuram, qui dicturi erant eum non
tiam profert, quia nulla sunt bona quse agimus, si spontanee, sed coactum pro nobis passionem susti-
pessimorum mala aequanimiler non loleramus. Pa- nuisse, prius ipsam passionem praedixit, ut intelli-
lientia enim vera est, quse nullo furore vincilur, gamus, quod is qui et locum passionis el ternpus
nulla tribulatione separatur, nulla persecutione tur- praedicerepotuit, passionem declinare posset, nisi
halur : quse non solum in divinis flagellis necessaria hanc pro nostra rederaptione sponlanee sustinuisset.
est, sed eliam ad proximorum persecutionem, ut Non enirn eum mors compulit, sed ipse morlem
in omnibus animus perseverantis fructum afferat in quam voluit elegit, juxta quod ipse tempore passio-
patienlia : quia bonus non fuit, qui malos lolerare nis judicem allocutus est , dicens : « Poleslatem
recusavit. Haecvirtus qualis sit, eliam Domiuus a.ibi babeo poiiendi animam meam, et potestalem
manifestal, cum dicit: «In palienlia vestra posside- habeo ilerum sumendi eam [Joan. x). » Et iterum :
bilis animas vestras (Luc. xxi). » Et iteriim: «Beati «Nemo tollet ameanirriammeam, sed ego pono eam,
173 HOMILLE DE TEMPORE. 174
eliterumsumo eam (Joan. x).»Nec solum paganorum A j parte, aliquando partem pro toto ponere; pars pro
stultiliam, sed eiiamliaeretieorumiiisaiiiamhisverbis loto ponitur, sicut scriptum esl: « Descendit Jacob
destruit, qui dixerunt alium Deum Yeteris Tesla- in -Egyplum in animabus septuaginta (Gen. XLVI).>
menti, et aUum Novi; cuui ante suam passionem Nunquid animaesine corporibus descenderunt? absit.
coniplenda pr-_nuiitiavil, quae in Scripturis de illo Sed per meliorem hominis partem, quse est anima,
fuerant prsedicta, oslendens seipsum Deum esse Ve- fotus intelligitur homo. Totum vero pro parte poni-
leris et Novi Testamenti, qui hoe ageret el doceret, tur, sicutalibi legitur : « Yidebilomnis caro salulare
quod eum in Veteri Testamento prophetae acturum Dei (Luc. in). » Non quod Salvatorem venienlem ad
et docluruffi prophetaverunt. Nimirum er-goipse est judicium caro-volucrum et serpentium alque bestia-
Deus Yeteris ac Novi Teslamenti, sicut ipse ail per rum visura sil, sed omnis caro, id est omnis homo.
Prophelam : « Ego Derts et norimutor (Malac.m). » Nam et in Domini passione de latronibus dicitur
Et iterum:«Ante me non est formatus Deus, et post quod uterque Dominum blasphemaverit, quod alius
me non erit (Isa. XLIH).» Et pulchre Salvator duo- evangelista manifestius ostendit, scilicet quia unus
decim discipulos assumpsit, quibus secrelum suse eurn blaspheraaverit, alter vero crediderit. Ita ergo
passionis revelavit et resurreclionis, propter duode- et in hoc loco a roajori parte totum pro parte po-
narii numeri perfeciionem. Duodenarius enim nu- B 1 suit, cum dixit: « Consummabuntur omnia. » Qui
merus perfectus est, et in suis parlibus divisus, modus locutionis non solum in Scripturis, sed etiam
perfeetionem quamdam significat. Conslal autem ex in noslris confabulationibus usitatus est, cum dicere
primo impari et primo pari, id est ex tribus et qua- soiemus : omnis homo in civitatem ascendit, vel.
luor: quia primus impar, ternarius, primusque par, omnis urbs conclamavit, non quod aliquis extra ci-
quaternarius, sive enim tria in quatuor, sive quatuor vitatem non remanserit, vel in civitate tacens non
in tria ducas, duodenarium numerum complent, et fuerit, sed a majori parte tolum significamus. Ila
tres quidem ad perfectionem pertinent, propter in- et in hoc loeo a majori parte lolum significatur,
dividuam trinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti: cumdic.lur : « consummabunlur omnia, » non quod
et propter tria tempora, ante legem, sub lege et sub omnia in passione consummata sunt, sed quia magna
gratia, sive propter tres principales virtutes, fidem ex parte eonsummata sunl, omnia consummanda
videlicet, spem et charitalem. Qiialemarius autem dicuntur. Quae enim a diversis Patribus diversis
et ipse ad perfeclionem pertinet, propter qualuor temporibus praedicta sunt, in uno eodemque lilio
evangelia, et propter quatuor principales virtutes, hominis Domino Jesu Cbristo consummata sunl.
sive propter qualuor lempora anni, vel propter qua- ' Quod ut manifestius inteliigatur, dicamus sub exem-
tuor animalia, quse plena oeulis ante et retro in cir- C plo, verbigralia, viginti quis deiiarios erogavit, rur-
cuitu sedis Dei esse commemorantur. Duodenarius sus quinque, et alias quindecim : triginta quoque,
quoque numerus et ipse perfectus est, propter duo- et ter decies per diversa tempora dedit; haec si iu
decim patriarchas, et duodecim aposlolos, et duo- unum receperit, centenarii numeri summam inve-
decim menses anni, et duodecim horas diei, vel niet. Ita ergo Domini incarnalio, passio et resur-
propter duodecim seniores, qui geminato numero in rectio diversis tempqribus a diversis Palribus prae-
ApocalypsiAgnnm adorant, « mitlenles coronas suas dicta sunt, sed in uno mediatore Dei et hominum
anle thronum Dei (Apoc.iv). » Quia ego Dominuset consuminala, et ideo Urmitas fidei iromobilis perse-
fidem sanctaeTrinitatis et doctrinam quatuor evan- verat: quia omnia quae in Christo futura qrant antea
geliorum per duodecim apostolorum praedicationem praedicta fuerant. Passionem quoque praedicens, ma-
nunlialurus erat mundo, recte duodecim aposlolos gis se filiuni hominis quam Filium Dei appellari
assumpsit, quibus secretura suse passionis revelavit, voluit, ut ostenderet quia per hoc quod fllius homi-
dicens : < Ecce ascendiraus Hierosolymaiii, etc,» ut nisfuit, poluit teneri, flagellari, pati et crucifigi,
cuui omnia in eo completa vidissent, quse ab illo Divinilas autem impassibilis maiisil. Quaeaulem es-
pra-dicla audiebant, memores essent prsecepli, quo * sent, qua. tempore passionis in illo consuromanda
ail: « Quod dico vobis in lenebris, dicite in lumine: essent, manifestat cum adjungit:
et quod in aure audilis in eubiculis. praedicate super « Tradetur euim gentibus, et illudetur, et flagel-
tecta (Luc. xn).» Notandum autem quod ail:« Ecce « labitur, et conspuelur, et poslquam flagellaverinl,
aseendimusHierosolymam, et consummabuntur oni- « occident eum, et die lerlia resurget. » Qua. omnia
nia quae scripta sunt de Filio hominis. > Quaeritur de illo praedicta, et in illo completa nullus firielium
aulem quare riicat: « Consiimniabuntur omnia quae riubital, et diligens lector facile reperire potest.
scripta suntdefilio hominis,» cum tempore passio- Quod enim tradendus esset, praedictuni fuit, scilicet
nis omnia completa non sinl quse de illo prsedicla ab Jeremia, qui dicit:« Tradiriil mequemdiligebam.»
eranl. Adhuc enim restabat gloriosa ejus ascensio, Et Psalmista : « Tradilus sum et non egrediebar
et Spiritus sancli de co_Iismissio, advenlus ad ju- (Psal. LXXVHI), t quod impletum est tempore pas-
diciura , et discipulorum praedicalio, el genlium sionis, quando Judas Scarioth, unus de duodecim,
vocatio, et mulla alia, quae de illo praedicta nemo abiit ad principes sacerdoliim, dicens : « Quid vultis
arobigit, Sed ad hoc dicendum, quia usus Scripliirae niilii dare, et ego vobiseum tradam (Matlh. XXVI) ? >
esl, per (ropuni synecdochen aliquando lotiun pro At iljticonslitueriini ei triginla argenteos, et acccpla.
175 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 176
pecunia, tradidit eum ministris principis sacerdo- __.inlellexerunt; nimirum quod istis pietas absconde-
tum, dicens:«Quem osculalus fuero, ipseest: tenete bat, illis impietas patefaciebat. Habet enim humana
eum. > Quod illudendus esset, sic in ejus persona mens hoc proprium, ut quod omnino non vult, aul
dicit Psalmista :« Opprobrium factus sum vicinis vix aut tarde credat: et quod omni modo fieri vult,
meis, subsannatio et illusio inimicis meis (Psal.xxx).» facile intelligat et facilius credat. Quia ergo Judaei
Et iterum : < Lumbi mei impleti sunt illusionibus hoc oplabanl quomodo occidere possent, licet occulte
(Psal. xxxvn). t Et Jeremias:«Insurrexerunt in me de ejus passione aliquid audirent, confestim inlelli-
viri illusores» quod impletum est tempore passionis, gebant: quia vero apostoli nec optabant, nec crede-
quando coronam spineam imponentes capiti ejus, el bant quod Christus Dei Filius mori posset, licel
dantes arundinem in dexlera ejus, et genu flexo anle manifeste ejus passionem praedictam audirent, non
eum,illudebantei,dicentes:< Ave, rex Judseorum. > intelUgebant. Nam quanlum dura et aspera ejus
Quod flagellandus esset, sic in ejus persona Zacha- passio discipulorum mentibus viderelur, Petrus in-
rias propheta prsedixit : « Yirga perculient filii dicat, qui cum Dominus alibi suam passionem pr_e-
Israel principem suum (Zach. xm). > Et iterum : diceret, assumpsit eum secrelo, dicens: <Absit a le,
« Percutiam pastorem et dispergentur oves gregis Domine, non fiet islud; non enim decet ut Filius
(Ib id.), »quodimpletum est in passione,quando flagellis B Dei guslet mortem (Matih. xvi).» Yerbum autem in
jussus estcsedi, dicentePilato :«Ergoflagellatumeum Scripturis sacris tribus modis intelUgitur, aliquando
dimiltam.» Quodconspuendus esset, sic in ejus per- pro ipso Domino, aliquando pro facto ponitur, ali-
sona praedixerat Isaias prophela : « Faciem meam quando pro dicto. Pro Domino, ut illud:«Inprincipio
non averti ab increpantibus et conspuenlibus in rne eratverbum (Joan. i).»Et illud: < Yerbo Domini cceli
(Isa. L). > Et Job : «Insurrexerunt in me viri iniqui . firmati sunl (Psal.xxxu). »Profacto,utinExodolegi-
absque misericordia, et non pepercerunt in faciem musdeMoyse, interfecto _Egyplio: < Quomodopalam
meam spuere (Job xxx), > quod.impletum est lem- factumest verbumistud (Cap. n)? >sicut alibi.legitur :
pore passionis, quando spuerunl in faeiem ejus. Quod «QuicunquedixeritverbiimconlraFiliumhominis, re-
occidendus esset, sic praedixerat Daniel, dicens : mitteturei(Matth. xn),»etcaet.; ilaetinpraesenliioco
« Occidetur Christus, et non erit ejus (Dan. ix), » pro dicto ponitur, cum dicilur : «Erat verbum islud
et caet. Hinc Moyses filiis Israel ait: « Et erit vita absconditum abeis,»id est dictio ista. Sed quia disci-
tua pendens ante oculos tuos, et non credes vitse tuae puli, quod de Domini passione manifeste audierunt,
(Deut. XXVIII),> sed timebis quod implelum est, non intelligebant, venitur ad miraculum. Nam in
quando pendens in cruce, iiiclinato capile, emisit eorum praesentia caecus iUuminatus est, ut disceret
spiritum. Quod post niortem die tertia resurrecturus C nihil de ejus verbis dubitare, quem taUbus miraculis
esset, sic scriplum est in Osee propheta : « Vivifi- videbant coruscare. Unde et subditur : •
cabit nos post duos dies, in die tertia resuscitabit « Faclum est autem cum appropinquaret Jericho,
nos, et vivemus in conspectu ejus (Osee xi). » Et « csecus quidam sedebat secus viara mendicans. >
Sophonias : « Exspecta me, dicit Dominus, in die Jericho civitas est trans Jordanem in terra promis-
resurrectionis meaein futurum (Soph. m). > Et ipse sionis, ad quam filii Israel primum venisse, Jordanis
per Psalmistam : . Ego dormivi et somnum cepi, et amnem transeuntes, leguntur, quse temporibus Josue
exsurrexi (Psal. m).»Et alibi: i Resuscita me, etego mirabiliter a Domino, arca ipsius Dolnini seplein
reddam eis, » quod impletum est die terlia post pas- diebus circumducta, subversa esl: sed temporibus
sionem, quando mulieres, quae ante diluculum ad Achab regis ab Ahiel principe rea-dificala, ut Regum
sepulcrum venerant, ab angelo audierunt : « Jesum narrat hisloria (/// Reg. xvi), qusejuxla interpreta-
quaeritis, non est hic, surrexit (Marc. xvi). > lionem Josue in primogenito suo fundavit eam, iri
< Et ipsi nihil horum inlellexerunt. Erat aulem novissimosuo stabilivit portas ejus. Interpretata au-
« verbum istud absconditum ab eis, et non intelli- teni Jericho in nostra Iingua dicitur luna. Luna
< gebant quse dicebantur. > In Evangelio secundum quippe quse menstruis horis crescit.et decrescit, in
Joannem Iegimus, quod cum Dominus Judseis de sua ScriptUTis aliquando defeclum nostrse morlalitalis
passione velate loqueretur, dicens : « Cum exaltave- insinuat, qui crescimus nascendo, deerescimus tno-
ritis filium hominis, tunc seielis quia ego sum (Joan. riendo: augemurin prosperis, minuimur in adversis.
vin).» Et: < Si exaltatus fuero a lerra, omnia traham Dominus aulemquasi Jericho appropinquavit, quanrio
ad meipsum (Joan.xu) : » ipsi stalim intelligentes, defectum noslrse carnis sive mutabilitatem assum-
responderunt dicentes : « Daemoniumhabes; quis te psit: ut qui immutabilis erat in suis, mutabiiis fieret
quserit interficere (Joan. vn) ? >Nos audivimus quia in nostris. Sed eo Jericho appropinquante, caecus
Chrislus manet in seternum, hic vero, cum manifeste quidam sedebat secus viam mendicans. Unde et
suam passionem prsediceret, aposloli nihil horum quidam metricorum ait : Filius occurrit Dominocse-
intellexerunt. Quid est quod Judaei tam velala audie- catus in orbe Timseiquondam. Spiritaliter vero ge-
rimt, ut Evangelista expositione dignum duceret, nus designat humanum, quod tuiic csecitatem menlis
dicens : < Hoc autem dixit, significans qua morte incurrit, quando lumen veritalis amisit, et ad con-
esset moriturus (Joan. xn), > et ipsi sfatim intelle- cupiscendum lignum vetitura oculos aperuit, el in
xerunt: apostoli autem manifeste audierunt, el non tenebris erroris incidil, in qua non solum genlilis,
177 HOMILLE DE TEMPORE. 178
sed eliam Juda_orumpopulus tenebalur, qui de pec- .A sicut voce angcli ad Mariam dicitur : « Dabit ei Do-
cali radice ortug, originalis peccati vinculo tenebatur minus Deus sedem David patris sui (Luc. i). » Et
astrictus, teste Apostoloqui ait: « Non est distinctio Apostolus : « Qui factus est ei ex semine David se -
Judsei et Graeci; omnes enim peccaverunt et egent cundum carnem (Rom. i). >Bene autem Jesus Naza-
gloria Dei (Rotn. m). > Unde bene Matthaeus duos renus transire dicitur, quia non sicut caeleri mor-
caecosposuit, ut ex utroque populo aliquos illumi- tales in mundo permansit, sed postquara praedicavit
nandos per Domini incarnationem insinuaret. Cum et passus est, diabolo superato, viclor ad Patrem
ergo Dominus Jericho appropinquavit, csecusillumi- rediit. Transitus autem ipsius fuit de coeloin ulerum,
nalus est, videlicet genus humanum, quia cum mor- de utero in sepulcrum, de sepulero iterura in coe-
talilate nostraecarnis indutus fuit, adsuamimmorta- lum. De cujus transitu Petrus apostolus dicit: « Qui
litatem nos reformavit. Secus viam autem sedebat, pertransivit benefaciendo, et sanando omnes oppres-
quia a via veritatis recesserat. Bene autem csecus sos a diabolo (Acl. x). > Cujus transilurn adrnirans
iste et secus viam sedere, et mendicare dicitur, quia Ecclesia, in Canticis canticorura.ait:« Ecce isle venil
sunt nonnuUi qui nec secus viam sedent, nec men- salieus in monlibus, transiens colles (Cant. n). >
dicant. Sed iterum sunt alii, qui secus quidera viam « Et qui praeibant, increpabant eum ul taceret. »
sedent, sed non mendicant. Adhuc etiam sunt alii, 1 Hi qui praecedentes caecosilenlium imponere vole-
qui et secus viam sedent, et mendicant. Yia enim bant, turbas immundorum spirituum significant, qui
est Chrislus, qui dicit : « Ego sum via, veritas et initi fidei humanum
vita (Job xix). > Nec secus viam sedent, nec men- vocare conali genus a Domini credulitate re-
sunt, non solum suadendo, sed etiam
dicant, qiii nec Deum credunt, nec spiritales divilias id est persecutiones et tribulationes
ab eo quserunt. Secus viam sedent, sed non mendi- increpando,
commovendo. Sed quid caecus fecerit audiamus.
cant, sicut perversi et falsi Christiani, qui Deum « Ipse vero multo magis clamabat: Fili David, mi-
credunt, sed a bono opere lorpentes, spiritales di- « serere mei.»Sed caecus
vilias ab eo quserere non sludent, qui (juxta Apo- magis ac magis clamabat,
« confitentur quia quanlo amplius genus humanum se ab immuu-
slolum) se nosse Deum, factis autem dis spirilibus sentit
opprimi, tanto ardentius sludet
negant (Tit. i). » Secus viam sedent, et mendicant, ad Dominura clamare, dicens cum Prophela : « Do-
qui Deum credunt, et coelestem gloriam assiduis mine, refugium factus es, nobis a
orationibus quaerere non cessant, de qualibus Domi- generatione et
» Unde et bene dicitur :
nus dicit: < Beali qui esuriunt et sitiimt justitiam. progenie (Psal. LXXXIX).
< Stans antem Jesus, jussit cseeumadduci ad se.»
quoniam ipsi saturabuntur (Mattli. v). >
< El cum audisset turbam praetereuntem, inter- (Q Tunc autem Dominus caecum ad se spirilaliter ad-
< rogavit quid esset. » Turba praeteriens, palriar- duci jussit, quando apostolos ad praedicandum generi
charum significat ordinem et prophetarum, qui pro- huniano misit, dicens : « Euntes in mundum uni-
plerea pra.lereuntes dicuntur, quia per successionem versum , praedicate Evangelium omni creaturse
geniti et generantes, de hoc saeculo transierunt : (Marc. xvi). > Et iterum : « Euntes, docete omnes
multa tamen de Domini incarnalione, et passione, gentes, baptizantes eosinnomine Patris, et Filii, et
et resurrectione, atque humani generis redemptione Spiritus sancli (Matth. xxvm). > Qtti lunc eum ad-
scripta reliquerunt. Quod cum attdisset caecus, id <_uxerunt,quando profecti praedicaverunt ubique, et
esl genus hunianum, interrogavit quid hoc esset. reliqua.
< At iUi dixerunt ei, quod Jesus Nazarenus trans- « Et cum appropinquasset, interrogavit illum,
< iret. > Et cum audisset ab eis quod Jesus Naza- « dicens : Quid tibi vis faciam? » Adducto autem
renus transiret, id est cum ex eorum libris Domini caecoad se, interrogavit eum quid vellet, non quod
incarnationem, passionem et resurrectionem didi- ignoraret, cum pene omnes, qui ibi aderant, id nos-
cisset, credula voce coepitclamare, dicens : sent: sed lumen quod ex sua bonitate largiturus ei
< Jesu fili David, miserere mei. > In cujus verbis erat, ad sui petilionem tribueret, et ejus confessio-
pulchre catholica commendalur fides, quae media- " nem approbaret. Pius enim Dominus sua dona gra-
torem Dei et hominum et verum Deum el verum luita, nostra vult esse merita, id est, non vult boniiiii
hominem contitelur et credil. Nisi enim verum Deum noslrum invitum et coactum esse, sed spontaneum
credidisset, misereri sibi ab illo non posceret : et et voluniarium, et quod nobis sponte largilur, vult
nisi eumdem verum hominem credidisset, non dice- nostris petitionibus tribuere. Et ideo, quamvis sciat
ret: < Jesu fili David. > Jesunamque Lsitino eloquio, quid nobis necesse sit, antequam petamus eum,
salvalor sive salutaris dicilur. Sic enim Jesum cla- dicens : « Ne solliciti sitis anirase vestrse quid man-
mavil, ut filium David non dimilteret : et sic filiura ducelis (Matth, vi), > etc, importune nos tamen ad
David invocavit, ut salvatorem non pertransiret, petendum invitat, cum dicit: « Petite,et accipietis :
ostendens quia mediator Dei et hominum Dominus quserite, et invenielis : pulsate, et aperietur vobis.
Jesus Christus, in ima eademque persona ex divina Omnis enim qui petit, acoipit: et qui quaerit, inve-
humanaque substantia perfectus Deus, perfectus est nit, et pulsanti aperietur (Matth. vn). > < At ille
el homo credendus. Filius David dicitur, quia de « dixit : Domine, ut videara. > De quo caeco versi-
slirpe David sarnem pro nobis redempor suscepit, ficus quidam ait :
179 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 180
Non aurumca?eusDomino,non praemiamulta, A etiam el de fide ipsius ca.ei, hi qtti aderant Domi-
in
Sed lucempetiit, radiansquerefulsit astris. num glorificabanl : ita et nos bona opera facienles,
Cujusin exemplocunctaradiantiaposcunt.
in sanctis conversalionibus nostris tales nos oslen-
_n cujus petitione discimus, quia in oratione non dere debemus, ut in nobis giorificetur Deus, sicul
aurum, non argentum, non lerrenas divitias, non ipse admonet, dicens : « Luceat lux vestra coram
longiturnam vitam, non vinriiclam inimicorura, sed hominibus, ut videant vestra bona opera, et glorifi-
ineffabile lumen quserere debemus, hoc est, ut ipsum centPatremvestrum, quiin coelisesl (Malth.x).» Sed
videre possimus, « qui illuminat omnem hominem quod ad genus humanum diximus pertinere genera-
veuientem in hunc mundum (Joan. 1), »juxla quod liter, potest etad unumquemque peccatorem referri
ipse adinonet, dicens : « Quserite priraum regnum specialiter. Qui enim criminale peccalum commitiit
Dei et justiliam ejus, et hsec omnia arijicientur vo- in opere, qtiale est adulterium, homicidium, furium,
bis (Matth. vi). » Quantum autem fides valeat, mani- rapina, sacrilegitim, et his similia, oriiumque gestat
festalur,cum inferlur : in corde, ca_ctisesl in menle, Joanne apostolo teste,
« Et Jesus ait illi: Respice, fides tua te salvum qui ail: « Omnis qui odit fratreni suura, in lenebris
« fecit. » Si enim iste per fidem illuminatus est, qui- est, et in tenebris ambulat, et nescil quo eat, quo-
cunque non credit, infidelis esl, quia iq tenebris B niani lenebrse obcDBcaverunt oculosejus (/ Joan. u). »
ma.net,et'in tenebrisest. Cumergo ait: « Fides tua te Qui autem desiderat illuminari, et csecitatem mentis
salvum feeit,»intelligiturquia fides niagnaestvirtus, deponere, non debet orando a petitione cessare, sed
sine qua impossibile est placereDeo (Hebr. xi). Sicut spiritaliter semper mendicare, id est, ad Ecclesiam
enim infidelitas mater et radix est omnium vitiorum, veniat, el humililersua peccata commissa confitea-
sio fldes origo omniuin virtutum ; dicente Prophela : tur, prseterita peccata fletibus diluat, et ad audien-
« Justus autem ex fide vivit (Habac. 11),» quain Do- dum verbum divinum libenter aures cordis aperiat
minus commendans discipulis, ait : « Habete fidem (Ibi enim in sanetorum exemplis sive verbis reperiet,
Dei (Marc. xi). » Et iterum : « Si babueritis fidem quoniam de prseterilis delictis salisfaclionem acci-
sicut granum sinapis, diceretis monti huic : Transi piet, et de futuris cautelam); sed si pro aeterna vifa
liinc, et transiret (Luc. xvn). > Quod autera nemo coeperit cogitare, el ad eam post peccalum flendo
beneficiis Dei ingratus debeat remanere, recte de eo redire, caecuset secus viam sedet, et mendicat, cui
riicitur : recte congruit quod dicitur : « Et eum audiret lur-
« El confestim vidit, et sequebatur illum magni- bam praetereunlem, interrogabat quid hoc esset. »
« flcans Deum. » Quanto enim quisque plus a Deo Turba pr-eteriens sanctorum est unanimis chorus,
illuminatur, tanto amplius et perfectius bonis operi- G vel eorum actiones et doctrinam signiflcat, qui pro-
bus se exercere debet: sicut iste caecusmox recepto pterea praetereuntes dicuntur, quia non habent hic
lumine non piger remansit, sed Deum secutus est maneiilem civitalem, sed futuram loto desiderio iri-
magnifieans illum. Deeebal enim ut is qui a Domino quirunl. Praeterire quippe sanctorum est, non in
illuminatus fuerat non retro rediret, sed Deum se- amorem mundi, radiceni cordis infigere, sed ad
queretur. Sequi enini Dominum, imitari est, sicut 3-iernam vitam loto desiderio feslinare. Unde unus
ipse dicit : « Qui mihi ministrat, me sequatur eorum, cum vidisset impium superexaltalum et ele-
(Joan. xn), » etc. El iterum : « Qui vult venire post vatum , ait : t Transivi, et ecce non erat (Psal.
me (Matth. ix), > et reliqua. Ubi notandum quia sunt xxxvi), » etc. Cumque ex eorum exemplis el dictis
nonriulli qui nec vident, nec sequuntur : siint alii peccator peecantibus audierit terribililer comminari
qui videnl, sed non sequuntur : alii eliam sunt qui poenam el Apostolum clamantein : « Nolite errare :
etvidenl.etsequuntur.Nec vident nec sequuntur, neque adulteri, neque rapaces, neque masculorum
sicut sunt pagani et Jiid__i, qui nec bonum intelli- concubitores regnum Dei possidebunt (/ Cor. vi). »
gunl, nec operantur. Yident, et non sequuntur, qtii El poenitentibus reproroitti veniam , compunctiis
bonuni intelligunt, s.edoperari conlemnunt, sicut.falsi corde inlerrogat quid hoc sit. Et cum ex eorum ver-
ac tepidi Clirisliani, de quibusDominus aitinEvange- D bis didiceril, nihilesse omne quod terreimm etlrans-
lio : < Non omnis qui dicit mihi, Domine,Domine, itorium est, quasi Jesum Nazarenum transire audit.
infrabit in regnum coelorum (Mullh. vn). »Et:« Po- Quid agere debeal, si linnen cordis recipere deside-
pulus hic labiis me honoral, cor aufem eorum longe rat, caecussuo exemplo oslendii, cum clamavit, di-
esl a irie (Isa. xxix ; Marc. vn). > Yident et sequun- cens : « Jesu.fili David, miser*re mei. » Ca_cusenim
tur, veluli perfectissimi Chrisliani, qui ct Deum cre- ad Dominum clamat, qurindo peccator pro peccaiis
dunt, et bonum quod intelligunf, opere complent. suis veniam pelens , humilifer ingemiscit, dicens
Unde apostolus Paulus dicit : « Corde creditur cum Propheta : « Quoniam iniquilalem meam ego
ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem cognosco, el peccatum meum conlra me est semper.
(fiom. x), Vquos apostolus Petrus hortatur, dicens : Tibi soli peccavi,ei malum corani tefeci (Psal. L). I
« Christus passus est pro nobis, vobis relinquens Sed quia imrnundi spiritus conlra euni quem redire
exemplum, ul sequamini vestigia ejus (/ Petr. n). » ad veniam viderint, consurgunl, recle subdilnr :
« Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. » Non « Et qui praeibant, increpalunt enm ut taceret. »
fcokim autem de miraculo quod accideral, verum Praelereuntes ergo caeeo silentium imponere vole-
181 HOMILI.E DE TEMPORE. 182
bant, quia immundi spiritus, ne peccator ad poeiii- A donante credamus, juxta illud quod Dominus ait:
lentiam redeat, contradicunt. Multis quoque modis « Amen dico vobis, quidquid orantes petitis, credite
immundi spiritus post confessionem mentem retra- quia accipietis, et fiet vobis (Matlh. xxi). » Et quo-
bere conanlur, ne in conversione permaneat, ali- niam quicunque non negligit digne poenitere, de ve"
quando suasionibus,aliquando increpationibus, con- nia non debet desperare, recte dicitur: « Respice,
tra quaeomnia scriptura Salomonis animum firmare fides tua te salvum fecit. » De quo recle subditur:
admonet, cum dicit : « Fili, accedens ad servitutem « El confestim vidit, et sequebatur illurn, magnifi-
D.'i,sla in justitia el limore, et praepara animam cans Deum. » Solet autem contingere, ut quanto
tuam ad tentationem (Eccle. n).> Necsolum immundi quisque de majoribus peccalis per poenitentiam fue-
spirilus, sed eliam ipsa consuetudo peecandi durius rit liberatus, tanto gratior liberatoris misericordia
incipit rebellare, eurn senserit post assueta mala ad cognoscitur. Unde bene dicilur : «Et omnis plebs ut
virtutes velle ire. Yerbi gralia, ebriosus aliquis cum vidit, dedit laudem Deo. > Quoenim quisque in gradu
ad sobrietatem redire consurgit, mox contra eum est altior; eo et in crimine gravior : quanto autem de
tilillatio potandi surgil; adulter dum castitatem vo- gravioribus peccatis a Deo fuerit liberatus, et de
vit, slatim contra eum carnis delectatio consurgil, profundioribus tenebris erutus, tanto gloriosius Do-
et ad prselerita commissaretrahere cupit, ne ad Do- B mini misericordiam deprecabitur.
ininum convertatur: quia« caro concupiscit adversus
HOMILIAXXIV.
spirilum, spiritusadversuscarnem(Ga/.v).> Hseeenim
invicem adversantur, ut non ea quse volumus facia- IN.DIECINERUM.
mus, nec pura mente Deum conspicere valeamus. {MATTH. VI.) «In illo tempore : Dixit Jesus disci-
Sed quid facere debeat, sive conlra immundorum « pulis suis : Gumjejunatis, nolite fieri sicut hypo-
spirituum tentalionem, sive eontra carnis deleclatio- < critse tristes, et reliqua. >Jejunium quippe omnipo-
nem, qui hujusmodi esl exemplo hujus cseciinstrui- tenli Deo gratumest, ila duntaxat, si digne.et irrepre-
tur, cum subinfertur : « Ipse vero multo magis hensibiliter fiaf. Erant quidem Seribse et Pharisaei, •
clamabat: Fili David, miserere raei. > Quo enim qui tempore jejunii sui exterminabant facies suas,
acrius se aliquis setilit impugnari a malignorum qualenus parerent bominibusjejunantes. Si ergo hy-
spiriluum tentatione, seu ab ipsa consuetudine pec- pocrilaeerant illi, qui ideo facies suas exterminabant,
candi, eo fortitis debet pugnare in Oratione, propter ut honiinibus.jejunantesapparerent, constal quia qui
illud quod Doininusait: « Hoc genus non ejicitur nisi aliud tenel in corde, et aliud agit in opere, hypocrita
in oralione el jejunio (Matth. rx). » Unde Aposlolus esl, sicut Scribaeet Pharisaei, qui cum haberent lae-
Peirus fideles per epistolam admonef, dicens : ^ titiam in mente de vana gloria, tristitiam tamen prae-
« Estote prudentes et vigilale in orationibus, quia ferebant in vultu. « Exterminant enim facies suas. »
adversarius vester diabolus lanquara leo rugiens Pro eo verbo quod in consuetudine legimus, exler-
cireuit, quserensquem devoret; cui resistite fortes minant, bealus Hieronymusdocet esse legendum: de-
in fide (/ Petr. v). > Neque enim divina pietas adju- moliuntur. Nam exterminare esl extra proprios ter-
torium sibi poenitentinegabit, si ille orando a pe- niinos ediscere. Verius enim legitur. : demoliuntur
litione non defecerit, nec de suis meritis aliquid prse- facies suas, hoe est, depravant, et non lavant se, pal-
sumat, sed in illius misericordia confidat, cui pei lorem etiam continuum facielenus prselendunt. < Ut
Prophetam dicilur : « In Dominofaciemus virtulem , «videantur abhominibus.»Hoc est,nt humanam inde
el ipse ad nihilum deducet inimicos nosiros (Psal. laudein consequantur.
LIX). > Quautam autem misericordiam Dominuf> « Tu cum jejunas, unge caput tuum. » Hoc est,
poenlientibusexhibeai, quale ausilium pugnantibui> dura jejunas, festivum le exhibe. Palaestini, secun-
contra peccatum praebeal, manifestalur cum sub- dum quorum morem Dominus loquitur, diebus feslis
jiuigiiur: t Stans autem esus, jussit e,um adduci oleo ungebant caput, et pretiosis unguentis fove-
ad se. > Qui ergo prius transibat, propter tentationei»TJbant. Et est sensus : Cuin jejunas, festivura le exhibe
daeraonumhumanis mentibus illatas, nunc per in- et hilarem, quasi non videaris jejunare, sed potius
stanfiam clamoris stat. Quia cum phantasmala ten soiemnitalem celebrare. Allegorice vero oleuro sicut
lationum in oratione palimur, quasi transeunten i ponitur in malam partem, ita et in bonam. Recipitur
Dominumaudimus : sed si in oranrio, quserendo,pe - enim in malam parlem quando adulationem signifi-
tenrio,pulsando perseveraverimus, quasi slans noi> cal. Unde per Psaimislam dicit: < Oleum peccatoris
ad se adduci jubet. Quoniatn tranquillitate menii!. non impinguet caput meum (Psai. CXL).» Recipitur
reddita, dulcedinemsuaecontemplationisvel tenuite r euim in bonam parlem, sicut idem Psalmista dicit:
manifestat, quia ut ipse ail: <Beati mundo corde , « Unxit te Deus Deus tuus oleo Isetili.e.prse consor-
quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. v). > Et qui;i libus tuis (Psal. XLIV).» In oleo enim charitas signi-
in oratione ante omnia aelernaingloriam quaererede ficalur, quia sicut oleum cunctis liquoribus praecellit,
bemus, recle inlerrogatus caecusa Domino : « Qui8 ita eliam cunctis virlutibus praeeminet,Unde Paulus,
vis faciam tibi? » respondil: < Domine, ut videam. » cum de ea loqueretur, dicit:« Adhuc excellentiorem
Et praecipuefides in oratione necessaria esl, ut bc viam vobis demonstro (/ Cor. xu). . Et alibi: « Ma-
num quod quaeriraus, firmiter accipere posse Deo nent nunc tria, fides, spes, charitas. Major autem
1..5 HAYMONISHALBERSTAT.EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 184
borum est charitas (/ Cor; xm). » Per caput enim A cio, quae omnia in mensura et numero et pondere
principale mentis nostraedesignatur. Quia tunc erunt disposuit, quindecim adhuc annorum vitam lacrymis
grata nostra jejunia, si dilectione Dei et proximi precibusque erat consecuturus.
fuerint condita. « Hie cum audisset de Jesu, misit ad eum seniores
« Nolile thesaurizare vobis thesauros in lerra, ubi < Judaeorum,rogans eum ut veniret et salvaret ser-
« serugo et tinea exterminant, el ubi fures effodiunt < vum ejus. » Superna dispensatione factum est, ut
« et furanlur. >Per has tres species, id est per aeru- seniores Judaeorummitlerentur ad Dominum, hisque
ginem et tineam, et per fures,ostenditDorainusnihiI astantibus, qui languerat, sanaret, quo inexcusabiles
tutum esse in terra in possessionibus diviliarum. forent, si credente viro gentiU non crederent. Ye-
Qusedainenim sunt quaeaerugodevorat, sicut aurum rum quaeritur quomodo conveniat, quod Lucas cen-
et argentum, et caetera metalla. Alia sunt, quae turionem nuntios misisse, Matthaeus autem ipsum
aerugo non devorat, sed tinea comedit, sicul vesti- accessisse narrat ad Dominum. Sed pie quaerentibus
menta serica et alia pretiosa. Alia sunt, quse nec facile patet quod Matlhaeus brevitalis causa dixerit
aerugodevorat, nec tinea comedit, sed fures effodiunt ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad
et ftiranlur, sicutsuntgemmse ethissimilia. Proinde, Dominum veraciter, aliis licel deferentibus, est per-
quia incerta est omnis vitae nostrae substantia B lata, mystice eliam nobis commendans hoc quod
et omnium rerum possessio, suadet nos Dominus in scriptum est : «Accedite ad eum et illuminamini
coeio idcirco thesaurizare. Quomodo aulem quis in (Psal. xxxm). » Nam quia fidem centurionis, qua
coelumthesaurizare possit, nisi divilias ante se elee- vere acceditur ad Jesum, ipse ita laudavit, ut dice-
mosynam faciendo praemittat? Possumus per aerugi- rel: « Non inveni lantam fidem in Israel, > ipsum
nem et tineam et per fures, spirituales nequitias in- potius accessisse ad Chrislum dicere voluit prudens
telligere. _Erugo enim superbiam designat. Superbia Evangelium, quaro illos per quos verba sua miserat,
enim mentes, quas invaseril, a statu suaerectitudi- Porro aulem Lucashoe lotum, quemadinodumgestum
nis deperire facit. Per tineara, invidia designatur. sit, aperuit ut ex hoc intelligere cogeremur, quem-
Invidia enim cor quod corrumpit, ab omni integri- admodum accessisse dixerit alius, qui mentiri non
tate disrumpit. Per fures, maligni spirilus intelli- potuit. Sicut enim illa mulier (Matth. ix), quae san-
gendi sunt, quia ad hoc invigilant, ut thesauros guinis fluxum patiebatur, quamvis fimbriam vesti-
animae nostrae furentur. In ccelo enim serugo non menti ejus tenuerit, magis tamen, quia credidit, te-
esl, quia superbia in coelo locum non habet, quia tigit Dominum, quam illseturbae a quibus premeba-
jam diabolus cum suis sequacibus inde cecidit. Ibi tur, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis
liriea non est, id est invidia , quia nullus invidebit G accessit ad Dominum.
beatudini sanclorum. Ibi fures non sunt, id est dae- < Diligit enim gentem nostram, el synagogamipse
mones, quia cum capite suo inde corruerunt. « aedificavit nobis. > Qui sedificalam a cenlurione
« Ubi est thesaurus tuus, ibi et cor tuum. > Hoc narrat synagogam, evidenter oslendunt, quia sicut
non tantum de pecunia est inlelligendum, sed etiam nos ecclesiam, sic etiam illi synagogam, nonconven-
de omni vilio. Thesaurus divilis, si sub terra defos- lum solummodofidelium, sed et locum quo conve-
sus fuerit, et ibi cor illius erit meditando, ne aut niebant, sint appellare soliti, juxta quod et supra
fures efferant, aut etiam ab aliquibus corruptioni- docuimus.
bus perdatur. Thesaurus gulosi hominis venter est, « Jesus autem ibat cum illis. >Magna Domini sub-
quia semper hoc cogilat, quomodo ventrern posset limitas, qui solo verbo curare valebat, sed non mi-
implere. Thesaurus lascivi sunt ludicra et voluptatis nor humilitas, qui servum dignatus esl visilare lan-
joca. Et cuicunque vitio quis adhaerel, illi servit et guentem. Nam quasi potens et benignus el rogatus
illi famulatur. salvare pergebat, et ilineris medio rogatus dicto sal-
HOMILIAXXV. vavit, ne videlicet ob impotentiam virium, etnon ob
humiUtatis exemplum, corporaliter ire pularetur.
FERIAQUINTA P0STCINERUM. v Alibi ad salvandum filium reguli venire noluit, ne
(Luc. YII.) < In illo lempore : Cenlurionis cujus- divites honorasse videretur : hic, ne conditionem
t dam servus male habens, erat moriturus, qui illi sprevisse servilem, ad cenlurionis famulum mox ire
« erat preliosus, et reliqua.» Quteral forte aliquis, vel concessit. « El cum jam non longe esset a domo, mi-
pius, ut inveniat, vel impius, ut reprehendat, qua « sit ad eum cenlurio amicos, dicens: Domine, noli
ratione Evangelisla servum , qui non mortuus, sed «vexari. Non enim dignus sum ut sub teclum meum
sanatus subinferlur, dixerit esse morilurum. Cui < intresi » Propter vilse genlilis eonscientiam gra-
breviler respondendum, quia revera erat moriturus, vari se magis dignatione Domini putavil, quam ju-
si non domini sui fide deprecantis, etChristi pietate van: nec posse habere hospitem Christum, cujus
miserentis fuisset rcdditus vitse. Sic Ezechias rex, etsi fide prseditus, nondum tamen erat sacramentis
juxta quemdam humanaenaturae modum, erat mori- imbutus. Sed quaecunquenostra infirmitas non prse-
turus, cum veracis prophetaeverbis audivit: « Dis- sumit, divina gratia dare novit. El alius cenlurio, qui
.pone domui tuae, quia morieris tu, et non vives (sicut et iste) credentem ex genlibus populum praefi
(Isa. xxxvm):» sed occulto divinaeProvidenliaejudi- gurat, magna. fidei el justiliae meriio Spirilus sancti
185 HOMILI.E DE TEMPORE. 186
donum, priusquam baptizarelur, accedit. Et iste A magistri. < Et conversus, sequentibus se turbis di-
nondum catechizatur, et fidem suam laudari a Do- < xit: Amen dico vobis, nec in Israel tantam fldem
mino, et famulum salvari promeruit. De quo pulchre « inveni. > Non de omnibus relro patriarchis el pro-
per aUegoriam dicitur, qui cum Jesum non longe phelis, sed de praesenlis aevi loquitur hominibus,
haberet a domo, tamen sub teclum suum invitare quibus ideo centurionis fldes anlefertur, quia illi
non auderet : quia prope amantibus eum salutare legis prophelarumque monitis edocti, hic autem ne-
ipsius : et qui naturali lege recte utitur, quo bona mine docente sponte credidit.
qua. novit operalur, eo illi qui vere bonus est appro- « El reversi qui missi fuerant.domum, invenerunt
priat. At qui errore gentililatis etiam crimina junxe- « servum qui languerat sanum. > Probatur fides
runt, his aplari possunt, quibus confluentibus ad se Domini, et servi sanitas roboralur. Potest ergo me-
lurbis, alibi Dominus ait: < Quidam euim ex eis de rilum Dominietiam famulis suffragari, non solum
longe venerunt(_lfarc.ix).»—«Propter quod et meip- fldei merito, sed eliam studio disciplinae. Plenius
<sum non sum dignum arbitralus,ut venirem ad te.» sane hsec explicat Matthaeus, quod dicente Domino
Et nos qui de gentibus credimus, non ipsi ad Domi- centurioni:« Vade, et sicut credidisli fiat tibi; sa-
num venire possumus, quem nunc in eame videre nalus est puer ex illa hora. >Sedbealo Lucsemoris
nequaquam valemus. Sed quicunquq passiones no- B est, quae plene viderit ab aliis Evangelistis exposita
slrae servitutis agnovimus, ad residenlem in dextera breviare, vel etiam de industria praelerire: quae
Patris jam per fidem accedere debemus. Jam senio- vero ab eis commissa breviler cognoverit, attactu
res Judseorum mittere, hoc est, summos Ecclesiae dilucidare solertius. Mystice(ut dixi) centurio, cujus
viros, qui nos ad Deum praecesserunt, suppliciter fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus
_ obsecrando patronos acquirere, qui nobis testimo- oslendit, qui quasi cenlurio mililia stipali virtulum
nium reddentes, quod diligamus Ecclesiam, et quan- spirilualium sunt, sed perfectione sublimes nihilque
tum in nobis est aedificarecuremus, pro nobis apud a Domino terrenum, sed sola a_ternae salulis gaudia
Dominumnostrorumque peccatis intercedant. sibi suisque requirunt. Numerus enim ceiilenarius,
« Sed dieverbo, et sanabitur puer meus. » Magna qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis
Cdes centurionis, qua verbis opus in Christo confl- vitae significalione poni consuevit. Unde esl quod
tetur, et nostrse sanationis accomraodat mysteriis. arca Noe cenlum annis fabricatur. Abraham cente-
Qui et si noveramus seeundumcarnem fJhristum, sed narius filium promissionis accepit: sevit Isaac, et
jam non novimus. invenit in ipso anno cenluplum (Gen. xxvi): atrium
< Nam et ego homo sum sub polestale consti- labernaculi centum cubitos longuin est (Exod. xxvn).
< tutus, habens sub me mililes. » Hominem se et G Misericordia el judicium cantatur (Psal. c), et cae-
poteslati, vel tribuni, vel praesidis subdilum dicit, lera hujusmodi. Talis ergo meriti vlri, pro his ne-
imperare tamen posse minoribus: ut subaudiatur cesse est Domino supplicent , quia adhuc spiritu
eum multo magis, qui Deus sit, et super omnia po- servitutis in timore premuntur, quatenus eis paula-
tens, innumeram virtulis angelicse,quse ad imperata tim ad sublimiora provectis, perfecla dileclio foras
obtemperet, habere militiam. « Et dico huie: Vade, roillii tiraorem.
< et vadit; et alii: Yeni, et venit; et servo meo: Fac HOMILIAXXYI.
< hoc, et facit. > Vult ostendere Dominum FERIASEXTA POSTCINERUM.
quoque
non per adventum lantum corporis, sed per angelo- (MATTU.v.) < In illo lempore dixil Jesus discipulis
runi ministeria posse implere quod vellet. Repel- <suis : Audistis quia dictum est anliquis: Diliges
lendaeenim sunt vel inflrmitates corporum vel forti- < proximum luum, et odio habebis inimicum tuum, >
tudines contrarise, quibus ad debilitatem homo saepe et reliqua. Putant quidam prsecepta Novi Testamenti
concedilur, et verbo Domini et ministeriis angelo- impossibilia esse, et dicunt graviora esse praecepta
rum. Aliter, milites et servi, qui centurioni obediunt, Novi Teslamenti quam Yeteris. Quibus responden-
virtutes sunt naturales, quarum non minimam co- _. dum est prseceplaOmriipotentisDei non esse impos-
piam multi ad Dominum venientes secum deferunt, sibilia, sed polius perfecta; si enim pene impos-
de quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: sibilia essent, nequaquam ab aliquo sancto observari
« Quia erat vir justus, et timens Deum cum omnl potuissent. Sed cum ea utcunque sanctos legimus
domo sua, faciens eleemosynas plebi, et deprecans observasse, claret ea impossibilia non esse, sed per-
Deum semper (Acl. x). > fecta. Nam hoc praecepluni Domini in quo dicit :
< Quo audito, Jesus rairatus est. > Miratus est « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui ode-
quod vidit centurionem suam intelligere majeslatem. runt vos (Luc. vi), > et a beato Stephano, et a David
Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligen- implelum fuisse legimus. Slephanus enim pro suis
.iaro, nisi ipse qui eam mirabalur. Quod etsi alius perseculoribus exoravit (Act.vrr); David autemmor-
eam fecisset, quid miraretur qui prsescius erat ? No- tera alrocissimi inimici sui Saulis deflevit (/ Reg. i).
tandum ergo, quia quod miralur Dominus, nobis Sed quserendum est quomodo conveniat hoc quod
mirandumesse signiflcat, quibus adhuc opus est sic Dominusin Yeteri Testamenlo praecipit : < Diligite
moneri. Oranesenim tales motus cum de Deo dicun- amicos, et odite inimicos veslros (Lev.xix). > Ad
lur, non perturbati animi signa siuit, sed docentis quod dicendum est, quod omnipotens Deus in inirai-
187 IIAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 188
cis nostris praecepit non hoc odire quod homines A ', ut nascitur, in eoriern videlicet ritu et professione' •
sunt, sed quod mali sunt. Nam de Deo loquitur Sa- et in eodem paganismo.
pientia : « Nihil odisti eorum quse fecisti (Sap. xi). t « Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester
Si enim nihil odit eorutn quas fecit, quomodo dicitur « coelestis perfectus est. » Sicut, non est qualitaiis,
per Malachiam : t Jacob dilexi, Esau autem odio sed polius simililudinis. Ut sicut Deus in natura sua.
habui (Mal. i) ? > Sed Dominus odivil peccatum iri polestatis perfeclus est, ita etiam vos sitis perfecli
Esau, non tamen odivit humanani naturam. Non pro modulo vestrse fragilitalis. Ul sicut Deus solem
enim odit Deus hominem quod homo est, sed odit suuni oriri facit super bonos et malos, et pluit super
eum in hoc quod peccalor est. « Et orate pro perse- justos et injiislos, sic et vos dilectionem vestram, et
« quentibus et calumniantibus vos. » Persequi est solem vestrae charitatis non solum ad amicos, sed
vim inferre : calumniari, occasionem nocendi per- etiam ad inimicos extendatis.
quirere. Sed quaerendum est, cum Dominus pr_eci- « Attendile ne juslitiam vestram faciatis coram
piat oraie pro persequeniibus et calumnianiibus « hominibus, ulvideainini ab eis. » Atlendile, id esl,
nobis, quid sil, quod in libris prophetarum el in .cavete ne ad hoc justa opera exhibeatis, ut ab ho-
Evangelio qu_edam imprecationes inveniantur contra minibus videamini, et laudem humanam ab eis qu_3-
persecutores, quae maledictiones puiantur, sicut est 'P ratis. Non est quidem peccatum justa opera corara
illud : « Fiat mensa eoriim cdram ipsis in laqueuin hominibus facere, sed
peccatum est irieo justa opera
(Psal. Lxvin). » Et Paulus apostolus, cum percussus facere coram hominibiis, ut laus ab eis qiiseraiur.
esset a ministro sacerdotis, respondit: « Percutiet Unde et Dominus superius dixit: « Sic Itreeat lux
te Deus, paries dealbate (.__.. xxm). » Et Dominus vestra coram hominibus, ut videant vestra bona
in Evangelio : « Ya. libi, Corozaim ! va_libi, Beth- opera, et glorificenl Patr-em vestrum qui in coelis
saida (Matlh. xi) ! > Ad quod dicendum, quia haac est (Matih. v). »
verba non siinl maledicenlis voto prolata, sed pras- « Dum ergo facis eleemosynam, noli tuba canere
dicentis affectu. Providebat eniin Dominus sive pro- <
ante te. » Ex consuetudine Scribarum et Pharisaeo-
phetse, ruinam iinpiorum futuram, et eamdem rui- rum hanc sententiam Dominus traxit. Nam in diebus
nani non optando proferebant, sed propiietando prse- festivitatum et
dicebanf. Iterum quaeritur cuni Doriiinusjubeal pro jejuniorum facluri eleemosynam. prae"
ante se lubis canere, ut ad sonitum lubae
inimicis orare, cur Joaroies pro fratribus quibusdam cipiebant multitudo pauperum convenirent, ut videntes hoc
usque ad morlem peccantibus, orare prohibeat. lta populi, qui ad fesliviiatem confluxerant, laudibus
enim dicit in Epistola sua: «Est quoddam peccalum n suis eos
ad * magnificareiit el extollerent, quasi Dei cul-
usque mortem, non pro illo rogo ut quis oret (/ tores essent, et eos eliam suis miineribus cumula-
»
Joan. v). Ad hoc dicendum est, quia inter fralres rent. Vel
possumus hoc altius intelligere. Tuba enini
plerumque sunt quaedampeccata perseculionibus im- solet in sacro eloquio manifestatione designari. Unde
piorum graviora. Est peccatum usque ad morlem, in Paulus apostolus dicit : « Omnes quidem resurge-
peccato usque ad ffibrfem perseverare. Yel pecca- mus, sed non omnes immutabimur. In momento, in
tum usque ad mortem operatur, qui post agnitio- ictu
oculi, in novissima tuba. Cartet enim tuba, et
nem Dei societatem fralernitatis impugnat, et eam- rriortui et nos iinmuiabimur
resurgent incorrupti,
dem injuriae faucibus agitat.
(/ Cor. xv), > id est, in aperto erit resurreciio cele-
« Ut sitis filii Palris vestri. » Id est, ideo ista fa- brata. « Amen dico vobis, receperunl mercedem
cere debelis, ut silis filii Patris vestri, qui solem t suam, > hoc esl, laudem ab hominibus.
suum facit oriri super bonos et malos. Juxta lit- « Te auieiii faciente eleemosynam, nesciat sini-
teram hoc .solummodo iiitelligendum est. Istas et- e stra lua quid faciat dextera tua. > Quod ergo riicit,
enim duas creaturas, e quibus oranes fruges na- « nescial sinistra tua quid faciat dextera tua, »
scunturei fovenlur, cpmmurriter Dpminus distribuit, sensus htijuseeinodi est: Cum facis eleemosynam,
et super Ghristianos et paganos, bonos et malos. ID noli in publico eamdem eleeraosynam proferre, ne
« Si enim diligitis eos qui vos diligunt, » etc. Et viriearis de allerius miseria gloriari. Quicunque enim
est sensus : Si publicani et peccatores nalura duce pro appetifu humani favoris bonu.m aliquid egerint,
ad larilam bonilatem se extendunt, ut diligentes se sinistra eorum conscia fuit operis eorum. Sinislra
diligant, quanto magis vos latiores in cbaritate esse enim appelilum human.e laudis designat. Dextera
debetis, ut non solura affiicos, sed eliam inimicos vero intentionem bona. voluntalis signat. « Cum
nesciat sinistra lua quid faciat
diligatis? « Nonne et publicani hoc faciunt: > Pu- facjs eleeniqsynam,
blicani dicebantur apud Romanos exaclores, qui dextera tua. »Id esl, bonaevolitiitati tuse.non niiscea-
laudis et favoris.
veeligalia apopulo exigebant. « El si salntaverills tur appetitus hnroanse
fratres yestros tantum, » et reliqua. Si vos illos, qui « Ut sii eleemosyna tu;i in abscondito, > hoc est
natura fratres vobis sunt, aut fcedereamicitiaejuncti, in bona conscienlia. Multi sunt enim qui eleeraosynas
salutaverilis , quid amplius facitis quam elhnici ? faciurit boila volumate, licet desit eis facultas qtiai
"E<JVO. Graece, Latine dicilur geirs ; inde dicunfur tribuatur. Unde dicit Psalmista : « Jucundus bomo
ethnici gentiles. Et genlilis dicitur, qui ila permanel qui miseretur et commodat (Psal. cxi), » ostenrieii-
189 HOMILI.E DE TEMPORE. 190
eliara in niisericordiagratiam quamdam eleemosynseA vicibus solent a contubernalibus exhilieri, ut nemi-
esse. nem pudeat inhoneste aliquid dicere aul facere :
« Tu autem cum oraveris, inlra in cubiculum quia ad hoc conveniunt, ut foeda illic geranlur, et
« tuuiii, et clauso ostio, ora Patrem tuum in abscon- copia viniincitetur libiditiis diversa voluptas.
_ dilo. » Dixit Dominus superius eos, qui eleemo- « Sed cum facis conviyium, voca pauperes, de-
synani ad sonitum tubae facerent, hypocritas esse , « biles, claudos el ca_cos,el bealus eris : quia non
et eos, qui inordinate jejunant, hypocrilas fuisse : < habent retribuere libi. Retribuelur enim tibi in
et eos, qui in angulis platearum erant orantes, ut « resurreclione justorum. » Resurreclionem justo-
viderenlur ab hominibus, hypocritas omnino fuisse. rum dicit, quia elsi omnes resurgenl, eorum lamen
Unde dalur intelligi quia quieunque bona opera. noniramerito quasi propria cognominalur, qui et in
causa humani favoris agit, hypocrita est. Anguli hac se bealos non dubilant esse fuluros. Ergo qui
platearum sunt, quadrivia et compita. Anguli pla- paupercs vocat ad convivium, in futuro percipiel
learum sunt ubi per transversum alterius viae du- praemium. Qui amicos, fralres et diviles vocat, re-
eitur, et quadrivium reddit. Ideo in quadriviis sta- cipit mercedem suam. Sed elsi hoc propler Deum
hant, ul de quacunque parte venienles homines, vi- facit, in exemplum filiorum Job, sicut caelera fra-
derenleos intendenles oraiioni, et magnificarenl eos .B ternae dilectioiiis officia, ipse qui jussil remuneral.
quasi Dei amicos et observatores legis. t.Amendico Qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat,
vobis, receperuut merceriem suam, » id est, laudem poena in futuro plectelur aeterna.
humanam. Laudem enim humanain, quam appeli- « Haeccum audisset quidara cie sirnul discumben-
verunt ab hominibus, pro mercede consecuti sunt. « tibus, dixil ei : Beatus qui manducabit panem in
« Tu autem cum oraveris. > Inslituit Dorainus bo- « regno Dei. » Panis qui nianducalur in regno Dei,'
iiura athleiani ; ac si diceret : Tu qui causa vitae non juxta Cerinlliuin, corporalis inielligendus est
aeiernseoras, s intra in cubiculum tuum, » id est, in cibus, sed ille ulique, qui ail : « Ego sum panis vi-
secretum cordis tui. « Et clauso oslio > oris, « ora vus, qui de coelodescendh Si quis manducaverii ex
Patrem tuum. » Non in claniosa voce, sed in con- hoc pane, vivet in aeternum (Joan. vi). » Id est, si
tritione spirifus, sicut faciebat Anua niater Samue- quis mea. incarnationis sacramento perfecte incor-
lis (/ Reg. 1), quse orando tanlummodo labia ino- poratus, meaedivinaemajestalis visione frui nierue-
vebat, seci penilus nulla vox illius audiebatur. Yel rit, hic perpelua vifse immorlalitatis beatituriine
« clauso ostio » cordis, contra malas cogitationes. ut gaudebil. Sed quia nonnulli hunc paneni fldetenus
cum oraveris, ne malae cogitationes habeant adi- quasi adoranrio percipiunt, dulcedinem ejus altin-
tum et introitum in corde tuo. Vel« clauso ostio, > ' - gere veraciter gustando faslidiunt.
idest, sensuum nostrorum. HOMILIAXXVIII.
HOMILIA XXVII. DOMINICA PRUIAIN QUADRAGESIMA.
SABDATO POSTCINERUM.
(MATTH. IV.) «In illo lempore, duclus est Jesus in
(Luc. xiv.) « In illo tempore, dicebat Jesus cui- « deserlum a Spirilu, ut tentaretur a diabolo. Et
« riam principi Pharisaeoruni: Cum facis prandium « cum jejunasset quadraginta dies, > et reliqua. In
« aut coeiiain, noli vocare amicos luos, neque fra- hujus leclionis serie ulramque suarn naturam,divi
« tres luos, neque eognatos, neque vicinos, neque nam scilicet et humanam, nobis Dominusmanifesla-
« divites, » el reliqua.Fratres, amicos, el divites al- re dignatus esl. Quod enim qtiadragiuta diebus et
terulrumconviviacelebrare, non quasi scelusinlerdi- quadraginla noclibus jejunavil, declaralio est divi-
cit, sed sicut csefera necessitaiis huinaiise commer- nae poteslalis : quod vero, consummaiis illis, csuriit
cia , ubi peccalores peccaloribus fo-iierantur, ul ut homo, quasi homo a diabolo lenialus' est : sed
recipianl aequalia, ad promerenda vilae coelestis quasi Deus tentationes diaboli superavil. Sed for-
praunia nii valere oslendit. Denique sttbjungit : lasse minus inleUigentes ignoranl a quo spiritu sit
« Ne forle et ipsi le reinvilenl, et flat libi, inquit, j^ Jesus ductus in ciesertum, propter illud niaxime
« relributio. > Non ait, et fiat peecalum, sed « et quod subdilur: « Assumpsit eura diabolus in san-
fiat, inquit, retributio. » Cui siinile est quod alibi « clam civitatein,-» vel in monlem exctisum. Sed
dicil : « Et si bene feceritis his qui vobis benefa- quod vere et absque ulla ambiguilale a Spirilu san-
ciuiit, qua. vobis est gratia ? siquidem et peccalores clo in desertum ductus esse credatur, facile agnosci-
hoc faciunl (Luc. vi). » Quamvis sint quaedain niu- tur, si hujus evangelii superiora parumper attemia-
tua fralrum, amicorum, cognatorura, vicinorumque mus. Ait enim Evangelisfa (Maith. ni) : « Venil Je-
divitum convivia, quae non solum in prsesenli relri- sus a Galilaeain Jordanem ad Joannem, ut bapti-
butionem, sed el damnalionem percipianl in futuro. zareturaheo. > Baptizatus aulem,confestim ascendit
Denique ab Apostolo inter opera tenebrarum adnu- de aqua. Et ecce aperli sunt ei coeli, el vidit Spiri-
meranlur : « Sicut in die, inquil, honeste ambule- tum Dei descendentemsicutcolumbam, el venieiileiii
mus, uon in coraessationibus el"ebrietalibus (Rom. super se. Eteccevox deco-lis dicens :« Hi.cest Fiiius
xm), » Comessationes quippe sunl luxuriosa convi- nieus dilectus in quo niihi complacui. » Staliinque
vja, quae aut collatione oronium celebran:ur, aut adjunxil : « Tunc Jesus duclus est in deserlum a
191 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 192
< Spiritu, ut tentaretur a diabolo. > Ostendens non . I festinare, impugnat. Tunc enira graviores dsemonum
ab alio, sed ab ipso Spiritu sancto, qui super eum tentationes electi senliunt, quando aliquod bonum
in specie columbaedescendit, in desertum esse du- propositum inchoare volunt. Quod in exemplo Israe-
clum. Quod etiam alii evangelistae,Marcus scilicet et litarum didicimus, qui lunc a Pharaone durius afflicli
Lucas, manifeslius declarant. Ait enim Marcus : leguntur, quando per Moysen et Aaron ad terram
« Et statim expulit eum Spiritus in desertum, et erat repromissionis sunt vocali. Conlra cujus jacula ten-
in deserlo quadraginta diebus et quadraginla nocli- talionum, nos spirilualia arma sumere movet qui-
bus, et lentabatur a Satana, eratque cum bestiis, et dam sapiens, dicens : « Fili, accedens ad servitu-
angeli ministrabant ei (Marc. i). » Lucas vero ait.- tem Dei, sla in juslilia et tremore, et praepara ani-
« Jesus, repletus Spiritu sancto, regressus est ab Jor- mam tuam ad lenlalionem (Eccle.n).i>Et Apostolus:
dane : et agebatur a Spiritu in desertum diebus « Induite vos armatura Dei, ut possitis stare adver-
quadraginla, et nihil manducavil in illis diebus. Et sus insidias diaboli. Quia non est nobis colluctalio
consummalis illis, esuriit (Luc. iv). »In quibus ver- adversus carnem el sanguinem, sed adversus princi-
bis manifestissime cognoscimus quia ibi eum Spi- pes et potestates , adversus mundi rectores tenebra-
rilus sanctus duxit, ubi oecasionem tentandi ma- rum harum, contra spiritalia nequitiae in cceleslibus
lignus spiritus inveniret. Dandus enim erat diabolo ' (Ephes. vi). » Et quasi quaereres quae essent haec
locus tentandi, ut fieret Chrislo occasio superandi. arma, idem Aposlolus exponendo subjungit: « State
Permisit enim se a maliguo spiritu tenlari, ut ne- ergo succincti lumbos vestros in veritate, et indnti
bis exemplum pugnandi ostenderel. Quod apostolus lorica justiliae, et calceati pedes in praeparalione
Paulus in Epistola sua ad Hebraeos, cum de Domino Evangelii pacis, in omnibus sumentes scutum fidei,
loquerelur, dicit : < Non enim habemuspontiflcem, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exslin-
qui non possit inflrmitatibus nostris compati, tenta- guere. Et galeam salutis assumite, et gladium spiri-
tum autem per omnia pro similitudine absque pec- tus, quod est verbum Dei (Ibid.).> Pugnalurus auleni
calo (Hebr. iv). » Adeamus ergo adthronum gloriae Dominus cuin diabolo, in desertum secessit : ut
curn fiducia, ut misericordiam consequamur, elinve- ostenderet nobis quia, si ejus tentationes volumus
niainus gratiam in auxilio opporluno. Sed cum mens perfeete superare, non solum turbas daemonum,sed
humana creatorem suum et redemplorem, qui nul- etiam concordiam malorum hominum debemus vi-
lum omnino peccatum habuit, a diabolo audil tenta- tare. Sicut eriim bonorum hominum concordia plu-
tum, metu fragilitatis suae expavescit. Sed qui ex rimumjuvat, sic malorum societas infirmis menlibus
humana fragilitate terretur, ex conditoris sui com- , multum nocel, el teste Psalmista , qui ait: « Cum
J
passione fiduciam resumere debet. Qui enim propter sanclis sanctus eris, et cum viro innocente innocens
nos homo fieri dignatus est,~ in humana nalura se eris. Et cum electo electus eris , et cum perverso
lentari pro iiobis permisit, ut sua tenlalione nostram perverteris (Pscd. xvn). »Unde nos Salomon admo-
excluderet : nec solum iropugnandi conlra diabolum net, dicens:«Noli esse amicus homini iracundo, ne-
audaciam tribueret, sed etiam vincendi fiduciam que ambules cum viro furioso : ne forte discas semi-
restauraret. Fortasse etiam videtur a quibusdam in- tas ejus, et sumas scandalum animae lua. (Prov.
credibileDominuma diabolo fuissetenlatum. Sed ni- xxn). » Et ideo qui laqueos tentationum cupit eva-
hil in ejus lentatione timendum esse cognoscimus, nec dere, malorum societatem aliquando corpore, semper
incredibile, siejus alia facta pensemus. Pro certo enirai aulem mente debet fugere, in exemplo ejus, qui in
scimus, quoniara omnium reproborum caput diabolus regali aula vel inter turbas populares positus, dice-
est, et hujtis capilis membra omnes sunt iniqui. bat:« Ecce elongavifugiens , et mansi in soliludine
Nunquid rion membrum ejus fuil Pilatus ? Nuu- (Psal. LIV). »
quid non membra ejus fuerunt Judaei persequentes, < Et cum jejunasset quadraginta diebus et quadra-
et mililes crucifigentes ? Ulique. Cum ergo majus sit < ginta noctibus, postea esuriit. >In eo quod supe-
occidi quam tenlari, quid miruni si voluit a diabolo j raturus Doininus diabolum , quadraginla diebus et
tentari, qui se permisil a membris ejus crucifigi? quadraginta noctibus jejunavit, necessaria arma
Nec est incredibile, si quod minus est a capite per- contra tentationes diaboli, jejunium et orationem
tulit, qui quod majus est, a membris sustinuit. Sed esse ostendit, juxta illud quod ipse ait in Evangelio :
illud sollicite nobis considerandum est, quod slalim « Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio
posl baplismum tenlaliones diaboli Dominus pertulit: (Mallh. xvn). » Et Paulus: « Omnis qui in agone
ut inlelliganius quia tunc tentalionibus diaboli acrius contendil, ab omnibus se abstinet (/ Cor. ix). » Cuni
premimur, quando ab ejus servitute vel dominio re- ergo quadraginta diebus et noclibus jejunavit, omni
cedere coeper.imus,jusle pieque vivere cum Christo tempore vitae praesentis eleclos conlra tenlaliones
volentes. Quod alibi in Evangelio declaratur, quando antiqui hostis certamen habere docuit. Sive certe
recessurus a puero elisit eum, etmullum discerpens quadraginta diebus et quadraginla noclibus Domi-
etclamans, exivit ab eo (Luc. IX). Sicut enim rex nusjejunavit, praedicaturus Evangelium, ut oslende-
non contra stibditas, sed contra rebelles nationes ret Vetus a Ndvo non discrepare Teslamenturo.
belluni movei: ita diabolus validius eos, quos a sua Legimus enim duos eximios Patres quadraginta
servitule recedere viderit, et ad leve jugum Christi diebus et noclibus jejunasse, Moysen scilicel el
193 HOMILLEDE TEMPORE. 194
Eliam. Quorum alter legislator fuit, alter eximius J\__ctis ergo sex diebus qui in Dominicis eveniunt, non
prophetarum. Per Moysenergo lex, per Eliam pro- amplius quam triginta sex in ahstinentia remanent*
phetia significatur. Ut ergo ostenderet Dominus, non Cum auteni anni circulus per trecentos sexaginla
aliud in Evangelio se esse docturum, nisi quod lex quinque dies volvitur, si [recte consideremus, hoc
et prophetse de eo pronuntiaverunt, quadraginla lempus quadragesimae, decimatio est vitse nostrse.
diebus et noctibus jejunare voluit. Quoniam sicul Dignum est enim, ut qui per tqtum annum nobis
ipse ait in Evangelio, non venerat legem prophelas- viximus, saltem istis diebus sacris Deo vivamus : ut
que solvere, sed adimplere (Matlh. x). Unde bene, non solum de nostris rebus, sed eliam de nostris
cum transfiguratus esset in monle, Moyses et Elias corporibus Deo decimas demus. Et abundet justitia
cum eo visi esse leguntur, praedicantes ejusdem pas- nostra, si volumus intrare in regnum coelorum, super
sionis excessum in Jerusalem, Vel certe, cum jeju- scribarum et Pharisseorum : ut cum iUi darent deci-
navil, cunctis diebus vitse praesenlis electos in aflli- mas rerum, nos demus decimas dierum. In abslinen-
ctione fuluros esse ostendil. Est et aliud in hoc tia prompti, in orationibus assidui, in eleemosynis
quadragenario numero , quod considerare oporlet. largi: maceremus carnem nostram per abslinentiam,
Numerus enim isle ab uno incipit, sed crescendo mul- meniem per conipunctionem, ut (secundum Aposto-
liplicatur, ita ut si ad unum addas duos, fiunt tres : IB lum) exhibeamus corpora nostra hosliam viventem
adrie tres, fiunt sex : adde quatuor, fiunt decem. Sic- (Rom. xn). Hoslia enim immolatur et vivit, quia
ut ergo unum, duo, tres, et qualuor, decem fiunt: homo a praesenli vita non deficit, el lamen per absti-
ifa unum, duo, tres, et qualuor, quater ducti, qua- nentiam suam carnem affligit. Tanto •enim accepta-
draginta fiunt. Et denarius quidem numerus ad biliorem hostiam Deo offert, quanto non extra se ,
Yeliis perlinet Testamentum, propter decalogum sicut est agnus, sed in seipso quserit quod Deo im-
legis : quadragenarius vero, ad gratiam perlhiet molet, Scriptura dicente : < Sacrificium Deo spirilus
Novi Teslamenti, quia quatuor sunt libri sancli contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non
Evangelii. Idem autem numerus prsesentis vilae cur- spernit (Psal. L). » Sicut enim fomentum omnium
suin significat, quia mundus in qualuor species divi- vitiorum est gula, sic nutrix omnium virtutum absli-
ditur, orientem, occidentem, septentrionem et meri- nentia;bonum autem abstinenliae,aprincipiocomme-
diem. Et ex his mundi partibus fideles colligit, sicut moremus. Quandiu enim primi parentes in paradiso
seriptum est: e Quos redemit de manu inimici, de manserunt, landiu a cibo vetito abstinuerunt. Posl-
regionibus congregavit eos: a solis ortu et occasu, ab quam vero gulae desideriis satisfeceriint, paradisi
aquilone et mari (Psal. cvi). » Quasi enim denarium amoenitatem protinus amiserunt. Et post hsecMoyses
ii-ulliplicando quater ducenles, ad quadragenarium J qui jejunavit, legem Dei accepit: populus qui com-
numerum pervenimus, quando legem spiritualiter edit, idola fabricavit. Unde scriptum est:« Sedit po-
inlelligendo, latius per gratiam Novi Teslamenti ex- pulus manducare et bibere, et surrexerunt ludere
plicamus. Augelur enim lex, cura spiritualiter inter- (Exod. xxxn). » Mortis quoque sentenliani Jonathas
prelatur : quia praecepta tanlo magis crescunt, promeruit, quod iudictum jejunium a patre, nesciens
quanto subtiUus fueri.it excussa. Est etiam aliud in violavit (/ Reg. xrv). Daniel namque et tres pueri,
hoc quadragenario numero, quod curiosus lector ad- qui in aula regis mirae absliiieiilise fuerunt, non so-
jicere potest. Decera naraque Moysi praecepta data lum leonum dentes evaserunt, et fornacem ignis non
sunt in duabus tabulis scripta , in una quidem tria, senserunt, sed etiam interpretandi sacra mysteria
in alia septem. Et tria quidem ad dilectionem Dei scientiam acceperunt (Dan.m). Joannes quoque, quia
pertinenl.- quia Deus inseparabilis Trinitas est, quem mirae abstinentise fuit, redemptorem non solum vi-
jubemur diligere toto corde, lota mente, lota anima. dere, sed eliam baptizare meruit. Quid plura? Ipse
Septem autem ad dilectionem pertinent proximi, mediator Dei et hominum homo factus, ut superaret
quem etiam sicut nos diligere praecipimur: et pul- diabolum, quadraginla diebus et quadraginta nocli-
chre, quia totus homo noster, interior et exlerior, bus jejunavit, ostendens inviclissima arma essejeju-
septem qualitatibus constat. Interior, intellectu, me- E) nium et abstinenliam conlra insidias diaboli. Quibus
moria, et voluntate : exterior, terra, aqua, igne et exemplis invitati, virtuiem abstinentiae toto corde
aere, id est callida et frigida, sicca et humida. Sep- suscipiamus, ut et fulura mala possimus exstinguere,
tem ergo et tria decem fiunt. Et nos igitur jungamus et praelerita peccata diluere, in exemplo Ninivita-
septem ad tres, ut ad perfectum numerum pervenia- runi, qui minitanlis Dei iram, per triduam evase-
mus. id est toto dilectionis affectu, erealori nosfro runt abstinentiam (Jon. m). Sed quia comes jejunii
inlirerearnus. Et quia indigne vivendo praeceptaDe- eleemosyna est, dignum est, ut quod corpori nostro
calogi transgressr sumus , ipsam carnem per pceni- subtrahimus per abstinentiam, pauperibus erogemus
leniiam affligamus, ut ad quadragenarium perfectum
per misericordiam.* Illud ergo jejunium Deus nou
numerum pervenire possimus. Nec debet onerosum
approbat, quod eleemosyna non ornat. Quia tale est
videri, si de hoc quadragenario nuraero, pro com- jejunium sine eleemosyna, qualis sine oleo lucerna.
muni utilitate, aliqua adhuc inseramus. A praesenli Unde
ipse Dominus per prophetam quosdam jeju-
die usque ad sanctum Pascha, quadraginta duo dies nantes, sed ab eleemosyna cessanles redarguit, di-
venturi sunt, quorum sunl hebdoraadaesex. Subtra- cens : < Cum jejunaretis et plangeretis, nonne vo-
195 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 196
bismetipsis jejunastis et planxistis (Zach. vn)? > Sibi _v Jejunavit autem non solum quadraginla diebus, sed
enim et non Deo jejunat, qui hoc quod corpori sub- etiam noctibus : ut sive prospera blandiantur, quae
trahit per abstinentiarn, non pauperibus erogat, sed signiflcantur per dies, sive adversa terreant, quac
sibi in posterum reservat, Qui autem jejunat et elee- significantur per noctes, immobiles perseveret ani-
mosynam tribuit, necesse est ut ab onini iracundia et mus Christianus, sicut faciebat ille, qui dicebat:
odio atque impatientia cor suum custodiat. Quia « Per arma justitiae a dextris et a sinistris, per
frustra seipsum affligit in corpore, qui odium servat gloriam et ignobilitatem, per infaraiam et bonam
in corde, sicnt Dominus quosdainjejunanles increpat, faniam, utseductores et veraces, sicut qui ignoli et
dicens : « Ecce in die jejunii vestri invenitur volun- cognili (// Cor. vi). » Bene autem postquam diclum
tas veslra, et onines debitores vestros repetitis. Ecce est« cumjejunassetquadraginta diebus etquadraginta
ad lites et contentiones jejunatis, et perculitis pugno noctibus, » additum est, « postea esuriit, » ut vera in
impie (Isa. LVIII).» Et e contra Dominus per Joel: illo humanitas esse ostenderetur. Hoc enim de Moyse
< Sanctificate jejunium (Joel. i). > Sanctificare jeju- ei Elia scripturo non legimus, quia nulli dubium,
nium, est cum abstinentia carnis eleeinosyiiam tri- quod post iejunium ut puri homines esurierint: sed
buere, et caetera pieiatis opera impendere. Quapro- de illo, qui ita Deus erat, ut etiam liomo esset,
pter secundum Apostolum , qui ait : < Ecce nunc ]8 dignum fuit ut scriberetur. Yel certe post jejunium
tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis (// Cor. esuriit, utoccasio tentandi diaboio praeberetur. Quem
xi), t dignum'est ul in his diebus exhibeamusnosmet- enini quadraginta diebus et noctibus jejunantem
ipsos sicut Dei minislros, in multa patientia, in je- videbat, fortasse tentare non auderel, nisi eum esu-
juniis, in vigiliis, in castilate, in charitate non ficta. rienlem iterum cerneret. Et quem post jejunium
Quantum autem pacis concordiam Dominus in no- esurientemvidit, quasi hominem tentare praesumpsit.
bis diligat, ipse manifestat in Evangelio , cum cla- Unde et subditur:
mat: « Si offers munus tuum ad altare, el ibi recor- « Et accedens tenlator, dixit ei : Si Filius Dei es,
datus fueris quia fraler tuus habet aliquid adversus « dicutlapides isli panesfiant.» Quia esurienti panis
te (Matth. v), . etc. Tanlo enim securius resurre- congruit, quem esurieiilem vidit, ut de lapidibus
ctionis diem celebrabimus, quanto districtius prse- panem facerel, persuasit. Sed forie movet aliquem,
senlis temporis dies observaverimus. Unde qualis nnde diabolus, ut Dominum lentaret, occasionem
merces, imo quanlo gloria simplici corde jejunanti- sumpserit, et cur eum Filium Dei aestiinaverit. Ad
bus, et eleemosynam largientibus maneat, ipse Do- quod respondendum , quia forie audivil Dei Palris
minus oslendit : qui cum dixissel per Prophetam vocem intonanlem : « Hic esl FiUus meus dilectus,
(Isa. LVIII): « Hoc estjejunium quod elegi : frange CJ iu quo mihi complacui (Matth. xvn).» Et ideo quem
«surienti panem luum, et egenos vagosque induc in teslante Patre Deum audivit, hoininem credere distu-
doinum luarn : curn videris nudum, operi eum, et lit. Nisi enim Deum illum aestimaret, nequaquam
carnem tuam ne despexeris,» adjecit: « Tunc eruin- per obsessum hominem diceret: « Quid tibi et no-
pet quasi mane lumen tuum, et sanilas tua citius bis, Fili Dei ? venisti ante tempus torquere nos
orielur. Et anieibit faciem tuam justitia lua, et gloria (Malth. vm) ? » Sed quia quae hominis sunt in eo
Domini colligel le. Tunc invocabis, et Dominus exau- vidit, utrum Deus esset usque ad mortem ignoravit-
diet: clamabis, et dicet, Ecce adsum (Ibid.).t Congrua Ita enim Dominus noster Jesus Christus sua opera
autem rationemagistri Ecclesiae, quadragesiinsetem- temperavit, ut diabolus ejus advenluin cognoscere
dus anteDominipassionemobservandum essestatue- non posset, et per virtutem miraculorum suorum se
runt, ut intelligamus quiapraesenfisvit-e affliclio im- Deum esse mundo manifestaret. Conceptus quippe
morlalitatemfuturani parit. Adqiiamremconfirman- est ut Deus, sed nalus ut homo. Ut Deus a Magis
dam, ipse Dominus qui quadraginta diebus ante pas- est adoratus, ut homo a parenlibus in .Egyptum de-
sionem jejunavit, quadraginta eliam post resurre- porlalus. Quasi Deus jejunavit, quasi homo esuriit.
ctionem cum discipulis conversalus est, ulrumque Quasi homo dormivit, quasi Deus ventis et mari im-
'
tempus quadraginla dierum numero complens : ut peravit. Quasi Deus de paucis panibus multa millia
ostenderet, in praesenti vita tempus esse afflictionis, hominum satiavit, quasi homo terreno cibo indiguit.
et in futuro gaudii. Cum enim quadraginta diebus Et ad ultimum , ut homo crucifixus est, sed quasi
ante passionem jejunaret, quasi clamabat : « Nisi Deus resurrexif. Tria enim hujus mundi principem
poenitentiam egeritis, moriemini in peccatis vestris in Domino laluerunt, conceplio, parlus, et passio.
(Luc. xni); »et Petrus :« Abstinele vos a carnalibus Quia, sicut dicil Apostolus: « Si cognovissent, nun-
desideriis, quseinilitantadversusanimam (/Petr. n).» quam Dominum glorice cruciiixissent (/ Cor. n). »
Cum vero post resurrectionem suam cuffi discipulis Sed quia ejus divinitatem voluit explorare, ideo
coriYersaretur, eorum corda iaeliflcans, quasi illud accedensad teutandum, dixit:« SiFiliusDeies,» etc.
gaudium ineffabile prorailtebal, de quo alibi. ail: Duobus enim modis ipsa sua lentatione diabolus
« Iterum Yidebovos, et gaudebitcor veslrum, etgau- tenetur astrictus. Si enim fanium hominem sesthna-
dium vestrum nemo lollet a vobis (Joan. xrv). » Et vit el non Deum, quare ut de lapidibus panes faceret
ileruni: « Ecce ego vpbiscum sum omnibus diebus tenlavit, cum lioc Deo impossibile non sii? Sicul
usque ad consuininalioncm sseculi (Mallh. xxvin). » diximus , quasi dubius et .inc rlns loquebatur.
197 HOMILLE DE TEMPORE. 198
« Qui respondens dixit: Scriplum est: Non in solo __ _. « Si Filius Dei es, mitte te deorsum. » Non eiiim
« pane vivil Iiomo, sed in omni verbo quod procedit quos decipit sursuin ascendere monet, sed deorsum
« deoreDei. » Magna-est Domini potentia, sednon rtiere suadet. Unde pulchre Symmachus diaboii no-
minor ejus declaralur patientia. Qui enitn solo verbo men deorsum fluens interpretatus est, ut quod ait in
teiitatorem suum, aut in lapidem convertere, aut in voluntale , hoc eliam sonaret in nomihe. Nec solum
abyssum poterat mergere, ejus tenlationes suslinuit, praecipitiura diabolus persuasit, sed etiam ut facilius
ostendens nobis non esse timendum cum lentamur, ei crederelur, aucloritatem Scripturae adhibuit, di-
sed caveiidum ne lentationibus consentianius. « Bea- cens:
tus enim vir qui sufferl tentationem , quoniam cum « Seriplum est enim, quia angelis suis mandavif
probatus fuerit, accipiet coronam vita., quam repro- « de le, et in manibus lollent
misil Deus diligentibus se(Jn_o_. i). »Nec polestate, te, ne fofte offendas ad
« lapidem pedem tuum. » Ex quo loco cognoscimus
sed auctoritale diabolum Dominus voluit superare,
diabolus male Scripturas inlerpretatur. Hoc
osteudens nobis quotiescunque a diabolo leulamur, quia enim non de persona Domini scriptum est, sed in
ad auclorilatem Scripturarum semper esse recurren-
viri canitiir, qui adjutorio hidiget ange-
dum. Elhoc faciendum quod Seriptura nionet, non persona jusli
lorum, ne offendat ad lapidem, hoc est, in Iegem quae
quod diabolus suggerit. Sed quod Dominus dicit: I• in tabulis
« Non in solo pane vivit homo, » juxta litteram ita lapideis scripta est: vel etiaffi in Christum,
qui est spiritualiter petra, sicut ait Aposlolus: « Pe-
est., quoniam vita hominis non in solo pane est con- tra aulem eral Christus (// Cor. x). » El Propheta :
stituta, sed varios cibos ad illius usus Deus condidit, « Ecce
sciiieet pecorurn carnes, avium et piscium, atque tram scandali ego ponam in Sioh lapidem offeiiSibnisel pc-
diversa genera frucluum. Quod vero subjungit:« Sed (Isa. virr). » Nam si verum diaboius
dicere voluisset, iliud debuerat dicere quod in eodem
iu omni.verbo quod procedit de ore Dei, » ostendit : « Super aspidem et basiliscuni
esse aliam vitam corporis , aliam animae. Yita enim psalmo sequilur
ambulabis, et concuicabis leonem et draconem
corporis anima est, vita animse Deus. Etsicut eorpus
si non cibo carnali - (Psal. xxx). »Ipse esl enim aspis, qui veneno tenla-
moritur, pascitur , ita moritur tionum animas homiiiuin necat. Ipse basiliscus, qui
auinia, nisi reficiatur verbo Dei: non ul non sit, sed flatu
ut mala sit. Quia < non in solo pane vivit homo, sed iniquaepersuasionis animas interimere conatur.
«in omni verbo quod procedit de ore Dei. » Ipse est leo, qui circuiens quaerit quem devoret. Ipse
est et draco, qui homines quos decipit in voraginibus
« Tuuc assumpsit euiu diabolus in sanctam civita-
absorbendo perlrahit. Dominus aulem su-
« lem. » Sanclam civilatem in hoc loco Evangelista pcenarum
_ et basiliscum ambulavit, el conculeavit
Jerusalem appellat : non quod lunc saucla esset, sed CJ per aspidein
leonem et draconein, qui anliqui hoslis insidias pro-
quia pristinum nomen reservavit. Sive certe sanctam virtule confregit: ita ut nulli Chrisliano nocere
eam dicit, ad comparationem aliaruni civitalum, in pria
i possit, nisi nos ei sponte subjiciamur. Sed hunc ver-
quibus colebanfur iriola. Et statuit eum supra pin- siculum, quem diabolus de se scriptum noverat,
< naculum templi.» Pinnaculum autern lempli, sedes
callidus lergiversalor lacuit. Et quod in per-
eral sacerdotalis, quas oinnem altitudinem templi quasi
sona viri justi canitur, Domino quasi infirmo ho-
supereminebat, ubi sacerdotes verbum facturi ad mini opposuit, dicens : « Scriptum est quia angelis
populum, ascendere soliti eranl, ut facilius possint suis raandavit de te, et in manibus tollent le, > ete.
audiri et videri. Non enim more nostro in Palaestina
in quo loco et illud cognoscimus, quia ad custodien-
(scilicel terra repromissionis, quae ideo Pal__stina
dam sanctorum vilam angeli rieputantur, tesie Apo-
dicitur, eo quod Palaestini ibi habitaverunt) doinos ait: « Sunl administraiorii spiriius, in mi-
seri eas slolo, qui
sedificant, planas desuper faciunl ad seden- nisterium
vel ad deambulandum. Per circuitum roissi,propter eosqui hsereditatera capiunt
dum, quoque salutis (Ilebr. 1). » ElDominus in Evaugelio de par-
teeti murum aedificant, ut securius super eas ince-
vulis : «-Angeli eorum semper vident faciem Patris
derepossinl. Unde Moysespopulo preecepit, riicens k (Malth. :
< Cum sedificaverisdomum novam, facies per circui- " xvur). > Unde iiiActibus aposlolOrum , cum
Pelrus ad januani pulsaret, dictum est : <Non esl
lum tecli murum, ne sis reus labente proximo et in
ruente > siiuilitu- Petrus, sed angelus ejus cst.(Aci. xn). » Hinc ait
prseceps (Deut. xxn). Adhancergo Tobiae:« Cuni oraretis, ego obtuli orationes
dinem domus Oziaeregis aediiicatafuisse credilur, de angelus
vestras ante Deum (Tob. xn). »
quo scriptum est: « Quia cecidit per cancellos domus
suse, et mortuus est (IV Reg. i). > Super omne ergo 8 Ait illi Jesus rursum : Scriptum est: Non ten-
teinplum pinnaculum aitius erat, de quo praecipitatus « tabis Doniinura Deum. » Notandum quod utilia te-
legilur Jacobus frater Domini, eo quod annuntiaret slimonia Dominus adversus diabolum ex Deutero-
in Jerusalem resurrectionem ex mortuis. In hoc igi- noinii libro assumpsit, secundselegis faciens menlio-
lur pinnaculoassumpsisse diabolus Dominnm dicilur, nem, uteam sanciam etjustam esse demonstraret,
non sua poteslate, sed Doniini permissu et voluntate. atque veris ciypeis falsa inimici jacula confringeret,
Ipse enim iri pinnaculo propria voluntate ascendit, cujus victoriae lypum quondam David tenuit, quando
ut occasionem tentandi diabolo daret. Notandum singulari certamine cum Philisthaeo pugnavit, arma
auteni, quod praecipiiium_persuadens diabolus ait; regalia deposuil, et qu.nque limpiriissimo- hvpides
199 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS H. — HOMIL. 200
de torrente asstimpsit, quos in peram pastoralem po- A « Hsec'omnia tibi dabo, si procidens adoraveris
suit: e quibus unum in fundam misit, et Phili- me, » falsidicus convincitur. Neque omnia regna
sthaeum in fronlem percutiens in terram prostravit, mundi, vel gloriam eorum poteslalem habet dandi
ejusque caput gladio illius amputavit, magnam gra- cui vult, quando nec substantiam beati Job laedere
tiam et gloriam tribuens populo suo (/ Reg. xvn). ausus est, antequam esset a Deo permissus, ipso
Quem enim David, qui manu forlis interpretatur, diabolo dicente Domino: « Milte manum tuam, et
melius quam Dominum Jesum Christum significat, tange cuncta quae possidet, nisi in faciem bene-
quia de ejus stirpe carnem assumpsit ? Qui recte dixerit tibi (Job i). » Quod ex eo facile etiam co-
manu fortis dicilur, quia singulariter diabolum pro- gnoscimus quia sanctos viros in possessione argenti
stravit, de quo seriptum est : « Dominus fortis et et auri prsedivites fuisse legimus, quod omnino non
polens, Dominus potens in prselio (Psal. xxm). > Pu- essent, si in potestate diaboli omnia regna mundi
gnaturus ergo cum Philisthseo, quinque limpidissi- fuissent. Quia vero omnis, qui diabolum adorat,
mos lapides elegit, sed unp in fronte Philislhseum prius per consensum pravae operationis a conspeclu
percutiens, in terram proslravit, quia Dominus ad Dei cadit, voce dicitur diaboli, < si cadens adorave
eonvincendam diaboli versutiam quinque libros ris me. » Uhi considerandum, quia prius dixii
Moysiassumpsit, quorum uno Philisthaeum in fron- B cadere, et post adorare. Cadit enim homo, quando
lem percussil : quia ex Deuteronoinii libro tria te- peccare consentit. Quasi vero post casum diabolum
stimonia adversus trinam ejus tentationem opposuit, adorat, quando ipsa peccata opere perpetrat, sicut
sicquevictoriam de antiquo hoste obtinens, magnam de avaris per Apostolum dicitur: < Et avaritia, quse
laelitiam in se credenlibus reporlavit. idolorum est servitus (Ephes. v). » Et de talibus per
< Ilerum assumpsit eum diabolus in montem ex- Psalmistam dicitur : < Ibi ceciderunt, qui operantur
< celsum valde, et oslendit ei omnia regna mundi, iniquitatem : expulsi sunt, nec potuerunt slare
« et gloriam eorum. » Sicut de pinnaculo, ita de (Psal. xxxv). » Sed quseritur quare sancti evange-
monte sentiendum est. Nec putandum est, quod listae, Matthaeusscilicet et Lucas, in descriptione
diabolus nolentem Dominunv in montem excelsum tentationum discordare videntur, maxime cum in
assumere potuerit, sed ejusmalam voluntalemEvan- prima coneordent, et in secunda et in terlia dissen-
gelista pro faclo posuit, Nam ipse propria volunlale tiant? Quam enim Matthaeus posuit secundam , Lu
in monlem ascendit, ut diabolo locus tentandi, et cas terliam, et quam Lucas tertiam, Matthaeusse
Christo esset occasio triumphandi : quoniam nisi cundam. Ad quod respondendum, quia ulerque ve
esset locus tenlandi, non esset triumphus vincendi. ritatem seripsit, quoniam Lueas ordinem (sicut ad
Nonnulli autem juxla litleram hunc montem Olym- C litteram faclse sunt) servavit: quia prima in deserto,
pum fuisse asserunt, qui tanlo allior prae cseteris secunda in monte, tertia in civitate facta est. Mat-
esse fertur, ut etiam intra se nubes habere videatur. ' thaeusvero subtilius ordinem tentalionuni, quo dia-
Alii vero dicunt eura fuisse Thabor, qui valde excel- bolus primum hominem in paradiso decepit, consi-
sus fuisse narratur. Sed quicunque mons fuerit, deravit. Tribus quippe modis diabolus in paradiso
Dominus tamen sponte (ut diximus) in eum ascen- primum hominem tentavit: quia hunc gula, vana
dit. Spirilualiter autem per montem, in quo diabo- gloria, et avaritia tentavit (Gen. m). Gula quippe
lus Dominum tcntavit, superbia intelligitur. Cum tentavit, quia cibum vetilum comederet persuasit
ergo diabolus Dominum in monte tentavil, datur iu- vana gloria, cumdixit: < Eritis sicut dii: » avaritia,
telligi, quia eos quos decipit, in superbiam mantis eum subjunxit: « Scientes bonumet malum. » Avsc
erigere suadet, de quo per bealum Job dicitur : ritia enim non solum in cupiditate pecunise est, see
« Omne sublime videt, et ipse rex super omnes eliam in ambitione honoris,' dum ultra naturam *ei
filios superbise (Job XLI).» Et Apostolus: «Inilium mensuram suam honor indebitus qua_rilur, sicut &&
omnis peccati superbia est (Eccli. x) : » quia sicut unigenito Filio Dei, qui hanc appetere npluit,, Paa-
diabolus per superbiam de coelocecidit, sic quoscun- lus apostolus dixil: « Non rapinam arbitrato est
que decipit, per superbiam peccare facit.TJloriam D esse se aequalemDeo (Philip. n). » Sed quia hi. tri-
raundi dicit aurum, argenlum, lapides pretiosos, et bus modis diabolus hominem in paradiso proslrave-
csetera amabilia mundi, in quibus raaxime mundi rat, tentalurus Dominum, ad consueta arma recur-
amalores gloriantur. Non putandum est aulem om- rit, iisdem jaculis putans eum sc posse vulnerare,
nia regna mundi et gloriam eorum simul Domino quibus primum hominem peremerat. Gula quippe
ostendere poluisse ab alio, nisi a seipso; sed qui eum leulavit, cum dixit: < Si Filius Dei es, dic ut
omnia creavit per Divinitatem , ipse omnia, juxta lapides isti panes fiant. » Yana gloria, eum ait: < Si
quod voluit, simul vidit per humanitatem : sive to- Filius Dei es, mitte te deorsum. » Avaritia, cum
tum, ita utesl, sive in sphaeram colleclum, ut sci- subjunxit: « BLaecomnia tibi dabo, si procidens ad-
licet (sicut supfa jam diximus) diabolo daretur oc- oraveris me. » Sed Dominus, qui genus humanum
casio tentandi. Nec mirura, si Dominus sic totum de ejus potestate liberare venerat, eodem adilu ejus
niundum prospicere poluit, qui etiam quibusdam tentationes exclusit, quo primum hominem se tenere
sanctis hoc in munere prsestitit, ut eum in sphse- putabat. Ubi considerandum nobis est, quia no_. qui
ram colleclum videre possent. In eo vero quod ait: de stirpe primi hominis sumus creali, elperseeim-
201 HOMILI/E DE TEMPORE. 202
dum hominem redempti, his tribus modis lenlare j^ qua Scriptura translala est, attendamus : apud
non cessat, maxime istis diebus quadragesimse, quo Grsecos servitus duobus modis dicitur : dicitur enim
nostram religionem studiosius erga amorem Dei fer- ).«T/-Et«e, dicitur et Savlua. Sed \«xptia illa servitus
vere videt. Gula igitur nos tenlat, cum vel horam est quae soli Deo debelur per culturam et venera-
constitutam antecedere persuadet. vel ad horam lionem, qua auclori et condilori omnium. Unde et
constilutam super mensuram edendum, et deliciosa _.Sc-),-W/3_ie<_ nomen composilum est ex etS_..,o_et
vel superflua convivia suggerit exhibere. Sed si in lv.zp.sia: eo quod honorem et servitulem soli Deo
hac parte nos cautos invenerit, lentat per avari- debitam, homines stulti idolis deferre voluerunt;
liani, ut scilicet quod corpori subtrahimus per absti- SouXetc. aulem illa servitus dicitur quse communis
nentiam, non pauperibus erogemus per largitatera, est, et invicem a fidelibus exhibenda. Unde et ser-
sed nobis in posterum reservemus per cupiditatem. vus §o0.,o_apud eos appellatur. Jubemur ergo et per
Si vero nec in hoc consensum ei praebuerimus, ten- charilalem servire invicem, quod pertinet ad 3ou-
tat per vanam gloriam, ut in eo quod jejunamus, ..S.KV : et jubemur iterum soli Deo servire, quod per-
vel largiores eleemosynas tribuimus, laudem homi- tinet ad \azpdav, ut ejus honorem nulli creaturae
num magis quam Dei quaeramus. Sed nos Domini deferamus. Quod enim ait Apostolus : « Servi, obe-
exemplo instructi, vincamus gulaeappetilum per ab- B dile dominis carnalibus (Ephes. vi), » ad SOUASIKV
slinenliam; avaritiaeper Iargitatem; vanaeglorise per perlinet; quod vero in alio loco ait: « Nos sumus
humilitatem; juxta quod nos bealus Joannes admo- circumcisio, spiritu Deo servienles (Phitip. m), » ad
net, dicens : « FiUoli, nolile diligere mundum, ne- .,«T/3-tt.vpertinet : unde et eodem loco apud Grae-
que ea quae in mundo sunt : quia omne quod in cos ),KTpeOovTif scriptum est.
mundo est, concupiscentia carnis est, el concupi- « Tunc reliquil eum diabolus. > Reliquit eum queni
scentia oculorum, et superbravilse(IJoan. n).» Con- nunquam lenuit: quia superalus a lenlato, a tenta-
cupiscentia, videlicet carnis, perlinet ad gulam: am- tione cessavit. Sed quamvis ab eo superalus tune
bitio sseeuli ad avaritiam; concupiscentia oculo- recesserit, tempore passionis ad eum venit, sicut
rum ad vanam gloriam. Quod ergo his tribus tenta- ipse dicit: « Venit ad me princeps hujus mundi, et
lionibus, in quibus a Domino superalus est diabolus, in me non habet quidquam (Joan. xiv). > Unde co-
rnaxime genus humanurn a Domini voluntate relra- gnoscimus, quia antiquus hostis superari polest,
haiur, illa parabola Evangelii indicat (Luc. xiv), ubi, sed quiescere nescit. Et eo a tenlatione recedente :
qui ad ccenam invitati venire recusaverunt, tres ex- « Ecce angeli acccsserunl, el ministrabant ei. » Pul-
cusationes protulerunt. Primus dixit : « Yillam cherrime autem in conclusione hujus lectionis ulra-
effii, et necesse habeo exire, et videre illam. Alter C que Domini nalura nobis declaratur, divina scilicet
dix.il : Juga boum emi quinque, et eo probare illa. et humana, si lamen hanc cum Lucse Evangelii le-
Terlius quoque ait: Uxorem duxi, et ideo non pos- clione conferamus. Legimusenim inLuca (Luc. xxrr),
suni venire. » Ideo et nos calliditates diaboli praevi- quia cum instante passionis tempore Dominus pro-
dentes, per arma justitiae a dextris et a sinistris lixius oraret, descendens angelus Domini de coelo,
tuli, ex totis conaminibus repugnare studeamus. <,onfortabateum. In documento ergo utriusque na-
< Tuuc ait illi Jesus : Vade, Satana. h Nonnulli turse hunc et angelus confortabat, et huic angeli
ministrabant. Quia enim Deus est, ministrabant ei
pulant eanidem senlentiam audisse diabolum quam angeli: quia homo verus esl, confbrtabat eura
et Pe.trus audivit, sed multum inter se diversae sunt. ange-
lus : quoniam ei, qui minoralus est paulo minus ab
Petro euim ignoranler mysterium passionis contra- in humanilale, omnia subjecta sunt sub pe-
dicenli dictum esl: Vade retro me, Satana, quod est angelis
dibus ejus per divinitalem. Quantum aulem ad litie-
dicere: Sequere, id est imitare me, qui contrarius
ram pertinet, ferunt hi qui in transmarinis partibus
es voluntati mese. Diabolo autem non dicitur, vade
nullus mons lam excelsus sit quam
retro rae, sed absoiute, vade, Satana, ut subaudia- sunt, quod
cacumen (ut asserunt) super nubes
lur in infernum. « Scriptum est enim : Dominum Olympus, cujus
D et nec ibi pluvia nec imber tangit. Tradit aulera
< Deum tuum adorabis, et illi soli servies. » Et hoc est,
bealus Augustinus, qui fuerant fortissimi atque ro-
testimonium (sicut et superiora) in Deuteronomio buslissimi, qui seslatis tempore ascenderunt in
scriptum est. Ubi considerandum nobis est, quia spongiam secum ad nares eum,
cum dicente diabolo : « Hseeomnia libi dabo, si ca- vel ferentes, necnon farinam
< dens adoraveris me, > Dominus respondit: « Domi- farina cinerem, et fecerunt characterem aliquem in
vel cinere, revertentesque anno sequenli
< num Deum tuum adorabis, » ostendit quia diabo- ilerum ascenderunt illuc et ita invenerunt, sicut
Ius iUum quasi Deum et Crealorem suum adorare
reliquerunt, Et in hoc manifestatur quia super nu-
debuerat, non se ad adorandum, qui erat creatura, bes est, et nec ibi imber, nec pluvia, neque ventus
tentare. Sed quseritur, cum Dominus dieat:«illi soli flat.
Spiritualiter vero, per montem excelsum ipse
< servies, » quare apostolus Paulus dicat per chari-
diabolus intelligitur, de quo alibi scriptum est: « Vul-
tatein servire invicem. Quomodo ergo Domino soli neratus esl a monte Tyri; > et propheta : « Quo-
servire praecipitur, cum servitium commune dicitur? modo cecidisli de
coelo, Lucifer, qui mane oriebaris,
Quomodo aulem utrumque contrarium non sit, fa- qui in corde luo dixisli: In ccelum
ciie agnoscimtis si proprielatem Grrcci sermonis, ex astra coeli aedificabosolium ascendam, snper
meum? > (Isa. xm.) Et
PATROL. CXVHI. 7
203 HAYMONISHALBERSTA.T.EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 204
bene quidera per montein diabolus designatur, quia A haedosaulem a sinistris, hoc est peccatores in f.up-
omnes suos sequaces ad altiora provocat, scilicet ad pUciis seternis.
« Et dicel Rex his qui a dextris ejus erunt: Ve-
superbiam. De quo beatus Job loquitur : « Omne
sublime videt, et ipse est rex super omnes filios • nite, benedicli Patris mei, possidete paratum vobis
»
superbiae (Job XLI). » Sic econtra etiam Doininus « regnum a constitutione mundi. Seciiiiduin pi'se-
su.osad humilitateni seriiper provocat, dicens : '« Di- scientiam et praedestinalionem Dei hoc debenms in-
scite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matlh. telligere. Regnum, inquit, quod vobis paravi a con-
xi). > — « Et gloriam eorum. » Gloriam mundi di- sliltiiione mundi, venite et possidete. Omnipotens
cit aurum, argentum, vestes et lapides pretiosos, et Deus electis suis paravit regnum, et ipsos eleclos
caeiera amabilia vel transitoria mundi. Alius Evan- regno paravit.
gelista dicil, quod iii momento et iclu pculi oslendit « Tunc respondebunt eijusti, dieentes: Domine,
illi omnia. Et Jiene, quia omnia quse videntur mo- « quando le vidimus esurientera el pavimus, » etc.
mentanea et transitoria sunt, sicul scriptum est: Justi vel pro terrore et magnitudine Doniini ista
c.Et mundus transit, et concupiscentia ejus, et loquuntur, vel prqpler liiagnitudinem remuneratio-
ornnja vanilas (/ Joan. u). » Alius nainque dicit ™nis. Omnia etenim bona quse in hoc sseculo gerun-
quod ait Domino diabolus : « Omnia quse cernis tur, ad magnitudinem illius glofise imparia esseju-
mea sunt, et cui voluero do ea. Tu autern si cadens dicantur.
adoraveris me, erunt lua omnia (Maith. iv). » Fe- t Amen dico vohis, quandiu fecislis uni de his
fellit diabolus, et hoc per arrogantiam dixil, rion per « fratribus meis mininiis, mihi fecistis. » Licet in
potentiam. Absit hoc ad intelligendum ut ejus sit omnibus pauperibus Christus recipiatur, et in omnir
universus mundus. Neque enim potest fore ut sit, biis iUi e-leemosynalargiatur, tamen in hoc saeculo
i,ed illius esi qui cunct», ex nihilo creavit. Cujus illos specialiter designat, qui non corpore, sed spiritu
namque sit Prpphela deelarat, dicens : « Dominiest pauperes sunt : qui sua pro Deo reliquerunt, sicut
terra et pleniludo ejus, orbis terrarum el universi fuerufit apostoli et imitatores eorum, super quos
qui habilant in eo (Pscd. xxm). » Dominus manus suas exlendens, dicehat:«Eccemater
HOMILIAXXIX. mea et fratres mei (Matlh.. xn).»
« Et ibunl hi in supplicium aeternum, justi autem
FERIASECUNOA POSTInvocavit. « in vitam selernam. > Sicut enim in scienlia Dei et
(MATTH.xxv.) «In illo tempore, dixit Jesus disci- pra.destinatione illius prseparatum esl sanctis regnum
< pulis suis : Cum venerit filius hominis in sede (_ a-constituiione mundi, ila eliara posnasinferni dia-
« majestatis su_e.et ornnes angeli ejus cum eo. » bolo et angelis ejus pra.paratse esse dicuntur. Frusira
Post biduum Pascha facturus, pulchre prsedicit se ergo dogniatizat Origines diabolum el omnes repro-
in majestale ad judicandum genus humanum ven- bos post spalium miUe annorum de inferno exituros,
turum : ideo, ut quos contumelia terrebal supplicii, et adgloriam vit_2seierna. transferendos, cmn Doini-
sublevaret etiam gloria regni. Et pulcbre filius nus dical: « Ibunt hi in supplicium aelernuni. >Sicut
hominis in raajestale dicitur esse venturus, quia • enim gloria quam sancti in die judicii accipient
. Pater non judicat qucmquam, sed omne judicium seternaliter erit et sine termino, ita sine dubio poena
dedit Filio (Joan. v). »El iu judieio, sola forma filii dabitur selernaliter reprobis.
hominis •apparebil. « Tunc sedebil super sedem ma-
HOMILIAXXX.
< jeslatis suse. > Sedem majeslatis Dei vel nubem,
in qua ad coelosascendit, cum quaetiam ari jttdicium FEMA. TERTiAPOSTInVOCaVil.
deseensurus esl, intelligere debemus ; vel eiiara an-
(MATTII. xxr.) « In illo tempore, cum intrasset Je-
gelos et sanctos homines, quibus pricsidens judicium t sus Hierosolymam, commota est universa civitas
in orbe agitabil. « dicens : Qnis est hic ? » et reliqua. Ingressus fuerat
•: Et congregabunlur ante eum omnes genles, el " Dominus Jerusalem cura frequentia lurbarura, hyra-
« separabit eos ab iuvieem, sicut paslor segregal nos etiaudes ei decantanliuni: videns ergo populus,
« oves ab hsedis. » In signiucalione electorum oves qui-ad festivitatem confluxerat, Doininum cum fre-
pr-eponunlur, propter innoceiitiaiii.Elecii auteui oves quentia turbarum advenisse in Jerusalem, commota
dieuntur, quia imitatores illius siinl de quo dieilur : esl, dicens : Quis est hic? Quod aulem dixit: com-
« Sicul ovis ad occisionem duci.usest (Isa. LIII). » inola esl univcrsa civitas, roetonymicos est inlelli-
Reprobi vero iu significafione lnedorum ponuntur, genduni,.per continens id quod continetur oslendens,
quod lascivum el pelulans aniraal est, el quod in hoe est, per civilatem, populum habitantem, inter-
Yetcri Testamenfo pro peccatis populi offerebalur. rogant autem dicentes: Quis est Jaic?_
« Et statuet oves a dextris, h-cdos auiem a sini- < Populiautem, » idest vulgares turba- quae cum
« stris. » Apud Deum non est dextra.neque sinisfra : Domino gradiebantur, « dixerunt: Hic esl Jesus pro-
sed p.er dexteraui magnitudo glorise, per sinislram « pheta a Nazarelh Galilseae.>A minore incipientes
magniludo supplicii designatur. Statuet ergo oyes a ad majus pertendunl suani r.esponsionem. Hic est
dextris suis, boc est electos in magiiiludinc glorise : (inquit) Jesus prophe.ta. Non dicunl Christum, sed
203 HOMILLE DE TEMPORE. 206
prophetam, quasi adhuc minus sapienles, et non per- A fraudem per quam potuissent populum exspoliare.
feete in euin credenles, sed non errabant ex toto. Et pro nummulariis posuerunt colybystas, qui coly-
Nam et ipse per Moysen propheta fuerat appellatus, bias, id est tragemata vel vilia munuscula exigebant
dicente Moyse: « Prophetam suscitabit vobis Dbmi- apopulo cui foenerabantur,. ut quod 4n nummis non
nus Deus vester ex fratrUius meis, tanquam me, licebat accipere, saltem in illis rebus accepissent
•ipsum audietis (Deut. xm). > Et ipse etiam se-appel- quaj nummis coemuntur. Yerbi gralia, ifrixum cicer,
lavit prophetam, dicens : « Non est propheta sine unam passam, poma diversi generis et caetera quae
honore, nisi in palria sua.\Matth. xm); . El: « Non nummis coemebantur, istiusmodi inyeniens Doini-
oporluit prophetam perire extra Jerusalem (Luc. nus in templo, ejecit omnes. Sed quid agerel, si in-
xin). » A Nazareth Galilaea. dicitur esse, quia'ibi venissel ibiluxuriantes, ebrielati yacantes, quando
nutritus est postquam de -Egypto rediit. Allegorice ea quae in lemplo Bomini offerebanlur ejecit? Quod
autem Jerusalem significat summam visionem pacis, autem dlcit de templo ejecisse, noii debemus pulare
coelesteravidelicet patriam. Ctim ergo. inti.assei Je- quod-inlra lemplum talia gererentur, sed in porfici-
sus Jerusalem, id est cum pef ascensionis myste- bus quae teraplis adh_erebant. « Et cathedras ven-
rium penelraret <.o_los, comraolus est exercitus « dentium colunibas everlit. » Columbaenon resi-
supernarum virlutum in adventu illius, dicens: B dent in calhedris, sed potius in caveis, iit Dominus
Quis est liic? Quod Psalmista apertius exponit, columbarum cathedras everleret: sed, sicut aliqui
dicens ex persona angelicarum virlulum : « Quis est volunt, venditores earumdem columbarum in cathe-
iste rex gloriae?» Et respondentes illi qui curn Do- dris residebanl. Quod lamen minirne procedit, quia
niino gradiebaiitur, dixerunt: « Dominus virtutum cathedra non est negotiatorum, sed potius magistro-
ipse est rex gloriae{Psal. xxm). » Quod Isaias, licet runl et doclorum. Quod autem Dominus cathedras
aliis verbis, tariien eadem significatione pronuntiat, yendehtium columbas everlit, et mensas nuffimula-
dicens (Isa. LXHI): « Quis est iste qui venit de rioruin destruxit, et ementes et yendentespariterde
Edom, tinctis .vestibus de Bosra ? » Et statim sub- templo Juda_orum ejecit, aliud ^erendo, aliud geren-
junxitex responsione angelorum, qui Dominumcomir dum esse insinuayit. Yendenles et ementes in Eccle-
tabantur: . Iste formosus in slpla sua, gradiens in sia sunl qui sacros ordines vel ad pretiuffi largiun-
ffiultiludinefortitudinis suae. » tur, vrelad prelium percipiunt. Merisaevero nummu-
^Etinlravit Jesus in templum Dei,» eifeliqua.De- lariorum appellantur altaria Dei, propter avaritiam
dit nobis Dominus exemplum, ul quotiescunque inur- sacerdotum, qui ad hoc assistunt altari, ul lucruni
bem vel in villam procedamus, primum causa ora- inde terrenum acquirant. Sicut ergo Dominus tunc
J
tipnis domum Dei expelamus, ac deinceps ea.quae temporis vendentes.et .ementes pariter de .templo
agenda .npbis sunt cum Dei adjutorio exsequamur. corporali quod erat in.Jerusalem, ejecit; ita etjam
El ingressus in templuni;, « ejiciebat omnes venden^ nunc quolidie de templo spirituali, hqc est.de saucia
« tes el emenles in templp. » Repetendum est a Ecclesia, vendenles.et ementes ejecit, id esf el eqs
consueludine Judseqrum, qui .eran.t yendenles vel qni per peeupias gradus dignilatis accipiunt, yel qiii
ementes. Praecipiebat etenim. lex (DeuL xx\) ut qm- eosdem gradus ad prelium largiuntur : etsi non a
nis pqpulus regni Judaeorura appareret in anno ter in praesenti Ecclesia, saltem.a futuKi.eliminantur. < Et
conspeclu Domini, atque confluenlibus ad templum cathedras vendentium columbas evertit..» Per co-
dabatur prseceptum. « Non apparebis in conspeclu lunibas donum Spiritus sancti inteUigere debemus,
Dei vacuus (Exod. xv). » In illo ergo lemplo augris- propter quod in specie hujus animalis super Dqnii-
lissimo, ad quod totum regnum Juda.orum conflue- num baplizatum Spiritus sanctus apparuif, Quqd
bal, multae victimae offerebanlur, ,boves videlicet, ergo Dominus tunc temporis corporaliter egit, hoc
arietes, oveset caprae,el passeres. Sed quia niulti de significal, quod dignitatera et minisler.iuro illorum
longinquis regionibus superveniebant, qui secumvi- deslruclurus esset, qui graliam Spiritus sancli, quae
cfimas et sacriflcia adducere non polefant, habebant maxime per impositionem rnanus episcoporum " lar-
prseparatas sacerdotes victimas diyersi generis, quse gitur, nisi accepto praemio noii largiuntur.
in usum sacriliciorum erant apta, ut venientes ad « Scriptum esl: Domusmea domus orationis voca-
teroplum Domini sacrificium emerenl. Et ila adhse- « bitur. t Idcirco enim quis adire debet lemplum, ut
lebat dnplex compendium Scribis et Pharisaeis.Nam puram et frequentem orationem ibi exerceat. Sed
et pretium rerum suarurn accipiebanl, et qupd eme- tunc in spelunGam latronum converlitur, quando
balur, iterum in suos usus redigebant, Sed quia quilibet ex sacro ministerio lucrum sibi iempofale
fraudem eorum excludebat inopia pauperum, qui non acquirere desiderat. Spiritualitef autem leniplura
solum viclimas non habebant, sed etiam nec pecu- Dei mens uniuscujusque flilelis est. Unde Paulus
nias quibus emerent id quod necessarium erat, cogi- apostolus dicii : « Templum Dei sahctum est quod
taverunt fraudem quomodo prajdam agerent de po- eslis vos (/ Cor. m). » Sed hoc teniplum Dei in spe-
pulo, et in lemplo posuerunt nunitnularios, utsingu- limcam latronis converlitur, quando in meiitibus tio-
Iis_indigenlibus pecuniae foenerarenlur.' Sed quia stris laesiones pfoximis nostris cxcogilamiis. Dum
lex prohibebal usuram, et pecunia illata nihil pro- enim sollicite cogilainus in cordibus ndslris, ut nb^
dcsse potcral sinb usura, coffimentati sunt aliani cere valeamus, latrones in nieiiic nostra quasi iu
207 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 208
spelunca resident, qui de praetereunlibus praedam A HOMILIAXXXI.
agunt.
FERIAQUARTA POSTInVOCavil.
« Et accesserunt ad eum cseci et claudi in lem-
« plo, et sanavit eos. » Post ejectos illos qui in tem- (MATTH. xrr.)« In illo tempore, accesserunt ad Je-
plo Dei illicita exercebant, curavit caecos et clau- « sum Scribaeet Pharisaei, dicentes : Magister, volu-
dos, ut aperte designaret quod sicut iUi sua caeci- « mus a te signum videre,» et reliqua. Sic petebanl a
tale et debilitate corporis sanabantur, ita eliain et Domino signa de coelovidere, quasi non fuissent si-
illi, si converti veUent, a sua spirituali caecitate cu- gna ea quae Domiiius superius fecerat. Sed quaeren-
i'andi essent. dum est qualia signa postulabant a Domino fieri. Vel
postulabant ut in morem Eliaeignem de coelo ruere
« Yidentes autem principes sacerdotum et scribse
faceret, sicut conligil eo tempore, quando ignis de
< mirabiliaejusquaefecit,» elreliqua. Quaerunt multi ccelo descendit, et
percussit quinquagenarios cum
quod miraculum Dominimaximumhabeatur inter om- quinquaginta suis. Yei etiaffi postulabanl ut, sicuti
nia signa ejus, et quidam praeferunt resuscitationem tempore Samuelis, aestivotempore, contra consuetu-
Lazari, quidam illuminationem caeci nati, nonnulli dinem iUius terrae, mugirent tonitrua, coruscarent
mutationem aquce in vinum, plerique transfigura- fulgura, irabres ruerent (/ Reg. xir). Sed quia ea
tioriem illius in monte coram discipulis : beato au- calumniabantur quaequolidie coram suis oculis Do-
tem Hieronymo videtur hoc praecipuum et maximum minum facere videbant, mullo magis haec calumnia-
esse omnium miraculorum. Magnum enim et maxi- rentur, si coutigissent. Dicerent enim non ex pote-
mum hocmiraculum fuit, utunushomo, etqui adeo state Domini hoc evenire, sed ex diversis qualitali-
tune temporis vilis erat, ut crucifigi posset, univer- bus aeris accidisse. Vel, sicut Joannes Evangelista
_urn exercilum de omni regno Judaeorum ad tem- dicit (Matth. xn), petebant eum ut manna de coelo
plum confluentem, facto flagello de resticulis, flagel- plueret eis, sicut quondam fecerat patribus eoruni
lando de lemplo ejiceret, quod immensus exercitus in deserto, ut sine labore et faligatione vivere po-
facere non poterat. Et in hoc facto splendor quidam tuissent.
sidereus divinitatis radiabat in vultu illius, quo per- « Generatio mala el adultera. » Generationem
territi, non habebant audaciam resistendi Domino.
malam populum Judaeorum propter corilemptum et
Sed Pharisaei manus in Dominum mittere non au-
prsevaricationem vocal, Praevaricatrix enim divino-
dentes, conterrili divinitate iUius, opera tamen ejus rum
dicentes : pra.ceptorum fuit et adultera : quia relicto pro-
calumniabantur, - prio viro, hoc est Deo, idolis gentium se miscueraf.
< Audis quid isli dicunt? » Ac si dicerent : Hsec < Signum quseril, » hoc est signum de ccelo, < et
laus non convenit homini, sed soli Deo. Hoc dicen- < signum non dabilur ei, nisi signuin Jonae pro-
tes, non putabant eum Filium Dei esse. Sed pensan- phelse. » Quseritis, inquit, signum a me videre, sed
dum est, cum quanto periculo episcopi favores ho- non dabitur vobis signum divinilaiis mese de ocelo,
minum recipiunt, cum hoc pro crimine impingeba- sed potius humanitatis meaede inferno.
tur, qubd Dei Filius ab Iiominibus laudabatur. Qui- « Sicutenim fuit Jonas in ventre ceti tribus die-
bus ita Dominus suum teinperavit responsum, ut < bus ettribus noclibus, sic erit Filius hominis in
nec diceret quod illi volebant audire: Benefaciunl « corde terrse tribus diebus et tribus noctibus. >
testimonium de me perhibentes : aut etiam : Errant, Nota est hisloria de Jona (Jon. i), quod cum fuge-
ignoscite selati illorum, sed dicta puerorum ex di- ret a facie Domini in Tarsis, ceto sorbente devora-
clis prophelarum corroborat, dicens :« Nunquam )e- tus est, et fuitibi tribus diebus et tribus noctibus :
< gistis : Quia ex ore infantium et lactenlium perfecit hoe facto significans mortem Domini,
qui latuil in
<laudem,»quando cordaet ora turbarum simplicium corde terrae, hoc est in sepulcro, tribus diebus el tri-
ad fidem Domini accendit? . noclibus. Sed quaeritur cur Dominus in sepulcro
1 bus
< Et relictis illis', > id est, relietis contumacibus tribus diebus el tribus noctibus jacuisse dicitur, cum
et calumnialoribus suis, « abiit foras exlra civita- constat eum ibi non tot diebus etnoctibus ex inlegro
« tem in Bethaniam. > Per quod signiflcabat quod mansisse? Siquidem sexta feria hora sexta cruci-
Jud;eos ob perfidiam suam esset relicturus, et ad- fixus est, nona aulem emisit spir.ilum : vespere post
gentium populos transmigraturus : quia Bethania do- occasum solis depositiis est de cruce, et coUocatus
mus obedienliai interprelatur. Et jam hic paupertas in sepulcrum, et non ibi jacuit nisi triginta et sex
Salvatoris notanda est, qui tanlaepauperlatisexstitit, horis. Sed in hoc loco regula Scripturae attendenda
ut in tam magna eivitale neminem inveniret cujus est, quia frequenter a parte totuni demonsiralur. Si-
hospilio frueretur. In lantum enim nulli adulatus est, cut enim accipimus sextam feriam cum nocte praece-
nt nec hospitio alicujus frueretur : sed diebus venie- denti, ita noctem Dominicam cum sequenti die. Se-
bat in civitatem, et praedicationem ibi peragebat; cundum banc rationem tres dies et noctes invenitur
nocte vero revertebatur in Bethaniam, et fruebatur mansisse Dominus in sepulcro. Nam saepetalem lo-
ibi hospitio Lazari et sororum ejus. cutionem invenimus in Scripturis-, et etiam in noslra
communi locutione, sicut diximus mulierern parluin
209 HOMILLE DE TEMPORE. MO
portare decem mensibus, cum constal novem men- __.iramundus spiritus exit ab homine, quando regene-
sibus tantum ferre, et incipiente decimo partum ratur ex aqua et Spiritu sancto. < Ambulat per loca
egredi. arida, » per corda videlicet fidelium, quaearida sunt,
t Viri autem Ninivitaesurgent in judicio cum gene- id est ab omni concupiscentiaefluxualiena. < Quserens
« ratione ista, et condemnabunt eam, » et reliqua. requiem, et non invenit,» quia videlicet bellum ele-
Cum dicunturviri Ninivitaesurgere in judiciocum ge- ctorum contra sentit: < Tunc dicit: Revertar in
nerationeilla, constataperte quod in judicio tam boni domum meam unde exivi, > hoc est: repetam illum
quam reprobi seque resurrecluri sunt. « Etcondem- quemtempore baplismi reliqui. < Et veniens, invenit
nabunt eam, > non potestate, sed comparatione, scopis mundatam, > hoc est haptismo purificatam,
quia poenitentiamegerunt in praedicalione Jonae. «'Et < et vacantem, » hoc est vacuam a bonis operibus,
< ecce plusquam Jona hic. > Hic, nec nomen nec « et ornatam,» per hypocrisin, hoc est per simula-
pronomen, sed polius adverbium loci.-Ecce, inquit, tionem. « Tunc vadit et assumit septem alios spiri-
intervos sum ego, qui major sum Jona, et ideojudi- tus nequiores se, et intrantes habitant ibi. > Sicut
cium inter vos exercebunt Ninivitae: quia Jonas tri- seplenarius numerus sacratus esl Christo, propler
duo lantummodo eis prsedicavit, ego vero apud.vos septem dona Spiritus sancti, quae commemorat
multo tempore prsedico : Jonas praedicavit aliense ' ' Isaias super Dominum requievisse: ila etiam dia-
genti, hoc est Assyriis, egovero Judseispopulo quon- bolo isle numerus consecratus est, propter plenitu-
dam Dei : Jonas nullum miraculum fecit, ego vero dinem omnium viliorum. Siquidem septem sunt
multa signa in vobis operatus sum. principalia vitia, octavum est superbia, per quam
< Regina Austri surget in judicio cum generatione ipse diabolus cecidit. Priraum est 7aoTpi/~a/>yiK,
< ista, et condemnabit eam. i.Regina Austri, id est- quod interpretatur gulse concupiscenlia; secundum,
Saba, qusevenit a finibusterrse sapientiam Solomonis, fornicatio; tertium fd,Kpyvpiu,id est avaritia, vel
condemnabit generationem islam, non poteslate, amor divitiarum; quartum, ira; quinlum, tristitia;
sed comparatione. Meriloergo condemnabitssevitiam sexlum, acedia, quae est anxietas mentis, vel tse-
Judseorum quia, videlicet ipsa, venit per mul- dium; septimum, -/.SVO.OHIK, id est vana gloria et
tas diflicultaies terraeet maris ad audiendam sapien- inanitas; oclavum, superbia, quod est ipse diabolus
tiam 'Salomonis. Judsei vero praesenlem Christum qui per superbiam de coelo lapsus. < Et fiunt novis-
inter se habentes, doctrinam Ulius audire respue- « sima hominis illius pejora prioribus. » Quia me-
runt. In flde eieniin Ninivilarum et Saba reginae, lius esset viam veritalis non cognoscere, quam post
prsefertur fides gentium populo Israelitico. agnitionem retrorsum ire. Melius fuisset Judae pro-
« Cum auiem immundus spiritus exierit ab ho- ditori Clirislum non seqrii, quam post agnitionem
« mine, ambulat per loca arida, quaerens requiera, prodere. Melius fuisset Simoni non baptizari, quani
« et non invenit. » Duobus modis inlelligi polest, ta- post baplismum in laqueum damnationis interire.
men ad Judseos proprie pertinet haec sententia. Quia videlicet cum omnis homo pessimus sit qui vi-
Unde et Dominus in conclusione ilUus ita loquitur : tiis servit, ille tamen pessimus pessimorum est, qui
« Sic erit et generationi huic pessima.. > Irnmundus cum omnibus vitiis servit, virlules tamen habere se
etenim spiritus. a Judseis tunc exivit,- quando ad simulat per hypocrisin.
montem Sina legem Dei accipientes, dixerunt: -« Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus
< Quaecunque dixerit nobis Dominus, faciermrs, et < et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. > Oc-
obedientes ei erimus (Exod. xxiv). » Exiens ei.iia cupatus erat Dominus miraeula faeiendo, et in opere
malignus spiritus a Judaeis, ambulavitper loca arida, el in doclrina populum exercendo, illo autem prae-
hoc est per corda gentilium nullo, rore coeliinfecta. dicante et Judteos redarguente, mater ejus et fra-
Sed ibi requiem non invenit quia videlicet per prae- tres steterunt foris.
dicalionem apostolorum et baptismi gratiam inde « Dixit aulem ei quidam : Ecce mater tua cl fra-
est expulsus. _. « tres tui. > Videtur iste qui hoc Domino nuntiavit
« Tune dieit: Revertar in domum meanl unde. non simplici animo hoc nuntiasse, sed potius ten-
« exivi.> Hoc est:repelam Judaeos quos antea di- tandi callidilate, ulrum Dominus amori parenlela.
misi. « Et veniens, invenit eam scopis mundatam, t praeponeret praedicationemEvangelii, an non. Sed,
hoc est, per circumcisionem, « et vacanlem, » hoc ipse intelligens illius cogitalionem et nequitiam, non
est a bonis operibus cessantem, « et ornatam j praetulit religioni amorem, qui junctionem carna-
tradilionibus Scribarum ac Pharisaeorum. lem laudavit, sed dixit:
< Tunc vadit et assumit septem alios spiritus ne- -« Quse est mater mea et fratres mei? ».Haec di-
< quiores se, et intrantes habitant ibi, > hoc est, cendo, non negavit beatam Mariam matrem suam
pleuitudinem daemonumet vitiorum. < Et fiunt no- esse, sed (sicut diximus) praetulit divinum verbum
< vissima hominis iUius pejora prioribus. » Quia carnali conjunctioni. Nam matrem suam negare nou
pejores sunt modo Judaei in synagogis suis Christo poterat, qui nobis prsecipit parenles nostros dili-
blasphemanles, qnam olim genles erant in .Egypto gere, dieens : « Honora patrem tuum et malrem
idola adorantes. Possumus lamen hanc sententiam (Deut. v; Malth. xv). »
referre ad unumquemque peccalorem. Tunc etenim < Et extendens manum in discipulos auos dixit:
m HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 212
« Ecce mater mea elfratres mei. _ Fralres Dornini, __.pervenial, et vide quanta sif fides. Ergo el ari Ju-
qui in Evangelio.appellanlur, nori debemus intelli- d;eos ait: « Si manseritis in verbri meo, » in quo
gere filios Joseph de. altera iixore, nl quidam hsere- credidistis, « vere discipuli mei eritis. » Subjimxit
lici opiriantur, qiioniani sicut beata Mariain virginitate. quoque,,« et cogiioscelis veritatem'. » Qui cogrioscit
permansit,' ita et beatusJosephvirginitatis perpetuaa veritatem, cognoscit Deum : quia Deus veritas est,
custos fuit. Sed fratres Dohiini filii Mariaemalerterae dicenle ipso Ddmino : « Ego sum viay verifas et vila
ejus intelliguntur, Jacbbus, et Joannes, et Judas. (Joan. xiv). > Credamus ergo ul eognoscanius ve-
Quatuor siqiiidemMiio.disdicuntur fratres : germani-- ritatem : quia sine fide ad cognitionem veritatisnul-
tate earnali,- sicut Jacob et Esau ; alio modo, pro- lus pervenire poteril. Quid est quod cogniluri su-
pinquitate carnis, sicut Laban appellabat Jacob fra- mus? iUud quod nec oculus vidit, nec auris audivit,
irem, quia avuneulus suus eral. Et sicut Abraliam nec in cor hominis ascendit. Quid.enim est fides.
loquitur ad Lolh : « Ne quseso sit jiirgiurii inter me nisi credere quod non vides? Fides-ergo est quod
et te,- et paslores nieos et pastores iuo.s, fratres enini non vides credere : verilas, quod credidisti videre.
sumus (Gen. xin). » Non enim Loth fratef erat Abra- Quid est quod videre nobis promittitur ? Dicit enim
ham^ sed potius nepos ejus. Teriio'morio dicuntur Dominus in alio loco, quid esset quod visuri eri-
fralres propler geiitis unitatem, de eadera gente ^ musy ubiait: t Qui auterii diligitme, diligetur aPa-
videlicet nali,=sreul est illud-in Genesi: t Si elegeris tre nieo; et ego diligam eum, etnTanifestabo ei me-
regem stiper le,-.de fratribus luis elige quemcunque ipsum. (Ibid.). » IlEecest promissio, haecest merces
voiueris,»hoc est-de gente tua. Quarto modo, affeclu fidei, quse per dilectionem operatur, haec estsatiefas
et pietale, sicut. onines qui in Chrislo credimus, di- quara Psalmista optartt, dieens : « Satiabor cum
cimur fratres. Uno etenim ex his mpdis dicuntur •raanifestabitur gloria^iua (PsaL xxi). » 0 Domine,
fratres Domini, propinquitale scilicel carnis illius. digiie fac iios ainare te, et rioii amare saecultim, ut
Spiritualiler prsedicauie Domino lurbis inatres. et valeamusadillamlibertatem pervenire,adquam per
fratres illius foris slabant, et modo Dominus in Ec- cognitionem veritatis pervenitur, de qua subjunxisti,
elesia docet gentes : mater vero illius el fratres, id dicens : < Et veritas liberaliit vos. > Quid est« li-
est Synagoga,- foris stant, hoc est a societale Eccle- berabit vos ? > liberos facit. Denique Judsei carnales
siae alieni exislunl. Sed et ipsi cum ad donmni Do- et secundum earneni judieantes, non hi qui credide-
mini inlraverint, non negabuntur ab eo, sed imple- rantjSed illa turba; qui non credebant,injuriam sibi
bitur in eis quod Dominus dixit: « Quicunque fece- factam putaverunt, quia dixiteis : « verilas liberabit
rit voluntalem Patris mei qui in coelisesl, ipse meus _, vos,» et indignati sunt servos se esse signi.icatos.
J
frater, soror et niater. esl. » Quserendum vero est « Et vere servi erant. » Sed exposuit Dominus illis,
qupmodo aliquis maler Domini possit eflici. Erater quse sit servhus, et qriaesit futura libertas quam ipse
enim et spror illius est quicunque volunlatem Pa- promittit. Nihii enim aliud esl dicere: t el veritas libe-
tris fecerit. Et propter sexum utrnnique mirum non rabit vos.»nisi liberos vosfaciet: sicui nihil est, salva t,
est, sed ipse mater ejus eflicilur, qui verbum Dei in. nisi salvos faciet. Audivirous ergo quid libera veritas
corde audilorum suorum gignit. Unusquisque enim dixit, audiamus quid superba falsilas responrieai,
fidelis, quandiu imbuitur, filius est: cum vero alios < Dixerunt ergo Judsei : Semen Abrahae sumus, el
1
irobuit.; rnater est. Paulus namque Apostolus mater- « nemini servivimus unquam; quomodo lu dicis :
num .affectum cirea audilqres suos impenriebal, qui c Liberi eritis? » Non enini dixerat Dominus :
dicebal : « Filioli mei, quos iterum parturio, donec « liberi eritis, » sed: « veritas liberabitvos. > In quo
formemr Chrislus in vobis (Gal. ix). > tanien verbo illi nihil aliud inteliexerurit, nisi liber-
tatem carnalem : et extuleriirit se quod seinen 'es-
HOMILIA XXXII.
sent Abrabse, el dixerunt : « Senieri Abrahse sunuis,
FERlAQUINTA POST.IllVOCaVit. etnemini servivimus unquam. » Quomodo lu dicis :
(JOAN.viii.) « Iii illo tempore : Dicebat Jesus-ad r-)Liberi eritis? 0 vana superbia, o falsa jactainia,
i eos qui crediderunt in eum ex Judasis : Si vosman- qtioniodoverum dixisti: Nemini servivimus unquam?
« seritis in verbo meo, » et reliqua. Ideo manseritis, Joseph nonneesl venundatus? prophetaesancti nonne
quia doclrina spiri.ali iniliali eslis, quia esseibi coe- sunl ducli iil capiivitatem?- Denique ironne illeipse
pistis. Si mai.seritis, hoc est in fide, qnae in vobis eius populus, qui in iEgyplo lateres faciebat operi-
esse credentibus coepit, quo pervenietis viriete, bus duris , non saltem in argento el auro,- sed in
quale est, initium, el quo perducit. Aniaslis funda- luto serviebat? Si-nemini servislis uriquam, o in-
mentum, culmen altendiie, el ex ista humilitate grati, quiri vobisassidue improperat DetiS,qnomot.o
aliam celsitudinem quaerite. Fides enira humilitatem vos de domb servitutis Iiberavit? an forte patres
habel. Cognitio, et iramortalitas, et seternitasnon ha- veslri servierunt? Yos autem qui loquimini : Nulii
bel humilitalem , sed ex celsiludine erectionem : servivirnus unquam : si nulli servivislis unquam,
nullam defectionem,, sed selernam stabilitatem. : quomodo ergo solvebatis tributufn Romanis? Unde
nullam ab inimico expugnationeiii, -nilllum defi- et ipsi veritati laqueum quasi captionis posuistis. ut
ciendi timorem. Magnum est quod incipit a flde, sed diceretis (_..._. xx),: « Licel reddere tribulum Ca1-
magis ino peryenitur per, fidem. Audi igilur quo gari?» ut si dixissel,:licet, tenerelis-eu-n quasi inalam
215 HOMILI/E DE TEMPORE. 214
oplassel libertatem semini Abrahse : si auleni dixis- _^ clesia : maneal in- corpore capitis sui, ut sil (ilius,
set : non licet, calumniaremirii apud reges terrse, non servus. Longe aliud esl peccare, aliud manere
quod prohiberet regibus tributst pcrsOlvi.Deindepro- in peccato. Qui raanetin peccato, servus estpeccali:
lato nummo victi estis,et captioni vestrse vos ipsi qui fugil a peecalo, servus eril justitise. Terruit
eslis respondere compulsi, ibi eiiini vobis dictum est: itaque, et spem dedit: terruil, ne peccatum amare-
t Reddite Caesari quaeCaesaris sunl, et Deo quae Dei mus : spem dedit, ne de peccati solutione diffidere-
suiit (Maali. xxii),» cum vos ipsi respondisselis, quod mus. « Omiiis (inquit) qui facit peccaium, servus
numirius habet imaginem Csesaris. Quia sicut quserit est peccati. Servus autero non manet in domo in
C-esarin denario imaginem suam, sic Deus quseril in seternum. » Quaeergo nobis spes est, qui non sumus
homiiie suam. Nec alienum quid quserit Deus ab ho- de peccato? Audi spem tuam :
inine, sed quod condidit in honiine. Ideo Deus homo « Filius roanel in domo in aeternum. Si ergo
faclus esf, ut in homine reformaret quod in homiiie t Filius vos liberaverit, tunc vefeliberi eritis. » ILec
formavil, Ergo meiillentibus, et de vanalibertate tu- spes nostra, fralres, ui a libero liberemur, el libe-
meiitibus , quid respondisset Dominus Judseis au- rando servos nos faciat, Servi enim eramus cupiiii-
diamus. tatis, liberi efficimur servi charitatis. Prima lilie.tas
« Amen amen dico vobis, quia oninis qui facit iB esl ndn permanere in peccalo, servire jusiiLi3S,di-
« peccatum, servus est peccali. » Quis rioii sub istis ceiite Appstolo. « Cura enim servi essetis peccati,
verbis contremiscat, si omnis homo peccator, omnis liberi eratis justili-e (Rom. vi). » Nunc autem habe-
homo servus peccati? Sed in his allenlius audiamus, tis fructum veslrum in sancliiieationem, finem vero
qualiter liberemur de hac servitute. Terrorem ineu- vita.in seiernam. Perfccta vero Iibertas. est Deo Chri-
tit, sed medicinam adbibet. Nam ait Dominus : sto servire, illum diligere qui vere nos liberavit, qui
< Amen ameri dico vobis. ».Quid est amen amen, vere est Filius Dei, et Dominus in forma servi, non
nisi verum dico vobis? Quod verbum nec Grsecus servus, sed inTonna servi Dominus. Fuit quippe illa
interpres, nec Latinus ausus estin aliam transferre carnis forma servilis; quamvis esset similitudo car-
linguam, ut honorem haberet velamento seerelo, riis peccati, non erat peccati, libertatem promisit
teslificatio veritalis in Chrislo. Yeritas dicit: Yerum credentibus in se. Jttdseivero lanquam de sua liber-
veriim dico vobis, ingeminat, replicat verbum veri- late superbientes, ded.ignati sunt fieri liberi, cum
tatis, ul excitaret dormientes, intenlos faceret au- essentservipeccati. Ideo autem se liberos esse dixe-
dienles, nec contemnerelur qui ait : « Amen amen runt, quia semen Abrahse eranl. Quid ergo els ad
dico vobis, quia omnis qui facit peccatuni, servus hsec respondit Dominus, audiamus :
'[- «
estpeccati. » 0 miserabiUs servitus servire peccato, Scio, inquit, quia filii Abrahse eslis, sed quaeri-
servire diabolo, qui peccati est auctor. Ssepe homines « tis me interficere. . Agnosco carnis originem,non
nialos domiiios fugiunt, ne serviant malis, et non cordis lidem: filii Abrahae estis, sed secundum car-
fugiunt peccatum-! Quanto facilius esset fugere pec- nem, ideo quaeritis me occidere. « Sernio enim
caium, et servire homini libera conscienlia! Dcinde « meus (inquit) non capit in vobis, » id est non habet
servus horiiinis aliquando sui dornini imperiis fali-. locum iti vobis. Si sermo meus caperetur a vobis,
gatus, fugieiido requiescit : servus autem peccati caperet ulique vos. Quid est ergo, non capit in vobis?
quo fugiet? Secuin enim retrahit viiidex conscientia; id est, non capil cor vestruni, quia non recipitur a
quocunque fugerit, non fugit, sed ipsum mala con- corde veslro, Audistis certe Dominum dicentem :
scientia sequitur, inio rion recedit a se, peccatum < Scio quia filii AJirahse » audite quid postea
= eslis,
enim quod fecit inlus est. Feeit peccatum ul aliquam dicat :
corporalem caperet volupialero : voluptas transit, « Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor : et
peccatum manet : praeterit quod deleclabat, reman- « vos, quod vidislis apud patrem vestrum, facilis. »
sit quod pugnat mala servilus. Aliquando fugiunt Quid aulem faciunl, et quid eis dixit? quseritis me
homines improbos dominos, fugiendo-quiescant a oecidere ; hoc apud Abraham nunquam viderunt.
•*
servifute, sed quomodo illi servitute carebunt, qui Dixit: «quae vidi apud Patrem meum loquor» verita-
iioiunt carere peccatis? Quanto facilius est, si de- tem vidi, veiilatem Ioquor, quia veritas sum. Si eniin
seraf homo peccalum, fugiatque ad Christum verae Dominus .veritatero loquilur, quia ipse est veritas
liberlatis vindicem atque auctorCni! Liberat enim ab Patrls, quara vidit apudPatrem, seque vidisse loqui-
hac servitule peccaii solus Dominus, qui illa non tur, ipse enim Yerbum quod Verbum erat apud
habuit, Qui solus sine peccato venit in niundum, ille Deum : isti ergo inaluin quod faciunt, quod Domi-
solus liberare polest de peccaio. Qui venit sine pec- nus objurgat et corripit, ubi viderunl apud patrem
cato, faclus esl sacrificium pro peccato. Cum ergo suum?Cum audierimus iii consequentibus apertius
omnis qui facitpeccatum servus sit peccali, quse sit dictum, quis sit eorum paler, tune intelligimus qua-
spes nobis liberiatis, audile. lia viderini apud lalem patreni. Adhuc enim non
« Servus auteiii, inquit, non manei in domo in nominal palrem ipsorum. Paulo superius •Abraham
< selernuni. » Ecclesia est domus, servus est pec- commemoravit, sed carnis originem, non vilae simi-
ealor. Non maneat homo in peccalo, ne sil ser- litudinem. Diclurus nunc alteruro patrem illorum,
.us peccati,ut possit manere in domo, id est in Ec- qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent,
215 HAYMONIS HALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 210
sed tamen filii erant ejus, in quantuin mali erant, non A sanctum et justum, innocentem tantum virum i-rai-
in quantum homines erant: in quanlum imitati, non tari non possumus, Deum dicamus Patrem nostrum,
in quantum creati. videamus quid nobis.dicturus est. Nunquid falsitas
«; Responderunt et dixerunt ei : Pater noster invenit quoddiceret? Audiamus quid dieant, audia-
< Abraham est. » Quasi aliquid dicturus esset con- mus quid audiant. < Unum (inquiunt) Patrem habe-
tra Abraham, aut quasi in aliquo auderet reprehen- mus Deum. >
dere Abraham. Non quia Dominus non audebat re- « Dixit ergo Jesus : Si Deus Pater vester esset,
prehendere Abraham, sed quia Abraham talis erat « diligeritis me utique. Ego enim ex Deo processi et
- < veni. Neque enim a
qui non reprehenderetur a Domino, sed polius lau meipso veni, sed iUe me mi-
daretur. f amen isti videbantur eum provocare, ut < sit. » Dicitis DeumPalrem, agnoscite vel fratrem
aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasio vestrum. Hic tetigit quod ssepius solet dicere : « Non
faciendi quod cogitabant. « Paler noster Abraham a meipso veni, sed ille me misit, ego enim a Deo
ost. » Audiamus quomodo eis respondet Dominus, processi et veni. » Christi ergo missio incarnatio est
cum illorum damnatione laudavit Abraham : ejus. Quod vero de Deo Palre processit Yerbum,
« Dicit eis Jesus : Si filii Abrahse estis, opera aelerna processio est, non habens tempus, per quem
« Abrahsefacite. Nunc autemquseritis me interficere, " factum est tempus. Ergo ab iUoprocessit ut Deus el
< hominem, qui veritaiem loculus sum vobis, quam a_qualis,utFilius unicus, ut Yerbum Patris. Venit ad
< audivi a Deo; hoc Abraham non fecit. » Ecce, nos, « quia Yerbum caro factum est, ut habitaret in
ille laudalus, isti damnali. Nam hi quaerebant Do- nobis (Joan. i). > Adventus ejus humanitas ejus;
minum interflcere, Abraham autem non eral homi- mansio ejus, divinilas ejus,
cida. Non dieo, inquit, ego sum Domirius Abrahse, « Quare (inquit) loquelam meam noncognoscitis?
quod et si dicerem, verum dicerem (nam dixit in « quia non potestis cognoscere sermonem meum. »
alio loeo : < Antequam Abraham fieret, ego sum, > Ideo non poterant cognoscere, quianon poterant au-
cum iUumlapidare vellent); sed dico hoc inlerim, dire, sed unde audire non polerant, nisi quia corrigi
qubd videtis, quod aspicitis, quod me soluin putatis, credendo nolebant? Et hoe inde :
scilicet quod horao sum. Hominem ergo dicentem « Yos ex patre diabolo estis. » Quandiu palrem
vobis quod audivit a Deo, quare vullis me occidere, commemoralis, quandiu patrem mutalis, modo Abra-
nisi quia non estis fllii Abrahae? Et tamen superius ham, modo Deum, audile a Filio Dei, cujus filii
ait: « Scio quia filii Abrahae estis, » non negat nunc eslis. « A patre diabolo eslis. » Deus utique crealor
eorum originem, sed facta -condemnat. Caro eorum omnium creaturarum creavit hominem, quomodo hic
ex illo erat, sed vita nori erat. Ergo Christiani facti - dicit : Yos a patre diabolo estis. Quidquid a Deo
sunt semen Abrahaegratia Dei,non de carne Abrahae. crealum est, bonum est; et omnis homo, in quanlum
Facli illi cohaeredes, Deus illos exhaereditavit, istos creatura Dei est, bonus est. Quantum vero se sub-
adoptavit. Isti sunt de quibus in alio loco a Joanne jicit per liberum arbitrium diabolo, a patre diabolo
Baplista dictuni est : « Potens esl Deus de lapidibus est. Bona est enim hominis natura, sed vitiala erat
istis suscitare filiosAbrah_e(_-M-. m).»Illi ergo erunt per malam voluniatem, et inde erat a patre diabolo.
filii Abrahse, qui opera Abrahse imitantur. Ideo sub- Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse
junxit Domlnus, dicens:« Si filii Abrahaeestis, opera homo non sit sibi ipsi malus. Inde ergo Judaei dicti
Abrahse facite. » Factis probate nobilitatem, non sunt filii diaboli, non nascendo, sed imitando. Con-
verbis. « Sed quserilis me interficere, horoinem, qui suetudo vero sanctae Scripturse est ex imitatione vel
veritatem locutus sum vobis, quam audivi a Deo ; consueludine operum filios saepe nominare, ut Pro-
hoc Abraham non fecit. Yos facitis opera palris ve- pheta ad Judaeos ait : « Pater tuus Amorrhaeus el
stri. » Et quia adhuc non dicit quia iste est pater niater tua Cethsea (Ezech. xxix). » Amorrha_i gens
illorum, videamus modo illi quid responderunt. Coe- erat qusedam unde originem.Judsei non ducebanl.
perunt enim utcunque cognoscere, non de carnis Gethseietipsi gentem suam habebant, omnino alie-
generatione Dominum loqui, sed de vitae institulione. nam a genere Judajorum. Sed quia erant impii
Et quia consueludo Scripturarum est (quam lege- Amorrhaei et Celha_i,Judsei aulem imitati impielates
bant) fornicatiohem spiritualiter appellare, cum diis eorum, invenerant fllii parentes, non de quibus na-
mutis ac falsis anima tanquam prostituta subjicitur, scerentur, sed quorum mores sectando pariter dam-
ad hoc respondelur, dixeruntque ei: narentur. Quseritur aulemforlasse,undeipsediaboliis
,« Nos ex fornicatione non sumus nati, unum pa- est. Inde utique, unde et cseteri angeli. Sed caeteri
« trem habemus Deum. > Cura toties gloriantes de in sua obedientia persiiterunt, ille inobediendo et
Abraham repulsi sunt, nunc videamus quomodo superbiendo lapsus esl angelus, et factus est diabolus.
repelU noluerunt ore veridico. Quia cum erat talis Sed modo audiret quid dicat Dominus : < Yos (in-
Abraham, cujus faclum non imitahantur, et de illius quit) a patre diabolo eslis, el desideria patris veslri
tamen geriere gioriabantur, mutaverunt responsio- facere vultis. Quaerilis me occidere, hominem, qui
nem, credo dicenles apud seipsos : Quotiescunque veritalem vobis dico, » et ille invidit bomini, etoeci-
ne_r_inaveriinusAbrahain, dicturus est nobis : Quare dit hominem. Diabolus autem cum invideret hoinini,
non imitamini eum, de cujus generegloriamini? Nos serpentem indutus, locutus esl mulieri, el de muliere
217 HOMILLE DE TEMPORE. 218
venenavit el virum. Unde mortui sunt, diabolum au- Ji quebamur ergo vobis et nunc de evangelica lectione,
diendo, quem non audissent, si Deum audire voluis- in qua duo pariter miracula humanse sanitatis legun-
sent, qui obtemperare debuerant Creatori, non de- tur, unum invisibiliter per angelicam administratio-
ceptori. Ergo < ille homicida erat ab initio. » Yidete nem, alterrim per dominieam prsesentiam visibiliter
genus, homicida dicitur diabolus. Diabolusnon gla- exhibitum, sed utriusque nobis sunt breviter expo-
dio armatus, non ferro-accinctus ad honiinem venit, sita mysteria, ne prolixae lecfionis prolixa quoque
sed verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo explanatio cuiquam forte gravis existat. Probalica
putare te non esse homicidam, quando fralri luo piscina, quae quinque porticibus cingebatur, populus
mala persuades. Nam si fralri tuo mala per- est Judaeoruni, legis undique custodia, ne peccare
suades, occidis. Audi Psalmum : « Filii homi- debeat, munitus. Reete etenim lex, quae quinque li-
num dentes eorum arma et sagittae, et lingua eo- bris Moysidescripla est, quinario numero figuratur.
rum gladius acutus (Psal. LVI).'» Yos ergo desideria Recte populus qui in quibusdam munditiis vitse ser-
palrjs vestri facere vultis, ideo stevitis in carne, vire, in quibusdam solebat immundonim spirituum
quia non potestis in mente. « Ille homicida erat ab testamentis agitari, per aquam signilicatur piscinse
initio, > utique in primo homine, ex illo ille homicida. qua. nunc placida venlis stare, nunc eis irruentibus
Ex quo poluit fieri homicidium? ex quo factus est 1B turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica
homo. Nonenim posset occidi homo, nisi prius frerel vocatur, T« np6@aTK quippe graece, oves dicuntur.
homo. « Et in veritate non stelit, quia veritas noa Quia erantnirairum in illopopulo, qui dicere Domino
« est in eo. » Non quomodo in Christo est veritas, noscerent: « Nos autem populus tuus, et oves gregis
ut Deus ipse sit veritas. Si ergo iste in veritate ste- tui, confitebimur tibi in saecula (Psal. LXXVIII).t
lisset, in suaeoriginis sanctitate permansisset, sed in Yulgo autemprobatica, id est pecualis piscina fertur
veritate non stetit, quia veritas non est in eo. Qui appellata, quod in ea sacerdotes riostias lavare con-
« cum loquitur mendacium ex propriis loquitur, sueverant. Multitudo Ianguidorum quse in memoratis
< quia mendax est, et pater ejus. » Diabolus autem porticibusjacebat, aquse motum exspectans, signifl-
a semetipso mendax fuit, et mendacium suum ipse cat eorum catervas, qui Iegis verba audientes, suis
genuit, a nemine audivit mendaciura prius. Quomodo hanc viribus implere nonposse dolebant; atque ideo
genuit Pater Filium veritatem, sic diabolus genuit dominicae auxilium gratiae affeclibus implorabant.
quasi filium mendacium. Mendaciuni genuit quia in Cseci erant, qui necdum perfectum fidei hrmen ha-
veritate non stetit. Omnis enim qui in Deo manet, bebant; claudi, qui bona quae noverant, operandi
in veritate manet, quia Deus veritas est. Si quis vero gressibus implere nonquibant; aridi, qui quamlibet
a Deo recesserit, mendax erit, dicente Psalmogra- (C oculum seienlise habenles, pinguedine tamen spei et
pho : « Omnis homo mendax (Psal. cxv). » Inquan- dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jace-
ttim vero homo a Deo recedit, intantum mendax bant, sed non nisi in piseinam angelo venienle sana-
crit, dum se a verilate declinaverit, et indepeccator bantur : quia per legem cognitio peccati, gratia au-
erit. Quia orane peccatura non est veritas, sed men- tem remissionis non nisi per Jesum Christum facta
dacium; quia recedendo a Deo non habet veritatem. est. Hunc designal angelus, qui invisibiliter descen-
Diabolus vero bonus creatus est, sed per seipsum dens in piscinam ad suggerendam vim sanandi mo-
malus factus est, declinando se a summo bono. Ideo vebat aquam. Descendit enim in carne indutus ma-
ex propriis Iocutus est mendacium quia in seipso in- gni eonsilii angelus, id est patemae voluntalis nun-
venit unde esset mendax. Homo vero deceptus a dia- tius in piscinam populi Judaeorum , et movit pecca-
bolo mendax; ideoque filius diaboli, non natura, sed tores factos a doctrina sua, ut occiderelur, quia
imitalione. Recedamus ergo a patre mendacii, cur- sua morle corporali, non solum spiritualiter lan-
ramus ad Patrem veritatis. Amplectamur veritatem, guentes sanaret, sed etmortuos suscitare sufliceret.
ut aceipiamus veram libertatem. Judaei apud patrem Motus ergo aquae passionem (quae mota, lurbaiaque
suum viderant quod loquebantur : quid, nisi raen- Judseorum gente facta est) insinuat. Et quia per
dacium ? Dominus autem apud Patrem suum vidit 1D eaindem redempli sunt credentes a malediclo legis,
quo loqueretur : quid, nisi Yerbum Patris aeternuni, quasi descendentes in aquam piscinaeturbalam sana-
el Palri coseternum? Ideo subjunxit : banlur, qui hactenus jaeuerant in porticibus aegroli,
« Ego veritatera dico vobis, et non creditis mihi.» legis siquidem lilleram nescientes, quid agendum,
Nam mendax mendacium loquitur, sed veritas veri- quid vitandum esset, edocuit. Nec tamen eductos de
tatem profert, Diabolus mendax, Chrislus vero veri- sedibus ignorantise prioris in porlicibus suis conti-
las esl, etveritatisas_ertor; quia exveritatis ore nil nebat, nec sanabal languidos. Gratia autemEvangelii,
alitid polerit procedere, nisi verilas. quse per Deum ac mysterium' Dominicae passio-
HOMILIAXXXIII. nis sanat omnes Ianguores iniquitatum nostrarum,
a quibus in lege Moysi non potuimus justifl-
FERIASEXTAPOSTInVOCavit.
cari, quasi electos de porlicibus legis segrotos in
(JOAN. v.)«In illo tempore, erat dies festus Judseo- aquam piscinse lurbidam, utsanari possimus, inimit-
< rum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Est autem lit, quia apeccatis, quse lex oslenderat, per aquam
«_Hierosolymis probatica piscina, et reliqua. » Lo- baptismatis abluit, leste Aposlolo, qui ail : < Quia
219 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 220
quicunque baptizali sumus in Chrislo Jesu, in morte _A ris. Surge bona operando, porta grabatuni diligendo
ipsius baplizati sumus. Consepulli enim sumtis cum proximum, et ambula exspectando bealam spem et
illo per baptismum in mortem, ut, quomodo surrexit adventum glorise roagni Dei. Sed mira perfidoruro
Ghrislus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in dementia, quia ad tam inqpinalam diu languentis
novitate vitae ambulemus (Rom. vi). » Bene autem sanalionem credere ac spiritualiter sanari debue-
dicilur, quia qui prius descendisset post niofionem ranf, e contra scandalizanlur, ef salvato pariter ac
aquae, sanus fiebat a quocunque languore tenebatur; Salvatori calunmias struunt. Salvato quidem, quia
quia unus Dominus, una fides, unura baptisma. Et sabbato grabatum tulerit : Salvalori autem, quia
qui in iinilate calholica Christi mysteriis imbuitur, sabbato et illum salvari, et grabalum folli prsecepe-
sanus fit, a quocunque pe.ceatorum languore detine- rit, quasi melius ipsi de sabbato quam tanta divi-
tur. Quisquis autem ab unilate discrepat, salutem, nitatis poteritia nossent.
quae ab uno est, consequi non valet. Haeede primo « Dicebant, inquit, Judsei illi qui sanalus fuerat:
evangelicse lectionis rairaculo, quod Dominus dedit, « Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum
locuti sumus, nunc de secundo, quod ipse dederit, « tuum. t Litterani-Jegis slulte defendebant, igno-
fralernilati vestrae loquamur, in quo etiam ipsp, unus rando dispensationem ejus qui legis quondam edicta
commendatur sanatus. Non quia omnipolentis pietas " per servum discernens, uuiic ipse adveniens, eamdem
Salvatoris, omnes quos ibi languentes invenit, sanare legera gralia mutare disposuit, ut quod juxta litteram
nequiverit, sedut docerel praeter unitatem catholicae diu carnales carnaliter observabant, deinceps spiri-
fidei, nullum cuilibet locum patere salutis. tualiter observandum cognoscerent. Sabbato quippe
« Erat autem quidam homo, inquit, ibi triginta et carnali, quod juxta litteram custodiebatur, populus
< octoannos habens in infirmitate sua. » Homo iste, ab omni-opere servili die septima vacare praeceplus
muliorum infirmitale detentus annorum, significat esl. Spirituale sabbaium est, in luce gralise spiri-
peccatorum quemlibel enormi sceleritm magnitudiiie, tualis, quse- septiformis accipitur, non una, sed
vel numerositate depressum, cujus significando rea- omni die nos ab inquietudine viiiorum mancre feria-
lui etiam motus temporis quo iste languebat, con- tos. Si enim juxta vocem Dominicam : « Omnis qui
gruit. Nam duo minus quadraginta annos habebal in facitpeccaluni, servus est peccali (Joan. vni), jpatet
inflrmitate. Quadragenarius autem numerus, qui liquido, quia peccata recte opera servilia iiiielligun-
denario quaier duclo conficitur, pro perfeclione tur, a quibus quasi in die seplima in perceptione
rectse cbnversalionis solet iu Scripluris accipi .: quia gratise spiritualis immunes- incedere jubemur : nec
quisquis perfectaeeonversalionis offlcium egerit, legis soluin a pravis continere, sed el bonis insistere fa-
profecto Decaloguni per quatuor saneti Evangejii ^ clis. Quod in hac quoque leclione Dominus typice
libros implel. A qua nimirum perfectione quo minus ostendit, cum eum , qui duos de quadraginta annos
habet, qui in Dei et proximi dilectione, quam legis languebat, in die sabbati lion solum surgere, verum
pariter el Evangelii Scriptura commendat, vacuus etiam grabatum tollere el ambiilare praecepit : vi-
incedit. Quod etiam myslice Dominus sanans infir- delicet insinuans eos qui longo vitiorum Ianguore
mum docuit, cura ait: tabescunt, et Dei et proximi dilectione inanes sunt,
« Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. > Sur- quasi a perfecta virtutum summa duobus minus ha-
gere enim dicitur viliorum torporem, in quibus diu bent, jam per donum Spiritus sancti a viliis posse
languebas, excutere, et ad exercilium virtuturn qui- resurgere, eorumque discusso torpore, cum fralernae
bus perpetuo salveris te erigere. « Tolle grabalura dilectiouis fervore ad visionem debere sui properare
tuum, » id esl porta. Diliges proximum tuum, pa- Conditoris. Quod autem is, qui sanattts est, Jesum
tienter ejus infirma tolerando , qui te adhuc tenta- non in turba adhuc positus, sed post in lemplo co-
tionum fasce.depressum diu palienterque snstinuit. gnoscit,-mystice nos inslituit, ut. si vere conditoris
« Alter eniro alterius onera portate, et sic adimple7 nostri graiiain cognoscere, si ejus amore coriflrmari,-
bitis legem Chrisli (Gal. vi). » E.t sicut alibi dicit : xl> si ad ejus visionem pervenire desideramus, fugiamus
t Supportantes invicero in charitate, solliciti servare "sollicite lurbani.non soium t-urb.antium nos cogita-
unitatein in vinculo pacis (Ephes. vi). » Ambula tionmn, affecluumque pravoriim, verum etiam homi-
auleni, id est tolo corde, lota anima, tota yirtute num nequani qui nostra. sincerilatis possunt irope-
Deum dilige : el ut ad ejus yisionem pertingere me- dire proposilum, vel rnala, videlicet exemplosuo
rearis, quotidianis bono.rumoperumpassibus.de monsiranoo, vel bona noslra opera deridendo, vel
virtute in virtufem progredere : nec fiatrem quem proliibendo. Confugiamus seduli ad domum oralio-
sufferendo ducas, ob amorem ejus ad qtiem pergis, nis, ubi secrela libertate Dominiim invocanles, et
d.eserens, nec ob fratris amorem ab.illo quserendo, de perceplis ab eo beneflciis gratias agamus, el de
cum quo manere desideras, intenlionem reeti inces- percipieridis Iiumili devotione precemur. Imo etiam
sus avertens : sed ut perfecte possis salvari; « Surge, ipsi tenipliim Dei sanctum, in quo venire cl mansio-
lolle grabatum luum et ambula, » id esl relinque nem facere dignet-ur, existere cureirius, audienles
peccata prislina, necessitatibus fratrum succurre. Et ab Apostolo : « Quia corpora veslra teriipia siint
in universis quse agis, vide ne in hoc sseculo mentem Spirittis sancti, qui in vobis est (II Cor. vi). » Inler
figasj.sed ad videndani faciem t„rifestines Redempto- quae diligentius intuendum, fratfes mei, quod iuve-
-221 HOMILl-E DE TEMPORE. 222.
niens iu templo quem sanavefat Dorairius, stit illi: i _ videretur, suse passionis et resurrectionis exeinplum
« Ecce saiius factus es, jam noli peccare, ne defe- adliibuit,,dicens se Hierosolymis miilta passurum et
< rius tibi aliquid contirigat. »'Quibus verbis aperte. in die tertia resurrecturum. Ne auteni resurrectionis,
monstraluf quia propier peccala languebat, liec inaudita gloria incredibilis viderelur, tribus eleclis
riisi dimissis eisdempolerat sanari. Sed qui foris ab' discipulis seorsum educlis, ejusdem resurreclionis
infirmitate; ipse eliairi intus salvavit a' scelere. Cnde fofmam in sua transfiguratione oslesidil. El pulchre
et caute praenionuit, n'e amplius peccahdo gravibris- ostensurus diseipulis ejusdem resurreclionis formam,
sibi senteh-iam damnatioiiis contrahefel. Quod nohi seorsiim eos eduxit,-quia si ejusdem resurreclionis
ila scieridiiiri est, quasi"Oirinis qui infifmalur, ob parlicipes esse cupimus, a lurbis malignorum spiri-
peCcata irifirmelur. Saipe infirttialur hbiiio, ne extol- turim et lumultibus saecoli separati esse debemus,
latur in doiiis Dei, sicut de Paulo apostolo legitur (// semper quidem ffienle, aliquando et corpore, Quia
Cor. xn); ssepe ut probetur tril-ulalur, sicut beati sicut bonorum societas multuni j.uvat, sic infirmis
Job paiientia iribula.a et probata est (Job i, n): roehlibiis roalorum concordia frequenter nocet, teste
ssepe irififrffilas pfo eastigatione dalrir. Flagellat Psa.lmisla qui ait : « Cum sancto sanctus eris, et
enim Deus ouineni filium queni fecipit (//__. xn). cuffi Yiro innocente lnnoceiis eris; et cum eleclo
Quibusdam vero infirinitas pro gloria Dei datur, ut de I8 electus eris, et cum perverso perverteris (Psal.
eaeco nato vel de Lazaro Iegilur (Jbcin. ix, xi): rib- xvn), » Unde nos Salomon a.dmonet dicens : « Noli
vit Doimriuspro qub quenilibet jubeat infirmari, vel esse ami.cus bomirii iracundo, neque ambules cum
dimittat. Ssepe occulio iri honunibus agit judicio, viro furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumf.s
sed nunquain injuslo. Sed discamus flagelli piissimi scandalum animae tuse (Prov, xxii). » Pulchre eliaei
Redemptoris nostri bumilifer substerni, arbitrantes'- eos quibus cor suum clarificatum ostendit,; in mon-
lios minus pati quam riieremur, seriipef illius seri- tenr excelsum eduxit, ut nos doceret quia lunc ad
lentiae membres, quia beatus honio qui coiiipilur a illsfm glbriam fulura- resurrectiohis feliciter perve-
Domino (Prov. ra). Et ipse in Apocalypsi ; « Ego, nire-merebimur, ,si terrena deserentes, sublimia
inquit, quos amo , argud, iricrepb,et castigo (Apoc atque coelestia desideramus, diceutes cuffi Apostoio :
m). > Loiigsevbautem languenti iriterius; exleriusque < Noslra aulem conversatio in coelisest (Philip.- m).»
sanato, idest et a peste castigationiS; et apeccatis, Unde eliam Salvatorem exspectamus -Dominumno-
quibus ha.c merebatur erecto, Judsei e conlra inale strum Jesum Chrisluro. Quasi cum Domirio montem
intus languidi,-deteritis jarii aegrotare liicipiunt, per- ascendimus, cum fugitiva mundi gaudia contemnen-
sequendo videlicet Jesiim, qui haecfaceret in sabbato. . tes, cceleslem pafriam desideramus, sicut faciebat
Persequebanltir aulera eiim lion quasi Ibgis auctori- *- J Psalmista cum dicebat: « Sicut cervus desiderat ad
talem, srraul el diviiiac operaKbnis exeriipla secriti . fonles aqiiariim; ila desiderat aiiima meaad te, Dcus
quia et Dominus sex diebiis mundi perfecta crea- (Psal. XLI). » Nec illud absque consideratione prae-
tione, septimo qiiievit ab omnibus bpefibus suis, et tereundum est, quod post sex dies et posf ea quse
populum sex diebiis operari_, septimo vacare prsece- superius gesta narrantur discipulis suam resurre-
peril: non inlelligentes, quia carnalia legis' deereta clionem ostendisse memoratur. Quia enim ser sunt
paulatim erarit spirituali interpretatione mutanda, dies in quibus licet operari, senari.iis saepenumerus
apparente illo qui rioii tsfnlumlegislator, sedetTinis, pra-sentis vilse laborem, significat. Et quasi post sex
est legis Christus, ad justitiain oiniii credenll (Rom. dies disciptilis suara claritatem ostendit, quia prae-
r). Neque enim arivertenies-quia Condilor iii dib sen.lis vilae labores electi ad gioriam futura. resurre-
septima, non ab opere mundanae gubernationis et clionis surit perventuri. Quia sicut Aposlolusait :
aninue , imo quotidianarum creaturarum substitu- « Si compstiiinur et conregnabimus (Rom.xm) : »
lione, sed a riova creaturarurii institulibne cessavit. ei : < Si fuerimussoeii passionum, eriraus et resurre-
Quod Y3ro dicitur (Gem ir), requlevit Detis dieLse- ctionis (// Cor, i). » Quod vero dicitur :
plimo ab omriibtis opeiibus suis," ita intelligendum , « Et resplenduit facies ejus, sicul sql : vestimenta
est cessasse Deum a riovarum conditione creatn- -"- ^ « autem ejus facta sunt alba sicul nix. » Ejusdem
rairim. resurrectionis forma demonstratur.-Quia ergo juxla
HOMILIAXXXIY. ejusproniissionenv« fulgebunt jusli sicut sol in regno
SABBATO Patris (Matth. xm), » in semetipso ostendit quod fu-
POSThivocavit.
turum coiisfat in rnembris. Nunquid splis clarilas
(MATTH.XVII.)«In illo tempore : Assumpsit Jesus Domino valet comparari, vel sanctorura, de quibus
«Petrum,etJacobum, e.lJoaiinerr_fra(remejus,» etre- dicit A-poslolus: « SteUa ab stelja differtin claritate,
liqua'.DomiuusJesus Ghrislus, per praedicationem ac sic et resurreclio mortuorum (I. Cor. sv). » Sed
doctrinam Evangelii,ndn solum fidelibus praeseniis vi-: qiiia ih rebus visibilibus nihil sole spleadsdius appar
taelaboresindixit, verum eliamfuturanibealiUidinein' ret, per clarilalem solis futurae vite splendor signi-
repromisil. Unde cum superius dixisset {J odn. xu): ficaliis est, in qtia, siculper Danielem dicitur : « Qui
« Qui amatanimam suam, perdet eara, » etc. « Qui docti sunt, fulgebunl sicui, splendor firmamenti : et
odit animaiii suam in hoe mundo, in vitam scternam qui ad justitiam erudiunl mullos, quasi siellce in
eustodit eam,» ne dura el aspera persecuiiomartyrii. perpetuas seternitates.{_)fln.xii). »,Elquoniam nihil
223 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. m.
sole ciarius (ut diximus) videre novimus, non solum A . slamenii fideles de Domini adventu senlimil, quando
Domirii, sed etiam sanctorum in resurrectione glo- quod illi praenunliaverunt futurum, isli praenunliant
ria solis aspeclui comparalur, quia_clarius sole ali- jam factum. Aliler etiam per Moysen, qui morlis de-
quid, unde exemplum daretur hominibus, minime bitum nedum exsolvit, duos sanctorum ordines pos-
potuit invenire. Hanc autem clarificatam Dominici sumus accipere, et illos scilicet, qui Domini ulti-
corporis majestatem, hane sanctorum corporum cla- mum adventum moriendo per Moysenpraecesserunl,
rilatem, nullus in judicio reproborum videre putan- . et illos qui lemporejudicii vivi in carne inveniendi
dus est. Tantum videbunt in quem transfixerunt, et sunt. Bene ergo cum eo visi in majestate memoran-
plangent se super eum omnes tribus terrae. At cum tur, quia et isli resuscilati, et iUi immutali, ra-
peracto judicio sublati fuerint impii, ne videant glo- " pienttir in nubibus obviam Christo in aera (/ Thes.
riam Dei, tunc jusli ad contemplandam perpeluo iv), et sic semper cum Domino erunt, quando im-
gloriam regni ejus, et ipsi pro modulo suo incorru- plebitur promissio Domini, diceulis : « Paler, da ut
ptionis gloriam transfigurati intrabunl. Unde dicit sicut ego et tu unum sumus, ita et isli iii nobis unum
Apostolus : « Qui reforinabit corpus humilitatis no- sint (Joan. xvn),» non aequalitate, sed participalione
strse, eonfiguratum corpori claritatis suae (Philip. gloria.. Sed hujus visionis elaritale quantum Petrus
m). » Per vestimenla vero Domini, quce facla sunt B apostolus delectalus sit, manifeslavit, cum respon-
alba sicut nix, Ecclesia designatur, qtiamjuxta Apo- dens dixit ad Jesum :
stolum elegit (Ephes. v), non habentem maculam, « Domine, bonuni est nos hic esse. > Ubi ostendit
neque rugam, ut esset munda et inimaculala in con- summum bonum el principale in fulura vita cum
spectu ejus, sicut per Joannem in Apocalypsi dici- Domino esse, non in prsesenti sseculo, quodtolum in
tur: « Yidi civitalem sanctam Jerusalem novam maligno positum est, et ubi juxla Pauli aposloli vo-
descendentem de coelo, lanquam sponsam ornatam cem, dies mali sunt. Hoc enim bonum senserat, et
viro suo (Apoc. xxi). t Sicut enim vestis multis filis huic inhaerere Deo bouum esl. Quod autem ab illa
lexilur, sic Ecclesia multis virlutibus decoratur, visione discedere nollet, manifestavit cum adjunxit:
juxla illud Isaiae: < Vivo ego, dicitDominus, quia his < Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum,
omnibus velut ornamento vestieris (Isa. XLIX).> Et < Moysi unum et Elise unum. >Hoc autem dixit (ut
Apostolus : « Quotquot eniin (inquit) ih Christo ba- alius evangelista referl) nesciens quid diceret, quia
plizali estis, Christum induistis (Gai. nr). > Hoc est, humana natura cum ultra modum suae fragilitalis
qui in tempore resurreclionis omni labe iniquitatis, ducitur, aliquando suam ipsam ignorantiam ignoral.
simul et ab omni mortalilalis obscuritate castifican- Nesciebat quid diceret, quando in aeterna illa gloria
lur. Vestimenta enim Domini facta suut alba sicut G temporalia laberiiacula necessaria sestimabat. Ibi
nix, quia Ecclesia in futura vita ad gloriam, quam enim materialis tabernaculi construclio necessaria
oculusrion vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis non est, ubi summum bonum etperfectum Domini
ascendit, est perventura, ad quam pervenire optabat visio est, sicut per Joannem de superna civifate Je-
David, cum dicebat: « Lavabis me el super nivem rusalem dicitur : « Et templum non vidi in ea, Do-
dealbabor (Psal. L). » Undebenedeiisdemvestimen- minus enim Deus templum-illius est, et agnus (Apoc.
tis peralium evangelislam, scilicel Marcum, dicitur. xxi). > Qualis autem coiistructio in ea futura sit,
< Quia facta sunt candida nimis velut nix, qualia Psalmista declarat, cum dicit: « Jerusalem quse
fullo non polest facere super terram (Marc. ix). » sedificalur ut civilas , cujus participatio ejus in
Quoniam quanta futura sit gloria sauctorura, nec idipsum (Psal. cxxi).» El Dominusin Evangelio :
doctor, nec praedicator quilibet spirilualis, in prae- < In domo Palris mei mansiones multae sunt (Joan.
senti vita suis valet aperire sermonibus. Sed ne ali- XIY).» Unum autem idernque solUcite consideran-
qua dubitalio in aposlolorum cordibus remanere dura est, quia juxla- Psalmislae vocem : « Non ha-
posset, post transfiguralionem Dominici corporis, bitat cum eo malignus, neque permanebunt injusti
»
idonei testes adhibenlur. Unde el subditur : jn ante oculos ejus (Psal. v). Unde sic inlerrogantes
« Ecce apparuerunt Moyses et Elias cum eo lo- Dorainum, cum Propheta dicimus : « Domine, quis
« quentes. > Quales aulem apparuerint, vel quidcum habitabit in tabernaculo luo ? aut quis requiescel in
eo locuti sint, alius (scilicet Lucas) evangelista ma- monte sanclo tuo ?»(Psal. xix.) Tales nos exhibeamus
nifestius declarat, dicens : « Et ecce yisi sunt lo- de quibus subditur: « Qui ingreditur sine macula et
quentes cum eo Moyses et Elias, splendidi in maje- operalur justitiam (Psal. xiv), » et caetera quaese-
state, prsedicantes ejus excessum in Jerusalem (Luc. "quuntur. Sed de tabernaculis visibili constructione
ix). » Ubi per Moysenet Eliam, et legis et prophe- Petro cogitanle :
tarum oracula intelligimus, qui praedicabant ejus « Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbra-
excessum in Jerusalem, quia lex et prophetse Domi- < vit eos. » Ut intelligerent electis in ceterna taber-
num passurum et resurrecturum prsenuntiaverunt. nacula receptis, non esse necessaria corporalia la-
Sive aliter, per Moysen et Eliam, utrumque Testa- bernacula ubi in nuhis obumbratione protecti erunl
menlura intelligere possumus, Vetus scilicet et No- a convenlu malignanlium, a multitudine operantium
vum. Una ergo voce Moyses el Elias excessum Do- iniquilatem, quando implebitur quod alibi per Psal-
niini prsedixerunl, quia concordi fide utriusque Te- mistam dicilur: « Abscondes eos in abscondito fa-
225 HOMILI/E DE TEMPORE. 226
ciei tuae a conturbatione horainum, proteges eos in JA et Eliam ad hoc apparuisse, quateuus Domini clari-
labernaculo tuo a contradictione linguarum (Psal. ficationi leslimonium perhiberent. Quod vero de-
xsx).~t Si enim populum per deserta gradientem scendentibus illis de monte praecepit Jesus, dicens :
quadraginta annos columnaeobumbratione protexit. « Nemini dixerilis visionem, donec filius hominis
etilluminavit, multo magis in suam vitam receplos, « a mortuis resurgat. > Tempus futurae prsedicatio-
electos absque tabernaculorum construclione securos riis insinuat. Noverat ehim fragiles esse apostolo-
reddet pariter et munitos. Ad instruendas autem rum mentes ad tanlae visionis testiraoniumperhiben-
mentes apostolorum de cognitione divinitatis uni- dum, quoadusque Spiritus sancti gratia plenius in-
geniti FiUi Dei, post Moysi et Eliae testimonium, vox struerentur, et perfeetius confortarentur. Noverat
Patris de nube testimonium perhibuit, dicens : etiam carnalium mentes ad haec incredibiles esse,
< Hic est Filius meus dilectus. »Id est: quem in nisi prius sua visibili resurreclione ad credendum
forma hominis bominem cernitis, hic est Filius commoverentur. Et ideo hanc visionem non esse
meus dilectus. Ac si diceret: Hic est Filius meus penitus dicendam prohibuil, sed ante resurrectio-
uon adoptivus, sed proprius, non alinnde creatus, neni dicere vetuil, tempus ordinatae praedicationis
sed ex me genitus, cui mecum una est potestas, una ostendens: quando incredibile non videretur, quod
substanlia et una selernitas. De quo subditur: «In B I etiam visibiliter per resurreetionis statum monstra-
« quo mihi complacui. > Displicuit enim Deo hu- batur.
mana natura, quando prsecepti illius praevaricatrix
HOMILIA XXXV.
peccando effecta est, sicut ipse ait ad Noe : « Non
DOMINICA SECUNBA IN QUADRAGESlMA.
permanebit spiritus meus in homine in seternum, eo
quod sit caro. Poenilel me fecisse eos (Gen. vi). » (MATTH.xv.) <In iUo tempore : Egressus inrie
Sed. in solo Mediatore Dei et hominum, bene sibi « Jesus (de Genesar) secessit in partes Tyri et Sido-
complacuissedicit, quia peccatum quod divinitatem « nis. Et ecce raulier Chananaea a flnibus. illis
fuscaret, in liumanilate non habuit: quoniam pec- < egressa, clamavit, dicens : Miserere mei, Domine,
catum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejust « flliDavid,» etreliqua.Suprarefertevangelicalectio,
Nam quod ait vox paterna de Filio : « In quo mibi qualiter Dominus eonflicttim cum Pharisseis et Scri-
complacui, > idipsum est quod alibi Filius testatur, bis habuit, et illis non eredentibus, sed insuper bla-
dicens : <Et qui me misit, meeum est, et non reliquit sphemanlibus, egressus inde, secessit in partes Tyri
me solum, quia quae placita sunt ei, faeio semper et Sidonis. Tyrus autem et Sidon civilates fuere
(Joan. YIII).» Bene quoque voce Patris, de eo dici- ' gentilium, quae populo Judseorum sorte datse sunt,
lur : « Tpsumaudite, >. ut ipsum esse inteiligeremus, € sed ab eis minime possessse, quia habilatores ea-
de quo per Moysen fuerat prophetatum (Deut. xvm): rum minime crediderant. In cordeenim maris sitae,
« Prophetam suscitabit vobis de fratribus vestris non facile ab hostibus capiuntur. In hac fuit Hirani
tanquam me, ipsum audielis,»juxta omnia quae locu- rex potentissimus, qui Salomonis ligna et lapides ad
tus fuerit vobis. Et omnis qui non audierit prophe- domum Domini sedilicandam prsebuit (/// Reg. x),
tam iUum, exterminabitur de plebe. Felices ergo conlra quam Ezechiel propheta multa locutus est
apostoli, qui non solum Domini claritatem videre (Ezech. xxvn), dicens eam sitam esse in corde ma-
meruerunt, sed etiam vocem Palris intonantem au- ris, divitiis locupletem, sed viliis plenam, et ad ejus
dire. Nec ab hac felicitate nos ex toto alieni erimus, destructionem Nabuchodonosor regem venturum
si quem illi crediderunt, et nos eredimus : et quo- prophetat. Dicitur autem Tyrus a silu vel qualitate
modo illi vixerunt, imilando vivimus : et quem dile- loci, eo quodTyria, id est pretiosissinia purpura ibi
xerunt totis visceribus, amamus. Sed quia humana reperiatur. Inveniuntur quoque ibi pisces , quos
fragilitas pondus Divinilatis ferre non valet, recte concbylia vocant, qui ferro incisi, guttas sanguineas
subditur : mittunt, ex quibus sericum tingitur, de quo prelio-
« Et audientes discipuli, eeciderunt in faciem sior purpura lexitur. Interpfetatur autem Tyrus in
« suam, el timuerunt valde. » Sed quos humana fra- " nostra lingua scrs Dei, signiflcat genus humanum,
gilitas gravabat, benigne pius magister consolatur, quod ante prsevaricationem primi hominis in sorte
et erigil verbo pariter et tactu. Unde et subinfertur: Dei fuit, sed tunc de ejus sorte discessit, quando pri-
t Et accedens Jesus letigit eos dicens: Surgite, mus homo peccavit. Dominus autem lines Tyri ap-
« et nolite timere. » Tangendo ergo timorem expel- propinquavit, quando pro redemptione generis hu-
lit, et fiduciam tribuit, quia lactus ejus sanilas est mani in munduin venit, quatenus ipsum genus hu-
orbis terrarum. Et quoniam juxta ejus vocem, om- manum, de sorte diaboli ad sortem suam revocarel,
nis qui se humUiat exaltabitur (Luc. xvm), post ca- impiela prophetia quse ait (Ose. i, n; Rom. ix; /
sum surgere jubentur, quoniam post praesenlis vitse Petr. n) : « Voeabo non plebem meam , plebem
labores electi ad gloriam sunt sublimaridi, juxta meam : et non misericordiam consecutam, miseri-
illud Psalmistse : < Surgite postquam sederilis cordiam consecutam. Et erit: In loeo ubi dictum
(Psal. cxxvi). > est: Non plebs mea vos, ibi enim vocabuntur filii
«Levantes autem oculos suos, neminem vide- Dei, » Et iterum: ! Postula a me, et dabo libi gen-
« ruiit, nisi solum Jesum. » Ut inteUigerenl Moysen tes hsereditalem litani (Psal. n). » Et gentes
quae
227 HAVMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. - HOMIL. 228
non exquisierunt te, ad te current. Sidon autem et A tur dolum. Declinet autem a nialo, et faciatbonum:
ipsa a situ vel qualitate loci dicilur, eo quod ibi inquirat pacem, et sequatur eam (Psai. xxxm). >
riiultitudo piscium capiatur. Nam Pboenices sidori Sed quid clamataudiamus : «'Miserere mei, Domine,
pisces appellant. Ibi etiam pretiosissimi vitri copia Fili David. > In quibus verbis, breviler quidem, sed
reperiri traditur. Interpretalur at-temin nostra lin- pleniter, Gatholicam fidem comprehendit. Nam sic
gua inutilis venatib, Signiflcat et ipsa genuS huma- Deum credidit ut hominem non negaret, sic homi-
num quod ante incarnalionem Domirii a diabolo nem confitetur ul eumdem verum Deum credat. Ve-
inutiliter venabatur. Sicul enim venalor cum rapa- rum enim Deum credidit, cum dixit : « Miserere
cissimis canibus bestiam persequitur, ejus carnes mei.» Yerum hominem, cum adjunxit : «Fili Da-
cupiens lacerare : sic diabolus ante incarnaliohem vid.» Filium -David vocat, quia de stirpe David Sal-
ejus genus humanum persequebatur, ut animam valor noster camem assumpsit, dicente Apostolo :
ipsius ad iiileritiim mortis pertraheret. Sed Domi- f-Qui laclus -est ei ex semine David secundum car-
nus flries Sidonis appropinquavit, ut genus huina:- nem (Rom. i). > Et propheta : i Ecce dies veniunt,
num deihutili venalione diaboli ad utilem perlrahe- dieit Dominusj et suscitabo-David germen justum, et
rel, per eos scilicet veiiatores, de quibus per Pro- regnabit rex et sapiens erit (Jer. xxm). » Cum
; helain dicitur : « Mittam piscatores meos, et pisca- j$ enim mater pro filia Dominum supplicavit, dicens:
buntur eos : venatores , et venabuntur de omni -t Filia lriea a dsemonio vexatur, » manifeslavit quia
menle et de omni cpUe (Jer.xxiu). » Cum autem illi qui prius ex gentibus crediderunt, pro libera-
Dominus, relictis Scribis et Pharisseis, in Cnes Tyri lione eorum, qui adhuc in errore detinebantur, pre.--
et Sidonis secessit, ipso iiimirum situ corporis de- ces ad Dominum fuderunt. Sicut enim superios
monslravit Judaeos propter perfldiam reliriquendos, diximus, mater Ecclesiam signiflcavit, filia quoque
et gentes ad fidem vocandas, juxla illud quod ipsis ejus unamquamquepeccatricem prsefiguravit animam.
Judaeis non credentibus alibi ait: « Auferetur a vo- Quse male a daemonio vexatur, quando in integro
bis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus corpore vitiis et criminibus subjacet, qualia sunt
ejus -(Malth. xxi), » quod protinus manifestalur, adulterium, furlum, Jiomicidium, rapiua, sacrile-
cum subinfertur : «El ecce mulier Chananaea a fini- gium et his similia. Rogavit ergo mater pro filia,
bus illis egressa. » Mulier ergo-Chananseaj mulier quia Ecclesia, pro correctione eoruffi qui peccatis et
gentilis, de stirpe Gham, qui maledietioneni prome- vitiis subjacent, soIJjcite invigilat, aliquando sua-
ruit, orta, quam eliam aiius evangelista (Marc. vn) dendo, aliquando exhortando, aliquando eam acrius
Syrophoenissam appellat , post Dominum clamat, increpando, aliquando orationis opem impendendo.
quia non venerat ipse vocare justos , sed peccalores <_ Nec solum inagisiri sibi subjectis correctionem im-
ad poenitentiam (Marc. u). Allegoriee autenvh.ec mu- pendere debent, sed etiam orationerii, ut quos non
lier Chanansea typum Ecclesiaetenet ex gentibus col- possunt sermonibus corrigere, saltem oralionibus
lectae. Mulier quoque Ecclesiae comparaiur, non possintjuvare, velut faciebat Apostolus qui quorum-
propter mollitiem, sed propter conjurictioneni viri et dam discipulorum lapsuro, suum repulans, dicebat:
fecunditatem prolis, quae ante adventum Domini in- < Quis infirmalur, et ego non infirmor (// Cor. xr)?>
fecunda et sterilis permansil', sed Domino veniente, Et iterum : « Filioli, quos iferum part.urio, donec
conjuncta sibi Ecclesia, spiriluales filios gignere coe- formetur Christus in vobis (Gat. ix). >
pit, impleta prophetia quseait : « Lselare, sterilis- « Qui non respondit ei verbum. » Non esl hoeex
quse non paris (Isa. LIV).> Hsee est enim illa mu- supercilio Scribarum *t Pharisseorum, quod Domi-
lier de qua per-Salomonem dicitur : < Mulierem nus mulieri clamanti non respondit, sed varias ob
forlem quis inveniet? procul et de ulliniis fmibus causas ei priraum respondere distulit, cui postmo-
pretiumJejus (Proo. xxxi). » De qua etiam Dominus dum non solum responsum dedit, sed etiam hoc
figurate in Evangelio loquitur : « Simile est regnum quod pelebat benigne tribuit. Primo, ut conslantia
coelorupi fcrmentp, quod aceeptum mulier abseondit miilieris probarelur, ulrum in prece perseveraret,
in farinae salis tribus, donec fermentaretur lofum D an non.; secundo, ut occasionem non credendi Ju-
(Malih, xni). »:Et itertim : < Mulier cum paril tristi- dseis auferret, ne forte dicerent: Christus nobis pro-
tiam habet, quia venit hora ejus (Joaii. xvj). » Haec missus est, et isle gentes docet, gentes cural, et
aui.em mulier tot quotidie spiritualiter filios parit, ideo nolumus credere in ipsum; terlio,' ut aniraos
quot lideles pef undam baptisinatis et graiiam Spi- discipulorum ad misericordiam provoearet. Sed ab-
rilus sancti regenerat. Notanduin auleni quod mu- sit ut absque misericordia eos fuisse credamus, qui
lier primum a fiiiibus suis egressa, post'Domiimra mim ^auclore misericordise gradiebantur. Quoriim
clamasse dicitur, quia nisi Ecclesia prius pristinos animos ad misericordiam commotos' evangelista ma-
errores aiiathemalizasset, ad notitiam Dei pervenire nifestat, cum subjunxit: < Et accedentes discipuli
rion possel. Ordo namque necessariusexposcit, ut « rogabanteum. » Rogaverunt eum lune discipuli pro
prius vitiis et criminibus abrenunliet, qui virtules mhliere Chananillde, poslea vero pro Eeclesia ex
accipere desiderat, utPsalmista : « Quis esl homo gentibus vocata, qui non solum usque ad morlein
qui vull viiam diligere et videre dies bonos? prohi- se tradiderunt, sed etiam orationibus' eam Domino
beal linguam suani -a malo, et labia ejus ne loquan- commendaverunt- (sictti Paulus apostolus quosdam
229 HOMILLE DE' TEMPORE. 230
discipulos relinquens , dicebai : « Commendo vos .A sicut Aposiolus ait: « Videle canes, videte malos
Deo et Yerbo ipsius [Act. xx"]») dicentes : « Dimitte operarios, videte concisionem (Phil. in);-» aliquando
« eam, > quod est dicere Dimittepeccata, et dona peccatorem falsumque catholicum, mala sua iteran-
virtutes. « Quia clamat post nos. » Mulier post tem, sicut Salomon ait: « Sicut canis reverlitur ad
apostolos elamavit, quia Ecclesia non solum eo- vomitum suum, sic stultus ad stullitiam suam(/>.o_.
rum doclrinam diligit, sed etiam actiones imitatur. xxvi);» aliquando Judaeos, sicut per Psalmistam di-
Post aposlolos autem clamare est illorum vestigia citur:« Circumciderunt me canes multi (Psal. xxi); >
sequi. aliquando gentiles, sicu.t in hoc loco, ut supra
« Ipse autem respondens ait: Non sum missus diclum est: « Non est bonum sumere panem fllio-
« nisi ad oves quse perierunt domns Israel. » Quae- rum, et mittere canibus. » Ac si diceret: Non est
ritur auteni quare dicat: « Non sum missus nisi ad bonum ut doctrinae panis a filiis, id est a Judaeis,
oves quseperierunt domus Israel,» cum alibi dixisse quia ab iniiio Deum coluerunt et adoraverunt, sub-
legatur : « Ex alias oves habeo, quse non surit.ex Sioc trahatur, et vobis gentibus, qui multis spurcitiis et
ovili, et illas oporlel me adducere, et vocem meam idolis deseruistis, delur. Qriodpruderilef mulier in-
audient, et fietunum ovile et unus pastor (Joan. x). » telligens, taliterque se humilians, dixit:
Ad quod dicenrium, quia de prajsentia sua corporali B « Etiam, Domine. » Ac si diceret: Sclo, Domine,
dixit: quoniam neminem gentilium per semelipsum et credo, quia ita est, non enira sumus digni post
docuisse legitur, exceptis duobus diebus in Samaria, idolorum culturam , panem filiorum accipere : sed
ut occasionem non credenrii (sicul supra dictum esl) quia in niundum dignalus es venire, extende sinum
Jtiria.is auferret. Tamen cum inier Judseos ambula- misericordiae tuae usque ad colligendas gentes, ut iri
ret, doceret, signa faeeret, saltitem gentium futuram quibus abundavit peccatum, superabundet gratia tua
pr_edicabat, dicens : . Ei alias oves habeo, qu_e non (Rom. v), fiaique per misericordiam luam possibile
sunt ex hoc ovili; » et alibi: « Malos male perdet, quod per nostruni meritum est impossibile.
el vineam suara loeabit aliis agricolTs(Malih. xxi).» « Nam et catelli edunt de micis quae cadunl de
Et ideo qui prius dicehat,: «In yiam gentium ne abie- « mensa dominorum suofum.» Ut qui magna capere
ritis, et in civi.ates Samaritanorum ne introieritis non possumus, saltem de minimis er superfluis
(Malih. x), t poslea dixit: « Euntes in mundum uni- pascamur, scilicel qui non sumus digni mensse filio-
versum, prsedicate Evangelium omni creatura. (Marc. rum participari, saltem de micis quse cadunt de
xvi). » Quod impletum est post ejus ascensionem, mensa dorninorum suorum, nutriamur. Mensa autem
ad aposlolorum pra_dicatioi:em. Quodergo non fecit in Iioc loco Scripturam sacram signifioat, quse pro
corporaliter, post resurreclionem per discipulos "ad-'C capacitale auditorum varios habet cibos et apparalus
impjevit spiritu aliler. Sed illud prselermitteridum verborum, panem vilse nobis ministrans, de qua per
iioii est,quare dixerit:« Nonsum missus nisi ad oves Prophetani dicitur :« Parasli in conspectu meo men-
quse perierunt, J cum hiqui perierunt, potius inhae- sam, adversus eos qui tribulant me (Psal. xxn). »
dorum, quam in ovium numero computentur. Ad Mica vero, quse interior pars panis est, spiritualem
quod dicendum, quia quos perditos suo merito Do- intelligentiam in Scripturis"designat. s Gatelli ergo
minus invenil, eos oves gratiae suse esse fecit, de edunt de micis quae cadunl de mensa dominorum
quibus per apostolum Petrum dicitur : . Eraiis sicut suorum,» quando gentiles conversi apud semelipsos
oves errantes, seu conversi estis nunc ad pastorera spiritualera intelligentiam requirunt quam Judcei
et episcopum animarum ve.lraruni (/ Petr. 11). » In accipere noluerunt. Quod Dominus inleliigere pru-
quo errore se noverat, qui dicebal:-« Erravi sicut deiitem mulierem conspiciens, respondit illi:
ovis quae periit (Psal. cxvm). » At illa mulier, quae « 0 mulier, magna est fides tua, fiat libi sicut vis.
anlea fepudiata fuerat, nec audita, postquam disci- « Et sanala esl filia illius ex illa hora. » Ubi consi-
pulos pro se roganles audivil, tandem resumpta fidu- derandum quia ad petitionem matris filia illius a
cia ad Deum venit, et adoravit eum, dicens : dsemonio liberata est, ut intelligamus quia parvuli
« Dotnine, adjuva me. » Quae enim salutem requi- D in baptismo qui loqui non possunt, fide parentum ab
rebat, rie potestate non dubitabat. originali peccato per baptisir.um solvuntur. Hujits
« Qiii respondens ait: Non est bonum sumere pa- quoque fidem, sicut cenlurionis, Dominus admiratus
« nem filiorum, et mittere canibus. » Filii quondam est, cui dixit:
Judae fuerunt, de quibus a Domino per Moysen Pha- « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in
raoni dictum est: « Dimitte filiura meum Israel pri- « Israel. » Et ideo quia fidem habnit haec mulier,
mogenilum (Exod. iv).» Canes vero genliles, propter statim effectum sanitalis filia consecuta est. Tres
spurcitiam idololatrise. Ganis quoque in Scripturis nauique virtutes prineipales in verbis sive operibus
varias significalioiies habet; aliquando pro malo, hujus mulieris cogiioscinms : firiem , constantiam,
aliquando poiiitur pro bono. Bonos doctores signi- atque humilitatem. Fidera habuit, quia cum esset
sicut per Psalmislam dicitur : « Lingua canum gentilis, salutem filiae suae a Donrino se impetrare
" ficat,
tuorum ex inimicis ab ipso (Psat. Lxvrr); » malos, posse non dubitavit; constantiam, quia cum esset
de quibus per Isaiam dicitur : « Canes muti, non va- repudiala, tandiu in prece perseveravit, quousquQ
lcrries lalrare (Isa, LVI); i aliquando hsereticos., quod petebat acciperet.; imiiiiliiatem , quia 1 cuin
254 HAVMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 252
Domino canibus esset comparata, ipsa de se hurai- ALria morlificet, volunlates proprias frangat, jejuniis,
lius sentiensj cateUis se cosequavit. Imitemur ergo vigiliis.eleemosynis et orationibus insistat, et tandiu
et nos hanc mulierem, quae prima de gentibus cre- in prece perseverel, quoadusque a Domino cum
dendo maler nostra in fide effecta est, qui ex gen- muliere Chanansea audire mereatur : « Magna esl
lilitate venimus. Habeamus fidem, ut unum Deum fides tua, fiat tibi sicut vis. » Sed illud non esl
credentes, quidquid juste ab eo petimus, nos impe- prsetermitlendum, quod mulier hsec pro filia ro-
trare posse credamus, juxta promissionem illius gans, quinto decimo miraculo introducilur. Numerus
dicentis : « Amen dico vobis, quidquid orantes peti- enim isle sacramentis Ecclesiae arridet, propter my-
tis, credite quia aecipietis, et fiet vobis (Marc. xi);» steriuin hebdomadis et ogdoadis : constat vero ex
et iterum: « Si habueritis fidem sicut granum si- septem et octo. Nam quarto decimo die post egres-
napis, diceretis huic monti: Transi hinc, et transiret sionem de _Egypto, populus Israeliticus Pascha jus-
(Maith. xvn). » — < Justus enim (ut ail Scriptura) sus est eelebrare. Quindecim cantica graduum in
ex ftde vivit, et sine fide impossibile est placere Deo psalterio legimus, quce sunt ab « Ad Dominum
(Habac. n, Hebr. xi). » Habeamus consfantiam, ut cum tribularer (Psal. cxix), > usque « Ecce nunc be-
si divina dispensatio preces nostras tardius exau- nedicite Dominum (Psal. CXXXIII). > Quindecim anni
dierit, tandiu preces precibus jungamus, quousque *B Jezechise ad vilam sunt adjuncti. Quindecim diebus
hoc quod petiraus impetremus, dicenles ei cum Paulus cum Petro se mansisse testalur, conferens
Psalmista: « Dirige me in veritate lua et doce me, Evangelium quod prsedicaturus erat gentibus, ne
quia tu es Deus Salvator meus, et te suslinui tola forte in vacuum curreret aut cucurrisset. Septem
die (Psal. xxiv). » Sicut enim palerfamilias dormit, ergo ad dona sepleni Spiritus sancli perlinent, octo
et tamen si nostris precibus excitatus responderit, ad resurrectionem. Et quia ecclesia per septiformem
nolite mihi molesti esse, jam ostium meum clausum gratiam Spiritus sancti illuminata , didicit resurre-
est, et pueri mei mecum sunt iii cubili, non possum clionem credere, sperare et amare, recte quinto de-
surgere et dare vobis (Luc. xi): si lamen instantis- cimo loco pro filia rogatura introducilur. Et quia
sihie nos viderit petentes, el si non dederit surgens Ecclesia zelo divini amoris accensa, prsesentem vilam
eo quod amicus noster sit, propter imporlunitateni didieit contemnere et aeternain diligere, recte Cha-
lamen surget, et dabit nobis quotquot habemus ne- nanaea dicilur. Chana quippe zelus interpretatur.
cessarios. Jubetur enim in prece persistere, qui vult
HOMILIAXXXVI.
accipere, usque ad cornu allaris, id est, usque ad
fidem, dicente Psalmista : « Conslituite diem so- „. FERiASECCNDA POSTReminiscere.
lemnem, in condensis usque ad cornu altaris (Psal.
cxvii). > Et si ad impetrandum quod petimus nos (JOAN.vin). « In illo tempore, dixit Jesus turbis
idoneos esse non sentimus, spiritualium fratrum < Judaeorum : Ego vado, et quceretisme, > et reliqua.
orationes ad adjutorium quseramus, ut sicut ista « Ego vado, > inquit, « etquceretis me, t non desi-
mulier, aposlolis pro se intervenientibus, quod pe- derio, sed odio. Nam illum, posteaquam abscessit ab
lebat promeruit, ita nos communibus precibus ma- oculis hominum,inquisierunt, et qui oderant, et qui
gis quam propriis et singularibus adjuvari credamus. araabant : illi persequendo, isti habere cupiendo.
Habeamus humiiitatem, ut aliis de nobis majora Bonura est animam Chrisli qucerere, sed quomodo
exjstimantibus, nos minimos judicemus, in exemplo eam discipuli qusesierunt: et malum quserere ani-
hujus muUeris Chananitidis , quae a domino canibus mam Christi, sed quomodo eara Judaei quaesierunt:
comparata, ipsa se catellis comparavit. Hanc humi- illi, euro. ut haberent; isti, ut perderent. Denique
litatem habebat in corde, qui despeclus ab aliis isli, quia sic quserebant mori malo corde et perverso,
dicebat: « Ludam et vilior fiam plus quam faclus quod secutis adjunxit: « Quseretis me? » Et ne
sutn, et ero humilis in oculis meis (// Reg. vi). » putetis quia bene me quserelis.
Hinc etenim sapiens dixit : «, Quanto magnus es, •Q i « In peccato veslro moriemini. » Hoc esl : Chri-
humilia le in omnibus, et coram Deo invenies gra- stum male quserere, in peccalo suo mori. In pec-
tiam (Eccl. m). » Jam superius per filiam hujus mu- cato suo moritur, qui in peccato permanet usque
lieris, unaraquamque aniraam peccalricem signifi- ad mortero. Ille Cbristum non quaerit, qui salulem
cari dixiraus. Quamvis nec anima sine carne, nec anirace suce per poenitentiam uon quaerit, ad quem
caro sine anima peccare possit, tamen sunt quse- Prophela clamat : « Quaerile Dominum dum inve-
darn vitia quaespecialiter ad carnem, qusedam vero niri potest (Isa. LIX). » Modo qui misericordera,
ad animam pertinerevidentur. Furlurn quippe, adul- dum tempus habet non quaerit, inveniet eum ira-
terium, homicidium, fornicatio, ebrietates, sacri- lum. Judceisdixit : « In peccato vestro moriemini, »
legiuni, el his similia ad carnem pertinent : at vero, quia praesciebat eos in peccato suo permanere. Sin-
invidia, ira, superbia, odium, rancor, dolus, vana gulari dixit numero, in peccato, et plurali, vestro :
gloria, simulatio, et his similia ad animam. Sive quia omnibus illis, ad quos loquebatur, unam esse
ergo animam, sive carnem contigerit in his viliis volunlatem sciebal, aequalem malitiam perdendi
commaculari, a finibus suis egrediatur, id est prse- euin, qui salvare eos venerat. Alio vero loco disci-
terita peccala damnanda poslponat, carnis deside- pulis dixit : « Quo ego vado, vos non poleslis ve-
255 HOMILLE DE TEMPORE. 254
nire (Joan. xm): » non abstulit eis spem, sed prae- Jk runl; : « Moriemini in peccato veslro. » Et qui plus
dixil dilalionem. Quando enim hoc discipulis Domi- peccat, plus est in mundo, elplus est immundus. Et
nus loquebatur, tunc non polerant venire quo ille quanlo se quis mundata peccato, tanto se elevat de
ibat, sed poslea venturi erant : isli autem nunquam,- mundo non esse. Merito audierunt Judcei, « niorie--
qtiibus praescius dixit, i In peccato veslro morie- mini in peccatis vestris, » quia non habere pecca-
raini. » His aulem auditisverbis, quomodo solent tum nullo modo potuistis, qui cum peccato nati estis.
carnalia cogitantes, et secundum carnem judican- Sed tamen si in me, inquit, credideritis, quamvis
tes, et totum carnaliler audientes et sapientes dixe- cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro
runt: moriluri non estis. Adjunxit enim dicens : « Si non
< Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: Quo « credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis
< ego vado, vos non poteslis venire?» Stulta verba « vestris. » Ergo si crediderilis quia ego sum, non
et omnino insipienlia. plena; quid enini non poterant moriemini in peccatis veslris. Reddita spes est de-
illo venire, quo iUe perrexisset, si interficeret semel- sperantibus, excitatio facla esl dorniieniibus. Cor-
ipsum ? Nunquid ipsi non erant morituri ? Quid est dibus evigilaverunt, inde plurimi crediderunt, sicut
ergo, « Nunquid interficiet seinelipsuni,» quia dixit, Evangelii ipsius consequentia lestalur, ubi ait:
« quo ego vado vos non potestis venire, » si de IB « Haecillo loquenle, multi crediderunt. » In lioc
morte hominis diceret, quis-hominum non moritur? ergo populo cui Dominus loquebalur, erant qui in
Ergo quo ego vado, dixit, non quo ilur ad mortem, peccalo suo fuerant moriluri, erant etiam qui in
sed quo ibat ipse post mortem. IUis itaque non in- ipsum qui loquebatur, fuerant crediluri, et ab omni
telligentibus ista, respondit eis Dominus qui terram peccato liberandi. Tamen hoc attendite quod ait
sapiebant. Dominus Christus : « Si non credideritis quia ego
«Vosde deorsum-estis. > Ideo terram sapitis, quia sum, moriemini in peccato veslro. > Quid est, si
sicut serpens terram manducatis, terrenis pasci- non crediderilis quia ego sum ? quia nihil addidit,
mini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum mulluro esl quod commendavit. Dixit, ego sum, et
cor non habelis. « Vos de deorsum estis, ego de iion addidit quid, sive Christus, sive Filius Dei, sive
« supernissum. Vos de mundo hoc estis, ego non ille quem prophetae praedixerunt, sive Salvator mun-
< sum de hoc mundo. » Quomodo ergo non erat de di, sive aliud aliquid quod de eo in Scripturis legitur.
hoc mundo, per quem factus est mundus, et semper Multum est quod ait, Ego sum, quia dixerat Deus
ubique est? Sed omnes de mundo, sed prius mundus, Moysi:«Ego sum qui sum.» Eodemmodo Verbum es-
postea homo. Sed Chrislus anle mundum, ante Chri- senliaesempilernce usus est ad populum Judaeorum, •
stum nihil, qui« in principio erat Yerbum, et omnia *2 quo tunc ad Moysen per angelum in rubo flammae
per ipsurn facta sunt (Joan. r) : « sie enim erat ille ignis, quem missurus erat ad liberandum populum
de supernis. De quibus supernis ? Ab ipso Patre, suum (Exod. m). Quid est quod hic dixit: « Ego
nihil illo superius, quia Verbum genuit sequale sibi, ^sum, > nisi, ille ipse qui tunc in angelo mitlere
coselernum sibi, unigenitum sibi, sine tempore, per Moysen servum meum ad liberandum populum
quem conderet tempora. Ideo Christus ante omnes meum destinavi, ego ipse modo per meipsum veni
creaturas, et anle omnia tempora, quia de Patre incarnatus, homo factus, liberare homines, quos
coaeternus Patri genitus est. creavi, qui perditi fuerant? Quidquid enim aliquan-
« Yos de hoc mundo estis, ego 11011sum de hoc do mutari potest vel in melius, vel in deterius, quo-
< mundo. Dixi ergo vobis, quia moriemini in pec- dammodo ex eo quod fuit ante, incipit aliud esse,
« catis vestris. J Exposuit nobis quid inlelligi vo- vel aliter esse quam fuit. Solus vero Deus semper
luit, vos de hoc mundo estis; ideo quippe dixit, Vos idem est, inimulabilis veritas, immutabilis, sempi-
de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia ternus, immutabilis-natura, immutabilis substanlia,
iniqui eraut, quia infideles erant, quia terrena sapie- et quidquid de eo dici polest, semper idem est quod
bant. Nunquid apostoli et sancti Dei de hoc mundo ,„ fuit et erit. Prorsus nihil aliud melius videretur in
non erant ? Erant siquidem, quia de Adam nati sunt, loco, in hoc verbo quod ailDominus : « Ego sum, >
sed ipsa Yeritas de eis ait- : « Ego elegi vos de nisi, ego sumDeus, moriemini in peccato veslro. Sed
mundo (Joan. xv), > id' est, de carnali conversa- illi semper terrena sapienles, et semper secundum
tione, quae mundi nomine in hoc loco significari carnem audientes et respondentes, quid ei dixerunt
videlur. Quia ergo erant de mundo, facli sunt non audiamus.
de mundo, sed perlinere coeperunt ad eum, per < Tu quis es? > Non enim cum dixisti, nisi credi-
quem factus est mundus. Isti autem remanserunt deritis quia ego sum, addidisli quis esses. Quis es,
esse in mundo, quibus dictum est: « Moriemini in ut credamus? Et ille : < Principium. » Ecce quod est
peccatis veslris. > Nemo dicat, de hoc mundo non principium, mutari non potest, prineipium in se
sum. Quisquises, o homo, de hoc mundo es, sed manet etinnovatomnia. Principium cui dictum est:
venit ad te qui fecit mundum, et liberabit te de hoc « Tu autem idem ipse es, et anni lui non deficient
mundo. Si delectal te mundus, semper vis esse im- (Psal. ci). > « Principium, ait, qui etloquor vobis. >
mundus : si autem non deleclat te hic mundus, jam Respondit, principium nie esse credite, et addidit,
tueris niundus, evnon audies auod Judaei audie- qui el loquor vobis, id est quia bumilis propler vos
PATROL CXVIII. 8
255 HA\MO_\TSHALBERSTAT.EPISC. OPP. PARS 11. — HOMIL. 256
factus, ad ista verba descendi. Nam si principium, A. . Pater verax. Sicut a Patre Filius, ita a Yeracive-
sicutiest, ita maneret apud Patrem, el non aeciperet ritas. Pater Yerax est, sed non a veritate: FiUus
formam servi, et homo loqueretur hominibus, quo- veritas, sed a Palre quiaFilius a Patre, non aseipso,
modo ei crederent, cum infirma corda intelligibile et ideo ait alioloco : « A meipso non veni (Joan. vn),»
verbum sine voce, sed sensibilia videre non possent? id est, a meipso rion sum. Pater utique verax est,
Ergo, inquit, credite me esse principium, quia ut non a participando veritati, sed generando verita-
credalis non solum sum, sed et loquor vobis. Verl.a tem. Qiiia Paler genuit Filium, qui de ipso ait: « Ego
Dominiliosiri Jesu Chrisli, quaehabuit cum Judaeis, sum via et veritas et vita. » Cum autem dixisset
ita moderant Ioquelam suam, ut cseci non viderent, Dominus Jesus, « verax est qui me misit, » non in-
et fidelesoculos aperirent. « Dicebanl ergo Judcei : lellexeruul illi quod de Palre eis dicebat. Necdum
Tu quis es ? Et ait: Principium qui et loquor vobis.» enim habuerunt oculos cordis aperlos, utintelligere
Quare se dicit Dominus Jesus principium ? Quia possent sequalilatem veracis et veritatis.
omnia per ipsum facta sunl. Ipse enim est Dei sa- « Dicebat ergo eis : Cuiri exaltaveritis Filium ho-
pienlia, sicut Psalmista dicit : « Omnia in sapienlia « minis, tunc cognoscetisquia ego sum, et a meipso
fecisti (Psat. cvn). » Si igitur omnia in sapienlia « facio nihil, sed sicut docuit nie Pater, htec loquor.»
fecit Deus, id est, in Filio suo coaeternosibiet con- K3 Quid est hoc ? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi
substantiali, Filius utique omnium principiura est. eos post passioiiemsuam cognituros quid esset. Pro-
Nunquid et Pater pptest dici principium ? Utique cul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse cum
recle dicitur et Pater principium, non tamen duo cseteris sanctis suis ante mundi constilutionempra,-
principia, sicut Pater Deus, ei Filius Deus, non la- sciendb elegerat, post passibnem suam esse credilu-
riien dub principia, sed unuiri principium faciendum ros. Ipsi sunt illi, quos assidue commendamus,et ad
est. Ergo el Spiritus sanctus principium est, non imitaiionem cuih magna exhortalibne proponimus.
tamen tria principia, Pater el Filius et Spiritus Misso autem Spirilu sancto post Domini passionem
sanctus, sed ununi principium : sicut Pater Deus, et resurrectionem et ascensionem, eum niiracula
Filius Deus, Spiritus sanctus Deus, non tamen tres fierentin ejus nomine, quem tanquam mortuum per-
dii, sed unus Deus : sicut Paler omnipotens, Filius sequentes Judaei conlempserunt, compuncli, sunt
omnipotens, Spiritus sanctus omnipotens, non lamen corde. Et quem scevienles occiderunl, et cujus san-
tres omnipolenles, sed unus omnipotens. Id enim guinem sseviendofuderunt, credendo biberunt illa
quod Pater ad se est, Deus esl: quod ad Filium est, tria millia, et illa quinque uiillia Judseorum,quos ibi
Pater esf. Quod Filius ad seipsum est, Deus esl : et videbat, quando dicebat: « Cumexaltaveritis Filium
quod ad Patreni est, Filius est: et Spiritus sanctus ^L iiominis, tunc cognoscetisquia ego sum. » Tanquam
quod ad se esl, Deus esl: quod Patrem et Filiuin, diceret: Differo cbgnitionem veslram, ut impleam
Spiritus sanctus est, quia Patris et Filii Spirilus est, passionem meam, ordine vestro coghocelis qui sim.
ex Palreet Filio proceriens, unius substaritise, pote- Non quia omnes tunc erant crediluri, ex his qui
statis et majestalis cum Palre et Filio. audiebant, id est, post Dominipassionem. Nam paulo
« Mulla,inquit, habeo de vobis loqui el judicare.» ante dicil : Hseceo loquenle, miilti crediderunt in
In alio loco vero dixit : « Ego nbn judico quemquam eum, et noiidum tameu exaltatus erat Filius homi-
(Joan. vm), > pr__sentem ei ostendens advenluni, nis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glori-
quo venit salvare, non judicare, quia veneral ut ficationis : crucis, non cceli. Nam ibi exaltatus est,
salvaret munduin, non ut judicaret niundum. Quod qriando pependit in ligno, sed ilia exaltafio, humi-
autem nunc dicit, « multa habeo de vobis loqui et liatio fuit. Tunc enim factus est obedieusPalri usque
judicare, »judicium futurum dicil. Ideo eniin ascen- ad moftem, mortem aulem crucis. Quapropler exal-
dit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo ju- lavit illum Deus (Phitipp. u), etc. Altera exaltatio
stius judicabit, quam qui injuste juciicatus est. fuit, quando elevalus esl in cruce ; altera, dum
Multa habeo, inquit, loqui et judicare de vobis, sed . ascendit in coelum.Illa humilialionis, ista glorifica-
^
qui me misit, verax esl. YirietcquemadirioriiimPalri tionis. Exaltalio vero crucis oportebal impleri per
riel gloriam, sequalis Filius Patri. Exempluiri enim eorum manus, qui postea fuerant credituri, quibus
praebensnobis gloriam riare Deo, gioriam Dei quce- dicit: « Cum exallaveriiis Filium hominis, »addidit:
rere, non nostram. Quasi diceret: 0 liomo firielis, si « tunc cognoscetisquia ego sum.» Quid est ego sum,
ego Filius Patris, sequalis Patri, consnbslantialis nisi unius substantise cum Patre ? sicut ad Moysen
Palri, cocelernus Palri, do gloriam ei a quo sum, superius diximus diclum esse : t Ego sum qui sum
quoinodo tu superbus es apudeum cujus es servus? (Exod. m). » Yerbo substantiali utitur de seipso
lutilla, inquit, habeo de vobis loqui ei judicare, sed Domiiius, ut intelligatur ceternamesse subslantiam,
qui me niisit, verax est. Tunquam-diceret: Ideo ve- et unam esse substantiam Patris et Filii. Tamen ne
rum dico, quia Filius ve.acis veritas sum. Pater ipse intelligeretur Pater, continuo adjunxif: «Et a
verax est, Filius veritas. Ail enim apertissime ipse meipso facio nihil, » id esl a meipso non sum. Quod
Dominus: « Ego surn via el veritas et vita (Joun. autem addidit, « siculdocuit me Pater, hsec loquor, >
xrv). » Ergo si Filius veritas, Pater quid, nisi quod sensus altissimus est. Cor enira mundandum est, ut
ait verifas. Qui nie misil, vcraxesl? Filius veritas, intelligatur quod ait, « sicut docuil nie Paler, sic
257 HOMILI/E DE TEMPORE. 258
loquor. > Non euini ita iiiteiligendum est, quasi ho- j\ t Et respondit : Eo, Doniine. » Ait eniin : « Quia
-mo paler liomini filio loquerefur, sed excellerilius qusecunquepra_ceperit nobis Dominus, faciemus et
ef sacralius. Aliter vero iutelligendum est quod alt obedienies ei eriinus (Exod. xxiv).»—« Et non ivit.»
Evangelista (Jaan.i):«In principio eratVerbum, > et Quia cuncta quce slabilia esse promisit, mentiius est.
aliterintelligendum, «Verbum carofactum est.sAliter « Quis ex duobus fecit voluntatein Patris? Dicunt:
de Divinitale Cbristi-, in qua sequalis est Deo Patri, « Pnraus. > Sua sententia condemnantur Judsei. Pri-
aliter dehumanitaleejus, in qua cousimilis est, nobis, mus etenini filius, id est gentilis populus, volunta-
cogitanduraest. Noriunomodo iiilelligendum est quod tem Patris fecit, qui primura quideiri erravit, post-
ait Dominus:« EgoetPaler unumsumus (Joan. x) : > inodura per posnitentiam seineiipsum correxit. Qui-
ct illud quod dixil:« Pa_er major me est( Joan. xiv).» dam autem interpretantur hanc parabolam non super
Ergo non corporaliter cogitate, Palerlocutus est Filio, duos populos, sed super justos et peccatores. Publi-
quia iucorporaliter Pater genuit Filium. Nec eniiri sic cani enim et peccatores, qui primura mandata Dei
riocuit, quasi indoclum geiiuerit, sed hocesteum do- respuerunt, postea, prsedicaiile Joanne, eum accepe-
cuisst, quod est scieiiiem genuisse. Ei hoc est, dbcuit funt, et baptisnio illius sunt mundali. At contra
me Paler, quod scierilem me geuuit Paler. Si eriirii, scribce el Phariscci, qui de falsa justitia sibi applau-
quori pauci intelliguut, simplex est rialura veritatis, B " debant, duin baptismum Joannis percipere despexe-
hoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet ruiit, inobedierites divinoruin pfseceptofuin exstite-
quori noverit, a quo habet, ut sit, non ut prius ab rtint. Undeet Dominus in conclusione istius parabblse
iiloesset, postea ab illo nosset, sed quemadmodum subjunxit:
illi gigiiendo dedit, ut nosset. Quia simplicis, ut di- t Quia publicani et raeretrices prsecedent vbs in
cluin esf, naturae veritatis est esse, et nosse hon est « regno Dei, » Regnum Dei possumus intelligere sa-
aUud atque aliud, sed hoc ipsum. Dixit ergo ista cram Scripturaui, juxta quod alibi dicit:«Auferetur
Judceis, et addidit: a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus
« Et qui me misit, mecum est. » Jam hoc el ante ejus (Matth. xxr). > Ad hoc regnum Dei publicani et
dixeral, sed rem raagnam assidue commemorat, misit meretrices, id esl gentiles, prsecesserunt Judaeos.
me, et rnecum est. Si ergo lecum est, o Domine, non HOMILIAXXXVIII.
uniis ab alib missus esi, sed ambo venistis. El tainen
cum ambo simiies sint, unus missus esl, alter misit: FERIAQUARTA POSTReminiscere.
quoniam missio est inearnatio, ipsa iiicarnatio Filii (MATTH.xx.) « In illo tempore, ascendehs Jesus
lanium est, non et Patris. Misil itaque Paler Filium, « Hierosolymam, assumpsit duodeciiridiscipulos suos
sed iiqu recessit a Filio. Ergo, iiiquil, « qui uie mi- G « secreto, et ait illis : Ecce ascendimus Hierosoly-
sit, noh reiiquit me soluni. > Cirjus auctoritate tan- t main,»elreliqua. Crebro Dominusiam superiuspas-
quam palerna incarnatus sum, mecum est, hon roe sionem suam praedixerat, et tempus et locum et mo-
dereliquit. Quare me non ciereliquil ?« Quia ego quce dum eliam sucepassionis. Quid ergo est quod iterum
« placiia sunt ei, facio semper. > Ipsa est aequalitas repetit? Sed quia multa interlocutiis fuerat, et pri-
seniper, non quodam inilio et deinceps, sed sine ini- lerat memoria suie passionis a mentibus discipulOi'um
lio, sine fine : Dei eniui generaiio non habet iniiium suorum elabi, ideo repetit scepiusde contumelia pas-
lemporis, quiapergenitum facta sunt tempora. sionis suce, ut et pararet animas illorum ad tenta-
tionem , ut venientes Hierosolymam, tanto minus
HOMILIAXXXVII. teffferentur, qiianlo ssepius id a Domino pfaedictum
FERIATEnfiA POSTReminiscere. esse meminissent.
« Et accessit ad eum malef filiorum Zebedaei
( MATTH. XXI.)« In illo tempore, dixit Jesus turbis « cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo. »
i Jiidseorumparabblam hauc : Homo quidarii habuit Mater filiorum Zebedaei, fnalertera fuit SaiVatoris,
£ «uos filios,» et reliqua. Homo iste palerfamilias qui,.,. mater videlicet Jacobi et Joannis. Quid auterii perti-
(iuos ftlios iegilur"liabuisse, omuipolens Deus esl, " nuil ad hanc niulierem, ut cuin audierat a Domirio
palerfamilias et conriitor diiorum populoriim. Prior contumeliam el pa.nara passionis, ab illo gioriarii et
filius, gentili- est populus, ~qiiiin Noe et filiis ejus dignitatem peteret filiis suis? Nihilenini praedixerat
cxordium sumpsil, qui prior diciiur, quantum ad de gloria regni, sed solummodo de supplicib passio-
aiiliquitatem perliuet : cui dedilDoniintis per legem nis. Sed forsitan inciiata est ad petendam dignitatem
naturaiem prceceptum, ut operaretur vineam suam, iiliis suis , quod intellexeral sermonem Domini,
dicens (Tob. iv) : « Quori tini non vis fieri, alii ne quem dixil, quod posl lerlia die resurrecturus esset:
feceris. > Et, «Omnia quce vullis ut faciant vobis ho- Putabat enini juxta, Judcebrum fabulam, quod Domi-
mines, et vos facite illis (Malth. vn). » Ille quidem nus post resurrectionem suam per mille annos esset
p.iimim iri vinea Domini Iaborafe contempsit, sed regnaiurus in terra corporaliter, el digriitatem ler-
posthiodum in adventu Donlirii poShitentia com- renam suis electis esset distribulurus. Haecergo fer-
niotus, ad opera judicii conversus est: Alter vero voreniuliebri incitala ad Dominum accessit, ut post
filius Judaictis populus fuil, ctti Dominus danslegem resurrectionem suam daret filiis suis poleslatem
ner Moysen,operari prsecepit in vineain suam. sedendi, unum a tiextris, et alterum a sinislris.
239 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 240
< Respondens aulem Jesus, dixit: Nescitis quid A _ licorum dicitur : « Lseva ejus sub capite meo, et
« petatis. t Mater quidem petierat, sed Doininus dextera illius amplexabitur me (Cant. n). »— < Sed
discipulos increpavit, quia intellexit per potentiam quibus paratum est a Patre meo. » HumilibusvideU-
suceDivinitalis petilionem, quarii maler ei attulerat, cet et mitibus, audientibus me dicentem : « Discite
ex suasione filiorum descendisse. Et nihil mirum a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. xi). >
est, si DOiiiinushis duobus discipulis dicat,« Nescitis « Et audientes decem , indignali sunt de duobus
qriid petatis, » cum de Petro apostolo evangelista < fratribus. >Et illi carnaliter pelierunt, et isli carna-
dicat quia nesciebat quid diceret. « Polestis bibere liler indignati sunt. Et tamen apostoli non contra
« calicem quem ego bibiturus sum ? »Calicis noinine malrem indignantur, quse flliorum petilioncm attulit,
et baplismi, sicut alius evangelista ponit, passionem sed contra filios: quia iniellexerunt istam petitionem
designat. Unde per Psalmislam dicilur (Psal. cxv): ex voluntate filiorum processisse. Dominus autem
« Quid retribuam Domino pro omnibus qusereiribuit mitis et humilis, nec matrem arguit cupiditalis, nec
mihi ? Calicem salutaris accipiam. >Et mox subjunxit aposlolos arguil invidiceet livoris, sed utrisque pro-
quid esset calix salutaris, dicens : « Pretiosa in con- ponit exemplum humilitatis, dicens illum polius nia-
spectuDominimorssanclorum ejus. >Baptismo etiam joremesseinregnocoelorunvquicunque se inferiorem
plerumque passio designatur, sicut Dominus dicit: B praebuerit obsequio.
< Baplismate habeo baptizari (Luc. xn), > id, estpas- « Scitis quia priucipes genlium dominantur eoruin,
sionem habeo sustinere. Interrogat ergo Dominus, si « et qui majores sunt, potestatem exercent inter
possent calicem bibere, quem ipse bibiturus eraf, id < illos. > Proponit Dominus exemplum de genlibus,
est, si eamdem passionem possent ferre, quam ipse quarum principes exercent potestatem inter eos. El
passurus erat pro ilUs.In quibus verbis aperte oslen- illo proposito, subjunxit:
dit, quia prius sustinelur supplicium, ac deinde per- « Non ita erit inter vos,»id est, non similiter con-
venitur ad regnum. tendetis de principatu et gloria, sicut gentes.
>
« Calicem quidem meum bibelis, id est, passio- i Sicut non venit Filius hominis minislrari, sed
nem meam sustinebitis. Quod quserendum est, quo- « ministrare. » Hoc non venil Filius hominis ut
est,
modo intelligatur. De Jacobo vero quod ipse Domini in hoemundo honores et
calicem biberit, nulla dubitatio est, quia ab Herode dignitates qucereret, sed ut
vero dubium ipse potius aliis ministraret. Proponit Dominus se-
capite truncatus est. De Joanne est, metipsum in exemplum humilitalis. Quid ministravit
cum ipse per martyrii poenam vitam hanc non finie- Dominus suis ? Victum et vestinientum , et
apostolis
rit. Sed ipse- licet per effusionera sanguinis de hoc ccelera necessaria
Salvatoris Q corporis, et prsedicationem verbi
saeculonon transierit, tamen calicem ipse divini, et ad ultimum in tantum se humiliavit, ut
bibit. Quia ipse a Domitiano impiissimo imperalore crucem et eis subiret, hoc eliam el
passionem pro
in ferventis olei dolium missus, et venenum ante nobis ministravit. Unde et Domihus dicit: « Et dare
principem bibit, et illaesus permansit, necnon eliam « animam suam redemptionem pro multis. » Non
cum reliquis apostolis flagellatus legitur. Et licel per dixit
et effusionem vitam non transierit- pro omnibus, sed pro multis, quia videlicel
poenam sanguinis Dominus pro omni genere humano licet cruceni sub-
tamen calicem passionis bibit, quia animus et volun-
iret, his dunlaxat ejus passio profuit, qui eodem
tas illius ad passionem perferendam semper paratus
fuit. spiritu renati sunt ad vitam, quo ille conceptus esl
in utero matris.
t Sedere autem ad dexteram meam sive ad sini-
i stram, non est meum dare vobis. > Considerandum HOMILIAXXXIX.
quod dicit, « non est meum dare vobis. » Yobis vi- FERIAQUINTA POSTReminiscere.
delicet superbis et cupidis vanaegloriae. Et est sen-
sus : Regnum Dei non est dantis, sed accipientis. (JOAN.v.) « In illo tempore, dixit Jesus turbis Ju-
Non enim possunt accipere regimm Dei tales quales « dseorum : Non possum ego a meipso facere quid-
YOSestis, sed quales vos esse debetis. < Non est " « quam, sed sicut audio, judico.» Forlasse ideo dixit,
meum dare vobis, »id est superbis et elatis. Estote « non possum a meipso facere quidquam, » quasi
ergo vos primum humiles, et sic ad dignitatem regmi dixisset, a rneipso non sum, sed a Patre. Paler enim a
pervenietis. Praeparate vos lales , ut sitis apli regno nuUoalio est, Filius autem a Patre est, et reliqua.
coelorum. Yolunt autem quidam doctores concessum ! Ideo dixit, sicul audio, judico,» quiaunum opus esl
esse his discipulis quod petierant, ut unus sederet Patris etFilii et Spiritus sancli. Sicut auditjudical.
ad dexteram Domini, et alter etiam ad sinislram. Audietvidelicet per unitatem substanticeet propriela-
Cum enim Jacobus per decollationem maftyrii coe- tem scienlice.Nonjudicata semetipso, quianon est a
lestia regna penelravit, quasi ad dexteram Domini semetipso. Pater quippe solus de alio non est, Filius
sedit. Quia Joannes evangelista per mullum tenipus a Patre genitus est, ut diximus. Ab ipso enim audiet
ultra caelerosaposlolos ad annos plurimos perdura- FiUus, a quo genitus est, quia non est a seipso, sed
vit, quasi ad sinislram illius sedit. Per sinistram ab alio a quo genitus est. A quo illi est inlelligeniia,
enim praesens vita designalur, per dexteram autem ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia,
ccelestis beatitudo significalur, sicut in Canticiscan- quse nihil est aliud quam scienlia. Polest quoque hoc
241 HOMILLE DE TEMPORE. 242
ipsum quod dixit, « sicut audio, judico, >de humani- A . dientibus tribus discipulis de Filio suo. t Et scio quia
tatis natura intelligi, quam Dei Filius ex virgine <testimonium ejus verum cst. » Omiie verum, a ve-
sumpsit. Cum ageretur de resurrectione animarum, ritate verum est. Deus enim veritas est. Et quidquid
non dicebat audib, sed video. t Sicut audio, judico, verum est, a Deo'verum est: atque hic testimonium
< eljudicium meum justum est. » Unde est judicium dixit quid sit. « Opera, (inquit), quse ego facio, testi-
^ominis? Quia sequitur: « Non qusero voluntatem « monium perhibent de me. »Deinde adjunxit: « Et
« meam, sed voluntatem ejus qui misit me. »Ista « leslimonium perhibet de me, qui misit me Pater.»
missio incarnatio est Christi, quse ad hocfacta est, Ipsa quce opera fecit, a Palre se accepisse dicit. Te-
ut paterna volunlas in salute humani generis per eum stinionium ergo perbibent opera, teslimonium per-
effleerelur. Yidetur enim in hoe loco, ex his verbis hibel Pater, qui misit eum. Perhibuit Joannes tesli-
Salvatoris nostri, velle eum insinuare nobis duas na- monium de Christo, tanquara lucerna, non ad sanan-
luras in se esse, et verain habere animam , in qua dos amicos, sed ad confundendos inimicos. Jara enim
sola voluntas est. Quseenim tanta conjunctione com- antea prsedictum eral a persona Patris: < Paravi lu-
misla est Divinilali, ut tota volunlas in ea spiritualis cernam Christo meo. Inimicos ejus induam confu-
fuit, sed tamen non animalis, id est carnalis. Nam sione, super ipsum autem efflorebitsanctiflcatio mea
consequenler subjunxit: " (Psal. cxxxi). >Esto tanquam in nocle positus, at-
« Si ego leslimonium perhibeo de meipso, testi- tendisti in lueernam et miratus es lucernam, ct
< monium meum non est verum.» Nam sicut in con- exsultasti ad lucem lucernce. Sed illam iucernam
sequentibus dixit:« Si gloriflco meipsum, gloria mea dicit esse solem, in quo exsuitare debeas. Et quam-
uihil est : sed qui misit me Pater, ipse me gloriflcat vis ardeat in noete, diem te jubet exspectare. Non
(Joan. YIII).» Sed hic dictum est: i Si ego testimo- ergo quia illius hominis testimonium non erat opus.
nium perhibeo de meipso, testimonium meum non Nam ut quid millerelur, si non erat opus? Sed ne
est verum (Ibid.). »El paulo post : « Qui me misit in lucerna maneat homo, et lumen lucemse sibi suf-
Pater, ipse testimoninm perhibet de me (Ibid.). » ficere arbitretur, ideo nec Dominus lucernam illam
Nunc in se naturam hominis demonstrans, nune in superfluam dicit fuisse, nec lamen dicit in lucerna
Dei majestate aequalera se significat Patri, nunc uni- debere remanere. Scrutamini inquil, Scripturam,
tatem sibi Divinitatis cum Deo Patre vindicans, nunc in qua vos putalis vilam selernam habere. Ipsa testi-
fragilitatem humanae carnis ostehdens, nunc doctri- monium perhibet de me, et non vultis venire ad me,
nam suam se non dicere suam, nunc voluntatem ut vitam habealis. Quid vos putalis habere in Scri-
suam se non qucerere, nunc testimoniurn suum ve- plura vilam aelernam? Ipsum iiiterrogate, cui perhi-
rum non esse, nunc verum esse significans. Nam hie C * bet teslimonium, et intelligite quae sit vila ceterna.
ait: < Si ego teslimonium perhibeo de meipso, testi- Et quia propler Moysen videbantur repudiare Chri-
monium meum non est verum. » Et paulo post: Etsi stum, lanquam de alia lucerna. Omnes enim homi-
ego teslimonium perhibeo de me, verum est testi- nes lucernce,quia et incendi possunt et exstingui. Et
monium meum. Quomodoergo non est verum tesli- lucernce quidem cum sapiunt lucent, et spiritu fer-
monium ejus, nisi secundura fragilitatem carnis? vent.Nam etsi ardebant,exstincla_suntei.ampulent.
Nam et iUudquod dixit: < Non veni facere volunta- Pernianserunt enim servi Dei lucernse bonce ex oleo
tem meam (Joan. vi). > Et, Filius a se nihil potest misericordia. illius, non ex viribus suis : gratia
facere, et alia mulla hujusmodi, quse omnia non quippe Dei, gratuita illa, oleura lucernarum est. PIus
infirraant Filium neque decipiunt, nec a Patre dis- enim ilJis onraibus laboravi, ait qucedam lucerna. Et
jungunt. SI quidem et hsecideo suntposita, ut vera ne viribus suis ardere videreiur, adjunxit: Non ego
ejus reluceat humanilas, sicut ex his : «Ego in Patre aulern, sed gralia Dei mecum. Omnis propheta antc
et Pater in me (Joan. xiv). s Et iterum : « Ego et Domini adventum lucerna est, de quo dicit Petrus
Pater unum sumus (Joan. x). > Et: « Qui me videl, apostolus (IlPeir. i). Habeamus certiorem propheti-
videt et Patrem (Joan. xiv). >Et:«Sieut Patef sus- cum sermonem, cui bene facilis, inlendeiites quem-
citat mortuos el vivificat, ita et Filius quos,vuItvivi- admodum lucernse Iticent in obscuro loco, donec
ficat, » YeraejusDivinilas approbatur. Quia voluntas dies lucescat, et lucifer orialur in cordibus veslris.
Patris et Filii, una operalio, una denique gralia, ea- Lucerna itaque prophela est, et omnis prophetia est
demque gubernatio est. Sed magister gentium docet una magna lucerna. Quid apostoli? nonne Iucernce?
ista, scribens: <Gratia vobis etpaxaDeoPalre'nostro Eliam ipsi lucprnae plane. Solus enim ille non lu-
et DominoJesu Christo (/ Cor. i). > cerna. Non enim accendilur et exstinguitur, sed est
< Alius est qui teslimonium perhibet de roe. > In «lux vera, quceilluminai omnem hominem venieniem
sequentibus ostendit quis sit ille alius qui teslimo- in hunc mundum (Joan. 1).» De Joaone dicitur:< Non
nium perhibet de se, ubi ait : « Qtii misit me Paler, eral ille lumeu , sed ut testimonium perhiberet de
ipse teslimonium perhibet de me (Joan. vm). »Testi- lumine (Ibid.). t De Christo aulem: « Erat lux vera,
monium Palris esl de Filio in baptismo, ubi vox facta qnce illuminat omnem hominem venienlem in hunc
est de coelo: < Hic est Filius meus dilectus , in quo munduin. >Quidest quod deapostolis ipsaYeriiasait:
mihi bene complacui (Matih. XYII).»Simile quoque «Yoseslis Iuxmundi, >etdeJoanneevangelista: «Non
teslimonium in monle sanclo perhibuit Pater, au- eratille luinen?»Nec Joannesper se erat lueerna, nec
243 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PARS II. — HOMIL. 244
apostoli per se lumen, sed a lumine Christo ille Iu- A _ bam in mundum ul gloriiicaretiir.iiomeii Palris. «.Si
cerna, et illi illuminati, qui est sol verus, oriens in « alius venerit in nomine suo, illum accipietis. »
eorde credentium. Quis est qui venit in nomine suo, nisi ille qui gio-
« Ego autem habeo testimonium majus Joanne. riam propriam quserit, et non alius qui misit illum.
« Opera enim quse dedit mihi Pater, ut perflciam, Quis est quem accepluri erant Judcei, nisi Anlicliri-
« ipsa opera quce ego facio, leslimonium perhibent stum qui venturus est gloriam quaerere propriara ?
« de me, quia Pater me misit. Et qui niisit me Paler, El hoc eritillis pa_na peccati, quia noluerunt veri-
« ipse teslimonium perhibuit de me. » Superius dixit, tati credere, et credent mendacio.
« teslii-ionimn noti accipio ab homine, » hic causam « Quomodo poteslis vos credere, qui gioriam ab
dixit, quare abiioniinc teslimonium non accepisset, < invieem accipilis, et gioriam qi.aeest solo Deo, non
quia habet teslimonium Patris, et operum testimo- « quceritis ? > Considerandum. intentius qnanla sit
niiiffi, sed habel niajus quam sunt hominum. Ergo jactantice et humanaelaudis ambitio inalum, pro quo
hcecniissip, incarnalio est Christi: incaniatio vero ipsa Veritas ait, credere non posse quosdam, quod
Christi, redemptio est nostra : redemptio vero no- scccularis gloricecupidi erant. Quid esl bumancela'-;-
stra, est in ipsa Yerilate, quee ait: « Ego veni ut vi- dis cupiditas, nisi supernse mentis elaiio? Yult de se
lain habeanl, et abundaiitius habeant (Joan. x). > J_ ] aestimari, quod in se habere non sludel, Alter inte-
Subjtinxil vero Iitiic leslimonio Patris, de ipso Patre rius, alter foras virieri desiderat. Humilitas vero glo-
quod Judcei, vel magis omnes infideles exccecatis riam quserit a solo Deo, superbia ab hominibus. Inde
nienlibus verilalem Divinitatis non possunt accipere, Joannes Baptisla ab ipsa Yefitale tam excellenter
dicens: laudatus est, ul non esset arundo venlo agitala, quia
« Nequeenira voceni ejus audistis u.nquam, ncque non liimian.. laudis, nec odiosceviluperationis aura
< speciem ejus viriistis, et verbum ejus non babetis flante flexibilis fttit, ideo gloriam non qucesivit hu-
« in vobis manens. » Dicit Apostolus : « Non enim manam.
auditores legis justificati sunt, sed factores verbi Dei « Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud
(Rjm. u),i idest, Filius Dei non manet in iliorum cor- < Patrem. Est qui accusat vos Moyses, in quo vos
dibus, quia non servanl quae auriiunt. Quod vero « maxime speralis. » Ideo non accuso, quia non veni
ait: « neque vocem ejus audistis, neque speciera vi- damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia in-
distis, » in hoc ostendit substantiam Divinilalis in- creduli estis voci illitis. « De me ille scripsit, > dum
compreliensibilem et invisibilem,,et vocem ejus non ait (Deut. vni): Prophetam vobis suscilabit Domi-
cariialibus audire poluisse auribus, sed spirituaii ntts Deus de fralribus vestris, tanquam me, ipsum
iiitedigenlia per gratiam sancti Spiritus intelligere C ( audielis. Quid vero sequalur attendite : Erii, omnis
vel amare, secundum quod unicuique dafum eril. anima quae non obedierit proplietce illi, extermina-
Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vi- bitur de populo Dei. Si autem iliius Iitteris non cre-
lam seternani habere. Et«illse sunl quce tcstimonium difis, quomorio meis verbis credefis ? Qtiiriquidcnim
perhibenl de me, e.l non vultis venire ad me, ut vi- lex et prophelae scripserunl, per omnia Christiim
tam habeatis. > « Non vultis venire, » id est, non veniunim esse designabant. Si eniin Juricoilegl vel
vultis credere, quia sine fide impossibile est Deo prophetis eredidissent, utique et Chrislo.
placere. Yenire nostrum ad Christum, id esf, credere HOMILIAXL.
verum illum Filium Dei, etveram nos per illum ha-
bere salulem. Omnis eniin Scriptura sancta testi- FERIASEXTAI'OST_--.;....._._._.
mouiuni perhibuil Clnislo, sive per figuras, sive pcr (MATTU. XXI.) « In illo tempore, dixit Jesus disei-
prophelas, sive per angeloruni -minisieria. Ergsi et « piilis suis, el turbis Juriaeorum parabolam hanc :
Moyses testimoiiiumpeiiiibuil Christo, Joannes tesfi- < Komo quidam erat palerfamilias, qui planlavit vi-
nionii-m perhibuitCIirislo, elc__leri prophelse et apo- « neam, el reliqua.» Seribceet Pbariscei, qui superius
sloli perbibuerunt testimonium Christo. His omnibus Domiiio dixercmt: In qiiapoteslatehcecfacis?audiuiil
testimoniis proponit operum suorum, quia per illos j) ] per occultas parabnlas, quori per apertum sermoncm
non nisi Dens perhibuil testimonium Filio suo. non merebantur audire. Omnipotens elenim Deus
« Glaritatem ab hominibus non recipio, » id esl, Pater, condilor et gubernator familiarmn suarum
lamiem humanam non qusero, quia « non veni inini- est. Yinea illius, domus Israelitica est. Hoc enim no-
strari,- sed ministrare (Malth. xx), »id esl, nou veni mine solet appellari eadem gens in sacro eloquio,
ut honorem ab hominihus acciperem carnalem , sed sicul Isaias dicit (Cap. iv) : t Cantabo diiecto meo
ut honorem liominibus darem spiritualem. canticum palruelis raei vinecesuce. » Vinea facfa est
« Sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non ha- mihi in loco uberi, etc, usquequo dixit: Yinea Do-
< betis in vobis.» Irieo dileciionem Dei non habue- mini sabaqth, domus Israel est. Et Psaimista ais :
runt, quia non credirieruiit in eum, qnia non venil t Vineain de .Egyplo transtulisfi (Psal. LXXI.K).»
facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui Omnipotens ergo Deus vineain planlavit, quia ejecii;
misit illum. Ideo subjunxit: de tcrra promissio.nis babitatoribus suis Chanaiueis,
« Ego veni in nomiiie Patris mei, et non accepislis in eanidem gencem Israelilicam collocavil. « El ,se-
i me, »id esi, non credidis.ti.sin me, qui ideo venie- c pem eircuradedil ei, > id est muros urbium et cu-
245 HOMILLE DE TEMPORE. 246
sioiiiam aiigeloruro. « Et fodit in ea torcular. > Tor- J\^ t Et apprehensum eum, ejecerunt extra vineam,
cular significal allare. Quoniam sicut in torculari « et occiderunt, » quia Dominus extra portain passus
uvce exprimuntur, ita et in altari sanguis bostiarum est. Yel extra vineam ejecerunt illum, et occiderunt,
et victimarum efftindebatur. Yel. per torcul.ar, pas- hoc estprimura, a cordibus suis ejecerunt per infide-
sionem sancforum prophetaruni debemus intelligere, litatem, et postmodura illum oceiderunt.
quo liomine solet passio sancloruni designari. Unde « Cura ergo venerit dominus vinece, quid faciet
quosdam psalmos pro torcularibus invenimus prseti- < agricolis illis? » Interrogat Dominus scribas et
lulatos, in quibiis sanctoruin passio commemoratur. Pharisceos, quid facturus sjl paterfamilias adveniens
« Et ccdificavit turrim. » Turrim, id est templum illis agricolis, non ut ignoret quid faclurus sit, sed
iilud auguslissimum, quod Dominus in medio Jeru- ut ipse ex sua responsione eos convincat. Sua enim
sp.lem sedificavit, primum per Salomonem, deinde sentenlia convicli snnt, quod scilicet propler suam
reparavii per Esdram et Nehemiam, et ad ultimum ' negligentkm notitia Scripiurarum ad gentiles essel
per Judam el fratres ejus. « Et locavit eam agrico- transferenda.
lis, » id est commendavit eam scribis et Pharisceis, « Aiunt illi : Malos roale perdet, et vineam suam
ut fruelum bonorum operum ex lege reportarent. « locabit aliis agricolis, » id est, notitiam Scriptura-
< Et-peregre profectus est. » Non inutatione loco- E. rura geiitibtis, qui reridant ei fructum temporibus
rum, quia Deus ubique est, et iiusquam abest, quia suis, id est, qui fruciuni bonorum operum in suis
sicut per Jeremiam dicit (cap. xxm) : Deus appro- teraporibus reddant.
pinquans est, et non de longe : sed abiisse dicitur, « Dicit illis Jesus : Nunquam legistis in Scriplu-
quia cultoribus vinea>operandi arbitrium succvolun- « ris : Lapidem quem reprobaverunt cedificantes,
lalis reliquit. « hic factus esl in caput anguli ? » QUQSsuperius
«Cum auiem terapus fructuuin appropinquasset, appellavit agricolas et viuitores, hos modo appellat
« misit servos suos ad agricolas, ut acciperent fru- aedificantes, scribas virielicet et Pharisaeos. Non
« ctus ejus. » Tempus fructuum, lerapus est bono- quod aedifican.es essenl, sed quia populum exemplis
rum operum reddendorum. Misit servos suos ad agri- et doctrina cedifieare debuissent. « Lapidem tunc
colas, Aaron videlicet et Moysen. reprobaverunt, » iri i.sl.Christurn, quando dixerunt:
< Et agricolae, appreliensis servis ejus, alium ceci- « Nolumus htinc regnare super nos (Luc. xix); » et
< derunt. » Ceciderunt etenim Moysen et Aaron, li- hunc nescimus unde sit. Sed lapis « factus esl in
cetnon verberibus, sed tamen moribus et verbis. caputanguli.» Angidus duosparietes necfit, etChri-
Nam etiam eos lapidare voluerunt. Et in Psalmo le- stus factus est in caputanguli, qui duos populos ex
gimus : .Etvexatus est Moyses propter eos, quia C-1diverso venientes conjunxit in semetipso, faciens pa-
exacerbaverunt spirilum ejus (Psal. cv). » Cecirie- eem his qui prope erant, el.his qui longe. « A Do-
runt etenim David quando dixerunl: « Non est nobis t mino factum est istud. . Hoc autem a Domino to-
pars in David, neque hcereditas in tilio Isai (// Reg. tum factum est. Ut enim ille lapis unilate sua duos
xx). » Alios eliam prophetas quosdam occiderunt, parietes conjungeret, hoc est, ut duos pppulos in una
quosdam vero lapidaverunt. Ecclesia conjungeret, non id humanarum virium fuit,
< Iferum misit alios servos plures prioribus. » sed divinaevirtutis. Et est sensus : Quomodo imple-
Servi qui secundo mittuntur, chorum prophclarum Jritur Psalmistce prophetia, _iisi me respuatis etcru-
signiticant.«Etfeeerunt illis similiter,» id est, quos- cifigalis? « Ef est niirahile in oculis nostris. > Hoc
dam lapidaverunt, sicut Naboth : quosdam cecirie- enim mirabile esl, ut de duobus populis efliceretur
runt, sicut Isaiam, secantes cum serra ligpea : quos- mia Ecclesia. Ideo dico vobis, quia Iiaecparabola ad
dam verberaverunt, sicut Jereniiam. vos perlinet:
. Novissime autem misit ad eos filium suum, di- « Dico vobis, qtiia auferetur a vobis regnum Dei,
< cens : Yerebuntur forsitan filium meum. » Dubita- « et dabitur genti facienti fructtis ejus. » Regnum
tive loquilur Dominus, nqn ut ipse aliquid dubitel, Dei , scienliam diviiiarum Scripturarum appellat.
in quo summa scientia esl, sed Dominus dubilative lu « Atiferetur a vobis regnum Bei, » id est scientia
loquilur, cum nostra infidelitas increpatur : Scripturarum, et remanebit vobis sola ariditas lit-
< Agricolceaulein videntes filium, dixerunl inlra lerae. « Et dabilur genti, s id est gentili populo, fa-
« se : Hic esl hceres. Yenite, occidamus euni. » Ex cienfi fructus ejus, videlicet opera Ulius.
hoc loco dalur intelligi, quod Judaei non per igno- « Et qui ceciderit super lapidem istum, confrin-
rantiam, sed per invidiam Chrisluni occiderunt, « getur., » Aliud est super lapidem cadere, et aliud
Quando enim dixerunt: « Totus niundus post eum sub lapide. Super lapidem eadit, id est super Chri-
abiit (Joan. xn), > inleUigebant eum illura esse, de slum, qui peccando illum offendit, spem lamen ve-
quo per prophetam dicitur : « Ppstula a me, et dabo njae per po-nitentiam habendo. Quicunque enim
tibi gentes haereditatem tuam (Psal. xi). » Pufabant Christum negaverit, super illum cadii, hoc est ani-
ergo quod, illo interfecto, haereriitatem ejus ad se madversio divina super eum irruit, el penitus con-
trausferre possent, hoc est doclriiiam ejus de cordi- teret eurn, ut non remaneat ex eo tesla, unde aqua
busgenlium auferre, etjuslitiam.suam, quaeexlege hauriri possit. Potest et aliter intelligi. In prcesenli
erat, cordibus eorum inserere. peccatores super lapidem cadunl, qtii confringuniur
247 HAYMONISHALBERSTAT. EPISC. OPP. PAKS II. — HOMIL. 248
per poenitentiam. Lapis aulem super eos in die judi-A L dalse sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat.
cii cadet, quia Dominus Jesus cum omnibus virtuli- amantem profundere substaniiam atque spatiare
bus superius ad judicium veniet. pompis exterioribus, intus inanescentem, cum ea
< Et cum audissent principes sacerdotum et Pha- quisque sequitur quae ab illa procedunt, relinquit
< rissei parabolas ejus, cognoverunt quod de ipsis eum qui sibi est interior.
< diceret. » Licet duri corde essent scribce et Pha- « Et poslquam omnia consummasset, facla est fa-
rissei, et licet in Christum credere noluissent, aperte « mes valida in regione illa.» Omnia quae dissipavit,
tamen intelligebant parabolas ejus ad se pertinere. ornamenta naturae quce consumpsit significant. Fa-
Et ideo quccrebant eum tenere, sed limuerunt tur- mes in regione longinqua, indigenlia verba veritatis
bas, quia sicut prophetam eum habebant. Intuenda est in oblivione Creatoris, de qua dictum est in
est.mobilitas vulgi. Quem enim nunc sicut prophe- Prophetis, quia « mittet Dominus famem in terra,
lam habent, postmodum in ejus passione sunt cla- non famem panis, neque sitim aquae, sed audienrii
maturi, dicentes:« Reus esl mortis (Matth. xxvi), . verbum Dei (Amos vm). »
et, t Crucifige, crucifige talem, >siiadentibus videlicet « Et ipse coepit egere, et abiit, et adhcesit uni ci-
scribis et Pharisaeis.
Ig < vium regionis iliius. » Merito egere coepit, qui
HOMILIAXLI. thesauros sapientiae Dei, diviliarumque ccelestium
SABBATO POSTReininiscere. altitudinem dereliquit. Unus autem civium regio-
dixit Jesus nis iilius, cui ille egens adhcesit, utique ille qui con-
(Lcc. xv.) « In illo tempore, discipulis
terrenis merilo suse perversitatispr-_po-
« suis: Homo quidam habuit duos filios, et dixit cupiscentiis mundi a Domino voeatur. Et
« adolescentior ex illis patri: Pater , da mihi por- situs, princeps hujus
de quo Apostolus : . Deus, inquit, hujus sceculi cx-
« tionem substanliae quseme eonlingit, » etreliqua.
ccecavit inentes infidelium (// Cor. IX). » « Et misit
Mtirmurantibus de peccatorum susceptione scribis et « illum in villam » In vil-
ordine Salvalor suam, utpasceret porcos.
Pharisseis, tres ex parabolas posuit: lam mitti, est substantiae mundi et cupidilali saecu-
duabus primis, de quibus disputandum est, quantum
in- lari subjugari. De qua in alia parabola quidam spi-
ipse cum angelis de poenileiilium salute gaudeat, rituales epulas, ad quas invitabatur, faslidiens, di-
sinuans ; tertia vero, quce sequitur, non suuin tan-
xit: « Yillam emi, et necesse habeo exire et videre
tumraodo suorumque gaudium deraonstrans, sed et
illam (Luc. xiv). > Porcos vero pascere, est ea qui-
invidentium murmur reprehendens. Homo itaque
filios habuisse Deus Pater bus imniuiidi spirilus gaudeant operari.
qui duos dicitur, intelligi-
C « Et cupiebat implere ventrem suum de siiiquis,
tur, duorum videlicet genitor populorum, et quasi
duarum generis huniani stirpium auctor alque crea- quas porci manducabant. » Siliquce quibus porcos
tor. Major enim filius eos , qui in unius Bei per- pascebat, sunt doctrince saeculares sterili suavitale
mansere cultura : minor eos, qui usque ad colenda resohantes, de quibus laudes idolorum fabularum-
idola, Beum deseruere, significat. Pars substanlise, que ad deos gentium vario sermone atque earmini-
tjuse minori filio contigit, ipse sensus in homine ra- bus perstrepunt, quibus daerhoniadelec!s.titur. Unrie
tionalis est. Yivere enim, intelligere, meminisse, in- cuin iste saturari cupiebat, aliquid solidum et re-
genio alacri excellere, divini substantia muneris est, ctum, quod ad bealam vitam periineret, invenire
quam' minor filius expetit a patre, cum homo sua volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enitn
poteslale delectatus, per liberum sese arbitrium re- quod ait: « Et nemo illi dabat. >
gere, alque a Domino qucesivit exire conditore. « In se aulem reversus, »jam scilieet ab eis, quce
Divisitque illis substanliam, fidelibus scilicet suse forinsecus frustra illiciunt et seducunt, in conscien-
gratiae protectionem, quam desiderabant , imper- fice inleriora reducem faciens inlenlionem snam,
liendo: infidelibus vero naturalis solum ingenii, dixit: « Quanti mercenarii in domo patris mei
quo contenti erant, beneficium concedendo. j, < abundant panibus, ego aulem hic fame pereo. »
5 Et non post mullos dies congregatis omnibus, Unde hoc scire poterat, in quo lanta erat oblivio
« adolescenlior filius peregre profectus est in regio- Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista
« nem longinquam. Et ibi dissipavit substantiam recogitalio jam resipiscenlis esl, eura Evangelium
« suam, vivendo luxuriose. » Longe profectus est, praedicaretur ? Mercenarii ergo patris abundant
non locum mutando, sed animum. Quanto ecce panibus, quia qui futura. mercedis intuitu digna ope-
nuiic quisque plus in pravo opere delinquit, lanto rari satagunt, quotidianis supernaegralise reficiuntur
a Dei gratia longius recedit. Quod non post mtiltos alimoniis. At vero fame pereunt, qui extra patris
dies dixit faclum, ut congregatis omnibus proficisce- sodesposili, ventrem cupiunt implere de siliquis, id
relur peregre in regionem longinquam, quia non est qui sine fide viventes, vitam beatam inanis phi-
multo post institulionem huraani generis, placuit losophise studiis inquirurit. Sicut enim panis, qui cor
animse per liberum arbitrium ferre secum quamdam hominis confirmat, verbo Dei, quo mentem reficiat,
velul potentiam naturse suse, et deserere eum a quo assimilatur: ita siliqua (quceet ipsa intus iuanis,
condita est, praevidens viribus suis , quas vires foris mollis, et corpus non reficit, sed iniplet, ut sit
lanto consumil eitius, quanlo eum deseruit a quo magis oneri, quam usiii) sseculari sapienlice non im-
249 HOMILI.E DE TEMPORE. 250
meriio comparalur, cujus sermo facundise plaususo- A non minimam esse dislantiam : servum videlicet esse
norus, sed virlute ulilitalis est vacuus. eum, qui adhuc metu gehennae sive prcesentium le-
«'Surgam et ibo ad patrem meum, el dicam illi gum , se a vitiis temperat : mercenarium, qui spe
« Pater, peecavi in.coslum et coram te. s Quam mi- atque desiderio regni coelorum ; filium, qui affectu
sericordem piuraque noveral patrem, qui offensus c boni ipsius atque amore virluium. In quarum virlu-
filio, patris non dedignatur audire vocabulum?« Sur tum trium consummatione, beatus Apostolus omnem
gam >ergo, inquit, quia me jacere cognovi, i elibo, i salutis summam concludens : «Nunc, inquit, maneii-
qtiia Ionge recessi: « ad patrem meum, » quia sul fides, spes, charitas; tria haec; majorautem horum
principe porcorummiserabili egeslate tabesco. « Pec est charilas (/ Cor. xnr); » fides nanique est, quse
cavi » autem « iu coelum coram > spirilibus angeli- futuri judicii ac suppliciorum metu, vitiorum facit
cis sa