Vous êtes sur la page 1sur 677

Appendix ad saeculum X : complectens autores incerti anni et opera [adespotika] : accedunt monumenta diplomatica, liturgica et monastica : tomum inchoant

et saeculum claudunt
Richeri S. Remigii extra muros remenses monachi.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


CURSUS COMPLETUS
' ' - - SIVE j -,
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOM1GA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCJLMASTICORUM

AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQU& EXSTITERE MONUMENTORUM" CATHOLICJETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
^ ].: ECCLESIJE SJECULA,
JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS; INTERSE CUMQUE NONNULLISCODICIEUS MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER " „
CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMMENTARHS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUSCONTINENTER ILLUSTRATA;
OMNIBUS OPERIBUSPOSTAMPLISSIMAS EDITIONES QUMTRIBUS NOYISSIMISS^ECULIS^DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUS ANALSTICIS,SINGULOSSIVE TOMOS,SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS,DONATA;
CAPITULISINTRAIPSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUM MARGINEM
SUPERIOREM.DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE^MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
ORERIBUSCUMDUBIIS TUMAPOCRWHIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE IN ORDINE ADTRADI RLO.NEM
ECCLESIASTICAM PQLLENTIBUS,AMPLIFICATA; _ _,
DUOBUS INDICIBUSGENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICETRERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUE I N
PATRUM QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT
UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SCRIPTUR^ESACRJE, EX QUOLECTORI COMPERIRESIT OBVIUM QUINAM PATRF.S
ETIN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOSSINGULORCM LIBRORUM
SCRIPTURJE TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,
CETERISQUE OMNIBCS FACILE SI PERPENDANTUR
ANTEPONENDA, :-CHARACTERUM NITIDITAS.
CHARTJ5 QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS,OP£RUM RECUSORUM TUM.VAJJEJAS
TUM .NUMERUS,FORMA VOLUMINUM -PERQUAM COMMODA INTOTO
SIBIQDE OPERIS DECURSD CONSSMTI^^V
PRETIIEXIGCITAS,
SIMILIS, PR&SERTIMQUE ISTACOLLUCTIO^-UNA,METHODICA ET CnRONOLOK3C.\^j-^%fc\
SEXCENTORCM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE nACTENUS HIC ILLIC SPARSORUSI^ *g)\<SvN
PRIMUM AUTEM IN NOSTRA JB1BLIOTHECA, EX OPERIBCSAD OJINES jF.TATES, I *** \/A\
'
LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS,COADUNATORUM. , - l vj. YPA
SERIES SECU.NDA,
IN QUA PRODEUNT
' PATRES,DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESMLATLMty^
A GREGOHIO MAGNOAD INNOCENTIKM III. ^-
Slccurante 3.*^. ffltiane, \r
BIBIilOIBECS CLEBI UHIV&KIH, ^
SIVE
CURSUUM COMPLETORUSI IN SINGULOS SCIENTIJEECCLESIASTICiE
RAMOSEDITORE
PATROLOSIA
BWA EDITIONETYPISMANDATA EST, ALIA NEMPELATINA,ALIAGR.ECO-LATINA.—
VENEUNTMILLEFRANCIS.DUCENTAVOLUMINA EDITIOWISLATIN.E; OCTINGENTIS
ET »
MILLETRECENTA — MERELATINA~UNIVERSOS,AUCTOnES
GR.ECO-LATINAE. TUMOCCIDENTALES,
TL*M
ORIENTALES
EQUIDEMAMPLECTITUR;HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATJNADONANTUR.

PATROLOGIJ: TOMUS CXXXVIII.


RICOERUS S. REMIGIIMONACHUS
; AUCTORESINCEKTlANNI; OPERA AAESUOTIKA;
MONUMENTA
-DIPL.OMATICA;MONUMENTALITURGICA; MONUMENTAMONASTICA.
TOMUS TJNICDS.

EXCDDEBATDR ET VENIT APUD J.-P- MIGNE EDITOREM,


JN VIA.DICTAPAMBOISE, PROPEPORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOPENFER NOMINATAM,,
SEU PETIT-MONTROUGE.
185S
"COMPLECTENS

iUCTGRES INCERTI ANNI

/ ET
' •
OPERA AAESIIOTIKA.

ACCEDCNT

MOMMITA DIPMATIA, OTIIRGIGA I! MONASTICA,

TOMUMINCHOANTET SJECULUM
CLAUDUNT

S. REMIGII EXTRA MVROS REMENSES MONACHI

HISTORIARUM LIBRI IV

RECUSI
JUXTAPR&STANTISSIMAM
D. PERT2IIEDITIONEM.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHECE:
GIIEBI CNIVEBSS:,
SIVE
CUR9UUMCOMPLETORUM
IN SINGULOSSCIENTIJEECCLESIASTIC*RAMOSEDITORK.

TOMUS UNICUS.
ii- i Itin

VENIT7 FRANCISGALLICIS.

EXGUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


INVIADICTAZTAMBO/S^PROPEPORTAMLUTETI^EPARISIORUMVULGOPENFER NOMINATAM,
SEUPETIT-MONTROUGE.
/
1853
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOD TOBBO CXXXVIH CONTINEKTUR.

RICHERUS S. REMIGII MONACHUS.

Historiarum libri quatuor. Col. 17"


-
APPENDIX AD SMCULVU X.

Auctores anni incerti. 169


Opera ufctm&wM. 189
Monumenta diplomatica. 4-4-7
'
Monumenta liturgica. 855
Monumenta monastica. 134-5

Ex typis MIGNE,au Petit-Monlrouge.


DOMINIDCCCCXCK.
ATSNO

S. REMIGII EXTRA -MUROS REMENSES MONACHUS.

M RICHERO ET EJUS CHRONIGO NOTITIA.

(Apud PeriZyMonumentaGermanicehist. Script. tom. III.)

Quod raro tanlum historiae cohimodo iieri solet, A ut inter. Galliaecivitatesab antiquO dara ei pnmatu
ut anliquorum rcgum casum novique hominum praesulisinsignis, ila Adalheronis -reginiine riobilk.
generis ortum vir' utrisquc neeessiludine quadam tata, eoque non ininus exemplis quam docfrinaf
«onjunelus et hislorise scribendaecapax stylo com- ariimis moribusqiie juvenum formandis valida. Ri-
niillat, ea uliimis Carolorum et Hugorii, regum ho- cherus-igitur bonitate et ingenio aniicitiamGerberti"
dieque in Gallia florenlium principi, claritas Ri- sibi comparavit.n viri, ut ejus verbis utar, niagn!
chero nalo concessa est. Hic, ut Ipso tradente irigenii ac miri eloquii, quo lola Gallia ac si iucerna
discimus, sancti Remigii bxtra muros Remeiises ardente vibrabunda reiulsit. t Qui cum inlimis
monaehus \l), patrem habuit Rodulfum, Ludovici Adalberoni arcbiepiscopo a consiliis esset,-- atque
Transmarini regis mililem"et consiliarium. Pater ilineribus, epislolis et magisterio .summis in Gallia,
< eonsilio commodus, facundia simul et audacia Germania et Italia. viris farriiliarilale jungeretur,
plurimus, unde et rex admoduiri ei consuescebal et oplimam juveni rerum sui temporis cogrioscenda-
apud eum saepissime coftsultabal, >inter alia quya rum et perspiciendarum facultalcm dedit. Medias'
palravil, anno 849 Lauduni capieridi ordinera in tamen inter lurbas, qu»3Carolorurn casuni et novi
consilio regis prop'osuit et ipse' dux feticiter exse- regni initia comitabantur, Rjcherits arli mcdic33se"
cutus est (2), alque an. 9SGGerbergaeregime iin - B addixit, quam.quo studio sit amplexus, ex plurimis
dex Montem Castriloci, Hannoniaa caput, noctu morborum descriptionibus operi" insenis'(6) colli-
'
expugiiavit, et Ragenerum qiii reginse injurias gitur. Anno 991 riiense Marlio ab amico Heribrando
,
irilulerat, uxore et liberis inde ablatis, ad salisfa- medicb, Carnoterisi clerico, liUeris et legato arces-
ciendum reginaecoegit (3). Tali patre edilum et Lo- situs, Carnotum adiit, nbi apud magnseliberalitalis
lliarib rege, qui ullimus Caroloruin dignilatena el scientiae virum Hippocralis aphorismos et librum
regiam inter bella civilia el cxterna haud infeliciler tle concordia Hippocratis, Galeni et Suriani studio-
sustinuit, adullum, Richerum studio regii generis sius evolvit; eujus itineris molestias Iibro iv, ca-
-
etpatriae amore ihgrasse et primam rerum publi- : pile BO.uxposuit. Paulo post cum, Arnulfo, Adal-
carum et artis mililaris noliliam doini consecuium beronis successore, deposito, Gerberius regum .Hu-
esse, haud est quod mireris. Ultimis Odekici ar- gonisetRotherti, discipuli sui, favore archiepisco-
chiepiscopi annis (4), vel quod polius -credam palum Remensem suscepisset, Richero historiaer'
Adalberone archiepiscopo, moriasterium sancli Re- • Gallorum conscribendae, auctor factus est. Quod
migii intravit, ubi sub Rpdulfi abbatis disciplina -ab- quide.m munus « ob sunimam qriam afferre vide-
egregio magislro Gerberlo lilteris inslructus, arii- G balur ntiiitatem et materias ubertatem ^ep animi
Ibus liberalibus sludiufri advertit, diversasque phi- nisu suscepit, qua jubentis mira beuivoienlia se
losophiae partes edoctus et ciassicis Romanorum perirahi » dicil (7), triennioque absolvit. Siquidem
scripforibus, philosophis, poetis, hislprieis, cosmo- . annis99S el 9961illeras ad.Gerbertum operi praa- ,
gfaphis imbutus, ut de monacho sperari poierat, flxas, librum i et libri n capila 1-78, quibus hislo- j
saiiclisPalribus etiam et canonibus ecclesiasiicis ria usque ad annum 948 perducitur, conscripsit, •'
legendis operam dedit (5). Eral lunc Remorum urbs rcliqua libri n capita, librurn m el iv historiam-

(I)Prologus operis cj lib.


' iv, 50. 46, sqq. auctOres classicos
*" a Gerberlo adhibitosre-
' .
(2) ii, 87-91. • CGIISGL •
(3) III, 6-10. - ,-,. (6) Exempli gralia i, 11, 13, 18, 49,;S6, 6S; n,"
.(4) Cerie haud ante arinuin 966;*nam Flodoar- 37,46, ,S9, 99, 103; m, 13, 96, 109; iv, 5, 24, 50
dnm non novisse videliir/Cf. Prologum. sqq., 94. '
' - . - •
(5)\, 3, Hieronymusct Sulpieius memorantur; m, (7) Prologus.
PATROL.CXXXVIII. 1
II RICIIERDS S. REMIGHMONACHUS. 12
annoruni 948-995 complexos, annis 996-998 addi- JLligerelur (20), additisque suis omnia ita digessisse,
disse et lum quoque' lotum opus retraclasse ulti- uiplanenova probabilisque narralio evaderet; nec
mamque ei manum admovissevidetur (8). tantum indulgendum, sed gralulandumesl, quod pro
Consiliumet ralionem operis ipse praefalusita pro-, varia qua ex<;elluitdoctrinae copia, res a Flodoardo
ilit: t Bella a Gallis palraia variosque eorum lumul- interdum non nisi verbo altactas amplius exposuit,
tus ac diversas negoliorum raliones ad memoriam ita ul vel ea pars operis, quae ex uno Flodoardo,
reducere scriplo specialiter propositum est. Si qua fluxit, commentarii (21) perpetui a viro insigni
vero aliorum efferanlur, ob incidenles rationes quas scripli vices quodammodo expleat; ignosci potest,
vitari non potuerunt id evenisse puletur. J lnitium quod Flodoardum nonnunquam haud bene intel-
operis ab eo tempore sumpsil, quo Hincmarus An- lexit (22); at acri censura animadvertendum, quod
nalibus suis finem dederat<9). Et cum per centum nonnunquam a Flodoardo recedens, in bellorum
amplius annos librum deducendum proponeret, descriptione aut permagnos (23) aut multo majo-
Julii Cajsaris exemplo a divisione orbis el descri- res quam "Flodoardo tesle novimus (24) pugnalo-
ptione Galligepopulorumque eam incolentium exor- rum aut occisorum numeros refert, quod Gallis
sus (10), historiam Odonis et Caroli IV regum^ vicloriani immeritam (2S) attribuit, imo Flodoar-
usque ad an. 920 (11) ex fontibiis, si Flodoardi I$ dum undecim millia in parle Rolberli, in parte Ca-
Historiani Remensem excipias, unde pauca tantum roli seplem millia cenlum et duodeviginti caesos
mulualus,esI,-nobis inaccessis prpponil; historiam scripsisse dicit (26), ubi Flodoardi codiceset edi-
Caroli IV, Rolberti, Rodulfl , Ludovici et inilia tiones omnes (27) nonnisi haec verba : Multis ex
Lotharii inde ad an. 920 usque ad an. 965 ex FIo- ulraque parle cadentibus legunt. ,Quod ut veritali
doardi Annalihus (13) el fontibus nobis, ignolis aperte conlrarium nec ulla excusatione obvelandum,
epncinnavit (13), denique regna Lotharii (14), Lu- ita leve'tamen vitium videbilur, si alinm loeum
dovici V, Hugonis el Rolberli (15) ab an. 969 usque intuearis, quo se in licenliam viro candido, qualem
ad an. .993, historico nullo adjulus, adhibilis lamen historiarum scriptorem esse decet, plane indignam,
chartis nonn&ll.isarchivi sancli Remigii. (16) atque parlium studio et vanitate abripi passus est. Nam
Gerberli.(17) historia concilii Remensis et synodi cum operi ad flnem perducto seeundum manum
Mosoinensis,conseripsit. Quod quo concilio quave -admoverel, eam libri primi partem, quae de rebus
ffidefcceiit collalis cumhisloria fpnlibus ejus qui Caroli cum Belgis et duce eorum Giselberto agit,
hodieque, exslant, perspicielur. Igitur cumjiop -itaretraclare non erubuit, ul Belgicae loco Germa-
annales sed historiam Gallorum scribendam sibi ' niam et pro-Giselberlo Heinricum scriberet, quo
Flodoardi libro adhibilo, c non verba 1 scilicet Germaniam Carolo eo tempore
proposuisset, subjectam
eadem, sed alia pro aliis longe diverso orationis fuisse simularet; quod ab Ekkehardo Uraugiensi,
• schemate disposuit (18),,satisque lectori fleri arbi- qui nostrum evolverat," receplum , cum reliquis
iralus csl, si probabililer (19) alque dilucide bre- omnibus teslimoniis repugnaret, ad nostra usque
vilerque omnia digessisspt. J Cerle neminem lale- tempora scrupulum saltem' hisloricis injecit, nec
bit, nec reprehendipotesl, Richerum plurima a nisi authemico reperto explicari potuil. Talibus
Flodoardo prolata omisisse, reliqua soepeita dispo- Richerum patriaj ultra qtiam ferri potest sludiosum
suisse, ul ordo rerum gestarum mullo melius inlel- et vanae gloriae, quaevel in Napoleonis nuntiis (28)
(8) Haec inde efiicio, quod cum p.rior operis pars (20) Exempli gratia, n, 27, 45.
ntramenlo fusco,,reliqua inde a capile 79 libri n, (21) Exempli gratia, i, 64, commendalionis usus
nigriori, quo et cbrreciiones el additamenla prioris exponilur ; i, 60, 61, Cpnsecratio; i, 62. Lauduni
parlis, conscripla sint, eadero atramenti diversitas captio ; n, 45, Remorum'obsidio.
in notitiis hisloricis offenditur, quae ultimaecodicis (22).E'sempli gralia i, 50, ubi reversos e pugna
paginae a Richero illatae, praseipua annorum 99S et Norlmarinos insulanr ingressos esse scribil, cum
996 facla alramenlo fusco et vix legendo, quale in Flodoardus.id a Nortmannis Rodomensibus, factiim
priina parle operis occiirril, reliqua annorum 996- ) narrel; ibidem regem Roduifum insulam cxpu-
998 nigriori; quali reliqua operis el correcliones I gnasse dicil, quod, rege in pago Bellovacensi mo-
conscripta sunt, exhihent. •- rante, Heriberto comili debetur; n,-82, syno-
(9) Prologus. -dos S. Vincenlii Laudunensem et Trevirensem con-
(10) Lib. i,l-3. - fundit.
(li) i,4-19. (23) Exempli gratia, i; 62, 8000; i, 44, primo
(12) i.-19 usque in, 21. 5000 scripsit, lum 6000, dcinde 10000.
(15) Prologus. ". (21) i, 49, plusquam 800 Flodoardus, 960 Ri-
* ' (U) III, 22-109. clierus;i, 51, Flodoardus 1100, Richerus 8000;
(15) Liber iv. •• II, 85, occisi; plus quam 500 Richerus, quadrin-
(16) m,29, 50. genli Flod. Hist. Rem. quadraginta Flod. Anriales.
(17) iv, 73. (25) i, 49, victoria de Norlmannis reporlata ,
(IR)Prologus. —Exempli, gratia, i, 49, Flodoardi castrorum incensio, 3000 Norlmanni occisi Flo-
locum Wbrnarius comesibi, equo cui sedebat occiso, doardo reptignant.
capius el interemplus est, Richerus ila exprimil: (26) i, 46.
Wamerius comes ibi, equo occiso quo veclus fereba- (27) 'An. 923. Alleram Flodoardi editionem vel
lur, decemvulneribus perfossus inlerierit. i, 51', rex aliud fortasse ejus opus nobis" incognitum hic mi-
inter Inweros sauciatus, ubi Flodoardtis ' rex ibi vul- nime in calculumvenire posse, quae sequunlur de-
neratus scriljil. - monstrant.
(19) Vox ambigua ab ipso adhibila. (28) Bullelins.
i% NOTITIA HISTORICAET BIBLIQGRAPHICA. < U
indignationem populorum incurrit, deditum experti, ii ad sanctum Basolum et Mosomensi scribendis cum
si totum opus caule legendum, nec ullo ejus Ioco Gerberlo in universum congruit, quaedam & Ger-
nisi fundamentis ejus bene perspectis utendum esse berto omissa (4i) profert, omnia tamen.ut operis
censemus, nihil ultra juslum el verum statuere inslitutum poscebat, bene concepta succincte exp_o-
videbimur. Et vebprimis libris praeter ea quaaFlo- suit. Acta ab utroque inserta paucissimis el nullius
doardi aucloritate niluntur plura noslro prOpria in- momenti vocibus discrepant, ubi cujusnam aucto-
ritas praevaleat haud liquet.'
J esse, quibus fldem proestare fas sit, ultro fateor.
Pertinere eo videntur hisloria Odonis regis, praeci- Opus igitur ad lancem appensum auctorem osten-
pue narralio de victoria apud MonlemPanchei (29), dit berievolum, gravem, sagacem, varia eruditionis
. licet nulla ejus in Annalibus Yedaslinis , Abbone specie instruclum , refum in causas inquirere soli-
vel Reginone mentio occurrat, in historia Caroli et tum, hbminum et rerum qui ad historiam sui tem-
Rodulflnotitiae de rebus Belgicis (30) ex antiquo poris facerent bene gnarum, quique Romanoruin
fonte derivatae, sed supra adulterationis notalae, exemplo historiam scribere didicisset. Prae aliis
narrationes de Haganone, de captione Caroli (51), de eliam suiaevi scriptoribus peritia artisbellicae(42) et
rehus Nortmannorum (32), el pauca alia (55), mul- locorum (45) quibus res gestae sunt insignis, iis de-
- ta (34) in historia LudovviciIV, cui et Richcri pa- I{ scribendis operam dedit. Errores nimio gloriae pa-
trem a consiliis fuisse diximus, et cujus extrema triae studio et vanilati tribuendi (4i). Ordo in uni-
ipse fortasse puer vidit. In hac igitur operis parte versum temporis decursum secutus, nonnunquam
ita procedendum est, ut, adhibito Flodoardo, pri- -studio rerum corineclendarum lurbalur. Oratip dilu-
mum quid ei debeatur aul nonnisi pro commentario cida, brevis, vigore et simplicitate placet.
ejus habendum sit inlelligatur, deinde reliquoruni. Richerus, opere usque ad mensem Junium anni
in fldem, aucloris vaniloquenliaa ac nimii patriae 995 perducto, scribendi flnem fecit, nolatis tamen
studii ralione habita, inquiratur. Qua via licet ' praecipuis annorum 996, 997 et 998 evenlibus , ita
eorum quoque, quaft ex foritibus nobis incognitis ut eum his quoque conscribendis animum adverlisse
fluxerunt, aucloritas aliquoties infringatur (35), ea pateat. Quo tempore Gerberto ad sedemRavenna-
tamen ad historiam saeculi decimi inlelligendam tem et anno sequenli ponliflcatus Romani ad api-
plurimum eonducere reperies. Altera operis pars, cerai promoto, an Richerus opus transmiserit, du-
libri III capita 22-110 et librum iv complexa, prae- bilari potest. Cerle autographus liber non ita com-
cipuam sibi laudem comparabit, quippe qua auclor paralus est, ut archiepiscopi suinmive porilificis ma-
suum tempus et res, quas ipse expertus fuerat aut idbus traditum facile existimem; descriptuhr aiitena
a-Gerberlo , operis scribendi suasore , didicerat, (l fuisse, ignor.amusr De Richero quoque aniplius nihi.
candide, perspicue et accurate conscripsit. Laudi constat, praeler quod, studio ejus librum legis Sa-
accedit, quod animum Carolorum sludiosum vel licae, qui hodie in bibliotlieca regia Parisiensi nu-
post exilium eorum servavit; nam licet Adalbero- mero 4789 insignitus exstat; bibliothecaesancti Re- .
nein et Gerberlum secutus, regum novorum aucto- migiiRemerisis illatum, inscriptio velus tradit (45).
ritatem agnosceret (56), et tyranni vocabulum, quo Historia aulographa saeculoxi bibliothecaemona-
atftea-rebelles et deserlores (57) Caroli et Ludovici sterii S. Michaelis Babenbergensis ab Heinrico II
nuncupare solilus fuerat (58), inde ab Hugonis co- imp. conditi inter primos ejus fortasse libros illala,
Tonatioriein'Carolum transferret (59), ejus tamen cum aliis libris Gerberto et Richero notis in cata-
caussejustitiam minime celavit (40), et Adalberonis logo Ruolgeri inlra annos 1112-1123 confecto re'-'
Laudunensis episcopi proditionem narratione ipsa -censetur (46), ubique annis 1098-1101ab Ekkehardo
quam acerrimefleri poterat rcprehendil. In conciliis Uraugiensi (47), et quadringenlis annis post a Tri-
m) i, 4-i5. (44) Alios eliam re haud bene perpensa commi-
(30)1, 20,25,24,54, 55-41. sit; exempli gralia i, 5, Carolum paire obeunte
(31)1,14-16,21,22. biennem, i, 12, anrio893 quindennem facil; m, 109,
(32) i, 28-53. 1} Lolharii annos non accurate computat.
. (53) Exempli gratia, i, 63. (45) Liber sancti Remigii studio... n... ris richer..
(54)Exempli gratia, n, 1-5, 16-20, 30-35, 51-59, (46) Schannat. Vindem. i, 52.
87-90, 93, 94; in principio Loiharii m, 6-10. (47) Cf. Arch. vn, 470,471. Ekkehardus, contra
(55)Exempligratia,.n,50 sqq. ad caedemWilhelmi morem suum in exscribendis aliis scriptoribus pro-
Nortmannorum ducis Ottoni Magno imputandam batum, Richeri textu satis hbere utilur, nec lanium
unius Richeri aucloritas nos sufficit. alia verba senteiHiasque,'sed bis,. in historia scilicet
(56)Rotbertum, Geibertidiscipulum,etiamnovisse Haganonis et Giselberti,'diversa'm plane narratio-*'
videtur; Iaudat eum iv, 15. nem, eo lamen animo -iisque yerbis- quaeB-ichero *
(57) i,-46. quam maxime conveniant, profert." Conjici igitur, '
(08) Exempli gratia n, 27. posset, eum aiia, operis editione usum fuisse; sed
(59) iv, 18. nullum alterius eodicis vesiigium exstat. Nam codi-
(40) iv, 59. cem nostruin jain' ante annum quidem 4611 in ec-
(41) Guidonis episcopi orationem iv, 65. clesia metropoiilana Babenbergensi asservatum, sae-'
"(42) Cf. descripLionespugnarum el machinarum culis anterioribus, et fortasse post -magnam illatn
bellicaram i, 8 sqq. n, 10, 55,' 45; m, 8,105-107; monasierii S. Michaelisdevastationem quae a. 1455
iv, 17,19,22. . conligil, eo translatum esse opoitet, quum in cata-
(45) Exempli gralia, m, 101. Virduni situs. logo bibliolhecae_isetropolitanaeanliquiori ad saecu-
15 RICHERI S. REMIGIIMONACIli 46
themio (48) exscripta, tum in bibliotheeam capituli A cujus atramcnti pallor ab atramento niariori auclo-
translata, anno 1611 marginibus heu praecisismem- ris opus suum, recognoscentis valde distat, fol. 2,
branae illigata, et noslro demum soeculohibliolhecaa 5, 6, 7, 8, ubi eliam vocabulo Gisleberti, comitis
publicoeBambergensiillata est. Cujus thesauros «am Belgici, nomen Heinrici, ducis Saxoniae, suhstituii.
Boehmero nostro comite mense Auguslo anni 1835 In secundo quaternione fol. 9 et 10 multa immula-
perhislrarem, bblatus est nobis inter codices histo- vil, folia 10 el 11 eademque plurlmum correcta et
ricos liber magna sui parte lectu diflieilior, cujus in nigriori atramento scripla inseruit; in quarto qua-
fronte manu recenti inler alia legebatur: Rkherii ternione fol. 53 initiurri secundae paginae erasit,
MonachiSenensis ord. S. Benedictilibri IV Hisloriw. fol. 54-57 inseruit, fol. 58 pauca immutavit. In
(Achery Spicil. T. II, III, non convenit.) In primo sexlo demum quaternione foliis 49-50 «t scedula 51
quoque folio manu saeculixvi scriptum eral: Hisio- insertis, narralionem de ilinere suo Remis Carnc-
ria Richeri monachi. Primo intuitu velustate operis tum cl historiam synodi in monasterio S. Basoli
perspecla, mox primis eliam lineis haud sine ma- habitae, necrion scedula 55 inserta sex Iineas narra-
ximo gaudio scriptorem saeculidecimi hucusque in- tioni pugnae inter Conanum el Fulconem commissae
editum, et cujns tanlum nomen a Trilhemio prodi- addidit. Vere igilur, si ullius unquam auctoris, Ri-
tum fuisset, agnovi, quem ut describerem a V. Cl. I >cheri autographum nobis relictum esse, apparet.
. Jaeck, qui magno litlerarum commodo bibliolhecae Liber in paginoe 55' linea. oclava desinit; multo
dilissimaeproeesl-el summo in rem Germanicam fa- majore paginae parte una cum pagina 56 vacua re-
vorestudiis noslris suffragalur, facillime impetravi. licta, paginae 56' alia plane manu litterae Gerberti
Prodit igitur -jam liber, lenebris quibus per octin- inscriploesunt; pagina 57 vacat, pagina 57' Richeri
gentos amplius annos -legebalur evolulus, atque in- iterum mauu praecipua continuandaehisloriae capiia
ter historicorum medii aevi praecipuos locum suusa diver^o tempore inscripta praebet.
ipsesibi vindicalurus. Atque ut de codice-unde no- Jam superest ut de editionis consilio et ratione
bis provenit uberius dicam, ipsa littera,-cujus spe- paucis moneam. Opere quanta diligenlia fleri pbtuit
cimina adjicimus, prodenle, saiculo decimo exeunte, exscripto, textum, qualis ullimus auclori placuit,
annis scilicel 996-998 , scriptus fuit. Membrana exprimendum duxi, adjectis, quantum propter eva-
magna cx parle palimpsesla, forma pro diversis nidam scripturae faciem concessum erat, prima
qoaternionibus diversa, in universum tamen quae leclione, quam verae senlenliae sislendse saepepluri-
diciur in 4° longiori sive oclavo; quaterniones sex mum eflicacem superiora docuerunt. Capitum dis-
numeris signati, quorum primus constat foliis 1-8,- tinclionem ab auclore ipso profectam, sed nonnun- •
schedula [2b], quae Ant Phitonium ad ealarrmn m C1.quam praetermissam, ubicunque ex ipsius senienlia
fronle iriscribilur, inserta, secundus foliis 9, 12-16, necessaria -videbaiur, inslitui; inscripliones in mar-
msertislO et 11, terlius foliis 17-22, quartus foliis gine.positas retinui, numeros adjeci. Loca ohscura
23-28, 50, 52, inserlis 29 el 51, quinlus foliis 55, aut unius alteriusve litterae abscisione lacera conje-
58-44, insertis 54-57,. sextus fol*s 45, 46, 48, 52, clura probahili ductus explevi. Interpunclionem non-
54-57, mserlis 47, 49-51 et 55. Scriptura in prima nisi raro, cum sententiarum nexus id fieri apertis-
operis parle major, inde a folio nono decrescil, in sime poscerel, altigi. Qua quidem in re-Richeri et
nonmrllis paginis, praecipue p. 49 el 50, valde exi- Gerberti idem fere modus fuisse videlur, verborum
gua, in aliis hvjuria temporum tam pallida, ut haud distinctione vocis miodulalioni adaptala. Ultimo loeo
sine diflicultate legalur. Esl,'ut opus ipsum prodil, quoniam Richerus ex Gerberti historia conciliorum
aulographum Richeri, lotumque ejus manu non so- ad S. Basolum, Mosomensiset Cauceiensisplurimuni
lum finilum sed et recognitum. Quod quidem palet illuslratur, opuscula isla ope codicum saeculix ex-.
ex multis cum vocabulis lum sententiis, eodem eunlis et xi, scilicet.
atramento, quo scribi cceperanl, deletis alque aliis 1) Lugdunensis inter Vossianos in 4»,n. 54, olim
vocibus et sententiis eadem scribendi serie substi- libri Miciacensis monaslerii, unde concilium Re-
tulis. Cujus rei exempla cum lextus infra edendus •"' mense una cum litleris Gerberti ad Widerodum epi-
proebeat, hic tantum advertendum erit, auclorerii scopum Argenlinensem el ad Siguinum archiepisco-
in fecognoscendo eliam opere eomplura majoris pum el Hugonis regis ad Johannem papam Franco-.
momenli immutasse,' ila ut vbcabula,. sentenlias, furli anno 1600 in 8T0 prodiil, a Boehmero nostro
imo et paginas eraderel, eisque alia 'suhstitueret. mecum exscripti, et
Quod praecipue locum habuit in qualernione primo, 2) Guelferbytani inlerHelmstadienses n. 52 in fol.
''Ium XIIvel XIIIperlinente, quem Cl. Jaeck in Okenii Caroli caplionem et Gerberli disputalionem cum
Isido a. 1829 p. 1237 el 1258 evulgavit, nulla Ri- Othrico aut a nostro aut ab alio scriptore qui no-
cberi menlio facta sit. Trithcmius codicem noslrum slrum exscripseral accepit;. econtra Hugo Floria-
et Ekkeharduni ante oculos habuit; nec vereor ne censis nostrum minime novit, et Gesta pontiflcum
quisfabulam de maleflca elRanlheiexequa, Hagano- Remensiumab eo memorata historiam Amulfi et
nis apud eum hisloriae insertain, Richero hau- Gerberti mullo diversam ab ea quaehic legitur cxhi-
slam fuisse opinetur, cujus a scribendi ratibne oeque buerunt.
ac animo, superstilionibus minime obnoxio, abhor- (48) ln Chron. Hirsaugiensi et libro de Origine-
ret. Talia Flodoardo eonvenire possent. Hugo eliam Francorum ap. Scliardium.
Flaviniacensisjn Chronico apud Labbeum 1, p. 157,
17 HISTORIARUMIJBRI QUATUOR.— LIB. I. 18
olimS. RemigiiRfimensis(49),uiideYiliosaFlaciiedi- A saeculix illustrandaeaptissima, a summis viris pro-
lio concilii ad.S.Basolum fluxit, a D. Wailzio cum feeta, et codicum oplimorum auctorilate aut inte-
editis iterurn collati, appendicisloco referenda siatui, gritati restituta aut prima vice luci data, ineditos
adjectis ex codice Guelferbytano fol. 169,170 lilteris Richeri libros baud incommode comitalum iri, per-
Gregorii V papae ad Willegisum arcbiepiscopum, suasum habeo. (Litteras Gregorii V et conciliumMo-
quibus eum de decretis synodi Papiensis circa Ar- sonense, de quibus hic Pertzius, habes infra in Gre-
nulfum cerliorem facit; quoe documenta historiae cjorio V et Gerberto..EDITORPATROLOGLE.)
(49) Marlol in Hist. melropolis Remensis II, 45, caeBarberinaecujus in Annalibus noslris mentionem
aulographumpenessehaberi scribit, muiilum tamen, feci, chartaceus,. ex Chesnii..codice minori descri-
in quo scilicet capp. 25 40 deessenl; unde pauca ptus est..
tantum Iranscripsit p. 43, 48. — Co;!exbibliothe-

RICHERI fflSTORIARUM

LIBRI Q.UATUOR.

PROLOGUS AUCTORIS.
Dominoacbeatissimo P.alri,. Gerberto Remorum B tempore auctorum prudens lector reges oequivocos
archiepiscopo, Richerus monacbus.. pernotabit. Quoruni temporibus bella a Gallis soepe-
Gallorum congressibus in volumine regerendis, numero palrala, variosque eorum lumultus, ac
imperii tui, paler. sanctissime Gerberte ', aucloritas diversasnegoliorum rationes, admemoriam reducere
•seminariumdedit. Quam, quia summam utilitatem scripto specialiler.proposilum est- Si qua vero alio-
affert et rerum maleria sese mulliplex a proebet,_eo. rum efferanlur,. ob "inoidentes rationes quoe vilari"
animi nisu complector, qua jubentis mira benivo- non potuerunt, jd evenisse putetur. Sed 8 si ignotae
Jentia pertrahor. Cujus rei inilium a vicino rlucen- anliquitatis ignorantiaearguar,-ex quodam Flodoardi
dum existimavi 3, cum 4 res multo ante gestas, di- presbyteri Remensis libello, me aliqua sumpsisse non
vaememoriaeBHincmarus anle te in ponliflcalu-oc- abnuo, al non verba quidem eadeni, sed alia pro
tavus 6, suis annalibus . copiosissime annexuit. aliis longe diverso-oraiionisVscemate disposuisse,
Tantoque superiora lector ea inveniet, quanto a res ipsa evidentissimedemoristrat. Salisque lectori
nosiri opusculi exordio, per ejus regesla sese altol- fleri arbitror, si probabiJiter atque dilucide brevi-
let. Et hocinquam, ne Karolorum aliorumque fre- terque omnia digesserim.In dicendo enim.recusans
quens in utroque ^opere repetilio, operis utriusque effluere, plurima succincle - expediam. Ac totius
ordinem turbet. Ubienim rerum ordo non advertilur, C exordium narralionis aggrediar, breviler facta orbis
tanto nitentem error confundit, quanto a serie or- divisione, Galliaque in parles-distributa, eo quod
dinis errantem seducil. Unde cum hic alque.iliic ejus populorum mores et aclus describere proposi-
sepe Karoli, sepe Ludovici nolae offeruntur, pro tum sit.

LIBER PRIMUS

1. Divisioorbis. — Orbisilaque plaga, quaemorla- Oceano disterminata, interius a Ripheis montibus


libtis sese commodam praebet, a cosmographis (50) usque ad terrae umbilicuin, Tllanai, Meothide, Me-
trifariam dividi perhibetur, in Asiamvidelicet, Afri- diterraneoque ab Europa dislinguitur.- Ab umbilico
cam, et Europam. Quarumprior, a septemtrione per vero usque in austrum, Nilo fluvio ab Africa esl sc-
orienlis regionem usque in austrum , extrinsecus clusa. Africam vero et Europam, exterius quidem ah
VARLE LECTIONES.
'G.codex. "xevanuit. s ducere volui ab aublore mutatum, ut supra. * m evanuil. e d. m. codex.
prtma manu Hmcmarus ante te septimus Remorum metropolilanus. * per 1. 8 Sed usque digesserim
manut. scihcet comgentts. « ordinationis corr. orationis.
KOM;.
(50) Cf. Orosii 1.1, c. 2. .
19 RICHERI S. REMIGHMONACHI 20
austro in septemlrfonemOceanocircumdalas, Medi- A lant.) Sola inquit : Gaitia monslra non liabuit, sed
terraneum inlerjectum .10discriminat. Ab Asia vero viris prudentibus et eloquenlissimissemper claruit.
interius earum alteram Nilus, alteram vero Mediter- Praeler haec quoque Belgaerebus disponendis insi-
raneum, Thanaisque-acMeotis,ut dictum est, sejun- gniores, robore alque audatia non impares. Maxima
gunl. Quarum singulaecum proprias habeant distri- quaequemagis ingenio quam viribus appeiunt. El si
butiones, Europoetamen partem unam quae Gallia a ingenio in appetendis cassanlur, viribus audacter
candore (51) vocalur, eo quod candidioris speciei uluntur. Cibi eliam potusque adeo parci. Celtaevero
insigne ejus oriundi praeferant, in suas diducere ac Aquitani, consilio simul et audalia piurimi, re-
partes ratum duxi: bus seditiosis*commodi.Cellaetamen magis providi,
2. Istius Gailimper parles dislrlbulio. — Gallia " Aquilani vero proecipilesagunlur, plurimumque in
ergo el ipsa in tria distincla est, in Belgicam,Celli- ciborum rapiuntur appetitum. Qtiod-sic esl eis in-
cam, Aquilanicani. Quarum prior Belgica, a Rheno, natum, ut praeter naturam non appetaut. Hinc et
qui .Germaniamab Oceano determinat, auae mulla- Sulpicius (Dialog. i', 4) : Edacitas, inquit, in Grcccis
rum gentium ferax, a germinando nomen accepil, gula esl, in Gallis natura. Hos^mnes populos elsi1C
exporrigilur usque in fluvium Matronam. Ab utro- natura feroces, ab antiquo fere per omnia " pro-
que vero latere, hinc quidem Alpibus Penninis, indeB spere egisse et cum pagani 18 essenl historiaetra-
vero mari vallalur, cttjus circumfusioneinsula Brit- dunt 19.Post vero a saucto Remigio 20 baplizati,
lannica efflcitur.Celticaatitem 12aMalrona perlon- adptime 21clara semper et illustri 22victoria emi-
gum in Garunnam distenditur; cujus latera, oceani cuisse 2Sferunlur. Quorum quoque primus rex chri-
Brittannici, el insulae Brittannicae limites habent. stianus, Clodoveusfuisse tradilur. A quo per succe-
Quicquidvero a Garunna distenditur " in Pireneum, dentia tempora imperaloribus egregiis res publica
Aquitaniea appellatur, hinc Jt, Rhodano Ararique gubernala fuisse dinoscitur, usque ad Karohim, a
atque inde Medilerraneo conlimitans. Constat ita- quo historiae sumemus initium.
que, totius Galliaespalium ab orienle quidemRheno, 4. Quod ob infaniiam el principum dissidentiam
ab occidentePjreneo ls, el a septenlrione mari Brit- pyraiaiGallias u irruperint. — Hic patrem habuit2C
lannico, ab auslro vero Medilerfarieocingi. Karlomannumregem (52), avum vero paternum Lu-
5. Mores Gallorum. — Omnium ergo Galliarum dovicum cognomenloBalbum, abavum aulem Karo-
populi innata audalia plurimum efferunlur, calum- lum Calvum, Germanorum atque Gallorum impera-
niarum impatientes. Si incitantui, cedihus exultant, torem egregium. Biennis adhuc palrem amisit;
efferatique inclemenlius adoriuntur. Semel persua- malre 20vix per quadriennium superstite. Ob eujus
sum ac rationibus approbatum, vix refellere con- C infantiam cum regnorum principes nimia rerum cu-
suerunl. Unde tel Hieronimus (ep. 60, adv. Vigi- pidine sese proeirecontenderent, quisque ut polerat
VARI/E LECTIONES.
10 interjeclus cod. " cap. 2. 3. Ekkeliardusin hisloria Pippini et Karolomanni majorum domusre-
giw exscripsit. ls autem hinc malrona inde garunna abluitur prior leclio. 13 d. in hiberumiSqui hiberiao
nomen in oceanumdeleta. l4h. provinciaelugdunensi atque inde i. hybero 1.
10vox abscisa. indidil,
regioni ,T p. o.usque
abscisa; locum 22
Ekkehardo adhibito reslilui. 18uin pa abscisa. 10 ae tra abscisa
'" A s. R. abscisa. 21adpricisciswju. a semper, lustri abscisa. s3 emicu abscisum. 2* alli ex conject.
sapplevi. 20 habuit ludovicum regem c. b, auiimvero 1. 26 m. paulo ante amissa 1.
NOTJS.
(51) Scilicel a ycrla, lac. sum conjici potest. Cum potestas quorundam tunc
(52) Imo Ludovicum Balbum, quo defuncto nalus fulgida dominahatur, peccatis aulem promerenlibus
—«-
est. Hoc potissimum loco"noliliam sistere placuit perpeti flne (b) deflciensila evanuit, ut nec quidem
ad bellum anno 880 a Ludovicojuniore conlra Lu- digne memoriaerelineatur. *
dovicum et Carlomannuin, Ludovici Balbi filios , Aliler.
geslum referendam, quam Boehmeruus nosler ex D
codice. regio Monacensi inter Augustanos n. 151 « Cum se Ludovicus prosperari estimaret, et in
mbr. ssec. ix in 4° canones et decretales exhibente regno occidenlali, quod tunc inordinaie occupave-
descripsit. Habetur ibi fol. 74 ultimo : ral, in quo ejus invasione sacrilegia, homicidia,
« Cum essemus juxta fltiviumAisna-in villa Ri- stupra, incendia, caeteraqueinaudita seelera perpe-
test (a) vni Kal. Febr. in vigilia sancli Precjeelimar- trata fuerant , el his vanissimis prosperitatibus
thyris posl horam diei nonam, subito miraemagni- animo exlolleretur, induslria principum , qui re-
ludinis et splendoris sidus emicuit. Quod denique gnum illud tunc gubernabant, extra flnes eorum
slellaemodulumsupereminens excessit, el solis men- reductus esl, atque in eadem reversione annnisa
suram non implevit. Unde noliisillud cernentibus spe invasi.regni (880), obvios habuit Norlmannos,
visum est inlerdum flammanlibus radiis ultra mo- cum quibus bello commisso, carum perdidit fi»
dum exerescere , interdum.nimio pallorc deficere; •lium(c) tantaque afflictionein redeundo atlritus est,
sicque variando incredibili velocilate ad occasum ut ipse et siii vix ad propria remearent; ac deinde
tetendit, ac novissime, prius quam se inter mon- in regno suo obslacula grassabantur multiplicia, at-
tium ingereret abdita, obslaeulumque sui occasus que inenarrabilibus calamitalibus undique vallatus,
iioslris obtutibus auferret, penitus evanuit. Nec Nortmannorumque infestatione inquielatus ,- febre
etenim ab re hoc stellaesignum hujuscemodi osten- cbrripitur, ultimum emittens spiritum (882). t
(o) hodieTXhelel. (c)Hogonem.
\(b) e haudlcgiiur.
24 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.- LIB. I. 22
rem dilalabat. Nemoregis provectum27,nemo regni A quo convenlu , sapienlium usi consilio , fidemque
tulelam quaerebat.Aliena adquirere summum cuique - pacli,, in concordiammaximam rediere; contumelias
erat; nec rem suam provehere videbatur, qui alieni a barbaris injeclas ultum ire parali. Et quia Karolus
aliquid non addebat. Unde et omniumconcordia, in vix adhuc triennis erat (55), de rege creando deli-
summam discordiam relapsa est. Hinc direptiones , berant; noii ut deserlores, sed ut in adversarios
hinc incendia, liincrerum pervasiones exarsere. Quae indignanles.
cum immanissime agitarentur, piratse qui Riiodo- 5. Regisgenusatque forlunats.—Anno2Bilaquein-
mensem provinliam iijcolchant, quae esl Celticae carnalionisdominicae30888 (Febr.) [xviKal. 31]Mart.
Galliaepars, ad rerum immanitalem incitantur. H;cc (56) uuinta feria communi "decrelo, Odonemvirum
32(57)
gens ab insulis oceani septentrionalis remoiioribus mililarem ac slrenuum in basilica sancli
diu anle exierat. Et per maria errando classe de- regem creant. Hic patrem habuit ex equeslri oi>
vecta , siimmam hanc Galliartim partem altigerat. dine Rbtberlum; avum vero paternum, Wiliehir
Saepe quoque eam armis impetivit, saepe etiam a num advenam Gcrmanum. Creatusque,rex , strenue
teme principibus devicla occubuit. Quod curn mul- alque ulililer omniagessit, praeterquodin jnilitari tu-
tolies inter sese moverent, visum.fuilCailiaeprima- mullu, raram componendililes potestalem habuit 33:
tibuSj ut dono regum haecprovincia ei conferrelur; B Nam pyralas signis collatis intra Neuslriam seplies
ila tamen, ut, idololatria penitus relicla, christianae fudit, ac in fugamnovies compulil3t. Atque hoc fere-
religioni se fideliter manciparet, necnon -et regibus per quinquennium 889 36.^Quibhsrepulsis , .fames
Galiiarum lerra marique fldeliter militaret. Hujus valida subsecuta est, cum triennio terra inculta re-
provincioemelropolis. Rhodonium esse dinoscilur, manserit. jam enim mensura frumenti quoesedecies
sex lantum urbibus, Bajocis videlicet, Abrincanlo , ducla modium efficit, decem dragmis veniebat. Gal-
Ebrocis, Sagio , Conslanlfce, Liscio (53), vim suae liriatius quoque quatuor dragmis. Ovis vero tribus-
dominationis intendens. Hanc itaque ex aniiquoa unciis; atqtte vacca, jaho (58) lollebalur- Vir.iniilla
piratis possessariiesse manifcstum esl. Sed patcrria coemptio efat, cum yinelis ubique su.ccisis,vix ejiis
lunc sevitia ducti, in principes dissidentes moliri aliquid habebalur. Rex interea perloca 36quaepiralis
conantur. Unde et lalrociniis ac discursionibusBrit- irruentibus aditum proebebant, muriitionesexstruit,.
tanniam minorem , quae.est Galliaeconligua atque acln eis militum copias ponit.Ipseeum exercitu in
miiilans, infestare aggrediuntur. Reique occasionem Aquilanioepartes secedens, non ante se rediturum
nacti, fldem penitus aDriimpunt, ulteriusque proce- proponens, quamsupradicta modii fruihentarii meri-
dunt in Galliam. Ac circumquaque palantes , longe sura , duabus dragmis veniret, gallinalius vero de-
lateque.diffundunlur; feminarum, puerorum , pecu- " nario, atque ovis duabus itidern dragmis, vacca vero
dum, eelerarurhque rerum non modicam praedam tribus unciis venumdaretur.
abducenles.Recipiuntur vero eum his omnibussecus 6. (890.)Pyratw Britlaniam impeluntac devaslani-:
Sequanam loco qui Givoldi fossa (54) niineupatur. — lnlerea rege apud urbem Anitium (S9)rem publi-
Ac idem sepiusaggressi, GalJiseCelticaepaftem, quae camprocuranle, pyrataeafinibusNeuslriaepulsi, eum
SequanaeLigefique fluviisinterjacet, quaeet Neustria ad inleriora Aquitariiaeconcessisse37.dinoscunt. Con-
nuncupaltir, totam perie insectati sunt. Hisqueanimo fluunl itaque ac classem paranl, atque Brittanniam
irierat, interiores Galliarum,partes irrumpere , ea- repentini irrumpunt. Brittanni repentino harbaro-
rumque gentes aul a flnibuspellere, aut gravissimis rum impetu lerriti, socvienlibuscaeduiit. Cuique
substituere trihutis. ld eliam ante fieri:, quam in vilam tanlum salvare satis fuit. Rerum suarum.
consensum principes revocarentiir", accelerabant. ereplionem nemo quaerebait. De vila solummodo
Hujusmodi dissidentia , pecunias Galliarum sese agitabant. Unde et suis fere omnibus derelictis,
asportaturos, certissime rati. Quorum impelus, - pyralee passim rapiuntur. Quoequecommoda aspor-
Catillo principe ferebatur. Principes tanta barbaro- tant, ac cum multa rerum proeda nullo renitenle
rum ignominia confecli, de pace habenda per lega- redeunt. Tam felici ergo successuelati, per exlerio-
tos inier jsese admodum quaerunt. Nec diu mofati, res Britlanniaelines secus Andegavum Aquilaniani
jure obsidum, in unum consulturi conveniunt.-In irrumpunt, mullaquedepopulationelerram deyastaiii
VARI^; LECTIONES.
27 ss a deleium. 2Sqbschum. 20 abscisum. 31abscisa. - 32vo'i, omissa est. 33h. eo
cqmmoda 1.
quodmilites mediocrfinterdum subdi cbntempnerentdeleta. 3f c. immoet a finibus galliarum penitus
eliminavit delela. 36 Ann. Fuldenses. 361.maritima deleium. 37secessisse1.
NOTJE.
(55) Hodie Bayeux, Avranches-, Evreux,. Seez fecit, quod Wido statim post Odonisefectionem m
(prope Alencon),Coulances,Lisieux. Italiam profectus, ibi ante diem 21'FebruarIi electus
(54) Cf. Prudentii Annalesan. 856. est.
(55) Carolusmense Seplembri an. 879 natus erat, (57) Odo secundum Ann. Vedasl. in palatio Com-
el infra cap. 12 anno 893 quindennis dicitnr. pendiensi, igitur in capella B. MariaeV. coronalus
(56).Gum hic nonnisl xvi Kal. aut ix Kal.-ml n est.
Kal. aut ir/rf. aut Non. Marlii in calculum veniant, (58) Jabus est deunx.
ul prius eorum i. e. diem 15 Februarii eliqerem , (59) Le Puy, prope fontes Ligeris.'
23 RICHERIS. REMIGHMONACHI $i~
Abducunt viros ac mulieres puerosque. QuorumA propinquarent, armorum Iuce ab observatoribusco-
proyectiores in utroque sexu oblruncant. Pueros gniti sunl. Factoque signo exercitus inunum redit.
servituti maneipant, feminas vero quae formosae Rex multo plures advenire arbitratus, suos hortatur
videbantur proslituunt. slipatores, ut priores ammos resumant, immo et
7. (892.) Odo rexSBcontra pyratasss exercilum*6 non amittant; decus pro patria mori, egregiumque
parat. — Sed nonnulli vario eventu elapsi, profu- pro christianorum defensionecorpora morti dare,
gio salvalisunt. A quibus dum exagitarentur, mox multis sermonibusasserens. Exercitus itaque den-
4)doniregirelatafuere.Quirerummagnitudinemolus, salus, licet anterioris belli vulneribusaeger, lamen
quotquotex Aquilaniapoluil,edicto regio congregari ohvenirenon distulit.
praecepit milites peditesque. Ex Provintia quoque, 9. Ingo exmediocribuscum w regissigno^bellutn
quaeRhodanoet Alpibus marique.ac Gothorumfini- ingreditur 40..— El cum . agitarelur qiiis regium
btiscircumquaqueambitur, Arelatensesae Aurasica- signumefferret, eo quod in' lanta nobilium manu
nos (60) habtiit.Sed et ex Golhia, Tholosanosatque nullussinevulnerevidebatur, idque omnese-vitarent,
Nemausinos.Quibus tolleclis, exercitus regius, in e medio omnium Ingo prosilit, ac mililalum sese.
decem.milibus equitum,peditum vero sex milibus offerens,imperlerritus dixit: « Ego ex mediocribus
erat. Procedit itaque secus Briddam (61), sancti B.regis agaso (63), si majorum honorinon derogalur,
Juliam marlins caslrum, ller agens. Sanctumque signum.regiumper hoslium acies efferam.Nec for-.
rcgiis d.onis veneralug, Arvernicum pagum ingre- tunam belli ambigtiam expavesco, cum semel me
ditur. Huc jamhostes adyenerant, ac castrum quqd moriturum cognosco.t Ad haee Odorex: « Noslro
Mons Panchei (C2)„dicitur, vchementi hostililaie inquit dono, ac principum voluntate signifer esto. i
prem.ebant.Rex principibusFrancorum aiqueAqui- Ille signumexcipiens, agmine densalo circumseptus
lanorum slipatus, licel ancipiti deliberalione,tamen incedebal.Faclusque cunei militaris acumen,hosles
belli disposilionemapud eos pertraclabat, illos ad vibrabundus ingreditur. Precipilanlur barbari; vi-
pugnam horlans, ac corum magnanimitalem ex . resque amitlunl. At regius exercilus rediens.,iterum
na.lu.raplurimum atlollens. Aliis qupque gentihus irrumpitslernitque. Terlioque adortus fere omnes
cos es.sepotiores,tam vitlbus quain audalia et armis, opprimit. Ex quorum tumultu cum aer densalus,
memprabat. Eorum quoque majores, pene tolum multo pulvere pinguescerel.,Catillus 41cum paucis
orbem debellasse, ipsuriique caput orbis Romam per cajiginemfuga sese surripuil, alque in dumetis
immaniter allrivisse. Unde et oporlere, palernam sese abdidit. Qui cum lateret, a vicloribus passiin
aniniosilalem in filiis renovandara asserebat 39, ut palantibus repertus atque captus est, suisque qui
42
patrum magnanimitas filiorum virlule commenda-Q secumlaluerant gladio transDxis,post spolia di-
retur. repta Odoni regi oblalus est.
8. Impetus Odonisregis in pyralas, belliquequali- 10. Tiranni " baptismusett 3 interfectio43.— Uli-
litas. — Quibus diclis cum persuasisse.t,utpote vir Iiter ergo patra.ta victqria, rex lirannum caplum
audax ac violenlus,cum sexdecim milibus"signis secum Lemovicas ducit. Ibique ei yilae.ac.mortis
illalis barbaros aggreditur. Sed pedilum copias optionem dedil, si baptizaretur, vi.tam,sin minus,
mortem promittcns. Tirannus mox ahsque contra-
proemitlit,alque ex eis primum impelum infer.t.
cum fortunam op- dictione baplizari petil. Sed dubium an fid.eiquic-
Ipse equitalu succedens, pedilum habuerit. Quia ergo Pentecostes instabat
periebattir. Necminttsel barbari acies ordinaverant, quam ac episcoporum conventus
ac.indivisiadversarios excipere cogitabant.At regii soilempnitas(Jun. 11),
ab episcopis ei triduanum indicitur je-
pedites hoslibus direcli, primo certamine sagiltas regi aderat, Die yero constiluta cum iji basilica sancti
jaculaniur; densalique, lanceis ohversis, in illos juiilum.
officia
feruntur. Exceptiveroa barbaris, plurimi dilabunlur, Marcialismarliris, post episcoporumperacladescen-
in sacrum fontem ab ipso rege excipiendus
nori lamen pfaeter adversariorum ruinam. Nain et trina immersione in nomine Palris
forum alii nraecinitati, alii vero quamplures sau- derel, jamque
„;„,: c,,„, \»M, ^u^ .TOm *t ,™i,,s ennitatus D el Filii et Spmtus sancUbaplizatus esset, Iugoante
signifer, gladio educlo lcelaliter eum transyerberat,
succedit; ac acies hostium,.copiispeditum divisas,
sacralum" vulneris,effusione immaniler
multo nisu irrumpit. Slernilque ut ferlur tredecim ac fontem
cruental. Rex tanlum facinus indignans, principi-
milia, paucis fuga salvatis. Et cum jam polirelur homicidam rapi ac trucidari jubet.
victoria spoliisquediripiendis.ins.tarel, barbarorum bus frementibus
insidiose in abditis latuerant, llle gladio. projeclo fugiens, sancti Marcialisaram
quatuor nrilia, quae ab ac
ex obliquoviarum irruere. Qui cum gradivo incessu complexusest; indulgenliam rege primalibus
V-ARIiELECTIONES.
3«x, pyra, rcilum-fl&sc?s«.30 memorabal 1. 10.ihus eum, no, gre abscisa. « rex barbarorum corr. caf .
liilus. w m, la, l abscisa. 43j, et, o abscisa.
NOTJE.
,„„. rIncolas . cums. . Orange.
n . „„ (62)Monlpensier,e sinistra Elaveris prope Aigue-
60) pngi capul «er$e
' intn CiermonK
(bljBnoMrfc.quamLlaveralluit. ^ Marescalcus.
25 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. I. '
25
postulans, atque loquendi Iocum mullis clamoribus A sit, Gerlonemfilium parvum superstitem relinquens.
petens. Et jussu regio, de commissofacinore respon- Qui ab rege tutori commissus, patrimonium cum
surus sistitur. Orsusque sic ait: malre possedil.
11. Oralio Ingonis pro se apud regemet principes 12. Promolio " Karoti in regem44.-r- Inlerea rex
suasorie habita.— « Deum volunlatis meae conscium a Leniovica urbe dimolus, Echolisinam (65) petit,
lestor, nibil mihi fuisse carius vestra salute. Vester ac ibi quaeque gerenda disponit. Nec multo post
amor ad hoc me impulil. Qb vestram sa.lutem in pelens Petragoram, nobilium causas quaelitibus agi-
has me mis,eriaspraecipilavi.Pro omnium vita, lan- tabantur ibi aequissime orduial, plurimum 4C de
tum periculum subire non expavi. Grande quidem communibusomnium causis apud optimates pertra-
esl geslum negotium, sed major est negolii ulilitas. ctans. Quihus cum forei admodum inlenius,.ibique
Regiam majesiaiem me Iaesissequidem non abnuo, per aliquot tempora sese moraturum proporieret,
sed mulla commoda in facinore comparala assero. Fulco Remorum archiepiscopus, de Karoli, promo-
Consideretur auctoris animus, animadve.rlalureliam tione in regnum apud Belgas tractabal (895). Vide-
futura facinoris utilitas. Tirannum captum rrietus balur etenim tunc, quod praesens oporlunitas huic
causabaplismumpeliisseadverii, eumque postquam rei aliquam commoditatem pararet. Idque plurimum
dimitterelur, pluribus injuriis vicem redditurum, JJ persuadebat Neuslriorum absenlia 46. Etenim cum
suorumque stragem gravissime ullurum. In quem, rege in partihus Aquitaniaetunc detinebanlur. Sua?
quia ftiluraecladis causa visus esl, ferrum converli. debant quoque multiplices adolescentisquaerimoniae.
Haecesl mei facinoris causa. Hajc me ad scelus im- Jam enim quindennis, de regi amissione apud amicos
pulit. Hoc ob regis suorumque salulem peregi.El et domesticosgravissimeconquerebatur;. regnumque
utinam morte mea, patriaa libertas, rerumque tran- paternum repetere multo conalu moliebatur. Ei
quillitas consequanlur! Sed si occidor, ob regis pri-, ergo omnes Bclgicaeprincipes, et aliquot Celticae
malumque saluteii occisus videbor. Cogilel jam summopere favebanl. Horum quoque consensus,
quisque, an pro hujusmodi mercede ei mililandum sub Remensi metropolitano, sacramenti jure firma-
sil; el an pro flde servata, tali habendus sit retribu- tur. Ac tempore statuto conveniunt, ex Belgica (66)
- liono. Ecce
capilis et pectoris laterisque recenlia quidem Coloniensis, Trevericus, atque Maguntinus
vulnera! Palenl praecedenliumtemporum cicatrices, metropolitani, cu-msuis dicecesaneisepiscopis,aut
dispersique per reliqua corporis membra livores. eorumprobahilibus Iegalis. ExCellicavero Remorum
Quorum assiduis doloribus confectus, nihil post tot praedictusmelropblitanus, cumaliquotsuis dioecesa-
mala, nisi mortem, malorum finem exspeeto. i Qua . neis, Laudunensi videlicet, Catalaunico atque Mori-
. conqueslione alios ad benivolenliam traxit, alios i nensi. Anrio47aulem incarnationis doininicoe47895
vero ad lacrimas impulit. Unde el mililes pro eo 5 Kal. 4S Februar., die dominica (Jan. 28), collecti
agentes, regem demulcent, et ad pielalis clemen- Remis in basilica sancti Remigii Karolum quinden-
liam suadent; niliil regi prodesse asserenles, si nemregem creanl; ae in urbe purpuralum, more
suorum quispiam intereat; immo in iiranni occi- Tegio edicta dare conslituunt. Et exCeltica quidem,
sione gaudendum, vel quia vitoedatus sit si fidelis paucissimi ejus partes sequebanlur. Ex Belgicavero,
decessit, vel quia ejus insidioepenitus defecerint si ei omnes addicli suut. Ab illis enim devolissime
in dolo baptismum susceperit. Quibus rex animum exceplus, per omnes 40eorum rirbes et oppida 60hu-
temperans, tumulalo barbaro, lngonem in gratia manissime dednctus est.
resumit. Et insuper castrum quod Blesum (64) dU 15. Odoniscl redilus ab Aquilania6i ejusque obilus.
citur ei liberaliter accomniodat, eo quod'is qui caslri — Quod factuni Odo rex comperiens, ab Aquilania
custodiam agebat, in bello pyralico occisus csset. redit. Urbemque Turonicam pelens, sanctuni Mar-
Ejus quoque uxorem derelictara, dono regio in ma- tinum donis regalibus honorat. Sicque Parisii re-
trimonio Ingo sibi accopulat. Regis exinde ac prin- ceplus, sanctos martires Dionisium, Rusticum et
cipum gratia admodum usus, prospere ac feliciter Elctitherium magniflcedonat. TandemfluvioMatrona
pmnia gerebat. Verum id in brevi. Nam vulnerum D remenso, Belgicam ingreditur. Ac oppido receptus,
sanies male a cirurgis ampulata, cum sub recutita quod dicitur Fara, pree nimia anxielate insomniela-
superficie, tumorem intrinsecus opcraretur, nimio lem pali coepit.' Quae cum nimium succresceret,
humoris reumatismo, plus biennio vexatus, in le- nientis alienationem operabatur. Superantibusque
clum decidil. .Unde et intercluso reumale, penitus humoribus, anno regni sui decimo, ut quidam fe-
inlumuii. Sicque loto erisipilalo corpore, vitam ami- runt mania, alii frenesi, finem vitae accepit (898,
VARI^E LECTIONES. '.
44 lio, em abscisa. 4E PI. de privaiis, multumque de comm. L, linea subducla de p. m. delela sunt.
46 abseniia. qul Sequanas Ligerique fluviisinterjacent deleta. " An, domini abscisa. 48 5".Kal. jam ab-
scisa. 49per o abscisa. m et opp abscisa. 61Odonis, ta abscisa.
'
NOT.E.
(64) Blois. ruisse Constal, igitur hi tres arcliiepiscopi Carolum
(65) Angouleme. minime regem. sibi elegerunt.
(66) Loiharii regnum lunc lemporis Arriulfopa-
27 RICHERI S. REMIGIl MONACHI 28-
Jan. 1). Tumulatur S2vero cum s'2 multo suorum & lateri sblus haereret, pilleum etiam a' capite regis
lamento, in basilica sanctiss Dionisiimartiris. sepissime sumptum, palam sibi imponeret. Quod"
14, Mores Karoli.-—Karolusitaque rex crealus, ad etiam mullam regi intuliliabem 6B.Et enim primales
mull&mbcnivolentiam inlendebat. Corporeprestanli, id ferentes indignum, regem adeunt, ac apud eum
ingenio bono simplicique S3. Exerciliis mililaribus salis 66conqueruntur, hominem-obscuris parentibus-
nonadeo assuefaclus. At litteris liberalibus admo- naluta, regiaedignilati mullum derogare, cum acsi
dum erudilus. In. dando profusus, minime avarus. indigentia ndbillum, ipse tamquam consullurus regi
Duplici -morbo notabilis, libidinis intemperaris, ac assistat. Et nisl a tanta consuetudine eesset, sesea
circa exsequenda judilia paulo neglegentior fuit. regis consilib penitus disccssuros. Rex dissuasioni-
Galliarum prhrcipes ei animo ac sacramento annexi bus his minime credulus, a dilecto non cessit.
sunt. Necnon et Rotbertus Odonis regis defuncti 16. (920.) Indignalio^ Rotberii 67in Haganonem67-.
frater, vir industrius atqtie audatia plurimiis. sese — Interea Belgieoe 6S urbibus 69 atque oppidis fir-
militalurum regi accommodat 64. Quem etiam rex missime optentis 70, in Celticamredit, acurbeSues-
Cellieae ducem praeflcit, ac in ea omnium gerendo- sonica reeipit sese. Huc ex omni Gallia principes
rum «rdinalorem concedit; ejus ss fere per qua- confluunt. Huc etiam minores 7l multo favore con-
diiennium- consilio ulens, eique admodum con-B veniunt 72. Inter quos cum Tiotbertus, in majore
suescens. A quo per Neustriam deduetus *«, urbibus gratia apud regem sese haberi putaret, utpole quenv
atque oppidis ab eo receplus est. Urbemtfue Turo- ducem in Cellica^oinnibus' proefecerat, cum rex in
nicam petens, piufima auri alque argenti talenla, palalio sedisset, ejus jussu dux dexter, Hagano
sancto Martino Iiberaliter impertit. A cujus servito- quoque ei levus pariter resedil. Rotberlus verb dux.
ribus pro sese flerj deprecationes poslulans, per- lacite iridignttmferehat personam mediocrem n sibi
pelim cotidiarias oblinuit. Inde quoque omnihus s aequari, magnaiibusqiie praeponi. At iram mitigans,
obterilisTediens, Belgicam repelit, ac sanclunfRe- animum dissimulahat, vix regi pauca Iocutus. Cele-
migiunr donis egregiis honorat. Et sic Rotberto rlus ergo surgit, ac cum suis consilium confert. Quo
Gallia «7Celtica colIala,in Saxoniam 58 (67) secedit'; collato, regi per legatos~suggerit, sese perferre non
cujus urbes sedesque- regias luslrans cum oppidis, possesibi Haganonem aequari, primatibusque anle-
nhllo fenitente obtinuit. Ubi S9 etiam Hernficurh ferfi. Indignum etiam videri hujusmodi hominem
regio' genere inclitum, ae inde oriuridum, ducem ' regi haerere, et Gallorum rtobilissimoslonge absiste^
omnirfuspraeficit. Sarmatas 60 absque praelio subdi- fe; quem nisi in mediocritatem redigat, sese eum
los habult. Anglos 61quoque AC reliqubs transiria- crtideli suspendiosuffocaturum. Rex dilecti ignomi-
rinorum populos, mira benivolentia 62 sibi adegit. 'J niarii non passus, facilius se omnium colloquio,
Vix tamen* 3 perdecennium 63.Et forle felicissimus quam hujus" familiaritate posse carere respondit.
per oninia fuisset, si in uno.nimium non errasset, Quod nimiurri Rolbertus indignatus, cum optima-
1S. Nimia Karoli 64dileclio 64erga Haganonem 64. libus plerisque injussus Neustriam pelit, ac Turonis-
—Nam cum nrulta benignitate principes coleret, sese recipit. Multam ibi de fegis levitale indignatio-
priecipua tamen beatiludine Haganonem habebat^ nem 74fiabens.Plurima etiam ut in se transfundatur
quem ex mediocribus potenlem effecerat; adeo ut rerum summa, apud suos caute perlfactans. Quam-
7S faveret, non 7S mediocriter.
magnalibus quibusque-longeabsistenlihus, ipse regio vis 7S etenim regi
VARl^l LECTIONES.
S2 lu> -cum m, se abscisa. ** s. cui etiam-in primis adolescenliae annis. pax atque. tranquil-
litas rei puhlicae concordia suorum. commoditas privatorum grata ftiere. Id vero in brevi deleta,
*l a. Rex ergo principibus slipalus. ac multo suorum obsequio inclitus. more regio leges condil.
ac decreta edicit. Rotberttim quoque deleta: s« E. plurimum- deletum. S6 d. quae est cellicae pars
deleta. m Hcec usque praeficit Ekkehardus Vraug.- in hist. Heinrici sed "
60
haud accurale ex&cnpstU
18belgicam corr. saxoniam. '9 ubi usque praeficit corrigenlismanu adjecta. S. quoque deletum. An-
glorum detetum. 62b. militarc delelum. 6S en, nium abscisa. 64ia Karoli, io, Haganonem abscisa.
66calamitatem corr. labem. 66s. inde deletum. 67natio, tberli, anonem abscisa.
esinlocoj-aso~sed
atramento elmanu eisdem. Galliarum Eltkehardusqui hmc exscripsit. 69 finibus corr. nrbibus. o. cum
" mediocres Ettlien. coii-
paschalis sollemnitas imminerel, Aquisgrani palaiio sese reeepit: Hue Eklten.
veniunt; assunl el duces, ex.Saxonia quidem Hejmicus, ex Gallia Ruotpeiius. Collidie secus iores regu
ctibiculi maneni, coltidie egressum regis a penetralibus aulae prestolantur. Cuni vero nullum eis ab rego
responsum per dies' quiluor daretiir, Heinricus molestissime ferens, dixisse ferlur, aut Haganonem quan- indi-
doque cum Karolo regnalurum, aulKarolum cum Haganone ad rerum mediocrilalem deventunim; Hemrici per
gnansque rege inconsulto discessit. Ekkehardus Vraug. qui deinde tribus tineis reconciliationem
Heriveum, infra capp. 25, 24. enarratam, scribit. Superioris fdbulm,licet genio Richeri opltmeconvenmt,:nul-
lum incodice vesljgium,nec eam a Ricliero profeclam esse,-narralio infra capp. 20 de causa intmicitueHeinnci
ostendit.Cf.suprapag.S6Q. 73 ignobilem c. mediocrem. 74querimoniam c. indignalionem. Q, r, non
abscisa.
NOTJE.
(67) Hic «t in sequenlibus Ieclio prior cum prae- Uraugiensi exscriptis omnino neganda, et Insto-
seriii«ollata, anclorem, insano quodam gentis stu- ricisad antiquam lectionem infraadnotalam-redeun-
dio abductum, Belgis Saxones, Gisleberto Heinri- dumest.
cum subsliluisse docet. Fides talibus ab Ekkehardo
~
29 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. I. 50
tamen 76ei regnum invidebat 76, cum sibi posl 76A 18. Winemariss inleritus83.lnlerea collectis apud
fratrem hereditandum 76magis .videret. Nonnulla regem episcopis, laha mox referuntur. Quod etiara
quoque moliebalur in Fulconem Remorum rnelro- omnibus nimium animi incussit dolorem. Rex ipse
- politanum, qui regem a cunabulis educaverat, alque in lacrimas dissolutus, de casu ponlificis84adeo con-
in regnum pronioverat (68). Videbatur etenim, quia questus esl. Episcopi quoque in fratris morte et co-
si is sblum deperiret.facilius refundi in sese regiium episcopi, multa cbmmiseratioriecondoluere. Iniloque
potuisset. Id etiam apud BalduinumMorinorumprin- consiliq, Wrinemarumcum suis complicibus, horri-
cipem admodum agilabat. Hic enim ab eo 76* per- bili anathemate daninanl. Qui in brevi deficiens,
suasus, ejus partes jam rege deserto seqnebatur. insanabili ydropis morbo a Deopercussus est. Ventre
17. (899.)InlerfectioFulconis archtepiscopi.— Quo itaque lurgidus, exlerius quidem ienlo igne, inlcrius
rex comperlo, in Balduinum ferlur, ac.niulta obsi- vero immani incendiourebatur. Ingeristumor pedum
flionisvi caslrum Alrabalum ab eo aufert, atque cum non deerat. Verenda vermibus scaturlebanl. Crura
tota sancti Vedasti abbatia,JFuiconi praedicto me- tumenfia ac lucida. Anelilus fetidus. Viscera eiiam
tropolitano concedit. At post aliquol tempora metro- paulalim per colum diffluebant. Super haec omnia
pplilanus ob ilineris longinquilatem fralrumque 77 sitim inlollerabilem sustinebal. Appetilum vero co-
incommodilalem 77Altmarumcomilem accersiens78,B medendi aliquandohabebat, sed cibl illati faslidium
abbaliam sancti Medardi quam ipse cpmes tenebat, inferebant. Insomriielatemjugem patiebattir.Dmni-
ab eo accipit, et pro ea abbatiam sancti Vedasli cum busquefactus intolerabilis, omnibusborrori^habi-
castro Atrabato rationibus utrimque habitis ei im- tus est. Itaqtie amici alquedomeslici ab eo dimoli
. pertit. (900.) Unde et ad nimiam perlrahitur Baldui- sunl, multo ejus corporis fetore confecti; in tanlum
nus crudelitatem. Multaque affectus anxietate, ad ul nullus medicorum, saltem medendi causa ad eum
. ultionempenitus sese convertit.Amiciliam ergo circa accedere posset. Quibus flmnibus dissolutus, omni
metropolilanum simulat.Per legatos quoque multam cliristiariitatiscommunione privatus, a vermihus ex
benivolentiam mandat 79, fidemque spondet. Illud parte jam consumplus, flagiciosus ac sacrilegus ab
tamen multa suornm curiositate observat, utrum hac vila pulsus est.
privatus an cum copiis regis palalium petere con- 19. Promolio"*Heriveiin 86 episcopatum**.— Se-
suescal; privatum multo nisu impeierecupiens.Haec pulto vero domno Fulcone melropolilario , Heriveus
dum sic haberentur-, pro regiis causis contigit epi- vir speclabilis el palatimis episcoporum consensu,
scopos Belgicacapud regem congregari. Unde et me- et Remensium conibentia in poritificatu regis dona-
tropolitanus accersitus cum iter accelerare pararet, /r tione succedit. Quoruni uterque quanta utilitate,
incaulus cum paucis festinabat. Cui mox affuit qui- >quantaque religione iri aecclesia Remensi floruit, si
dam Winemarus cum cohorte.a Balduino missus 80. quis adplenumS6dinoscerectipit 86,legallibrum Flo-
Metropolitanuscum esset cum paucis, a cohortecum doardi presbileri, quem ab urbe (69) condita de
suis interceptus est. Nulli fugae.locuspatuit. Om- ejusdem urbis episcopis uberrinie descripsit. Ade-
nes circumvallantur atque impelunlur. 2.dmodum pto (70) quoque Heriveus ponlificalu, mulla fide
utrimque dimicant. Utrimque fusi procumbunt. regem sequebatur, deserlofibus adeo infestus. Erle-
(900, Jan. 16.J Winemarus melropolitanum adortus, baldum (71) Caslricensiuin comilem, qui^res sui
lancea inermem transfigit 8Vatque inter suos septem episcopii pervaserat,-el oppidum quod vocanl Ma-
vulneribus sauciatum praecipitat. Cui cum adliuc cerias oblinebat, more aecclesiaslicoprius quidem
ictus intenderet, quidam suorum multo episcopi ut resipiscat ammonet, post vero anathemaie dam-
amore ducii, super eum procumbunt. Qtii cum eo nat (920). Qui cum sibi nec damnatus satisfaceret,
moxtransfixi atque occisi sunt. Qtiatuor tantum fuga in eum cum mullis militutn copiis ferlur, oppidum-
labunlurS 2, qtii rei negotium Remis demonstrant. que mulla obsidione per quatuor ebdomadas vehe-
Tunc vero magna militum manus, ab urbe mox cum menler adurgel. Erlebaldus conlinuam non ferens
armis educta, adversarios persequi conatur. Sed-eis ® impugnationem, ciam ab oppido cum aliquot suo-
elapsis, dominum oceistimcum s*iiscoliigutit, atque rum dilabiiur. Qui vero remanseranl victi, portis
multo doloris lamento Remos deporlant, cttm sacer- mox patefaclis, metropolitanocedtinl. Eisque ejeelis, .
dotibus sacerdotemplurimo dignitatis obsequio con- suos ibi deposuil, ac de tolo pago Erlebaldum pro-
denles. fugum disturbavit.
VARI^ELECTIONES.
76men, vi, 76*a. rotberlo deletum. 77 78a. ralionibus habitis deleta.- .
po, dit abscisa. fra, mo abscisa.
79_spondet c. mandat. 80m. omnium quos lerra sustinet sceleratissimus deleta. 8I tranfigit codex. 8.2 ere-
ptisl. 83e. in abscisa. si amici c. ponliflcis. 84*vox abscisa. 8I!tio, in, tum, abscisa. ss enum, e cupit
abscisa.
'
NOTiE.
. (68) Fulconis caedem rehus Haganonis perperam Erlebadum — concesseratex Flodoardi Ann,
(71)
«orijungijam annorum ordo ' satis demonstrat. I an. 920; quos in sequentibususque ad capiit libri ni,
(69) Scil. Remensi." 21, conferas velim.
(70) Cf. Flodoardi Ann. an. 920,
"
51 S.
RICHERI REMIGII MONACHI 32
20. Ad Renums1 mutua peliiio™ac comitis'" Er- j i borabat 102.Largituritaque 102plurima,atquewspol-
lebaldis1 occisio.— Rex in pagum Warmacensem, licelur inaudita103.Tandemque104jnduclos'lransfugio.
locuturus Heinrico Transrhenensi, concesseral. Huc jam principes aperte alloquitur; regem inquiens-
quoque Erlebaldus comes advenit, apud. regem de- Suessionis sese privatum10lrhahere; Belgas praeter
. ploraturus a Remensium metropolitano sese imma- paucissimos ad sua discessisse. Unde et rei commo-
niter habitum. Heinricus apudregem de 88 rerum ditatem adesse memorabat 106,facillime el ex aequo
dispositionibus fldelissime satagebat. Cui rei cum8* regem posse capi asserens, si ipsi omnes palatium
admodum intenderet, Germanorum Gallorumque adeant acsi consulturi, in ipso quoque palatii cubi-
juvenes linguarum 90 idiomale 90offensi, ut eorum culo inter consulendum regem capianl teneantque.
roos est cum multa animositate malediclis sese la- His fav.enl omnes pene exCeltica, et de patrando-
cessire01co3perunt.Consertiquegladiosexerunt,acse facinore, apud lirannum conjurant. Palalium crgo
adorsi, loelaliter saucianl. In quo tumultu, cum ad Ii- adeunt, regemque utpote consulturi stipant. Intrb-
tem sedandam Erlebaldus comes accederel, a furenti- missum vero cubicuIo,.ul paucis allocuti sunt, ca-
bus occisus est. Rex proditionem ratus, ocius surgit, piunl ac lenentr
suisque stipatur. Heinricus vero 92 dolum arbitrans, 22.. Heriveus107melropolitanus107Karolum a de-
classem repetit, alque a regiis slipaloribus Rhenum 1o ser(oiifc«s107caplum liberat10''Remosque ducit1"7.—
transire cogitur 93. Exislimabant 94 enim hi 96 qui Jamque abducere nitebantur, cum metropolitanus-
regi assislebanl 98,eum in dolo venisse. A quo eliam Heriveus cum copiis repenlinus urbem Suessonicam
leropore9CKaroloinfestus ferebatur. ingreditur. Regis eiiiin sollicitus, desertorum frau-
21. (920.) Desertorum" dolosa regi^ Karolo per- dem praesenserat. Et ipse quid.emprius cum paucis,
suasio de Haganonis°7abjeclione.—Hincilaque Hein- post verosui, favente Riculfo ejusdem-urbis .epi-
rico, inde Rotberto duce Karolus urgebalur. Fa- scopo, consequenter admittuntur. Armalis ilaque
ctusque eorum medius, ulrimque premebatuivPost circumdatus, concilium desertorum stupenlibus cun-
haecad interiora Belgicae rediens, urbe Suessonica ctis penetrat. Factusque terribilis : Vbi inquam est
seserecipit, multani ex hujusmodi infortunio apud dominus meus rex? Ex tam multis,,.pauci admodum
suos agitans quaerelam. Huc etiam ex Belgica que respondendi vires habuere, sese penilus deceplos
Celticaeconlimitat, alque ex Cellica principes non- xati. Quftamen cum viribus fesumlis dicerent: Intro
nulli confluunt. Sed et Rolbertus dux propinquior cum paucis consullat! melropolitanus ostio obserato
faclus-, Slampis sese recipit, ac ad palatium legatos vim infert. .Serisque pessumdatis, cum 108paucis
dirigit, regalia negotia inde experlurus. At qui con- sedentem repperit. Capluni enim cuslodibusadhibitis- •
fluxere, Rotberti partes luebantur, eujus suasu capti, C ergastulo deputaverant. Quo metropolilanus manu
de Haganonis-abjectione aptid regem pertraclant, apprehenso : Veni inquilre», luisque poiius utere.
non ut id fieri velint, sed ul regnandi occasio Rrit- El sic a metropolitano e desertorum medio eductus
herto paretur. Abjeclionem itaque Hagarionisleviter est. Tunc eliam equum ascendens, cum 1500 arma-
suadenU Ducem etiam a se discessurum si non ab- torum ab urbe exivit/atque Remos devenit. Post
jiciat, mediocri assertions demonstrant; qualinus cujus discessum, desertores pudore cpnfusi, illusos
lev.i objurgalione fex" ammonilus, cceptis insistere sese indignabanlur. Confusique109 ad Rolbertum
nonformidet. Cnde et postcontra eum justissimam redeunt, alque rem non salis prospere gestam de-
ir.dignalionis causam se habituros arbiirabantur. sertori iransfugoc reportant. Karolus vero rex cum-
Quodeliam tolum ad volaeorum provenit. Nam rex metropolitano aliisque paucis qui a se quidem defe-
nulla 98 suasione aflectus, numquam a dilecto sese cerant, sapienlium tamen. consilio ad s'e reversi-
discessurum respondit; idque multis senlentiarum eranl, Belgicaeinleriora repelit, ac Tungros conce-
sermonibus asserebat. Qubd ctim99 Rotbertus dux dil. Ibique episcopo lunc dcfuncto Hilduinum e)t--
in ejus animo fixum pcrdperet, Ileinrico Transrhe- gente clero, acpopuio favente, per arclnepiscbpum
nensi 10°per legatos" 0de regis ejeetioDeJ00suadel,0°." Herimanrium, praesulem ordiaal, \irum liberaletn
Compererat 100enim 100eum a regiis slipatoribusm ac slrenuum,sed factiosutn. Nam mox episeopus br-
in fugam 10°coaclum; unde 10°et de se fldem10°con- dinatus', iis Belgicce principibus qui 110Rdtberio
tinuo facil100.Cujus consensu lirannus mox loetus101, duci in regis abjectione favebant, mox-haesit et fa-
in sese regnum 102transferre 102diligenlissime10!iia- vit, plurimum cum eis conlra regem machinans..
VARI^L LECTIONES.
37ad R, p, tis E abscisa. 88de amicicia inler se habenda plurimum s. deleta. 89 c ulerqpe delelum.
90ling, ma abscisa. 91impetere c. lacessire- 9a v. rerum nescmsdeteta. 83c.Qua dienihflconcordiae. nihil
amiciciarum inier eos habiltim est. deleta. 94Exis abschum. 9S hi, bant abscisa. 66t. heinricus tkleium.
67Dese, regi, de Haganonis abscisa. °8 levissima c. 99c. principes in e. a. f. perciperenl 1..
plla. secunda manu omnia usque Regis.
Post qualuor lineis tota caplionis hisloria absolulaeral, qifabusjam erasis,
10° et, Com, im, slipa-,
enim sollicilus, deserlorum fraudem
l0i praescnserat adscripta sunt. rans, legat, ejec,"*
iugam, un, idem, acit, abscisa. mo... tus vel me... tus codex; mcdia excisasunt:. reg, erre, issime,
abaj, abscisa. 108 mediis abscisisin et ta plana sunl; igitur majora haud recipiendumerat.
itaque, alque
101emque abscisum. 105um abscisum. ,0° prmiuni a abscisum. 107us, lilanus, rto, m liberat, ucil abscisa.
l" c. duobus tanlum 1. ,0iliralique 1. "° q. cum rotberlo duce regem abjecerarit 1.
HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. I. 34'
At 111rexbono suorum usus consilio, per Heriveum' L demittam, virtutem tuam experlus. Equidem decfe-
112
metropolitanum ducem Heinricum quiin Saxo- tum mihi fuerat, -ingenio,consilio, armis ab eo reee-
nia 113omnibuspraeerat-, accersit. Hic enim ab Rot- dere. J Persuasus itaque per metropolitanum, Hein-
berto 114persuasus, cum aliis ab rege discesserat. ricus 126regi deducilur, multoque ambilionis honore
25. Gonquestio115HeriveiRemensium11Smetropo- ante admittitur, ac amhoin amiciliam feder-antur.
litani1ISapud Heinricumlu pro Karolorege. — Penes 25. QuibusgestisHilduinusTungrensium episcopus,
12!fre-
quem , metropolitanus vice regis sic orsus ail : cum iis qui ab regedefecerant conspirasse in
« Hactenus, vir nobilissime, tua prudentia, tua libe- gem insimulatus, regique infensus, ab eo insecta-
-ralitale, pax principum, concordia omnium utiliter balur 12S.Ctijtis odii vis eo usquepervenit, ut Riche-
floruere. Alposlqiiam malivolorum invidia animum rum Prumiensis monasterii abbatem promoveret, et
remisisti, circumcirca discordiaevis a latibulis-emer- Hilduinum abdicarel. (921.) Al Richerus ab rege do-
sit. Quaeres, dominonoslro regi apud te oratum ire nalus, cum ab metropolitano Herimanno urgeretur,
suasit. Ante hac'enim non mediocriler ob lua merita eo quod conlra fas-ab reg-eepiscopatum suseepisset
dilectissimus fuisti. Tua egregia fides ei recognita, super eum qui tenehat, quique nulla culparum con-
ifl magnis periculis mullum sibi fiduliam parat. Cum fessione victus, nullo juditio damnatus esset, regis
lolius statu dignilaiis rex poliretur, pauiulum a to S.jiissu Romam festinat; ae ibi Johanni papae, el regis
oberrasse 116 sese non ignorat. Sed id multa flde sententiam et sui negolii causam demonstral. Papa
corrigere geslit. Nec esl hoc inusitalum el singu- in Hilduinumdeserlorem indignans, ab oflieio eum
lare. 1,7Omnium.esl'mterdumdesipere,bonorumvero suspendit ac analhemate damnat; Richerum vero
ralionibus redire. Sufferendum est itaque alque episcopum brdinat, ac suoeauctoritalis benedictione
summa benignitale indulgendum. Tu quoque Ger- donat. Haecdum sic agerentur, Hilduinus prosequi-
manorum 118oplime, nimium a recto secessisse vi- tur, incassum apud papam plurimam querimoniam
deris. Neque id mirum. Nam dux Rotberlus,! 9 om- fundens,'ac apud eum pro absolulione admodum la-
nia sitiens, regique regnum immaniler invidens .,s°, borans. Quoconquerente, Richerus redit, ac sedem
inpautum le suasionibus illexit. Quid enim suasorie vacuam jussus ab rege ingredilur.
digesla non efflcit orallo? Nimium inquam ab utris- 26".His ita sese habentibus rex ad interibres Bel-
que oberratum est. Sedjam tandem prior vobis re- gicaepartes iter retorquet; ibique ob multas rerum
deat virtus. Summa utriusque ppe, uterque nitalur, quae emerserant causas, regio decreto et metropoli-
utluhabeas regem tibi adprimecomniodum, et rcx tani jussu, sinodus (72) apud Trosleium habenda in-.
haheat te virum sese dignissimum. Nam te idera dicilur. Cui sinodo domnus Heriveus praesedit, rege
praestare gestil 121iis omibrisqui Germaniam laa in- - quoque ibidem praesidente. Ubi quamplufimis quse
habitare noscuntur. Ob hoc igilur animum ad*me- ulillima visa sunt determinatis, regis interventu et
liora revoca. Dominum ,13 abjectum recipe, ut el tu omnium-episcoporumqui sinodo inlerfuere consensu
ab eo extollendus excipiaris. t ; doninus Heriveus metropolilanus Erlehaldum prav
24. Responsiol24Heinrid m ad 124metropolilanum dietum Castricensium.comitem a vinculo excommu-
Heriveum12i de Karoiq. — Ad haec Heinricus 1Ss: nicationis Ia9 absolvit. Ibi etiam Rodulfo Laudunen-
«Multa,inquit, meabhisdehortaiitur,nisi tua,pater, sium episcopo defuncto, Adelelmum ejusdem urbis
egrcgie virlus, ad idem quodammodo perlrahat. ibesaurarium multo episcoporum consensu abrege
Scib enim quam difficileet arduum sit, ei consilium donatum sollempniler ordinat.
dare, cum sua inconstantia, tum suorum invidia. 27. His prospere et utilitergeslis, rex superiora
Non est incognitum mihi, quantum pro eo domi mi-- Bclgicaefepelit, aliqua suorum ibi ordinalurus. In
litiaequepridem certaverim. Illud eliam nolissimum Richuinum comitem fertur, eo quod et ipse desertor,
constat, quantum circa me flde debita abusus sit. Rotberli partes tuebatur. Ejus ergo oppidis obsidio-
Idfortassis.-pater, persuades, quod cum faclum erit, nem adhibet, vehementi expugnatione infestans. At
fecisse penitebil. Sed quia de futuro nemo satis cal- ille equitatum inlolerabilem advertens, jureobsidtim
lidus, nemo satis prudens flt, licet saepius prava * victus-ad. regefn.redil. Rex victum excipiens, ani-
13°ac eum in gratiam resuniil.
quam bona xonsilia proveniant, ferar quoc.umque mum ab ira miligat
jubes. Modesliamquemeam, post tuam dignilatem . 28. Dum hasc gerebantur, Rotbertus Celticae Gal-

VARI.E LECTIONES.
lldatremorummetropolitani heriuei consilio usus gislebertum qui in belgicaonmibuspolior eratperlegatos
accersituscummuliolionorc
accersit.HicenimabHeinricopersuasus cumaliis nonnullis ab regedicesserat.Ethisloriam
tmteregem admittitur, ila primo114 auclor, quibus immutatis nmllo profusiorem primamanu scrrpstt.
heinricol. llstio,ensium,ani,umafcsci's(i.-llso.crebrorfetpmm. s.
112gisleberluml. li3belgical. ,20i. sive incauto Ubi nescio stve
atfrequentalum et cornmune deleta. »18belgicorum 1. 1192a additum.,
malum cupienli 1. 121cupit 1. 12Sbelgicam 1. ,23D. tuum 1. ,a4 R, ad,, Heabscisa. S'*berU 5.
gislebertusl. "6wnii2. l27 apud 1. 128impetebatur corr. insectabatur. 28ex absasum. a..rra
mitig.. codex.
- NOTJE.
(72) De sqq. cf. Flodoardum a. 921.?
55 RICHERI S. REMIGIIMONACHI 36
lias dux piratas acriter impelebat. Irruperant enim .A tantaecoediparcere petit, ac inslat ut eruantur. Yix
duee Rollone fllio Calilli intra Neuslriam repentini. quoque ab caedequievitexercitus, mulloprosperioris
Jamque Ligerim classe transmiserant, ac flnibus fortunaeineitalus successu. Sedato vero tumullu, qui-
illius indemnes poliebantur. Ibant passim palanles, inter eos potiores videhanlur, a duce capti sunt, re-
alque cum vehementibus manubiis ad classem sesc liqui vero sub jure obsidum ad classem redire per
referebanl. Dux vero ex lotaNeuslria copias colle- mittuntur.
geral; plures qtioqtte ex Aquitania accersiveral. 51. Palrata ergo victoria, exercituque solulo, Rol-
Aderanletiam ab rege missae quptuor-colioiles ex bertus captos Parisii deponil. Hos percunctans 13ti
,8Sessenl, nullum eorum 13Bquicquam
Belgica, quibus et Richuiruis praediclus praeefat. an chrisliani
Aquitanorum vero legionesDalmatius curabat. Neu- religionis ,s8 hujusmodi ,38 attigisse 138comperit.
strios vero ipse dux Rolbertus disponebat. Sicque Misso ilaque ad i3lieos •instruendos ,3,t reverendo
tolus ducis excrcilus in quadraginta milibus equi-- presbitero ,as et monaeiio Marlino 13S,ad fldem
tum consistcbat. Dalmatium ergo cum Aquitanis in Chrisli convefsi sunt. Qui 138vero adclassem ,8Sre-
prima fronle consliluit; dein Belgas ,31, at Neu- dierant,alii U8 egrum christiani 13S, alii pagani13S
slrios subsidiislocat. Ipseetiam duxlegionescircum- mixlim invenli sunt. Et lii quoque per praedictumvi-
iens praecipuosquosque nomine vocans horlatur, 1B rum inslrueti, receptis a duce opsidibus 139qtios dc-
ul suaevirlutis ac nobilitatis plurimum meminerinti derant, ad salutaria sacramenta deducti sunt.
pro palria, pro vila, pro libertale cerlandum asse- 32. Et cum de baptisterioagerelur, Wittoni Rho-
rens. De morie non sollicilandum cum ea omnibus domensium melropolitano eis no praedicandum a
incerta sit. Si vero fugiant, eis nihil ab hoslibusesse duce commiltilur. Witto vero non se solo conlenlus,
reliuquendum. Ilis el aliis quam plurimis, militum Heriveo-Reroeiisi episiolam dirigit, per quam ab eo
animos incendebat. Quibus dictis dux in locum ubi queril quo ordine, qua ratione, gens anle perflda
praelium erat gerendum, instruclos ordines deducit. secclesisesotianda sit. Heriveus vero melropolitanus
29. Nec minus et hostium exercitus conlra hos mulla diligentia haecdisponere cupiens, conventum
rem militarem multa audalia ordinabant. Quorum episcoporum fieri juhet, ut~ mullorum rationibus res
exercitus in quinquaginta milibus armatorum con- idonee distribueretur.
sistens,'Ordinatim obvenientibus procedit. Rolberlus .33. Et die consliluta, sinodus habita est. In qua
dux viin belli maximam imminere adverlens, cum primum de pace et religione sanctaeDei oecclesiae,
miUerobustis ex Neustria, Dalmatioin prima frbnte slatuque regni Francorum salubriler ac competen-
sese assetiat. Procedit ilaquecum Dalmalioet Aqui- ter traclatum esl, post vero de piratarom miliga-
tanis ,3a. At piratarum legiones longo sese ordine C tione atque conversione uberrime agitalum. Decre-
prolenderant '"Hpsumque ordinem ad hostes exci-" tum quoque de eadem ab ipsa Divinilale ralionem
piendos curvaverant scemate lunaequae in augmen- qnaerendam, jejunandum etiam ab "omnibustriduo.
to 134esl, ul dum multo fervore hostes ruerent, exer- Domnovero papaeid esse snggerendum, ut invocata
cilus circulatione exciperenlur. Sic etiam ab iis qui per jojunium Divinitate, et domno papa humililer
in cornu ulroque persisterent, a tergo appetiti, more consulto, efllcatiusres drdinarelur. Revolulis itaquc
'
pecudum sternerentur. m palrum decrelis, reverendus metropolitanus Heri-
30. Hisergo. in ulraque. parte paralis,. ulefque vens 24 capitula in volumirieordinavit, ralionabiliter
exercilus 13Ssignis collalis congreditur. Rolbertus aculililer digesta, et qualiter-rudes in fide habendi
cum Neustriis, Dalmatius cum Aquilanis legioncs sunt conlinenlia. Quoe omnia venerabili Rodomensi
piralarum penelrant, slatimque ab iis qui in Tcorni- Wiloni delegavit. llle vero excipiens , utiliter lu
bus erant, a lergo impeluntur. -Mox'quoque «t 136 sumptum negotium consunimavit.
Belgae inprovisi prosequuntur, alque piratas qui a 34. Hac (73) etiam lempestate Ragenerus, vir
lergo suos premebant, immani cede sfernunt 137. eonsularibus 14Sel nobilis cognomento Collo-longns,
Neustrii quoque atrocissime instant. In qua com- n cujus etiani' obilus mullam rei publicae in
Belgica
mixlione, cum Aquitani piratis circumdati, mullo intulit Iabem, communi corporis valitudine lactus et
conamine eos quos impellebant in fugam cogerenl, oppressus, iinem vitae apud Mafsnam palatium
ii qui in cornibus perstiterant, a Belgis hinc preriie- accepit. Cujus exequiis Karolus-rex inlerfuisse
bantur, inde vero ab Aquitanis conversis letaliter dicilur, ac oculos lacrimis sttfftisus dixisse : 0 in-
urgebantur.,Superati itaqiiearmadeponunt, ac mul- qtiiens ex alto humiiem, ex amploartissimnm! altero
• tis clafnoribus
pro vita supplicant. Rotbertus itaque personam, aitero monumentum significans. Per-
VARIJE LECTIONES. '
gisleberto ordinat. inde n.
.i31b..dtice lal 1. 13a a. frontibus maforlo signatis. At 1. '133 profen-
derant cod. quae quinta esl 1, i35 e. cum maximo clamore signis' infeslis 1. 136el gisle-
berlus cum belgis improvisus prosequitur 1. ,37sternit 1. 13S l, n, e, I, h, g, a, d, presbife, M, Cinist,
Q, sem, a, i, ni ex conjeclura. ' 139hospiiibus 1. 1Wvox obscura. M efflcacissimealque utililer 4. 142u.
c. codex.
NOTJS.
(75) Capp. 54-40. EkkehardusUraug. in HistoriaHeinrici excerpsit,
37 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. — LIB. I. 58
actisque exsequfis, Gisleberlo ejus filio, jam facto A vcro immani -hiatu , mujtoque horrore veprium
juveni, paternum honorem, coram principibus qui defensum est, cum paucis claudebatur; Huc rex
confluxerant liberalissime accommodat. cum exercitu properai , loealque obsidionem, hinc
55. Hicxriinressel elarissimo genere inelitus ,'et el inde navalem, a fronte vero-eqiiestrem. In cujus
Heinrici Saxonieeducis"filiaeGerbergae conjugio i48 expugnatiorie cum persisleret, Gislebertus 14snavali
nimiuin felix, in nimiam prae insolerilia temeritatem fttga dilabitur. Oppidani vero capti, in regis" deve-
praecepsferebatur; in disciplina militari ex audalia niunt jussionem. Gislebertus autem cum duobus
nimius, adeo ut quodcumque inevincibile, appetere clienlulis ,- paterna hereditale privattis , Rhenum
non riieliieret; corpore mediocri et deriso, duroque exulaturus pertransit. Foique per annos aliquot
membrorum robore , cervice inflexibili, ocuiis infe- apud Heinricum soGerumdeceplus exulat-. Evoluto
. slis atque' Inquielis , sicque mobilibus ut eorum autem aliquot annorum lempore, Heinrieus apud
color neminiad plenum innotuerit; pedibusomnino regem suasorie atgil, uiGislebertusrevocarelur, ac
inpatientibus; menle levi' Oralio ejus, ambigua ra- in regis gfaliani resumeretur, ea vero- rerum condi-
tiohe corisistens ,~ interrogalio fallens ,." responsio tione, ut regis sententia ex' collalis benefleiis iiile-
ance"ps;"ofationispartes, raro dilucidas sibi coltae- merata, Gislebertus ea tantum regali clemenlia
rebant; suis adeo profusus, aliena enormitersitiens; B rociperet, quorum possessores per tot sui exilii
majoribus ac sibi aequalibus coram favens, oeculte tenipora jam obierant.
vero invidens; rerum confusione ac mulua dissiden- 59. (922.) Ab exilio ilaque revocatus, regis g^a-
' liuhi'insectatione liam per Heinricum merelur, ea tamen ut dictum est
plurimum gaudens.
36. Talis itaque in regem nimia animositale fe- conditione. ut a beneficiis quaeinsolenter diduxeral,
rebatur. Meditabatur quoque regis abjeclionem quandiu possessores viverent eareat; ea vero quo--
adinodum, ac plurjmum id perlractabat apud eos rum possessOresper annos aliqubt obierant, regis
qui in Belgicapoliores yidebanlur, non quidem Rbt- miseratione repetat. Recipit itaque quae a defunctis
- herto, sed sibi regnum affectans; sua quoque prin- quidem derelicta vacabanl, maximani suawimrerum
cipibus pene orania distribuens. Elmajoresquidem partem, Trajectum, Juppilam, Harstalium, Marsnam,
praediisel aedibusegregiis inclile donabat, mediocres Littam (75), Capraemontem. Quibus habltis, Karolus
autem auri et afgenli talentis efflcaciter illiciebat. rex in Cellicam redit, Norlmarinis qiii extrembs'
Fit ilaque multorum ex Belgiea cum eo consensus. Galliarum fines Iocis maritimis infestabant ,-copias
Sed hoc satis improvide ac inconsulte. Nain licet ob inferre parans. Heinrico vero trans Rhenum contra
magna beneficia comparaios sibi attraxisset,. non Sarmatas profecto, Gislebierius per suos immahiier
tamen ex jurejurando ad patrandum facinus sibi C vexabal et atterebat eos qui ab rege sua dala obti-
. 'annexuit. Leviter ergo attracti, leviter post disso- nebanl. Alios clandestina invasione enecans, -alios
ciali fuere. incessanter ut sua Telinquant adurgens, landem
37. Nam cum Karolus hoc audito. a Celtica cum evincil, suisque omnibus potitur, truculentius exinde
exercitu rediref, Belgisque bellum inferre pararet, in regem machinans. Socerum itaque adit, eique
Belgoe mox non in apefto cum Gisleberlo resistere ab rege dissuadet, Cellicam solam regi posse suffl-
nisi sunt, sed oppidis ac municipiis 144sese reclu- cere asserens, Belgicam vero atque Germaniam
dunt. Rex xero singulis qui ab se defecerarit legatos rege alio' pluririium indigere. Unde et, ut ipse in
dirigit, per quos significabat" .sese regali atque regnum coronari non abnueret, multis suasionibus*
solemni dbnatione largiturum quicquid eis ab perinbvebat. .Heinricus vero cum nefanda eum
Gislebeiio praediorum el aedium collatuiri est, sese suadere adverteret, dietis suadenlisadmodumresti-"
quoque contra Gislebertum pro eis certaturum , si tit, et ut quiesceret ab.illicitis, multis ampliflcatio-
is eis ex collalis beneficiis quicquam repetere velit. nibus agilabat.
Quo capti, mox jure sacramenti ad regem redeunt, 40. Et Gislebertus quidem cum apud socerum non
146regnum sibi,4G parare posset 146,
habitisque rationibus quicquid beneflciorum ab proficeret, ut
Gisleberlo eis collatum fuit, regali largitate firmis- D in Celticam secedit ac transit in Neustriani; sicque
simeunicuique donatur. Unde et a Gisleberto rece- cum Roiberlo duce de eodem negotio consilium
dentes, regiconstantissime resociantur, ac cum eo confert, suadens ei de regni susceptione-, ac Karoli
in Gislebertum feruiiiur. abjectione. Esultat tirannus, el tirrano absque
58. Gisleberlus vero in oppido Ilarhure (74), quod mora, favet. Deliberant iiaque. ambo, et post pro i47
hinc Mosa-el inde-Gullo fluviis vallattir, a fronle perpetrandis fideiii^sacras«entoi4Sconfirmant14s.
VARLE LECTIONES.
143 matrimonio 1. 14'*muniiionibus 1. ,4S G. clam -
per murum dilapsus fluvimn enalando
transmeavit-, et cttm dtiobus clieiiiibus Rhenum cxulaturos "perlransiens; annis aliquot apud soce-
rum suitm .Heimicum patrimoiiio privatus exulavti. Oppsdani autem ahsqne (iuce relicli-, se sub- ,
diderant regi.-Ekkeh, Vr. i46 u, sib, p ex conject. 147ex 1. i4S sacramenlis-1. i49 c Ei post
NOt^E. "
(74) Hodie vicus Geul in loco indicato, in dexlra (75) Cf. Gerbergaereginae donaiionem pro S. Re-
Mosae,uhi Geul (Gulia SS. 1. 603) eam iufluit, infra migio Remensi a' 968. Fehr.-12. Bouquet IX, 666.
Trajeetum, situs est.
' " "
59 RICHERIS. BEMIGIIMONAGHI . - - '40
41. Temporc -vero conslituto, cum rex Tungros A ienter aperias. Et quia jam nunc res pugnam sua-
redisset, ibique privatus resideret, urbem Suessoni- det, sacrainento fides.adhibenda est, ut nobisjura-
cam Rolberlus ingreditur.,Apud quem ex tota Celtica tis, res in ambiguo nbn sit. Dein saltem quinqua-
primates collecli, qua ratione regem ahjiciant, con- gintaeligendi sunt, qui cerlissime tirannum appe-
stanlissime consultant. Kec' defuil Gisleberlus ab tant, vimque ei inferant, ut cum belli violenlia
Belgica, qui mox absque deliberatione Rotbertum alios inalios exagitaveritj isli liranno lantum labo-
regem .creandum perstrepebat. Communi ergo om- rerit; jnventumque tfansfigant. Quid enim prod-
nium qui adcrant decrelo, Rolberlus eligitur (Jun. erit omnes interflci, et malorum causam reser-
29); ac mulloambitionis elalu Remos deductus in yar(.? ? EC decreto coraniuni in Rotbertum ' " conju- •
basilica sancti Remigii rex crealur. A cujus corona,- rant. , ,
tione'peracto triduo, Heriveus Remorum rnetropoli- 44. Mox quoque et regio jiissu accersiuntur ei~
lanus diutina egritudine yexatus> interiit (Jun. 2). Belgica, quicumque ab rege non defecisse videbari-
Qui si eodem tempore yaluisset, tanto facinori opor- tur. Quorum collectorum numerus, ut fertur, vix in -
tunitas non patuisset. Cui eliam mox suceedit dona- decem iS5 milibus putabatur. El tamen in quanium
lus ab Roiberto !.s0 Seulfus, qui tunc urbis ejusdem perspici valuit, nullus militiae 1S6 ineptus admissus
officio fungebatur 1S1 arehidiaconalus; yir stre- B est. Omnes corpore valenles, et non iner.tes pugnae.
nuus ,S2 multaque rerum scienlia inclitus. Oriines quoque in tirannum unanimes. His rex
42. (925.) Inlerea Karolus a Gallis praeter pau- circumsepius, per Coridrucium Hasbaniumqiie pro-
cissimos Belgarum iE3 desertiim sese coinperienss cedit in hostem. Ereptumque regnuni irrumpens,
'
apiid praecipuoseorum qui a se non defeceranf, sedem regiam Atiri.iacumpridem suam ingredilur.
plurimam de suo infortunio agilahat querelam... Ibique aliquantisper reparato exercilu, in adversa-
Miseriorem sese inquiens si hac urgealur calamitale, rium fertur 1S7.
quam si oculos claudat-suprefna morte, cum illa 45. Faclus vero liranfio proprior, exercitum ad
dolores augescant, ista demantur 184. Garius congressum ordinat, sex milia robustbrum praeniit-
quoque sibi ferro occidi, quam regno a pervasore tens. QuibuseliamiVirumconsularem158^) nomine
privari. Post regni enim privationem, solumniodo . Fulbertum diicem consiiluii (Jun. 15). Se ipsum
superesse-in exilium deporlationem. In.quo etiam vero qualuor 1S9 milibus circumseptum, labentibus
ab iis quos summo,semper habuil amore, apud quos piimis subventurum deputat. Postquam autem per
diutius conversatus;sit, quibus quoque nihil umqtiam singulas legiones discufreus, praecipuos quosque i6° "
mali molitus fuerjl, debere sese suffragia aecipere multum diuque ad vim belli horiatus est, inslructos
memorabat. C ordiries plurimis suasionibus iricitans, ad locum itbi
45... Ad hoee sui : « Rernitiosum, est inquiunt, congrediehdunrerat, deducit. Axonam vern fluvium
o rex juratis a domino defieere, scelefatissimumvero transmeansj ad urbem Suessonicani lendit. Ibi et-
conlra dominum slare. Si de desertore ac transfu- enim lirannus copias collegerat.' Cujus qubque
gis agitur, horumque nominum si advertatur inter- exercitus iri viginti milibus consistehat. Cum.ergp
pretalio, quicquid moliti sunt, praeter jus est et Karplus rex bello prudentia-intenderet, instinctu
equum. Undeet sine dubio si pugnoe necessitas eos episcoporum aliorumque reitgiosofum virorum qui
adurgeat, divinitalis nltionem non evadent. ld vero sihi assislebant actum est, ut ipse rex bellum non
certissime noveris, nullo modo regnum.a te repe- ingredefetur, ne forte in reruin confusioiie regalis
tendum,nisi bello ipsum aggrediaris tirannum. stirps eolapso consumeretur. Id^etiam duccs el nii-
ftegnum ereptum non irrumpesnisi ferro viam vio- litescoegeruntiAhomnibusergo cbactus, quatuor lel
. . , ' ' VARI/E LECTIONES.
liaec Gislebertus, in Belgieam redit mtincipia mililibus copiis sufficientibus fmplens, in regein om-
nia ordinans; sicubi rudera adilum faciebant, firmioribus -claustris reaedificans.Ralus vero miiiles a '
sesedeficere posse, sijurejurando sibi eos non annecleret, fidem.ab omnibus eorum jurejurando sed etob-
sides quos yu!t accipit, eosque in oppido Harburc quodpene inexpugnabile videbalur deputatos recludit, in
regem omnia palain ordinans. [His rex permotus rfete.]-Nec mintis [ea socerb dei.\ id optinuit, ut quaecum-
que ipsein regein machinaretur, ea socerd injuria»rioriessent, maxime;pb id quod Sarmalartim infestatione
ipse admodumpressus,alienis negotiis uliliter interesse non posset, His.ergo rex in Celtica permotus, Bel-
gieam impetil. At Gislebertus ulpole qui fidem abruperat, ad regeia non solum venire contempsit, verum
pecuniis atque rcrum pollicitationibus ab rege quoscumque pbierat sublrahebat. Et rex quidem cum pa-
tienter boec ad lempus toleranda non ignoraret," Tungris cum iis qui secum ex Celtica advenerant
absque lumultu residebat; lenius fieri asserens quicquid per pacienliam loleratur : ad odium quoqtie sese
esse hosliiim rccognoscens, cum a Rotherto hinc in Celtica, ab Gisleber(,o.veroinde in Belgicaurgeretur. Et
Rotberlus quidem de regis ahjectione suiqtie provectione adeo laborabal, idque apud principes sic obtinuit,
ut contra regem cum eo fere omnes crudelissime conjurarcnt. Et lempore detela. 150rege 1. lsl ebalur ex
conject. isa liheralis ac sl. 1. ,Ss Vix etiam spein aliquam
iSi
sibi relictam cum a liranno lotum pervasum
sil. potestas dominandi' et libertas liaberidi 1. dcmantur. Belgarum magnates 1. --1Ss quinque
corr. VI. corr. X. codex. ls0 ^7 f. Axonam vero fluvium transmeans in urbem, Sues- •
pngnae 1.
sonicam>lendil. ibi elenini tirannus exercitum collegeral .posiea deleta. lss u. c. codex. >69duobus 1.
160qirosque de militia et faroaegloria.
m duohus 1. priorumque nobilitate. et filiorum ulilitale multum d. h. est 1.
NOT/E.-
(76) Id est comitem ; v. infra c. 46.
U fHSTGRIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. I. ., 42
milibus quibus ipse eircumseptus incendebal, vi A bat. Quapropter et anceps vicloria futt, cum
173 deserlores regem exlinctum amiserint,
rum consularem 162Hagraldum praeficit. Horlalui Celtae
vero plurimum, ut Dei lantum auxilium implorent Karolus vero nihil spoliorum alligerit. Neulrum 174
uihil eis meluendum, nihil de vicloria diffidendun illorum spolia diiipuisse i74 conligit 174.Cujus rei
memorans. Regni quoque pervasorem 163vix unt oportunilas 174cum Karolo 174non defuisset, 174nulla
,7Svita-
momento duratttrum asserebat : « Cum inquiens lamen 174duclus cupidiljite I74rem penitus
Deus hujusmodi abhominelur, et apud eum nullui vit. Nam transfugis i76plurimum diffldcns, ulpole
superbiaeloeus sit, quomodo stahit quem ipse nor qui maximam exercilus partem amiserat, mox iter
,7Strttcti-
munit? quomodoresurget, quemipse praecipitat164?i sine spoliis in Belgicam 177retorsil, post
El posl haec cum episcopis virisque religiosis qu lentius redire disponens (922). Hac tempestate lerrae
.raderant, monlem loco oppositum conscendit, ub motus in pago Camaracensi factus est, ex quo do-
eliam est basilica beataeGenovefaevirginis dedicata mus nonnullae subversae sunt. Unde et rerum cala-
evenlum belli inde experlurus. Interea junctim pro- mitas adverti poluit, eum regni princeps praeter jtis
cedit exercilus et maguanimus gradive' in hosten caplus,el in carcerem usquein diem vitae suaesupre-
accclerat. Procedit quoque lirannus, animo nor mum delrusus sii. Nam cum rem militarem dispone-
inipar, at lcgionibus polior. B ret,.et exercitum copiosiorem Galliis inferre para-
46. Bellum inler Karolum et Rotberlum, ejusqui ret, Gallisque inde limor multus inculeretur, mi-
fuga. — Quibus ulriinque visis comminus, cum ma- liore animo ferebanlur. Quod Karolus rex subintel-
ximo clamore utrique exercilus signis infeslis con- ligens, per legatos revocare eos nilebatur, multisque
currunl. Congressique innumeri hinc inde corruunl, rationibiis eis id suadere querebat. Nortmannis
Et Rolbeiius quidem rex cum in. cerlamine ignolus quoque usque ad effeclum suasit, adeo ul regi
essei, et hinc inde feriendo toto campo fureret, a fidem spondere, eique ut juberet militare vellent.
conjuralis conspeclus, an ipse essel iiilerrogatur, Qui cum regi militaluri oceurrere pararent, a Gal-
At ille inlrepidus, mox barbam obvelatam dele- lis intercurreniibus iiihibiii sunl. Unde et eorum
git16S, seseque. esse monstrat i66, nmlia vi in Ful- suppetiis rex privatus est.
berlum comilem ferrum vihrans. llle vero Iostali 47. Rodulfi179regisprotnolio179ac Karoli 179caplio.
ictu accepto 167, ab eoin dextram obliquatur..Ei — Galliapertiiiatianullatenusquiescentes, Rodulfum
sic per loricaemanicam lancea eum in latere gravis- Richardi Burguudionis filium accilum, apud urbem
simo iclu sauciat, necnon et per epar alque pulmo- Suessonieam, eo licel salis reclamante, regem sibi
nerii et sinislri laleris ypocundriam ferrum usqut praefecerunt (Jul. 13), virum" strcnuum, ac litteris
111clipeum transigit 16s,et circumseptus ab aliis, C liberalibus non mediocriter inslruclum. Quod Heri-
septem lanceis confossus praecipilalus corruil, diri- berlus tantorum malorum incentor sese velle dissi-
guitque ; multoque Fulberlus mox exhaustus san- mulans, Karolum regem per legatos accersit, taia-
guine et intercertans, mortuus cecidit. Interempic lis flagiciis se reniti voluisse mandans, sed crinju-
vero Rotberto, lanta vi caedis ulerque deseviii ratorum a mulliludine vehementissime suppressum ;
exercitus, ul in parieejus i69undeeimmilia, in parte tunc nullum consilii Iocurii patuisse, nunc vero
vero Karoli septem milia' centum duodeviginli' a remedii partem optimam sese repperisse. Unde et
Flodoardo preshiiero ferro inleriisse descriptum malurius accedat, qtio ei ipse obvenire valeat; cum
sit (77). Et jam quidem Karoli victoria videbalur, paucis lamen, ne si cum mullis adveniant, dissiden-
eo quod tiranno occiso, qui illius fuerant in fugam lium animositaie in belluin cogantur. Et pro.iline-
ferehantur; cum ecce HtigoRotberli filius vix adhuc ris securilale si sibi placeat, ab ipsis legatis jtiris-
pubescens in praelium ab Heriberto deducilur, suc- jurandi fldem accipiat. Re"x horum credulus, ab
curritque labeiuibus. El licel cum copiis advenerit, legalis jusjurandum pro fide acccpii, ac sine suo-
tamen utpote qui patre ,7°,amisso omnes suspectos rum deliberalione proditori obvr-nire non distulit.
habebal, nullooue duce fretus erat, a belli violen- Ei prodilor dolos dissimuhms, cum paucis aeque ob-
lia quievil. Illud tantum memorabile fuisse refer- ® venit. Datisque oseulis excepti, familiaribus collo-
tur17i, quod nullo resistente locum belli occupavit, quiis cousi sunl. El inter loquendum cohortem ar-
et aliquanlisper in eo stetil, acsi manubias lioslium matorum ad abditis evocal, regique incauto inducii.
direplurus. Unde et sibi victor videbatur 17a.Karo- Qui multitudini reniti non valens, a cohorte caplus
lus vero ob necem tiranni viciona poliri sese puta- esl; aliquibus cum eo caplis, quibusdani eliam in-
VARI^ELECTIONES
168u. c. codex. ,63 lirannum I. 164non erigifl. ,6Sa lorica extraxit 1. ,65monslravit 1. ,67vero
clipeo ictum169excipens 1. i6S,v0 transigit. Irruunt et f.ircumquaqueconjurali. A quibus rolberlus circumseptus.
septem 1. rotberli 1. rcge 1. 171 referunlur cod. negligenlia scriploris qui pluratem numerum
in hac tantumvoce el in ullima sententia non correxil. 1,a vielores uidebaniur cod. ,73gallil. l7i ni, tiis,
it, o, arolo, sset, men, idi ex conjeclura. ,76,p:iitu : cod. i76galiis 1 177germaniam 1. 17«r. in Gallias
l. 1. ,79i, otio, i ex conjecluru.
NOT^E.

(77) IIoc r.ce in Ann. ncc in Hisl. Rcm. ' faclusn cst,
PATHOL.CXX XVIII. • 2
•43 RICHERI S. REMIGIIMONACHI 44
teremptis, reliquis quoque fugatis. DucliisquePero- j\ ctiin aliquot magnatibus stiper fliivinm Sequar.am
nam, carcerali custodiae deputatur. Germaai (78) adversariis inducit. Al pyraloei8""reiiisuriobvenien-
rege amisso, in diversa ferunlur. Quorum alii de les, a Gallis in sua caslra rcdire coacti stml. Galli
redilu domini elaboranl, alii vero a spe dcjecli, fugienles insecuti, caslris igncm innnituiU, congres-
Rodulfo regi favenl, nec lamen in ejus fidempeni-. sique vehementi conamine, victos slernunt. Al alii
tus concedunt. Quorum priores exspeclaiione diu- fuga pedestri, alii profugio navali elapsi sunt, alii
lina domini libertatem opperienles, Heriberlum cum castris succensi, aliiferro ad tria milia interfecli
proditorem de lidei violatione sepe convenerunt, ac sunt. Qtios (79) vero fuga exagilavit, post collecii
inde plurimum apud male conscios conquesli sunt. qtiodam suo oppidosecus maresito colleciisunt. Cui
Quibuspersuadere non valentes, de perjurii realu eliam Augaenomenerat.
nibil ruboris incusserunt, cum ira Dei eis immine- 50. Rollonis pyralw interitus suorumque ruina. —
rel. Quorum princeps Rollo sufficientibuscopiisoppldum
48. (954.) ExaclioiS0 pecunim1E 0 publicmls0 piratis implens, bello sese manifesle paravit. Rex inde
dandw. — Ilaec duin agerentur, pyraiae lsl Gallias digressns,'exercilum provocanliiiiferl, congredinon
irruperunt, pecudum armentorumque abduclione, differens.Oppidumaggressus esl. Et ohsidionedispo-
mullarnmque opum exhauslu, cum plurimorum ]B sila, vallum quo cingebalur, irrumpil. Atque sic
captivilaie lerram depopulantes. Quonun impetum lirones peribolum (80) conscendentes, adversarios
rex dolens, suorum usus consilio exactionem pecu- pervadunt. Oppidoquepotiti 1S7, mares omnes tru-
niaecollalitiae(ieri exacloribus indixit, quaehosti- cidant. Feminis inlaetis parcunt. Oppidura diruunt
bus in pacis paclo conferretur. El collata, ad votum atque comburunt.Cujusincendiisaere densato acde-
commune paciscuntur, atque in sua concedunt. nigrato, in lelra caligine nonnulli evadenles, fiuiti-
Rex vero licel merens ad alia se coutulil. Exerci- mam ,ss quandam occupanl iiisulam. Quos sine di-
tum itaque in Aquitaniam adversus ejus prineipem latione exercilus aggressus appelit, ac nayali pugna
Vilelmuinparat, eo quod subdi sibi conlempneret. victos opprimit. Piratae vitae spem amittenles, alii
Et tempore oportuno cum exercitu super Ligerim sese fiuciibus immerguntac enecanlur, alii enalantes
affuit. At Wilelmus militum copiam non patiens, ab observaloiibus jugulati sunl, alii nimia formi-
obrtienli pcr legalos occurrillsa, illisque fluvioin- dine tacli lelis propriis sese appetunt. Et sic omnihtis
terfluenle, in lcgaloruin suasionibus dies tota ademptispraedaquedirepta non moJica, rex Belvacum
consumpla esl. Taiulem dic altera fidem ulriin- rediil, ihique resedit.
que pacti, a se discesserunt. 51. (926.) ltem piratarum 189interiius iss — Inde
49. (925'.)Congressus183Rodulfi "s3 regiscumpira- C auditb Alrabatensium regionema piratis aliis ve;ari,
lis is3,eorumquefusiom.—Rexinde regrcssus, febre assumpto exercitu ab his qui loca maritima incole-
acuta apud urbem Senonicam corripilurQui cum bant, repenlintis in eos fcrtur. Piraloe comminus
die crelica convaluisset,vi recidiva rursus opprimi- congredi non ferentes, ab exerciiu cedere eoacii
tur. Ac de saluie desperans, Remos ad sanctum Rc- sunt. Ac coartali, saltu quofiamvilam tueri niie-
migium sese deferri fecit. Cui doaa plurima largilus, banlur. Al exercitus circumquaqtie eos ohsidens,
elapso mense utiliter convaluit, urbemque Suessoni- adeo urgebat. Illi vero noclu eruptione facia, in
cam alia curalurus expeliit. Ubi cum apud principes castra regis ferunlur. Et circumvallante exercitit
rem publicam consuleret, legali adsisiunt, qui pyra- penitus inclusi, miserabili fortunaesuccubuere. Octo
tas 1S4 fide violata interiores BurgundiaelsSpartes namque eorum milia (81), ibi cesa refertintur. Quo
90
irupisse asseruiil; congressosque cum Manasse ac tumullu rex inler htiinerosi sauciatus, Hildegaudus
Varnero comitibus, JozsMmoatque Ansegiso episco- vero, clarissimi generis eomes, interemptus est;
pis, adeo defecisse, ut eorum 960 apud monlein aliique nonnulli nec lamen aliquo nomine clari. Rex
Calaum slernererilur, nonnulli capti lenerentur ; victoria potitus, Laudunum rediit,
reliqua vero minorum manus, lapsa profugio sit ; 52. (927.) Lunw defectio191.— Ttinc eliani luna
Warnerus vero eqtio occiso, quo vectus fercbalur, quarladecima terrae objectu obscurata, visibus in-
decemvtilnerihusperfossus interierit. His rex molus, luentium defecil. Acies quoqne igneaeRemis in celo
diem alteramin partibusdeliberaiionistotam consum- visaesunl. Quibus proesagientibussignis, febrium ac
jisil. El die tertia, edicto regio tirones ex cileriori lussicularum morbus e vesiigio irrepsit. Unde non-
Gajlia imra dics quindecim collegit. Collectosque nulli loetaliteraffecli, occubucre. Cum his quoqtteet
VARl^ LECTIONES.
180E, c, c ex conject. isi nortmanni 1. l8a o. dolose tamen 1. 18aCo, R, r, f ex conjecl. ls4 norlman-
nos L 185galliarum 1. 1S6 norlnianni 1. ,S7 p. Rollonemoculis effossissuggillanthmcjam, linea subducta,
deleta sunl. iSS vox repelitur fol. 15. 189ira, inte ex conject. 19°rex a tergo sauciatus 1, 191de, io,
ex conjecl.
NOTJE.
(78) I. e. Belgae. clor animadvertel.
(79) Superiora a narralione Flodoardi valde di- (80) Murum esse, Floiloardus ostendit.
versa, nec quoo hic narrantur eidcm congruere, Ic- (•81)Milleet cenlum Flodoardus.
43 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. — LIB. I. 46
litium tumultualio inter regem ac .Heribertum qui A rico cuidam, ab Aquensi episcopiopyratarum inse-
Karolum sub cuslodia detinebat, non roodica subse- ctatione pulso, pro eo ministrare concessum esi.Cui
cula alque exagilata 's 2 esl, eo quod Heribertus ab eliam abbaliam sancli Timolbei marliris ad usus
rege nimia expetebat, rex vero utpole insaliabili, proprios atlribuit, et insupcr canonicorum vielum
nihil accomniodabal. simul impertivit. Rodnlfus inlerea rex quanta foret
55. Karolus i93 libeiatur 193ab Heriberlo ,93.— aequilas sueevilae demonslrare cupiens, ad Karolum
Regi ergo m'ui3sHeribertus intendeus, Karolum re- ubi servabalur accessit. Apud quem multa de ejiis
gem a carcere eductum i,n pagum Veromandensem miseriis coiiqucstus, sermoni multiplici si offenderat
deduxit, non ul regno fidelis etim resiitueret, at ut suppliciter veniam poslulabal. Et quoniam suscepli
ex ejus educlione aliquam suspeclis formidinem in- regiminis apiceni penims amittere non valebat, quod
cuteret. Noiimannis ilaque accersitis atque apud ratio conferebat ei reslitnit, sedes videlicet rcgias
194deducit; ibique hoc esl Attiniacum et Ponlionem; sicque Suessio-
oppidum Augam collectis, eum
filius Rollonis pyralae, de cujus interfeciione jam num remeavit.
relalum est, regis manibussese mililaturum commil- 56. Karoli obilus. — Karolus post haec ledio
tit, fldemque spondet, ac sacramento firmat. et angore deficiens, in machronosiam decidit. Hu-
54. (928.) Sentenlia 19«papw in I9sRodulfumisspe- B moribtisque noxiis vexatus, post mullum Ianguorem
ttta ao Heriberto 19Srejecta 19S.—ExindeHeribertus vila privatus est (929, Oct. 7). Rodulfus vero rex,
Rodulfo regi invidens, admodum insidiabalur. Unde pyratas Galliaro Aquitanicam irrupisse per legatos
el cum KaroloRemos deveniens, pro eo Romam lega- comperiens, eamqtie hostililer debaccbantes infe-
tos dirigit, ac Johanni papae epistolam mitiit, per stasse, vim inferre cogitabat.
quam siguificabat, contra Karolum nec sese conju- 57. Regis a,a ac pyralarum a°2 confliclio202,eorum-
rasse, nec conjurationis conscium fuisse, conjuralis que fusio 20a.—Ediclo crgo regio omnibus qtii de
tantum invitum cessisse. Unde et sevelle plurimum, mililari ordinc valebanl, accilis ex Gallia Ceiiica,
ut Karolus regno resiituatur, qui innocens sine cum mullis Belgarum, duodecim cobortes ordinat.
causa abjeelus sit. Nec solum se in hac esse senten- Cum quibus iier arripiens, usque Lemovicas proce-
tia, at optiroorum quosque 196praeter hos qui donis dit. Ibique legionibtis dispositis, cum pyratoeregittm
mulliplicibus corrupli sint 197.Quapropter et ipse oequitalumnon siislinenlcs, profugioeripi niterenlur,
auctorilate apostolica regno restilui regem ahjectum ab Aquitanorum legione repulsi sttnt. Rex vero cuni
jubeat; quicumqtie ejus praecepto refragari nisus cohortibus proseculus, gravi ceile pene onmes fudil,
fuerit, anathemate perpeluae maledictionis condem- paucis fuga lapsis. Suorum vero nonnulli sauciati,
pnet; ac pro hac re episcopis atque principibus Gal- C ex vulncre convaltiere; aliqui etiam inlerfecli. Ita-
liarum el Gerraaniae epistolam dirigat, conlinentem que facltim esl, ut Aquitani gratias regi reddentes,
el bonorum benediclionem, el contradiclorum male- multa ei benivolentia subdi voluerint, ac jure sacra-
diciioneni. Lcgali ergo Romam properanl nego- menli in fidem firmissimam concesserint. Quibus
tium 198peracluri, sedconsumploitinerislabore, nibil uliliter palralis, rex exercitum reduxil, procinclum-
mandatorum peragunt. Namque a praefecto captus que solvit.
papa, eo quod a se plurimum dissideret, ab eo car- 58. Heriberli el 20a Hugonisdissensio.— Dtimhaec
cerali cusiodia delinebalur. Unde et sine Iegationis gererentur, inler Hugonem 204et Heriberlum de
effectu digressi, in Gallias remearunt. Heriberlus praelaturaedignitate liles agitanlur. Efferatique sese
vero ad alia sese conferens, apud Hugonem i99Rot- proedis et incendiis graviier afficiunt. Rex in Heri-
berli filiumde fideinter sese hahendaadeo satagebat. bertutn indignans, eo quod perfidioepromtum esse
Quem el suasionibusefflcaciler allicuit, ac fide pacli cognosceret, Ilugonis 20S pariibus 20s stabat 20S
sibi annextiit. Hugonis ilaque efficalia persuasus, ad unde 20Set Heriberti 20Soppidum 206Donincum no-
Rodulfum redil, eique reconciliatus aliquandiu hesil. mine, Hugoneascilo aggrcssusexpugnat, accaptum
Cujus in rnulta gratia susceptus, ut se fidelitatis ex- diruil. Nec minus el Atrabatum obsidione adhibiia
seculorem monstraret, Karolum mox Peronoein^car- I) cepit, civesque victos, acjuralos sibi annexuit. Rex
cerem retrusit. inde digressus(951),cum quielum sese arbitraretur,
55. Ueriberlus 200a rege 20°Remenseao°episcopium Heribertus Germanisqui.Rheni litora incolunt edu-
accepil 20°. — Cnde el ab rege donari pelens, epi- clis, in regem fertur, ac execrabili furore incendia
scopitim Remense sub oplentu fllii sui adhuc pueri rapinasque exercuit. Insuper et Hugonis oppidum
ab eo accepit. Nam ct tunc hac vita divae 20i me- quod secus torrentem Vitulam sittim Braina dicilur,
.niorioe Seulfus metropolitanus decesserat. At quia occupal, capil, ac diruit.
aelastenerior puerum sjcris officiisprohibebjt, Odel- 59. Heriberti prmparalio a07 conlra 207 regem. —

VARLE LECTIONES.
192modica exorla est 1. 193rolus, eraturab, berlo exconjecl. i94Karolum 1. 19Snten, pap3e in, dul-
fum, Heriberto reje ex conjeci. 196noiinullos 1. 20aisl st codex. 19Snegiu delelum. ,09 H. codex.
£°° Her, a r, mejise acc ex conject. SOipiae 1. d. 2. R, pyra, flic, que f excoujecl. 203Heribeni et ex
conjecl. E04 H™ cod. a0SHugonis, pa, stab, un, Oe ex conject. ^0" caslrum 1. s0? Heriberli praep:i'
contra ex conjecl.
47 RICHERIS. REMIGIIMONACHI 48
Hujus vero conlumeliaecausam rex se consiituisse li a regiis stipalorihus captus, eoquod et ipse deserlor
inlelligens, ejus potenliam minuere quaerebat. Re- ab rege defecerat, regi oblatus est. Qui apud regem,
mensibus ergo civibus legalos mitlit, ac ul poniifi- prodentibus sui facli consciis, conviclus 213,erga-
cem eligant praecipil. Quod etiam ni facianl, alium siulo mancipatur. Quo peraclo, a pemicie Heriberti
praeter eorum v«lle, eis sese imposilurum mandat. non desislens, Hugone ascilo, cuin oclo niilihus
At cives, regiae legationis mandatum excipientes, Laudttnum appetit. Ubi cum Herihertus multa obsi-
quid ipsi inde velint ac senliant, pcr suos legatos dione urgerelur, egrediendi locum ab rege postulat,
referunt; sese videlicet regiojussu Heiiberli filium eo quod copias militum ciborumque suflicienles non
licel adhuc ptierum suscepisse, alque pontificem haberet. Quo ab rege obtenlo, cum suis ab urbe
elegisse, inde etiam fitlem ei jam faclam accommo- exivil; uxorem in arce qtiam exslruxerat relinquens,
dasse; qtiapropter inpossibileesse, ut ftde inviolata, ctim copiis sese subventurum in proximo ratus. Res
ab eo sic deficere possinl. Rex partibus Heriberti vacuam urbem ingressus, dolosque penitus adver-
cives favere intelligens, collecto exercitu, urbem tens, arcem diuturna exptignatione vcxat, eamque
Tepeiuinus aggreditur. Ingredique prohibitus, obsi- circumquaque vallat, ac omnem egrediendi aditum
dionem applicat, ac urbanos rcsistentes fervidus ad- obcludit; pugnftmdiutina congressione adhibens. At
tirget. Qui multa expugnalione vexati, terciatandem 3 lanto certamine vires resistentium impares, armis
.cbdomada portas vicli et supplices aperuere. deposilis cedunt, ac pro vita supplicant. Tiranni
60. Omiio Rodulfi regis ad 20ScivesRemenses20S vero uxor simul vicla, pro se pelitura, ad regem cum
pro se suasoria 208.— Ingressusque urbem rex, post suis properat, arcem reddens, ac egrediendi lantura
nonnulla disposila, collato cum suis consilio cives locum petens. Rex vcro feminamretinere dedignans,
accersit 209.Coramque sic conlionaius ait: i Quan- cumsuis digredipermisit, ac arcem exindecum urbe
lum inquiens caedis,quantum eliam rapinarum, res oblinuit.
pnhlica 210faclione malorum nuper passa sit, oplime 65. (952.) Interfeclio s14 Adelelmi comitis 21t a
•ut puto noslis. Non enim fieri potuit, ut lot malis quodam clerico Elt episcopium Noviomense2i4 expe-
214seducto 214.— Ubi
ubique grassantibus, inlacti penitusque immunes re- tente postquam urbi tuendas
Ilnqueremiiii. Nam cum veslra necessaria sepe di- necessaria ordinavit21S, de episcopio eliaro Novio-
rcpia, sepe <ioinbusiasint, eorum calamitatem lole- mensi cui esset dandum deliberabat, cum tttnc Ay-
raslis. El non solum pttblica exlerius, a( hic privata rardus episcopus obisset. Nam Walbertus Corbeien-
bona intiinsecus a sevissimoexactore Ileriberto, co- sium abbas ei succedere petebatur, vir strenutts ac
lidie iinininuuntur. Unde et vobis consulendum ar- liberalis, et cui tolius honesti decus admodum pla-
bitror, ul paslorem vobis commodum conibenlia J cuit. Nec minus et praediclaeurbis-quidam clericus,
communi eligatis, cum ille liranni filius adhuc in- ab rege sese fleri successoremposlulabal, vir barba-
fanltilus, vobis idoneus non sit, ac canonica aucto- rus, manu alque audatia nimius, el cui solitum erat
ritas vacare oecclesiampastore taiito lempore non rertim alienarum surreplionibus lactari. Ilic ab
permillat. Nec dedecoris quicquam in vos redunda- rege civibusque abjeclus, cor ad dolos converlit.
bit, cumniiliiari violeiuia viclos et captos, alia sequi Adelelmum itaque Alrabalensium comitem, cujus
necessitas vos adurgeat. Nec vos faleor lantum, casus memorem mullis incussit, seducturus petit,
216polli-
quantum ego in hoc negotio oberravi. Itaque fecisse ejus auxilium suppliciter pelens, ac suum
me penilcl. Penileat el vos veslraruin rerum dispen- cens; seseab rege conteniptum penilus supprimens :
clium peregisse. Reducite in mentem, quanla vos « Si uiquit per le episcopalus dignitate poliar, per
calamilas affecerit.Consideraleeliam, quanlo sectiu- me efficaeilercomitaltishonorem consequcris. Quod
darum reruin successu provehi possitis, si bono pa- eliam sic fieri valebit, si noclurnus urbis muros
store regamim. i conscendas, el me inler.ius procuranle, tnos intro-
61. Electio Arloldi 2il.— Cives ab rege suasi, ducas. Ego etiam cum pluribus adero. Colleciique
jussis regiis conceduiu. Arloldus ilaque monachus in agmine, urbem pervademtis. liaqite fiet, ut cives
rege jubente ex coenobio sancti Remigii omniiim aul capiamus, aulpropulsemus. » HorumAdelcimus
cousensu mox assumptus, per impositionem ma- credulus, diclis suadenlis favet. Scelus ergo allem-
litium episcoporum lompore conslituto regali do- ptalurus, urbem nocturnus cum ingenlibus copiis
natione consecratur episcopus. Qui prudenter ac peiit. Cleiicus nulli in urbe male credulus, facinus
sireniie omnia gerens, satis suis profuil, atque ex palrandum in loco opperiebalur. Quo Adelelmus
bene-faclis, omnium et maxime suoruin benivolen- accedens, ab eo cum suis exceptus est. Densalique
liam habuil. in untim lubis ac clamore, alque armorum strepilu,
62. Captio Bovonissi2 Calalaunici al2episcopiLau- in noclis caligine urbein exlurbant. Unde cives exci-
al2
duniqne castri 212.— Quaedum gererenlur, Bovo laii, cum sese dolo pervasos adverlisscnt, fuga ab
-Calalaunensium episcopus, forluila peragralione hostibus erepti sunt. Nullus captus, eo quod hosles
VARLE LECTIONES.
208d, ses, ria ex conject. 209evocatl. 210r. p. cod. sU i absc. 21a Bo, uni, Lau, castri ex
21SUbi cum
couject. "3 c. rationabiliter conviclus 1. s14ciio, comi, cleri, vio, peien, lo ex conject.
rcx urbi luentlaeneccssaria o.rtlinar.el. ac inpraedicii liranni labem alia apud Hugoncmdisponcrcl. ac de
21°
episcopio e. N. c. e. d. dcliberarct, etc. 1. p, illictiain s. p. 1.
49 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. — LIB. II. 50
in unum juncii, per urbem dispergi formidaverint. A occurrunl, ejusque manibus suas Inserunt. Miliiiam
Unde et omnibus profugium paluit. Cives ilaque spondent, ac inde ftdem prout rex jubel concedunt.
abducti, a vicinis arma ac reliquas suppecias acci- Rex inde digressus, in Aquitaniae exteriora se con-
piunt, et die quinta magnanimes in urbem feruntur. tulil. Quo eiiam et Lupus Acinarius Vasco, qui
Suburbani etiam feliciicr subveniunl. Pugnam ergo equum ferebatur habere annorum plus quam cen-
promptissime adhibeni. Adelelmus vero elericusque tum eladhuc tolo corpore validissimum,regt milita-
cam suis, acerrime renitunlur. At vulgus qui in ttirus occurrit,acprovi,ncia;procurationereddita,rex
urbe remanserat, eisque (idem sacramento fecerat, liberaliier reddidit, alque a se principari concessit.
fidem abrumpil, ac a tergo duriler eos cedit. Facli fi5. (954.) Turma matorum 21Sprodigia. — Ilac
autem hostium medii, in aecclesiam fugere eoacti quoque tempeslale, igneaeRemis in caeloacies visa>,
sunt. Urbani vero ab interioribus recepli, Adelel- et flammaesanguineoe, qtiasi jacula aul serpentes,
mum ac clericum persequi non desislebant. Portis- discurrere. Mox quoque subiil 219el peslis, papulis
que oecclesiaeconcisis, hostes appetunt, acsecus erysipilatis innumeros enecans. Nec mullo post et
altare ulrosque cum pluribus aliis cflideliter truci- regis defectusstibseculus. Nam cum aulumnali lem-
daverunt. Urbemque possidentes, sua recepere. pore melaneolia in patienlibus redttndaret, cacoce-
Quibus patratis, ac legali repurgio aecclesiaemun- B xia, quod Laliui malamcorporis habitudinem dicunt,
dala, Walbertus Corbeiensis moiiaclius el abbas, ab toto auifflmio delenlus esl (955). Victusqne humoris
rege donatus, per metropolitanum Arloldum Novio- supcifltiitate, dcfecit, bominemque exivil (956, Ja».
reensium consccratur episcopus. 14 [82]). In basilica sanclae Columbae virginis apud
$&,Aquilanim 2i7 alque Vasconiwal7 principes !17 Senonas roulta amicorum auritiOne, suorumque
vegi Rotbertomilitaturi 217occurrunl 2i7. — Interea obsequio iumulatur. De regni amministralione
Gothorum principes Ragenmundus et Ertningaudus niliii.disposuit; at primatihus eam reliquit, eo quod
super Ligerim fluvium regi obvenienti militatum filsosnon habuerit, qui regnorum rerura poiirenttir.
VARLE LECTIONES'.
2,7 Aquitaniee, co, pe, m, oc ex conjecl. !iS lo abscis. 2i9 subsecutaest 1.
NOTiE.
(82) Cf. Ann. S. Columbae.SS. I. 105.

LIBER SECUNDUS.

1.Gullorum2!0 deliberatio!S0 de rege22°creando220.C majestas iaesa sit, multo conatu imprimis id erit
— Post cujus exequias, principes in diversa duce- abolendum, atque ab oculis amovendum. Discordia-
banlur, finemque pelebant varium. Galli namque rum itaque molimina absint, et communi omnium
Cellaecum Aquitanis, HugonemRotberti regis filium, conibenlia de proeferendo principe deliberemus.
Belgaevero LudovicumKaroli sequebanlur. Quorum Pater meus vestra quondam omnium volunlate rex
netitri commodilas aderat regnandi, cum Hugo crealus, non sine magno regnavit facinore, cum is
palrem ob insolentiam periisse reminiscebatur, et cui soli jura regnandi debebaiilur, viveret, etvivens
ob hoc regnare formidaret, el Ludovicus in partibus carcere clauderelur. QuodcrcditeDeo non.acceptum
Anglicoemorarelur, eo quod illuc delatus infans ad fuisse. Unde et absit, ut ego patris loco resiituar.
avunculum Adelslanum regem fuerit, ob Hugonis et Nec vero alieni generis quemqiiam post divaeme-
Heriherli insectationem, eo quod ipsi patrem ejus moriae2SaRodulfumarbitrorpromovendum, cumejus
comprehendissent, ac carceri trusissent. Galli tempore visum sit, quid nunc innasci possii, con-
itaque in regis promolione liberiores videri labo- lemptus videlicet regis, ac per hoc prineipum dissen-
ranles, sub Httgone duce deliberaturi de rege sus. Repetatur ergo interrupta paululum regiae ge-
creando collecti sunt. neralionis linea, ac Karoli filium Ludovieum a
2. Oralio Hugonis221rfucis2!1 ad Gallos ?21 pro D transmarinis parlibus revocantes, regcm vobis de-
Ludovico«»'. — Quorum medius dux post niultara eenter creale. Sicque fiei, ut et antiqua nobilitas
consultalionem ad iriultam benivolentiam animum regiaeslirpis servetur, et fautores m a querimoniis
intendens, sic praelocutus ait: « Karolo rege mise- quiescanl.Jamquod poliuseslsequentes, a marilimis
rabili fortuna defuncto, sive id eo promerente, sive horis2!4adolescentemrevocemus/»Quihus diclisGal-
no§tris flagiciis tpsa Divinitale indignante, si quid a lorum principes mira benivolentia cedunt 224\Dux .
patribtis et nobis ipsis admissum est, quo Divinitatis itaque legatos oratores trans mare ad accersiendum
VARLE LECTIONES.
520orum, rat, ge, do cxconject. 22iHti,cis, os, ovico ex conj. ,2a d. m. codex, quod doininum metim
haud esse legendum, capm 5. monsirat. !!3 nmlti 1. 2!4i. e. oris. !!4¥ c. ac lndovicum accersiendttm
conclamant. dclca.
Sl RICHERI S. REMIGIIMONACHI 52
Ludovicumdirigit, qui ei a duce Galliarum aliisque .i que jurejurandose acluros confirmenl. Quod si no-
principibus rcdilum suadeant, ac de ilineris sccuri- lint, sese ei daturum suorum aliquod regnorum; quo
tate, fldem sacramenii jure facianl, principum ad- conlentuset suis gaudeat.et alienis non solliciteliir.
ventum usque ad ipsas liloreas xircnasdenunlienl. Dux cum reliquis Galliarum magnatibus id sese fa-
- Qui mox digressi MorinumS2S(83) devenerunt. Cu- cturiim asserit, si rex creatusa suis consiliis non ab-
jus in poriu naves ingressi, velis tumeniibus prospe- sistat. Proseculusque jurisjurandi sacramenlum non
ris, ventis, raplim ad terram devexi suni. Adelsla- abnuit. Legalus itaque rediens, regi praeslolantilisec
nus rex in urbern qucedicilur Eurvich (84), regno- omnia refert. Unde et securus nepotem cum iis qui
rum negotia cum nepole Ludovico apud suos dis- apud se potiores erani, mulla insignium ambitione
ponebat. Huc legati devenienles, regem adeunl, ac a navibus dirigit. Velisque aura commoda lurgentibus
duce magnatibusque Gallorum decenler salutantur. pelagus ingressi, per quielum spumanlibus remis ad
5. Legaiio2!CGallorum22Sad Adelslanum-iBregem lerram feruntur. Firmatis vero lergo arenaenavibus
pro Ludovicosac.— Legationem etiam promulgantes : Ludovicus egreditur, ac ducem cum reliquis occur-
i Ducis, inquiunt, benivolentia, alque omnium qui rentibus excipiens, jure sacramenli sibi adcopulat.
in Galliis potiores sunt, huc per undas ignoli maris Dux inde accclerans, equum insignibus regiis ador-
deyenimus; tanta est omnium voluntas, omniumque '.B natum adducil. Quem cum ascensui aptare vellet, et
consensus. Divaememoriae227Hodulfoorbi subtracto, ille impatiensin diversa sese tolleret,Ludovicus agili
dux Ludovicum succcdere procuravit, cum id multi exilitione prosiliens, equo slrepenli negleeta stapha
invili concederent, eo quod de patris captione fllium repenlinus insedil. Quod etiam fuit omnibus gra-
adeo suspectum haberent. Atlamen duci elaboranti, tum, ac mullcegratulalioois provocatio. Cujus arma
id ab omnibusjocundissime concessumest.Ludovico dux suscipiens, armiger praecedebat,donecjussus S33
' ergo omnesbene per omnia oplant. Necsibi quicquam magnalibus Galliarum contulit. Quibus militan-
majus aul carius est ejus salule. Illum itaque omnes tibus cum multa ambitione el obsequio Laudunum
reddi petunt, quem in Galliis uliliter regnare cu- deductusesl. Ubi eliam et regnandi jura quindennis
piunt. Tempus consiilui volunt, quo regnaturo ad accipiens, omnibus faventibus per domnum melro-
, ipsa maris litora dux cum princibus occurrat. > polilanum Artoldum cum episcopis 20 rex creatus
Adelslanusrex ac sibarbaris (85) non satis credens, esl (Jun. 19). Inde quoque deductus, in vicinis ur-
ab eis fidem per sacramenta super hocquaeril, et ad bibus gralulanter excipilur. Universi ei applaudunt.
volum accipit. Tempus quoque colloquii habendi Omnes letantur. Tanta omniumfuil et eadem n;ens.
statuitur. Legati ab rege munerali alque digressi, in 5. Rex°-3kcum duce Burgundiam sn peiui3i, ac
Gallias mari remenso redeunt, ab rege gralias duci' ->urbemLingonicam234bellorepelit 23Vcapitque 23t.—
referenles, ac pro regis creandi advocalione multam Nec minus et Burgundiampetere, ac urbes sedesque
cjusamiciiiampollicentes. Duxilaquecum Galliarum regias luslrare a duce monelur. Rex horlanii con-
principibus domnum regem excepluri, Bononiam senliens, Burgundiam duce comilanteingreditur. Ad
veniunl, ac secus ipsas liloreas arenas collecti, tu- quem urbium principes benigniter confluentes, ma-
guriorum incendio presentiam suam 22S,iis qui in gnifice exceperunl. Ac rogali fidemjure sacramenti
allero litore erant ostendebanl! 29. Ibi enim Adel- dederunt. Hugotantum Rodulfiregis frater Lingoni-
slanus rex cum regio equilatu nepolem praeslolanti- cam urbem possidens, regi occurrere distulii, qm-
bus Gallis missurus aderat. Cujus 23°jussu domus occurrerunl admodumiralus (87). Rex dum per ali-
aliquot succensce sese advenisse trans positis de- quolebdomadas sua luslraiet, inimici invidiam ad-
monstrabanl. vertit. Proponens itaqiieanle discessum nullara prai-
4. Hugo 231cl retiqui Galliarum °u principesLudo- terire urbem.legatosHugoni dirigil, qui a pertinatia
vicumSS1 ab exilio i3i revocant S31 ejusque fiunt, eum revoccnl, ac ei de fide sibi servanda persua-
eumquei3i regenrcreant. — Rex ergo Odonem epi- deant. Qui apud eum perorantes, nihil pacis, nihH
scopum 232,post (86) Canthorbricensium metropoli- regii honoris acceperunt. Unde el digressi, audita
lanum, Gallis ex adverso ppsitis, legatum dirigil, regi referunt. Hugo praeter jus se egisse dinoscens,
magnae cequilalistic eloquentioe virurn, Ludovicum urbi copias depulal. Ipse in parles regni exteriores
sese libenter missurum mandans, si tanto ilium in usque ad tempus secedens. Rex vero pertinaci ind>i-
Galliishonore proveant, quanlo ipsea suis provectus gnans, exercitum urbi applicat, a parte qua plani-
enim
est, cum illi etiam non miiius id facere valeant; id- ciem praefert, pugnam acriter ingerens. Altera
VARLE LECTIONES.
ss» bononiam 1. 2S6 io, rum, anuni, douico ex conj. S2' D. M. cod. sss s.. etiam iis 1. 2!Sostende-
s32ergo legalum Odonem abbatem 1.
bat c. 23°C. etiam i. 1. s31Hu, Gal, L, ab e, ca, eumqiie ex conj.
a33i. beriberto comiti deditille quoque tamdiu armigeravit. donec et ipse jussus arnullo comili redderct.-
Sic quoquemagnatibusl. S3*Re, B, pe, Li, repet, ca ex conj.
NOT^E.
(83) Boulogv.e. (88) Id esl peregnms, exlens.
(84) Evervich, Eboracum, Yorch, archiepiscopus (86) Anno 933.
Canluariocfactus est. (87) Id est iratus (Hugo)iis qui occurrerunt.
53 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. — LIB. II.
parte, latere monlis educto, pene inaccessibilisest.. A el utpote a suis deserlus, sevientihus cessit.
In parle ergo quaeobsidioni aptior esl, mililes urbii 8. (938.) OppidumMontiniacum rex per coliorlem
s39ejusque principem S3Scapit. •— Quibus
rex cum duce adliibel. Quibus inpugnanlihus hosies3 expugnat
vehemeniissimeresistunl, lelisqueac lapidibusaereml digressis rex ad oppidum Montiniacum cohortem
densant, atque impetentes atterunt. Non tamenl mitlit, quae illud occupet, captumque diruat, co
usque ad effectum repulsionis perslare poluerunt. quod Serlus quidam Ialrocinia exercens, illic re-
Nam regii equilalus infeslalionem non ferentes, ai ceptui sese Iwbebat. Cobors ergo oppidumappelens,
parte prccrupla, quse obsidione uon premebatur,, latrones impugnat. Nec morata vi capil, comburil,
nocte egressi aufugeruHt. Cives vero qui remanse- ac subruit. Lalronem principem comprfihensum
runt, regi mox portas aperuere, eum cum suis abs- dimissis minorihus rcgi deducil. Qui cum jussu regid
que refragatione in urbe gralulabundi excipientes. gladialori decollandus traderetur, Artoldi Remorum.
Qua rex potitus, ab ejus episcopoaliisque regnipro- metropolitani interventu gratiam ab rege oblinuit,
ceribus obsides accepit, alque sic cum duce Pari- ac sese ulterius non lairocinalurum juralus, abire
sium iter rclorsit. pemiissus esl. His ita gesiis, rex in partes Belgicoe
6. (957.) Rex ducis S36procuralionetn23°a se amo- r.sari contiguas concessil, oppidum in ipso maris
vit S3a.— Rex felicium rerum successu elatus, prcc- - " portu exsiruere nisus. Cui etiam loco Guiso est
ter ducis procuralionem res suas ordinari posse co- nomen. Exceplusque ab Arnulfo rcgionis illins prin-
gitabat. Unde el rei mililaris administralionem abs- cipe, apud eum de oppidi ercclione agebat. Ubi duiri
•que eo jam disponebal. Laudunum itaque lendit,, in agendo moras faceret, castrum Remensis aeccle-
ibique malrem suam Elhgivam regiuam ad urhisi sice nomine Causoslem secus fluvium Matronam
eustodiam depulat. Ac exinde quy.cumque prce.ter ? silum ab Artoldo praesule edilum, Heribertus prodi-
ducem adoriebatur. Quod eliam fuit non mini- tione ingredilur ac capit, Castrensesque invadens,
mce236labisseminarium. Dux etenim regem succpro- eorum potiores abducit. Rura circumquaquedepopu-
curationis dispositionernreppulisse adverlens, Heri- ialur, ac ingenlibus praedisoppidumimplet, el cum
bertum comitem sibi asciscit, plurima apud eum ini armis milites ibi deponii, aliorsum ipse secedens.
regis conlumeliam periraclans. Amicitiaminterse^e3 9. Rex Lauduni arcem capil. — Interea regi ab
inntuam condilionibus ulrimque conflrmant. melropolitano per legalos isla suggeruntur. Qui
7. Heriberlus castrum Teodericiumdolo capit, ac; mox cosptumnegoliumintermittens, suo auxilialurus
prodkoremin vincula conjicit. — Heribertus itaque> regredilur. Milites colligit, ac exercilum parat. Cum
Walonem regis iidelem qui castro quod Theodericii quo Laudunum veniens, arcem ab Heriberto nuper
dicitur prceerat, in dolo adiit, ac de transfugio illumi - ibi exstructam et a suis adhuc detentani obsidet. At
alloquitur. Nec diu moralus, decepto 237perSuadet,, qui in arce erant, rebellioni sese paranl. Rex ergo
majora pollicens, ac plura promillens. Ille mox de; circumcirca sagillarios adhibens, niissilibus evincere
pollicilis jusjurandum postulal, postulata a sese sic; inslabal. In quo tumullu binc inde quam plurcs
facturum spondens. Tirannus libenter annuit. Nec sauciali fuere, cum non minus qui in arce erant,
minus ei transfuga juratus, tempuspalrando facinori; sagittis aliisque missilibus uterenlur. Rex ergo cum
der.ionstrat. Immo £l tiranni manibus sese exinde> finem oppugnandi viribus non fecisset, ingenioseeos
militaturum commitlit, acexmilitiafidemaccoinmo- caperc cogilabat.
dat. Quo peracto in sua discedunt. Tempus advenit, 10, Machinm compositio si0.— Fecit itaque ex
Walo simulatis negotiis milites regios qui secum, vehementissimis lignis compactis, machinam, inslar
prceerantin diversa, acsi regis causani facturosdis- longilaterce doraus , duodecim virorum capacem,
ponit. Ipse caslro evacuato solus cum famulis re- humani corporis staturae in alto sequalem, cujus
iinquilur. Nec defuit cum cohorte tirannus. Qui at parieles de ingenti lignorum robore, tectuni vero de
Iransfuga susceptus, castrum ingreditur atque occu- duris ac inlexlis cralibusexslruxit. Cui etiam intrin-
pat. Inluiiusque transfugam : « Putasne, inquit, secus rotas quatuor adhibuit, unde machina ah iis
tuae curce oppidum hoc reservandum? s captumque, qui intrinsecus laterent, usque ad arcem impellere-
mox in v/ncula conjicil, suisque castri cuslodiam do- tur. At lectum non ceque slratum fuit, verum ab
nat. Et nocte diei suceedente, cselipars prodigiose. acumine dextra levaque dependebat, ul jactis Japidi-
flammis erumpentibus" in septentrione ardere%visa! bus facilius lapsum prceberet. Quceexslructa, tiro-
est. Qua etiam mox prosequilur et Hungarorum per nibus mox implela est, ac ad arcem roiis nlobilibus
Gallias repentina persecutio. Qui niniium saevien- impulsa. Quam cum a superioribus hostes rupibus
tes 23S,municipiaaliquol, villasqueet agros depopulatii opprimere conarentur, a sagitlariis undique dispo-
sunt,-basilicas quoque quamplures combusserunl;I sitis, contumeliose repulsi sunt. Ad arcem itaque
ac indempnes redire ob principum dissidentiam
per- machina deducta, murus ex parte suifosus atque
missi sunt, cum magna capiivorum mullitudine. eversus est. Hoslcs multiludinem arniatorum
per
Rex enim copias non habens, ignominiam pertulit, hunc hiatum
possibile inlrodtici formidanles, arma
VARJyELECTIONES.
235is, ra, m,hex S3C
i3Sat, t-m abscisa. 2i0conj. fuitmagnxl. 1. 2" pussilaniaio 1. S38 s. oh prinripum dissidcntiam 1.
co abscisum.
RICHERl S. REMIGIIMONACHI 56
dcponunt , ac regiam clemenliam implbranl. Rex A . emiserat, acsi aliqua ulilia curaluros. Undeet ipse in
ergo amplius lumuliuari prohihens, inlactos pene muro slans, facem ardenlissimam praalendebal,
comprehendil,praeter hos qui in militari tumultu veluli famulisemissislunienministralurus, quo etiani
sauciati fuere, suosque ad urbis lutelam in arce luminis signo per legatos adituin significaverat.Huc
deposuit. Arnulfuscum equitatu irruens, .per portam palen-
11. (939.) Dolus Arnulfi alque "', oppidi Mona- lem oppidum ingressus est. Eoque potitus, Erluini
sierioli *" caplio. — Haecdum gerereniiir, Arnulfus uxorem cum filiis capit, ac ejus thesauros diripit.
prsediclus Morinorum princeps, Erluini oppidum Erluinus vero habitu iminutato, e medio hoslium
secus mare situm Monasteriolum(88) nomine, suae elapsus est. Arnulfus quoque omnibus pervasis,
parti addere cogilans, eo quod ex uavium advecta- oppido suos dcputat, Erluini uxorem cum nalis
lionibus inde plures questus provenianl, adipiscendi iEdelslano regi Anglorum servandos trans mare
insidias componebat. Dirigititaque quosdam suorum deporlat. Sicque ad sua oppidosuis inunito rediit.
callidos in veste ahjecta, dolos dissimulans, ad 13. Conquestioiis Erluini 2iBapud Wilelmum siB
quendam ejusdem oppidi custoilem, quem eliam in ducem de caslri uxorisque si5 el nalorum 2tt amis-
prodilione non diffidebat facillinmm. Qui ingressi, sionesie. — Eiiuinus vero vix morlis periculoliber,
eum a domino salutant, ac ioqiiendi opportunilalem B 1 ad Wilelmumprincipem Nortmannorumsesecontulit,
petunt. Secedunl ergo. Illi tantum esse negotium plurimam de suis casibus quaerimoniainapud eum
propter quod venerant simulanles, ut a quo exordiri agitans, sese inquiens infeliciorem, cum opido et
possent, penilus ignorarent, aliquantisper herebant. mililibus privalus, ac uxore filiisque orbalus, nibil
Et tandem suspirantes:« Eia te,inquiuni, Rolberte! praeter corpus possideat. De oppidi amissionenon se
eia te Rolberle ! — sic enim vocabatur — quantis adeo affici, cum id sine spe aliqua recuperandi nou
malis elapsus, quantis periculis exemplus es, et sit, eo quod lerra immobilis, ac oppidum intransi-
quanti insuper secundarum rerum libi debentur livum sit. Uxorisvero ac filiorum privalio, calami-
successus ! »Et statim prolulerunt duos anulos, alter tatem interminabilem prcetenderevidentur, eum illis
aureum, alier vero ferrenm. n Et vide inquiunt, consumplis ipse doloribus assiduis urgealur, et non
quid in his perpendi valeat. J QUOquid essel igno- consumplis, at sub aliena dominationedetentis, ipse
ranlc, illi prosecuntur : « In auro dona egregia, in vana seducalur exspeclalione. Quare quoque ad pe-
ferro vincula carceris puta. Instal etenim tempus, tenda solatia se venisse memorabal, ac gemebundus
quo et oppidumhbc in jus aherius concedat.Tacenda haeciiidesinenler petebat.
heectuse fidei committimus.Res vobisnesciis dispo- 14. Erluinus oppidumcxpugnat ao capil. — Prin-
sila est. Nos quoque id ipsum penitus ignoramus. C ceps his qucerimoniis motus, auxiliuni annuit, ac
At rei summam scire non negamus. Mortemloqui- mililum copiam ei commitlit. Erluimis itaque ad
mur aut exilium. Unde et tibi Arnulfus comes con- oppidumproperat, ac tempeslivius cum copiisappe-
sulens, futurae cladis calamiialem per sua indicia lit, circumque vallat terra marique. Inslat itaque
significavil; hortans ut ad sese transeas, et ab eo alque acriler adurget. Tandemvero mulla expugna-
auri et argenli insignia, terrarumque eopiam ac tione altritum, ingredilur, lotuinque pervadit. Ar-
mililum mullitudinem aecipias, eum dono regis. In nulfi milites omnes comprebendit. Quorum alios
manus Nortmannorum, qua arte nescimus, in pro- gladio enecal, alios uxori naiisquc repetendis con-
ximo sitis deventuri. Et cruidsuper his tibi visum servat.
fueril, amico per nos respondere ne differas. » Hle 15. Congressussl6 Erluini cum !46 mililibus Ar-
cupidilate ductus, proditionem 2i2 addubitat. Here- nulfi.— Arnulfus tanta suorum calamitale confeclus,
bal ergo slupens. Proponit sibi tandem proditionis miliies colligil, eosque in Erluinum mittit, qui ejus
dedecus, ea posse necessitate purgari, quod omnes terram usque ad oppidum depopulenlur. Directique,
oppidanos in proximo aut exulaluros aut inorituros incendiis circumquaque ac rapinis admodum dese-
sibi innotuit. Proditionem ergo spondet, ac juratus viunt, niullaque rerum praeda abducla, festinabant,
fidem dat. Nec minus cl ilii de pollicitis jurant. ® cum legati ab Erluino affuerunt, qui indicarent,
Tempus facinori datur, ac sacramento iirmatur. quod nisi totam praedamsine mora redderent, sine
Legali digressi, sese persuasisse referunt. mora eis esse congrediendum. Hostes legalioriem
12. Ingressus S43Araulfi in Monasleriolumsi3. — spernentes, capta abducere accelerabant. Legali
Arnullus ilaque mililum cleclorum copiam colligit, regressi, sese abjectos referunl. Erluinus cum qua-
facinus quxsitum patraturus. Ilerque carpens cumi dringeiuis armatorum mox processit, ac festinanli-
duabus cobortibus usque 2ii oppidumpene devenil. bus supervenit. Uli vcro praeda relicta conyersi ir-
Sol jam occiderat. Prodilor per portam quosdam ruentibus obverluniur. Signisque collatis, acriter
VARIA LECTIONES.
511a, M, i abscisa. si2 p.spondet ac juratus fidem dal 1. !" sus, na abscisa. a,,iad I. siBsl,- ini, il,
ux, na, ssi abscisa. 2V
6 sus, um abscisa.
NOTiE.
f&S)Monlrcui!.
87 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB.. II. S8
2ti devdstat. —>Otto inlerea
dimicalum esl. Praidones fcre omnes gladio occu- A 18. Otto Belgicam
buere, prceler Ims quos fuga belli violentice exemit. Belgicos comperiens regis parles sustentare, et a se
Et lamen ii, cum fnga eos exagilaret, ab Erluino penitus defecisse, Rheno transmisso Belgicairi in-
post insectante atrociter fnsi sunl. Erluinus praedis gressus iBS,ejus loca plurima incendiis ac ingenti-
receplis cum ingentibus hostium manubiis ad sua bus pradis dcvaslat S5C,eo quod ex collatione pa-
feliciter remeavit. terna princeps s57 fieri Belgicis dedignantibus con-.
16. Belgicorum2H querimonia !'*' ad regem super tenderet, cum ejus pater Saxonice solum propter
eo quod
ejus lemtaies"'. — Quo tempore Belgicorum princi»- Sclavorum improbilalem rex crcatus sit,
in cu-
pes ad regem conveniunl, ac Lauduni apud eum gra- Karolus cui-rerum summa dcbebatiir, adhuc
vissime conqueruiitur, eo quod inconsullus omnia nis vagiebat S5S.Multam ilaque prcedam abducens,
bppetal. Si ebrum quoque consiliis adquiescat, in Rhenum transmeat.
bonum exilum res suas devenluras memorant. Ad •19. lmpeius s59 Gisleberti s59 in Germaniam 2S9,
289suorum fusio. — At Gisleberlus dux
hoc eliam sese convenisse, ut quid 2ls velil eis in- ejusque ac
2Ss Si consilio et dedecoris injnriam ultum ire volens s60,-omnemBel-
jringai, quod cupit ingerat. velit; tirones leclissimos in unum cogit,
armis, terra marique, conlra hostes sese congressu- gicain lustral, ac
ros. Rex ab eis fide suscepta, cum mulia benivo- B senes lantum emeritos palrice linquens. Faetoqae
solotenus
leiilia redire permisit, si fortuna quandcque poslu- exercitu, Rhenum transmeat, ac patriam
incendiis ingentibus vastat. Armenlorum etiam pe-
let, redire jubens. Nec multo post et ab jEdelsiano
cudumque prcedam nimiam exercilus congregal ab-
Anglorum rege classis cum missa est.
regi copiis
ducitque. Jam vero flumen ingredi parabat, cum 261
Audieral enim, illum ab iis qui marilima incolebant
Olto exercitum acceleranlibus induxit. Belgici 26s
loca, exagilari; conlra quos classis dimicaret, re- cum Germanis secus fluvium 2C3 congressi
renitentes,
gique nepoli auxilium ferret. Comperlo vcro contra in parte ulraque nimium fusi. Qua
sunl, alque.2C*
regem, illorum neminem stare, ipsumque regem in die Germanorum victoria cogre suslenlala est, et li-
partes Germanise prosperum secessisse, mari re- cet innumerabilibus suoruni stratis 265tamen enituit.
menso ad propria remeat.
250 250 s5° Nam s66Gislebertus dux suorum fusione exerciturii
17. Rex in Betgica suos sibi social et Ol- evadere niteba-
2B
0 25° 2S1 defecisse advertens, fuga periculum
lonis faulores ultra Blienum fugal. — Rex
lur. In fluenlum ilaque cum equo prosilit. Qui cum
in pago Elisatio cum Hugone Cisalpino principe lo-
fluminispelagus enatare nou posset, vi undarum
culus, Belgicos exteriores qui ad se nondum vene- victus sessorem inmersit. Belgico-
periit S67,atque
rant, sibi asciscebat. Et qui partibus Oitonis five- G ruin 268vero alii fluvio enecati, alii ferro caesi, alii
banl, ullra Rhenum fugere compulit. Presenserat nonnulli vero profugio ereptis 69sunt. Ludo-
enim Oitonem velle in suum jus Belgicam transfun- capli,
vicus rex Gislebertum extinctum comperiens, mul-
dere. Unde ct equo ei non ferebatur animo. Trucu- tam in casu commiseralionem habuit. Atque in
252 ejus
lentius ergo contra illum agitans, suos de regno
exlurbavit. Qui vero sibi consentiebant263aseiscens, Belgicamprofectus, ejus uxorem Gerbergam Ottonis
sororem conjugio duxit, eamque secum reginam in
Gislebertum videlicet Belgicorum ducem, Theoderi- coronavit.
cum quoque atque Isaac comites, cum eis consilium regnum 20. (940.) Wilelmus s70dux ptralarum "° regi con-
confert, ac pro fide habenda jusjurandum ab eis ac- tra S70 omnes fidemjurat S70. — Dum hcec Lauduni
cipit, post hcecLaudunum rediens. Ibique ejusdem gererentur, Wilelmus piratarum (89) dux, legatos
urbis episcopum Rodulfum, proditionis evidenlis- regi dirigit, qui sese satis ei fidelem indicent: quo
sime insimulatum, ab urbe pellit, suosque simul rex jubeat, sese occursurum, fidemque contra om-
ejicit. Quorum eliam.res suis contulit. ]D nes pollieiturum. Quorum legalioncm rex mulla be-
VARLE LLCTIONES.
847 B, que, le abscisa. sis 2i9 q<f. "° Re, ca, at, fau, Rbe ex conj. 2Sl Rex nam-
qd.
que in 1. Quw sequuntur, Ekkeliardus satis libere in suum usum convertit; in codice stilo continuo
exarata, nec ut magna libri253 primi pars corrigendo lurbuta sunt. 25s a. quicumque illius videhan-
tnr a Belgica ext. Ekk. c. consilio Giselberti ducis Belgicce et Theodorici*omilis sacramenlo
sibi astringebat. Otlo vero Belgas comperiens a se defecisse et ad Ludowicum confluxisse Rheno.
sbi cuin ex conj. 21> 5 B. cum exercitu
Ekk. ingredilur. Ekh. 25Cd. Nitebalur enim acsi ex pa-
lerna tradilione princeps fieri Belgicce. Id vero contrajus agere calumpniabaltir, cum ejus paler propter
sclavorum infeslationem Saxoniae tanlum, quae est pars Germaniae,dux conslituliis sit. Ekk. im rex 1.
258d. lunc a. in c. vagiret. Ekk. 259Im, be, m, a ex
conj. 2C 0 ire festinans, collecto exercilu post hostcin
accelerat transiensque Illienum lerram illam soletenus. Ekk. 261parabanl et ecce Otto ex lota Saxonia
collectas copias a. i. Ekk. 262Belgaeilaque cum duce suo induhitanter renitentes. Ekk. s63flumcn signis
infeslis. Ekh. s6i et ex ulraque parle mulii funduntur. Ekk. 265est — tralis desunt apud Ekk. 266iiam
cum duaeterciaeeorum fuscejacerent et Giselbertus suos defecisse adeo adversarios aulem illcsos arbitra-
retur, in tanta confusionererum fuga. Ekk.. 26Toccubuit 1. 26Sal Belgceinterilum ducis ignorantes, to>
tis viribus •decertabanl, tanloque egerunl robore, donec posl exccrabilem innumerabilemque interitum eorum
qui relicli fuerant alii capcientur alii in iluvium demergerentur. L. autem rex Ekk. 269 exemptil.
570mus, ta, nlra,
jurat ex conj.
NO'LE.
(89) Id est Nortmannorum Rhodomensium.
59 RICHERI S. REMIGHMONACHI 60
nivolentia excipitns in pagum Ambianensemsibi. t- 24. Rege 2'6 advenienle27Cobsidio solvitur 2,c. —
occurrendum consiiiuil, eo quod ibi specialiter uti- Jamque ebdomadas septem obpugnaverant, cum rex
lia qucedamper illos delernriuanda 271forent. Lega- hirjus rei accitus nuntio, iii Campania Remensi tem-
lis ilaque abductis, rex ad locum condictum lem- peslivus affuit. El licet cum paucis, fluvium lamen
pore statulo devenil. Cui etiam dux prcedictusobvius Axonam permeat, et sic in hostes fertur. Quo com-
venit. Exceplusque a rege decenter, provinciam perlo tiranni2", regis quoque animum simulque et
quam ei pater Karolus rex conlulcral, ab eo eliam cequitalem perpcndentes, ab obsidione discedunt.
accepit. Unde et regis factus, lanto ei consensu alli- Rex vero ingressus, victus necessaria suis -paravit,
galus est, ul j'am jamqiie aut sese moriturum, aut ac quaequecommoda ordinavil. Sicque alia disposi-
regi imperii suminam resiituturum proponeret. turns, Burgundiam repelit. In cujus discessu, Wido
21. Arloldus arcldep. Causoslem munilionem ex- Suessorum episcopus a desertoribus suasus, eo quod
pugnat et caph. — llujusque rei negotio uliliter per- et ipse eorum partes latenlcr lueretur, Remos ve-
acto, rex in Burgundiani secessit. In cujus absenlia niens, Heriberli fllium Hugonem, presbitcrum ortfi-
Arloldns metropolitanus, ne suce rei putaretur ino- navit. Unde el eum pater sacerdolali dignitale ann-
pia, absque regiis copiis Causoslem munitioneni ap- pliare cupiens, ut Artoldus poniificalusapice legali-
pelil, eique obsidionemcircumquaque adhibei. Quam ler privaretur, inslanter qucerebat. Cujus rei ratio-
conlinua oppugnatione 272exagitans, quinto landem nem cum Hugone duce conlulil, ac in effecttnn
die ingreditur, capitque. Illos quoque qui sibi surri- redigi admodum petiit.
puerant comprehendit. Sed ulpote vir bonus, nul- 25. (941.) Arloldus S7Sa comprovincialibus27Sepi-
liusque viiceaomulus,indeinpnes abire permisit. Op- scopis S7Srepudiatur ei 27Spro eo Hugo eligilur. —
pidum eliam fundilus subruit, sicquc ad sua rediit. Dispositaergo rationum summa, Remensisdioceseos
22. Eeriberlus el llugo Remosobsidentel capiunt, episcopos convocant, qui ihler Arloldum et Hugo-
S73
prwsidemquepellunt. — Heriberlus malorum oc- nem, controversiam delerminent, objeclorumque
casioncm nactus, acsi suorum oppidum dirulum do- finem conslituant. Collecti ergo apud urhem Sues-
lens, apud Hugonemducem qualiter Remos invadat, sonicam, in basilica sanclorum niartirum Crispini
atque episcopumexpungal.,veheinenlissimeagit. Cui et Crispiniani, civium Remensium querelam exei-
mox Hugo uipote liranno tirannus consentiens, sese piunt, dicentium sese diulissime pastore deslitutos;
auxilialurum pollicetur. Collecto itaque agmine cui subdantur et obsequantur, suppliciter expetere.
ambo in urbem ferunlur, inulta eam circum obsi- Arloldum j'am se nolle, eo quod sacramento episco-
dione vallantes. Urbani Heriberto faventes, eo quod pium repudiaveril; at Hugouem, quod onnrium
regio jussu ejus fllium ante Artohlum delegissent, unione eleclus, omnibusqueacceptissimus sil. Quo-
beilo cedunl, prcesulemqnereliuquunt, atque ad suse rum quaerimoniisepiscopi annuentes, sacerdolio di-
pcencecumulum desertores ad tirannos transeunl. gnum Hugonemasserunt, eo qnod non solum carnis
Aperlis vero porlis sexta obsidionis die, tirannos in nobilitas, set et animi mores pudici plurimum eum
urbem excipiunt. Artoldus pulsus, ad cosnobium commendarent. Ralum etiam fore, si tanti honoris
sancti Remigii proficiscilur, suam ibi Deo conspe- culmen, personce nobilitate adornetur. Hugonem
clori omnium querimoniam fuiidens. Ubi m mox itaque pche omnium conibentia attollunt, ac Remos
epTscoporumaliquibus ac quibtisdam magnatibus deduclum, in ccenobiomonachorum sancti Remigii
slipatus, rogabalur ut Avenniacensi abbalia sancli- metropolitanum sollempniter consecrant, atque in
que Basoli rebus contenlus, episcopii dignilate sese urhe decenter exceptum, multo obsequio ac reve-
abdicarel. Atque multis minarum lerroribus affeclus renlia honorant. Rex in partibus Burgundiaeviato-
conscntil, juratus eliam ut fcrlur repudiavit 275; et rum relalu, palraium negotium advcrlens, mox
landem canibus satisfaciens, ad sanctum Basolum Laudunum rediit. Arnoldum quoque ac ej'us fralrem
ibi moralurns abscessit. Landricumproditionis insimulalos, nec tainen peni-
23. Hugo ac Ueribertus in regis absentiaLaudu- lus conviclos, cum in hac re promplissimi videren-
num inpugnant. — Ilugone ergo diacono, tiranni lur, ab urbe expulit.
filio, Renris relicto, j'ampridem etiam ad episcopa- „ 26. Rex in parlibus Burgundiw exercilum conlra
tum urbis ipsius evocato, ipse Heriberlus atque tirannos colligit. — Rex cum rei militaris inopia
Hugo, Laudunum cum copiis aggrediunlur, obsidio- contra tirannos nilril moliri valeret, Burgundiam
nem undique adhihenles, urbem militibus vaeuam repeliit, ut cxercitum indc sumeret, Remisque in-
rati, eo quod rex in partibus Burgundiceexterioribus duceret. Admodumelenim id atlemptabat, ut Ileri-
alia curaret. El qua poleranl oppugnanles, ingredi bertum ab urbe pervasa pellerel. Diun ergo in col-
conabanlur. At monlis eminentia superioribus im- ligendis militibus moram facerel, tiranni 279mullo
pares, non semel ccdere coacli sunt. Inslabant la- equitatu Laudunum appetunl, atque circumdani,
mcn, ac regi ingressum prceripere conabanlur. spem prodilionis in quibusdam habentes. Hcecdum

VARI.-ELECTIONES.
2,1delcrnrinandce.c. S7Scxpiignalione 1. 273mali 1. 27iqui 1. 275repudivit cod. S7C
R, ni, s abscisa.
s7' Heribertus el Hugo 1. 278A, c, c, el ex cmxj. S7° Hugo ac Heribertus I.
61 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. II. 02
aguntur, ad regis aures tempeslive feruntur. Qui A donis dignissime 2S6 accumulat. Unde et factum est,
sumptis quos undecumque cortigere280valuil, in pa- ul alii binc formidantes, ad regem lempestivius sese
gum Porcensem devenit. Ubi cum rem militarem or- contiilerint. Wilelmus itaque Aquilanorum. dux ,
dinaret, ac hostibus bellum inferre pararel, tiranni Brittanorumque Alanus, piratas regiam rem curare
Lauduni 281obsidione relicla, in regem vadunt, ac comperienles, accessum maturant, regem adeuni,
insperatum invadentes ejus exercitum, nonnullos aique fide pacti miliciam jurant. His itaque rex col-
slernunt, reliquos vero in fugam cogunt. Rex a suis Iectis, prcediclis lirannis s87 secus fluvium Isara
eductus, vix cum duobus comilibus, vim morlis eva- locuturus procedit. Tiranni regium equitatum su-
sit, oppido quod Allus mons dicilur sese recipiens. specium habenles, prcevenerunt, alque pontes prce-
.Tiranni spe prodilionis frustrati, obsidionem sol- cipilaverunt, naves circumqnaque in aliud litus ah-
vunt, atque in sua concedunt. ducentes. Sicque cum suis in adverso fluminis litore
27. (942.) Tiranni a papa monentur, ne regemsuum consederunl. Duabus tanlum naviculis hinc inde
persequantur.—Interea a domno Siephano papa (90) cursitantibus, per inlernuntios controversia intcr
vir clarus nonrine Damasus legalus in Gallias di- illos agitala est. Tandemsub pace sequcstra obsidum
reclus est, apostoliccesedis litteras afferens, j"ussio- j'ure a sese discedunt.
nem aposlolicam coulinenles , ut principes provin- B 29. Ludovicus et Ollo reges in amiciciam conve-
ciarum 2S2 regem suum Ludovicum recipere non niunt, ac per OllonemHugo. — Rex principibus in
differrent, nec gladio ultra hostili eum insectaren- pace dinrissis, cum paucis Her in Belgicam retor-
tur. El ni cessent, anathematis telo omnes esse quet, Ottoni cujus sororem cnnjngem sibi addixeral,
figendos.Quo episcopicognito Remorum dioceseos, ad loquendum obveniens. Quorum consilio mulla
inunum mox coacti, de analhemate in sese habendo concordia firmato, anricitiam mutuo conditionibus
nisi resipiscant vehemenler 28Spertraclant. Milten- slatuunt. Ac fine negotii faclo, rex Laudunumrediit. .
dum enim ad Heribertum disponunl, et ab eo sup- Olto vero Hugonem in regis gratiam reducere sa-
pliciter petendum, quatinus ipse ducem adeat, atque tagebat. Quem multisverborum stimulis familiariter
apud eum pro regis receptione agat, ostendentes ac levi furore redarguens, eo quod regi suo conlra-
analbematis periculum, et quania iis debealur iret, dominumque insectari non formidaret, ad re-
ruina 2Si,qui dominorum contemptores ac persecu- gem redire effeeil. Et lempore oportuno, prudentiuin
tores essenonformidant. Qucesuasionullum effectum legationibus praemissis,regi dueem reducil, sibique
hahuil2Sfi.A praedictoeliam papa mox alia legatio conciliat.
directa est, per Remensis ecclesiae legatos, qui a 30. Principum apud regem conventus,ac Wilelmi
papa eodem sacerdotale pallium Hugoni metropoli- " in eorum comione tumultuatio. — Duce ergo in pri-
lano delulere, dicentes aposlolicce j'ussionis hanc stinam gratiam revocato, cum ipse viriule elcopiis
esse sententiam, utGalliarnmprincipes, regem suum antecelleret, alii consequenler reducti sunt. Omni-
persequi parcant, et insuper illum magnifice attol- bus itaque ad regem reversis, in fisco regio Atiniaco
lant. Quod nfsi intra praescriptum diem ofliciant, principibus ab rege posl dies triginta colloquium
horrihili analhemate hujus factionis auctores ac co- habendum indicitur. Et die constituta rex ibi cum
operalores sive fautores gravissime esse' mullandos. provinciarum principibus affuit, Hugone viilelicet
Si vero apostolicaej"ussionigratanter oboediant, Ie- cognomenlo Magno, Arnulfo Morinorum, Wilelmo-
gatosRomam dirigant, qui suam benevolentiam crga piralarum ducibus, ac Heriberto tiranno. Nec defuit
regem suum papcereferant. Et nec sic quidem li- Saxonicerex Otlo. Ludovicus rex cum in conclavi
rannis quicquam persuasum est. A quibus cum regi sese cum Ottone rege SS8 ac principibus recepisset,
incessanler qucereretur ruina, in conlrarium res eo- consibo incertum an fortuitu , solus Wilelmus dux
rurn tota relapsa est. admissus non est. Diueius ergo afforis exspeclans,.
28. Rex per Rotgerumcomitem Wilelmum ducem cum non vocaretur, rem animo iralo ferehat. Tan-.
sibi conciliai.— Elenim rex bonorum usus consilio, ,, dcm in iram versus utpote manu et audatia nimius,
Rotgarium virum clarum Wilelmo pyratarum prin- foribus clausis vim intulit, ac retrorsum vibrabun-
cipi pro se Ioculurum direxit. Qui apud eum.pro dus 289adegit. Ingressusque lectum conspicatur ge-
rege optime funclus legatione, ibi rebus bumanis siatorium 290.In quo eliam a parte ccrvicalis Olto.
excessit. Ante lamen principi usque ad effecium edRiore, rex vero in parte extrema humilior reside--
suasit. Nam non multo post suorum Iegatione regem . bat. In quorum prospectu Hugo et Arnulfus duabus»
fideliter accersit, exceptumque Rodonri, ingentibus residentes sellis, consilii ordinem exspectabant..

VARLE LEGTIONES.
280colligecod. 281Remorum 1. 28s I. 283uliliter 1. 2Si q, labe afiieianlur 1. 285s. cum
regnorum
n.-e. haberet 1. 2i8 bumanissime 1. 28' Hiigoni et Heriberto glossa. 288cum 1. SS9 fervidus 1.
290g. pulvinaribus ac celeris necessariis stratum 1.
NOT.dE.
(90) Stephano VIII.
63 RICHERIS. REMIGHMONACHI 64
Wilelmus regis injuriam non passus : « An inquit A advenisse conlingeret. Cumque jam navigaret per
his interesse non debui? Deserlorisne dedecore ali- pelagus, per conjuratos multo clamore revocarelur,
quando sordui? >Fervidusquepropinquans: i Surge acsi aliquid prceeipuumoblivionepraetermissumau-
inquil patilulum rex ! » Quo mox surgente, ipse re- diturus. Navicula ergo advectus eum paucis, aliisin
sedit. Dixilque indecens esse regeiu inferiorem, pelago expeclantibus., conjurati gladiis eductis in-
aliumvero qiiemlibetsuperiorem videri. Quapropter cautum adorirentur. Sivero equester adveniret,post
oportere Otloneminde amoliri, regique cedere. Ollo consilii flnem Arnulfo digresso, illoque recedenle,
pudore affectus surgit, ac regi cedit. Rex itaque su- conjurati idenlidem eum repelerent, magnumquid-
perior, al Wilelnms inferior consederunt. dam sese afferre simulantes, quibusdametiam seriis
.31. Olto iujuriam sub specie fidei habendmdissi- accilum detinerent, doneccunclis praeeuntibus ex-
mulal, ejusque conqueslio.— Otto penilus injuriam tremus re.trorsum incederet. Queni adorsi gladiis
dissimulans, baculo inuixus coepto negolio flnem non minus transverberarent. Insurgentiumvero pi-
dare stando salagebat. Ae rationibns determinalis, ratarum vim evaderent, si equis velocibusrapti, ad
rex cum consultoribus surgens egreditur. Otlo in- dominumcum copiisprcesiolanlemtransfugere tem-
juriam 291Wilelmi vehcinentissime dissimulans, pestivius accelerarent. Piralas ctiam tunc nihil aliud
apud eum de fidei constantia inter sese servanda B1quam aut fugam acceleraturos, aut dominiexsequias
plurimum consultat. Unde et conceptum facinus, procuraluros. Sicque factum esset, ut Arnulfo igno-
variis verborum coloribusobvelal. Quibusperactis, rante eo quod absens essef, lantum facinus palralum
rex cum Wilelmo ad sua remeat, Otto vero cum viderelur.
Hugone el Arnulfo consiliumconferens , de injuria 53. (943.) Wilelmiducis interfectio.— Legati ita-
irrogala apud illos amplius conquerebalur; ultra que directi, colloquiumpetunl el obtinenl. Tempus
cequumel j'us sese sprelum memorans, ac coram post dies 30 datur. Locus quoque in pago Ambia- •
amicis a sedibus amolum. Aniicos ergo compali nensi secus fluviumSummam, ubi esl insula Pinchi-
oporlere, et amici injuriam suam debere arhitrari. nea concedilur. Negotioqueperacto, legali redeunt.
Ab eis quoque lantam insolenliam summopere re- Tempore ergo constituto, Arnulfuslerra, Wilelmus
pellendam aiebat, cum ea facilius ad eos pervenire aqua in locumdestinalum conveniunt.Ac de amici-
valeat. Nam qui sibi regi non indulsit, nrinus illis cia multum, plurimum de fide utrimque servanda
indulturum. Quaeoratio, plurimam invidiam para- colloculi sunt, atque post nonnullossermones a se
vit, ac amicos in odiumWilelmi incitavil, cum et soluti.Arnulfusreditum simulans, aliquantisper di-
ipsi quamvis lalenler ei admo.;um inviderenl. Otto r„ greditur. Wilelmusvero ad classem rediit. Navicu-
rex ad sua rediit. lamque ingressus dum per pelagus navigaret, a con-
32. Deliberalio Hugonisel Arnulfi de morle Wi- juralis multo strepilu 29ainclamalus,proram obver-
letmi. — Hugoet Arnulfus quid facluri Wilelmo es- lit. Reinigansquead litus, quid vellent sciscitaturus,
sent deliberabant.Si euin gladiooccidant, ad omnia redit. illi mox quiddamprccocissimumse dcferre as-
sese fieri expeditiores aiebanl. Regem etiam ad serunt, quod a dominosuooblivionesuppressumfuit.
quodcuinquevolent facilius inflexuros, si is solum Dux navicula lilori apulsa, 298 illos excipil, a quibus
pereat, quo rex fretus ad quaeque fleeti nequeat. Si etiam mox gladiis eductis interimitur. Duobus
autem non occidant, discordias atque lites sine du- quoque puberibus qui cum eo inermes aderant, et
bio proventuras, ac bis oecasioneemersa, multorum naula saucialis, a navicula facinorosi exiliunl, ac
stragem futuram. Al horum utrumque perniciosum post conscium donrinumin fugam feruntur. Qui au-
censebant, cum in occisionehomicidiirectus redun- tem j'am per pelagusnavigabanl, conversi litus re-
daret, et in reservatione tirannis futura appareret. lictum repetunt, ac dominum interemplum,duosque
De occisione tandem persuasi, palraturos facinus puberes et nautam saucialos inveniunt. Sumptum-
accersiunt, tim negotii explicanles, atque in Wilel- que donrini corpus lamenlabiliobsequio sepulturce
mum conjurare faciunl. Cirjus inlerfeclionis series D] deporlant.
mox apud eonjuralos ita disponitur, ut ab Arnulfb 34. Rex filio WiielmiRicliardolerram palris con-
legali mitlerentur, qui pro colloquiomulta necessi- cedit. — Nec mullo posl et ejus filium de Briltanna
late in proximo habendo -apud Wile-lmumidonee concubina,nomine Richardum, regi deducunt, gesli
legalionefungerenlur.De temporequaererent,quando negotii ordinem pandentes. Rex adolescenlis ele-
sibi obveniendumforet. Locumvero secus fluvium gantiam advertens, liberaliter excipit, provinciama
Summam peterent. Quo ipse a terra sua egredi et palre pridem possessam, ei largiens. Poliores quo- '
colloculurisobvenire dignarelur. Qui postquamad- que qui cum adolescentuloaccesserant, per manus
venirel, el ab amicis exeeplusessel, deamicitia plu- - et sacramenlum regis fiunt. Mullaqueregis liberaK-
rimum, mulium etiam de lide proponerent. Et quia tale jocundati, recedunl Rodomum29i. Alii vero
lunc suis stipalus pervadi non possel, ictus differ- Norlmannorum Richardum ad r-egem transisse in-
rentur, donecnavim repelerel, si forte navigo eum dignantes, ad Hugonem ducem concedunt.
VARI.E LECTIONES.
291beuivoleniiami. S92 clamorc I. a93slriclis 1. S9irodomunl c.
65 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. II. 66
35. Rex a suis Rodomumaccersitur, ac cum piratis A j de qnorundam calamilate muha dispoueret, cum
dimicat. — Qui aulem regis parles tuebantur , per inter 297, suos in veste praeciosa sederel,
atque
legatos eum accersitum, Rodomi decenter susei- apud illos extensa manu concionaretur, maj'ore
piunt. Ubi cum ei referretur, regem piratarum apoplexia ob superfluitatem hnmorum eaplus, in
Setricb cum elasse copiosa fiuvium Sequanam in- ipsa rerum ordinatione eonstrictis mairibus ner-
gressum, ac ejus ducem Thurmodum consequenler visque conlractis, ore etiam in aureni distorto,
navalibus copiis advenisse, ut absque regis dorio cum multo horrore et horripilatione coram suis
omnia pervadant, atque defnncti ducis filium ad . inconsultus exspiravil. Susceptusque a suis, apud
idololalriam suadeant, ritumque genlilem inducant, sanctum Quiiitiniim sepultus est. Quo sepulto, ejus
rex copias unde congrediatur colligit. Deumque fllii mox regem adeunles, ab eo benigne excepli
piapitiaturum confisus, alienigenis eum 800 occur- sunt. Patris inj'uriarum nihil sibi reducens. Exci-
rit. Et quia cum paucis erat, ad hostes conclu- pitur et Hugo episcopus, ea tamen conditione, ut
dendos acies in diversa disponere nequivit. Suis tempore congruo raliocinari pro se de episcopalus
itaque slipalus, erectis signis ac densato agnrine adeplione non differal. Cum quibus quoque rex
procedit. Gentiles quoque ordine pedeslri incede- Ambianum digressus est. Ubi cum non sine suorum
bant. Propinquantesque patrio more in primo tu- B 5 potioribus quaequepraecipua disponere vellet, Er-
multu enses jaciunt. Quorunr densitate equites luinum Rodomi morantem per legatum accersit.
territos ac sauciatos rati, cum clipeis el telis pro- 38. Congressio Amulfi el Erluini. — Quod cum
secuntur. At regius equitatus, ensium nube dilapsa, malivolorum relatiorie Arnulfus comperisset, insi-
clipeorum ohjectione luli in pediles feruntur. Ac dias prcctendit, ohvenientique rege ignorante cobor-
densati29e acies slernendo atque interimendo indi- tem inducil. Quod Erluinus mox dinoscens, signis
visi penetrant egrediunturque. Rursusque regressi collatis congredilur. Congressus ulrimque non
penetrant, ac disrumpunt. Regem quoque Selrich modicus. Arnulfus suis fusis, profugiens, vix ur-
cum violenlia belli in fugam cogeret, in dumeto genlem evasit. Erluinus victoria pbtitus, alios
mox reperlus, tribus lanceis a palantibus transfixus: enecat, alios capit, alios in fugam cogit. In quo
est. Thurmodus vero cuin adhuc in certamine lotis eliam cerlamine, inlerfeclorem Wilehni qui cum
viribus ageretur, ab Ludovico equi impetentis pec- Arnulfo sibi vim 29Sintulerat nrilitari inseclalione
tore est dejectus. Quem cum rex iropetu praeteriret, eomprehendit. Cujus manus obtruncans, in ultionem
nec eum dinosceret, et ab hostibus impelitus in loco amici Rodomum nrisit. Ac cesorum ereptis manu-
staret, comminusque confligeret, Tburmodus suis biis, ad regem concessit.
'
stipatus, regem a tergo appetit, factusque ei dexter, G 39. Quo tempore Hugo dux in magna gratia regi
per loricce manieam pene usque ad sinistri lateris habitus, ej'us filiam ex sacro lavacro suscepit. Unde
ypocundriam, lancea sauciat. Rex multa cede ab et eum rex 299omnium Galliarum ducem constituit.
eo impetu paulisper dimotus, sauciantem respieit. Quo duce rex equitatum parans, cum Gerberga
Icluque in dextram obliquato, provocantis capul regina in Aquilaniam proficiscitur (944). Ac tirbem
cum humero sinistro ohtruncal. Tanta quoque caede Nivernicam deveniens, Gothorum ducem Ragemun-
'
gentiles fusi sunt, ut eorum novem milia S9Gcesa dum Aquitanorumque praecipuosillic obvios excepit.
ibi referrentur. Reliqui vero, paucissinri tamen, Apud quos de provinciarum cura pertractans, ut
navali profugio erepti sunt. Rex a Deo victoria po- illorum omnia sui j'uris viderenlur, ab eis provin-
litus est, suorum lamen paucls fusis, nonnullis vero cias recepit. Nec distulit carum administrationem
saucialis. Post quorum curam redire disponens, eis credcre. Commisit itaque ac suo dono illos
Rodomum Erluino commisit. Ipse Compenrlium principari constituit, regia hilarilate hilares redire
rediens. permittens; ac cum duce iter ipse in Galliarn
36. Artoldus archiepiscopus tirannos dimillit, et retorquens, Lauduni sese recepit.
ad regem transit. — Quo eum advenisse dinoseens, n '40. ArnulfuselEHuinusregis suasione 30°in amici-
Artoldus qui in coenobio sancti Basoli confessoris ciam redeunt 300.—Ubi suorum praccipuospraeterdu-
ab urbe pulsus morabatur, mox quicquid a tiranno cem colligens, apud eos agebatiquatinus viri illustres
sibi relictum erat abjiciens, ad regem sese contulit, Arnulfus atque Erluinus, factarum injuriarum in-
mallens apud eum parvo conlenlus morari, quam memores fierent, ac in benivolenlia unirentur ; suis
insociabilis liranni beneficiis detineri. Rex metro- rebus prosperiorem eventum deberi ratus, stiorum
politanum quo ipse rex consecratus fuit injuste concordia. Convocalis itaque de anricicia suadel;
prcecipitalum dolens, ne diflidat hortalur, summuni sese inter eos j'udicem, penitus aequitalem utrique
sacerdotium sese ei redditurum pollicens. parti facturum pollicens. Concedunl itaque ac jussis
. 37. Inierilits Heriberti.— His ila scse habenlibus, regiis parent. Datisque vadibus, equitalis jura
ctim Heriberlus qiueque pernitiosa pertraclarct, ac exsecuntur. Rex cum ulrisque faverel, quamlibet

VARIJE LECTIONES.
298conglobali 1. 29SIHI. pneposilo. V. el in margine eadem mamt YIHI. "' apud I. 29Scopias i.
299rex Franciae ducein 1. 30°asi, do abscisa.
67 RICHERI S. REMIGIl MONACHI 63
utriquc liberalilatem conferre medilabatur. Qui J , bem ita, si30i eam cum reliquis expugnet, accom-
cum Arnulfum de recompensalione rernm ereptarum modat. Dux donum regium excipiens, suppclias
nulare, ac Erlninum instantius amissa repelere paral, regique subvenil. Cum suis itaque ac quibus-
adverieret, Arnulfum quoque majora resliluturum, dam Cisalpinorum polenlibus trans Scquanam fiu-
eo quod ipse ampliore rerum dispendio Erluinum vium iler faciens, Baiocas pervenil. Quam aggressus
affecerit, Erluino Ainbiaiium in reeompensatione multa obsidione preriril. Inter kcc a regiis slipato-
ainissorum pro Arnulfo concessit. Sicque faclum ribus persuasi Norlmanni, adregem redeunl. Dux
esl, ul Erluino sua reslituerentur, el Arnulfo sua autem Baiocences urgehal. Rex duci obsidionem306
non iiiinuerenlur. Regis itaque induslria in amiei- solvere per legatos jubet. ilie autem utpote ab rege
ciam revocali, rcgia negotia exinde eurabant. datum , amplius oppugnat. Rex quoque ilerum
41. Prodigiosa demonslralio301 cladis Britlanno- mandal, quod nisi cito discedat, sese in eum eum
rum 301.— Quo lempore ferebatur Parisii lurbo copiis iturum, Dux regiisjussis contraire non valens,
repenle exorlus, lanta vi discncurriste, ut parieles ab obsidione coactus discedit. Rex urbem conse-
niulia lapiduai mole fundati, in monte Martirum quenler ingredilur. Cujus ad se civibus revoeatis,
fundilus eversi fuerinl. Dcmoncs quoque equitum Ebrocas petit ac nullo resistcnte ingredilur. Nec
specie visos, basilicam quandam non procul silam, ]l minus el ab Ebrocensibus acceplis obsidibus, reli-
everlisse, ejusque trabes meinoralis parielibus lam qua absque cbntradictione obtinuil (945).
valide incussisse, ul eos subruerinl; evulsisse etiam 45. Dux 30Bsuos in 3ncregis iujuriam 3ae Iwrtalur.
cjiisdem montis vincla, ac sata devasiasse. Mox — Dux apud suos hanc injuriam sepissime memo-
viso prodigio, Britlannorum pernicies subsecuta esl. rans, de regis pernicie pelractabai; fideles et ami-
Qui Berengarii atque Alani principum dissidentia cos horlans, ut hoc ultum iri accelerenl. Qnod eliam
discordes, a Nortmannis cum quibiis pactum ege- multis querimoniis amplificans, suos in regem pro-
rant, pervasi, multaque cede" aitriti sunt. Necnon vocal. Bernardus iiaque Silletensis (92) atque Teui-
et civilas Namtarum (91) eapla est. Cujus episcopus boldus Turonicus conquerenli satisfacienles, Monti-
cum siipervenienliiun hoslium melu lerritus, in niacum regis oppidum in ipsis Paschae diebus per
aecclesiam fuger.e cogerelur, suorum densitate op- vadentes, capiunt diruunique. Compendiumquoque
pressus ac suffocalus est. Briitanni in ipso impetu regice sedis auiam repenlini penetrant, ac quacque
viribus resumpiis, hostes ab urbe vebementi cona- regalia insignia diripientes asporlanl. Necmulto post
mine rcppulerunl. Illosque adorsi gravi caedefude- et idemBernardus regis venalores canesque capiens,
runt. Al Brillanni prosperiore' fortunae successu cum equis ac venabuTisabduxit.
conforlali, lerlia itideiu die classem pervadunt, i] 44. Rexurbem3mRemorumobsidione307premitim.
congr. diunturque. In parle ulraque innumeri fusi. — Rex Rhodomi lalia comperiens, Norlmannorum
Brillanni vero adversariorum copias non passi, in exercilum colligit copiosum, ac colleetn, redit, pa-
fugam fcruntur. Norlmanni aulem victoria polili, gum Veromandensem ingrediens, penUusquedepo-
Brillannorum alios gladio occidunt, alios in fluctiis pulans. Accitis quoque Arnulfo, Erluino, Bernardo
cogunt, alios vcro a Briltaniae finibus eliminant, alio, Theoderico comitihus, in urbem Remorum
prseter hos qui servilulis jugo subdi non recusa- ferlur. Eamque disposila circuniquaque obsiiiione
vere. cingit, eo quod Hugo cjusdem urbis episcopus quia
42. Rex 302 lerram Norlmannorum 3"2 pervadit ducis parlihus favebat, regi ingressum negabal.
capilque a0S— Quo ad regis aures perlalo, Arnul- Primo ergo impelu, graviter dimicatum esl. Nam
fum ac Erluinuni comites, simulque et Burgnndiae sagitlariis liinc inde dispositis, qui in muro resisle-
episcopos aliquol, rex accersit. Prcesenserateleuim banl missilibus saucianlur. Qiiihus amotis alii inta-
eorum nonnnllos a fide defecisse, Hugonique ces- cli succedunt, vices pugnaeingerentes. Sed el extra
sisse. Ac cuin exercilu in eos ferlur. Arnulfus cum telis ac lapidibns jaclis, nonnulli afliciuiUur, ce-
suis rcgem prcccedens, Norlmannos, qui custodias duntque. Sepe tumultus reparanlur, sepe ad portas,
observabanl, uliliter congressus apud Arcas 303fudit " sepe ad murum comminus congressi. Animo ulrim-
ac regi incessum expedivit. Rex Rhodomumveniens, que feroces, nullo modo cedere paranl; numquam
ab iis qui fidei servatores fucre exceplus est. De- sibi usque ad inlernelionem cessuri, nisi inlerce-
sertores vero mare petenles, amoliti sunt. Muni- dentium supplicationibus obsidio soluta disces-
cipia vero copiis munita reliquere. Rex malorum sisset.
nimias esse copias considcrans, ab Hugone duce 45. Dux regi 30Sper legatos, suadel 308ut ab 30S
308
suppetias congrediendi per legatos poslulat. El ut obsidione discedal. — Dux namque in ipsa obsi-
ipse cum sufficienlibuscopiis vcniat, Baiocarum ur- dione per legalospetiit, ul Ragenaldus comes sum-
VARLE LECTIONES.
801de, li,la abscisa. 30sR, N, r, c abscisa. 303archas corr. arcas. 30iut corr. si. 3°5 ab obsidione1.
E0CD, i, i, ubscisa. 307bem, obsi, it abscisa. 30Segi, su, ab, ne abscisa.
NOTJE.
(91) Nanies. Flodoardus Dolcnsem episcopum fuisse refert.
(92) ldcsl, Silvaneclensis.
69 HISTORIARUMLIBRl QUATUOR. — LIB. II. 70
ptis a sese obsidibus locuturus sibi occurrat. Quod A . locitate per devia raptus, Rhodomum solus pervenit.
et ficri ab rege concessum esl. Directus ilaque sub Urbemque ingressus, a civibus, eo quod cum Bajo-
obsidum jure ad ducem venit. Apud quem dux diu censibus conspirassent, capius ac tenlus est (Jul.
deliberans, tandem agit, ut rex ab episcopo eturba- 13).
nisobsides accipiens,ab urbis oppugnalione discedat, 48. Rex 3i3a Norlmannis 313per obsides 313dimitti-
qualinus quocumque et quando rex vclil, idem epi- tur, et iterum 313dolo a 3" 13 duce capilur. —
Hugo
scopus ralionem redditurus accedat. Ragenaldus du- dux regem Rhodomi captum comperiens , Bajocas
cis animum regi perferens, ac consilium approbans, devenit; pro regis captione gralias redditurus, ac ut
id fieri suadebat. Obsidibusque sumptis idoneis, rex sibi eaplus comnritatur 3&ratiocinarurus. Nortmamri
obsidionem decima quinta die sohit, tempusque vero Si5 jusiis conditionibiisid agendum respondent,
nudiendcerationis 309posl dies 40 sub ipsa Kalenda- ut si dux regem excipiat, ipsi regis fllios omiies, sub
rum Juliarum die constituit. Aliis ergo interim cu- jure obsidum accipiant, nec sub alia lege regem
ralis, dies babendi colloquii advenil. Et dux de su- sese uinrissuros. Dux capiionem dissimulans , acsi
periore negotio locuturus, obvius regi affuit. Decla- regis causa rem orclinaturus, ad reginam Gerber-
matis aulem eorum causis, vix sibi consenliebant. gam, pro filiis regis legalos mittit. At regina -rem
Ralionibusque non satis uliliter proeedentibus, nibil J* necessariam cognoscens, sub sacramenlo minorem
paci eommodum est, prcelerquod suh pace sequestra dirigil, maj'orem mittere evinci non valens. Nam
usque ad medium Augusti ralionem dislulere. duo tanlum erant. Minore ergo obside oblalo 31C,
46. Obims Tlieolilonis 310 Turonensium S 1° epi- Nortmannis non satis fuit; majorem admodum
scopi. — Quo lempore cumbeatce memoriceTheolilo pelcntes 317.Sed quiaiisquibus fldelior mens inerat,
Turonicceurbisprccsul de renovanda inler principes visum est regiae stirpis nobililalem posse penitus
pace vebemenlissime cerlaret, alque bis admodum absunri, si desertoribus oronesfilii cuni patre te-
occupatus studiis, Lauduno discederet, peripleumo- -neanlur, id sese non facturos responderunt; mino-
nia in ipso itinere corripilur. Qucecum pulmonibus rem tantum daturos, et pro roaj'oreex se ipsis quem-
lumorem-ac fervorem incuteret, die quarta nati cumque petant dimissuros. Widonem ergo Sucsso-
morbihacvita migravit. Cumque adliuc in noctis runr episeopum, quem inter omnes polissimum vi-
tempesla spirilum efflarel, mpx hiininis globus per debant, expetunt, ac pro obside cum regis filio
aera ui fertur emicans, -vigilanlibus visus esl. Cujus -recipiunt. Rex itaque dimissus, cum a duce in sua
lunrine ad noctis depellendas caligines sufficientcr deduci pularclur, ab eodem detentus esl, ac Teut-
usi, qui ejus corpus exanime deferebanl, per 150 boldo Turonico cuslodiendus deputatur. Unde el
nriliaria (93) usque urbem Turonicam hujus lucis ^< mauifesUliim fuit,' regice linece decus, in absmin-
solamine, corpus beatissimum delulere, in basilica plione patris et liliorum penilus abolere tirannum
saneti Juliani marliris, quod idem vir sanclus voluisse. Re autem in contrarium ducta, unus lan-
summa instruxeral religione, multa reverentia depo- tum 3i8 regis filius a captione superfult.
nentes. 49. (946.) Olto3i9, el Edmundusrege .3i9, Germano-
4-7.Captio regis 311 —
a Norlmannis 31i. Quo se- rumS19elAnglorum312,inducem pro3i9'regemovenlur.
pulto, cum adhuc inter regem ducemque<pax nulla — Cuj'us rei ordinem 32°regina mox per legalos ora-
compositaesset, atque rex dolos simulaturuni non- tores EdmundoAnglorumOttoniqueTransrhenensium
dum perpenderel, Erluino suisque aliis sumplis, regibus indicat,'ac super hoc gravissimam querimo-
"Rhodomum rediil; nil verilus cum paucis- illic im- niam litteris habilam mittit. Otto regis ac sororis
morari, cum idem consueverit. Dolus apud dueem casum dolens, pro restilutione rogis, Hiigoni mox
a transfugis paralus, qui ante latuerat, orla oportu- legationem delegat, plurima postulans, aliqua eiiam
nitale ex rarilate miliuim, in apertum erupit. Nam intentttns. Edmundus quoque rex de sobrini miseriis
dum tempesiivus adveniret, ab Hagroldo qui Bajo- adeo conquestus, eidem duci multam animi indi-
censibus prceerat, per legalionem suasoriam accer- gnalionem suorum legatione demonslrat; plurimum
situs, Baj'ocas cum paucis ad accersiemem, utpote * si non reddat contra illum sese facturum intendens,
ad fidelem quem in nullo suspeelum habueral 312, insuper el hostes ei lerra marique inducluruin, ae
securus accessit. Barbarus vero militum inopiam lerram ejus penitus depopulaturum. Quod si quoli-
intuilus, cum multitudine arinatorum regem incau- bet claudatur municipio, obsidionemvehementi co-
tumaggreditur. Cujus satellitum alios saucians, alios namine adbibiturum; atque amplius duce, se a
interimens, regem in fiigam cogil. El forte cepisset, Gallis accepturum suppetias. Et nisi regem in
nisi ab ejus arnrigero.resistenie ibi mox inlerfecto, proximo reddat, eum terra marique in proximo
aliquantisper detenlus essel. Qua mora rex equj ve- appetendum.
VARLE LECTIONES.
309ati deleia. 3i0 he, si abscisa. 31ire, rt abscisa. 3is habehat 1. 3i3 it, a d ex
31i S15 R, tm, ob, m,
conject. sic. v. duci non satis creduli, jam delecta. 316 dato 1. sl7 quxrentes 1.. 31sita c.
3190, g, n, r, pr ex conject. 3S0 Quai
sequuniur, passim a Trithemio a. 946 exscripta sunt.
NOTiE.
(95) Flodoardus ducenla fere millia scribil.
71- RICHERI S. REMIGIIMONACIII 72
50. Indignalio 3,i ducisinEdmundum" 1 regem3il. 2A ransque ampliusconqueri, ah indignanlibusinhihilus
— Dux gravi legatione confectus , Otloni pro 32s est. Deinde animum lemperans, consiliumeum suis
parte dissenlit, proparte favet. Regis vero Edmundi conferl.
legatis, id nec in proximo, iiec prceler ralionem 53. Quo co]Iato,Ottoniregi per legatos ereptionem
agendum respondet. Ob nrinas Anglorum nil sese suam demonstrat. Anlea sese caplum, nuncantem
factur-um. Ipsos si veniant, quid in arniis Galli va- omnibus bonis privalum memorans. Unde et amico
leant, promlissime experturos. Quod si forimdine auxilium conferal. Urbes anrissas, repelere j'uvet.
taeri non veniant, pro arroganlirc taiiien illalione, Si id faciat, graliam multam sese inde recompensa-
Gallorum vires quandoque cogniluros , et insuper lurum. Otlo benignissime legationem excipicns, eum
poenam luiturbs. Iratus itaque legatos expulit. Con- copiis in regis auxiiium se iturum spondet, ac tem-
sultmnque se confciens , apud suos parlibus utitur pus edicil. Legati redeunt, ac mandala referunt. Nee
deliberalionis. El posl consullum, Oitonem expetit. niinus et ab rege Genanuorum (94) Conrado, eopias
Qui cum per legatos colloquendioportunitalem que- petit, et aecipit.
rerel, infensus ei loqui non oplinuit. Nimiumque 54. Interea Otto rex cum Rheno transmisso, exer-
iratus, in sua discessit, ae suorum usus consilio, citum per Belgicam dueeret, obviat regi Conrhado,
regem adit, sicque alloquitur : B qui iunc ah Alpibusegressus, cum mulla expeditione
51. Proloquulio 3s3 Hugonis ad regem 323. —• Ludovieo succurrere accelerabal. Juncii ergo ambo,
« Parvum te o rcx adversariorum inseclatio in par- cum multo equitaiu gradiebanlur. Qnorum accessum
tes Iransmarinas olim compulit. Meovero ingenio et Ludovicus dinoscens, ocius oecurrlt. Tres ilaque
consilioinde 3*''revocatus, regnis restitutus es. Post reges, in unum collecli, primi certaminis laborem
dum meis usus fuisti consiliis, rerum secundarum Lauduno inferendum decernunt. Etsine niora, illo
prosperis floruisti. Numquam nisi lui furoris perti- exercitum ducunt. Cum ergo ex adverso monlis
natia a te defeci. Infimorum ac imprudentium ho- eminentiam viderent, et omni parte urbis situm ex-
miniim dispositione usus, a sapienlium consiliis plu- plorarenl, cognito incassum sese ibi cerlaluros, ab
rimum oberrasli. Unde et rerum calamitas digne ea urbe discedunl, et Remos adoriunliir. Ubi quia
consecula esl 32s.Quomodoenim pra:t'cr nie neces- planicies eommoditalemexercitibus parabat, obsidio
saria libi ae gloriosa provenire arbitrare? Mulliim circiimquaque disposita esl. Et primo certamine
inquam tibi in hoc derogatum est. Jam memiueris comminus pngnatum est. In quo tela ac lapides lam
levirum esse. Consideres quoque, quid lure ralioni dense ferebantur, quam densa grando quandoque
commodum sil. Sicque virtus redeal, ul 326in beni- dilabitur. Perinlegram ergodiem, conlinuis molibus
volenliam nos revocel, le imperantem, el me mili- *J urbs impugnala esl. Post vero comminus septies di-
lantem *2', per me etiam reliquos mililatum tibi inicalum, alquehoc fere per dies sex,
reducat. Et quia rex a me creatus, nihil mihi largi- 55. Nec tamen eivesassiduis tumuliibus vicli,-ullo
lus es, Laudununi"salteni militaluro liberaliter raodo ccdebant, cum corum praesul Hugo, quosdam
accommoda. Quod eliam eausa erit fidei servandce. » principum qui sibi quadamcognalione conveniebaiu,
Rcx ulpole captus, diclis proloquenti^ cessit. Unde extra urbem S30allocutus est, qucerensab eis ralio-
el dimissus, data Lauduno328,Compendii sese rece- nem, ul scilicel quid agendum, quid vitandum,sibi
pil. AdeStGerberga regina multa virtute memora- dicerenl. Si aliquorum inlercessione id medcndum
bilis; adsunl quoque aliquol ex Belgica coepiscopi; videretur, si opus foret precibus, si ctiam pugnce
confluunteliam viri illuslres nonnulli. inslandum esset. XIIImox regum animosilatem de-
52. Qnerimoniaregis apud privalos 329de Hugo- monslrantes, fixum in eis, asserunt, nullorum in-
nis 3S9 perseculione3S9. — Apud quos etiam rex his terventibus sese concessuros, at obsidioi.iusque ad
verbis conqueslusest. Et: s Eia lu, inquiens, Hugo! effectum operam daturos. Quod si urbem vi capi
Eia lu Hugo! quantis bonis a le privalus, quantis contingat, ipsi prcesuli oeuloseffossuros, et hoc ila
malis affectus,quanto etiam merore nunc delineor! ordinattim fixumque. Unde et accelcrandum ut egre-
Urbem Remorum pervasisli. Laudunum surripuisti. diatur, suosque ab regum indignalione eripiat. His
His lantumduobusrecipiebar, bis duobusclaudebar. prcesul terrilus, suis boc monslrat. El consilio ha-
Pater meus captus aique in carcerem trusus, bas bito, die ohsidionis sexta, cum suis egredilur, Por-
quceme premunt eerumnascum anima simul amisit. tee 33i regibus panduntur.
Ego vero in eadem prcecipilatus, ex regno palerno 56. Reges vero Arloldum resumenles, urbem con-
nibiliiisi speclaculum prcebeo.Jam nec vivere libet, scquenler introdueunt. Duorumque melropolitano-
nec emori licet. Quo me ilaqtie conferam? J Pa- rum medius, Friderici Magunlini, ac Rotberli Tre-
VARIJE LECTIONES.
ssi ti, E, r abscisa. SS2 pro abscisum. 32Sutio , regem abscisa. 3si rcgnis 1. S25esl. Quomodo enim
slare potesl, quem socordia precipilat deleta;3U desunt eiiam apud Tritheminm. »!Cquoc1. Trilh. 327m.
componaU/e/e/. 3S81. a duce regno delela. pri, ugonis, ne abscisa. 330n. prceter suofum conscienliam
-a. delela. 33iP. quoque delela.
NOTJE
(94) Rurgundice.
13 , HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. —LIB. II, 74
vercusis , ab eis per manus prislince sedi restitutus A lur, ul videlicet naves solval. Pcrvasus ergo ac ter-
est. Ubi eliam mox Gerbergam reginam cum aliquot rilus, naves solvit. Consilioque inito, vinctumnavi
illuslribus custodicedepulantes, ipsi tres reges in coirjieiunl, ac naves singuli singulas ad litus dedu-'
Hugonem ducem cum exercitu feruntur. Silletum cunt. Ej'eclo vero hospite vincto, navim unant
quoque vi irrumpere nilentes, consideralo oppidi onines ingressi, alias repelunl, ac novem ilerum
firmamento, inde amoliuntur, non tamen sine sub- deducunt. Octicsque fluvjumremensi, naves numero
urbii combuslione,' et aliquorum nece; sicque ad 72 abduxerunl.
fluviumSequanam contendunt. 58. Dum hcec gererentur, regum exercitus in ipsa
w
57. Quomodo-paucijuvenes*3i.navesa duce sub- djei orientis aurofa fluvio affuit, navesque paratas
ducias per 332astutiam 33s repetitas33Bexercilui ad- ciim remis invenit, quas tirones cum armis ingressi,
duxerinl33s.—Duxvero eorum impetum prcesentiens, navigant ac exaquantur. Tuni circuinquaque palan-
a litore hostihus contiguo per 20 miliaria omnes tes, nullo probibentea diversisportibus alias rapiunt,
naves abduci prceceperat, ne adversariis transeundi et exercitibus deducunt. Nam qui ruri degebant,. ir-
commoditas pararelur. At fruslralo ejus consilio, ruenlium inelu omnes auffugerant. Dux vero Aure-
mullo aliter provenisse noium est. Nam decemmv= lianis sese receperat. Unde et qui resisteret aberat.
mero juvenes quibus conslanli mente fixum erat **Navibus ilaque conexis, ac multo robore compactis,
omne perieulum subire, habitummililarem in pere- liburnas solidanl. Quas ingressus exercitus, fiuvium
grinum transformanles, reges preveneraht, obsecra- transit. Bein terra recepli, incendiis prcedisqueve-
tionum vota simulantes 333.Sportulis itaque ab ha- hemenlibus totam regionem usque Ligerim depopu-
inero dependentibus, ferratis baculis procedunl. lati sunl. Post hcecferuntur in lerram pyralarum ac
Habitumque mentili peregrinum, urbem Parisium solotenusdevaslant. Sicque rcgis injuriam alrociter
cum Sequana ponlibus pertranseunt. Nullus eis mo- ulti, iter ad sua relorquent. Ludovicus vero rex,
lestus extiiit. Aclilora exteriora quibusnaves lene- Remos redit.
bantur petunt. Sicque in hospitium farinarii cujus- 59. QualilerDeroldusa quodammedicodeceptus336
dam (95) divertentes, -sese gralia visendi sanctorum sil
33s- eumque deceperit 33e.•—Quo lempore Ambia-
loca ex citeriore lilore advenisse reterunl. Fari-
° narius nensium episcopus Deroldus ab hac vila decessit,
juvenes formosos in liabitu licet abjecto con-
' siderans, hospitium gratanter accommodat, eCinsu- vir speclabilis ac palatinus, et quondam etregiad-
uiodum dilectus, in arte medicinceperitissimus. De '
per eosmitius cural. Qui fraudem medilali, nummos eliam fertur, quod cum adhuc in palalio regi
dant, vinutoque mercati hospilem inebriant. Et sic quo a
totam diem convivii joeunditate consumunt. Juvenes seryiret, quodam Salernitano medico deceptus sit,
eumque deceperit. Etenim cum uterque in arte me-
hospitem vino faciliorem adverlenles, quod ei sit
dicinae posset, et isteregi potior, Salernitanus
officiumpercunctantur. llle farinarium sese memo- vero optime336
rat. Al illi prosecuii, si quid amplius possit, inler- regince peritior videretur, conimento regis
repertum est quis eorum rertim naturas magis di-
rogant. Ille etiam piseatorum ducis magislrum se
nosceret. Jussit etenim coram se Hlos consedero
asserit, et ex lraviumaecommodalionequeslum ali-
causam rei penitus dissimulans, ae sepe
quem sibi adesse. Illi vero: « Quoniam, inquiunt, convivas,
humanissimum nobis te invenimus, ampliora eliam eis questiones proponens. Quisque ut poleral propo-
sila solvebat. Deroldus quidem, utpote liiierarum
optamus. Undeet si quiddamnohisfacias, 10 solidos arlibus
nos allegaturos pollioemur, ut videlicet trans fluvium erudilus, probabililer objecta difllniebai. Sa-
nos evehas, eo quod ulterius procedere oralum ne- lernilatus vero licet nulla litterarum scientia prcudi-
tamen ex ingenio nalurce, multam. in rebus
queamus, ilineris longitudine faligati. t At hospile tus, habebat. Regiq itaque jussu coiidie'
respondente dueis ediclo naves a'd interiora litora experientiam ac mensa regia eonlinue una poliuiuur.
raptas, neGermanis irrumpenlibus pateat accessus, consident,
illi tempore nocturno absque caiumnia id fleri posse Et die quadam de. dinamidiaruhi differentiis dispu-
r> tatum esl; traclatumque uberius quid efficiatfarma-
prosecuntur. Ille pecunice cupidus, naulum accipit,
ac de palrando negotio fidem dat. Nox affuit. Juvenes ceutica, quid vero cirurgica, quid etiam hutanica.
promissum fleri postulant. Ille mox assumplopuero At Salernitanus, peregrina nomina non advertens,
privigno, cumjuvenibus in noctis tempesla ad navcs ab eorum inlerprelatione erubescens quievit. Invidel
properat. Comitantur et juvenes. Qui solitudinem ergo plurimuni, ac in ej'us mortem venenum parare
videntes, puerum raptum in fluentum demergunl. meditatur; multain dolose.benivolentiam simulans.
Hospilemvero clamare nitentem, gutture invadunt. Parato vero malefieio, cum una in prandio reside-
Atque morlem ni quod volunt efficiat, inlernrinan- derent, Salernilanus ungtie inpudici loxicato, liquo-
YARIiE LECTIONES.
332juv, a d, per a. tas, ad abscisa. 333s.Quod el ferlurBernardi comilis astutia
S3iilore ex conject. -335ceptus, ceperit abscisa. 33cr. Frederunse delelum dispositumjam deleta.

NOTJ3.
(95) De molendinario, molendinorum Sequancecustode, cf. Gesta consulum Andegavensium cap. ^,
npnd Dachery Spicil. X, 444.
PA-rnoL. CXXXVHI, 3
7S RICHERl S. REMIGIIMONACHI 76
rem piperis quo cibumpariter inlinguebant, loeialiter A snos agitabat, oportunitatem in regis absentia asse-
inficii. Quo Deroldus incaute sumplo, mox serpente rens, qua urbem Remorum capiat, cum tunc urhs
veneno, deficere ceepit. Educlusque a suis, teriaca tam episcopoquam miliiibus vacua essei, rex etiam
vim veneni repeliit. Et triduo expleto coram rediens, ipse alias occupalus alia quereret. U.ndeet possibile
.Salernitano consuescebat. Interrogalus vero quid ei asserebat, facili expugnatione urbem eapi. Idque
accidisset, fleumatis frigdore se leviter taclum attemptare sese plurimum velle*.Quibus milites capti
respondil; quicquam fraudis se perpendisse dissi- in urhem mittendas cobortes censent. Qucecollectae,
mulans. Unde et hostem incautum efficit. Convivce cum duce gradiuntur. Urbem appetunl, et circum-
ilaque redditi, Deroldusloxicum inler auriculareni quaque obsidione premnnt. Diffunduntur quoque
RCsalutarem occullatum, ejus eibo sumendo resper- passim, atque frumenlum ex iocis coniiguis in usum
sit. Quod mox venis serpens, vilce ealorem fugabal. pngna; convectaut. Castra fossis muniunt, cralibus-
Vexatusquea suis eductus est. Qui veneno expcllendo que circumdanl.Pugnam ergo in dies aut semel, aul
operam dans, nihil cursr agebal. Deroldum itaque bis inferunt. Nec minus cl cives vehementissiniere-
magnificans, summumque eum in medicina prcedi- sislunt. Jamque id diebus numero novem agitabant,
cans, ejus curam vehemenlissimepetebat. Qui regis cum regem adeo indignatum regredi ab observatori-
jussu flexus, anlidotis datis a toxico per induslriain " bus nuntialur. Et mox obsidione solula, duodecima
non ex tolo purgavit. Nam sunrpia ieriaca , vis die ab urbe discedunt.
veneni in pedcm-sinislrum penitus dilapsa esl; in 63. Nec diu moralus rex urbem succurrendo jn-
tanlum ut apud domeslicos eo familiariter agente, greditur. Apud quem mox principes colleeti, de
venenum ut ferlur in modum ciceris a pede per ejiis ac communi salule consultanl. Et quia rerum
venam surgens, ab anlidolo obviante in pedem utilitasOtlonem consiliis interesse exigebat, dirigun-
repelleretur. Quibus diulissime sic repugnantibus, tur legali, per quos ei 34inecessilas denionslralur,
pcs in cutis superficieforatur. Factoque morbo,'post ac colloquium exeunte mense Augusto sibi baben-
a cirurgis niiscrabiliier abscidilur. dum secusfluvium Karani denuntiatur.
60. (947.) Interea dux Neuslriamcombuslamdire- 64. Cum hcec^sic sese haberent, dux nepotem ab
plamque dolens, exercitum paral, el in Arnulfum, prcesulatupulsum dolebal.Suadebal ilaqueut officio
cum in regem non auderel, tructilentus effertur. pontificaliamplius insisteret, el ne privatus penilus
Oppida quoque illius aliquot inipngnal. At cum per dignitate videretur aliqnas ad gradus promoverel
diessex nullumcomprehendereposset;volofruslraius personas. Tetbaldum ergo Suessoniccececclesicedia-
sua repelil. Qucc dum a duce gererenlur, rex obsi- conum accersit, 'presbilerumque ordinat, ac post
dione Mosomumpremebal, eoquod ducis neposHugo duce agenle cecclesiceAmbianensiuni.episcopiimsa-
a pontificatuabjectus ibidem moraretur. Hunc ilaque" cral. In qua re favere visus esl Wido tantum Sues-
infestabat in dueis contumeliam, At ducem ab obsi- sorum episcopus. Quem quia post penituit, sequen-
dione discessisse comperiens, ipse quoque Remos tia demonstrabunt. Sed tempus colloquendi regibus
repetit. Qua etiam tempesiate BovoCalalaunensium advenit, ac secus fluviuaiKaram sibi occurrunl. Nec
cpiscopus,hac vita decessit. Cui etiam mox succes- defuit dux, qui et ipse apud Duodeciacum vicmn
sit 337ab rege, Gipuinus tolius electione cleri, ado- castra fixit, ut pro nepote causam apud episcopos
leseens egregius, atque a domno"Artoldo Remorum ageret.
melropolitanoeonsecralur episcopus. -QS.-Duxsiienitilurut 31'
2 causaHi pro s7ionepote3U
61. Post 338hceevero, rex in Belgicam concessit, apud episcoposSi2 agalur. — Regibus itaque rerum
339
ibiqueeiloculurus, Ollo rex ohviamvenit. Ac qucc- negotia agentibus, dux catisam nepotis episeopis
que necessaria ordinanles, ambo reges Aquisgrani disponebat, penes quos etiam plurimam habebat in-
pascba celebrant, aique multa reverentia sese mutuo dignationem injuste et nullis evidentibus eulpis ne-
lionoranl, atque hoc ab Ottone amplius; a-quo polem praecipitatum memorans. Quod cum indica-
eliam Ludovicus regiis donis liberalissime horio- rj tum regibus essel, Ollone agente decretum est, ut
' ibi ab
ratur. episcopis causa Arloldi atque Hugonis diseu-
62. Dux urbem 3i0 Remensemal° impugnatSM>. — terelur, ita tamen ul et dux lempore congruo regi
Dumlnecila sese haberent, dux de regisinjuria apud satisfacerei. Episcopisilaque ralionem excipientibus,
VARLE LECTIONES.
837S. donalus voxjam deleta. 33SRcgisiter Aquisgranensepaulo amplioribus verbis Trilhemiusexposuila.
94S et 949.... Remorum civilatem revertilur. Quo jussu regio convenerunt ex Celtica fere omnes episcopi,
abbates, comileset nobiles, illis dnntaxat exceplisqui parle's ducis Hugonis sequebanlur. Communiomnium
decreto statuitur, ul regicedignilatis causa disponeretur apud regem magnum Ottonem, eo quod ipse tunc
in Belgicamoraretiir, el apud alios, quorum prudenlice res publica videretur commendanda. Et legatis
ulrinque direclis rex Olto indicit colloquium geherale in palatio Aquisgrani ad festum dominicce resurre-
ctionis proxime habendum (a. 949). Anno prcenotato rex Olto, elLudovicus Gallorum juxla condiclum ad
iustum dominicceresurrectionis in Aquisgrani conveniunt; ad quas e.Germatiia el Gallia nonnulli quoque
principes, episeopi, abbales et conrites confluxerunl, qui omnes cum summa reverenlia el honore sanctum 33sr.
pascha in dicto palalio celebrarunt. Qurnut swcuii xvi, commentarium, mdiiusauclorilalisesse, palet.
belgicce del. 340urbem, ensem, im, nat abscisa. 3" Ottoni corr. ei. Talia omisi. ^°- Du, ut, c, nep, epi-
scopo abscisa.
77 IIISTORIARUMLIBRI QUATUOft. — LIB. U. 73
cum inler plurima quceibi explicala snnt illud con- R jussum esi, ut recitaretur caput 19 concilii Cartha-
stanlissime refutarenl, quod Hugo sacerdolio pri- ginensis, quod eonstat de accusalo el accusalore.
valus, contra fas Ambianensium episcopumordinas- Et recitato, secundum ipsius capituli senlenliam
set, regum senlentia in aliam sinodum hujusmodi consliluere, ut Remensi parroechia Artoldorestitula
ralionem transferendamconstituit. Yidebalur eieiiim .qui nullius sinodi rationes audire refugit, Hugoqui
quod non eequitatemsatis commode haec altercatio adduas jam sinodosaccersitus venire contempserat,
determinari valeret, cum nee sinodus ad boc convo- a Remensis episcopii reginrine abslineret, donee in
cata fuissel. Et decreto regio 15 Kalend. Decemb. lertiam sinodum 349purgandus de objectis adveniret.
habenda denunlialur. Inlerim vero sedes Remensis Capitulum vero supra dictum, Iitteris cartcemahda-
Artoldo conceditur, Hugoni vero in caslro Moso- tum est, et ab episcopis cautum, ac eidem Hugoni
mensi commorari permititur. Pax quoque sequeslra directum. In quo , cum episcoporum cautionem
Otlonis inlerventu regi ac duci ab alterutro datur, subscriptam Hugo vidisset, motus in iram, Rolberto
et usque ad tempus habendae sinodi sacramento qui sinodo praeerat conlumeliose remisil, episcopo-
flrmatur. rum judicio nihil sese facturum asserens. Et sic
66. Sinodus3i3 Virduni6i3 habita.—Tempus ad- causa penilus indiscussa, sinodus soluta est. Indi-
venit, sinodusque episcoporum Yirduni collecta B citur vero tercia sinodus Kal. Aug. babenda.
est atque babita praesidente Rotberto roetropolilano 68. His ita geslis, Arloldus epislolam ad sedem
Treverico, cum Arloldo Remensi, considentibusquo- Romanam dirigit, commodissime continentem, et
que Adalberone Meltensi, Gauslino Tullensi, Ililde- suarum injuriarum seriem, et regis incommodorum
bordo Mimegardvurdensi, Israhele Brittigena, assi- tenorem. Domnus itaque Agapitus papa, ad multam
stentibus etiam Brunone viro reverendo et abbate, henivolcnliam animum inlendens, mox accersil ve-
eum aliis abbalibus et monachis venerandis Age- nerabilem Ostiensem episcopum Marinum, magnce
• nohio et Odilone. Ad hanc sinodum Hugo vocatus, cequitatis et prudentice virum, vim epistolceei ex-
missis ad eum deducendumAdalberone et Gauslino plicans, etad rerum correctionem iiluni vehementis-
episcopis, venire noluit. Unde et episcoporum sen- sime horlans. Mitlilur ergo vcnerabilis Marinus,
tentia s44Artoldo leuere concedit episcopium. Sic- domni papcevicarius, ad Oltonem -regem, ob evo-
que nullis rerum determinatis raliontbus , sinodus candam alque congregandam universalem sinodum.
soluta est. Dirigunlur et epistolce specialiler aliquot episcopis
67. .(948.) Sinodus Mosomi3ishabiia. — Indicitur tam Germanicequam Gallice, ad rerum cequitalem
vero habenda Idibus Januar. Et evoluto tempore, in suasoria?.
basilica sancli Petri 846apud Mosomense castrum '-' 69. llem sinodus 3b0 apud AnglelicimS5° liabila 3S".
secunda sinodus habita est, prcesidentequoqueprae- cf. Legg. II. 24.— Interea sialuto tempore, sinodus
dicto metropolitano Rotberto Treverico, cum fere universalis collecta est ex praeceplo Agapili papce,
omnihus suae dioceseos episcopis, ac aliquibus Re- suh Marino ejus vicario, in palaiio Angleheim,quod
niensis; consedente etiam Artoldo, cujus causa interpretatur angelorum domus, secus.tiuvium Rhe-
disculiendaerat.'Ne 3,f7,abfuitHugo ; at sinodum in- num, in basilica beali Remigii Francorum apostoli.
gredi noluit. Epistolam vero nonrine Agapiti papce Domno ilaque Marino prcesidenle , episcopi quoquc
signatam per suos 34ssinodo Iegendam porrexit. Quce qui ex diversis confluxeranl, jurececclesiaslieo con-
cum soluta et lecta esset, nilril caiionicceauctorita- sederunt, Rotbertus videlicet Trevericus metropoli-
lis habere videbatur, niliil eliam pro ej'us causa si- tanus, ArloIdusRemensis melropolitanus, Fredericus
gnificare, nisi ut episcopium ei redderetur. Qua per- Magunlinus melropolilanus, Wicfridus Coloniensis
lecta , cum episcopi consulto sese - conlulissent, metropolitanus, Adaldacchus Hammaburgensis epi-
cassandam eensuerunl, eo quod absque ratione rem scopus , Hildeboldus Mimegardvurdensisepiscopus ,
quae in lile erat abdicato reddi juhebat. Et quia Gauslinus Tullensis episcopus , Adalbero Metlensis
paulo aute ab ipso papa Agapito delegata erat epi- n episcopus , Berengarius Yirdunensis. episcopus ,
slola per Fredericum Maguntinum episcopum, at- Fulbertus Cameracensis episcopus,LRodulfus Lau-
que data Rotberlo melropolitano Treverico, coram dunensis episcopus, Richoo Warmacensis episco-
regibus ae Galliaeet Germaniaeepiscopis, quce erat pus, Reimboldus Spirensis episeopus,Eoppo Wirz-
eoniinensauctoritatem apostoliccejussionis, parlem7 burgensis episcopus , Chounradus, Conslanliensis
que prneeeptorumejns jam essecuti fuerant, com- episcopus, Odelricus Augustensis episcopus , Tbet-
muni mox consensu decretum est, ul quod regulari- hardus Hildinesheimensis episcopus, Bernardus Al-
ter cosplnm erat, rationabiliter atque canonice fureesledensis (96)episcopus, DudoPoderbrunnensis
pertractarelur. Simulque et mox a metropolitano episcopus, Lioplacus Ribunensis episcopus/Michahet
VARLE LECTIONES.
343nod, ni b abscisa. 3U sensentia c. s''« Moabscisum. 84cpetetri c. ^itac. sVSper quendam cle-
ricum sumn 1. 8i9 s. quaeKalendis Aug. habenda indicebatur del. S5°odus, gle, bita abscisa.
NOTJE.
(96) /. e. Halberstadcnsis. ''^wu
7& RlCHERl S. REMIGII MONACHI 80
Radisponensis episcopus, Farabertus Tungrensis A.Etenim cum divinas leges, humanis praaponendss
episcopus, Doddo Osnebruggensis episcopus, Evhe- ipse pernoscat, considerata tamen rerum fortuha,
ij rus sts Mindensis episcopus , Baldricus Trejectensis regice dominationis imperium ante dixit reslauran-
episcopus, Heiroldus Salzburgensis episcopus, Adal- dum, ut ejus vigore firmato, ejusque potenlia ulili-
l)eriusPazsoensisepiscopus,SlarchandusEisletiensis ter restituta, ejus post liberalitate, ecclesiarum Dei
episcopus, Horath Sleoswicensis episcopus, Wichar- honor consequenler recrescat , ejus palrocinio
dus Basiliensis episcopus , Liefdach (97) Ripuensis agente, virtus bonis quibusque redeat. Quod ul Deo
episcopus. - annuente fleri queai, inprimis audienda alque stre-
70. De dispositione 3BSgcrendorum 85S, el haben- nuissime disponenda videlur causa domni ac sere-
da 3BS juditii prwlalura 35S.—Horum omnium cuique nissinu regis, si id quoque vestri judicii pacialur
cum liceret ex canonibus vel decretis proferre quae- censura.t Synodus dixit: «Audiatur.t
cumque negolio commoda viderentur, disponendi8c3 73. Conqueslios6° Ludovici 36° regis SC 8 apud Ot-
tamen facultas el rationum interprelalio , domno tonem regem 3e0 et sinodum 3C 0 regni 360.— Tunc rex
Rolberlo Treverieo commissa est, eo quod divinarum Ludovicus ab Ottonis regis lalere surgens, slando
el humanarum rerum scienlia el eloquenliceefficalia conqueri modeslissimepelebal. Al rogalus ab sinodo,
insignissimus haberelur. Judicii vero censura penes B hujusmodi residens effudit querelani:«Quanlo, in-
domnum Marinum domni papcevicariurn mansit (98). quiens, Hugonis instinctu, quantoque ejus impulsu
El considentibus cunctis, post prcemissas secundum conqueri cogor, testis est ille, cujus gralia vos lric
ordinem eelebrandi eoncilii preces, postque recitata congregalos paulo anle relatum est. Pater ejus, ut
decretorum sacra capitula, serenissimi reges Lude- a principio exordiar, patri meo regnum invidens,
vicus etOtto, in sacram sinodum admissi sunt. Qui- dum ei domi mililiceque servilium deberet, regno
bus etiam considentibus, doirinus ae venerandus illum immaniter privavit et usque ad vitce ejus su-
Rotberlus sic orsus cepit: prema s6i ergastulo 36iinclusum 8Ciesse rogavit. Me
71. VraAoculio31i 4 Rolberti aBiTreverici s34metro- vero
parvum in fasciculo farraginis a meis dissimu-
politani3Skin sinodo. Legg. II. 19-21.— iMulta, in- latum, in parles transmarinas et prope in Rifeos
quiens, sunt, patres reverendi, quibus hic apud fugere eornpulil. Patre autem extineto 362et me iu
serenissimos reges, in unum coacti residemus. exilium deporlato, iste cum reminisceretur sui pa-
Plurima etiam quce' veslra probilate ordinanda vi- tris, ob insolentiam inlerfecli, regni curam susci-
- dentur S6B.Totius pcne Gallicerem publicam pravo- pere for midabat. Nobisilaque invidens, Rodulfum363
rum temeritate turbalam, magnisque subjacere pe- promovit. Sed Divinitas res illius sicut et eetera
riculis constal. Unde et leges divincealque humance C delerminans, ei quando voluit flnem regnandi dedit.
indiscrete a malivolis contempnuutur , cum is cui Dum item regnum vacare't, consilio bonorum me a
regnorum 3«ejura debenlur, et imperandi potestas partibus peregrinis exulantem revoeavit, ac omnium
transfusione paterna credita esl, suorum inseclatione conibenlia in regnum promovit, nihil mihi prceter
captus, ergastuloque immanitei'trusus sit, suorum Laudunum relinquens: Promolusque cum ea quce
adhuc gladiis infesletur S57,Remorum quoque me- regii juris videbantur, repeter.e niterer,id invidis-
tropolim absque pastore fures atrocissime insecten- sime ferebal. Faclus ergo latenler adversarius,
tur , cultus divinus vilescat ,.religio canonica pro amicos si quos habebam, pecuniis subvertebat, ini-
nihilosit. His ergo, palres, vehementissime insislen- micos in odium amplius incilabat. Tandem urgenle
dum arbitror, multaque nobis diligentia enitendum, invidia, apud piratas egit, ut ab eis dolo caperer ;
qui gralia sancti Spirilus lric in unum confluxi- regnum in se posse refundi arbitrans , si id fleri
mus S58,qtiatinus res ante dissolulce sic in fcedus conligissel. Nec defuil insidiis effuctus. Captus fui,
redeant, ut et domno ac serenissimo reg-i libera carcerique 86tmancipalus. Hlevero me eripere simu-
regnandi reddalur poteslas, et per" eum ecclesiae lans, filios meos jure obsidum dandos petebat. Al iis
Remensi debilus suus restitualur honor. J qui mihi fide adjuncti erant omnes dari reclamanti-
7.2. Reeponsio SS9 Marini>w Romanw SB 9 sedis "sS bus, dimisso uno, a piralis me recepil. Jam liberta-
legatiS89.—Ad hsecdomnus Marinus sanctceRomanae lem sperahs, quo animus impelleret ire volebam.
sedis vicarius: c-Oplime, inquit, atque uliliter frater Yeruin aliler provenisse manifestumest. Nam eaplum
ac coepiscopus Rolberlus, rerum seriem lenuit. mox in vincula conjecil, ac annuali earceri manci-

YARIiE LECTIONES. 5
351Euherusc. s62lio,dor,da, lnabscisa. **"•ordinandicorr,disponendi. S64Pr,R,ri, li abscisa. SBSco-
gnoscimus superscripto videntur. 35Cgalliarum superscripto regnorum S6'appetitur1. 358c.us multo in-
luilu multo caritatis affeclu [considerandum corr.] insislendum arbitror ul sic res, elc. delela. ponsio,
ni, ti abscisa. S60 estio, ci, regis, gem el, m, i abscisa. SCima, o inclu, ogavit vbsc.S6icaplol.
scs Ro, sedis,
alium 1. 8C4cper annumde/.
WTM.
(97) Supra jam occurnt, ul eliam m Flodoardo? Marinus igitur prcesiuis, Rotbertus referentis vices
(98) €f. infra concilium ad S. Basolnmann. 991. susceperunt.
81 HISTORIARUMLlBRl QUATUOR. — LIB. II.- 82
se* Otlonis 369regis pro eodem.—Ad
pavit. Uridecum a cognatis et amicis meis indignan- .A 76. Oralio
tibus sese impetendum adverteret, Iibertatem UK hcecrex Olto ; i Multa, inquit, sunt patres beneficia,
spopondit si Laudunum acciperet. Hoc tantum clau- quce a vobis domno ac serenissimo regi Ludovico
dfebar, hoc solocum uxore et natis recipiebar. Quid utiliter accomodari valcbunt. Etenim si ejus insecta-
facerem? Caslro vitam praeposui: pro castro liber- lores armis divinis adoriamini, consequenler aut
tatem merui. Eten omnibus privatus, omnium opem facili tumultu devicti labascent, aut si quid impeten-
deposco! His si dux contraire audeat,. nobis tantum dum relinquetur, facilius nosiris armis infirmabitur.
singulariter congrediendum sit.n Yos ergo jubente domni papcelegato, vestri ordinis
74. Oratio S6CRolberti 3CC pro Ludovico.— Quibus instrumenta exerile, ac tanti regis adversarios, ana-
palam promulgatis, Rotberlus metropolitanus subin- thematis gladio transverberate. Contra qucc si cer-
fert: «Quoniam, inquiens, domni atque serenissimi vicem postea erigere audeant, et dominicis interdi-
regis satis breviler ae dilucide digeslam, oplime ut ctis resislere non formidanl, noslrum exinde erit,
arbitror conqueslionem percepimus, consequens vi- quibus commissum esl in hac mundi parte sanctam
detur, ut ejus eausam in quantum fas est determi- Dei cecclesiamtueri, ut in tales arma sumamus, hu-
nemus. Dux ergo quia omnia pene regni jura, in sese jusmodi debellemus. Et si. necessitas adurgeal, slri-
transfudit, eique viribus reniti non valemus, mitius B clis gladiis usque ad imfnanissimamccedem perdi-
hoc attemptandum arbitror, ut qui Deum non me- lissimorum hominum deseviamus, habita in illos
luil, et bonrinem non reverelur, multa ratione mul- justissimce indignalionis causa, quod illicita aggre-
taque rerum «msideralione, ad normam Deo j'uvanle dianlur, el pro illicitis ammonili,.non corriganlur.
reducatur. Igitur juxta patrum decreta, et canonum Yos itaque lantum vestris insistite; el post inode-
regulam,inprimis ad satisfaclionemfraterne monen- sliam vestram virtus nostra sequetur.»
dus est,. verbisque suasoriis ad id modeslissime 77. Epislola a sinodo 3'° ad Hugonem delega-
revocandus. Quod si post blandam revocationis am- la 3'°. — Quibus diclis, mox sinodi decreto epislola
, moriuionem resipiscere noluerit3C', omnium analhe- descripta est palamque recilala, hanc verborum se-
mate ferialur, hoc hahenles praesidio, quod j'am a riem tenens (99) : t Sancta sinodus in palalio An-
domno papa correctus sit, jussusque a donrini sui gleheim sub domnis atque orlhodoxis regibus Ludo-
inseclalione quiescere.» vico et Oltoneutililer habita, Hugoni duci. Quantis
75. Responsio36B Marini36Slegati pro36scodem368.— malis, quantaque persecutione vexaveris illam vene-
Aique his domnus Marinus subjunxit: «ileminiscor, rabilem Remorum metropolim, quanta quoque cru-
inquiens, domnum papam ante huncannumanatbema delitate debacchatus sis in dominum luum regem,
in reos misisse qui hunc dominum et regem Fran- C ora omnium Ioeunlur, apud omnes agitatur. Quod
corum lnseelabantur ; epistolam quoque suasoriam quam sceleratum, el quam pernitiosum sit, divinae
ut ab eo non deficianl, bonis quibuslibet delegalara, atque humance leges copiosissime produnt. Unde et
atque conquestionem de eadem re litteris expres- tibi compatienles, ablalibus te quiesceremonemus.
sam, iis quibus sanior mens -erat delegatam fuisse. Et ad dominum tuum, multa mansuetudinis humili-
Unde et opinor justissime dictum, cum anle a papa tate quantolius reverti liprlamur. Quod si conlem-
vocatus alque correclus sit, nunc quoque caritatis pseris, priusquam in diversa referamur, annlhemate
gralia revocandus esl,-.et diligenlissima suasione ut sine dubio le perstringemus, donee aut salisfacias,
_ a malis quiescat conimonendus; et post omnium atuRomam apuddomnum papam raliocinaturus pe-
anathemate dampnandus. Et non solum, ille, verum tas. Cujuslilleris jambismoniius es, el atanto faei-
omnes qui ei in malis favere faventque. Sed ha,nc nore prohibitus. Unde et iios post illum, tercio jam
solum a nobis accipiet opem. Numquid vero ab alio te ad correclionem revoeamus m. J Quaetolius sinodi
quicquam opis accipiet? Ejus conquestio in sua auctoritateroborata, duci per legatos mox direcla est.
clausula , opem omnitim postulat. Sed si a nobis ei 78. Causa Arloldi. — Post baecsurgens Arloidus
succurritur, a domno Ollone rege quid aecipiel ? Et n archiepiscopus, rerum ordinem, sed et Jpsius litis
decrelalia sancta acclamant, postquam lirannis initium quae agilabalur.inler sese et Hugonem sibi
anatbema dampnalionis ab episcopis injectum esl, a subrogatum episcopum, luculentissime disseruit.
bonis quoque potentibus vim iiiferendam,ut si aec- Quin el epislolam profert, nuperrjme a domno papa
clesiasticis correelionibus ad normam redfre nolunl, sibi direclaro, per quam episcopatum sibi retinen-
saltem potenlium vehementi violentia ad honum re- dum significabal. Po=t cujus.inlerpretationem, Sige-
dire cogantur, ut vel invitis bona prcestentur. » boldus quidam prcedictiHugoiiisclericus, aiiam m«x
VARI/E LECTIONE.S.
865reditum 1. 366Or, berli abscisa. 3C 7 n. lertia bujus sinodi die del. 3mRcs. Ma, pro, eo abscisa.
869Or, nis abscisa, 370a si, ad
Hugonem ata abscisa. s" ammonemus 1.
NOTJS. >
(99) Epistolam vere in hac synodo scriptam esse, synodi Laudunensis apud Flodoardtim evobenMs
. licet a Flodoardo mentio cjus nulla facta sit, acta ifctam esse, nrinime eredo.
htijus synodi testanlur; igiluream a Ricbero, acla
83 RICHERI S. REuTGIl MONACHI 84
jpistolam sinodo porrexit,*signo domni papaemuni- A 82. Anathema S,J episcoporum3U iu ducem eju-
•tam, et ab Urbe a sese delatam. Quaeetiam in con- sque 3'6faulores.—Quibusdiligenter ac canonice pe-
spectu episcoporum recitata alque diligenlissime raclis, Ludovicus rex ab Ottone regemilitum. copias
discussa est. In eujus lextu id soluin dicebatur, quod duce Cbonrado, conlra Hugonem tirannuni accipit.
Rbdulfus Laudunensis episcopus, Wido etiam Sues- Qucedum per dies40eolligerenlur, episcopisupradi-
sonicus, necnon et Hildegarius Belvacensis, celeri- cti tricesima die post peraclam sinodum in basilica
que Remensis dioceseos episcopi, ad sedem aposlo- sancli Vincenlii marliris apud Laudunum sub rege
licam pro reslitutione Hugonis, et abdicalione Ar- Ludovicocollecli sunt
(100). El iterum prresidente
toldi, epislolam miserint. Unde et domnum papam prcedicto Marino, post sacroe Scriplurco paginas,
ad eorum vota, eorumque petitionem, omnia fieri
quce ibi recilaice et mulla consideralione discussce
velle. Post cujus reeitationem, prcedicli mox consur- sunt,
Hugonem tirannum analhemate damnanl, el a
gentes episcopi, epistolaesentenliam penitus confu- sancta cecclesiapellunt, nisi resipiscens dominosuo
tarunl ac calumniarum injeclorem hominem perdi- satisfaciat, aul Romam pro sui absolutione apud
tissimum adclamarunl. Quibus cum contraire non doinnum papam raliocinaturus pelat. In qua eliam
posset, quibusdam malediclis eos adortus, publice sinodo, agilur de episeopis qui cum duce evoeati
de perfidia criminabatur s's. I 1 fuere, et distulerunt venire, de iis etiam qui con-
79. Calumnialoris 87Sepiscoporum reprobatio 3J3. secralioni Hugonis episcopi jani abdicati illicite in-
— Tunc a domno Manino decernitur, ut recitentur terfuerunt, vel qui ab ipso pulso, vcl post abdicalo,
Damnanlur itaque
capitula" de calumniaiorihus prolala. Quibus mox conlra fas videbanlur promoli.3'6
lectis, cum calumniator reniti non posset, episcopo- duo pseudoepiseopi ab Ilugone ordinati, Tctbal-
rum indilio diaconalus quo fungebatur officiopriva- dus scilicet et Ivo, quorum prior a pulso sacralus est
alter vero ab abdicato
tur, et a conspectu sinodi conlumeliose reprobatus, Ambianensium episcopus,et Adelelmus Lauduneusis
exire compellitur. Arloldo vero pontificalus dig»i- Sillelensium. Damnatus s" insi-
latem secundum canonum institula, patrumque de- cecclesice d iaconus, a Rodulfo suo episcopo
eo quod Telb.aldum excommunicatum in
creta, sinodus habendam decernit, alque corrobor3l, mulalus,
eo quod nullius concilii rationibus interesse refuge- ceclesiamtemerarius introduxerit. Hi enim in anle-
ril. Alquehaecprima consessionisdieconslilulasunt. riore sinodo cuni duce jam evocati, salisfacere
contempnebant. Voeatur vero Iiildegarius Belvacen-
80. Secunda vero die, post recitatas sacrae aticlo- sium
ritatis leetiones, et domni Rotberti allocutionem, a eptscopus, domni Marini et episeoporumlega-
lione, ut aut ad eos veniat, aut sedem aposlolicam
venerabili Marino conslituitur, ut quoniam juxla (J suo facinore raliocinaiurus petat, eo quod
sacrce legis sententiam, ponliflcalis dignilas Artoldo pro
inlerfueril ordinalioni supra jam dictorum pseu-
reslituta esl, in ipsius pervasorem sinodalis profe-
doepiscoporum. Vocalur et Heriberlus, Heriberti
ratur censura. Recilanlur ilaque decreta canonujn,
liranni fllius, ob mala qucecccclesiisvel episcopis
ct sanclorum insiiluta patrum, Innocentii, Alexan- immaniler inferebat.Wido vero Suessionicusepiseo-
clri, Simniachi, Sixli, Celestini, Zozinii, Leonis, Bs>-
pus , cum a plurinris lacefarelur , ep quod ipse
nefacii, ahorumque sanclcc Dei cecclesice
d octorum
Ilugonem episcopum sacrasset, in sinodo reum sese
Kluslritim. Quorum decretis, unaniuiiter ana-
confilens, et mulla penitentia reatum deplorans, in-
ihemaiizant, alque ao tolius aecclesiaecommu- tercedentibus apud sinoduin Arlohlo alque Rotbcrlo
nionesequestrant, HugonemRemensis cecclesicepcr- archiepiscopis, absolvi ab eis ohtinuit. Wicfridus
vasorem,. donec resipisceiuem peniieat, ac pro fa- quoque Morinensis cpiseopus,* qui criminabatur
cinore offeusissatisfaciat.
interfuisse, immunis a crimine reperilur. Affuit
81. Cf. Legg. 11.24. 1.55.— Reiiquis autem die- vero Transmari Noviomensisepiscopi legalus, Sil-
husdecrelum est de inceslis et illicitis presbitero- vester presbiter, episcopum suum tanta vi febrium
rum eonjugiis, de presbiteris quoque eukaristiam dcteiitum asserens, ul ad sinodum venire nequiverit,
indigne tractaniibus, dececclesiisetiamalaicis inde- 'D quod eliamin conspeetu sinodi lestibus approbavit.
} bile usurpatis; aliaque nonnulla ibi prolata mfuere, Post bcec episcopi in sua referuntur. Domnus vero
\ quce diligentissime investigata, atque"utililer difli- Marinus, ab Oltone rege per legatos rogatus, m
'" nita
sunt; sicque sinodus soluta esl. Indicitur vero partes Germanicesecedit, ibique-accclesiainYulden-
post dies 30 iterum babenda Lauduni in basilica sis monaslerii dedicat, et bieme exacla, Romain
bincti Vincentii martiris, ul ibi exeratur analbcma redil. His explelis, Rodulfus Laudunensis episcopus, *
in Hugonem lirannum. ultimo corporis dolore confectus, hac vila decedil.
VARIYELECTIONES.
8"sHucusquealramentumfuscum, rcliqua codicisnigriori scripla sunt. w Cal, tor, repro abscisa. SI4 pro
latata codex. . "* A, episco, ej adscisa. 37CH. pulso vel abdicato dei. S77e. apud sinodum del.
NOTJJ.
•" (100) Quceseqnuntur, nrinine in synodo Laudu- nodi Lawdunensiscl initium Trevirensis prsterari-
n^nsi sed in Trevirensi tractaia sunt.ut ex Flodoardo sit.
tupra pag. 597, 398 paiel. Richerus igitur act.i sy-
So HISTORIARUMLIBRl QUATUOR.— LIB. II. 86
Succedit ei vero frater regis ex concubina Rorico, A^ 86. Rex vero Ludovicus Gerbergam reginam ad
omni rerum scienlia inclilus. Ottonem fratrem suum dirigit, ut sibi copias accele-
83. Rex cohorles Mosomum miltit et capit. — ret 3'9. Proficiscitur itaque imminenle sollempnilaie
Interea exercitu ex omni Belgica duce Conrado apud pascali, et Aquisgrani palatio sanctum pascba cum
regem collecto, tres cohorlesregej'ubenle Mosomum fratre Ottone celebrat. Conveniunt ex Germania
mittuntur. Coinpererat etenim Hiigonem.abdicalum principes nonnulli. Adsunt ex Belgica universi. Nec
ibidem reclusum, multaque rei militans inopia eum desunllegali Grecorum, Italorum, Anglorum, atque
haberi. Cohortes ergo oppidum in ipso crepusculo aliorum plurimoelegationes populorum. Regina ergo
aggressce, repentina oppugnatione circumquaque cum fratre eonsilio habito, et accepta ab co auxilii
jnfestant. Inslant quoque magnanimiter capere. Et pollicitatione, secura ad regem Ludovicum redit.
quia revera milites paucissimos, armaque vix aliqua 87. Ludovicus vero in lirannum iralus, nimio
sciebant, indesinenter vires exerunt, armisque adur- animi fervore Ottonis auxilium prcevenire medila-
gent. At aliis faligatis, alii intacti succedunt. Sicque balur. Arbitrabatur etenim, quoniam in Ionga exer-
sine inlermissione paueissimos, numerosi atterunt. citus exspeelatione, injuriainulia.viderelur. Confert
Oppidani vero assidua expugnatione alirili', die itaque cum patre meo 88°consiiium, co quod ejus
allera jam sole occiduoomnes cum dominoad dedi- esset miles, consiliis commodus, facundia simul ct
tionem cogunlur. In quo tumultu, quo genere fugce aud.alia plurimus. Unde et rex admodum ei con-
nescitur, Ilugo abdicatus evadit. De militibus vero suescebal, et apud eum sepissimeconsullabal. Dicla-
qui potiores videbantur, capiuntur, ac oppido aliis bat ergo patermeus sso apud regeni et paucos qui
depulatis, regi deducuntur. inlererant, ordinem capiendi Laudunumita.Priroura
84. Rex Monlem acuium capit.—Rex vero ca- sese observaturum oportunitalem aiebat, et an loci
strum quod dicitur Mons-acutus, quod etiam est habitudo id ferret, an etiam cives in observatione
Lauduno contiguum, cum exercitu oppugnabat. Et urbis cautissimi haberentur, diligenlissime explora-
- quia non salis adhuc murorum firmamenio claude- lurum sese memorabat. Deinde dicebat cfficacilerse
balur, necmulliludo mililum sufflcienscommodejbi adeo ordinaturum omnia, etsic ad effeclum uliliier
cohabilare polerat, urgenti obsidionidiutius resistere reducturum, ut nulli post sese quicquam -negotio
oppidani non patiunlur.-Victiergo cedunt, ac resi- inperfecto supplendum relinqueretur.
slerc quiescunt. Oppidoitaquc capto, rex s.uosdepu- 88. Rege ergo per dies aliquot Renris demorante,
tal, et sic exercitum Lauduno inducil; obsidionem Rodulfus 3S1—sicenimpater meus 38Sdicchatur —
per loca commodadisponit, viresque admodum con-. „ commodilatem patrandi negotii per suos explorabat.
fert 3'8. Scepissimeenrinus decertatum esl. Commi- Missisque exploratoribus, comperit agasones civium
nus etiam dimicalumnovies. Nullo vero prosperioris per dies singulas exire ab urbe tempore vespertino
fortuncesuccessu, regius impetus eo lemporeenituit. quinquagenos aut sexagenos, et farraginis fascicu-
Imminebat etenim hiemis intemperies , u.nde et bel- los equis in urbern deferre, capiiibus ob solis "ardo-
liccemacbincein articulo temporis fabricari non po- rem obvolutis. Idque cotidie, et tempore eodewi.
lerant, sine quibus tanli montis eminentia expu- Qnod cum ab observatoribus patri meo 38a relalum
gnari non potesl. Regis ilaque jussu exercitus redit, fuisset , simili eos exercitio posse falli advertit.
hieme transacta rediturus. Rex vero Remis sese Referl38Sergo sese ad regem, et sic apud eum prce-
privaium recepit. sentibus paucissimisconcepta effundit :
85. Hugo autem dux, episcoporum anatbema vili- 89. t Magnumquidem, inquiens, o rex viaerelur,
peudens, ac regi suhdi contempnens, cum multis si boc negolium solummodoarmis vhibiisqoe esset
Norlmannorum copiis regiam urbem Suessonicam atteniptandum. Sed quia per aslutiam ej'us princi-
aggredilur, multaque obsidionepremit. Alios itaque pium ulilitas aggredi suadet, prout mihi videtur,
adortus gladio enecat, alios vero nube sagittarum ac cohortes aliquot secus monlem in abdilis ponendue
balistarum lcaialiter sauciat. Injectisque jaculo igni- jj sunt. Exspectandum etiam qua tempeslate equos
hus, domum matris aecclesicesuccendit. Claustrum- educant agasones herbalum potalumque. Qui cum in
qnecanonicorum acpartem civitalis majorem, igni- suo tempore egressi fuerint, et ab observaloribus
bus solo tenus combussit. Quam cum capere non eorum egressus et numerus nobis referetur, mox ad
posset, in pagum Remenseni ubi rex tunc privatus eorum numerum lectissimi juvenes eodem scemate, 384far-
morabatur, iter truculentus reflectit. Cujus adven- eodemque numero capilibus ut ipsi pilleatis
lum ii qui ruri degebant audienles, in- cecclesias raginem in equis ad porlam deferant, unde paulo
sanctorum cum suis rebus confugitint. At lirannus .ante.agasones exieranl, acsi ipsi agasones redeant.
pauperum turbis ininisericors, eorum plus quam 560 Qui cum altitudine fasciculorum aspeclum protegere
intra cecelesiassuceendisse iradinir. Et sic ad sua possinl, facili ingressu urbem penelrabunl. El ne
refertur. quid impossibile a me dictum suspiceris, eorinn du-
VARLE LECTIONES.
s's conferret corr. conferl. 3'9 copias mittal, licel ipse exercitum collectum remiser" et fnon tisque
post hiemeni corr.] el usque posl ver non reversurum constituerit. delela. 36°j«;i" p- m. - 3sijain ro : 1.
381jam p. m. 363Contulit 1. 38i obvolulis 1.
87 RICHERI S. REMIGII MONACHI 88
cem me in hoc certamine offero. Animo tantum sint A dimenta quaequeab urbe amovet. Succendit itaque
cohslanli. .Successus vero Deo volenle prosperabi- suburbium, circumquaque, ac quidquid extrinsecus
tur. Si ergo tempestivius cives insidias advertant, exstare videbatur, in planiciem redigit. Obsidionem
hellumque nobis paucioribus inferant, fixum nobis deputat, urbemque circumdat. Gravicongressuulrim-
animo sit, aul portceihgressum tanlum lueri, donec que dimicatum est. Utrimque quam plurimi saucian-
tubce clangore excitalee cohories nobis subveniant, tur. Belgaevero quia ab urbanis nimium arcobalis-
aut nmlta constantia in loco quem quisque posside- trs impetebantur , resislere quiescunt. Nilril enim
bit, magnanimrter emori. » conlra nisi lanlum scutorum testudine utebantur.
90. Hojusmodl rerum disposilio omnibus apta Unde et regio j'ussu, ab ea urbe discedunt, non so-
videtur. Observatores itaque directi, agasonum con- lum ob arcobalistarum "impetum, verum eliam ob
suettidinem, eorumque habitum, tempus quoque et lurrium plurimarum flrmamentiim.
nOmerum promlissime referunt. Ad eorum quoque 93. Aliorsumitaqueiter retorquent, et.usque ad
relatum cohortes in abdilis seeus montem dispositce fluvium Sequanam, quidquid ducis visum est per
sunt. Pro humefo efiam agasonum mililes cuin pa- 40 miliaria immanissime insectati sunt. Sed cum
tfe meo jurati ad peragendum rei negotium diri- fluvius equitatum regium ulterius prohiberet, rex
gnntur. Agasones ilaque numero 60 sumptis armis B gratias exercitui reddit, et secum usque quo a se
niore soliio per monlis* devexa capitibus pilleatis, dividerentur reducit. Dux auteni e vesligio exerci-
ad farraginem descendunt. Et circa carices colligen- tum coliectum in pagum Suessonicum deducit.
«los 3SBoccupali, moram regrediendi aliquantisper 94. Ubi cum in regem conaretur, intervenieniibus
faciunl. At pater meus el ii qui jurati cum eoerant, episcopis Widone Aulisidorense el Ansegiso Treca-
veliementi animo succedunt; facioque agniine pil- sino, jurejurando utrimque accepto sub pace seque-
lealis capilibus more agasonum eum fasciculis far- stra usque in paseba ratio eorum diiata esl. Quae
reditum .omnia Julio mense 386gesta sunt.
raginis lempeslivius accelerant, magniiu-
dine fascieulorum vullus pehilus abdentes. Quibus 95. Quo etiam lempore, sinodus Romce babita
advenienlibus^porta patefacta est. Et indivisi urbem esl in basilica sancti Petri apostoli, prcesidenie
penelranl. Fasciculos ilaque abiciunt, et gladios domno Agapito papa. In qua eliam ipse domnus
edueunt. Tubis personanl, magnisque clamoribug papa , concilium anleriore anno apud Angleheim
urbem conlurbant. Urbani ergo insidias comperien- habitum, coram episcopis Ilaliae roboravit, et ab
tes, cumarmis in hostes feruntur. Instant omnes, eis roborari constiluit. Hugonem quoque Galliarum
et validissime plurimi paucos adurgent. At regii nri- ducem, in supradicta sinodo dampnalum, ipse etiam
Htes, a leva quidem turri, a dextra vero domibus, a n condempnat, donec regi suo satisfaciat, aut Romam
lergo autem muro urbis protegebanlur, omnem vim veniat inde ^ralioeinaturus. Moxque anathema de-
bclli ante habentes;.undeel lutius congrediebantur. scriptum et a sinodo rohoratum, episcopis Gallia-
Nuc ullerius in hostes audebant progredi, ne adver- rum destinatur.
sarii a tergo portam pervasam repelerent, et ne sic 96. (950.) Episcopi ilaque Galliarum anathemaie
facli bostium medii, interirent. Instat itaque quis- moti, apud ducem colliguntur, et inde gravissime
qtie in loco quem possidet. Et j'am nimium omnes eonqueruntur. Ex decrelis patrum, saerisque cano-
sauciati penedeficiebant, cum regiee cobortes tubis nibus duci demonstrantes, neminem stare perlina-
excilatce, ah abditis erumpunt, mulloque impetuj'am citer adversus donrinum simm debere, nec lemere
prope victis subveniunl, portamque defensam ingre- in eum quiequam moliri. lllud etiam^romptissinie
diunlur, atque urbanos immani ccede adoriuntur. monstrant, secundum aposlolum regem honorifican-
Qui mox a cohortihus victi ac comprehensi sunt, dum, et non solum regem verum omnem potesialem
praeler paucos qui in lurris prcesidium sese recepe- majorem subjectis dominari debere asserunt. Preter
junt. haee quoque perniciosissimum esse, apostolieum
91. Ludovicus crgo rex urbe potitus, cuni nulla analhema pertinaciter vilipendere, cum id'sit gla-
evpugnatione turrim evincere posset, ab urbe eam D dius qui penetrat corpus usqne ad animam, et sie
secludit, obduclo intrinsecus muro. Quodfactum dox mortifieatos a regno beatorum spirituum repellat.
comperiens, cum exercitu accelerat. At nihil virium Sibi etiam periculo esse memorant, si id quod ani-
exerere valens, non sine merore ad sua redit. Ulud mabus periculum ingerit, neglcgentes non innote-
lantam feeisse fertur, quod arci copiasdemiserit. scant.
92. Aderat tempus quo rex copias ab Otlone rege 97. Talibus dux persuasus, regi humiliter recon-
praeslolabalur. Adest ergo Cbonradus dux cum exer- ciliari deposcit, eique salisfacturum sese pollicelur
citu ex lota Belgica, ab Ottone rege missus. Ludo- Hujus concordiaeet pacis, ordinalores fuere, Chon-
vicus vero rex cum exercitu de Belgica ducis ter- radus dux et Hugo, cognomenlo Niger, Adalbero
! ram ingredilur. Primum vero urbem Sillelum adit. quoque atque Fulbertus episeopi. Et die conslilula
} Ibi autem primum certamen Imbere volens, impe- rex et dux eonveniunt. Ac secus fluvium Malronam
VARI.E LECTIONES.
8sbUco verborum : Et c< c. colligendos in margine scriptum : Unde eliam. m Auj.Tislitcmpore 1.
89 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. III. ... 90
conlocuti, principibus prcedictis internunliis,, in .A viatorum relatu comperit, quosdam qui lalrociniis
summam concordiam benignissime redierunt. Et et discursionibus provinciani infestabanl,
_ Angelber-
quanto vehementius ante in sese grassati fuere, tum scilieet et Gozbertum;, munitionem quae dice-'
lanto amplius exinde amicitia se coluere. Hugo ita- batur Briona exstruxisse, quo etiam poslflagitiqsa.
que dux per manus et sacramentum regis efflcilur, exercilia sese recipiebant. Hanc igitu.r rex aggressus,
ac turrim Laudunicam suis evacuatam, regi reddit; obsidione circumdal; pugnaque conlinua ac fame
multani abinde fldem se servaturum pollieens. atteril; et tandem capit, solotenusque diruit. La-
98. (931.) Jussus ergo ab rege, in Aquitaniam exer- trunculos vero petenle Letoldo sub sacramento abire
citumregi paral. Quo in brevi collecto, causis rerum permittit. ".
exigenlibus ad interiores Burgundice parles rex se- 101. Inter hcec cum rex in partihus Burgundiae
cum exercilum dirigit. Cum ergo in agro Malisco- adhuc detineretur, iEthgiva mater ejus regina eo
nensium castra flgeret, occuril ei Karolus Constan- ignorante Heriberto comiti nupsit, et relicta urbe
linus, Viennaecivitalis princeps, ej'usque eflicilur, Lauduno ab eo dediicta esl. Quod rex vehementer
fldem j'urej'urando pactus. Hic ex regio quidem ge- indignans3sS, redire matnrat, et cum Gerberga, re-
nere natus erat, sed concubinali slemmale usque ad gina uxore Laudunum ingreditur. Et a matre aufe-
trilavum sordebat, vir grandevus, el mullis bellorum rens praedia et cedes regias, uxori 139delegal.
casibus scepissime attrilus, et qui in superioribus 102,. Interea Gerberga regina, Lauduni geminos
piratarum lumuJtibus felici congressu insignis roul- enixa est. Quorum alter Karolus, alter Heinricus
tolies enituit. Affuil etiam Stepbanus Arvernorum vocatus est. At Heinricus mox post sacri baplismatis-
prcesul, ac regi sese commisit. Necnon et a Wilelmo perceptionem, in albis decedit. Karolus autem cum
Aquilanorum principe legati industrii affuere , pro naturali virium robore educatur.
suo principe ex lide babenda sacramenla daturi. 103. Ludovicus vero rex, Remos rediens, cum flu-
Quibus postquam jussa regalia data sunt, rex in vio Axoncc propinquaret, per campeslria lupum
urbem Vesonlium quce est metropolis Genaunorum, praeire conspicit. Quem equo emisso insecutus,'per
cui etiam in Alpibus sitae Aldis Dubis praeterfluit, devia exagitat. Ad omnes ferce declinationes equum
cmn duce exercitum deducit. Atque ibi Letoldus itripatiens pbverlebat. Nec quiescere paciebalur,
ejusdem urbisprinceps, ad ej'usmilitiam sacramento donec equestri certamine fugientem evinceret.Equus
transit. ergo per invia coactus, cespite offendit atque pro-
99. Quibtis feliciter atque utiliter habitis, cum labitur. Rex vero gravissime altrilus casu, et a suis
autumno maturante, elemeutorum immutatio fieret, exceplus, cuni" multo omnium merore 390, Remos
rex colerico vexatus, in acutam febrem decidit. deportatur. Infeslis Jlaque doloribus lolo corporo
Ciim ergo tegritudine pressus, militaria curare iion vexabatur. Et post diutinam valeludinem corruptis
posset, dux ab eo jussus exereitum reducil. Leiol- inlerius viseeribiis ob humorum superfluitatem, ele-
dus vero princeps, in ipsa regis aegritudine fidelis- fanciasi pesle, toto miserabiliter corpore perfundi-
sime atque humanissiine regi faraulatur. At die cre- tur. Qua diutius confectus, anno regni sui 18 a natu
tica post febris inilium, impariter venienle, firmiter auicm 36 diem viicc clausi! extrcmum, sepultusque
et inrecidive convaluil. Transactisque diebus 30 38,r est in ccenoi-iomonachorum sancti Renrigii, quou
post corposis reparalioncm, cum Letoldo principe i« dislat-fcre miliario uno ab urbe, cum multis omniura
Frauciam redil. lamentis.
100^ Et cum jain Burguridice exlreina attingeret,
VARLE LECTIONES.
187XX corr. XXX. 3S8 i. cum 39°iuctu corr. riierore.
gerberga deleta. 289u. omnia deietum.

LIBER TERTIXJS.

1. Peractis autem exequiis, Gerberga regina , le- D omnes in urbeiriRemorum apud Gerbergam regi-
gatos dirigit fralribus suis, Ottoni regi, ac Brunoni nam pari volo collecti sunl. Omnium fit consensus ;
ex prcesuleduei[; necnon et Hugoni Galliarum duci, omnibus animo inest, Lotharium patri defuncio suc-
petens per eos, Lotharium filium suum in regnum cedere.
palri defuncto succedere. Adveniunt ilaque ab Ot- 2. Universorum itaque consensu, a domno Ar-
lone rege omnes ex Belgica duce Brunone principes, loldo Remorum metropolitano , favenle Brunone
sed et ex Germania aliqui. Adest etiam Hugo Gal- ejus avuncnlo , principibusque diversarum gentium
liarum dux. Conveniunt quoque Burgundiceet Aqui- laudanMbus, Lotbarius duodennis, lex creatur in
tanice simulque et Golhice principes. Episcopi etiam basilica sancti Remigii, uhi pater suus tumulaius
e diversis regionum urbibus conveniunt. Alque bi cum aliis regibus sepullis quiescebat. Crealusque
'
91 RICHERIS. REMIGIlMONACHI 92
rex, a malre Gerberga simulque et principibus Lau- A repetit. Dnx vero Parisii receptus, in egriludinem
dunumssl,'ubicx anliquoregia essesedes dinoseitur/ Sdecidit, iqua ninrium affectus, vitce flnem accepit
magna rerum ambitione inelitus deducilur. Dux (956). Sepultusque est in.basilica sancli Dionisii
conlinue ei individuus assidet; et ad multam regis marliris.
beirivolenliamanimum intendens , postquam prin- 6. Interea Ottone rege Bulizlao Sarmaiarum regi
cipes in sua discfisserc, privalis cum rege colloquiis bellum inferente, Ragenerus quidam quem Otlo rex
coutebalur. Et ul succfidelitalisvirtutem penitus de- ob custodiam in Belgica dimiserat, mulla quee illi-
monstraret, regem ejusque malrem suas urbes et cita erant praesumebat. lnter quae cedes regias et
oppida in lota Neuslria visere petit, obtinelque. prcedia regalia Gerbergce regince quce in Belgica
3. Deducitur ergo a duce rex cum matre i*egina eran.t,.tirannica temeritale 39'pervadit. Regina vero
per Neustriam, ac ab eo decenlissime excipitur apud suos de repetendis prcediis el cedibus regiis
Parisii, Aurelianis, Carnoti, Turonis, Bleso, aliis- privatim consullare non distulit.
que quam plurimis Neustrice urbihus oppidisque. ' 7. Inter quos cum pater meus bujus rei disposi-
Inde quoque cum exercitu in Aquitaniam feruntur. lioni viderelur idoneus, ab eo id summopere ordi-
Et praenrissisIegalis, cum Wilelmusprinceps oecur- nandum petebatur. Quod eliam ipse disponenduin
rere nollet, Pictavim adoriuntur, principem ibi esse ' ' suscipiens : « Sinite, inqnit, per dies aliquol nie
rali. Cum ergo exercitus vehemenlissime urhem at- islud explorare. Et si quidcm nostris viribus id par
lereret, et diulissime pugnani urbanis inferret, a fuerit, prociil dubio per hoc lemporis intervaliuin
qiiibusdam regiis castrum sanctcc Radegundis urbi conteniplabimur. Ad alia interim vos ipsos conferte,
coiiliguum.clandestina irreplione caplum alquesuc- Illud tantum a vobis 398expediatur, ut si a Deo no-
censum esl. Comperto vero principem non adesse, . bis rei gerendce oporlunilas conferalur, apud vos
tandein post duorum mensiuni dies, victns indigenlia nulla mora atlemptandi opus habealur. i Sic quoque
exercitu fatigato, ab obsidione discedilur. a sese soluli sunl.
4. .Wilelmusverb Arvernice fijies perhtstrans quce 8. Pater meus ilaque ad oppidum prcedicli Rage-
est Aquilanicepars, ab oppidis milites educebat, ad neri quod dicilur Mons 39°caslratiloci (101), ulri
pugnam exerciium colligeus. Collecloqiie in regem eiiam uxor ejus cum duobus flliis parvis morabalur,
fertur. QnOrex comperlo, duce favente exercitum quosdam suorum quos ipse in militaribus instruxc-
in hoslem feducil. Signisque infestis congreditur. rat dirigit, qui loci habitudinem nrililumque nume-
Acerrime dimicatum esl, nonnullis utrimque fusis. rum, rerum etiam fortunam ac famulorum exilum, •
Sed regio equilalu 392prcevalente, Aquitanos fuga P vigilumque .diligentiam , cautissime considerent.
exagital. Regicevero acies promtissime insecuntur. Procedunt ilaque duo lantum in habitu paupertino,
In qua fuga noiinulli Aquilanorum inlerfecli, plu- ac usque ad oppidi porlam deveniunl. Exslniebau-
riini auiem capli fuerunt. Wilelmus vero devia se- tur tunc muri per loca potioribus cedificiis.Unde et
cuius, cum duobus vix pcr ahrupta profugit. lapidum coemenlique porlitores, sccpe per portam
5. liex ergo prospero belli snccessu insignis, egrediebantur, regrediebanturque prcesente eorum
ac.ics893iierum Pictavis inferri jubet 394.Arbitraba- qui operi prcesidebat 400.Adsunt exploratores, et
tureteiiim, nrbem tune facillime capi posse, cum ad comporlanduin lapides offerunt sese. Depulantur
cxercituRrecentis belli animositale adbuc ferveat, operi. Dalurque eis clitellaria sporla. Comportant
el urbani multo delineantur metu, ob principis sui ilaque ccementumac lapides, ac nummos 40isingu-
fngam, ej'usque mililtim infelicem evenlum. Dux Ios, singuli in dies accipiunt. Anle dominam etiam
ilaque regis magnanimitatemmullo favore excipiens, cuin latomis et ccemenlariisbis cibati sunt, curiose
exercilum licel faiigatum , et tamen sua beniguitale omnia contemplanies. Dominae etiam cubiculnm,
captum, urbi reducit. Urbani vero belli casu ex- cjusqne nalorum diverticuluin, sed ~ot famulorum
animes, vilam deposcunt, et pro urbis illcsione39S egressum etregressum, aclionumquetempestaleni,
supplicant. Cum autem cxercitus urbem vi velletir- j) ubi eliam oppidura insidiis magis pateat, muha
rumpere, et spolia asportare, dux habila apu.deos consideralione pernotanl. Et diebus quatuor con-
dissuasione, intaclam rege jubenle reliquil. Rex sumlis, dies imminebal402dominica.Sieque accepla
autem ab urbanis obsides quot vult capit. Sicqu« laboris mercede 403,ab opere soluti sunl. Redeunt
duce inlerveniente, urbs ab exercitu 296liberata est, igiiur omnibus exploralis, ac palri meo talia re-
el sub pace sequestra obsidio solvilur, Prosperaquc ferunt.
rerum fortuna, rex cum duceetexercitu Laudunuu 9. Ille in mulla spc omnia ponens, regina con-
VARI^-ELECTIONES.
S91laudumc. 39aexercitu corr. equilalu. S93exercitum corr. acies. S94infertcorr. inferrijubet 89Bsa-
lute corr. illesione. S96prsedonibnscorr. ab exerciiu. 897crudelitale corr. lemerilale. 39Sapud-vos corr. a
vobis. 3B9monsI,errore auctoris qui caslrati primo omiseral. M0cuslode corr. qni operi praesidebat.
wl primum d scriptum erat (denarios). 40Saderal corr. imminebal. 403operis precio 1.
NOTiE.
(10J) MonsCastriiocl, Bei^gensive Mons,Hannonicccaput.
'
93 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. — LIB. III. 94
scia, cum duabus cohorlibus oppidum adit, ac du- A Laudunum redit. Huc ex diversis regionibtis ad re-
centibus iis quos prcemiserat, per locum competen- gem principes confluunt. Adsunl quoque ducis de-
tem noeturnus ingreJitur. Porlas el exitus omnes funcli filii duo, Hugo cl Olto, qui eliam regi fiue-
pervadit, ae custodes, ne quis effugiat, depulat. lem nrilitiam per jusjurandum coram omnibus
Ipse ad cubiculuin domince, ferventissimus lendit. spondenl. Quorum benignilati rex non imparem
Eumque ingressus, malrcm cum duobtis nalis com- liberalitatem demonstrans, Hugonem pro palre du-
prebendil. Alii vero ornamenlis asporlandis insi- cem facit, et insuper terram Pictavorum ejus pfin-
stebant. Compreliendit et milites, oppidumque suc- cipatui adjicit; Ottonem veroBurgundia donal.
cendit. Quo combusto, cum domina et natis, militi- 14. In qua rerum distributione cum domnus ac
busque comprebensis, ad reginam Gerbergam re- reverendus Arloldus. metropolitanus admodum in
versus est. die laborasset, et prce solis 405fervore loto corpsre
10. Quod Ragenerus corapenens, lanta necessi- sudasset, cum veslem abjiceret, per poros calore
late ductus, Brunonem fratrem regineepostulat, ut nperlos, frigus autumnale 40Cirrepsil. Natoque ex
mature colloquiumquojubeat regina constituatur, inlerno frigdore epalis morbo, nimiis doloribus
ubi ipse uxorem et naios recipiat, et regina cedes confcclus, pridie Kalend. Oclobr. a suo preesulalu
el prcedia resumal. Qubd eltam slaluto tempore fa- B annis 40' 20 diem vitce clausil extremum.
ctum est. Nam babitis utrimque rationibus, regiua ix>.(962.) Cujus peraclis exsequiis, Hugo nuper-
a liranno prcedia recepit, et ipsc uxorem el nalos, rime dux Francorum ab rege factus, regem suppli-
luilitesque reduxit 404. citer adil, peiitque ponliftcalem dignitatem ei (102)
1!. (959.) His itagestis.Rolbcrlus Trecarum prin- restitui, eo quod ipse anle Arloldum ipsam adeptus
eeps, Heriberli liranni filius, Ilugonis vero abdicati fueril, el non suo facinore sed Rodulfl regis invidia,
frater, Lotbario rcgi injuriam hac arte moliius esl. Artoldum ei superductum memorat. Persislebat ita-
Caslriim regium quod Divion dicitur, sccus Osca- que ut redderetur. Et slalim decreto 40Sregio, sino-
ram lorrentem conditum, multa cupidilate siliebal, dus episcoporum post dies 40 habenda indicitur.
eo quod per eum si id babere possel, optimam Bur- 16. Colligitur ergo consummatis diebus in pago
gundiai partem ad suum jus transire posse arbitra- Mehlcnsi secus fluvium Matronam, in vico qui vo-
batur. Hlum itaque qui casiro prceessevidebatur', de catur..., ex.Remensi ac Senonensi provinciis, sino-
transfugio ad sese per Ingatos alloquitur, pliirima dus!3 episcoporum prceside Senonense pontiflce.
spondens, el niajora sub jurejurando poliicens. Inter quos etiam fautores aliqui pro parte Hugonis
Apud regem quoque multam rertim inopiam asse- videbantur, et maxime illi qui duci consuescebant,
rens, apud sese vero suflicientes opes, oppida non- C utpote Aurelianensis, et Parisiacus, Sillelensis, quo-
nulla, aliaque desiderabilium insignia vehemenlis- que. Atque hi publice consultabant. Rcnilentibus
siine proteslans. Tunc juvenis rcrum cupidine ca- autem Roricone Laudunensi, el Gubuino 409Caialau-
ptus, pro transfugio mercedem quccrit. Al illi mer- nico episcopis, el veliemenlissime asscrentibus,
cedis nomen edicunl. Ule vero ex promissis jusju- quod a multiludine episcopornni excoininunicatus,
randum poslulat, capitque. Et tempore congruo, a nrinore eorum numero absolvi non possel, rclin-
tirannum cum um.!!anrilitum manu, intra oppidum quitur ratio diffcrenda,, usque ad interrogalionem
excipit, ac sese ei commitens , fidem pro militia papce Romani.
accommodat. Pervaso autem oppido, regii milites M. Nec multo post, el legatio dirigilur in Gallias.
contumeliose pelluntur. Deputantur vero ibi urilites a domno Johanne papa, qui jam succedebat Oelo-
tiranni. viano 4i0, domni Agapiti successori; asserens prae-
12. (960.) Perlata sunt bcec ad regem. Rex vero dictum Hugonem abdicalum, tam sinodo Romana,
Brunoni avunculo legalos dirigit, copias ab eo po- quam Papice nuperrime habita, ab episcopis llalice
stulans. Nec moralur Bruno, el cum duobus milibus analhcmalizalum, nisi ab iis quae illicite repetebat
armalorum ex Belgica, terram tiranni occupal, ur- quiesceret. Qua legalione omnibus iulimata, quaeri-
bemque Trecasinam obsidione Circumdat.-Itex vero D moniae ralio pessumdata est. Hugo ilaque a fralro
cum malre, erepto castro exercilum inducit. Cum suo Rolberlo receplus, ninria anxietale intra dies
ergo duplici exercitu tirannus urgeretur, ecedit, et paucissimos Meldi defunctus est.
ab rege indulgenliam pelit. Coactusque obsides et 18. Bruno itaque metropolitanus el dux, cuidam
sacramenta dat; el insuper oppidi proditorem vi- ex collegio canonicorum Melterisium nominc Odel-
clus tradit. Qui mox prolala ab rege sententia, ante rico apud regem prcesulalum qucerebal. Quod cum
oppidiportam, coram palre decollalur. obtinuissel, coram adesse facit. Qui vir memora-
13. (961.) Rex vero oppido polilus, cum matre bilis, cum esset divitiis et nobifitale, litterarumque
YARLE LECTIONES.
404hic, siqno indicanle, aliqua deesse videntur. t0Bteslalis corr. solis. 40Cfrigoris corr. frigus autumnale.
W7anfi. 40Sjussucorr. decrelo. ios sic. 4!0 sic.
WTAl.
(102) Error aucloris; TJugo Hcribmi filius archiepiscopalum Rcmensem invaserat; et recte infra
c.qi. 17 Rolbertus fiater ejjusvocalur.
95 RICHERI S. REMIGIIMONACHI 96
scientia adeo clarus, an rcge largienle episcopalum J . prcssceauro et argenlo imagines, singulcein singulis
suscipere audeat sciscilatur. Etenim lunc expele- angulis stanles. Quarum uniuscujusque alceextensae,
balur a quodam illustri, cui a duce auxilium fere- duo Ialera altaris ad medium obvelabant. Facies
hatur. At ille ulpote vir magnanimus, si rex largia- vero agno immaculatoconversas intendebant. In quo
tur, sese conlra omnes el suscepturum el defensu- etiam ferculum Salomonis imitari videbatur. Fecit
rum respondil. Qiiod eliam multam sibi ducis invi- quoque candelabrum septifldum; in quo cum septem
diam comparavit. ab uno surgerent, illud significarevidebatur, quod ab
19. Ordinatur itaq.ue in basilica saucti Remigii ab uno Spirilu septem gratiarum dona dividantur. Nec
episcopis Remensis melropolis diocesaneis, Widone minus et arcam opereeleganli* 1' decoravit; in qua
scilicet Suessonico, Roricone Laudunensi, Gibuino virgam el manna id est sanctorum reliquiasoperuit.
Catalaunieo, HadulfeNoviomensi*", atque Wicfrido Coronas quoque non minima inpensa fabrefaclas in
Virdunensi (963). Faclusque prcesul, mox tirannos cecclesicedecus suspendil. Quam fenestris diversas
qui suaeaecclesiaeres pervaserant, ut ad satisfacien- continentibus hislorias dilucidalam, campanis mu-
dum redeanl, jure aecclesiasticoadvoeat. Alque inde gienlibus acsi tonantem dedil.
per tres dierum quadragenas concessit esse cbnsu- •s 24. Canonicosetiam qui in propriis hospiciis de-
lendum. ] I gentes, tantum suacurabant, jure communicatis vi-
20. (964.)Evoluto vero tempore, Tetbaldum Tu- vere ihslruxit. Unde el clauslrum monaslerio addi-
ronicum cumaliis rerum aecclesiasticarum pervaso- dit, in quo die moranles-, cohahitarent, necnon et
ribus anatbemate damnal. Post non mullos autem dormitorium, ubi noctu in.silentio quiescerent, re-
dies penitenlia ducli, ad praesulem satisfacturi re- fectorium quoque, ubi de communi considentes re-
deunt, alque res pervasas legalitgr reddunl (965). ficerentur. Legesque aseripsit, ut oralionis tempore
Reeipit itaque domnus prcesulab Heriberto quidem in ecclesia nihil nisi signo pelerent, prceler quod
Sparnacum vicumpopulosum ac opulentum, ab Tel- necessitatis afferret inpulsio. Cibum una taciturni
baldo vero caslrum Codiciacum, eosque a vinculo caperenl; post prandium, in graliarum actione lau-
analhematis absolvit. El Tetbaldi quidem filio, qui des Deo decantarent. Completoriovero explcto, si-
sesesibi comnriserat,militaturum, castrumsubcondi- lenlium usque laudes matulinas nullatenusviolarent.
lione servandcefidelilatis concedit. Jam horoscopo pulsante excitati, ad laudes persol-
21. Quo eliam lempore Arnulfus Morinorum vendas sese prcevenire contenderent. Ante horam
princeps, hac vita decessil. Cujus terram.Lothaiius, diei primam, libertas egrediendi a clauslro, nemini
rex ingressus, filio defunctiliberaliter reddil, eum- concessaerat, prcelerhosqui curis eorum insistebant;
que cum militibus jure saeramentorum sibi an- J Et ne quis per ignorantiam quicquam faciendum re-
nectil4ia (103). liriqueret, saneli Auguslini instilula, Patrumque de- .
22. (969.) Huicquoque regalis nobililatis (104)vir creta cotidie eis recilanda indixil.
Adalbcro, ex Mettensium similiter collegio, slrenue 25. Monachorumquoquemores, quanta dileclione
ac feliciter successil. Qui quanto suis profueril, et et industria correxit, atque a seculi habitu distinxit,
qiianta ab cemulisplusjuslo passus sit, opere sequenli sat dicere non est. Non solum enim religionis digni-
decla'rabilur. Hic in initio post sui promotionem, late eos insignesapparere sliiduit, verum eliam bonis
strucluris cecclesicesuceplurimum studuit. Fornices exlerioribus augroenlatos nullo modo minui prudens
enim qui ab aecclesiceinlroilu per quarlam pene lo- adcgit. Quos cum mullo coleret amore, praecipualar
tius basilicae413parlem, eminenli slruetura dislende- inen beati Remigii Francorum patroni moriachosca-
bantur 414,peniius diruit. Undeet ampliore.recepta- rilale extollebal; unde et eorum res slabiliri in
culo, et digniore scemale, lota cecclesiadecorata est. posterumcupiens, Romam concessit (971?). Et ul- _
Corpus quoqne sancli Kalisli papceet martiris, de- pote vir nobilis el strenuus,el fama celibis vitaeom-
biio honore in ipso aecclesiaeingressu, loco scilicet nibus clarns, a bcalae memoriaeJohanne papa, cum
ediliore 41Ccollocavit; ibiquealtarededicans, orato- multa reverentia exceplus est. A quo etiam posl mu-
rium fundendisDeo precibus commodissinmmapta- lua colloquiajussus, in die natalilia Domini duode-
vil. Altare prcecipuum erucibus aureis insigniens, cim praecedenlibusepiscopis missarum sollempnia
cancellis ulrimque radientibus obvelavit. celebravit. In tanla ejus gratia habilus, ut ab eo ro-
23. Preter hcecetiam altare gestatorium non vilio- garetur petere, si quid optaret.
ri 4i6 opere eflinxii. Super quod sacerdote apud 26. Quod melropolilanus 4iRAdalbero de 4iS re-
Deum agente, aderant quatuor evangelistarum ex- bashi*sancliRemigiiapapa 41SJ ohanneprivitegiumii3
VARIJELECTIONES.
411N. aliisque nonnullis delela. 4is Hwc inde a initio vocibus scilicet : Et Tetbaldi quidem filio
paginw- 41S
oralori
in locoraso ab auctore scripla sunt, aliis qualuor lineis erasis jamque vacuis. Tum prosequittir.
COIT.basilicae. 414distendebatur^. 4i5 eminentiore corr. editiore. 41Cminori corr. viliori. "' e. argenle
4is opolilanus, de rebus, pa,
auroque deleta. cgium abscisa.
h0TM.
(103) Hic Flodoardi Annalibus deficientibus, reli- (104) Filius GodefridiArduennensium eomilis.
qua auctor proprio Marle conscripsit.
«7 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. III. 98
-fieripeliit 4ls*— Tunc vir memorabilis sic exorsus: A Quibusconsidentibus,post qucedamjsinodoutilia, al-
c Quoniam, inquil, pater sanctissime multa caritate que sanctceaecclesice commoda,metropolilanuscoram
filium complexus ad te amplius atlraxisli, quod libi sic concionalus ait: c Quoniam patres reverendi
fonerosum sit petendum non arbilror. Novi enim, gratia sancli Spirilus hic collecli sumus, et quce de
' inlerdum fllio gravari gaudeat. slatu sanctcececclesiaevisa sunt ulilia ordinavimus,
' quoddiligens paler,
Sed illud pelere me proposui, quod et tanlo palri restat adhuc res mihi adeo placens, et nonnullis,
. onerosumnon fiat, et petenti satis commodi compa- nostrceaecclesiaefiliis nunc el in posterum profutura;
ret. Est mihi in Galliismonachorum coenobium, quam etiam vestrae dignitati indicandam arbitror,
non longe ab urbe Remorum silum. Ubi etiam beati -• atque roborandam.. Anle septem mensium dies, ut
Reraigii Francorum patrom corpus sanclissimum vobis quoque notissiriiumest, in Ilaliam concessi,
decentissimequiescit, cui etiam honor exhibetur 419 Romamque deveni, ac domni -et aposlolici viri Jo-
debitus., Cujus res in posterum stabiliri flrmiter hanriis colloquiosimulque el benivolentia familia-
quaerens, vestrae aucloritalis privilegio confirmari rissime usus, ab eo petere si quid optarem inonitus
inpraesenliarumdeposeo, terras videlicet cultas al- sum. Ratusquepetendumutres 4*4 domni acpatroni
que incultas, silvas etpascua, vineas ac pemeria"', nostri Remigii, suae auctoritatis privilegio contra
torrentes et stagna; castri quoque illorum mu- g quoslibet tirannos stabiliret, et abbaliam sancii Ti-
nitatem, villarumque liberalem intra et extra pote- mothei marliris, a me datam illis uniret, id absque
statem, tandemetiam res omnesmohiles alque inmo- refragalione oblinui. Scripsit ergo, ac coram epi-
biles vestri apostolatus dignitas solidet atque confir- scopis numero duodecim recitari jussit, eisquerobo-
met. Abbatiam quoque saneti Timolhei marlirisquce randum porrexit. Quod et domni papaesigilli nota
nosfri juris esse videtur, sub vestri praesentia, ho- insignitum, vobis quoque^oborandum attuli, utplu-
rumque episcoporum testimonio eis concedo, ut in- rk»orum auctoritate subnixum, nullorum machina-
de pauperibus administretur, et memoria nostri ser- tione quaridoque valeat dissolvi. Unde et a vobis
vis Deiin ccenobiohabeatur. Haecigitur superioribus idera roborari volo. » Sinodus dixil: Roboreinr. Pro-
addita injus prcedictisancti transeat, atque illius latum igitur ametropolilano,in conciliorecilalum esl
propria, vestra similiter auctoritate confirmelur. J eisqueporrectum,et abeorum singulis mariuimposita
27. Ad hcec domnus papa: c Res, inquit, domni ac roboratum. Quodetiam a monachis qui ibi aderaut
palroni nostri4S1 Remigii, nostri aposlolatus senlen- exceptum, archivo monaslerii relatum est.
lia slabiliri tutasque in perpetuum fieri, quin etiam 31. Conqueslio4SBmelropolilani 4SBde monacho-
de tuo quicquid placet addi, libentissime concedo. rum 4aBreligione4sB,riticumque4!*correctione4S6. *—
Scriplo etiam id roborari noh solum mea, set et ho- Q Inter hec quoque et alia ufilia" quce ibi constituta
rum qui adsunt episcoporum auctorilate constiluo. > sunt, de raonachorum religione a metropolilano
Moxquescriptum iri jussit, coramque seriptum legi molu gravissimo conquestio habita est, eo quod ri-
praecepit. tus a majoribus eonstituli, a quibusdam depravali et
. 28. Cuj'ustextus hujusmodi est: Johannes servus immulati viderentur. Unde et sub episCjOporum
servorum Dei 4sS prsesentia ab eodem decreium est, ut diversorusa
29. Quodin auribus omnium qui aderant perle- locorum abbales convenirent, et inde utiliier con-
clum,sigiHi sui nota insignivit, alqueepiscopis robo- sulerent. Hujusque habendce ratiouis tempus et lo-
raiidum porrexit. Quibus gestis, metropolitanus do- cus moxconstituta sunt, et sic sinodus soluta est.
mni papaeatque episcoporumlicentia digressus, Gal- 32. Quod abbas Rodulfus abbalumprimas fuerit.—
liis sese recepit, direclbque ilinere sancti praedicti Interea tempus advenit. Abbates quoque ex diverso
sepulchrum devolus petiit, eique in collegio mona- in unum collecli sunt. Quorum praecipuusel primas
chorum privilegiumscriptum legavit. Monaehidatum conslilutus est, vir divcememoriceRodulfus, ex coe-
excipientes, archivo servandum mandant, gratiasque nobio sancti Remigii abbas. Quo praesidenteet prce-
pro tanta liberalitale decenter imperliunt. laturce dignitalem tenente, alii circum disposili
30. Quod Adalberoprivilegium4SSin sinodo 4SSab D sunt. Metropolitanus vero, ex adverso in cliole-
episcopis4sSconfirmari4S3 fecit 4SS.— His ita habilis, dro (106) resedit. Qui primalis aliorumque patrum
post sex mensium' lempus "ad montem sanctaeMa- liortatu concionalus, sic praelocutusest:
riee(105), quilocus est Remorumdiocesaneus,abeo- 33. Prwloculio 4S6 melropolilani4S6. in sinodo 4S«
dem metropolilano sinodus episcoporum habita est. abbaium 4a6. — « Magnum esl patres sanctissimi
, \ VARLE LECTIONES.
-\ os* -j;|)t abscisa. ils servatur cori. exhibetur. tso sic' 4Slsic.:tiimemorana, cui charta inscripta erat,
jam excidit; apographum extare scribit Guil. Marlol in hisloria melropolisRemensisII, 2. sed ob annum
4SS cit abscisa. m ut omnes r. ino-
poniificatus,qui scribilur ociavus, suspectum. ivi, sino, seopis, confir,
biles videlicetalque immobiles delela. vs5 eslio, polita, ona, eligi, ritu, clione abscisa. 4S0-culio,opoli-
.lyni, odo, um abscisa.
NOTJE.
(105)Mont Notre-Dame,in pago Tardanensi (Tar- vicum Bazoches.
denois) ab oriente el meridie Suessionum, prope (106) Seila plectilis, faldistolium(fauteuil).
99 RICHERI S. REMiGIlMONACHI 100
bonos quosque convenire, si fruclum.virlutis quce- \ soli foris nullo sui operis teste maneanl, el quod
rere elaborent. Inde enim el bonorum utilitales, el pessimum est, absque fralrum benediciione el
rerum honestas comparatur. Sicut econtra pernitio- exeanl, et sine ea redeant. Unde non dubium est,
sum si pravi confluant, ut illicila quceranl et ex- cos facilius posse falli, quos fralrum orantium benc-
pleanl. Unde et vos quos in Dei nomine coljectos diclio non munit. lnde est quod turpitudo vitae, mo-
arbitror, oplima qucerere hoiior, alque ex malivo- rum pravitas, proprietatis peculium, nobis a calum-
lenlia nihil moliri moneo.Amor secularis el odium, niantibus iiiteiiduntur. Unde etiam necesse est, ut
apud vos Ioeum nullum habeant, quibus enervatur his calumniis subdamur, cum repulsioni lestes ha-
justilia, cequilas suffocalur. Veslri ordinis antiqua bere non possimus. Hoc quoque veslra Censurapro-
religio, abaiuiquitatis honestate ut fama est supra liibeat. » Sino.dusdixit: « Probibeatur. lElmemo-
modum aberravit. Dissidctis enim inler vos, in ipsa rabilis metropolitanus:« Hoc quoque, inquit, nostra
regularis ordinis cousueludine, cum aliter alter, al- auclorilate prohibemus. i
ler aliter velil ac senliat. Quapropler el sanctilati 57. Tertia 43i primaiis indignalio . — His quo-
vcstrce hacteniis mullum derogalum est. Unde el que primas alia adjungens : « Quoniam, inquit, de
ulile duxi, ut vobis hic gralia Dei in unum collectis, vitiis iiostri ordinis dicere coepi, nihil reliiiquendum
suadeam idem velle, idem sentire, idem cooperari, " putavi, ul his amotis, religio noslra acsi enubilala
ul eadem voluntale, eodem sensu, eadem coopcra- reluceat. Sunt enim inquam noslri ordinis quidam,
tione, et virtus neglecta repelalur, et pravilatis de- quibus curce est pillea aurita capiti manifeste impo-
decus velicmenlissimepropulsetur. » nere, pellesqueperegriiias pilleoregulari praeponere,
''*' 4S7
34. Responsio pfhnaiis et inpravos 's' indi- pro abjecico veslis babitu, vestes laulissimas in-
gnatia 4SG. — Ad hcecabbalum primas : « Quod hic, duere 43s.Nam tunicas magni emplas, plurimum cu-
iuquii, a te proniulgatnm est pater sanclissinie, alta piunl, quas sic ab utroque lalere slringunt, mani-
menioria condendum esl, eo quod el corporum di- cisque el giris diffiuentibusdiffundunt, ul aiiatis
gnilalem, et animarumsalulemaffectes.Constatenim clunibus el prolensis naiibus ^olius meretriculis
ad habitum virtulis neminem pervenisse, nisi queni quam monacbis a tergo assimilenlur. t
lalis animus inunivit, quo et appelenda peterel, et 58. De 43S superfiuo 43Sveslilum 433 colore. —
vitanda refelleret. Unde et patet nos aliquid dede- «
Quid vero de colore vestium ? Unde lanlum de-
coris contraxisse, quod ab appetcndis aliqua.nto
sunt, ul dignitatis merita coloribus compa-
aberraviinus. Qtiod eliam mulia objurgaiionerepre- cepti rent. Nam nisi lunica nigro colore deceat, ea indui
hendendum est, cum nec ignavia nos prcecipitave- nullo modo
p placet. Quod si eliam nigro albus lane-
rit, nec ad
inopia id impulerit. » ficii opere inlennixlus sil, hic quoque lalis vcstem
55. Ilem 4SS 4SS 4SS
indignatio primatis in mona- abjectam facit. Fulvus quoque abjicilur. Nec minus
chos 4S8. — « Quaeenim vis impulit, ut monachus
niger naiivus, noii suflicit, nisi etiam corticum infi-
intra clauslra monasterii dominicis servitiis man- ciatur sucis. hcec de vestibus. i
Alque
cipandus, compatremhabeat, et compater dicatur ?
El o quanlunrnoslro ordini. dissentiat considerale. 59. De 4a4calciamenlorum 434superfluilatei3i. —
Si inquam compater est, ut a verisimili probabile « De calcianientorum vero superfluilale quid rcfe-
efferam, cum eo qui pater est ipse est pater. Si ram? Tanlum enim in his insaniunt, ut commodita-
vero paier est, filiumvel filiamhabere dubium non tem sibi plurimam per ea auferant. Ea enim sic
csl. Unde et scortator potius quam monachusdieen- arta induunt, ul cippati pene impedianlur. In quibus
dus est. Sed quid de commatre?Quid in- hoc no- etiam rostra componunt; aures hinc indeerigunt;
nrine a secularibus perpendiluri nisi lurpiludinis etnefolleant magno opere elaborant. Ut luceant
consentanea? Hoc Iicet verisimile dicens, seculari- quoque, famulisconsciisindicunl. »
busrion praejudico, sed nostro ordini illicita repre- 40. De 43S linleis et operibus 4S" superfluis.—
hendo. Quod quia ineptum videlur, vestra inlermi- n « An lintea operosa atque pellicca operimenta si-
natione inhibendum est. J His venerandus metropo- leam ? Cum inquam a majoribus clementiae gralia
litanus subjungens: t Si, inquil, placel sinodointerdi- prolenis indui pellibus mediocribus concessum sit,
cetur. >Sinodusdixil:« Inierdicatur. J Metropolitani vilium superfluilatis irrepsil. Undeel nunc peregri-
iiaqiieauclorilate, omnium consensuinhibilum est. nis operimenlis limbos bipalmos circumducunt, at-
56. Secunda 4S9 primalis objeclioiS9.—Rursusque que pannis Noricis ea desuper duplicant.- Linieis
piiinas exorsus : « Adhuc, inquil, noslro ordini ini- vero pro slragulis minime uti concessum esl; sed a
inica proferam. In quo quidam dinoscunlur, quibus quibusdam minus religiosis,,cceleris superfluis id
"inosinolevit, ut soli a monasleriis egrediantur 410, additum est. Quorumnumerus eum ex locis diversis
VARLE LECTIONES.
4S*pons, alis, vos, atio abscisa. 4SSI,ind, prima, monach abscisa. 4S9 secunda, obyabscisa. 430exeant
con. cgrediantur. U1 te abscisum 43Spost imiuerajiwcprimitus scripia eranf-cum boni quique capilisquo-
cunique leginine conlenlisint. Hi ergo a religiosis dissidenles non sunl? cum enim vestium dignitate de-
leciantur vilium. procul dubio abjeclionem'unde ex parte religio recognoscilur penitus abhorrent. 4saDe
s, vest abscisa. 4S4De,ca lorum, lale abscisa. *36 Del,bu abscisa.
101 . HISTORIARUMLIBRl QUATUOR. — LIB. III. {02
plurimus esset, a pluritale malorum bonorum pau- A sese ei indicani, quodque visum esl desuo jocundis-
cilali id persuasum esl. t . simeimpertiunt.
4i. De 436 femoralibus 436 iniquis 43S.— t Sed ii. Quod Alto 442ilomx moralus^ 1 decessil 44'.—
quid femoralia iniqua referam? Ilorum elcnim tibia- Nec latuit papam adolescentis industria, simulque
Jes quater sesquipede patent, alque"ex slaminis et discendi voluntas. Et quia musica et aslronomia
- subiililate etiam pudenda intuentibus non protegunl; in Ilalia luncpenitus ignorabanlur, mox papa Oltoni
iii quoruin compositione id uni non sufficit, quo regi Germaniaj ct Italiseper legalum indicavit, illuo
duo contenli ad plenum esse valerenl.- flsec coram hujusinodi adveiTissejuvenem, qui malhesim optime
. bic relata, an prohiberi veliis, indicate. Ceeleravero nossel, suosque slrenue docere valerel. Mox eliam
nostris conciliisin privalo corrigenda sunt. » Sino- ab rege pfrpsesuggestum est, ut juvenem retinerel,
dus dixit : « Et prohibeantur. i nullumque regrediendi adilum ei ullo modo praebe
'42. Respoiisid melropolilani ad primatem 437.— ret. Sed et duci atque episcopo qui ab lli.-paniis
Ad boecquoque nielropolitanus subjunxil:« Gravita- coiwenerant, a papa modeslissinie indieilur, regem
'
tis quidem vestrae fuit pauca dicendo pluribuspar- velle sibi juvenem ad lempus reiinere, ac non multo
cere; sed quoniamhsecqua!reprehensimus in veslro post eum sese cum honore remissurum; insuper
ordine subjaeent, alia nobis, alia vero privalis con- JJ etiam gralias inde recompensaturum. ltaque duci ac
ciliis eorrigendajudicatis, idem sentio, idem laudo. episcopo id persuasum est, ut hoe pacto juvene
Unde eliam quaBhic inhiberi vestra gravitas petit, dimisso, ipsi in Hispanias iler relorquerenl. Juvenis
nostraauctoritas interdicit. Quaj vobis silendo re- igilur apud papam relietus, ab eo regi oblalus esl.
443
servastis, veslris relinquimus inmulanda judiliis. t Qui de arte sua interrogalus, in malhesi se satis
His quoque dictis, sinodus soluta «st. Quo lempore, posse,logicaeveroscieniian)seaddiscere velle respor.-
monachoruin religio admodum fioniil, cum eorum dit. Ad quam quia pervenire moliebatur, non adeo
religianis j)£rilissimus melropolitanus, hujus rei in docendo ibi moratus esl.
horlalor esset et suasor. Et ut nobililali suse in om- . 45. Quod ab 444Otlone rege locjicocommissusw*
nibus responderet, ajcclesiaj suse filios sludiis 438 sit. — Quo tempore G. Remensium arcbidiaconus in
liberalibusinstruere uliliter quoerebal. logica clarissimus liabebatur. Qui eliam a Lotliario
45. AdvenlusGerberliin Galliam 439.•—Guietiam Francorum rege eadem lempestaleOttoni regi Ilalioe
cum apud sese super hoc aliqua deliberaret, ab ipsa legalus direclus est, Cujus advenlu juvenis exhila-
Divinilate direclus esl Gerberlus 44°,magni ingenii ratus, regem adiit, atque ut G o commitlerelur
ac miri eloquii vir, quo postmodum tola Gallia acsi oplinuit. E G o per aliquot tempora hsesit, Re-
lucerna ardente, vibrabunda refulsit. Qui Aquitanus '" mosque ab eo deductus esi. A quo etiam logicai
genere, in ccenobio(107) sancti confessorisGeroldi scienliam accipiens, in hrevi. admodum profeeit,
a puero altus, el grammatica edoctus est. In quo G s vero cum mathesi operam daret, ariis diftl-
ulpote adolescens cum adhuc intenlus morareiur, cultale victus, a-musica rejectus est. Gerberius
Borrellum cilerioris Hispaniaj ducem orandi gratia interea studiorum nobiiitate prsediclo melropolilano
ad idem ccenobiumcontigit devenisse, Qui a locF commiendatus,ejus gratiam prse omnibusprsemeruii.
abbate humanissime exceptus, post sermones quol~- Unde*et,abeo rogatus, discipulorum turmas artibus
libet *", an in artibus perfecti in Hispaniis habean- inslruendas ei adhibuit.
tur, seiscitatur. Quod cum prompiissime assereret, "p 46. Qtiem ordinem 44trlibrorum 44cin docendow
ei mox ab abbale persuasum est, ut suorum aliquem servavit 44S.— Dialectieam ergo ordine librorum
susciperet, secumque in artibus docendum duceret. pereurrens, dilucidis senlentiarum verbis enodavii.
Duxitaque non abnuens, pelenli liberaliter favil, ac lnprimis enim Porphyrii ysagogas id est introduciio-
frairum consensu Gerbertum assumptum duxit, nes secundum Victorini rhethoris translalionem,
atque Hatloni episcopo(108) inslruendum commisitt inde etiam casdem secundum Manlium explanavii.
Apud quem etiam in mathesi plurimum et efficaciter ~ Cathegoriarum, id est praedicamenlorum librum
sluduil. Sed cum Divinitatis Galliamjam caliganlem Aristotelis 446consequenter enucleans. Periermenias
magno luminej relucere voluit, praediclis duci et vero, id est de interprelatione librum, cujus labori»
episcopo menlem dedit, ut Romam oraturi peterent. sit, aplissime monslravit. Inde eliam ,topica, id est
Paratisque necessariis, iter carpunt, ac adolescen- argumentorum sedes, a TuIIiode Greco in Lalinum
tem commissum secum deducunt. Inde Urbem in- translata, el a Manlio consule sex commentariorun».
gressi, post prseces anle sanctos apostolos effusas, libris dilucidata, suis auditoribus inlimaAit.
beate recordaiionis papam (109) .... adeunt, ac 47. Quid provekendis 447rhethoricis 447,vroyide--
VARLE LECTIONES.
436Dc, f, in abscisa. 4a: rim abscisum. 43Ssluduis. corr. sludiis. 439Giilliamabscisum. "44°gus code&
441muluos corr. 442lto, s abscisa. 443vox absc. 4Uab, mis absc. 441i ser-
446 qlhbel. 7 mora, or, iibr, do,
absc. aristelis cod. 4i ve, icis absc. .
WTJE.
(107) Aurillac, in' prfcfeclura Cantal. (109) Johannem Xlil qui annis 96S Qcl.-972
(108) Ausonensi. Sepl. ,5 sedil.
RICHERI S. RESiSGHMONACfll '
{05 104
rit 447\~* Kecnon et qualuor de topicis differentiis, i. scunlur. Effecit semicirculum recta diametro divi-
libros, de sillogismis calhegoricis duos, de ypothe- sum. Sed hanc diametrum fislulam conslituil,, in
ticis tres,diffinitionumque librumunum, divisionum cnjus cacuminibus duos polos boreum et austrono-
soqueunuin, ulililer legit etexpressit. Post quorum thum notandos esse instituil. Semieirculumvero a
laborem, cum ad rhethoricam suos provehere vel- polo ad polum 50 partibus divisil.Quarum sex apolo
let, id sibi suspectum erat, quod sine locuiioiium distinctis, fistulam adhibuit, per quam eircularis
modis, qui in poeiis discendi sunt, ad oratoriam linea arclici signaretur. Post quas eliam quinque
artem ante perveniii non qneat. Poetas igitur adhi- diductis, fistulam quoque adjecit, quae aeslivalem
buit, quibus assuescendos arbitrabatur. Legil itaque circulationem indiearel. Abinde quoque quatuor
ao doeuit Maronemet Statium Tcreniiumquepoetas, divisis, fistulam identidem addidit, unde iiequinoctia-
Juvenalemquoque ac Persium Horaliumque saiiri- lis rotunditas commendaretur. Reliquumverospa*
cos, Lucanum eliam bistoriograplmm.Quibus assue- tium usque ad noliumpolum, eisdem dimensionibus '
factos, lociitionumquemodis comnositos, ad rhetho- disiinxii. Cujus inslrumenli ratio in tantum valuit,
rieam transduxit. ul ail polum sua diamelro direcla, ac semicirculi
48. Cur eis 448sophistam44sadhibuerit44B.-— Qua productione superius versa, circulos visibus inexper-
inslruciis sopliislam adhibuit; apud nuem in con- ]i los, scieiiliaedarel, atque alta memoria reconde-
iroversiis exercercniur, ac sic ex arle agerenl, ut ret 4S*.
praeler arteniv^ere viderentur, quod oratoris maxi- S2. Sperai.compositioplanetiscvgnoscendis4c3ap(fs-
mum videtur. Sed haec de logica. In mathesi vero sima 4li3. — Errantiumque siderum circuli cum intra
quantus sudorexpensus sit, non incongruumdicere mundum lerantur, el conlracontendant, quo tamen
videlur. Ariihmeticamenim quaeest matheseos pri- arlilicio viderenlur scrulanti non defuil. Inprimis
ma, inprimis dispositis accommodavit. enim speram circularem effecit; hoc esl ex solis cir-
49. Qui labor 44Sel in mathemalicis4W impensus culis conslanlem. In qua circulos duos qui a Gracis
sil 449.— Inde eliam musicam, multo anle GaMiis coluri, a Lalinis incidentes dicuntur, eo quod in
ignotam, notissimam effecit. Cujusgenera in mono- sese incidant complicavit; in quorum extremitatibus
cordo disponens, eorum consonanlias sive simpho- poios fixit. Aliosvero quinque circulos, qui paral-
nias in lonis ac semiloniis, dilonis quoque ac diesi- Ieli 464dicuntur, coluris transposuit, ila ut a polo ad
bus distinguens, tonosque in*sonis ralionabililer pblum 30 partes, sperse medietalem dividerent;
distribuens, in plenissimam noliliam redegit. idque non vulgoneque confUse.Nam de 30 dinridise
50. Sperce 4C 0 solidce 450
composilio4S0. — Ratio speraeparlibus a poload primum circulum, sex con-
vero aslronomiaequanto sudore collecta sit, dicere Q slituit; a primo ad secundum quinque; a secundo
inulile non.esl, ulet tanti viri sagacilas advertatur, ad tertium, qualuor; a lerlio ad quartum, itidem
el artis efficacialector commodissimecapiatur. Quaj quatuor; a quarto ad quinlum, quinque; a quinto
cum pene intellectibilis sit, tamen non sine admi- usque ad polum, sex. Per hos quoque circulos eum
ratione quibusdam instrumentis ad cognilionemad- circulum obliquavit,qui a Grcecisloxos, vel zoe, a
duxit. Inprimis enim naundi speram ex solido ac Laiinis obliquus/el vitalis diciiur, eo quod aninia-
roiundo ligno argumentatus, minoris simililudine, lium figuras in stellis contineat, Intra hunc obli-
majorem expressit. Quam cum duobus polis in ori- quum,-errantium«irculos miro artificio suspendit.
zonteobliquaret, signaseplemlrionaliapolo erectiori Qnorumabsidas, et alliludines a sese eliam distau-
dedit, australia vero dejectiori adhibuit. Cujusposi- lias, efficacissime suis demonstravit. Quod quem-
tionem eo circulorexit, qui a Graecisorizon, a Lalinis admodum fuerit, ob prolixitalem hic ponere com-
limitans sivedeierminans appellatur, eoquod.in eo modum non est, ne nimis a proposito discedere
signa qusevidentur ab his quae non videntur distin- videamur.
guat ac limitel. Qua in orizonle sic collocata, ut et 53. Aliat 4EB
spermcompositio4SI!signiscognoscen-
ortum et occasum signorum uliliter ac probabiliter dis tDBidonea.—Fecil prasier haec speram alteram
demonslraret, rerum ualuras disposilis insinuavit, O circularem, inlra quam circulos quidem non collo-
insliluitque in signorumcomprehensione. Nam tem- cavit, sed desuper ferreis atque sereisfilis signorum
pore noclurno ardenlibus stellis operam dabat; age- figuras complicavit.Axisque Ioco, fistulam frajecit,
batque ut eas in mundi regionibus diversis obliqua- per quam polus rcelestis nolarelur, ut eo perspecto,
las, lani in ortu quam in occasu nolarenl. machina coeloaptaretur. Undeet factum est, ut sin-
51. Intellecliliumm circulorum compreliensioUl. gulorum signorum slellas,singulishujus speraesignis
— Cireuli quoque qui a Graecisparalleli, a Latinis clauderentur. Illud quoque in hac divinum fuit, quod
cequislantesdicunlur, quos eliam incorporales esse cum aliquis ariem ignoraret, si unum ei signum
dubium non est, hac ab eo arte comprehensi no- demonstraluin lorei, absque magislro celera per
VARLE LECTIONES.
44,1 it absc-. 448is, am, erit absc. 44=bor, emali, il absc. m s, so, comp. absc. 4MIn,li, compre
abscisa. 462r. Sed hoc ad circulos inlellectibiles. Quanto ciiam sludio eriamiumque siderum circulos
3 no, lis abscha. 4'4 qui a graecisparalleli, a laliuis aequi-
4B
aperuerit dicere non pigebat. Qui jam deleta.
st&ntes dipunlur del. 4t,:lAlia, comp, cogn, idoabscisa.
JOS HISTORIARUMLlBRI QUA'TUOR. ~- LIB. III. 106
speram cognosceret. Inde- etiam suos liberaliter A bat, in quo divina et humana consistunt, sine quibus
inslruxit. Atque liaecaclenus de asfronomia, eliam nulli sil philosophandum. Tulii itaque ad pa-
54. Confeclio4Mabaci 4S°.— ln geomelria vero4B7 lalium figuram eandem, et coram Oltone auguslo
non minor in docendo labor expensus est. Cujus iis qui sapientiores videbantur eam explicavit. Au-
inlroductioni, abacum id est labulam dimensionibus guslus vero cum et ipse lalium sludiosissimus habe-
aptam opere scularii effecit. Cujus longitudini, in27 relur, an Gerbertus erraverit admirabalur. Yideral
partibus diductae,novem nirmero nolas omnem nu- etenim illum, et non semel disputantem audierai.
merum significanies disposuit. Ad quarum etiam Unde et ab eo praedictae figure solutioneni fieri
similitudinem, mille corneos effecit caracteres, qui nimium optabat. JNecdefuil rei occasio.
per 27 abaci partes mutuall, cujusque numeri mul- 57. (970.) Nam venerandus Remorum metropdli-
liplicationem sive divisionem designarent; tanto lanus Adalbero, post eundem annum Roniam cum
compendio numerorum mulliiudinem dividentes vel Gerberto pelebat, ac Ticini (111) augustum cum
multiplicantes, ut prae nimia numerosilale potius Otrico repperil. A quo eliam magnificeexceptus est;
intelligi quam verbis valerenlostendi. Quorum scien- duclusque per Padum classe Ravennam. El tempore
tiam quiadplenumscire desideral,iegat ejuslibrum oporluno, imperatoris jussu, omnes sapienfes qui
quem scribil ad C. grammaticum (110); ibi enim B conveneranl, inlra palatium collecti sunl. Affuit
hasc satis habundanterque traclala inveniet. prsediclus reverendus metropoliianus; affuitel Adso
55. (969.) Fama Gerberli per Gallias el Ilaliam abbas Dervensis, qui cum ipso metropolitano adve-
diffusa. — Fervebat studiis, numerusque discipu- nerat; sed et Oliicus praasenserat, qui anno supe-
lorum in dies accrescebal. Nomen etiam tanti doclo- riore Gerberti reprehensorem sese monslraverat.
ris ferebalur non solum per Gallias, sed eliam per Numerus quoque scolasiicorum non parvus confluxe-
Germaniae populos dilatabatur. Transiitque per rat, qui 458imminentem dispulalionis lilem summo-
- Alpes, ac diffundilur in Italiam, usque Thirrenum, pere praestolabantur.Haerebanletenim, an Olrico 469,
et Adrialicum. Quo tempore, Otricus in Saxonia in- quispiam resistere auderet. Necnon et augusliis
signis habebatur, Hic cum philosophi famam audis- hujusmodi cerlamen habendum callide pcrlraclabat;
set, adverleretque quod in omni disputalione, rata Nitebalur autem Gerbertum incaulum Otrico oppo-
rerum divisione uteretur, agebat apud suos, nt ali- nere, ut si incautus appeteretur, majorem conlro-
quae reriim divisarum figurae, ab scolis philosophi versandi animum in contrarium moveret. Otricum
sibi deferrenlur, et maxime philosophiae,eo quod in vero, multa proponere, nihilve solvere hortabatur.
rata ejus divisione, perpendere ipse facilius posset, Atque his omnibus ex ordine 46° considenlibus, au-
an reete is saperet, qui philosophari videbatur, C guslus eorum medius, sic e sublimi ccepit:
ulpote in eo quod divinarum et humanarum scien- . 58. Alloculio augusli Oilonis in convenlusapien-
liam profiletur. Directus ilaque est Remos, Saxoi lium pro emendationefigurce.—«Humanarii,inquieris,
quidam, qui ad haecvidebalur idoneus. Is cum scolis; ut arbitror scienliam, crebra medilalio vel exerci-
inleresset, et caute generum divisiones a Gerberto talio reddit meliorem, quotiens rerum materia
disposilas colligeret, in ea lamen maxime divisione, compelenler ordinala, sermonibus exquisilis; per
quaephilosophiam ad plenum dividif, plurimum or- (^uoslibetsapientes effertur. Nam cum per olium se-
dine abusus est. pissime lorpemus, si aliquorum pulsemur queslioni-
56. Figura Gerberli philosophica per malivolos bus. ad ulillimam mox meditalionem incitamur. Hinc
depravala, ab Otrico reprehendilur. — Etenirn cum scientia rerum a doctissimis elicita est. Hinc est
mathemalicaj phisica par atque -eojeva a Gerberto quod ab eis prolata, libris tradila sunt, nobisque
posita fuisset, ab lioc mathemalicae eadem phisica ad boni exercicii gloriam, derelicta. Afiiciamur igi-
ul generi species subditaesl; incerlumque utrum tur et nos aliquibus objectis, quibus et animus ex-
induslria an errore id factum sit. Sicque cum mulii- cellentior ad intelligentioe certiora ducatur. El eia
plici diversarum rerum distributione, Ofrico figura inquam, jam nunc revolvamus, figuram illam de
delata est. Quam ipse diligenlissime revolvens, Ger- D philosophiae partibus, quae nobis anno superiore
berlum male divisisse apud suos calumniabatur, eo monstrala est. Omnes diligenlissime eam adver-
quod duarum aequalium specierum, alteri alteram tanl; dicantque singuli quid in ea, aut eonlra eam
subslitulam ut generi speciem figura menliebalur. sentianl. Si nullius extrinsecus indigel, vestra
Ac per hoc niliil eum pbilosophiaj percepisse auda- omnium roboretur approbatione. Si vero corrigenda
eter astruebat. Illudque eum penilus ignorare dice- videbilur, sapientium senlenliis, aui improbetur,
VARyE LECTIONES.
466confe, ci abscisa. 4B 7 vero cui nihil anle Galliae
4S
8 scriptum Iiabebant, quanlus labor expensus
sit, sermo impar dicere non sufficit deleta. qui id negolium perpenderant. et ob boc deleta. 4s9 eo-
rum doctissimocorr. Olrico 460jussi corr. ex ordine. -
NOM. .-
"(110) Ad Conslanlinum, de divisione numero- moratus, Martio inde Ravennam movil, alque d.
rum. 22 Ferrariae, d. 30, ejusdem mensis Ravennaedi-
(111) Otto an. 970 iride a mense Januarii Ticini plomala edidit.
pAxnoL. CXXXVIII. k
107 RICIIERI S. R.EMIGHMONACHI 108
aut ad normam redigatur. Coramque deferatur jam ^^ iiere Iiabeanrur, majore inquam admiratione dignum
nunc videnda. » Tunc Otricus eain in aperto profe- ' videtur, si alteri allera subdaiur. Sed dico phisiolo-
rens, a Gerberlp sic o.rdinalam,, et-a suis auditori- giam phisicae ge.nus.non esse quemadmodum pro- •
bus exeeplam scriplamquc fespondit; et sic domno ponis, nullamque earuin differentiam aliam assero,
auguslo legendam porrexit. Quae perlecta, ad nisi eam quam inter philosopbiam et philologiam
Gerberlum delata est. Qui diligenler eam perr cognosco. Alioquin philologia philosophise geaus
currens, in parle approbal, et in parte vilu- concedilur. > Ad haee scolasticorum inultitudo plri-
peral, simulque non sic eam sese ordinasse asse- losophiaedivisionem inteiTuptam indignabatur, eam-
ruit. que repeti apud augustum pelebat. Otricus vero
59. Divisio tlieorelicce461philosopldwin species.— post paululum idem repetendum dicebat, prius
Rogalus aulem ab augusto corrigere, ait : i Quo- tamen habita ratione de causa ipsius philosophiae;
niam, o magne csesar auguste, le bis omnibus po- inlendensque in Gerberlum, quaeesset causa pbile-
tiorem.yideo, luis utpar est jussis parebo. Nec mo- sophiae sciscitabatur.
TCbitme malivolorum livor, quorum instinctu id 62. Quce sil causa conditi mundi. — Qui c.um a
faclum esl, ul rcctissima philosopbiae divisio pro- Gerberfo, ul apertius quid vellet ediceret, rogaretur,
babiliter dilucideque a me nuper ordinata, unius I* ulrum videlieet causam qua inventa est, an causam
speciei .suppositione vitiata s*U462.Dico itaque mar cui invcnta debelur, illc mox : « Ipsam, inquit, cau-
thematicam, phisicam, el -theologicam, oequaevas sam dico.propter quam inventa videtur. i Tunc vero
eidem generi subesse. . Earum auiem genus, eis Gerbertus : « Quoniam, inquiij nunc paiet quid pro-
aequaliterparticipare. Nec iicri posse, unam eandem- ponas, ideo inquam invenla cst, ut ex ea cognosea-
que speeiem, una eademque ratione, eidem speciei mus divina et humana. El Otricus : Cur inquil unius
etparem esse,. el ut inferiorem acsi generi speciem rei causam, tot diclionibus noifiinasli? cum ex una
subjacere. Etego quidem de his ita sentio. Caelerum fortassis noniinari poiuit, el philosopborum sit bre-
si quis contra haec coniendal, rationem inde vitati sludere? »
affeetet-,- faciatque nos inlelligere, quod fortassis 63. Quod non omnia nomina causarum singulis
nalurse ipsius ralio, nemini adhuccontulisse vide- dictionibus efferunlur. — Gerberlus quoque : « Noli
tur. J omnes, inquil, causae,-uno valent nomine proferri.
60. J?hilosophim divisio. — Ad hsec Otricus, Elenim cum a Platone causa creali mundi non una
innuenle augusto, sic ail: « Quonianv philosophise sed tribus diciionibus, bona^Dei volunias declarala
parles aliquol breviter atligisli, ad plenum oporlet sit, constat hanc creali mundi causam, non aliler
ut et dividas, et divisionem enodes. Sicque fieri po- (-t potuisse proferri. Namsidixisset voluntalem causam
terit, utexprobabilidivisione, vitiosae figurai saspi- essemundi, non id essel.consequens; quaelibet enim
cio a te removeatur. t Tunc quoque Gerberlus : volunlas, id esse videretur, quod non procediu i
< Cnm hoc inquit magni constet, ul pote divinaru-ra Atque hic Otricus : « Si, inquit, Dei volunlatem
et humanarum rerum comprehensio veriiatis, lamen eausam condi'i mundi dixisset, brevius quidem et
ut nec nos ignaviaearguamur, et auditorum,aliqui snfficienter dictum foret, cum numquam nisi bona
proficere possint, seeundum "Vilruvii alque Boetii fuerit Dei volunlas. Non enim-est qui abnuat bonam
divisionem dicere non pigebit. Est enim pbilosophia esseDeivoluntatem. t EtGerbertus-: «lu hoc, inquit,
genus; cujus species sunt, practice, el theoretice; penilus non contradico. Sed vide; quia' conslat
praclices vero «pecics dico, dispensaiivam, dislri- Deum substantia solummodo bonum, quamlibel vero
butiyam, civilem. Sub theorelice vero non-incon- crealuram participatione bonam, ad ejus^ nalurae
grue inlelligunlur phisica rialuralis, mathematica qualitatem exprimendam, bona additum est, quod
jntelligibilis, ac theologia inlellectibilis. Rursusque" id ejus proprium sit, non etiam cnjuslibel crealurae. '
mathcmaticam sub phisica nori praeter rationem col- Tandem quidquid illud sit, id sine dubio constat,
locamus,t:i> . non omnia causarum nomina una diclione proferri
• 61,, Reprehensio divisionis ab Otrico inutilis, ac '^ posse. Quoeenim tibi umbraecausa videlur? an baec
Gerberli responsio. — .Nisusque quod reliquum eral unadictioneindicavi valet?»
prosequi, Otricus subintulit : «.Miror .inquiens ve- 64. Quce 463 sit 463causah6Zumbrai 463.— « Sed
hemeiUissime, quod phisicae malhematieam sic de dicoumbraecausam esse corpusluci objeclum.Alqiie
propinquo. subdidisti, cum inler uiramque subalter- haec brevius-nullo modo dici valet. Si enim corpus
itum genus'intelligi possit phisiologia. Viliosum et- umbrae causam dixeris, nimis commune protulisti.
enim valde videtur, si nimis longe peiita pars, ad Quod si corpns objectum volueris, id quoque tan-
generis conferatur divisionem. t Ad haecGerberlus : tum non procedit, quantum ab hac parte relinqui-
( Inde, inquil, vehemenlius mirandum videtur, quod tur. Sunt enim corpora.nonimlla, atque etiam.di-
malhematicam phisicae',suae-videlicetcoaevae,ut spe- versis objecia, quse umbrae causa esse non possunt.
ciem subdiderim. Cum enfm coaeva;sub eodeni ge- Nec abnuo muUarum rerumcausas,singiilisdictioni-
VARI.E LECTEONES.
401x abscisa. • 4G2 sit. Non enim jgnoro .quemcumque bonum calumniis malivolorum assidue inseclari
delela, 4S3 ua', sil, a, nmhr ubscisa. :
109 HISTORIARUMLIE -
3RIQUATU0R.--L1B.III. 110
bus efferri, veluli sunt genera quaespecierum causass A.atque ulililef amministravit; vir magni ingenii, lo-
nemo ignorat, velulest subslanlia, quanlilas, qua- tiusque virtutis, liberalium Iitlerarum scienlia cla-
lilas. Alia ^ero non-simpliciler proferunlur, ut ra- rus, adeo ut in disputando ex arle et proponeret,
tioriale, ad niortale. » et prohabiliter concluderet. Penes quem regrium
65. Quid continentius464sit rationale an 464mor-- Germaniae cum Galliarum aliqua parte, usque ad
lale 464:— Tunc vehemenlius Otricus adniirans ait: :' diem viloe ejus supremum, mansit, sed aliquando '
« An morlale rationali supponis ? Quis riesciat quodI dubio slatu. Nam inter ipsum et Lotharium Gallo-
rationale Deumet angelum hominemque concludat,', rum regeiri, quaridoque 471et odium immane, et
mortale vero ulpole majuset conlinentius omniai anceps victoria "fuit. Etenim cum ab Ottoiie Belgica
morlalia et per hoc infinila colligal? J Ad baec e tcnefelur, et a Lothario impeleretur,'contra se
Gerberlus : « Si, inquit, secundum Porphirium atques dolos-aut vires moliebantur, eo quod' uterqiie et
Boelium, substanliae divisionem, usque ad individuai suuni patrem eam tenuisse conlenderet, et exerci-
idonea partilioneperpenderes, ralionale conlinen- luum multitudine , uterque eam se deferisurum noii
tius quam mortaie sine dubio haberes , idqiie con- diftideret. Nam (112) et Ludovici palris Lotharii ftiit,
gruis ralionibus enucleafif, in -promplu est. Etenimi et ejus post dono, hujus Otlonis paler, Otlo obtinuit."
cum conslet substanliam genus generalissimum, , R Horuin ergo discordiaeincentivum principiurn Belgica
" '
per subalterna posse dividi, usque ad individua,, fuit. ;.
videndum est an omnia suballerria singulis diclio- 68. Indignalio 472 Lotharii in Otlonem. — Igilur, .
nibus proferantur. Sedliqiiido patet alia de^singulis,, in Aquensi palatio Ottone commorante cum conjuge
alia de pluribus nomen factum habere. De singulis,,' Theupbanu gravida, Lotharius illuni propius ac-
ut corpus, de plliribus ut animatum sensibile. Ea-- cessisse acerrime iriotus indignabatiir. Ergo Fran-
dem quoque ratione subalternum, quod est animall corum ducern Hugonem, reliquosque regni prirnaies
rationale, praedicatur de subjecto, quod est animal[ consilium petiturus Lauduni collegit." Dux ilaque
ralionale morlale. Nec dico, quod ralionale simplex,, proeessit. Reliqui eliam quibus quoque cotisulenduni
praedicelur de simplici mortali; id enim non pro- erat, ante regem consequeriter admissi sunt. Quibus'
cedit; sed rationale inquam animali conjunctum,, residentibus rex duplicem injuriam sibi illatam
"
praedicalur de morlali, conjuncto animali rationali. >> esse commemorat, cum regni sui pafs ab hosfe*
Guirique verbis et sententiis nimium flueret, ett msurpata fuerit, et ipse hostis ad fines' siios teme-
adhuc alia 46Bdicere pararet 46B,augusli nutu dis- rarius accesserit. Nec majori injuria? esse quod te-
putationi finis injectus esl, eo quod et diem pene) nuerit, quam qilia tencns ad fines suos accedere
in his lotum consumseranl, et audientes prolixai " nou lormidaverit. Se. eliam id multa aviditale ul-
atque continua disputatio jam fatigabat. Ab augustoi cisci velle, si consilio suo' velint cedere. Nec posse
itaque Gerberlus egregie donatus, cum suo metro- se ab hoc animo temperafi, si ad id agendiini copia"
politanoin Gallias clarus remeavit. militum non defecerit.' Gralias cliam sese quando-
66. Sinodus apiid sanclam Magrdm habita. — que reddilurum, si id quod cupit aequo animo ad- '
Eodem tempore Emma 467regina et Adalbero Lau- oriantur.
dunensis episcopus infames stupri criminabarilur ; 69. Impetus Gallorum sponlaneus i73in Otlo-
id lamen latenter intendebalur, nullius manifeslo nem 473.'— Moxduxet alii primates sine deliberandi
intentionis teste. Sed quia suppresse dictum, ad consultatione senteiitiam regiam aitollunt. Sese
omnium aures devenerat, episcopis visum est id sponteliuros cum rege, etOttonem aul comprehen-
esse diseuliendum, ne frater et coepiscopus eoruin suros, aut inlerfecturos", aiit fugaturos pol!icentur.:
irifamiaetanlae subderelur. A supradiclo ergo me- Hirjus"consilium negolii 474 dissimulatum ad pau-
tropolilano collecta est episcoporum sinodus apud corum lunc nolitiam pervenire potuil, adeo rit euri--
sanctam Magram locum Remorum diocesaneum. tes, quorsum nescirent. Tandern collectus exercilus '
Considentesqueet quaequeulilia pertraciantes, post- n sic densus incedebat, ut efecta hastilia lucum potius -
quam nietropolitanus 468 quam arma porteriderent. Ibat ergo per cuneos sim-
67. Ollonis promotio in regem 409per 469Germa- bolo (113) distinctos." Cum vero vada Mosaetrans-'
nos 469 et Belgas 469.— Post obilum domni Oltonis misissent, centuriones coiislituti et dispositiper cen-
Germanofum regis, ejus filius Olto, a Germanis turias, Ottonerii non sufficienlem habere exercituni'
Belgisque rex 'creatus 470, rem publicam strenue diligenter contemplati sunt 476.Itaque accedebant,'
"" '
VARLE LECTIONES.
464conli, lins, atio an, taleabsc' **"nova corr. alia. 468 omnes
467E. R. et Ad. L. codex. 468hic exspeclarent coir. dicere
469 pararel".
pene una- et-alice plures fortasse linern excism sunl. in regem,
per, os, as absc. 470 elevatus corr. creatus." 471'plerunique corr. quandoque *72 io, n absc. 475onla-
neus, Oltonem dbscisa. 474 n. tfactant .atque ordinant galli celtae. Quod.deleta. -47Ss.- Conli!riali-,i.
: ' '" .,..-
,deleta,- ..:_-., .. . ,.
NOT^:. "....-..,-... ". :
'
j[112) Nugalur Richerus. '(H3) Id est vexillo.
"
iU RICHERI S. RI IMIGIIMONACHl «2
multamqufi inopiam rei militaris apud hostem pra> J 1 nitendum esl, ne laudi egregiae turpis infamia suc-
dicabanl. cedat. Enitimini ergo pro viribus, el si quid dede.coris
70. Quae dum ad aures Ottonis referunlur , ille conlraxislis, a tanla claritudine amoveatis. Non vos
uipote erataudaci animo, Lolharium numquam haec latel, fugaeignominiam a Lofhario nuper nos pertu-
aggressum respondit. Nec vero in suas parles ad- lisse. Quam non solum bello , sed etiam morte re-
venlarepoiuisse, cum nec ei copia militum suffice- pellere, et veslram claritudinem decet, et lempus
ret, nec de suis satis spei haberel. At cum alii atque exposcit, facullas eliam persuadel. Si igitur magis
alii Lolharium jam adesse dicerent, et in eo pcr- imperare quam servire parati eslis, dum aetas viget,
severarent, Olto dixisse ferlur, se ad his creden- animusque valet, hoc facinus ne parvipendalis. In-
duiii nullo fnodo posse allici, nisi ipse quoque vi- genli virtutc efficiteul sifis formidini, quibus igno-
dendo per sese addisceret." Equis ergo inclamatis et biles el.vulgus fuislis. i Hacsenlenlia,id fieri omni-
adductis, Otto ad videndum 47°proeessit. Loihafium bus persuasum est.
cum viginti milibus 477 instare advertit. Cogilabat 74. Equitalus 481in Galliam. — Inlerea Otto kd&
itaque nunc reniti, nunc quoque ad tempus rece- trigiuta milibus 482equitum in Gallias ire parabat.
dere, et posl cum exerciiu copioso reverli mediia- Nec moratus praemissis centurionibus ibat. Galliam
batur. Tandem quia Lolharius urgebat, slare non Celiicam exercitu implevit. Quam parlim combussit,
potuit. Abscessit ergo non sine lacrimis, cum uxore parfim depopulatus est. Sic eliam versa vice Lo-
Teuphanu regnique principibus, relictopalalio alque tharium adurgens, eo quod militum copiam non
regio apparatti. haberet, fluvium Sequanam transire eompulil, et
71. Lolharius cum exercitu affuit, Oltonem se gemebundum ad ducem ire coegit. Turbati ergo
caplurum ralus. Et cerle coepisset, si in ilinere repentino boslium adventu,rex Slampas (lli)adiil,
sese exercitus angariis non impedisset. Nam si ante, dux vero ad colligendum exercitum Parisii resedit.
ejus discessum pridie advenissel, eum aut capere Dum baec agunlur, Otlo cum exercitu properat,
aut neci dare potuisset. Palalium igilur ab hoslibus fiscumque regium Aliniacum diripit atque com-
occupalur. Regiaemensaeeverluntur. Ciborum appa- buril; et per fines urbis Remorum transiens, sancto
ralus per calones diripitur. Regia quoque insignia a Remigio multum honorem exhibuit. Urbem quoque
peuetralibus erepta, asporfantur. Aeream aquilam Suessorum pi-aelergressus, et sanelum Medardum
quae in verlice palalii a Karolo magno acsi volans venerans, palalium Compendiense pene diripuit.
fixa erat, in vullurnum converlerunt. Nam Germani Nec minus cenluriones praevii eo ignoranle sanctae
eam in favonium 478converterant, subtiliter signi- . i Baltildis monasterium, apud Ghelas penitus subrue-
ficantes Gallos suo equilalu quandoque posse de- runt alque combusserunt. Quod non mediocrilef
yinci. Lotharius frustra impelu facto, sine obside dolens multain ejusrestauralionem delegavit. Tan-
Tel pace sequeslra exercilum reduxit, postea se dem ad fluvium Sequanam accessit, ihique exercitus
redilurum corifidens. lentoria fixit, Parisium in prospeelu habens, tolam-
72. Otto cui totum calamitatis pondus illatum que pene regionem per triduum depopulatus est.
fueral, donis multiplicibus multisque favoribus suos 75. lbanl ergo equiles cum lixis palantibus ad
sibi asseiscebat. Et utpote vincendi cupidus, si quos victum deferendum, sladiis 160 circumquaque. Et
leserat, revocabal aut reddilo quod suslulerat, aut quia Sequana interfluebat, neuter exercitus ad se
dalo quod spoponderat. Pacatis aulem omnibus alque accedebal. Dux enim in altera fluvii parie mililes
sibi revocatis si qui forle 479abscesserant, regno- colligebat; at hoc triduum n.onsufficiebat ad colli-
rum principibus in unum colleclis, coram sic locu- gendorum sufficientiammilitum, nec fieri potuit co-
tus est : pia unde congrederetur 4S3.
73. Oralio 48°Ollonis ad 4S0 suos. —« Non ab re, 76. Monomachia duorum. — Cum ergo uterque
viri clari, huc vos convenisse volui. Virtus vestra exercitus dubio esset stalu, et de victoria altrinse-
suggessil a vobis consilium expelere, quos et inge- r«cris tota mente quaereretur,Germanus quidam animo
nium decoral, el animi virlus informal. Nec du- simul el viribus fidens, singtilaris ad dimicandum
bitavi me susceplurum a vobis oplimi consilii ralio- cum armis processit, seseque ad pontem ubi portae
nem, cum ab animo non excesserit, quanto animo, erant repagulis et clavis ferreis munitae, congressu-
quanla virlulein fideshactenus perslitistis. Anle hac,' rum solum cum solo obtulit. Hoslem ut veniret sin-
viri clarissimi, ingenli virluie pro egregiae laudis gularis ssepenumero inclamavit. Et cum jam in Gal-
honore et gloria sategistis, cum et consilio clari, et lorum contemplum quaedam maledicla effunderet,
bello invicli enituislis".Nunc quoque eadem virtute nec aliquis ei responderet, per custodesduci aliisque
VARLE LECTIONES.
m V.cum princinibns deleta. m XX cod. 478iu gallos deleta. 47Sf. animo delela. 4800, ad abscisa.
tn E absc. 48sXXX. 4asc. Nec praelermiltendus videtur cbngressus duorum, quorum aller Germanus,
alter vero Gallus fuit. Cum uterque deleta.
WTJE.
{iU) Etampes.
113 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. III. 114
principibus qui jam pauci advenerant, relatum est, A dolis falli, neque viribus posse devinci, sepe et mul-
ad portas pontis hujusmodi esse hominem, qui sese tum apud se quaerebal, ulrum potius foret stare con-
ad dimicandum singulariler solum cum solo propo- tra hostem an reconciliari hosli. Si staret conlra,
neret, illumque probris et conlumeliis verborum cogilabal possibile esse, ducem opibus corrumpi, et
principes lacessire, nec illum inde recessurum esse, in amiciciam Ottonis relabi. Si reconciliarelurhosti,
nisi autsingulariter congredialur, aul portis incisis id esse accelerandum, ne dux praesenliret, etne ipse
totus exercitus inlromittatur. Dux cum principibus quoque vellet reconciliari. Talihus in dies afiicieba-
hanc conlumeliam non ferens , tirones 484horlalur tur. El exinde his duobus ducem suspeclum babuit.
ut furentem 48Brepellant, et a lanta ignominiapur- A consullantibus tamen deerelum 490est, Ottonem in
gati 486nominis gloriam sibi affeclent. Mox quam amiciciam regis revocandum, eo quod ipse vir virlu-
plures animo ardentes, ad resislendum sese obiule- lis esset, ct per illum non solum dux mansuesci
runt. Ergo de pluribus unus eleclus, Ivo 487,con- possei, sed et aliarum genlium tiranni subjugari uti-
gressurus procedit. Premium.viri fortis propositum liter valerent. Legati igitur a Lolhario direcli, ab
est; et,ablatis repagulis, porlse palefactae sunl. Pro- Otlone liberalissime suscepti, de habenda utriusque
cedit sibi obviam hostis ulerque. Qui objectis clipeis, amicicia duce ignorante elaborant:
491Ottonem. —-« Ha-
telisque obnitentes, mente furiala pauea admodum B 79. Oralio 491Gallorum ad
probra sibi objecerunt. Germanus tandem telum ja- ctenus, inquiunf, discordiae,invidise,caedisamatores
culatus, Galli clipeum gravi ictu pertundit. Giadio- floruerunt, cum inter nobilissimos reges lantum lo-
que educto cuin urgere instaret, a Gallo mox lelo cum habuerunt, quibus pro deliciis eral discordia,
obliqualo confixus, atque vita 488privalus est. Gal- quia apud reges discordes se mulla adquirere posse
lus victoria potitus, ab hoste rapta arma asportavit, arbilrabantur. Enimverodecommuni labecogitabant,
alque duci obtulit. Vir fortis praemiumpetiit el ac- ut majoris gloriaeel honoris locum, apud conlurba-
cepit. tos vindicarent. Sed proderit plurimum rci publicse,
77, Oltonis a Gallia 489digressio489suorumque48S si malignilas pravorum jam dnduin reprimatur, et
fitga 489.— Otto Gallorum exercilum sensim colligi virtus bonorum luce purius enitescat. Redeat ergo
non ignorans, suum eiiam tam longo itinere quam virtus et floreat inler' gloriosissiriios reges, ut et
hostium incursu posse minui sciens, redire disponit; vestra virtute lantorum malorum auctores abinde
et datis signis castra amoverunl. Angarias quoque conquiescant, et res publica veslra virtule potius
accelerare molili sunt; amolisque omriibus, ibant gubernetur, quam cupidorum invidia dilabatur. Se-
non segniter, nec sine metu. Axonaefluvii vada fesli- curius enim ambo regnabitis, cum in amicicia con-
nantes alii transmiserant, alii vero ingrediebantur, C juncti duos exercitus prouno habebifis. Quod si ex
cum exercitus a rege missus a lergo festinantibus vobis alter in ultimassuorum regnorum gentes ire
affuit. Qui reperli fuere, mox giadiis hostium fusi disposuerit, alterum acsi fratrem, fidumque suaruna
sunt, plures quidem, at nullo nomine clari (115).' rerinn lutorem habebit. Placeal ergo serenissimis
Otto inlerea cum exercitu digressus, Belgicampeliit, regibus pax et amicieia, quos conjunxit etiam »an-
ibique procinctum solvil; tanto favore et benivolen- giiinis affinitas. Vincianlur amicicia, quorum dissi-
lia apud suos usus, ut sicut imminenti peficulo, ita dentia rei publicselabem inferl, et concordia utilita-
quoque et omnibus capita sese objecluros pollice- tem accommodat viresque minislrat. >
rentur. . 80. Responsio49SOtlonisad Gallos492.— Ad haecOt-
78. (980.) Lotharius considerans Oltonem neque to:«Novi, inquit, quahlam labemreipublicaediscor-
- ' " " •.
. VARLE LECflONES. , . • .
484milites et supra vel tirones cod. 48But- canem latrantem corr. furentem. 486 i. non solum sese. sed
el totam gentem suam emundent. ac per infinila lempora deleta. 487vox litlera majucula scripta, linea
subductadeleri videtur. 48sarmis corr. vita. 48sUia, o, su, ga aOscisa. 490deliberatum vel decretumcod.
491o, d ubscisa. 492nsio, os absc.
NOT.E.
(115) Hic referre placet velerem inscriplionem in ^D miti Gofrido Grisagonella tradidit, et. ad persequen-'
codice regio Parisiensi n. 5859 A. in fol..membr. dum exercitum Alemannorumducemet consiliarium
saec. xii, pag. 143, 144, servatam :'« Hoc scriplum conslitiiit. PerseculusestitaquerexRotberiusregem
lecil Fulco comes Jerosolimitanus in ecclesia sepul- Alemannicum praeeunte Goffrido Grigonella usque
cri de Lochis cum magna sepullus honorificentia de ad flumen Esne (b). Comes vero Goffridus gnarus
donis factis suis anlecessoribus a regeFrancie. pugnandi et assuetus, tantam stragem. hoslium su-
« Cum Deus voluit sublimare Robertum filium per fluvium dederat anle regis Rollierti adyenium,
dueis.in regem, GoffridusGrisagonella cum tribus quod stannum putares non fluviiim.^Alemaiinisita-
milibus.armatorum serviebat domino sno regi Rot- que fugatis, rex Rotberlus'congregalo generali con-
berto. Olho.siquidemrex Alemannorum cum univer- cilio, consilio pairis sui;et- episcoporum comitum
sis copiis suisSaxonum etDanorum, nionlem Mor- baronum, dedilGaufridocomili, quicquidrexLolha-
liaci (a) obsederat, et urbi Parisius multos assultus rius in episcopatibus suis , Andegavensi scilicet et
ignominiose faeiebat. In"hae necessitale prelii rex Cenomannensi, habueral. t
Rotbertus et pater suus ducalum prime cohortis co-.

{a) Montmnrtre. p, Aisne.


115 RICHERI S- REMIGIIMONACIU 116
dia sepcnumero inlulif, cum regnorum principes con- A gnibus siiblatis hostilibus subarraveril. Quid ergo
tra se aliquando moliti sunt. Nec illud eliam ignoro, spei ulterius expectem, cum dolo fidem abruperit? i
quanla salris per amiciciaevirtutem rei publicaecom- 83. Declamatio496qua 406usi sunt apud ducem496
parala sil. Fateor haclenus me plurimum coluisse sui. — Ad haec primales : « Non solum novimus, in-
pacem et concordiam, invidias atque discordias quiunt, quantis periculis nobiscum pro Lothario
riialignanlium odio semper liabuisse. Componantur rege capul objeceris, verum quoque quanlo discri-
ergo per "vos animi dissidentium, nam huic rei vos riiine clariludo tua adhucpalens sit, si ut fama est
Videoaptissimos, qui anle hac mulua lesione rei duo reges contra te conspiraverint. Nam si eonlra
publicaeplurimum derogavimus. Consiliivestri ralio- alterum exercitum pro defensione mpliaris, ambos
riem approbo. Diclis landem facta corisentiant. i contra le mox slare invenies. Si eontra ambos nisus
Legati persuasione habita redeunt, ambosque reges fueris, plurima incommoda' incurrere necesse esl,
, aiteruirius benivolentium ad alterulrum referentes, equitatum intolerabilem , insidias multiplices , in-
in amicicia^eomponunl. Constltuifur tempus collo- cendia, afque rapinas, ei quodpessimnm est nefarios
quendi. Locus ulrique commodus deputatur. Et quia infidi vulgi rumores, qui non conlra adversarios
circa fluvium Mosam regna amborum cbnlimitaliaiU,: nbs exercere defensionem loquelur, at in rebellione
fiilodumqui Margolius
' dicitur, eis sibi occurrere.' B eontra regem temerarios alque perjurosstare calum-
' niabitur.Sic etiam ad quoscumque accedere posse
plaeuil.
81.' Lotharii-et 493Ollonis regqm conciliutio49S.—-' jiiencietur, ut sine deliclo, sine perjurii sacrilegio a
Convenerunt ergo. Datisquc dexlris, osculum sibi dominis recedant, cl conlra illos arroganter cervi-
siiie aliqua •disceptatione benignissime dederunl; ces attollant. Hujus periculi exlremum et.utile con-
amiciciam altrinsecus sacrairienlo slabilierunt. Bel- silium nobis videlur, ut cum duoconlra nosjconjun-
gicaepars quaein lite fuerat, in jus Oltonis transiil. ctl sint, alleri alterum subtrahanius. Qiiod "si alteri
Otto.regni sui pace facta, Italiam peliit,-Romamque aller sublrahi nequ.it, sallem in amiciciam nobiseo-
dcvenil, suqs revisurus atque de regni slalu quaesi- rum alterum devinciamus, ut alter nobis addictus, al-
turus; comprcssuvusctiamsi qui forte essenltumultus, teriviresnon prsebealanimumqueminislrel. Hocquo-
et tumultuaiUesin pacem revocalurus si quiprincipum que fieri.possibile esl, si Romae nunc positum Olto-
forte dissiderent. Lolbarius vero Laudunum veniens, riem legalis praemissis cautus et circunispeclus
ripud suos quaequecongrua sibi perlractabat. Neejam adieris. Non enim sic. parvi est ingenii Otto, ut te
quicquam spei ex duce babebat, cum propter pacem potiorem Lolhario armis et opibus ignoret, cum
iloloquaesitani,nonmediocriter eum suspectum babe- sepe el id audierit el per sese experlus sit. Unde et
fet. (981.) Cumjain liaecomnia vulgo praedicarentur, G faeilius ejus amiciciam adipisceris ; proderil etiam
nonnulli quoque inde indignati pro duce freinerent, sanguinis vestri propinquitas, cum aeque ut Lolha-
dux constanti animo tristiliam dissimularis omnia fius ei in lioc conjungaris. »
'
ferebat, el sicul moris ei efat consulto omriia deii- 84. Quaesententia pro.lata favoraliter 497duci ha-
licrare, primatibus advocalis declamalurusfesedil. bila est. Legalis igilur.directis dux ariimum.hujus-
82". Oratio 434ducis 494apud suos. — Quibus co- modi Otioni Rpme indicavif. Olto mira benivblentia
fam sic orsus ccpit: « Non prceler fruclum ulilis et legalos excepil; de ariiicicia qiioque inler illos ha-
lionesli consiliuma doclis expetitur. Qulbus solis et benda se paratissimiirn non "negavit:Quod si ipse
deeenter acceditur, et ab eis fluctuanti rei, consilii dux ad se veniret, utamplius ulerque.ami.ciciae.vim
fatio aperitur. Vosin consulendo arbitror idoneos49B, expefirelur, eum cum suis se deceriter et cum bo-
cum ab animo non discedal, quanta virtule-et inge- nore exceplurum. Legaii reversi, duci mandata re-
nio vestri, saspenumero adversariis prsenituerim. " tulerunl. Dux igilur quosdaro-magnae prud.enliae;et
Cumquevosmihiinanibus et sacrameiuo addiclos, astutiae assumens, Arnulfum videlicet Aurelianen-
Jidem quoque inviolabilem'servaluros non' dubilem, siuin episcopum, atqueBurchardu.miiecnpn495.......
indubilanler a fulelibus consilium pelo. Quod si mihi reliquos quoque admodum necessarios viros, Roiriam
conceditur, vos eliam participabilis. Si non suggefi- **progreditur. Sanctos apostolos honoral, atque sic "
lur; forle ndn: abeiit dispendium cui irideebres sric- -
regeni "pelii.
cuinbatis. Ergo quia pro vitaagitur, consiliumutile • 85. Otlonis cum 49° Hiigone sessio. — Otlo glo-
iiberaliler expromite. Non .enini vos.latet quanta riam sibi parare cupiens, ex iridustria egit, ut om-
sublilitate doli, Lotharius rex incauluni me fefelle- nibus a cubiculo regio emissis, ejus- gladius super
rit, cum absque meOttorii recoriciliari volueritfece- sellam pleclilem deponerelur, dux etiam solus cum
iilqiie. Cui a menle penitus excessil, quam liberali solo episcopo introduceretur, ut rege laliariter lo-
animo quaiitum pericuium aggressus sim, cum per quente, episcopus.lalinitatis interpres,duci quicquid
nie boslem nnper fugaverit, Belgicamquoque insi- dicerelur judicaret. lnlrogressi igitur, a rege ingenli

VARI^; LECTIONES.
493et, ia absc. 4840, d absc. 49Bi. quos et ingenium cogitandi et ralio dicendi reddidit clariores. Quos
non dubitode perniliebonorum dolere, quibus ingenti virlute proposilum sil improbis displicere. Et deletq,
*" De, 497ita c. 4S8 locusvucalhi c. 499is cum, essio absc.
qu, d absc.
417 IIISTORIARUMLffiRI-QUATUOR. — LIB. III. 118
favore excepli sunt. Rex injuriarum querelam depo-'-*A 88. Hugo inmutald^ liabiluiU insidias evadit.—
nit; et osculum dans, gratiam sui favoraliter afrrieo Dux horum non nescius, reditum accelerai. Dolis-
impertit. Post multa colloquia de amicicia habenda, que praemetuens, veslem mulat, seseque unum de
. cum rex exiret, gladiumque respiciens peteret, dux clientibus simulat. Eqiios onera ferentes, ipse regil
paululum a se discedens se inclinavif ,ut gladium lol- alque exagitat.Onera imponit et deponit, omnibusse
leret, ac post regeiri ferret; iiac enim causa super serviturum accommodat. Tantaqueinduslria in ab-
seilam reliclus fuil, ut dum dux cunciis 50° Mdenti- , jecta veste el inculto habituse ducem dissiriiulavit,
bus co-°gladium 600ferrei, in posterum E0°etiam por- ut el per insidiarum loca transiret quae nee vilare .
talurum 600indicarel B00."Episcopus vero duci consii- poteral, et insidiantes efficaciler failerel. Urio tan-
lens, gladium ab ejus nianii rapuit, el ipse deferens lum 6°6 hospitio perie deprehensus fuit. Nam dum
posl regem incessit. Cujus prudentiam simul ef astu- eundum esset cubitum, ei leclus cum diligenti ap-
liam rex admiratns, apud suos poslea non sine laude paratu compositus est; eique circunifusi se'omnes
sepius frequenlavil. Ducem quoque in plurima amici- ad serviendum obtulefunt. Alii enim genu flexoeoa
cia susceplum, cum honore ei pace pene usque ad - caligas extrahebant, extractasque alii excipiebant;
Alpes deduci fecit. alii vero nudatos pedes sedentis, subsidendo confri-
86. Epislola Lolharii ad Chonradum. — Lotharius " cabant,et giris vestium emundabant. Haec hospes
rex, necnon et Emma regina insidias ubique para- per ostii riinas contemplatus est. Deprehensusque
barit; et ut in itinere redeuntem caperent, dolos explorasse, mox ne rem detegeret vocatus est et in-
proetendebant.Igilur Conrado Alemanorum regi epi- tromissus. Strlctisque mucronibus poslquam ei ne-
stolam legavil bunc modum habentem : « Lothaiius cem minati sunl si vocem emitteret, comprehensum
Francorum gratia Deirex,Conrado 501Alemannorum ligalis manibus el pedibus in ergastulum detruseriint.
regi quicquid sibi. Amiciciam inter nos a mtilto Qui voce suppressa, ibi usque crepusculum con-
lempore constitufam inviolabiliter conservare sem- -vexus807jacuit. Posl nocle ahscedente, in ipso cre-
per n.ihi gralum fuit. Cujus fruetus cum a me mul- pusculo surrexerum. Hospitem assumplum et cquo
tiplex exire valeal, utile duxi quiddam vobis indicare, invectum, tandiu asporfaverunt, doriec loea suspecta
- ef ad volum -niihi fieri id petere. llugonem dueem transmilterent. Quibus transmissis, depOsitumdimi-
sciatis mehactenus pro amico habuisse. Comperto 1 serunt, reliquumque itineris celeres confccerunt.
yero quod latenler Iiostis mihi esset, ab ejus familia- Nec minus Conradi regis dolos sepe simulando et
ritate nie remotiorem feci. Unde nunc Romam iens,; dissimulando evasit, cum in tlolis componendis insi-
Oltonem adiit, in mei.contumeliam, regnique labem pdiatores studio ef.hic niterentur. Tandem tantofuni
*ei plurimum persiiasurus. Quapropler summa ope, malorum securus, Gallia receptus est.
summoingenio nitimini ne evadat. Vale 602.> Ex- 89. Cognitis autem-utrorumqtie dolis ab.utroque,
ploratores ilaque circumquaque dispositi, perpra- tanta crudelitate in se non armis sed insidiis latenji-
fupta monlium et scopulorum, per viarum exitus, bus debacchati sunt, ut aliquot annis res publicfa
ejus adventum opperiebantur. principibus dissidenlibus multum ledefetiiK Tunc
87. Item epistola Emmae'"'3 regincead matremmz. etiam multarum rerum usurpationes, iriiserorum
~ Nec minus Emma regina matri suae in hunc mo- quoqne oppressiones, et circa minus polentes, cala-
dum epislplam direxit:« Adelaidi malri imperalricii nritates nefariae a quibusdam pravis exercilae sunt,
semper augustae, Emma Francorum regina salulem. Cum ulriusque sapientiores in unurii corisulturi con'-
Licet multo terrarum interstilib semota, tamen aL venientes , principes dissidere plurima commisera-
rnatre auxilii rationem filia peto. Hugo dux insidiisi lioneconquesti sunt.
non solum regni nostri principes a nostra fidelitates 90. Lolharii ct Hugonis reconciliatio.— Staluerunt-
amovit, sed el fratreiri meum Ottonem anobisco- que ut allerius fautores, ad alterum suasuri derecon-
natur avertere ; unde et Romam illum adiit. Ne ergo.i.. cilialione transirent, ut alteruter benivolentia alter-
peiiitus sui voti compos glorietur, pelo supplex filiai jjritrius captus, facilius condescenderel, eumque prb
malrem, ut in revertendo tantus liostis impediatiir. lesa amieiciautilius penileret. QuodB°aconsultum, non
Et si fieri potesf, aut captus tenealur, aut impunis3 niulto post effectum habuil. Nam et eis eflicacissime'
non redeat. Sed ne vos suis dolis tergiversator eva- persuasum est,ac plurima dilectionesibi annexi sunt
dat, totius formaeillius inseparaliilia accidenlia vo- Sic etiam in utrisque vis amiciciaefirmala visa est.
bis indicari curavi. j Tunc prosecuta oculorum, au-• " 91. Promotio Ludovici in regnum Francorum. -
rium, labiorum, dentium quoque et nasi, riecnoriet( Etenim cum rex filiom suum Ludovicum in regno
reliquarum corporis partiqm accidentia; verborumi sibi succedere.vellet, ipsum quoque a ouce ordinari-
quoque tenorem, sicignotum declaravif, ut his signiss dum quaererct, dux hanc ordinationem mox liberalt
detegeret atque ignorantibus indicaret. animo se administralurum respondit. Et legatis di-

VARLE LECTIONES.
' *0<l '
cunc, bus, gla, in post, e por, icaret ex conject. 561conrado codex,' ^02VAL. E03-mmse, treitt
abscisa. 664mu, u absc. B0B sic c. £06 flexu corr. flexo. ^07conquexus c. m Q. senatus delet,
119 RICHERI S. REMIGIIMONACHI 120
rectis, regnorum principes Compendii collegit; A minationem in principibus exercere valerent. Amor
ibique a duce rcliquisque principibus Ludovicus quoque conjugalis eis pene nullus fuit. Nani cum
rex adclamatus per metropolitanum episcopum ille adhuc pubesceret, illa vero anus foret, conlra-
Remorum, dignaevidelicel memoriae Adalberonem, riis moribus dissentiebant. Cubiculum commune sibi
sancta die Penlecostes in regnum Francorum pro- non patiebantur. Requieturi quoque diversis hospi-,
molus est (116). Duobus ergo regnanlibus dux mul- liis poiiebanlur. Si quando eolloquendum erat,
la affabilitate ac famulatu multiplici, per dies plures locum sub diyo habebant. Pro sermonibus produ-
sese commendabal; adeo regiam digniialem per cendis, paucissima dicere sat erat. Et hoc apud eos
omnia exlollens, et seset 09 eis supplicem "° mon- fere erat per biennium. Quorum mores usque adeo
strans ; se etiam facturuin' pollicens, ut arriho gen- discordes fuere, ut uon multo sequeretur post et
libus jam domitis potenler imperarent, indomitas divortium.
quoque efficacitertu mansuescerenl. Id eliam medi- 95. Ludovicus vero quia morum informatorem
labalur, ul in diversis regnis positi, regiam domina- non habebat, ulpote adolescens Ievium rerum va-
tionem exercercnl, ne unius regni angustia, duorum nitalibus insistebat. Habilum cl3 patriae genlis
regum majeslati nimium derogaret. pro peregrinis penitus deposuerat. Itaque in mise-
92. Item promolio Ludovici in regnum Aquilanice**randam forlunam res penitus dilapsa est, ul et
ejusque uxdralio. — Dum hsec multo conatu dispo- moribus degener, et regnandi impotentia iiiglorius
neret, alii quidam nimis callidi hoc comperto, cum esset; et qui paulo ante fexgenere, fama, atque
bujusmodi gloriam in sese transfundere vellent, copiis pofens, nunc erumnosus et inops, rei fami-
Emniam reginam adeuntes, super maxima re se liaris simul el mililaris calamitate squalerel. His
consulturos dixerunt. Qui suscepti a regina , id sibi Lotharius rex per multos cogniiis, filium inde re-
videri oplimum dixerunl, Ludovico regi assciscen- vocare cogitabat; non ignorans in pejus eum lapsu-
dam conjugem Adelaidem, Ragemundi nuper de- rum , cum illic nullum dignitatis regiae haberet
functi ducis Gothonim olim uxorem. Et non magis bonorem. Equitafum itaqueparat filium repetiturus.
potenliam regnandi ex hoc posse augeri, quam sibi Aquilaniam ingressus Briddarii petiit. Filium repelit
nonnulla commoda adquiri. Enimvero possibilefieri, et reducit. Regina sese viduatam dolens, et veriia
lolam Aquitaniam simulque et Gotbiam suo imperio majoris incommodi injuriam, Wilelmum Arelalen-
asslringi posse, poslquam ex jure duclae uxoris sem adiit, eique nupsit. Et sic ex divortio, adulle-
oppida munilissima ad suum jus retorqueret. Ma- rium publicum operatum est.
gnum eliam qniddam in hac re, el utile comparari, ,u 96. Obilus Ottonis. — Hac tempestate Olto cum
si palre hinc posito, et illinc filio, dux celerique barbaris congressus , miserabili fbrlunaesuccubuit.
hosles in medio conclusi, perpetuo urgeantur. Nam ct exercitum fusum amisit, et ipse captus ab
93. Hujus ralionis consilium postquam regi sug- bostibus, divina vero gralia reversus fuit. Post cum
gesrum esl, apud Gozfredum comitem qui. aderat cx indigestione Romae laboraret, et inleslini squiba-
ordinatum valuit. Haec duce ignoranle parahantur. las ex melancolico humore pateretur , aloen ad
Quae cum post animadverlissel, ne regibus fieri pondus dragmarum quatuor sanilatis avidus sum-
viderelur injuiius, conlumeliam dissimulans, nibil psit. Conlurbatisque visceribus, diarria jugis prose-
penitus refragralus esl. Interea collectis regni prin- cula est. Cujus continuus fiuxus, emorroides tumen-
cipibus, equitalus regius disponilur, insignia regia tes procreavit. Quaeetiam sanguinem immoderatum
invehunlur; cibi multiplices apparati, vehiculis effundentes, mortem post dies non plures operatae
imponuntur. Quibus actis, reges ulrique cum multo sunt (983, Dec. 7).
equifatu in Aquitaniam profecli sunl, caslrumque 97. Cui defunelo filius quinquennis Otto superstes
Briddam quod vetus dicitur, devenerunt. erat. Quem patri succedere in regnum, cum aliquot
94. Adelaidis B1! a Ludovico cl2 regince in 51! primates voluissent, id ab aliquibus contradictum
Aquitania promolio 612eorumque dwortium E12. — ;D est (985, Dec. 25). Ingenii tamen virlute variaque
Quo a praefalaAdelaidemulio apparatu exccpli sunt. forluna ei regnum postea paraverunt (984). Nam
El die constituia ralionibus decentissime habilis, et Hezilo regis paulo ante defuncti palruelis, qui adhuc
cx jure datis dotalibus , Ludovicus rex eam sibi in carcere vinctus ab eo lenebatur, eo quod adver-
uxorem copulavil, alque secum coronatam pcr sus eum regnum appeteret, pravorum dolis in per-
epistopos in regnum promovit. Non tamen regium nitiem rei publicae elapsus, et quorumdam munitio-
nomen sic in eis valuit, ut ullalenus regnandi do- nibus receptus est. Vir aequeut Otto nobilis, corpore
VARIJS LECTIONES.
609s. per omnia delela. "° SI3Ve-
supplicicem cod. "* efficaliter cod. B13Ad, do, in, li, vo abscisa.
stes corr. hahitum cod.
NOT^E.
(116) Quaecum jam an. 979 accidissent, ordo re- Jnlii 9 anni 981, iisque solis, formulam legi: Datum
rum a nostro inversus esse videlur ; nisi anno 981 — filio vero ejus dominoLudovicoadolescenleegregia
llngone assentienlo fortasse rex confiimalus sil. regnante anno tercio.
Singulare quidem, in charlis Lolharii duabus d.
121 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. III. 122 ,
eleganli ac valido bonoris cupidus ac facliosus; A lum aperit. El quia paulo ante eorum patrui absque
animovasto, sed fallaci. Hic regnandi avidus, omnes; liberis defuncli terra oplima cum oppidis munitissi-
sacrilegos, aut judiiiis conviclos, sive eliam pro mis illos libei-aliter donaverat , ipsi mox domi
factis juditium limentes, postremo omnes flagiiiosos; militiaeque esse paratissimos 1'esponderunt. Quibus
quos conscius animus exagitabat, sibi proximos ac faventibus cum rex sibi in animo esse diceret, ut
familiares fecit (SALLUSTII Castil. c. 14). Talium Belgicam repeteret, eamque mililaribus copiis
dolis , regis defuncli superstitem filium Ottonem expugnaret, ipsi hujus rei initium Virduni facien-
parvum rapuit, ejus loco sese regnalurum ratus. dum dicunt, eo quod ipsa propinquior civilas esset,
Regnum ergo sic in suum jus refundi arbilrans, et sese mulla obsidione cam aggressuros, nec um-
sceptrum et coronam sibi paravit. Quod dum a quam ab ea nisi capla recessuros. Qua capta, ,et
Loihario expelendum cogitarel, eumque concessa sacramento atque obside regi annexa, ulterius pro-
Belgica sibi sotium et amicum facere moliretur, cessuros. Tandiu etiam moraluros in Belgica, donec
legalos praemisil,apud quos , sacramento commune aut armis expugnefur, aul victi Belgae in deditio-
negocium firmaretur. Quo etiam sacrainento, ulri- nem omnes transeanl. Quoruin spontione suscepla,
que reges sibi pollicerentur sese super Rhenum loco rex cum ipsis exercitum mox Virdunum admovit.
constitulo sibi occursuros. B. 101. Virduni expugnatio*".— Quaecivitas eo situ
98." Qnibus per legatos juralis, Lolbarius tempore posita est, ut a fronie, planitie pervia meantibus
B1*
statuto cum exercitu per Belgicam transiens, ne accessum praebeat; a tergo inaccessibilis sit. Ibi
tenerelur sacramenti obnoxius , ad locum Rheni enim a summo in posleriora , profundo hiatu cir-
condictnm devenit. Hezilosese mcluens in suSpilio- cumquaque dislcndiiur. Ab inferioribus vero ad
nem principum venire si Lothario occurreret , acsi summum, rupibus praeruptis arlatur. Quoenon so-
eum in regnum recipere vellef, perjurii reus, occur- lum scatens fonlibus, puteisque, incolis accommoda,
rere dislulit. Lolharius se ilhisum adverlens rediit, sed et fluvio Mosa eam a prac.ruplaparte abluente,
non tamen sine difficilis laboris incominodo. Nam nemorosa. Ubi" ergo a fronte planitien prtefert,
Belgaeper quorum medium cum equilatu transierat, pugnatnri macbinas bellicas generis diversi apta-
indignati transisse, vias transposiiis arboribus impe- vere. Nec minus qui in urbe erant, ad resistendum
diuiit , aul fossis inmersis reverlentes prohibenl- sese expediebant. Pugnafum esl tandem octo ferme
non ut aperto campo comminus dimicent, sed ut his continuis diebus. Ai cives cum viderent nulla a suis
impedimenlis cunclantes a tergo urgeanl, aut mon- exlrinsecus suffragia milti, nec jugis praeliipondus
tium jugis securi, per inferiora transeuntes missilibus se lolerare posse 619, consilio inilo indempnes et
Et fronte ^ inlacti hostibus cessere. Urbem aperuerunt, et sese
figanl. quia aperla slare animo non luit,
sagitlarii cum arcubus el balistis per monlana dispo- Lothario vicli oblulerunt.
siti sunl. Dum ergo exercitus subiret, illi a superio- 102. Quibus peractis, rex ad urbem tuendam, re-
ribus alios sagittis figebanf, alios diversis missilibus ginam Emmam in ea reliquit. Ipse cum exercitu
sauciabant. At tirones sicubi ascensui pervium locum Laudunum rediit, suos etiam ad sua redirepermisit.
videbant, in hirjusmodihostesverlebantur; armisque Tantae benivolentiaefavore apud eosusus, ut repe-
efferati-,quosdamvulnerabant, quosdam vero morte tito ilinere se ullerius lluros si juberel polliceren-
afliciebant. Tantum in eis ter debacchali, ul caeso- lur; el negleclis pro tempore domibus et nalis,
rum cadaveribus aggerafa moles, collibus assimila- cum hoste comminusdimicaturos. Lotharius inierea
relur. Alii vero descendentes aut vibratis gladiis apud suos deliberabal, ulrum potius foret sese
frondium oppositaruni densitatem metebant aut tru- ulterius ire, armisque et viribus totam Belgicam
dibus adactis transpositam arborum molem amove- sibi subjugare, an residendo Virduni, per legalos
bant, sibique B14 iler aperiebant. Tandem multo habilis suasionibiis, mores hostium ad suum ani-
conatu, de mediohostium educti sunt. nuim informare. Si enim eos ferro vineeret, cum id
99. Hac lempestate Germania B1Bnullo regis U sine mullo sanguine fieri non posset, cogitabat iit
imperio tenebatur, quippe cum et Ottonem infan- posterum minus eis credendum, eo quod amicorum
tem aetatis infirmilas regnare prohiberet, et Hezi- labem eis inlulerit. Si vero per behivolenlianfre-
loni, regnandi cupido, a potioribus regnum conlradi- versuros expectaret, cavendum pulabat, ne in tanto
cerelur. Unde Lotharius occasionem nactus, de otio, hosles insolenliores redderentur.
Belgicae pervasione iterum cogilabat, ul videlicet 103. Virduni 620 invasio !20 a Belgis. — Dum
ad suae dominationis jus eam relorqueret, cum baec multa consultatione venlilaret, Belgica3dux
Otto Bl6 non esset, piincipes dissiderent, regnique Teodericus, necnon et vir nobilisac strenuus Gode-
dignitas nullo regis adminisfraretur imperio. fridus, Sigefridusquoque vir illuslris, Bardo etiam -
100. llaque Odonem alque Herbertum viros illu- et Gozilofralres clarissimi et nominalissimi, aliique
slres el potenlia claros advocans, eis sui voti secre- principes nonnulli, latenter pertemptanl Virdunum

VARLE LECTIONES.
614et venienli exercilui corr. C1C G- delela. 61°o. hoslis delet. "" V, e abscisa.
sibique.
m t. et latere uiroque deleta. B19p. Belgica atque
paucosque multitudini cedere delela. 6?°V, in abscisa.
123 RICHERI S. REMIGIlMONACRI 121
irrumpere, eamque a Gallis 'M evacuare. Factisque 1A bantur, quatuor trabes eductce, et pene usque ad
insidiis, negotiatorum claustrum, muro instar opp.idi festucas superiores obliquatae, sublicis jungebantur,
exstructum,ab urbe quidem Mosa interfluenle sejun- ut sic ex eis machina exlrinsccus iirmala nou litu-
ctum, sed pontibus duobus inlerslratis eiannexum, baret. Super festucas quoque quse in medio et in
cum electis militum copiis ingressi surif. Annonam summo machinam coneclebant, ligna straverunt.
omnem cireumquaque milites palanles adveclare Quae eliam cralibus conlexerunt, super quas dimi-
fecerunl. Negoliatorumquoque viclus in usum belli- caturi stanles, et eminenliores facli, adversarios
cum acceperunt. Lignorum trabes ex Argonna(117) deorsum jaculis et lapidibus obruerent. Hanc molem
aggregari jusseruni, ut si ab hostibus extra ma- extruclam, ad stalionem hoslium-deducere cogila-
cbinae muris applicarenlur, ipsi quoque interius bant. Sed quia sagitlarios suspeetos habebant,
oluinenlibus machinis obslarfe molirentur. Crates ralionem querebant, quahosiibussinesuorum lesione
quoque viminibus et arborum frondibus validas in- appropinquaref. Tandem ratione subtilius perscru-
tcxuerunt, machinis erectis , si res exposcerel, tante, repertum est eam ad hostes oplima arte
superslernendos 622.Sudesferro acuminalos, el igne detrudi posse.
subustos, ad hostes transfodiendos quamplures apta- 106. Deductio ad Sis hostes superioris 626 ma--
verunt. Missilia'varii generis per.fabros expediere. ® chince625.— Dictabant enim quafuor stipites multne
"Funium millena volumina ad usus diversos con- grossitudinis tcrrae solidaemandandos; decem pe-
vexerunt. Clipeos quoque habenda? tesludini ordi- dibus in-terra defossis, octo vero a tcrra ejeciis.
nandos, instituerant. Prelerea cenlena morlis tor- Qui etiam transposilis per quatuor latera repagulis
menia non defuere. vebemeniissimis solidarentur. Repagulis quoque
' -104.
Repetito Virduno a Lolhario. — Nunliantur transmissis, funes inserendos. Sed funium capifa
haec Lolhario. Qui tantum facinus accidisse acer- ab hostibus abducta, superiora quidem machinoe,
rime indignalus, exercitum dimissum revocavil; et inleriora vero bobus annectercnlur. Al inleriora,
' sic cum
deeem milibus pugnatorum Virdunum petiit, longius superioribus protenderentur. Superiora vero,
'
alque adversarios repcnlinus aggressus esl. Primo breviore diictu machinam implicitam haberent, ila
impetu, sagitlarii 623contra hostes ordinati sunt. ut interhostes el boves macbina staret. Unde et
et fierel ut quanto boves ab hostibus trabendo disce-
' Missa?quesagitfai arcobalistaecum aliis missilibus
tam densaein aere discurrebanl, ut a nubibus dilabi, derent,- tanto machina hostibus atlracla propjnqua-
terraque exsurgere viderenlur. Hoium contra impe- ret. Quo commeiuo, cbilindiis suppositis, quibus
tum, lestudinem ante se et super capita hostes muro facilius motum acciperel, machina hostibus nullo
aptavere; in quam relisa missilia, ictu fruslrato **laesoappulsa est.
decidebant. Hoc impetu faclo Galli circumquaque i07. Victoria»}*Lolharii 626.— Adversarii quoque
obsidionem disposuere; fossisque praeruptis, obfir- similem quidem machinam extruunt, sed altitudine
maverunt castra, ne si ad incautos adversarii prosi- et robore inferiorem. Dtraque ergoi exslruetaB27, a
lirent, accessum facilem invenirenl. parle ulraqueascensumesl. Conflictumqueab utris-
- 105.
Composilio^24cujusdam machina?m bellicce. que promtissime, nec tamen ullo modo cedrint. Rex
— Quercus proceras radicilus
succisas, ad machi- cum propior muris adessel, fundaejaculo in labro
nani bellicam extruendam advexerunt. Ex quibus superiore saucialus esl. Cujus injuria, sui accensi,
qtiatuor trabes tricenorum pedum slraverunl solo, vehemenfiusbello incubuere. Etquia hosles machina
ita ut duae in longuin projeclae, et decem pedum et armis fories, nullatenus cedebant, rex tincinos
iritervallo dislinctae, duabus aliis per ifansversum "ferreos adhibcri praecepit. Qui funibus alligati cum
eodem intervallo superjaccntibus cobererent. Lort- hostium machinas injecli esscnt, lignisque transver-
giludinis et latiludinis spalium, quod inlra commis- sis admorsi, funes alii demittebant, alii'demissos
suras earum lenebaiur, decern pediimerat. Quicquid excipiebanl ; quibus adversariorum machina, incli-
etiam a cpmmissuris extra projectum erat, simili jv nala atque pene demersa est. Unde alii delabenles
liiodo decem pedibus distendebatur. In harum tra- per lignofum commissuras descendebant; alii vero
liium commissuris, qualuorsublicas quadragenorum J sallu sesead terram demillebant; nonnulli quoque
pedum , quadralo quidcm scemate, sed procero, lurpi formidine tacti, lalibulis vilam sibi deferide-
aequospatio a se distantes, adbibitis trocleis erexe- bant. Hosles moriis periculum urgere videnles,
runt. Transposueruntque bis per quaiuor latera adversariis cedunl, vitamque supplices petunt.'Jussi
feslucas deeem pedum, in medio scilicel, el in quoque, arma deponunt, etreddunf. Stalimque a
summo, quaeiraductae, sublicas sibi fortiter annecte- " rege decretum exivit hosles sine aliqua ultionis
rent.A capitibus vero trabium, quibus sublicsenite- injuria comprehendendos, ac iliesos sibi adducendos.

VARU3 LECTTONES.
?21ab hoslibus corr. a gallis. 62Ssuperslernendas 1. 623sagitarii 1. 6S4 Com,m, abscisct^ 62Bad, ioris,
.:Be abscisa. 626ria, rii abscisa. 657educta superscripto exstrucla.
• • NOTiS.
'
(117) Silva ab occidente YirJuni, }-
123 HTSTORIARUMLIBRl QUATUOR. — LIB.. IV. . . 126
Comprehensi ilaque, - incrmes ac indempnes prauer JV Rucius conationes sinc effectu, ventris extensio,
icius quos in mililari tumullu acceperant, ante re- stomachi ardor, non deerant. Ingenti ilaque luctu,
gerii admissi sunl. Qui regis pedibus advoluti, vitam tola personal ^29domus. Fil sonilus divcrsus, ,cla-
pelebani. Nani regiae majestatis rei atque convicii, mor varius. Nemini enim eorum qui aderant, inla-
de vila diffidebant. crimabilis eral ea calamitas. Deccm (118) igitur
108. Rex vicloria potitus, Belgicieprincipes ca- annis Offoni superstes, tricesimo ct.septimo (119)
plos, suis cuslodiendos, sed et congruo tempore anno, ex quo patre defunclo regno potitus est,
reddendos mandavit. Reliquam manum redire per- quadragesimo vero et oclavo quo a palrc regnanie
misit. Ipse Laudunum cum exercitu rediit, ibique coronam ef sceplrum regnaturus accepit, a natu
procinctum solvit. Urbem Virdurium usque in diem autcm sexagesimo octavo (120), deiicieiis naluraj
vilceejus supremum, absque ulla refragatione obti- concessil (Marl. n).
nuit. Disponebat praUerea quomodo ulierius proce- 110. Inlerca magnifice funus regium mulio divitia-
dendo, regnum suum dilalarel, cum res suaesucces- rum regaliuin anibilu accuralur. Fit ei lectus rega-
sum optimum baberent, regnique fortuna per captos libus insignibus adornatus, corpus bissina 630vesle
primates id persuaderet. Sed Divinitas res munda- iuduiiur, ac desuper palla purpurea gemmis ornata
nas determinans, et Belgis requiem, et huic regnandi '^ auroque inlexta opcritur. Lectum regnorum prima-
finem dedit. tes defeiebant. Preibanl episcopi et clerus, cuiri
109. (986.) Obilus Lotharii. — Nam cum vernalis evangeliis et crucibus; penes quos eliam, qui ejus
clemenlia eodem anno rebus bruma afflictis rediret, coronam ferebat imilfo auro gemmisque preliosis
pro rerum nalura inmulato aere, Lauduni egrotare uilentem , ciun aliis miiltis insignibiis , ejulando
ccepit*.Unde vexatus ea passione quoecolica a phisi- incedebat. Funebrc melos, lacrimis impedientibus
cis dicilur, in lectum decidil. Cui dolor inlolerabilis vix proferebalur. Milites eiiam mesto vultu, suo
in parte dexlra super verenda erat; ab umbilico ordine prosequebantur. Reliqua quoque manus, cuiri
quoque usque ad splenem, et inde usque ad inguen lamentis succedebat. Sepultus est Remis in coenobio
sinislrum, et sic ad anum, infestis doioiibus pulsa- irionachoruin sancii Remigii, cum patre ei nialre,
batur. llium quoque ac renium injiifia rionnulla sieiU ame jusseral suis : quod etiam abest 240 sladiis
erat; thenasmus assiduus ; egestio sanguinea; vox ab eo loco, iu quo linem viiaeaccepit; mullo obse-
aliquoties infercludcbatur. Interdum fiigore febrium quio univcrsorum parique affeclu per tanlum spalii
rigebal/ Rugitus inleslinorum628.Fastidium juge. deductus.
.-:>;, VARLE LECTIONES.
*is intestinorum c. 629concrepilat superpositopersonat c. 630purpurea corr. bissina,
' NOTJE.
: \(m) 13. ; , (120) An. 941natus erat; Richerus errat, a nalo
(119) 55°. LudowicoIV numerans ; cf. n, 4, m, 2.

LIRER QUARTB"S.

.-i^Sepulto Lotbario, Ludovicus filius adueealiis- C" ad lempus';cede"rel,cum sine eo nec regnandi po-
queprineipibus in regnum subrogatuf. Circumvalla- teniiam habere ex inlegro possel, et per eum stre-
hi^ergo ambilu universorum. Promiilunl benivo- nueatque uliliter omnia adminislrari valerent. Rex,
leiftiain-; spondenl fidem; stipatores eliairi vafio cul- parlibus auditis, sentenliam distulit. Collato vero
Ui^W^facienda dictabant 531.Aliienim in;p'alaliis 632 . cum duce consilio, ei abinde lota mente addictus
ei iesideridum censebanl, ut pfincipes ad<s'e confluen- favit-
tes ejus impeiio descrvirenl', ne regia/dignitas vU ' 2. Oratio 634LudOvici634apud' ducem, celerosque
lesceret, si alias utpote inops, nlieni suffiagiipeterei- primules, in 634AdalberonemmelropolitanumBS 4. —
op¥a-..Inomni etiam.dignilate idesse-caveriduih, ne Apud qiiem aliosquequam paucos, praeieriiorum noii
nvpriiiiordio suscepti honoris, segnities^et ignavia1 immemonsic conqiicstus est: i Pater meus in egri-
viftutcmhabendamsuperenl. Namsi iafU^s/Wtairi tiidinem qua-el pcriit decidens,' mihl praecepit, ut
etianirem in contemptum et vilitatom^pernitiosissi-3 vcstrq consilio, vestra dispositione. regiii procura-
fedeventuram. Alii .quoque cum duceki cbmnio- tionem-habereni; vos eliam Ioco afliWiiim,loeoaini-,
r,£mdu'm.asserebant,'co'quod;ado}escens-'tariii^prin- corurii."31i'ducerem,'nihilque praecipui jiraeter ve-
cipis'prudentia simul et virtute inforniari'.indigetiet? stram scientiam adorirer. Si veslra fide potirer.sine-
Sibi quoque utillimum fieri, si potentis dispositioni duliiodivitias, exercilus, munimenta regni, asserer
VARLE'LECflONES.
*&" cul, dic ex conject. 63a p.' sua"rui)f.'ur"biumdelelti. 63S ila c. 634Or, vi, cet, in, m ex conjt
*'« cognatorum corr. amicorum. ' •'- • i '* ' • • )'
127 RICHERI S. REMIGIIMONACHI
bat me habiturum. Qusc mensiin me maxime va- Ai poris intolerabilis non deeral.Unde^unotanlum aniio
lel "36.Placeat ilaque consilium profuiurum dare, patri superstes, 11Kal. Junii defitiens, naturae debi-
cum a vobis proposui me non discessurum 637.In lum solvit. Cujus discessus eo lempore accidit quo.
vobis enim meum consilium, animum, forlunas, si- et melropolitani purgalio de objectis habenda erat.
tos essc volui. Adalbero Remorum melropolitanus Aderat igitur purgandus, et regiaemajeslati satisfa-
episcopus, homo omnium quos tcrra sustinel scele- cturus. Sed regiifunoris calamitale, hac lite suppres-
ralissimus, contemplo patris mei imperio, Ofloni sa, neccontroversiapartes habuit,nec ex ea juditium
Francorum bosti in omnibus lavit. Eo cooperanie, promulgalum fuit. Pluriina verocommiseralioneipse
Otlo exercilum nobis induxil. Ejus sublilitale Gal- episcopus de morle regis conquestus est. Postquam
lias depopuhuus est. Eo itineris duces praestante, autem rcgium funus curassent, principum decreur,
indempnis cum exercitu rediit. Qui ut pcenaspro Compendiitumulatus est, cum ipse vivens seeus pa-
tanio commisso solvat, oequumet utile videtur 638, irem fumulari petieril. Id autem consulto faclum
quatiniispeslilenle compresso, metus adoriendi ta. est, ne dnm itineris longitudinemeorum quamplures
lia, quibusque pravis inferatur. « vitarent, eta se divisi discederent, rei publicaeulil-
3. Ctijus oratio vim suadendi non habuit, eo quod limum differrelur consultum. Placuit itaque anle dis-
suggcstionibusmalorum in summum pontificem cf- *B cessum convenire, et ex regni commodis consu.lere.
feralus, oraeterjuslum aliqua indigna dixisse vide- 6. Purgalio Adalberonisde objeclisa Ludovico.—
retur. Pro parte lamen ei faulum est, pro parte vero Quibus dispositis, dux sic orsus ccepit: <rHuc ex lo-
suppressum ; ila lamen, utet regi injuria non fieret, cis diversis regio jussu vocati, ad discutiendum ea
etoperi nefario dux uon conscnfiens parerel. Rex quae summo ponlifici Adalberoni objecla sunt, multa
tanlo animo praeeeps, in metropolitanum assumpto iide ut pulo convenislis. Sed divae memoriae639rex
duce cum exercitu ferlur. Ipsam urbem appelit, at- qui inlendebat, quoniam hac vita privatus est, con-
que irrumpere conlendit. Primatum lamen consilio troversiaeslatum nobis diseuliendum reliquit. Si
usus, legatos praemisit,per quos quocreret an epi- ergo praeler eum est qui intendere audeat, eoque
scopus resisterel regi, an ex objectis purgari slatuto animo valet, ut exsequendoe Iitis partem arripiat,
lempore paratus esset. Si contra starct, sese mox adsit coram, quid senlial edical, nihil meluens cri-
obsidionemurbi adhibiturum dicerent, eaptamque minato intendat. Si vera proferat, ejus verborum
urbem cum ipso hoste compressurum. Si vero oh- approbalores nos sine dubio habebil. Quodsi calum-
jeclis respondere non dubitaret, obsides ab eo sese niaior falsa confinxit, vocem supprimat, ne tanti
accepturum dnclurumque. facinoris argutus, poenas solvat. » Ter acclamatum -
i., Adhaecmetropolilanus : t Cum conslef, inquil, (U esf, ut delalor procederet; ler ab omnibus negalum
bonos quosque pravorum calumniis assidue dilace- esl.
rari, non miror huic injuriae locum accidisse. Multo 7. Dux ifaque iterum loeutus ait : t Si lis jam de-
amplius vero miror egregios principes tam facile cidil, quia qui intendat non est, metropolitano ut-
posse illici, ut cerlissime esse credant quod nec sub pote viro nobili et multa sapientia inclito.cedendum
judice sit discussum, el si in discutiendo conferatur, est. Ab hac ergo suspilione penitus discedile, sum-
riullis ralionibus probabile fiat. Quod si credita dis- mumque praesulemmulto honore excolite. Revere-
culere placuit, cur armis etcxercitu id. exigitur? mini hunc talem virum, et quanlae virtulis, sapien-
Nonne ergo alia pro aliis nos cogitare faciunl? Si de tise, nobilitalis sil, bacienus proedicate. Quid enim
praeteritis agitur, regum salutem hactenus oplavi. prodest suspitionemhabere, cui in judilio non fuere
Eorum genus colui. Principum quoque commoda, vires quicquam dicere ? » Ergo 640summo pontifici,
pro ralione amavi. Si de praesentibus, regis jussa dux reliquorum primatum consensu, exsequendae
exequi non moror ; obsides quos vull, trado; ratio- ralionis honorem de uiilitale regiii attribiiit, eo quod
nem conlra objecta intendere non differo. » Factis ipse divinarum et humanarum rerum seienlia excel-
ergo ulrimque rationibus, obsides dedit, Ragene- lerel atque facundiaeeflicacilate plurimum valeret.
rum virum militarem, nobilitale el divitiis clarum, . 8. Factus itaque cum duce omnium medius, ait :
pluresque alios dum regi sufficerel. « Rege nostro piissimo inter intellectibilia transla-
5. Obiius Ludovici. — Rex itaque exercitum amo- to, magni ducis celerorumque principum benivolen-
vil, Silvaneclimque devenil. Ubi dum sestivam ve- lia ab objectis purgatus, rei pubiicae consullurus
nalionem exerceret, pedestri lapsu decidens, multo consedi. Nec sedel animo , ut quiequam nisi ad pro-
epalis dolore vexatus est. Nam quia in epate sangui- fectum rei publicoe edicam. Commune consilium
nis sedem phisici perhibenl, ea sede concussa, san- quaero, quia omnibus prodesse cupio. Cum videam
guis in emathoicam redundavit (987, Mai 22). Cui non omnes prineipes adesse, quorum quoque pru-
sanguis copiosusper nares et gulam diifluebat.Mami- denlia et diligenlia res regni adminislrari valeant,-
Ieedoloribusassiduis pulsabanlur. Fervor tolius cor- ralio querendi regis ut mihi videtur ad tempus diffe-'

VARI^ELECTIONES.
630v.
semperque dum in vita fuero polissimum vigebit deleta. 537d. fore delelum. sss v. jEquumnam-"
que ut pravus juslo supplilio dampnetur, utile vero ut deleta. 639D. M. codex. 640purgato e. deletum.
.129 ffiSTORIARUMLIBRIQUATUOR.—LIB. IV. 130
renda est, ut stafulo tempore et omnes in unum con- •^ 11. Oralio»',2melropolitanibk!tproduce. — Karo-
fluanf, et uniuscujusque ratio elimata el in tnedium lus spe regni decidens, animo turbato, in Belgicam
prolata, suam ulilifalem accommodet, Unde et vo- iler dimovit. Preterea lempore constitulo, Galliarum
bis qui hic consulturi adeslis placeal, vos mecum principes jurali. Silvanecti collecli sunt. Quibus in
magno duci sacramento alligari, et coram spondcre curia residenfibus, duce annuente melropolitanus
de principe siatuendo vos nihil quesiluros, nihil mo- sic loculus esl: « Divaememoriae6''3 Ludovico sine
lituros, doiiec in unum redeamus, et sic de habendo liberis orbi 64isubtraclo, querendum multa delibe-
principe agilemus. Plurimum enim valel, delibera- ralione fuit, qui ejus vices in regno supplerel, ne
lioni dari spatium temporis ; in quo quamcumque res publica absque gubernatore ncglecla Iabefacta-
rem quisque disculial, et discussam multa diligen- retur. Unde et hujusmodi negotium nuper diferri
tia polial. « Haec senieniia ab omnibus suscepla utile duximus, ul unusquisque quod singularis a
laudatuf. Sacramenlo itaque duci alligantur. Tem- Deo datum haberet, hic coram consulens post efliin-
pus redeundi et conveniendi constituilur. Sic quo- deret; ut colleclis singulorum sententiis, summa
que a se soluti sunt. totius consilii ex muliiludinis massa deformarefur.
9. Conquestio Earoli-apud metropolitamimde re- Reductis ergo jam nunciiobis in unum, mulla pru-
gno.—Interea Karolus qui fuerat Lotharii fraier, dentia, multa fide, videndum est. ne aul odium ra-
Ludovici patruus, Remis melropolitanum adiit, at- tionem dissipel, aut amor veriiatem enervet. Non
que sic de regno eum convenit: « Omnibus notum ignoramus Karolum faulores suos habere, qui eum
est,patervenerande, jure hereditario debere fralri et dignum regno ex parentum collatione contendanl.
nepoli me succedere. Licel euim a fralre de regno Sed si de boc agitur, nec regnum jure iiereditario
pulsus sim,tamen natura nihil humanilatis mihi de- adquiritur, nec in regnum promovendus est, nisi
rogavit; cum omnibus membris natus sum, sine quem non solum corporis nobilitas, sed el animi sa-
quibus quivis ad dignitatem quamlibet promoveri pienlia illustral fides munit. magnanimiias firmat.
non poluit. His etiam non careo, quae in regna- Legimus in annalibus clarissimi generis imperalori-
turis quibuslibet, plurimum queri solent, genere, bus ignavia ab dignitale praecipitalis, alios modo
et ul audeam virtute. Cur ergo a fiuibus ejectus pares, modo impares successisse. Sed quid dignum
sum, quos a majoribus meis possessos nemo dubi- Karolo conferri potest, quem fidesnon regil, lorpor
tat, cum frater non sit, neposque obierit, prolem- enervat, postremo qui tanla capiiis imminulione he-
que nullam reliquerint? Pater nos duos fratres buit, ut externo regi servire non horruerit, et uxo-
superslite.s reliquil. Frater regnorum dominium „ rem de mililari ordine sibi imparem duxerit? Quo-
tolum possedit, nihilque mihi concessil. Ego fra- ruodo ergo magnus dux patieiur de suis mililibus
tri subditus, fldeliler non minus aliis militavi. A feminam sumpiam reginam fieri, sibique dominari ?
quo lempore fateor, nihil mihi caiius fuisse salute Quomodo capiti suo praeponet,cujus pares cl etiam
fralris. Abjeclus ergo et infelix quo me polius ver- majores sibi genua fleclunt, pedibusque manus sup-
tam, cum etiam omnia generis mei praesidia exlin- ponunl? Considerate rem diligenter, et Karolum sua
cta sinl? Quos praeter vos omnium honestarum re- magis culpa praecipitatum quam aliena videte. Rei
rum egens appellem ? Per quos nisi per vos palernis publicoebealiludinem magis quam calamitatem op-
honoribus restituar? Utinam mihi fortunisque meis tate. Si eam infelicem fieri vullis, Karolnm promo-
Iioneslusexitus accidisset. Quid enim abjectus spe- vele. Si forlunalam, egregium ducem Hugonem in
clantibus nisi spectaculum esse pbtero? Tangat vos regnum coronate. Ne ergo Karoli amor quemque
aliqua humanilatis miseratio. Compalimini tantis in- illiciat, nec odiumducis ab utilitalecomniuni quem-
juriis fatigato. J libet amoveat. Nam si bonum vituperelis, quomodo
10. Postquam Karolus finem querimonioe fecit, malum lau.dabilis? Si malum laudetis, quo;i,odo
melropolitanus animo immobili E41persistens, pauca banum contenipnetis ? Sed lalibus quid interminatuf
admodum ei respondit : «Cum, inquiens, perjuriset n ipsa Divinitas? .Vce,inquit, qui dicilis malum bonum,
sacrilegis, aliisque nefariis hominibus ipse semper bonum malum, ponentes lucem lenebras, et tenebras
dedilus fueris, nec ab eis adhuc discedere velis, quo- lucem (Isai. v, 20). Promoveie igilur vobis ducein,
modoper tales et cumtalibus ad principatum venire actu, nobililale, copiis clarissimum,quem non snlum
moliris? J Ad haecKarolo respondente, non oportere rei publicae, sed et privalarum rerum tutorem inve-
sese suos deserere, sed potius alios adquirere, epi- nietis. Ipsa ejus benivolenlia favente, eum pro patre
seopusintraserecogitabat: <L Cum,inquiens, omnium habebilis.Quisenim ad eum confngit, et patrocinium
ulgiiitalum nunc egens, pravis quibusque annexus non invenit? Quis suorum auxiliis destUulus, per
est quorum solielate nullo modo carere vult, in eum suis non reslitutus fuit ? >
quantam pernitiem bonorum esset, si electus pro- 12. (987, Jun. 1.) Promotio Hugonis in regnitm.
«ederel in faces."J Tandem sine principum eon-' — Hacsenlentia promulgala efab omnibuslaudafa,
sensu Se superboc nihii facturum respondens, ab eo dux omnium consensu in regnum promovelur, et
dimotus est. . per melropolitanum aliosque episcopos Noviomi co-
VARIJE LECTIONES.
*" obslinalo
supra posilo vel inimobili code.r. 6V
2 Or, po nbzchu. °43 D.M. 6V 4 ab hac vita corr. orbi.
131. .„; RICHERI S. REMIGIIMONACHl ,. 1,52
fonatus, Gallis, Brittannis, Dahis (121), Aquitanis, A i turis. Stiadeal vobis sallem sanguinis communis
Gothis, Hispanis, Wasconibus, rex 646Kalendis Jun. aflinitas 649. Suadeat et nobilitas non neglegenda.
praerogalur. Slipatus itaque regnorum principibus, Suadeal et recompensatio, quae sit non sine multi-
more regio decreta feeit, legesque condidil. Felici plici fruclu redilura. » <
successu omnia ordinans.alque distfibuens. Et ut
15. Moxomnes commoti 6C 0, auxilium spondent,
beatitudini suae responderei, mullo successu rerum
et sese ad auxiliandum promptissime paranl. Quo-
secundarum levatus, ad multam pietatem inlendit.
rum consilio usus, exploratores Karolus miltere
Utquepost sui discessum a vita, heredem certum in
sese consullum cum cepil, qui sagaciler perpenderent, si qua oportunitas
regno relinquerel, principibus palerel, qua Laudunum
contulil. Et collato cum eis consilio, Remorum me- ingredi valerel. Directi in-
tropolitanum Aurelianis de promoliome filii sui Rot- vestigaverunt deprehenderuntque nullum aditum pa-
berti in regnum prius per legatos, post per sese lere. Cum quibusdam tamen civibus secretum con-
661effectum ncgotio
convenit. Cui eum melropolitanus non recle posse lulere, qui quererenl. Quo teni-
creari 646duos reges in eodem anno respoiiderel, illc pore Adalbero ejusdem urbis episcopus, suis civibus
riiox epislolam a duce citerioris Hispaniae Borrcllo plus juslo injurias de lege agraria irrogabal. Unde
niissam prolulit, quae ducem petentem suffragia 1T»quidam ab eo latenter animo discedentes, henivolen-
conlra barbaros indicabal. Jam etiam Hispaniaepar- liamque simulantes, exploratoribus Karolum sese in
tem hbslibus pene expugnatam asserebat, et nisi urbem recepturos promiitunl.
inlra hienses decem copias a Gallis accipiat, barba- 16. Qualiter Karolus Laudunum ingressus sit. —
ris totam in deditionem transifuram. Pelebat itaque Mox eliam urbis proditionem si Karolus veniat pol-
alterum regem creari, ul si bellico tunmliu 6" duo- licentur, et si eis C52sua dimilial, et in&uperaugeat.
rum alter deciderel, de principe non diffideretexer- Exploratores pacto sacramentis firmalo, haec Karolc
citus. Fieri quoque asserebai posse, rege inlerempto, reporlant. Ille mox suisquos superiore conquestione
et pairia desolata. primatum discordiam, pravorum excitaverat, hoc mandatum aperuit. Qui unanimes"
confra bonos tirannidem, el inde totius genlis capti- oporluno (empore collecti, ei sese oblulere. Ille, co-
viialem. piis assumptis, Laudunum dum sol occideret tempe-
13. (988.) Promolio Rotberti in regnum. — Mctro- stivus advenit, misitque exploratores ad transfugas,
polilanussic posse fieri intelligens, dictis regiis ces- ut quid esset agendum referrcnt. Latebant itaque
sit. Et quia tunc in nativitale Domini regnorum inter vinearum dumela et sepes ; parati urbem in-
principes convenerant ad celebrandum regiae coro- gredi si forluna admitteret, et armis dbnili, si even-
nationis honorGm, in basilica sanctae Crucis ejus 'C lus id afferrel. Qui missi fuerant ad insidias, per
filium Rothertum Francis laudantibus accepfa pur- loca constilula el nola, proditoribus occurrunt, et
pura Bollempnitercoronavil, et a Mosa fiuvio usque Rarolum cum niulto equitalu advenisse nunliant.
Oceanum occidenlalibus regem praefecit et ordinavit. Proditores gavisi, exploratores remiuunt, et Karolo
Tanla industriaatquesollertia clarum, iit et in rebus cito adesse mandant. Quibus cognitis, Karolus cum
militaribus praecelleret, et divinis ac canonicis insti- suisper monlisdevexaurbisporlam aggressusest.Sed
tuiis clarissimus haberetur; liberalibus sludiis in- vigiles cum ex fremitu equorum,et aliqua collisione
comberet 648,episcoporum etiam sinodis interesset, armorum aiiquos adesse persentirenf, et quinam es-
et cum eis causas aeeclesiaslicasdiscuteret ac deter- sent a muro inclamarent, lapidibusque jaciis urge-
minarel. renl, proditores mox aliquos esse de civibus respoii-
14. Conquesiio Karoli apud amicos de regno. dcrunt.Quo commento corruptis vigilibus, introrsum
—Inlerea Karolus apud amicos et cognatos motu portam aperuerunl, atque exercilum ipsp crepu-
gravissimo movebat querelam, atque in sui suffra- sculo exceperunl. Mox exerciius urbem iinpleyit:
gium querimoniis excitabat. Qui lacrimis suffusus: Porfeeetiam nc quis aufugerel, cuslodibus adliibilis
t Video,inquit, aetatemmeam procedere, elme ipsum pervasaj sunt. Alii ilaque personabant bucinis, alii
in dies, palrimoriii rebus exui. Unde nec sine lacri- D vocibus fremebant, alii armorum sonilu tumultua-
inis parvulos meos aspicere valeo, infelicis germina bantur. Unde cives territi, utpole quj ignorabant
patris. Quibus polius auclor sum futuri doloris,quam quid esset, et de domibus ebullienles, ,'proTugio se
honoris. Satis iufelix pater fui, qui rialis adesse vix eripere conabanlur. Quorum alii secclesiaru.mse-
aliquando polui. Sed sallem, vos amici, consulitcdo- cretis se occultabant, alii diversis lalibulis se clau-
lent.i palri, subvenitedestitulo parenti. Adeslofenalis dcbant; alii vero saltu se de mUris praecipitabant.
in oetatetenerrima erumnas jam scienlibus. PrOvi- Quorum unus episcopus, cum per decliviamoniis
dete alvjectisin easus, an irrevocabiles neseio, exi- jam elapsus, et in vineis ab observatoribus ' repertus
"
, • VARIJS LECTIONES, ...'..
*1Sr.' ab omnibus delel. S46ordinari cbrr. crcarr. sw si in bello hispanico deleta. M sic. . W a. ali-
quam misericordiam osleridere deleta. BUQua o. c. conqueslione deleta. 6S1 q. el celarc possenl et deleta,
***e. bona s. delclum.
Nom
'
, (lSl) Danis? i. e. Noi'lmani.iis. -
133 HISTORIARUMLIBRI QUATUOR. — LIB. IV. >' 134
esset, Karolo deductus est, et ab eo carcere delru- A domos latentia. Resfaurat muros vetustate lapsos.
sus".Emmam quoque reginam, cujus inslinctu sese Turrim quoque potioribus edificiis intra et extra *
repulsum a- frafre arbitrabatur, ibi comprehendit, diiafat ac firmat.
eique custodes adhibuit. jReliquametiam urbis nobi- 20. Profugium episcopi. — In quam episcopus '
lilatem pene totam pervasif. detrusus, cum in conclavi teneretur, funibus per fe- ,
• 17. Posiquam sedatis tumulfibuscivilas tranquilla nesfram demissus, tempore nocturno equo vectus i
reddita est, Karolus de urbis munitione, et militum aufugit. Et ut seKaroIo non favisse monstrarel, ad- -
viciu, deliberare alque ordinare coepit.Depulavit reges sese contulif, et a tanla suspitione purgavil. | .
ergo vigiles quingeutenos, qui noctibus singulis Arbitiabatur enim quasdam conjecturas posse a ca-
armati excubias per urbem et nicenia exercerenl. lumniatoribus confingi, acsi ipse capiendi oportuni-
Annonam eliam ex toto pago Veromandensi advehi latem parasset. Qui susceptus a rege, utpole fideli-
jussit. Et sic urbem ad resistendum munivit. Nam talis exsecutor, non minore gratia habilus esl.
turrim quae adhuc muris humilibus perstabat, pinnis 21. (989.) Interea rigore hiemali elapso, cum aere
eminentibus exsiruxit, fossisque patentibus circum- mitiori ver rebus arrideret, et prata atque campos
quaque vallavil. Machinas eliam hostibus effecit. virescerc facerel, reges exercitu colleclourbem prs«
Necnon et ligna 663advectantur, machinis educendis B dicfam cum octo milibus aggressi sunt. Castra in-
idonea. Valli quoque exacuuntur, cratesque conte- piimisaggereetfossa muniunt. Inde exslruilur aries,
xunlur. Nec minus fabri accersiunlur, qui missilia muris frangendis obnisurus.
fabricenf, ac quoeque necessaria ferro instaurent. 22. Compositioarietis,—-.Cujusmachinani-ex qua-.
Nec defuere qui tanta subdiifafis arle balistas emit- tuor mirae grossiludinis et longitudinis trabibus lon-
tant, ut apolhecam in rccta diamelro duplici fora- gilatero scemate erexerant, in cacumine, el basi,
mine patenlem, cerlo jaclu trajiciant, aves quoque per quatuor Iatera repagulis iransverse annexis; in
in aere volanies, indubitato iclu impeterent, trans- medio vero solummodoIevumlatus'et dexlrum ligna
fixasque de sublimi praecipitarent.. transmissa habuere. At super trabium ereclarum
18. Impetus 664Hugonis in bbiKarolum. — Quoe supcriores commissuras, longurios duos slraverunt,
dum aguntur regum auribus delata sunt. Qui vebe- inmotosque effecerunt, parlem leriiam superioris
meulissime moti, non tamen proecipiliimpetu, -sed spatii trabium in medio oblinentes. A quibus longu-
ulin omnibus solebanf, super hoc diligentissime riis funes implicilos deposuer.unt. Funibus quoque
consultaverunl; ulcumque eliam cordis. dolorem trabem cum ferrato capite multae grossitudinis sus-
dissimulabanl. Legatos quaquaversum dirigunt. Gal-. penderunt. Cui etiam trabi in medio ct extremo
los quos' Iiinc Malrona, inde abluit Garunna, contra funes alligatos adhibuerunt; qui a multiludine tracli
lirannum invitanl. Quibus in unum coacliscumexer- et remissi, ferrafae moli motum darent. Unde et hu->
cilum collegissent, deliberabant an urbem aggressi jusmodi machina quia more arieiis retro tracta, anle
expugnarenl anlequam ab hostibus amplioribus cum impeluruil, aries appellaiur; cujuscumqueso-
copiis munirelur, el expugnata tirannum confode- liditatis muris frangendis aptissimus. Quam eiiam
rent, eo quod'si is solummodo eaptus aut occisus macbinam super tres rotaslriangulosceroatepositam
forel, mox sese regnum quicte babiliiros, an cum aptaverunt, quo facilius obliquata, quociimqueopor-
henivolenlia suscipeient supplicem, si forie is se terel verli valereL At quia urbis silus accedere pro-
supplicemconferret, et dono rcgum se posse tenere hibuit, eo quod ipsa urbs in eminenti montis cacu-
res pervasas exposceret. At qui acrioris animi et mine eminel, aries fabricalus cessil.
conslanlioris fuere, censebant fore obsidioniincom- 23. DigressioHugonis cum exercituaLauduno.—
bendum ; liostes urgendos; regionem etiam quam,, Post hsec cum per dies plurimos in obsidione urbis'
pervaserant, igne penitus consiimendam. Colleclis vigiliiscleuris.pugnisquefrequenlibuslaboravissent,
iiaque sex milibus equitum, in hostem vadunl. Tem- die quadam custodibus castrorum vino somnoque
pore statuto urbem appetunt; obsidionem disponunt; JJ aggravalis, urbani vino exliilarati .cum armis ad
caslrisque loca metati, fossisel aggeribus vallant. castra pedeslres venerunt (Aug.). Equites vero con-
19. Ubi cum diebus multis resederint, nibil vi- scquenter armaiisubsecuti sunt, rei eventumpraeslo-
rium, nihil damnalionis in hostes exerere valuerunt; lanles, ut si pugnoelocus adesset, prosperaque for-
tanta eminentia et laterum objectione urbs inexpu- luna felicem annueret 666eventnm,cum hostecom-'
gnabilis erat. Dies etiam aulumnales breviore ciy- miuus confligerenl. Cum ergo pediies jam castris
culoducli, his exercitiis non sufliciebani. Noctes propinquasseni, ciistodcsque consopitos inlellexis-
quoque prolixae,mullo sui temporevigiles afliciebant. seni, faces castris immisere. Quorum incendii fuirio-
' Unde cum
primatibus consilio habito, redeunt, post aer densatus, non solum intuentium visibus tetra
vernali tempore rediluri. Quibus abduclis, Karolus ijigredine obsiabal, at gravi vapore narium et fau-T
urbem circumquaqueperambulat. Sicubi etiam ho- cium meatus inlercludebat. Pediles mox vociferari,'
slibus facilis locus palet, explorat. Obstruit ilaque clangere milites cepere. Rex el qui cum eo efant-
porlas, hostium ingressui faciles. Obturatpostica post elementorum confusione multoque virorum clamorev
VARLE LECTIONES. ,
m millenoetrabes corr. ligna. bbiI, in abscisa. ssbsponderet
supra pgsito annueret cod.
135 RICHERIS. REJ [IGIIMONACIH 13(5
el lubarum clangore turbati, ab urbe sedesmulavere. ^ examinanda juditium, ut aut veslro approbetur
Nam caslra cum cibis et rebus omnibus absumpla examine, aul improbelur. Ille peiilionibus inslat.
videbat. Unde exercitum ad lempus reducere dispo- Poieslalis vesirae sil, utrum quod pelil accipiat. Nec
suil, ui reditum amplioribus copiis post appararet. vero in quoquam ei a me fautum esi. Nihil eiiam
Quoe omnia Augusli tempore palrata sunt. deliberatum. Quicquid id foret, utile duxi ad ve-
24. ObilusAdalberonis6B6melropolilani656.— His stram deferri debere censuram,ul-si honestum fiat,
ita geslis non multo post metropolilanus in egritu- vobis utilitalem et mihi gloriamcomparet. Si autem
dinem decidens, quoea Grecis causon a Lalinis in- perniliosum , ego quidem nullius perfidiae,nullius
cendium dicitur, per legalos regi lunc Parisii com- doli, nullius fallatiae penjlus arguar. Vos vero aut
moranli indicavif, sese in gravem valiludinem deci- suffecti doli falsam opinionem cuin dolososubibilis,
disse; unde et ei maluranduni, ne Karolus qui aul si non, in desertorem manus'assidue exseretis.»
cetera Remos etiam pervaderet. Rcx, accilis qui 27. Responsio661civium ad regem6".—Ad haec
aderanl, mox ire disposuil. Quo in itinere aliquan- cives : « Cum, inquiunl, veslrae majestalis dono,
lisper lardante, cum metropolilanus insomnietate eligendi domini oplio nobis data sil, nmlla fide.mul-
simulque et menlis alienaiione nimium vexareiur, to ingenio enitendum esl b6%ut el regiaedignitatis
nullaque crisi omnes dies creticos huic egritudini derogatio nulla fiai , et nos falsae criminalionis no-
commodosproeterirel, dissoluiis elemeulis debiium tam, cusamque fuluri incommodivitemus. Arnulfus
bumaniialis x Kal. Febr. exsolvit (990, Jan. 23). Qua quem paulo ante memoratum audivimus, a nobis
dic rex.tempeslivus adventans, urberecepius esl. In nuper idem expoposcit; plurima fide si boc liat re-
exsequiis etiam ponlificis, plurima commiseratione gis commoda sese exseculurum pollicens ; erga
coridoluit. Nec vero sine lacrimis aliqnol de eo cives non modicam benivolentiam babiturum. Sed
querimonias habuit; corpus quoque mulio bonore quia ejus ulpole adolescentis mores affeciusque iu-
sepulturoodedit. Civesdomino destitulos, mirabeni- certos habemus, nostras solummodo raliones non
volenlia solatus esl. Qui de fidelitale regi servanda suflicere ad hsecarbitramur. Adsinl ergo qui vobis
et urbe luenda inlerrogaii, fidem jurani, urbis lui- id suadent. Conferamus utrimque rationes. Dicat
lionem polliccnlur. Quibus sacramento astrictis, quid quisque potius cogilet; quid potissimum, ne
eisque libertate eligendi domini quem vellenl ab abscondal; ut et ex honesto gloria sil communis,
rege concessa, rex ab eis dimotus'Parisium devenit. el cx pernitiae incommodumaequepaliamur.}
25. Quomodo Amulfus 6" archiepiscopalum6" pe- 28. Promoiio Arnulfi C63.— Rex civium senlen-
liil. — Ubi cum de liberalitaleel fide civium Remen- tiam adprobal, ut coram deliberent jubel. Rationes
p
sium lactus moraretur, Arnulfus Lotharii filius per coram disposilae sunt. Arnulfuin ilaque si quod
quosdam 66Sregis slipatores ab rege episcopatum spondel facial, digmrm summo sacerdotio asserunt.
expelebal, Karolum quoque palruum sese desertui Itaque vocalus, et anle regem admissus esl. Qui de
rum mandal, fidemspondet; regisque injuriam ultu- fide habenda erga regem seiscilatus, ad omnium
rum; conira hostes etiam regis plurima nisurum : voia modeslissimc respondil. Ad coenobium ergo
urbem Laudunum ab hoslibus pervasam, in brevi ntisnacborumsancti Remigii quod ab urbe uno mi-
redditurum. Regii stipatores laetali, episcopatuiw liario situni esl, ubi ordinatio episcoporum ex an-
pelenli quam cito dari suadent, regi nil perditurum liquo habenda est, a rege et primatibus deduclus
asserenlcs, sisibi mililaturo el fidem servaluro quod esl. Ubi rex cum suorum mcdius resideret, post
petil largialur. Multo eliam sihi profulurum, si id consilia apud suos seccssim habita, liberali elo-
faciat, quod cumfaclum sil, omnium salutem affe- quio sic affalus est: « Divae memoriae664Ludovico
ctet. Rex eorum suasionibus adquiescens, Remos Lotharii filioorbi subtracto, si proles sunerfuisset,
devenil, civibus hanc petitionem ostensurus, ne ma- eam sibi successisse dignum foret. Quia vero re-
lefidaesponsionis tenerelur obnoxius. giaegeneralioni successio nulla est, idque omnibus
26. Oralio regis6i'9 ad civesRemenses.— Et omni- p. ita fore patet, vestri cseterorumqueprincipum, eo-
bus accersilis, sic loculus ait : « Quoniam fidei rum eliam qui in militari ordine potiores erant
exsecutores vos probavi, nec me a fide alienuro oplione assumptus, praemineo.Nunc vero quoniam
experiemini. Cum enim sit fides, cum quod dicilur ex linea regali hic unde sermo esl solus superfuit,
Jit, quia vos id fecisse perspilio, et me penitus ob- ne lanli patris nomen adhnc oblivione fuscetur,
servasse idem fateor. Arnulfus divsememoriae66° bunc superstiiem alicujus digiiilatis honore expopo-
Lotharii ex concubina filius, hujus sedis digniialem scistis donari. Si ergo Ddeiservandae jus pollicea-
per aliquos qui mihi assislunt expeliit; quicquid tur, urbis luilionem spondeat, hostibus etiarri in
riobis nuper derogatum est se restituturum pollici- nullo sese communicaturum,immo illos impetilurum
lus; necnon et conlra hosles mulla moliturum. promitlat, vestri judilii censura concedere ei epi-
Cujus promissiones et fidem, ad vesirum contuli scopatum non pigebit; ila tamen ut secundum pru-

VARIJE LECTIONES.
m aibe, opo abscisa. U1Arnulfus, archi, m abscisa. b6sper burch delelum. "'9 regis abscisum. b'60D.
M. tel io, em abscisa. 662videtur supra pos. est. 663Ar abscis. »64 D. M.
m IHISTQR1ARU.M ILIRRIQjUAT.UOR. — LIB. M. ItS*.
identiumlOrdinaliQjiem,, •sacramenli.auctorLlale.mihi ^^ .giiis,.iIludiiamen,infortunii.genus^arbitrabatui:, fiuotl
icnnexus sil.» ipse-supersles de patrio genere.nuHuuupraier.Karo-
-29. lCkagraphi m.scriplum. — ,< Et ;Ut pcnilus iluin.habebal..Miserrimumquoque -sibi videii, -si ;is
nnenlis eonceptum .aperiam, post juraiionis -sacra-, Jionore ifiustraretur., in q.uo SQIO.spes ,r.csliluendi

iiuentum, cirQgraphum ab >eoiscribendum puto. iln genus ipatecnum sita iforet. iKatruo .ilaque .misero-
iquo ;maledictionis lanathema ,-liabealurihujusniodi, :scebal; illum.cogitabat, illum .colebat,[illumpro.pa •
.quod lei impraeGetur.pro:felicibus<canlumeliosa,pro •renlibusxarissimum .habebat. Apud quem .collafo
•salutaribus -perniliosa„pro.honeslis.tui!pia,,pro diu- •consilio,.querebat quonam modo in.eulmen honoris
iturnitatc ,punclum., :promQnoreiconlemptum.,iet,ut iilltimprovehere"posset, sic lamen ut ipse regis dc-
ftQtumicondludatur., pro somnibus.bonis ,omnia.ma- iser.tor.non .appareret..
lla. •.Quod.eliam,bipei:liium.fieri.placet.Alleruin.mihi . .53. Hetnorum cuplia. ^- Ciijus rei ;ralionenr sio
:sibi--allerum*cencedalur.\Quandoque.eliam Jiocilli :fieri .arbitrahalur, ",ut siattieietur i69.tempus, quo
icaluinriiaslingeret, si ilurpiier.a.fide deelinet. » Hac ipriinatesquot.posset,,in,uihe:acsi aliquid .roagnum
iPBomulgatatsentenlia;, iid ,iia/acienduni,ab.omnibus ,01'dinaturusipse.Golligeret.lunc etiam JKarolus^per
llaudatum .est. P.racedit .ilaque .Arnulfiisxoram. .Si •iiGClis;sileritia.cum.exercitu ^d porias jiEbis.adve-
iid iin,venlumilaudet., iconsulitur. .An sic -suscipiat "iiiiret. Nec.lunc deesset qui esercitui.irruenti-portas '
iquodipetit.bSciscilatur.illle.honoris .cupidus., inven- panderet, juratus se.oreti fidemS7<i..Exercitusinlro-
itumilaudat. .-Sese.sicjposse-suscipereasseverai..'Jus- iinissus urbem.invaderetj.alqiie.-sese.cumprimalibufi
;sus itarjuexirographum biperlitum.notavit. .Regi.al- icollectis xompreltenderet, .vim .inferret, ac <erga-
ilerum, aller.uintsibi servavit. •slnlo J" delruderet..Itaque.fac.tum.foret, ut.el.regia
,30. .Eukaristia "^icauaa, ,perdilioiiis,dala.—:Quod ipaleslas .infiEmarelur, et patruo yir.tus dominandl
(Gumicegr.penUus-sufficeret-, episcqpis ilamcn, ul.fer- augesceret, aac ipse desertor .viderelur. QuOdiet ef-
!tur,,non salisid.visuniiest, irisiilludeliam.adderetur., ifeclumilnibuit.
iiutiinmissarumicelehraiione,eukarisliama sacerdole M. G. et Y. .coniites, alque alios viros constiia-
isumeret, •.eamque!perdilioniS'Causam «ibi.inmrecan- ires 672.invitat. Quiddam magniim sese ordinaturuni
,do.cQram,qptaret, si ,fidem violando .unquani deser-" iinandiil.: unde.et imulium <eisinaluranduin.il!li si-
HQrJietel. >,Quod ,et .iaclum.fuit. .Nam-sacerdosinter iiie dilatione advcncrunt, in lObseqriiodomiiii ;bara-
icelebrandum, eukaristiam,qptulit,.el ilIe,consequen- lissimos se demonstraiUes..Arnulfus alia ,pro .aliis
Uer sunipsit, atque ad:juditium sibi.fieri oplavil, si dans., quodvere.mdlitur^penitus dissimulat. Ad quid
iullo .modo ifidoi .violator exist.er.et. Quod tandem pufius.iiUendal., omnes ignorani. JJni,tantuin.de ct^
iregi et,primatibus.fidem!fecit. '-'yus laciturnitate el fide.ndn diflidebat, idaotumcre-
.51. .Reprchetmo'"6'1.de.eadem.-* Npnnullis.tanien dulus eommisil. Qua nocte jTardlus'673lntroniiten=-
iquQrum.menspurgatiorjerat .nefarinm.et.cQnlra'fidei ,dus ^ .esset aperuit.; ;et ul iuuc porlarum Olavesa
jjus.id.credilum.esj,..Ejus.modienim.naturse.hominem suo .cervicali .loUere^ .urbenique armatis .aperiret,
(.esse.aiebant,»ut,faQile;per.-sese .corrumpalur in se, jussit. .Nec mullo post, nox ciii hoe debebaiur "fJagU-
;amplius ,vei.oJnmnlsiaiiibus.ad.flagilium.exlrinseciis tium, affuit.;KaroIusxuni .exercLtu.temporedeputato
jposse perirahi. -Asserebant quoque ex decreiis pa- .ad portas.ufbis nocturnus.affuit. .Algerus presbytef
Urunx,et- 668xanonum scriplis, neque invilum ad — sit.enim .vocabatur—.iutrorsum ;cum idavihus se
eeucarisliam limpellendnm.,neque euoarisiiam jperdi- proesentemhabuit. A quo.moxpor.laepatefactaesunt,
ilionis causa.cuiquain.offer.endam,cum .nedemplioriis exercitusque Lntromissus.JJrhs quoque a jpraedoai-
gratia et :petentibus .offerendam, el invilis .negan- .bus direpta et spoliatau
,dam credendum sit. ilndignum,eiiam .v.ider.ipanem ;3S. Arnulfi. irt .suorMmcjuecaptio 'm..- — Unde
;angelorum et hominum temere indhjnis dari, cum xum .clamor perufbem .fieret, .tumullusque discur-
ipsa .Divinilas et.immundos abhorreat, etpuros mi- irentium ,cives .incautos. excilaret, Afnulfus .aeque
ira.parcilateicveat, juxta quod .scriplum 'esi:.Spi- ',p. lurbatum clamore sese .simulat. ,Et fingens melum,,
.ritus sanclus discvplinmeffugiel,ficlum,.ct auferet se turrim petiil aique conscendit. Qiiemxomites ^™
,a cogilalianlbus quas sunl sine inlellectu.,,etxorripie- •&eculi, posl se .oslia .obseravere. JCarOlus Arnul-
dur a..supermniejileiniquitale.[Sqp.j, .5). Abepisco- Ifum pefquirens jiec ireperiens, ubinam.lateret scru-
.pis ergo Remarum dioceseos ordinatus Ar.nulfuset .tabatur.. Cui cuiu proderetur in lurris ,cacumine
.sacerdotalibus infulis decenter insignilus est. Ne„c latere , ostio mox custodes adliibuit. "Et quoiiiam
.mulio,post, a .papa JJomano missifm aposjolicaeau • :nec cibum nec ar.ina anle eongesseranl,,"Karolo.ce*
Xtqritaiis.pallium sumpsit. ,dunt, atque a turfi egressi sunt.
.52. Quod amplius juslo $motum Amulfus dile- 56. Comprehensique et Laudunumducti, cusiodi-r
xer.il.— Qui ,cum ex tania dignilale proee.deretinsi-- :bus deputati sunt. JJarolo redeunte el .fulem ab .eis

"\'.AR!iELECilONES..
tss Cir cibscis. *6CE abscis. S67R abscis. ^68et et cod. :56estatueftnr codex. '"° secretum hoc nUip-
:quam proditnrum.de/e.fl. 671 cusiodie supra posiloergastulo codex. 672..uc. "73.exemtus
3j. codex. "* ita ,cod. "s i, p abscisa. 676.commilescorf» .suprw pouip
PtimoL. CXXXyjJl. ;g
59 RICHERlS. REMIGHMONACIIi 140.
qucrente, unanimiter rcfraganlur. Odium ergo A brevi adepluros. Processjt exercitus ulerque , donec
lUrimquesimulanl; pium affeclumnullo modo pro- alier altcrum in prospeclu haberel; et sic ulerque
diinL Ab utroquequerimonia nonnulla simulabalur,- fix-usherebat. Uirirnque non mediocriier dubilatum
oo quod alter desertor, alter invasor alierius ab est, cum Karolus rei mililaris inopiam haberet,.rc-
ulroqueeiiunliarelur 67f.Tandem Arnulfus b78 sa- gem vero animus sui facinoris conscius contra jus
cramcnlo fidem faciens, libertale poiitus esl et ad agere 6S3 argueret, cum Karolum paserno honore
sua rcversus. Karolo exinde in omnibus favil. Jus spoliaverit, alque regni jura in seselransfuderit. His
quoque fidei, regi servandum , penitus abrupit. G. uterque herens persistebal. Tandem ratione congrua
et Y. per dies aliquol carcere detrusi, non multo a primaiibus regi suggestum est aliquanlisper eum
post sacramento astricti, redire permissi sunl. Ka- exercitu standum. Si hoslis adventaret, comminus
rolus ergo, felici succcssu insignis, Remorum me- congrediendum; si nullus Iacessiret, cum exercitu
Iropolim cum Lauduno , ac Suesionis, earumque redeundum. Nec minus a Karolo idem deliberatum
oppidis optinuit. fuit. ffnde quia ulerque constitit, uterqne sibi cessit.
57. Impelus 679Hugonis 679.— Nec defuit qui id Rex exerciium reduxit; Karolus vero Lauduni sese
ad regis 6S0 aures perferrent. Qua rex contumelia recepit.
perslriclus quid inde agendum foret seiscitabalur. B 40. (991) 0. inlerea Drocarum (122) cupidus, de
Comperitque non precibus, non donis, sed viribus Lauduni caplione sese plurimum diliidere apud re-
el armis invocataDivinilale hoc esse labefactandum. gem simulate querebatur, cum arias cesserit, mili—
Sex milia ilaque mililum collegit in tirannum ire lesque viribus diffiderent, immo etiam urbs ipsa=
dispoiiens; obsidionemel adhibere cupiens, si co- inaccessibili situ obnitentes contempnat. Rex me—
pioesibi sufficiaiit; et si ei felix adsit forluna, lan- rore confeetus, ab 0. subsidia petil; sese vicein
diu id committere volens, donec aut armis aut recompensalurum, si copias suppeditet, el ad inte-
inedia boslem praecipitet. Proficiscitur ergo ma- grum urbem cxpugnet. Quod si inproesentiarumali-
gnanimis, Et. per lerram unde annonam hostes as- quid quod largiendum sil petat, sine dubio sese libe-
porlabant, .exercitum duxii.Quam etiampenitus de- raliler exhibiturum. 0. Lauduni inpugnationem
populatus combussit; sic efferalus-,ut nec luguriuin simulqueet captionem in proximopollicetur, si tan-
salterii deliranlianui relinqueret. Post anhno prac- tuni a rege Drecas accipiat. Rex vincendi gloriam
cipiti exercitum in hostera retorquens, olisidionem cupiens, petenli caslrum eommodat.Palam omnibus
adhibere nitebatur. Karolus cum anle sibi copias cedit, pro.missionumde Lauduno credulus. 0. quo—
parasset , venicnii resistere virililer conabatur. que urbem amissam in brevi sese reddilurum palam
Quatuormiliaetenim pugnalorum Lauduni collegeral'*-*omnibus spondet. Caslrum ergo a rege concessum
animoque firmaverat, ui s! non impelerelur, quiesce- absquemora petit, castrenses sibi sacramenti jure
ret; el resisierei, si urgeretur. annectens, eisque aliosaliquot quorum fidei vigorem
58. Exercitus6S1 tripertito 6B'ordinainr m. —Rex sciebat assotians. Regia negolia exinde utiliter sat-
interea exercilum inducens, Karoli legioneriiordi- agens. Cujus tamen voluntatis effectus nullus fuit r
natam pugnatum videt. Exercitum ergo tripertito eo quod teriipestiva C84 urbis proditio vetaret, et
dividit, ne multus exercilus, niole sui gravatus, pro- casus-repentini aliler fieri arguerent.
priis viribus fruslraretur. Tres itaque aeies consli- 41. Sublilis bssmachinalio 686in Karolum et Ar-
luit, primam belli primos impetus SSi iniluram ; mdfum.^- Ab hoc teinpore Adalbero Laudunensium
secundam quoelabenti succurreret, viresque refer- episcopus, qui anle a Karolo caplus aufugerai, omni
ret; tertiam vero spoliiseripiendis ordinavit. Quibus ingenio oportunilalem quaerebal.qua versa vice et
sic divisis et ordinalis, prima acies signis ereclis Laudunum caperet, et Karolum comprehenderet.
congressura cum rege incedebat; reliquae duoelocis Legates iiaque hujusmodi negolii officiosissimos",
conslilutis paralae succurrere opperiebantur. Arnulfo dirigens; amiciliam, fidem, suppeliarum
59. Rarolus cum qualuor milibus obvius proeedit, -. subsidia mandai. Ei quoque ulpote suo melropoli-
swmmam Divinilalem invoeans ut ab innumeris tano sese velle reconciliari. Sibi eliam injuriaeesse
paucos prolegat; multitudini non fidendumr etpau- quod transfuga et desertor diceretur, eo quod Karolo
cifali non diflidendumdemonstret. Quem incedenleni post fidem faclam non obsecutus sit. Et si vacuum
Arnulfuscomilabalur suos adhorlans, ul animo forli sibi essel, a se id dedecorisvelle alijicere. Ad ejus
slarent. Ordinali et indivisi procederent. De victo- celsitudinemredire velle, el Karoli amicitiam utpole
ria a Deo nuliomodo difliderent.Si viriliter invoeato domini sese optare. Undeet sibi quocumque libitum
Deo slarenl. cum multa gloria el fama vicloriam in foret occurrendum mandarel.- Arnulfus sijnulatam
• YARI^ILECTIONES.
6,7 praftdicarelursupra posito, enunliareturcod. 67S Ar. cod. 679tus, nis abscisa.-
ES0 regum supra posito is codex. 6B episcopus supraposilo
1tus, o, tur abscisa. 68alumultus corr. impetus. 6S3 fecisse supra pe-
silo agere codex. 684intempesliva corr. lempestiva. 68SSub, ma abscisa.
Mom
(122) Drcux.
ill HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. IV. ui
fidem nesciens , legatos fallentes excipit; et utpote A J rebat. Et cum tecnas (123) supperiores effunderet
boni alicujus nuniios humanissime honorat. Per hos 689, gratulaiio inde spesque urbis repetendx uon
itaquelocum quo occursuri et sibi coUocuturiforent, modica erat. Nec multo posl Arnulfus Adalberoni
ietabundus designat. Illi se decepisse letali-, hoecdo- legatos dirigi t, Karoli gratiam sibi indultamliber-aliter
mino referunt. Qni fallatiaeseminarium uliliterposi- indicat, atque cum mulla ambitione excipiendum in
tum considerans, alciorismachinamenti dolos prodire urbem. Honorem quoque absque mora recepturum.
posse advenil. Post haec in locumslalulum sibi oc- Unde nec moras facerel, sed quanloiius adveniret,
currunt; amplexibuspluribus atque osculis sibi con- largilalem pollicitam experturus.
gratulanles; lantosibi demonslrantes affcctus animi, 44. Adatbero sn Karolum et Arnulfum sacramen-
ut nulla siinulatio, nullus doius viderelur. loS9°decipit59°.AdaIberosinedilationein lococonsti-
42.Adalberonhtts dolosamachiiialio686.—Atpost- tuloKarolo etArnulfoaccitusoccufrit. A quibus beni-
quam satis amplexationum, osculorum saiis faclum gniter exceptus, non mediocrem letiliam repperili
esf, Adalbero penes quem simulalionis color, et doli Si quid discordioe pracessil, levi et raro sermonc
onus erat, incautum sic prior alloquitur:« Idera. tactum praeteriere. Jus aniiciliaeinter sese exinde
casus, eademque forluna, ambos nos male perstrin- aitcplius eolendum-, diversis rationibus extulere.
git; unde et iderii consiiinm eaiJemque ralio nobis B I Quanta etiam commoditas sil prolutura si amicilia
Tiaplanda videlur. Nuper enim ambo lapsi, vos ab bene usi sinl^ sepenumero retuiere. Quanta quoque
grafia regis, egoaKaroli amicitia decidi. Unde et gloria, quantus honor; quanlum praesidium. Necnon
nunc vos Karolovego regi fayeo. IHe vdbis, iste mihi et iliud libaium est >, in brevi fieri posse, et suae
promptissime credifr.Si itaqiie per vos Karoli amor parlis pfovectioriein; el Iiostium proecipilaiionenii
triibi reslituatur, regis gralia vobis non aberit. Quod Nihilque his 69i obstare posse, si sola Divinitas non
ei faclo difficile non eril. Karolum igitrir convenite, impediat. Si vota sua effectus eonsequalur, quando-
ei pro me si forte concesserit orale. De fide erga que futurum, ut per sese res publica mullo honore&
eum hahenda , multa dicere non inulile erit. De mulia gloria, cumuletur et floreat. His dictis sacra-
quibus si quid ei dubium visum fueril, post dicile niento sibi annexi sunl, alque a se digressi. Adal-
probandum sacramenlis. Si his episcopalus reddi- bero regi se conlulit, quoeegerat explicans. Quibus
derit sedem adsint sanclorum reliquiae, paratus rex auditis , negolium approbat, Arnulfum sesere-
sum fidem facere. Si hoc satis eril et reddiderit, ceplurum si vcniat pollicelur , ejus purgationem de
de regis gralia" plurimum confidite. In hac objeclis se sponte auditurum. Et si rectc purgetur;
iingua et manu, pax sita est et dissidenlia. Regem non minori gralia quam anle hahendum. AdalberrJ
adibo. Commoduro quoddam spondebo \ quod non C ' hasc Arnulfo refert. Regem benivohim, clemen-
solum sfbi sed et posteris sit profuturum. Dolos Ka- tem 5 sibi asserit. Eum etiam ejus purgationem
roli proferam. Incaulo nimis metropolilauo, proeju- sponte audire veUe\ suique graliam sine mora red-
ditium factum asseram; et quod penitus hoc melro- dere. Unde et ei_essemaiurandum, et quaniotius id
politanum peniteat, nonnullis amplificationibusasse- petendum. Otius ergo regem adeundum , nc aliquo-
verabo. Rex suaple mibi credulus , Jioc gralissimum rum dolus consilium ahrumpat. Ad fegem itaque
accipiet. El quia haecratioulrimque agilabilur, duo ambo profecti sunt'.
commoda gignentur. Ex quibus duobus leriium elu- 45. ArnuifuS ad regem 692se contulit 692gratiani
cebit. Nam cum et vobis gfalia regum, el mihi ab 692 eo S92 acceplurus 692.— Arnulfus admissus
Karoli reddelur, per nos consequenter aliorum uti- regi, ab eo oseulum aceepit; Et cum de objeciis ali-
lilas comparabilur. Sed hicjam verborum finis; jam quam purgationi operam dare vellet, fex sibi suf-
nunc dieta factis probenluf. * Datisque slrictim ficere dixil, ut a prateritis quiesceret, et exinde
osculis, promissa pollicili ab se digressi sunt 887. sibi fidem inviolabiliter sefvarei. Sese penitus non
45. Arnulfus -688per ignorantiam S8SKarolum pd- ignorare Karolum ci vim intulisse; et summa id
iruumsss seducit.—AvauUusKarolumpetens Adalbe- . necessiludine factum; ut ad tempus a se discederet,
ronerii maghificat deeeptorem nesciens; valde eliam et Karolo etiam nolens faveret. Sed quia id factum
profuturum asserit, fidemque servaturum tcstalur. erat, quod labefaclari non poterat', mulla ratione ei
Tandem in eo uil dubiiandum seduclus persuadet; esse videndum, ut amissoe urbis dampnum aliquo
Karolus, nepoli favens , sese id faclurum spondet, modo suppleret. Si urbem hahere ut ante non pos-
episcopatum sie' redditurum rion abnuil. Dum haec set, saltem Karolum ad se transire facerot, ut, se
apud Karolum lideliter ordinabanlur, Adalbero apud corisenliente, quod pervaseral tenerei. Haecet am-
regem de Karolo et Araulfo urbisque captione quoe- pliora Arnulfus sese faclurum pollicelur, tantum
VARLE LECTIONES.
Adelberonis,smachin abscisa. 687abscesserunt swpraposilo ah se digressi sunt codex. bss
ran, pa abscisa. 89aperiret 690 691 Arnulfu<!j
supra posilo effunderet codex. d;
A, sa, abseha. eis supm positi
his codex.692regem, it, b eo, turus abscisa.

NOs^E.
(125)T;xvKf,arles.;
u jRICJiERlS. RE.MIGUTaOXACHI m
'irt iregisgr.a;tiasilii ire.ddatur,,et i.pse njHid.cu.rn,u:lA slis„:noI)isque etiTiafisliamporrexisljs, afigijorura
imeiimpolilamis hoiioretur. Jlex.,grati.araindulsil, cl •susu.rr.onum.caJiuimiasqui vohis .fidendum
jieganit
,til ijilnrimutnicoram se .honoiicm.baber.et.con-cossit. •vilipendejis.,.ciim insiel dics jpassionis Doniini el
'fjnde«l factum esl., ut ,in praiulio die .eadcm regi S.d.v.atar.isnostri Jesn Cbrisii., boc .v.asculumv.estr.e
idexnor, Adalhero ueginoeJev.us.rcsider.et. Jlis ita .dignilaii .apmm„ ciun wno ct pane infraclo vobis
•soseihabenltbus.,Arnulfus ab .rege dimotus.est.JVLi- iporrjgo.Uoc,pocultimiu sigiio.babcnd;e,elservandae
nm regis IbenivoIeiUiamJXanoloindicavit. ..Qiianlo .fidei.ebibile..S.iver.ofiileinserwa.reanimono.n stal^
iquoqne <honoj'eapud eum babitus sil .explseans.,.de •poculoparci,le„ ne horreiidainJud;c proditeiis spe-
iejus-:g.rat'iaiphiiriroumgloniabalur..A-quo .teinpoue iciein-jeferalis. Quo iresponclenie-xGi-aiererareci-
tregis et Jlar.olijecanciliaiionem.alqucfavor,ein,',quav- •piam, el patuin Jibcr.eeliibam:!J Jiarolus mox pro-
vc&yA. ;secu.tus,addeudum dixit-.-ei fidem Jaciam. Dle ebi-
46. Ex-ceplioMS Adaibewrih a Karolo 693— Quoe Jjens prosecutuscst;: etfidem fa.ciam-;alioqu.in.cum
idum«ic-sese ihaberent, Adalbero .a rege dig.ressus Juda inleneam1 ,Et jnulla Jiis similia ajiathemalis
(Cst,Karolumque petens., Jjaudun.i muJ:a amhiliane v.erba cenanlibus dedil. Nox fnturi Juctiis ,et prodi-
lexieoptus«st. Ad .se:suiijiedeiuU.,qui anle ab urbe iliouiscxmsciainstabat. Quiefumiire CQnsiituliimest,
,e\\ulavenuU.Jlem ifamiliar.em.u.tante disponunt, ,iir dormitumque in mane. Adalbero sui doJi coiiseius^,
inutlo duhitsntes, et ipaoeropostmodum sperauies. dormieaiibus Karolo el Armilfo , gladios et arma a
(Qlerumqnem -:amiserai, irev,isi.t,.eique.compalitun, iCypilihus .oor.um .amovit, Jatibulisqiie aiiaoda^il
ibeniv.olenliam^poDdei, ,ul a.se..non,defician.iJior.ta- (Jlart. -30). JIoslLar.inmhujus doli ignariim .accer-
dur. P.06i,qnamsaiis .eaUoquiUcum,suis Jiabuit, dc sicns , .cursuni-accele.rar.e,, ei .quendam suorum ac-
securilale ifidei,el .urbis., .a Kar.oloiCttnvenkur.,Qui .cersirejubeL; osiium-sese.serv.aturumiiUerim polti-
i(J24.)sic<or«usccepil:: < Quoniam D.iviniias, in oin- <cens.tQ"0 xligr.esso.,Adalbero "in ipso ostio sese
inibus imisericorsleliam dum .punit., ,misei'ico,r,diter niedium fixit,, gladium sub \ieste lenens. .Cui mox
'operaliir, ijusio ,ejus ^iiditio nve et .ai:jcctum ,et ,rc- sui assislentes,, ulpote Jiiijus facinofis oonscii, a'b
•eeplumoognosco.Ejuseequitaie iliac,lUibe.meexce- AdaJber.oneomnes intromissi siint. Kaiolus e.t Ar-
jpiuiviarbilwr, ejus .benignitale,quod supereslprae- nulfus maliitinosomno oppressi quiescebant. Coram
stolor. Ipsiimicliam.,vos.cl hancauij&mjiiihi xeddi- .quibus cum Jiostes .'facio :igin.inc adessent, et ilK
idisse'Opinor..A Deo itaque .reddiluin.,,.mLhi.adjungi expergefacti adversarios adveriissent, alecl.isprosi-
<qu:cro.Adsunl -sanela, superponile dextoram, .fidem Jienlcs, et arma capesscre nilenies, jiec reperienies0
cconlra'Oinnesspondelc. ExceptioJiulla icnit,si vultis „ qiierujif quidnam maiufiiius eornm affer.atevenius..
im'i'hi'comes fieri. » Jlle sui Motiawlus, •.quicquid Adalbero vero : -«Quonhiminquit arcem Jianc milu
expeiimr •spondel.Super «ancta dexlram.exlendit., Jiuper surripuistis,, e.tab ea exuJem.abir.ecoegistis^
moii 'vefitus jurane quodcumque proposiium fiiif. et vos Jiinc dissimiJi tamen fortuna pelleiuini. Ego
!Unde<et«unclis ier,edultis,nttUi suspeclus fu.it. Jn .enim propr.ii jufis remansi. Tos alieno sulibiiia. J
inulloJiiegalioa .quoqjie vitatur. J)e .u,r.be.munienda, Ad hec HaroJus :-•<An inqnit, o episcope.,Iiesierme
5pse querit et delibcrat. •Omnium,eausam sciscita- .cenau.memorsisjiimium miror. Non eignipsa Divi-
liitr. iP.roomrubusxonstrltaU Quare igno.lus.cunctos niiaiis rever.eiuia'.iiihibebii?Nihilne jus sacramcuii?
llaluit. . JXihilJiesierjiaecemrj impreeaiio? » Et bec dicens.,
47. <pomprehensio ™kKaroli ab Aiiaibe,rane~ — In- praecqps in hoslem fer.liir. Quem fur.eiUem, ,arma,ti
iterea cum Ifiarolisuarumque Iiabilum^penitus.pervi- .cireumdant, alque.in Jeclum repulsuin oomprimiuiL
disset, sesc -cfiamaiulIL.esse:Siispeclum,.dolos.mul- JSec minus Aniulfum pervaduni. QUQSicompreben-
itrfariam preetendebat,,ut ,et urbem sibi redderet, et sos^ in eadem tur.ri includunt. TurrLni quoque cla-
IKaroluinregi caplum fraderet. Karoli itaque collo- v.ibus.clseris .r.epagulisque,cnstodibus.adbibitismu-
,<quio'Uiitur saepius, benivolentiam profort amplius. niunt. Unde cuin claroor feminarum, pueroiumque
:Sese quoque si oporteal sacramentis magis .striii- ][) simul .et .lamulor.uniululatus ,in .coehimfenelur.,
•gendiimofferl; tanta .cautela callidiialis .usus, ut cives ,per urbem turbati et expergefacli sunt. Qui-
lOmninodolum simulationis .colore obvelar-et.Unde cumque Jiaroli partibus favebant, mox profugio sese
.cumnocte quadaminter ceiiandumJiilaris r.esider,et ' Jiberaverunt. Quod eliam v.ix factum fuit. Nam
i(JU7i,r/..29),Karolus.cralorem.aureuminquo.panemin- cumpene adhuc fugerent, slaiim tota .civitasoblir-
fregeral vinoque temperaverat lenens, post .niullum mari ab Adalberone jussa est, u.tomnes quos sibi
icngitatum ei .oblulit : i Quoniam .inquiens ex pa- adversos putabat .comprebenderet. Qiiicsili fuere.,
,lrum decrelispalmas el frondes Jiodiesanclificastis,, nec repefti. Subduclusesl et Karoli filius biennis,
;alque pleheni b96 sacris benedictionibus consecra- pairis vocabulum habens.,et a captivilate Jiberatus.
"VARIJ:LECTJONES.
*s3 ptio, 'Karoloabscisa.. •69'1bcnsioribscisum. 696populumsuperpositoplebem.
". NOTJi.
im) Scil. Karolus.
niSTORIAEUM LiBRI QUATUOR. — LJB.. IV.. *«®
MS
lile mox episnn-
Adallier.o rcgi Silvanecliro legatos oiius, mitlit; A,^oiculfrsemolim.^seccssnnus0M. lcctiov
Karokimi Itmrprotuliti, liortaforram ad'apliorismorum:
qjiondam.amissani urbem. Jam. receplani',,
uxotv et natis ciptiini ,,-al'que Armilfum Inler nem.. TJnde'ef egwadiuodriimlartalus,.iter assumpt» qjio*-
«IMM Ctimiotum.
cuni' Ca*notiino'cq]uiic',.
hosie&invenunn.et comprteliensiunmandat. Unde eti dam puero' al» abbate' 6"-
arripere disposui', DSgressus; aulcni',.
sine nioia cum quotcumqiiG'possit veniat.. ExerGiUuL
morara millain. imeiidat.-Viciiiis meo (13S)i uniiis. tlaaimn: pnrvaredit solritiium ac>-
solligfndo qjiibus,-
mitlat.. eepi'. Kummfei euiam>i.mutatoriis,, eeferisr}jie'0I*
eiiiiique GOHfidit„ut' postse veniant, IegjUos
neeessariisvacuus;,. Qr.ba-lium;(ii2B)'.pervenr,. Jb-
Moxque etsi. cmn. paucis veniaf..
bSB «^ 69B Lavu- eunr muto earitaDe' iricliuura.. Ibiqjie: diomniiab~
_m. Rvx ccujith Kaxolo el Anmlfo
dunum S96 ^90»—Rex. featis-DV coltoqujoi ueereatuss. siimilqiie' eii nmaiifi.-
ingrediliir qjiolcumqjie pptesJi cenlia i» eiiastiiiD'i<Jer-usqufi' Meldiiw
et sine dilatione Laudununr N actus- sustieiUialuSi
assumit, p.etit-. veriOiGiirn:duobu*
peragendriim; ajir:j»ui.. Ingressus.
q,ue urbem ,. et regia dignitalteexeeptus-,,de-salule' GomiiUbusi luicorumianfi'actusv nom defueue.infoiilu*-
iUleliujn, unbisqjic ereptione et hostimni jjompre- niii casus.. Mann faUcnlibus. bi.viis,,, sex, JeugsiriUMi
hensione qjiesivit,. et addidibiiv Dfe akera' eivibus^ veno; Teo.-
accitis „ de fide sibL liaberidarperlractat'..IJIiiaesiiqjnii superfluiUile:ex.orbitaiVunus„Transniisso)
et In. jj-doricii castello',. paiijaredus- aiUe: visus. biicepiiahis-,,
eapti, erant,, quLjivri jus. alteriiis, eesseraatr uerii cospit!asellb. tacdiusculusi Jimv.sot a. mesera,-
fidem tackijit et-regi, sacramento asciscuntur.. UJ:-
JjnLao:discessenal,,totoqjie aere: iin:pluvias,di'ssoliUo>,,
Jsisqiiie seeariiaie facta',, rex, SiJivaiiectim'posi-.Gumi
.in jsecasujii'v^iigebat,,GUPIIibriiii ille- buceJaliis, sij-
«aptis hostihus rediit.- Sups. deinde scisGiians,, dcli-
premo> labore yiGtusyinteir femorai -iinsidentis,puerii
fierandbralfoncfHqjicrebat.
defwiens; corruit',. eti vekit fulfeuire-inajectusv sexlo>.
i&. Deliberalw S9Tqnorunulxini^apndregmn supeir 696'
807Karolo sn. —Quai rie-re aliorum. santenlki erat,, miliaiiiO'al)'«irbcexspinaivit..Qiianla.LunGfuLfper,—
a Karolo-vjro-claro-598;,el regib:ijeTiere-iucIii.to-ej.us,tiur.fiatio)„ quaniti»'. amxietas,,illi.perpeiulere v.al'ent qiiiii
Gasus,sjiiiifes aliq.uand'0!penpessiisun,l,.etex. simili^-
natos-osnaes-cuui naftifius-ebsides. aceij>ien.des-;. pe>- lirnssimilia;Golligasif..I?uer inexpertus. tanti. itineris;
tendiim. etiam aJ).ea saicranientiijwT qjio:regj: fideini fessus.toto;corpow,, eqjio:aiiiisso„j,ace.-
facLut regnjim FVaiicIaenumquaim.sescrepeliiainiim,, dlifiiiuJlljaliam',, s-ine-vector-e-adcrani.. Embnes,nL-
Jiati.,lanpediiiieiuiai
«oiUra natos- quoque: lestamentijJiniride: fiGlur.unu
mia infiisioiie'liuebanfuGoeluni.nubila, piiseleuJcJiaL.
Quo faclo KaroJtun. d iiniitenduin. Gensebaiu..Alioruim
SnJIJ-ani.irii.oeGasui niiiiaibafu»tenabras- laitei: haeG:
vencseiitientia liojusmodi erat. Taro clai:u5niet anti.-
«mniav driJitoiUiieensiliuro:a;&'eo;noir dbfuifi.Pueriuui
q.ui-geueris virunv «<MI. mox.redileTsJiinv,.sedi apud!
laaii(Ews dbnee (£namqjieeiim,impedimcnlis^ibi, reliiquj;;dLcfiatoqueeii
Fegeia: habendiimv q.uIej,us,«a^Lioii,em,qjiiki.in.lei:rogai;us, a trauseuntihus, responderety et IUI
9'
imdiguaum siiu ^? appareant.. SIieo>nii.iiiavo;eL no- sonim©:iaiMiiJneiit£.rasisiei!eli„ solo.-eqjiite: Canioliino.
»i»ie- atqne' dirce pramiheanti,, utl iedlgjii IIDI»sinfi. Meldini'perv.enL Printem: qjioqiie:vix. de:
coniiitatlis,,
«pii kostes regis Fi:a'jiGGi!u«i:dIica:nLUi?;. siv.ehifemores-; .Luce'v,Ldens„ Eli duim diligeiiLius,Gonlein.-
altendendutn. i rigredior..
sfuf,. S'i.ei:go paiiGiet iiiferiorcs?iiidiw
plai'er;,no-visiU3i:um> inlortiuiiis, angpba». T'aiiij's,eiHini
gjientur,. tenendiim eensebant;; sii veroKniajpjies^ ati et fet liialilius. ut vi&ei.v.ium: neGessariiidie;
paaebat,,
qjia-jn.plrires.,, reddendiun, superinnL ltatiene' suadc- eadbmifier.eumi tiiansieririt. GaniGl!inus> inpjgcK'„ eti
feant. Earoliim,ergo-cum:uxoce' Adelriideet:fiJie>Hai.- satis, growdtiSy lsawculiamicuc—
ih:pai:agendb>iitiirieiie
doivico!,, et; fi3ialkis>driah.us,1 qjiaiuinnalitera;Cerbeiijja',, euuqjunqjie'iinqjiiii:eiss: ef iiulJamiijM.eniens-,..adi gontiis,
aliena,AdeJaidisdicdiatiu:,, notmim.ei AJUIUIDO; uepote: pericula: i:ediil'„eiint eqjiiiinceJinnfis,ti'aiismLu;ei:GisiLuji'
«ainceri"diediiu. c coelb;einei:uiti..JSani!ianlbr.is.Iuantibus>eq|ii03iumi
tm> pe>-
§01.De.diffttuliaie-^-siAMnevh, «ft6TOuvlieiem djfeusialiqjiajidb.*Gli'pfitiin: suhdfins-„aJiqjwndi9) ti;ilMiI;is>
RemmurmCannaium!""! —
1. Aaite'UoruraiGap*ionenr„ aliijietasi a<ijugens„ro»db;ihfinrvatus:,,modoi eneelius,,
•diebus.&vsm- \&,. cuinvaiV.iditSUie'discendii Ibgicasni incdb>aflBedens„niiodb;i;aeui:renSyetficak;itei:cuin.Gqjii's',
Ippocratis,60?*Chioi:,,de>studiiis,liJjsnaJjJjus,srepB'eii gj,mevcojuLlanlie'peiitnajisiifi..Nox iiilior.ruerali rsiuiir-
mulium, ««giitarem„ q,uadanndie' eqinitem',Cajmod- duniqjie; liela:aiGaligjne' obdiixeraf:,, cum; basilicami
aurn:m. uajbe-Remoimin,posLlus-offendiLQriiiaimc in:- sancLi:j?liai:oni's, iiiti:oJjy fi;ala;i5)US>
adliuc: paj;aniabus,
te-i:noga.tus. qjiis et Gnjjii&essetycureijuade venssseli,, pomni) «ai:ij{itis>.. Quai die'soilcroniiiilfiK' pransanajiiv
Hecibraiidi:'clerisi;' CaTirotenBfelea^ruini!sese,, eti iieeitoto)GapiLulbj^^deGGllajajiioiinoiiasteiiiii,,quadi
Richero)sanaj: JKemigiiimonaclio)se velle lbqjtiii'jifti- Mi; eausa; laun,sei:aeyjol'a:l&nis...Ai qjiibus.-ut fr.atetr
spondiiti.Ego>momaaifciiniomen'et fegntibJiiaGaasami ex*eptns„ du&ibus; alloqjiiis,, ciJjisqjie;suffiflientilius.
adv.ertens,,me qjwm>q,uiei!eJial otl2-;,iiidifiawi:„
ihtoqjie- lieciiealiusisum)., Gaimotinumi-eqjiLtemi- euni) eqjiis-v.L-
^hmm. ILEETilCfKES'... -- -
_ s«'K,.j',. KaroJb et',..nwm ii (ifeir..-
6" y-PFei!a,tfe,so'''Deli',,qpo>„ apui,, super-a*sc; «"»clbrw oodL B9!" &v.. romuftailev
i8.al)i_ii,F„notiMn,oAi!c:. aodl.. 60s' i:ehai:„datoque,, moLim,.us- abscisa.. 003 a,. m.. codL «^
«siiMa:iiis(iija'a:. 60-6'LGiii:io:aoi;i,".
W». eo6cagi..

® Arliodbi. Sfeldbs;duaiif;;Rfetlronaim'
itrfii.uj:'
piimoi dfe' SijMiiiaieife
(,f2h)jMu\sr uropc Yiaia nwgjiam q»iaiCa^li;mna& alteo' ad easteilisni:IteadbsiiKiiMamsiiisse.'Yiidfe.tiuK^
m KICIIEM S. REMIGIl MOJSACIII UB
tata pontispericulaiterumattemptaturiini, puerore- A - diversorum locorum abb.itcs qui aderanl, post soli-
'licto remisi. Arte praemissa pertransiil; et ad pue- tariam sui disputalionem, secuiri consedere jusse-
rum secundanoctis vigilia errabundus pervenit. Yix- runl.
que eum saepiusinclamatumrepperit.Quo assumpto 52. Deliberulio61ide digniiate 614habendi61tjudi-
cum ad urbem devenissel, suspectus pontis pericula, lii el prceluturce6I\ —Dehabenda-igitur sinodo, ra-
quae pernitioso,experimenl&diriicerat, cum puero et tione facla, ordinandum pulabant, cui polestas jndi-
equis in cujusdam,lugurium declinavit; ibique per candi de singulis conferrelur; quem eliam haben-
totam diem incibati, nocie illa ad quiescendum non, darum rationum custodemalque interpretem accom-
ad cenandum collecli sunt. Quam noctem ut insom- modarent. Judicandi itaque dignitas, Siguino Seno-.
nemduxerim, et quanto in easruciaiu tortusC0Tsim, nensium metropolitano commissa est,eo quod aetatis;
perpendere po.ssunlqui cura carorum aliquando vi- reverenlia el vitae merito plurimum commendare-
gilasse coacli siint. Post vero optala, luce reddita, lur. Ordinandi vero facul.tas ae magisierium inter-
nimia esurie confecli, maturius affiierunl. Eis etiam pretandi, Arnulfo Aureiianensi episcopo credita est-,
cibi illati; annona quoque cum paleis equis antepo- eo quod ipse inler Galliarum episcopos, eloquii vir-
sila est. Dimilt,ensq,ue.abbali Augusiino G0Spuerurn lute el efficatia dicendiflorebat. His ergo sic baiiitis,
jiediiem, sojoCarnotino comitatus Carnoturo raptim B ' post cleri. ingressum, sententiis ad negotium Jacicn-
deveni. JDiidemox cquis remissis, ab urbe Meldensi libus recitalis, Arnuifus sic praefalus ait":
puerum revocavi. Quo reducto elorani sollicitudine 55. Elocutio elsAmu!fi Clsin6I5 sinodo. — J Qtio-
aniota , in aphorismis MsYppocratis vigilanler-slu- niani, patres reverendi, serenissimorum regmn iussu,
dui^09apuddomnum Herbrandum magnaeliberalilalis necnon el sacrae religionis-causa buc convenimiis,
alque icienii;e virum. In quibus cum lantum pro- multa fide, multo eliam sludio cavendum videlur*
gnosiica morborum accepissem, et simplex egriludi- ne nos qui gratia sancli Spiritus bic coljecti sumns
nuui cognitio cupienti non sufliceret, pelii eiiam ab aul odium alicujus, aul amor, a rectitudinis norma
<jo Jeciionem ejus Jibri, qui inscribitur de concordia exorbitare facial. Et quia Iiic in nomine Dominicol-
Yppocratis, Galieni cl°, et Surani. Quod et oblinui; 'ecti sumus, ante conspcctum suminae Divinilafis
cum eum in arle perilissimum, dinamidia farmaeeu- veridicis senlenliis debemus omnia agilare; nulii
tica, butanica, alquetiiurgica non latcrenl. loquendi locum surripere; verilati operam dare;pro
51. Quodex qiierela cil reprehendenliume>l.caplio- veritate vivaciter stare; -eontra objecta, siiriplicibns
nem 61iArnulfi, regio on.jussu ui-sinodus 6U hubila ac pufis sentenfiis el inlendere et rcspondere. Uni-
611est HK—Sed ut jam
superioris.negolii serienvre- , cuique debilus lionor servetur; dicendi potestas om-
petamus, cum'de episcopi caplione aliqui amicorum nibus sit. Intendendi etiam et refcllendi libertas
el2 indignarenlur, nonnulli eiiara scolasticorum in pmnibus eoncessa sit. INunCdeinde quoniam me
ejus defensionem alja scribercnt,'alia,scripj.a de ca- anie omnesfari voliiistis, causam bujus sinodi °13
nonibus proferrent, idque ad, aures regtiBi relalum coram edicendam arbilror, qualinus bene digesla ,
esset, edictoCi3 regio deerelum est, ut episcopiGal- omnibus ut est vidcalur. Clarissima illa Remoriim
' liaeomnes qui valenl et maxime qui comprovinciales roelropolisj, prodilione nuper pervasa ab bosliiius
sunt,' in unum conveniaiit. Qui autera adesse non fuil. Sancta sancloruni liostium imp.etu eontaminata
possent, suara abseniiam per legalos idoneos a suspi- sunl; sancluarium D,ei,ncfariis quibusqiie violatiim ;
fionepurgarent. Ibique cerfis ac firmis decreloruin eivesquoqueapreedoiiibusdirepli. Quorum malorum
i;alioiiibus aut convictum dampnarent, ant pristinae ille auctor esse criminatur, q:ii ab boslibus lutari
sedis dignitati purgatum restitiierenl. Collecli sunt debuit, Arnulfus ejusdem urbis -episcopus. Hoc ei
ergo in coenobiomonacliorumsanctiBasoli confcsso- irit.enditur. Ad boc disculiendum, regalis- dignilas
ris (Jun. 17),.Remorum diocesanei, Remensis qui- bie nos collegit. Elaborate ijilur, patres reverendi,
dem meiropoliiani comprovinciales, Guido Suesorum ne unius perfidia, dignitas sacerdoiatis viiescat. »
episcopus,'Adalbero Laudunensis episcopus, Herive- ' 5i. Sermocinalio Ci'-Daiberli el7 pro C17judiiion-
yiis Belvacensisepiscopus, GodesmannusAmbianen- do. — Contra haec cum quidam residentium respon-
sis episcopus, Rathodus Noviomensisepiscopus, Odo derent, bujusmodi bominpm q^uantoliusconvincen-
Silvaneclensis episcopus,' Daibertus Bituricensium dtim, et sic justo judilio puniendum, Siguinusepisco-
melrppolilanus; Lugdunensis metropolitani compro- pus non id sese permissurum respondit, ut is qui
\inciales , Gualierus Augusludunensis episcopus , majestalis reus acpusatur, sub disculiendi censura
Br.uno Lingonensis episcopus, Milo Matisconensis ponalur, nisj ante ex jurejurando promissioneni
episcopus, Siguinus Senonensium metropolitanus, indulgentiaoab regibus et episcopisaccipiat. Idque
cum suis Arnulfo, Aurelianensi episcopo, IIei'bert.o faciendum asserebat ex concilii Toletani capile 51.
Autisiodorensi episcqpo. Qui in unum considentes, Quod qtiia brevilali studemus, omisimusponere.
VARIiE LECTIONES.
m- uexatus superposiiolortus cod. 'C0BAng.' c. uti el in necrologioSr Furonis Meldensisoccurrere videtur;
v. Galliam Chrhtianam. co°mis, dui abscha. 610ita c. 611uere, endeiuionem, giojus, usba,616 lex coiu.
«)?,scolasticorum corr. amicorum. °13decrelo corr., ediclo. 61Ma, digni, ndi, praelaabscisa. EI, Ar-
;riulflin abscisa. 616sinoni c. "" Sermo, berti prb abscisa.
149 HISTOIUARUMLIBRIQUATUOR.— LIB. IV. 150
54\~DaiberlusBiiurlcensium archiepiscopus dixil: A.dixit: i Novimus venerabilis Brunonis magnanimi-
« Cum conslei factum, el de nomine facti dubilatio .tatein, quem nulkis afflnitalis amor, nulla fami-
-^nulla sit, quantum quoque facinus perpendalur, quo- liaritas, a .veritaie sequestrai,. at rigor animi, et
modo ex necessitale reo sit indulgendum, penilus .raprum .probitas vcridicum et. cui credenduin ,sil
non adveflo. Hic enim incurrere necessitas videtur, ,p,romplissime indicant. Ergo- quia de examinalione
ium juditium promulgandum non sit, nisi prius realjis, fralris -et coepiscopi' nostri Arnulfl mentio
s.ipplicii indulgentia convincendoconcessa fueril. At sjiperjus.facla est, ab eo qucerendumvidetur, quale
.si ad seeularia jura respiciaiur, quodcumque scclns ex liaQrejiabendum sit judilium ,. co quod ipsnm
^quisque commiserit, secundum sceleris modum, oporteatjudifii lemperare censuram-,.ciim ipse sic
prjenilenliaeseveritali subjacebit. > inler utrum.que sit constitutus, utet regi (idem,
55. Herivevus Belvacensis episcopus dixit: t ,Ca- ,«l. Arnulfo-iiex consanguinitale dilectionem debeai.
vendum summopere est, ne leges diyinas forensibus .Unde ct nulljus doli suspitione tenendus eril, quem
comparemus. Plurimum eniro a se differeni, cum .Jidelitas domini adjuditium incitabil, ctcaritas pro-
divinarum sit de aecclesiasticisnegotiis tractare et ximi a malrvolentia probibebit. » ...
secularium secularibus adhiberi. Quarum primaj , „58; Responsio Rrunonis.—Ad liaec.Bruno epi-
?tanto secundas superant, quanto secundae primis.,B scopus :• i iMentem, inquit, vestram satis planc in-
inferiores sunt. Unde el divinis per.omriia suus telligp. :Hic. ,qui reus majestalis accusatur, carnis
lionor servandus est. Si ergo frater e.t coepiscopus aiTmitate mihi conjungitur, utpote avunculi mei
..noslerArnulfns raajeslalis reus convictus fueril, pro Lotliarii regis filius. Unde et vestra benignitas mihi.
'Sacerdotalireverentia, etsanguinis affmilale, a sere- fieri. injuriam meluil 6!1, si dignum de eo a vobis
nissimisregibusindulgendum aliqualenus non abnuo. proferatur juditium. Sed absit ut amorem-.iconsan-
Jiidilii tamen senienliam oriinino- non effugiel, si ijuinitaiis Christi amore praeciosioremliabeamvjRem.
sua confessione indignus sacerdotali dignitaiemani- iinde agitur, sanciitas vestra subtili indagine.mecum
feslabiiur. > discutiat.,De condemnatione eoriviclo inferenda nihil
56. Indignalio 6i9 Brunoiiis 61Sin <Arriulfum6iV— metuenies, ,eum aeque justum sit et reummajesta-
Bruno Lingoncnsis.episcopusdixit: i Ilunc nnde bic lis damnari", ct innocenlem laxari. i ,
sernio babeiur, in basmiserias praecipitasse videor, 59. Demonslratio Ratbodi 622, quod libellum 61S
cum conlra muliorum bonorum vola, ad lionoris infidelitatis episcopi6!2 Lolhuriensium C22 perperam
culmen provexi..Et hoc non solum propter carnis 622catumnientur. — Ratbodus Noviomensis episco-
affinitalem effeci,.sed etiam ul ad melioris. vitae pus dixit :« Si placet, palres feverendi, libellum
sfatum illuni.ajiraherem, cum non ignorarem ipsum C fidelitatis , ab Arnulfo quondam regibus de Iiabenda
"Laudunensisurbis pervasorem , .aique nefariae ia- fide porreclum, -a-vobisnune disculiendum puto.
ciionis iemerariunr princip<»m,sub jure cirograpbi, Videfur enim , quod solus in ejus dampnalione suf-
regibus fidem spopondisse pro nullo praelerito aut ficia.t, eo quod fidem junejurando proiiiissam, et
ftiluro sacramenlo, fidem promissam sese umquani- manus scripto roboratam sacrilegio pcrjurii penitus
violaturnm; regum liostes pro ingenio et viriJius violaverit. Sed est quiddam quod rcmordet, quod
impeliturum;LUisque innullo communicalurum. Sed scilicet a Loibariensium episcopis ul fertur conlra
quia Karolus ayunculus meus, regUm adversarius illum disputatur. Calumniaiilur enim .contra leges
patet, cum ei is_.de -quo- lo.quimur communicavit, divinas scriptum , lectum-, reconditum. Unde el si
iidemque sacramento dedit, jusildcijiromissae penir placet, jani a vobis disculiendus in medium profe-
lus abrupit.-An Manasse61- 9el Rolgerus regum-adver- ratur. > Sinodus dixil: « Proferatur. t
sarii dicendi nou snnt, qui cum Rarolo iirbis Remo; W- Texhis libeili ^3 fidtlitath C23Arnulfi. — Pror
rum pervasores fuere, et sanctae Dei geiiiuicis iatus est ilaquc hanc textus seriem liabens :' < Ego
Mariae basilicam cum annata manu ingressi su:il,„ Arnulfus,.gralia Dei pr?eveniente Remorum arcliiepi-
-sanctuariumque nefario ingressu violaverunt? Hos scopus, promitto regibus Francorum Hugoni et Rol-
eliam isle sui consilii custodes, el amicorum praeci- r« berlo me fidem purissimam servaturum , consilium
puos habebat Quod quia evidenlissimuni esl, dicat et aux.ilium eis secundum meum scire et posse in
nunc ipse, cujus impuisione aut suasione istud omnibus negoliis praebiturum ; inimicis M*eorum
aggiessus sit. Aut cerle alii inlendet, aut- conviclus nec consilio nec auxilio ad eorum infidelitatem
cstimoniis labascet. Nullus consanguinitatis amor, scienter adjulurum. Haecin tconspectu divinae mar
nulla habilae familiaritatis graiia, a recti judicii jestatis , el beatorum spirituum et totius axclesiaa
forma me aliquo modo"seducent. t assistens promitto , pro bene servatis lalurus prae-
57. Laus C20Godcsinannim*~-<ie magnanimilate C20 mia aeternae bealitudinis. Si vero, quod nolo e'
Brunonh et Ga°ut 6i0 ub eo juditium conslitualur cso quod absit, ab bis deviavero, omnis benedictioi
postulalio, — Godesmannus. Ambianensis episcopus mea convcrtatur in maledictionem, et fiant dies
VARLE LECTIONES,
618Ind, Bru, ArnuJfumabsc. 6i9 Manascod. 6!0 Laus, man, nani, et ut a, constitu abscisa. C!1 meluir
cod. 6,s Raibo, bellum, episcopi L, pcrperam abscisa. 683elli fide abscisa. m it£ cad^
fKJ! RICHERTs'. REmcn xi&NA-cnr lo£
mei: patier', eT episcopalum' metinr aecipiaf altcr; i ivcnm ijfse episcopusprodiiibnis auctbr cxliiemi',.uti
Hececianl'a- mc amici' mei> sihiqiie- perpeluo' ihii- sutinr fl.tgiiitimmeliaris zeli fervore tegereli,roulia3!
lnici: Huic ego' cirograpifo'a- me- edilo ,. itr testi- excommunicationiset 1malbdiotionis;anatliematevai I
monium- ijenedictionis-vel maledibtionis-mese'sub- corporc ef sangnine- Dbmihi:separ^vit,, atqtie' ab>
scribo,. fratresquc ef fiHos4 meos- iH- subscribant! ecclbsih-fidelium-suspendif,. Remensiuinprsedonttmi
rogoi EgO'AVnulfus-archieptscopus-subscripsii »* auetores ,. factores ,. cobperaloresv' fautores ,, et ai
Cl. Armlfus*MVlibeilum-65r ex?parteprob'al G2!l';,propriis- dbmihis-rerutn sub emptibnis' nomiiicab—
ot<ex parte 1vituperai 626.— Qiio' reeiiatovssihodoi alienatbres.Sed'cumi lanli'malii episcopus- auclot'''
invostigatup air alicujus' repreliensibnis;aiitt defen- evistht",analliemate' ihvortilusmanifestissime'patet..
sionis vim- hanere videatttr: Tunc venerabilis'epiJ~ QJiodeliam ad ejus-oondempnaiibneni! non. minir
seopuS' Annulfusv eo-quod officiumiintepprelaiidiieii niuni'valbf. p
eotnniissum erat::« Et pro sej.inquit',.exsparte^de- 61. FndignalibGualienin Ahiulfiwr.-.—Siialterns1
ftnsioiiemi oontinef,. et. vires- ex-. partB' repreliem- AugiisludunensiS'episcopusjdisil;. c Aiiimale sansc
soribns-.aceommodat: Gausa>iiamque'ul'scribereiur,, nientisi liic episcopuS'nom esf qiii' pro> se' defen--
ejiisauctorATiiulIiis- fuiti.Quii ouim dfeteslBiida^cu""sibnes nitiiur „ cum: regibus-'eli toti pairibus- ejiis;
pidilalis>niorbo-niinium. luborare^.,. egit' qpod-!re-1 ''iiiiq!ii'tas-dilbcitle'patfeati,.ef.insuperi'presbj:J.erinna7"
jireliendiipolesti,.oum jiiratus-fnlemi nom senvavii'.- lbrumiconscii teslimonio)Gonvinoatur.?.'A^.ipse'-mal
iioc eniim ixjpnehensioni:suceumBilUE* quotl sa- iiiveniopj.peribulbmanatliemati&evaderopoitiiti.ounii
pienies- et: bonbid- offeoenint,,.quod:dolls-et'aslUti;e: ipsemall inventbr-ei.fautor',,ihvenlores-elifaotores-,.
pordilissimi<Iioinitiis;oonttairef,, oonlrai querulbs- fftutoresque'malbdiclibnis>felb> perfbdit:?.'Aw ipsaim
dofensioniifii-miiatem.affectsti,. viresqucministraf.. Dlvjnitalem.liee porpendfercr.onanimadvertit',.ounn
Bf quioquid;illud=sit',. tesiiinonio' lainem roboran- scriptUm-sit,- quodoculii DbminiiimomnVloco-oon--
dumiesuProoedatlWalgertispresbyteK.AHIesiniimque:Ikmplaniur liono&el nwlbs»(i-ivvi x-v-,,3}V.Ef certe:
qtiiirerumiseriem!proditionis-tonsoiiis-.oplime'navit.. arbiiror,, qa\si'dixil!,in&ip.iens-ini-oordt suo ::Noioesti
I!lc inqunm.adsitv et .vestra' clhriiudlni'ihaiidiiuim ,0<5«s'('Psfl/;,Lir„l-)l ATiimadv£rlitfe'ei'go;,patreS).q|iam>
soeliis; edicaf,- uV el- ubii siu vittipsraiio' Iiabenda< oorniptii sunti ef abominabilbs.faoli. sunt.'iii.sluditS'
oogtiosoati's-,.etabi.rausconcedeiidfe:viU(3atisi »> s:iis faetbr.et fautor. »»
6SC
62; Axtinovetiip- AWgentSi M6!aaaisatibnv eal
Uio mr..:aemmiibW%\—Ayargeriis-iiaque-srccersiUis? 6b'. Odbnissepiscopi'ad'monitibf'siTdep.tdiiia^'ac-
adesf.- Siiper--Uac rc ihtterrogatus"eU nili moraitis- celbrandbi6**.—Odo-Silvaneetensis^episoopusidisi^::
«<
<T€«Qjtionihm'' neligibnis^causa',, ef jussuisenanissitnc"
uespontlef:: Olliiani',.paires"s~ancil:,,'iii> Hac vocat-
numipegnm,, liic^oolleoti!sumus-,,non>esti differcir..
t(one*ooi)0edaiui'miltiiaiiquaremiss1nnis^ihtliil|eniih'..dum>Kabendiij.iidlul: esamen:-. Id.enimi reges^prec-
Sed' quiai ad1iU: deveni;„ ut: sf quioHquoii: pronne'
slolhnttir:- ClbmS-etiplebs-<idemiex'peolUiH..NcceS'U
fitoialiihvoniripossit'„itl'canfra' mc stin-evJdeatUr.
iiu diverstssuiiis^seHienliaramtiaiioiiibusidiutiuS'im*-
veriiisrbreviiiribus^quod^ua-ritis-edicain'.. Dudb^Kh- morandumi,, oumtres-;sitrevidens-',, ot jtiditii^ratibi
swll'roilbs,, lioriutus^ esf,, uu lianc undc liio.qpsc- sit.- Db' quibus-nonisollmiipa«-umista--
Jiiiis"prodiifbnomiaggrederer,, siodbmiho) meo>plh- inipixmipiUi otianii pen conBeqpentias-rerum!
Uiiailbgil;si,.TOi'>iim!
oere'juratU!fiChdecfum'ei;non!crederem',,dbmihumI eqiiilhtis?oensuramiprofer.renon.igtioralisi t»
jiieumi permc infeiwgavi"..Sbsc idi fibrii veltb"rc>-
t-pondiu 13't1 aiitenn Moo'dedecus-specib":Bonostiivtf- 6Bi AV)w//Fpentmsib- 6sr ad' dbfpnsons 6461«(.'
IhretUr,. Kbrblb>manu^dbdi';: ejiiRqpefiiome--,.rjro'i libene.^disputent.—AVnuirtis-Aurellhnensis-cpiBCopus-
tliiibnenvper sacramentbnn spopondi:.Ett fecii qpii-. ditciii:"«"licet1,,pati-es^veiierandii,. liec oerlissihie'sp:
denv,, sed: non: ihjussus'. ftiioii1sii vobis"fiUsunuvii-- sib: UaUoanti,.uf- db: Ai-nuir6>pratlicanUir.',. pliirJ-
deattir; parattissiimomnih!jiiditibrutn'gencraistiliiro:.i * misqpei senteniiis^ pan-um1,.justb»judiiib; damnarii
65: Btevis' eVnT'dlluciilaimndemomtmi'ww' orii-- Malbatl,.tmiiejiine*viileainuivdb'fi-alrisiruiiia:Ibtan-
1
minibi**'"a:Guiilbite'ephcopO'm\—GtiiUb>Siiessib»- lbs'„ etiihiejjtp dhmiiafibne absqucjustoi andentes^,.
ncnsis' episcopus-dikif::«' 01' liic PXN.ratibno:lltijiis ^ statUendbiiToommuniiriecreifrarbiivor,, ufqpibuin---
forie'amboitenenUir:.Naini qpe: ihi ejp5=5
iiiielligilUrs',.unitis-reatt.is^ dbfeiiBione:aiiquiili dibere-niiitur,, lb1-
<'iiinihib' sesc effecisse' asseraf c noni esf immunis- ounn dbffirrsandiilinCeai^.rcvolval!volumiiiap,profe-
«ijus-domihtis-,. qitii ibciinis^perpett-andunnsuasii, , natt quotivulUsBnibniih&>„ afquc omnihiquac.addb-
oo' quod^soelbris;causam>" sc ipsum>prasbuerit1.. Qbn--- lenBtbnemiparavii!„ liiceoramuiil! nieiueiis"cffundaU.
iiiii:iiiergoi utriusqiie' negotiumi fndilils^evrdenUBii! ,i AMipie: liocoonstiiuendbm!raoiv,, uti ultl-aieis^defbn^
aonslht<,.otinnalter'fucrnus siiasorR:,,alletveflbocrii' sandii lbcus^noin pateatl. Ilib"thnlUminunoxogitatai
jjiditii; censura',. vesirarmpafenniiiieiiv.nomlateii-Esy edlbanti. »>'BtincSigiiihus-episeopus-ATnuiriiSiaiuitimi
eliani! quotltjjidilfb) linileiiilb)vines1 prsebeatt,,qnoiII itpprobatt„ ao:decnetallbus»ihfer.dieliB. M1>1„violariiih".

^oveiuivuiiss.tmvitilibifffeisffs-" ^cudil.iiinnvmuiisi.pJscopoifltfsciW'
&s»'b(!lliim',.pr.(ili.il!,.V"iiU'n//soii(f..
6W1iijti>r.'i!Uej!dibtiS'TOiR.(ttt.di(f;te/i'"ie!'s);.
^•admoi.jiidiiioi.iuiomfisM'-.»;.6!:i,![iep',dbR'ii,.ci'U'ofls»>;«Ji
, &£ iftStgKIAnW filBRTffUATDQR*.— tlff. IV'. iS»
liibef-Si qpispiam cfgpqjiid<dicer<e'liabet,,ut odioaUik-Hle mox- dominorum' pedibus prost^atus, enineni
ammonel'.. . . confcsstts-est;. el sacerdotiose-itidignum asserens,,
671 Defensibm' seotasticorumMVp»io'Arnutfo: — pro vita ef membris- suffitsus-lacrimis postulabat..
El cum plures ibiassisterent, qjii in<defensione ni- Unde ot uniTOrsamsinodum'in lhcrimas^coegif. Re- '
lerenUn-,,maximi-tameiv defensores-fuere- abbates,, ges muUa pieiaic- flexi,. vitanr eti membrorum inle-
Abbo Floriacensis-,,et Ramnulftts Scnonensis, atque- gritatem indulgent. Sub oustodia sui:,.absqne ferro>
JbIiannes-'Scolhsticus~Auii6.'odorensiSi. Hienim scien- ei.viiiciilis^liabendunrdecernunf..
Uia.simul!et eloquenlia inlor.- suos insignes- liabe-- 7<t.Decretale-iSS..—Bt a-tcrrfferecfus; ihferroga-
baoUir- E£indiGto<silenlio,,libroi'unimuIla vo!umina< Uin.anabdieaUoiiemisiii canonum auctoriiate sol-
aperta stint,. mulia<quoque ex pairumdecretis pro- lcmpniter vclit celebrari<. Quod- cuni'episcoportimi
liita,, nonnulla.etsam. ad-defensionemi objecla.. huer-' ordinationi, totuni. «ommittereti mos decreiuimest?,,
qnarq.uatunrprinoipaliter. objjcibbanl".Aiebanlieiiim,- liiqjiiai se' indignum: sneerdotio'coiififebatiir, soe-
iiiprimiseum. suaj sedi<pesiituendunii Deinde- legi- lusque non tegebati.siotifgradibusproveclus Aiit^.itBi
tltuam-ei,vocationemadhibendam. Tum<qjioque Ro- gradibiiS'deponereUir;Suasus ergo; regibus^.qu.T. ab>
manoiponlifici.id intiGleseendum,.. Etipostnemovpou.- eis- aoeeperat' reiiditlit,. saeerdottaies;verc infulas^
iMcisHbmanii auciorilaie-, in generaii sinodo-.lolum!'" episcopis^sine*mora: laxavit.. IhterrogatUs-etiam am
facihus>discul.ienduni.. Hoc etiani: secundum-div.inas- abdicaiionis- el<repudiii- libell'um> faeenet,, aUvotUni!
et lunnanaslbgies-,approbaiidum.asserebant... episcopoi>iim'.oinnia<sese' faeiupunvresponditi. Ef li--
QS.lnfirmatio 63S"defeiisionis 63s.—Ab alteravero) beilum.mos-scpipuimief oblatumv eeranviiegibusini
BaVieresponsiim est,. eum. se.di. pristinse noii-resti- aoncilioUfegitvat<i(ie'subscripsia-
ttiendum,. eoi quod.oulpis>evidenlissiinis,aprobahilii ^. 72;-Tex-titS'iibellbr&pudii634" Arnuffi':-—Tbxtus'au«-
accusator.e:coBvdcws,,.adi flagicia>magis prcvceps-,, fem.IibelliIiiijnsnioriiienat ::«<Ego>Arnulfus-gratia Deii
q.uam.atli religJonia:lionotiemielt dbmiiior.umifidesi. RemoininvqiiondhuiiepiscopuBiriegnoscens-fragiliiatemi
eommodits>vide!tetui::.Niecj-imiulina! esse vocandtMn,, meanii,,etipondera'peccatoniun<meorum\.testes- con—
etini".post'prod!iioni's;nefas-„peBsex.coiUiiiuDs men^es; fessores^uieos-Siguimimiaraliiepiscopumv-Daibertunn
vocatus fher.it',,efta&ratfonem. vanitte-contenigseriil. ar.d!iepisGopum,,Atfiuilfum.episcopumjGodesnsaiinuiw
"&oniaiio>vei<0'poiiii'n<ci.noUfica<riinon possc,, eo quod! episflopum'„Heriwum-episcopumi,.Rflll)odum. opiBco—
iiiherisi difficuliasj,alque; itiimicoruni!mihav idi plu1- p;iiu,,Wallerumepiscopum1,Bruiionemepiscopuiii',.Mt-
iiimurivproliiberont.- ld<veroi scelbris' jami noniesse: Jiinem<episoopinn,.A!dalbeiioneni episcopum,.Otloneni!
disculibndUmi,, eum<totunu constoret,. acctiBatorcrii- episcopumvWidonenn episcopunv,, Heribcrlumi opi--
meniinlendenetvac flroiamentumniuUiplisx.afferncti;,"• stopum,. constiUii'milii judioes-delibtorumsmeomim,,
iieus-v.ei:oiGoiivicius;nillconfrai valbiieti..His>episcopo- et punam:ipsisiCOiifessionem<dpdH quiBr<en&.r<omedium!
imrnisenleniiis, mulia. r.afione-grolatis,, defotisor.esi penitetiili',.et saliilem aiiimajmea?;. ut recotierem:ab>
cedun-H. oflieioel ininiBterit)pontificali,qiiomeliecoguoscoesse:
69.. Qtiilius-a^defbiisibnccosstiniiiittSvepiseopi^niliil!ihdignumi,.ef alienuimme-r<ed(len&<^)ro<neaiibus^ineisi
aliitd!superesse;, nisiiAiMulliiiinin>medittm)statuen.- iiv quibus. peoeasse'seerefoi ipsis ^36* confessus^suniv
dumi censelianli,,ut; pno>se- quue'.vellei responder.eti. etide-qMtbus^publieea>ngiieijar,.eo>soiIicetimodo>utipsti
'focatUsiitaqjie:in-oEdijieepiBCoporuiiiicoiiseJil.. Guii sinli lestos-,et.poK'siaieniliabeaiil.subsiiiuendieticoii— -
jlosiqjiami ab episcopis, multa: iilhtai fiiene:,.quibus^ seorandiialiinn.iniloco/ineoi,. quiidignepr*esse:et,pro<-
aonoliisuss.Gessavity et illBut!poluUiaiiauiilendit„aIiai dessepossk ascclesioGGui aeieniis-indiguus-pRBfuii.Et.uU
ueppulit„ vieUtSitamen,, angumentJotiumirationibus; ihde' ulira. nulliim.i>epeiiiioneui>auti in.tei.pellaU'oiiem„
siicotil)uif,,elseseroumac sacer.dolioiindignum.eo/- auetoritate cauoniea.facerevaleam.,, manit.meaipiio--
ram<oonfessus-.asl'.. pria< subecribens^iirina.vi..Quo>ita: perlecfo-,,itei sub-
7.0:Riegunv635'ihgressus-esvi'n smodiinv.—^tioil! gcripsi...Ego<Ar.nulfus.qjiondam.R«mur.um.arcbiepi--
Gtnii!regibuB^suggesiuni! est,,ipsi; eumi primat<iBus>vseopus^subscripsi..»>Kecnon.etadsfDnies-episcopi^ab>
°
s.ncro:episcopprunr eonventuiisese: mfbruiif^giialiias* eoirogati uf.subscriberenl ,,subsGripsei'tinf,.ai<pie;sio:
epjseopis mddbntes, eo'qttod'pro> se'et>salhie' prin- ei responderent".: «..Secundumppofessionem.ef sub-
eipuin1.diu'<delibcrassent.PbUiDttquoqpegcslGTa.m.se'- seriptionenv Uimucesstt abofflcio.. J»Posf beo sacrav-
itjemsibi'ovolvii',etiiivquccQnsliieruiVrafLbnunuflhe:. nieiiliijure lios-.qs.ii; suiifoerant- absolWt,,atqi.ieliber<-
TSimcelihni'.omni'tim> gostorumi seri'es; regibus-.expn- tatcm. u;anseii)tdi. in j)is-aiierius^vietus-aoneessiu.
sitai estl Bbsti auditunv, iiarralibnis<opdiheur,, fatni 75i. Depusiiio'Mi A-diilgpri-presbilerl a. e3? gmdi--
nempus; adessc juditiii liabentii asseveraiu'.. Tmic. tius>6SGr:.—Buiiv liee mulJa Gonsidoi;atione'gerer.eiitui'.;,
episcopii AVnulfum:ut) regunii genibtts- prowlvathiv Ayalgeiius^presbtiereoiqnod- cominuiiione: priivatus
commoiient:,reaium.qjioque suiirivconilteat-ur, afque: essel»regum:peilibus-pitovoluttis-,,mulla! conqj.mstJone:
pi'0'suit vila',,et membror.umi iiifegriiate' supplieeti. qjierebaUir,,communioni:pefens;resiittiii,parGius^silii!
BRM: ILECIIO^ES\.
tibor.um;afecisi'.- tw nffr,
""'delensi'.,. defcnsib>
ntfsoMn;.eM'Rfegimrihg;, Dbcret absma.- csVwpir aHsxu
'
•^igsii a:- ^ Depva-graifl&ctsa,- . -
13$ TUCHERIS. REMIGIIMONACIU -ISfi
mferendam censuram ratus, eo quoJ jussus domino A. mullam pollicetur. Quod et ulrimque sacramenlo
obtemperavissel. Qiicm Arnulfus Aurelianensis epi- mox firmalum fuit. Presidemqueaffalus, cujus aute
scopus adorsus : t Numquidnam » inqtiit « juditii bac castrum fuerit, quseril. Ille cujus fuerit non ab-
expertem te ttia conficla hbdie faeienl? Numqitid nuit. Iste quoque : « Quo » inquit « ordine ad re-
tuesqui Karoloporlas aperuisti, et hostiliter cum gium jus accessil?Ille quoqueidem prosequitur. t Et
illo sancla sancloiuimingressus es? Numquid lu es iste : « Cur >
inquit « Odoni praejuditium flt, cum
qui adolescentemcum tui similibusperdidisli? Con- sepenumero reddi sibi pelierit, et se inferior eo nunc
fttere, infandissime! » Quo respondente : « Negare polialtir? r — «Quoniam » inquit« id regi sic visum
non possum, i ille mox prosecuius : i An ideo » est. » Et iste :« Putasne » inquit, « ipsam Divinita.-.
inqnit t communioni resiiluendus es, ul domino tuo tem non offendi, cum morluo.patre pupillus absque
lugeiite, tu, nefandissime, rideas? » Tandem deere-- repatrimonio fruslralur? i El ille : « Ita » inquit.
luni esl, duorum incommodorum ulrumlibet ab eo « Et non solitm id,, sed et bonorum desperaiio fit.
eligi, aul a gradibus deponi, aut perpetuo anatlie- Quis enim inler primates Odone potentior? Quis
niale teneri. Qui apud se plurima pertractans tan- omni honore dignior ? » Atqtie ad haec iste : t Si »
dem malnii gradibus privari, quam -analtliemate inquil « ad Odonemtransverli velles, numquidnam
pcrpetuo teneri. Et mox episcoporum jussu', in- I$ ampliori poleniia lene subljmandum arbitrare? Si
dunicntis sacerdotalibus veslituivQux singula abs,- ejus esses, ojus sine dubio gratiam, consilium, sup-
_ que ulla miseralione detralientes', ei singuli dice-- petias haberes. Pro uno castro plurima possideres.
banl: Cessa ab officio tuo. Laicorum ergo lanlum -Unde et tui nominis gloria eo ullerius iret, quo
communioncm -ei reddenles, illum pcnilenlise sub-r. amplius lionoris culmen adipiseereris. » Ille vero :
dunt, alque sic a sinodo soluti sunl. Si quis auteiii «.Quomodo » inquil i absque peccato et dedecore
plenius scire voluerit, quid quisque eorum do cana- liec fieri posse confldis? » Et isle inquit : « Si le
nibuset palrum decretis in concilio protuleril, quid cum castro Odoni confers, quicquid sceleris nasci
quoque ab e:s ibi sancitttm sil, quid etiam a regk putas, meumflat, meum dicatur. Poenasindeluam,
bns et episcopis Romano jiontifici direcltim, quibus el stimmseDivinitati ralionem reddam. Cqnsuleno-
qtioque causarum rationibus Arnulfl abdicalio robo-.. bilitati ttta3. Fac luarum rerum augmentum. Instat
rata esl, legat librum domni cl incotnparebilisviri lempus. Oportunitas id suadel, cum inpolentia re-
Geriierti, lmjiis Arnulfl in episcopatu successoris, gnandi rex sit.inglorius, et Odonem prosperior sem-
qui omiiia haecdigesta continens, mira eloqueiHise per seqttatur successus. »Ille rertim promissarum
suaviiale Tuliianoeloquiocomparatur. Objeclionibus cupidus, sacramenlum petit. Isle faeit, et pro agendo
namque et responsionibus, conqueslionibus atque J negolio obsidesquerit. Ille multumhonoremsese ba-
otalionibus,invectivis, conjccturisqueet difflniiioni- bilurumarbilrans, obsidesdarenondislulit. Quosiste,
bus replettis, luculenlissiine ac iationabiliier pr-opo- receplos domumduxit.elOdoniomnia baecrelulit.
nil, assttmit, alque concitidit.Qui 11011solum sino- 76. Pervasio™Miliduni6S?ab Odone*™. — *Odoni
"
dalibus causis, sed stalus retliorica; cogiiosceniibiis ilaque ul ceeptisinstel suadet. Inlerea ab Odone co-
ulilliimis babetur. . piaj clam paraniur, ut castrum ingrediatur et opti-
74-.ConqueslioC37 Odonis 637 apud 637suos de ™ neal. Paratis autem lempore statuto aggressus ap-
Miliduni 637ereplione637.— Inlerea Oilorerum sua- pelit et ingredilur. Prodilorem simulato furore in-
rtun augmentum querebat. Unde el apud suos quo- vadit, el carceri mancipat. Qui non multo posl car-
-riinifidem indubitalam sciebat, caslrtim Mcledunum cere emissus, sacramenlo coram fidem facit, et
jn sttum jus transfundi parabat; sibi inquiens mi- exinde ad resislendum cum Odonesese parat. Quoe-
-serrimum fore, quod in Sequana fluvio transmiilen- omnia ad regtim aures mox delata fentntur. Regcs,
dis exercilibus nullus sibi transilus pateret; unde et de castri amissione commoli, in bostes mililes pa-
iil animo sibi incidisse, quaiinus Miliduniim, quod ranl; proponentes ab obsidione non sese discessu-
<uslcircumlluente Seqtiatia lulissimum, et duplici ros, donec aul expugnaluni recipiant, aut si res ex-
porlu pervium, ad stiam parteni relorquerel, cuni 0 poscal ciimhosteconltniriusvires etarma conferant...
ctiam in Ligeri plures sibi porlus patercnt. Nec de 77. Accessusew regum ad Milidunum6l°. — Para-
perjurii facinore formidandiim, cuni illud jam ab lis ilaque co.piis, expiignalum aceedunt. Et quia
avo possessum sit, el nunc non regis sed allerius castrum circumfluenle Sequana ambiebatur, ipsi in
habeatur. Unde et omnibus qui fldem spondebant, litore primo caslra disponunl; in ulteriore, accitas,
accelerandum suadebat, ut quacumque ralione vale- «*' piratarttm acies, ordinanl. Et ne quo intercide-
rcnt, ad sui dominium transferrent. rctur obsidio, classes armatas in iltivio circumqua-
7S. Induclio c38ab63SlegaloOdonisin 638prcesidem que adhibent. Ilaque factum fuit, ut fluviali super-
MUiduni™*.— Tunc suorum unus, castri pnesidem flcie vecli, caslrum nav.ali pugna acriter urgerent.
obiiiluntutv
petens, firmisumani ainicitiam simulal, fidemque Caslrenscs non impares, inpugnantibus
YARliE LECTIONES.
637Con, Odonis a, de, ere nbscisa. C38In, ab, in, li abscisa. 639vasio, ni, abscisa.. 6iSsus, ad Miliab-
uisa. CV 1 accilx corr. accita codesc.quod corrigendiwierat.
m HISTORIARUMLlBRl QUATCOR. — LIB. IV. iSS
fro viribus certant. Adversariis nullo modo cedunt. *>-sum, ,Odo 6Min ejus terram versa ytce exercituin
Cumque diutius resistenles, comminus pngnarent, induxit, sic in ea efferatus, ut nec tuguriuni vej
nec cederent, postico quod inferius latebat viribus gallum relinqueret, lioslem provocans, et ut dimica-
caedentiumeruto, piratse admissi sunt. Et a lergo in turus veniat invitans. Ille autem eopias non sufficere
•iuuro ptignantibtis supervenienles, multa csede in' sibi cognoseens, provocanti cessit, alquead sua re-
-eis debaccaii sutit. Sic quoque factum esf, ut et diit. Atque heecfere per biennium.
reliqunsexerciius6'2iri Ii(oreadhucpersistens,classi- 80. Oratio legatorum Odonis apud regem mode Mi-
btis pedesler intromitterelur, castrumque repentinus liduni pervasione6b0. — Qdo interea, castro amisso
pervaderel. fruslralus, etiam in lioc sese caulissimum habebal.
78. Castrenses 6Wcapti liberlali K3 dantur sia. — Arbitrabatur elenim dupiici calamilate se posse tor-
A quibtts castrenses capti, et victi, mox regi oMati queri, ciim de castri ainissione pltirimum doleret, et
sunU Pro, quibus corani rege ab amicis oratione ha- a rege irato non mediocriter valerel urgeri. Unde el
bita, facta regi flde dimissi sunt, cum non tantuni regi legalos direxit, per quos sese optime ratioeinari
rei majestatis regiaj, quantum sui domini fldeles dii posse de objeelis quibuscumque suggereret. Sese in
sendi essenl; ad id etiam non perfidiae yilio, sed nullo regiam majeslaiem lesisse oslensurum. Si de
nmlta virtuie adductos asserebam. His ergo obsi- 1B Miliduno agatur, contra regem nii mali moliium,
dum jure dimissis, el castro. doiuino priori reddito,, cum non Tegi sed suo commilitoni illud abstulisseU
proditor cnjiis dolo bujusmodi"infortunium accessit, Regi nibil derogatum fuisse, cum ipse regis oeque
inox coniprehensus,,suspendio secus castri poflam sit, ut ille cui abslulil. Nihilque inleresse quanlum
defecit. Nec minus ejus ttxor-, inusitalo iudibrii ge- ad regiam'digiiilaleni, quietinique teneat. Sese
•iiere pedibus suspensa, exuviis circumquaque, dc- etihm 66i justis causis id effecisse, cum illud a suis
-iliientibus nitdata, alroci fine juxta viruin interiit. proecessdribus olim 'possessum,' hpprobari possit.
-Ctimhsec agebanlur, Odo cum exercitu haud procul Unde etiaih videri posse, a se dighius teheri debere,
rei eventnm opperiebalur; ratus caslrum a suis quam ab alio quocumque.: Tandem si quid piaculi
posse conlra liosles delbndi, insidias piratarum ali- factum est, in sese poenam dedecbris redundasse,
-«juaiilispersuspeclas habens. Dum ergo berens de tantumque' scelus par'r igrioririniaabstersum. Unde
-eventu nularet, afftiere nuntii, qtii castrum captum, et facilius sibiindulgcndum, alque in lanta iiijuria
suosqtic coinprebensos et inermes factos assererent. amplius parccndum. Rex orallonis vim advertens,
Quo.audilo, exercilum non sequo animo ad sua di- legatis satisfacit, benivolehtianiqiie pelenli mandau .
movit. Cui cum a querulis quibusdam inlenderetur, Hacclegati Odoni referunt. 0(16.itaque regem -adiiu
propter eum.virum consularem 64>.susp.endiointer- <-£oram quo oratione utiliter usus, ojiis gralia:pdtilus
isse, Odo respondisse fertur, sese amplius Iesum. est; lanta affabilitale insignis, ul ariiiciliam prisli-
suoruin comprebensione, quam prodiibris suspendio. nam rehovarent, el in riu.Uosusp.ectusregi -haberelur,
79. Rixa eis.-Odoniset Fulconis 6-.5de Britannia 6ts. 662de
J81. Betlum inter Odbnem et-'6S2 Fittconein
x- Nec nitillo post bella civilia reparala sunt. Etenim Brilannia. — Hac tempestale itidem civilia bellare-j
Ftilco qui regum.parlibus favebat, exercitum in OJo- parala sunl. Nam Fulco Briliannise parte frustratus,
nem parabat, quiesiturus ab eo Brittanniaj partem, fnsidias adliuc parare contendebat. Cbllccloque exer-.
quam non multo ante ei abstulerat. Collegit itaque citti, in Britlanniam proocepsrerlur, Namlasque*(127)
quatuor milia, qui non comminus, confligereht, eo appetit. Cujti.s cuslodes' alios auro corriipif, alios
quod eorum vires, Odonis potenlise non sufflcerent, quibusdam p.ollicilalionibusillexit. Ejs quoqueusque
sed ejus lerraiii incendiis et rapinis afikerent. Et ad effeclum suasit, quo sibi shtisfacerenl, ul scilicet
tandiii id faeiendum arliitrabalur, donec Odo aut urbis introitum pahderent. Qui suasi, sacramenlb
tedio viclus redderel, am pro ea aliam uon inparem lempus conslituunt.' Nec iiuillo post et in urbem ad--
conferrel 6i6-.Preceps itaque fertur, terramque pra- niillunt. Ingressusque pervadit, et a' eivibus- jure
-dis, manubiis, combttstionibusque affecit6M.Etcum sacramenli obsides accepil. Arceni soiam expugnare
apud Blesiim 6V8i Io.casuburbana suecenderet, ineen- non valuit, eo quod milites inagnauimos haberet.
diis aura flanle circumquaque erumpenlibus, in coe- Unde et cessit, sese'recedere deliberaris,' ut copiis
-nobiuin monaehorum sancti confessoris Laudomari amplioribus congressiirus redirel, arceiiique expu-
-ignis plurimus eyolavit. Quod mox eombusium di- gnaret.
rulum fuit. Cibi qnoque consumpti. Unde noc mo- 82. Conanus in exterioribus Brittanniae partibtis
nachorum migralio defuit. His exemptis, in loca alia qui locus Bruerech dicitur,] de rebus bellicis apttd
=exereiluni relo.rquet, et vastat. Post cujus digres- suos pertraclabat, cum ad ejus aures ba?c delata
VARLE LECTIONES. ;
*"-
2 in primo deletum.. 643enses, i Kbertali, nlur abscisa. cii VC cod. 6Ma, Fuleonis, lan abscisa.
646redderet corr. conferret. 6Wperculit corr. affecit. c*8 b. castrum deleliwi. bi9 0. c. moregem, one
abscisa. 6" etiam id juslis c. id e, cojex. 6!> 2 et Fulconem ajiscisa.
NOTJE.. ' ^
- "
(127) Nantes, ,
i'53l K!CHEK1S"..REE1CII MM» «SW
sunl. Magisque cccplo-negotio, iusistens,.cxercilwm^ posterior exercifus, priori precipitato-, ferga dcdiu.
*
eongregat •**-,, bellumque ftenr patat.. Et quoniam' Unde elFulco<vita;lanUim consulensvprofugiooi-ijiii
obsidioni inslaiidum. tempus suadcbat, colleclum- Gonabatun:
cxercitum ur,biinducit,.eiq,uead m unum.latus obsi- 88.- InlerfectioCG3 Conanl W3'.-- Quenvciunfiigai
dionem. per lerram. ondinat. Ad alterum. vero per exagilaref,, Gonanus inlerini. in. dunietum cum tri--
ILigerimclasses piratarum.adhihel;6'5'5. Undiquccrgoi bus-scse- pecepit', armisque dfepositis-,.oonporisfei>--
obsidionc disposiui,.a-piraiis-pei;fluvium,..a> BriUan- vonemad- aurain miligabaU.Quem<qnidanvad.versa-.
nis per. lcrrani Tirbaiii.visliemenier urgenlur. Nec riorum HituiiuB-,. facu>-impelu. iiluin-adorsus,-gladio>
mkius-q,ui inaree remauserant,. a. superioribus. ja- transfixit,.FulcoiiiBqjievielorianvex-fulit.Fulboiani>-
culbrum.di.ver.sagenera pvjjecipitabanUEariqjie iu- mo-1'esumptio,. Naintas. repetit',.afqueingiieditur-,.quii
pugnatione superiorutn atqiie-inferiorum qjii:niedii> in arce-oranl"acriler vexans\ Qui. principe destitutii
erant vexabantiir...J5JI5Iqjii in aree et iu obsidionc peneex-animes-,.iiipugnanti.Gedtiiil^fidemquepostu-
GertabantyConaiiiuartestuebantur..Ui:ba)iivero pro> lati flaciunt'..
Fulconis victoria op.eramdabant. NeGmiuus Fulco- 87.'.Rzpndiuimm'-roginteev*Susannai a 6(*retjfeee'"
copias parabat,.ci; exeroitu3iiianvde:suisqjiamcon:- . Rotber.10!™'*.-— His. ita ses-e-llabentibtts-,.RoiberUis-
dueliiciis-eongi-egabaU Auduo 666vero.Gonaiium-uibii iiexcunviii^undeviGesiiiiOia-tatiis-amio, jfiventulisflone-
666obsidionem.adhibuisse 6ti6.,; mox.legiouein.Britan- vcrnaref,. SiisflimaiiiiHxor.eiiv< genere- EaiScanv,eo>
uiar ihfcnG.. qjiodiaiius-esselV-faGlOidivortioirepudiaviU Quaj' re-
83i. Doluse"r Fitkoni **?p iratus'*— Erai'campus; pudiala.,.cuni-ea; quascx-.dotc aGceperat:,.repetere:
noti'.valde proeul, lbngittidihesui.et lafitudinevas-kis-;. v-ellbtvnec oi rex- adqiiiesoeiel,, aiiorsuiin animuim
iilicemnvih-se maxiiiumi.babens.-Hic Conanuslbcum transwrtit;. A-qua etinni!diey suaiqucerens,,regiun-'
gerendl lielli constituens,.insidianum;dolbs infbdit.. sulias-inoHebaUir.yNanviMonustov.iollim casliiumqModf
ISanv fossas-qjianv plures- ibi. inmci'gens>,virgis. ef iw dolc acGeporal,.ad;stuinv jps ,r.efui«lere'cupiens,v
viniinibiis>stipulisrmeearuniliiafus-desnper operuif,. Gitni.iil- clUcGrenoni possety secus- eunva>liud:no--
mtu<s>su<rouUs.deflxis,, qjiLsuperiora.coiitiiierent6KB ef niinfe-C6lr; ex-Ur.ux-it;;negG'liueriuv occupato;,
soliditafem: supenliciei siuiulareiiU-Ei uf simulatai oinGaOdonis-GUFulconis- racinora^Ex. cujus-iuuiti<-
superficiespenitus laterel,, filicemcolIeGUtm.desup.er.- liione-arbilrabatui: possc omnem.naviwiiGonveeUi-
iiespersif,.insidiasque dissinuilavil!.. liionein:proliibenVcum: sibi>advonienles-sose'ptius-
8i... Dohu),C61>ConanbCK" coniraiIwsles,CM.. — Posti offurrcntyunde; eii cis,tratisitum. ultor.ius-inliibere'..
iiisidias ipseaGiesordihans,. siu-fnaudc usus est„ uf ^.valbnet)..
diGCnetse-ibii mansurum.,.neo ultcriiis-liostes-qjiassii-"' &S.Repreliensios60'vnpndSh mi\ — niijiis nepudiii
liurum;.Si liosties^urgeren-t',. ibi.taitUinivifem.defen<- soelus„aietTncnnullis-qjiLiiileliigeiilipe' pu«:ioi'is-fuo-
surum.- Nee ob.mcttim'id iaGturumy at ut liosl-es- sii nc„ salis. laoer.atUuneo tempor.e-ftiiti,.clanv.>Jameiiv
sesequerantet inipeianl,. contra'.jus id.facianU.Sic itec patentiireriag-atSoncGiilpatum.,.
eniniieorum ruina facilius provenii'e'pGssi't,,cuni:suai 89i- Shmdusi Clmtw llubim:-— Hujus- liemporis'
Itemeritalieqjiietos ef iniioxioB'aggrediantur...IbLiia>- diebuscumi a; papa>Romaiio>B:.. (',128)1a'bdiGat<io>Ap-
qjie acies- ond-inavit,insidias.Ln prospeGtu.liabens.- nullLetipr.omolio:G<cnbcrtiipliiiiiiiusepistolaruai scri'-
Werebal."ergoy liostesqtie:exGepturus-oppericliBtttr... ntiscalumiiiai:enliiii;,epi'sGopi'. qpoqueTei Iitijusuioiiii
Fiiico' Conanum.iierentem.videns,, nee ab eo-loco' auctorGS-simuIqjicGt aliii coopeiiaiores-diver.sis-rei-
exitur.uni.C60',.cunvinsidias-nesGiret,,suos-muliO'lior.- piiehensibnibus-nedarguer.eiuur.,.plhGuiuepiscopis;
tiatu,suadebat,. qjiatinus vehemenlLconaniine' ini>- GaliisB'in.uiuiniicoiivBi»iitey ef super. liao!-i:epr.e!ienr'
netum; facGrent,.hostesqjie'aggretli noiv dubitarenU- sionc GOti&ulere.. Quilius^Gheli»'collectiSj, siriodus-
£>cvictofia;noir.di'<fflder.enl,,cuiii:viiiuiii. spes.opiiinas lialiita:esti..Guiir.e» Rotbenius-prajsediiy.considbn-
lioir desity sii .Di.viiiitas-
a.v^ersa:non. sit.. Dafo.itiaquo' libus: meuiopolilanis-.. GerberUvRenteusiiGtii.trifa;sii-
signo- irr.uunt"..Arbitrati. quoqjieso!i-duin.Uei:,,fossis; T.iiodaHum>causaiuiiii! i:atSo>discutibndaiGommissa! fin"t',,
iiidubitaie propinquant'.. Siguiiioiqttoque'Senonensi',,ErGliembaldo)Thr.onicoi.
.851. PrxeijAtatio. ^ liosliimva- 8B 1!Cbiwnoi6G"..— Daiber.to.BiUir.ieensii,, aliisqjie lioiumvGomprov.inlialir-
Gumqtie-Biitlainios; meuii lierentes; anbivparenUuv,, bus-noimulliB,rn.qjia.ppstquamiex.patcumi deGr-etis.
«elis<obniieiues- adi fbssas- iVruunt';; precipiiafjqpe: r.aiibnes.d'e-statu. saiiGUe- ascclbsiae' promulgar.unt',.im
Guiiiieq.tiis.iiimergjiiitun;, ac GatGa. r.uiha;Goufiisi,.ad! ten noiumllk!utiiiai,,consiiUiiiGU HOUOKHJL plhcuit^.uti
vigjnti".uii3ia.66!Simncrsii atqjie:compressi:sunti. At; ab oa.die,, idGm<sentii:enti,,idem> vcllenti,,itlemcoope-«-
" - '"' -%A.Rm,LECTIONES';.
!
era'par.ai:coyr:G Oiigregal". asl*x>vvsnpr.a.\posir<» axlic:. "**axlliibuiifoorr adliibet.. m audito-,uuli,.adlii
aliscisa: 6B 7'Dbli,tu aiiscisn:- ^1*
supey eonVaiisclsn:- cra Doli,-na\ llo<nlisciea:-
"'""c. auver-ieiis-dblet-
^"pras; lii •A-^.ab&dsw..&ei--%%oodex:. CC3'Iu„Co<rrfet6«<.. 66t'Ucyre,, a>r.„ berlo:abscisa^- 665'ioeiis.w~
cMis-.- ccl!'Rio„i:eubsctsai.. 6W'aacodtx:.
KGY.-E'..
Jbanite-XVI,.nam:Bbiiedicltis-VR:anuo' 98o'-o! icrat-
(t!-2S^,.
mi !HIST0aiARU.u".U'BiyQUATUOR.— LIB. IV.. 302
secnndu.mj'd quod scrip.tum;esl: Erat ehs A moxauimo ibabittts<esU'Itaque per'legatos ©donis
•r.aa^eiTlur,,
\cor umunet .anima.una.(.Act.w, 52). 'Decenfi et illu((1 ;amiciliam .espetit ;; ,pro .Ganafiilinter.itu<centura
woluare, ul .si in qualibel.aicclesia, quaicuinque li-„ poiido'673;a"rgenlisese impensuruni iinandat ; JOGO
* .mililis inteitfeoli.,ifiliumsuimi proieo .niililalurum
ii:aunis.eme.rgeret,quse :lelo.aiiai'liemalis'fei:ienda69<
-videretur, id inprimis ab.omnibus cansijlenduni,,e,[ l offert:;<ca«li>um extruelum in >ejusJiouonesese.ever-
<siecommjinidecrelo agitandixm.;Et qui anathemake -surum, atquo.a suis <evaoualuru,m.; sese quoqtie ei
irelaxandi ior.eiu, dccneto .Gommunisimiliter rela-, -8ponle<iiiiliiaiiii'iium,«s,i M iregi,injiirio.sum.uonforeU
sandos, juxla quod ;scnip'<um :est.: 'Consiliumasa-_ sQuod<quialabsqtte xegis injur.ia.fiari ,nou polerat,
pienle jierquir.e.yTab.av, J9)...PJacuil quoque san-. .ejns filio mamis iper «aeraHienlum darel.; ilaque
icLrL,.-siquid:a papa-Romauo.eonlra patrum deerelsa .fieref, u.1ipse.cumaialo juitilanet, <cumfiliunisuum
fsuggeneretur,scassumiet ir.ritum "iieri, ju-sla quoil1 :0dotii-.pro-Conanedaret, <etsese ,Odonisillio .mili-
.A(pos£olus ail: Jleneiicum.liamineru.etab.ecclesiadis- rtaiuros .conuiiiltenel.J)a;tur-um,Se,etia«i'fidem ,sa-
isentientem,.penitm .devita £T.it..ui, J0). ftec Jiiinus s .orametrtoeoiili'.a<omnitun,causam,<prsetfirregis, ett
.abdicalionem .Arjiulfi ,et jiromofionem Gerberli, borum iquibus speeiali -consanguini.tate*ar.ius .ad-
iprottt ab ,eis ardinalaj.etperaclaj essenf, perpetuo, idietus<est,utpote nati, fraitris :acinepot<uni. HisiCiIo
placuit sancir.i,juxia quod iin canonibiis scriptuin, jj perceptis.suorum tisus eonsilio, haecsese.exceptu-
'liahelur:: Sinodo proxincidliMalutitm,, , -rum.qptime nnandait,-si Namtas Briu&nnia; ,urbem
a.nutto temei:e
ilabefactandum.. .dolo-captamireddat, et a -suis -.e-vacueU iiijuriosuna
"669 em
,90. Jmpetus Vdoiiis-ei 'F.ulcmiis inler se m. lenimdd videri, si ablata ptiusuon repetal., e.lnau
— Hac tempestate Jieila civflia .reparata siinl.Cumi iredtiilis,<cumhoste pacem ifaoial.
<enim lirannorum Insidiis Ddoriis -ei Fuleonis de, .92. Abjectdo-Mlmtpplicatioiiiswi a'i!> FmlooneCT*.
(Br.iilanriioe piiincipatUTJxaresurgeret, itlis dissiden- — Haecdum exagttarentur, <elOdo exei'c.ilumsmim
ilibus Eeliqui,etiam j^egnorumprincipes moti dissen- •paulatimatigeri arbitraretnr, ppiusquam«opiascon-
-sere.RexEulcouispa.r.les.UllaTial,Odo suorum nec- -grediendiJisberel, rex <cumduodeciBimilibus affuit,
inonet piralarum qtii rege deserto ;ad se iransierant,, ;cum F-rileonemsex iriitia -suortiin-stiparent. ^Juibus
AquiianorumqiiescqptisTrelusince'de*bal. ftnde Fulcoi mixtis,' exercilusarmatorum densatus <est.Unde e&
"dnOdonem jjr-Eceps, ibjus :terram depopulalur, et; -fuleo insolenfior 'facins, 'quseanle*upples obtulerait
ipost.in ea jionproctil a'b ufbe'Turonica oppidunv670 1 -spernit. Ut belluni'fiat, fervidus instat:; <et-ul \vada
«exstniit -alque uiuriit;; copias ponit;; mitilibusim- Ligeris qui eis;intei*fliteba!t perlranseant, .hoslemque
yplet; elquia ad hoc diruendtini"Odoiiem-advenlu- •impetant,bortatur alque-suadet. <Odo-suos-nl-spo
iruni sperabat, regeni petiit, auxtlia imploratiirus. C ponderant non v-enisse.adverlens, eo ,quod exerci-
tCui' cum rex auxilium potlicerelur, •obslinatiore -iibus colligendis hujus .temparis hrevjtas .non suf-
animo ferebauir. Itaque copias conlra hostem con- iiceret, .auimoinimisiturbalo=i'er>ebatu,r.. Attaman.auai
.gressurus parat,; exercitnm iCblligit.; bellumque quatuor miiibtts refrag.raiiis^vada'Ligenis probibebat.
iQdonisindicit. Odo, pudore laclus, a -Gallis Belgrs 95. Rex -vadi iucossu iproltihitus, ad Amba-
ssubsidiapetiu Si adsint, gratiam sese recompensa- •tiam(129) castrum retorqttet.exercitum, quod uoa
tturiim spondet. Jlli .liberaliler .annuunt, fidenique proeul in-eodemJitore fluminis uile-r r«ipes:eiuine-
ifaciunU"JNec .miiittslianduenses 'mi accersrt , a*b nebal.iit ibi 'Iransiens et posl oWiqualiis,hostibus
teisquslutelam petiit, vicem poiriceris, si qtiod petit •a lergo inprovisus adsistat, eosque adurgeaU ;Od©
jion ahnuant. Hli qtioqtie ariiiuo liberalLquesila ac- regis exerciluni non -suslinens, Jogalos <oidirigit::
-commodanUPirafis etiam Ilegalosdirigens, copia-s liostem-stium, non regem sese impetiisse mandans-,;
isibi non negari deposctt. Tempus et locus omnibus nec coiflra regem quicqttam moliturum, atcontrii
icoiisiitiiilur, qtio collecli sesc conferaut. Odo in- inimieiini. Si rex jubeat, «e mox ultertus .ituruni<el
ilcrim suos placat, colligil ,eljnciiat. "RalusqueBel- sibi de omtiibus saiisfactunum. llex rationis .cou-
;gas el piratas lempeslivos,cum sttorum paucistanta -scqtientiamadvertens, tanlum -vinim absque causa &
iceleritate in J?ulconem.ferlur, utan.certaniine pius D-selsesum,suspecltimliabebat.Unde.et nepenitus ase
.quatuor milibus pugnaiorum non haberet. Castro •deficeret, ab eo obsides-subpace-sequestraaccepit;;
itamen obsidionem adliibet, .arniiferosque disponit. deomnibusqiioceiinlenderetvposlrationemabeoau-
vCaslrensesmultoconatu adtirget. dilitrus. Undeetexercitttm reducens^Parisium deve-
91. Fulconis supplich;io'en Odohi perJegalos ^*. nit. Odoquoqiienihilamitieiis,indenipnisMeldimcum'
— Fulco regeni moranlem non anxilialurum, et •suisdevenit.Indeetiam post dies uon-mullos,castruas
'.Odonis exerciluni inloierabileni ralus , remissiori quod Dunum(130) dicitur, sua disposiluruspetiiu
• -VAR1.ELECTIOISES.
668juguianda cor-r. forienda. -6C 9 pctns, in, se abscisa.' ^™ c.istrum siipra posilo oppidum co&ev.
1671rrandrenses.coi;r.flatitli-euses^orf. 6" sujipli, egalos'flfcscisa. XT 3 e p codex. 6'4 ectio, lica,, Fui-
is,""
tcone abscisa.

iIS9)_Amboise. (150).Dun.*?
'
183 RICIIERI S. REMIGIIMONACHI m
94. Obilus 6,li Odonise-». Unde ciim de suis quos A renl, eortimque animum ex Iioc sibi relerrent.
.sub.paec sequestra regi delegaveral, plurima consul- 96. Quod 6s° regibus nuntiatum m sit, episcopos
laiione deliberarel, liumorum 676sitperfluilale pro Germanim 6S0 in sijnodum 68° convenire..— Legaii
temporis immutatione vexalus, in egriludinem qtise igitur directi sunt. Legaito quoqtie prolata. Quam
a phisicis synantica dicitur decidit. Quceeum inlra eliam reges serenissima mente excipicntes, papa. el
gulse interiora sedem babeat, ex flcumalis reuma- episeoporum mandalis in nullo lunc refragati sunt;
lismo progressa, lanicn aliqiiando ad maxillas el sese consilium super hoc qusesiluros respondenles,
genas, aliquando ad loracem cl pulmones luniorem alque asquilatem de omnibtts facturos. Legatis itaque
cuni dolore gravi immittit. Qttibtis tumenlibus alque abduclis, per qubsdam regibus indicalum esl,
ferventibtis excepia initii diej posl dialrilum-, pafictt- Adalberonem Laudunensem episcoptim, baec dolo
tem perimil. In liancigitur Odo lapsus, InfeSlis guloa Drdinasse; omnino eliam apud Qdonein illud pridem
doloribtts circumqoaque pulsabalur ; arteriarum pcrlraclasse. E.orum utrumque in voto habuisse, ut
quoque fervor, sermonis inlercisioncm opcr.ibatur. Otlonem regem-Galliis inducerent, et reges ingenib
Nec peliit hnjiismodi dolor capitis superiora, al pra;- et viribus foras expungerent. Episcoposquoque Ger-
cordia perteniplans, pulinonem el epar peracuto _do- manise,ideo conveniie,ut dolum qucesiluinexpleant;
lore stimulabal. Fuil itaque militum luctus, famu- 13 E Reges itaque, Traude percepta, episcopis jam.ad
lorum clamor, feminarum frequens exclaniatio, eo loeum designaturn 68£ convenientibus per Iegalos
quod dominum inconsultum amiltebant, el natis rio-. indicavere, sese illuc non iliiros, eo quod suorum
minandi spcs.nulla relinqheretur, cum reges patri prsecipuos penes se non habereiit, sine quorum
adbuc aiiimo irato perstarent, et Fuleo.insolenlisD consilio. niltil agendum vel omitlendum videbatuiv
spiritu, pacem multifariam lurbaret. Et lainen in Indignum eliam sibi videri; si correclibni episcopo-
brevi viciuruss regibus legatos celeres misit, qui rum Germaniae subs subdat, eum isli non minus
pro se supplices suasorie rogarenl, et pro iiijuriis nobilbs, non minuspolenles,ffique etiam autamplius
illalis juslissimam 6" recompeiisaliotiemspontlerenu sapienles sihl. Ipsi ergo si indigenl, in Gallias
Rex.veteranus malorum correcliqnem ab legaiis ex- properent, unde volunt edicanl. Alioquin, redeant;
cipere volens, a (ilio indignanle iitbibitus esl. Unde et suaut Jibet curent. Horum ergo res in conlrariuni
et legatorum allegationem peniliis sprevit; alque illos. relapsa est. Adalbero enim qui borum roinistrum
immunes rcdire cocgiu Quibits in itinere moram sese praebuerat, cum delationis e8s nescius reges
agentibus, antequani rcdissent dic quarta nala) sy- moneret, ul occurrenlibus obveniret, rex veterantis
nanlicac facta, Odo monacbus facius defecit, alque lraudium non ignarus, Ludovieum Karoli filium alj
sic vitse finem habuil ; ad Sanclum Marlinum dela- C *«eo reposcit, quem in captione Lauduni captum , ei
ttis, el in loco quod Majus monaslerium(13l) dictlur; custodiendum cdmniiserai. Repopqscil etianr ejus-
cum multo suorum obsequio sepultus. dem ui-Msarcem, quam siniiliter commiserat.
95. Johannes C7Spapa Leoncm C7Sabbaleiil in C7,8 97. Adaibero 68<»totius fraudis 6Sscausa repreiien-
Gallias 67s mittit 678ut 67eArnulfi abdicalionem C78 'ditureS3. —Quo credita reddere reniso, regii stipato-
dissolvat. — Per idem tempus cum a Germanorum res animo indignante subinferunt : « Cum tu, o
episcopis domno Johanni papaeper epistolas ssepe- episcope, in peruicieni regum el principum, apud
nuniero suggestum foret, ul Gerbeni Remorum Ottonem regem et Odoneiti liraimuni plurima quai-
melropolitani promotionem abdicarel, et Arnulfl. sieris, quomodo bic anle dominos tuos reges tani
abdicationem praler jus factam indignarelur, a papa niagnifica coiifingere pon vereris?.Quid Ludovicum
in G.ermaiiiani tunc direclus est Leo monacbus et el, arcem reddere roetuis, si fldem
regibus leservasse
abbas, qui vicibus papae polilus, cum episcopis non dubitas? Quid ergo esl credita nolle redderej
Gcrrnaniaj atque.Galliarum bujus negolii el indagi- nisi contra reges infausla moliri? Evidenlissime
jiem faceret, el juditium diligens inde proferrel. Qui fldem abrnpisti; cnm apud Ottonem de rcgum inter-
litimanissime ab episcopis 679exceptus, de habenila itu traciasti, eorumque honorem subruere tempta-
sinodo super hoc negolio cum eis traclabat. A quibus slii Unde et perjurii reatu delineris. Legationem
Gallorum regihus, Hugoni videlicel ejusque filio eliam tamquaro ab eis missam Ottoni regi pertulisli,
Rotberto, legati. directi sunt, qui papae mandatum, ac apud eum dolose ordinasti, ut ipse cum paucis c8*
neciion.et episcoporum voluniatem super boc ape- adveniret, et militum mulliludinem non longe
rianl, eisque ut cum suis episeopis convcniant, expedilam haberei. Regibus quoque nostris adver-
rationahililer suadeant; locum etiam temptisque sario cum pauCis occurrere suasisti, atquc nihil
qtto el quaudo convenieiidum essel a regibtis disce- mali ex hoc proventurum spopoitdisti. Hanc eiiam
VARLE LECTIONES.
673ubi, Odoafisms. 67filiomorum codex. 677
a-.quissimamsupra ' posi/ojustissinaam cod. 67SJoliannes,
Leon. lii Gal, lil u, dicali, solva abscisa. 67Se. germanias delelum. C8° quod, nunlial, gern, sinodum ab-
sasa. quemreges designaveranl 1. - 688prodilionis i. 6S3 Adalbero, fraudiSi repreli abscisa. «8tp.
sd locum quod Mosomum appellatur delela.
NOTM.
(151) Marmoutief-Ies-Tours.
m HISTORIARUMLIBRI QUATUOR.— LIB. 1Y. 108
collocutionem, utrimque ulillimani fieri dicebas, A trieis Marioeordinalim moveecclesiaslico consedere,
cum lios et illum de communibus et privalis fami- seilicet Sugerus Mimagadvurdensis,Leodulfus Tre-
liariter collocuturos simulabas. Verum aliter tibi, verensis, Nocherus Leodicensis, elHaimo Yirdunen-
visum eraU ciim boc ideo pisetendebas f8|i, itt ab sis. Horum medius abbas Leo resedit,. vicesque
Onone rege dominosluos reges comprehendi face- domni papse oblinuit. Contra quos eliam Gerberlus
res, regnumqueFrancorum in jus illius transfunderes, Remorum metropolilanus, qui solus ex Galliarum
ut tu videlicel Remorum melropolilanus, Odo vero episcopis regibus etiam interdicentibus advenerat,
Francorura dux baberetur. Idque tunc nobis omnino pro se responsurus ex adverso resedil. Coiisederunt
palttit, sed ad tempus suppressum fuil. El o summse quoque diversorum locorum abbates, ac clerici
Divinitalis miseralionem inesiimabileni, quanlis nonnulli. Laici etiam Godefriduscomes cum duobus
miseriis erepti, quanlo "ludibrio subtracli sumus ! ftliissuis, atque Ragenerus Remensiumvicedoniiitus.
Inslat tempus quo paralse insidise effeclum proniit- 100. Prceloculio c87Haimonis Virdunensis687epi-
lant. Episcopi etenim sub specie religionis ac srde scopi de causa CS
7sinodi6SV.—Quibuscircumquaque
promolioneet abdicalioneGerberti aique Arnulfl epi- silentibus, episcopus 'Virduriensiseo quod lingtiani
scoporumqusesituii,prsemissislegalisadveniunUOllo Gallicam norat, causam sinodi prolaturus surrcxit:
qnoquerexMelliadest;aquononiongeexerciluscol- B c Quoniam inqttiens ad aures domni papse saspis-
leciusprsedicatur. Siergo imus, autpugnabimus, auf Sime perlatum est, Remorum melropolim pervasam,
capicmur. Si vero non imus, perjurii arguemur. Sed el prseter jtis et sequum proprio paslore rruslralam,
ireregesnon expedit, eo qiiodmilitumeopiasufficiens non semel et bis Iitteris suggessit, qualinus nobis
eis non siu Perjurii yero realus in te redundabif( in unum colleclis, lanlum facinus jusla lanceutrim-
cumtu solus regibus aesciis juratus sis. i ijue pensaremus, et sua auclorilate per nos corre-
98. Ad liaec episeopus erubescens, obffiutuit. ctuni ad normam reducercmus. Sed quoniam impe-
Quem cum unus suorum his exlerritum vidil, eonlra dicnte rerum diversitate id racere dislulimus, nunc
hacc responsurus surrexit, et sic oblocutorem post lot ammonitiones domnum bunc abbalem
adorsus est: < Horum omr.ium objeetor mihi lo- Leonem el monachum mittere voluit, qui vices suas
quattir. Adsum qui pro criminalo rationem reddo. teneat, et rem memoratam nobis oboedientibusdis-
Unuslanlum liaee proferat. Caput quoque suum cuciat. Per quem eliani scriplum suse volunlalis
meo objicial. Arma quoqiie arniis comparel. Necnou allegavit, ut si quiil oblivio derogaret, scripto com-
et vires viribus conferat. » Huhc pro domino. suo mendatum haberetur. Quod et imprtesenliarum
jnsanientem et fervidum, Landricus comes stc allo- audire ulile est. » Et statim protulit scriptum, alqite
quilur : i 0 opiime miles, harum ul video fraudium "-'in aures considenlium recilavit, quod quia brevilali
penitus es ignarus. Quae licet te ignoraute, tamen Studemus, et nobis minus fuitaccommodura, noslris
ut praedicanturquaesitaesunt. Unde et tempera ani- scriptis inserere vitaviriius.
mum, mitiga fervorem. Belli necessitatem non libi 101. Oratio Gerberli68*pro s« i« consilioC88rccila-
imponas. Non te impellas, unde ingressus redire la. — Posl cujus reeilationem, Gerbertus surrexil,
iion poleris. Sed nunc meo usus consilio, paululum atque orattonem pro se scriptam in concilio mox
liinc secede, dominumque luum de his ari vera sint, recitavit. Salisque apud illos luculenter peroravil.
interroga. Si le ad pugnam uorlalur, congredere. Sed hanc addere hic placuit, quod plena ralionibus
"Si dicil cessandum, rurori parce.» Secessit ergo, plurimam leclori utilitateni comparat. Cujus textus
doriiinumquevocalum an sic rcs habeatur interrogal. liujusmodi est m :
Episcopus ulpote a eonscio conviclus,'rem ila esse 102. Exordium.— « Semper quidem, reverenlis-
quserenti confessus esl. Unde et pugnam inhibuit. simi patres, hanc diem prse'oculis habui, spe ac
Sedalo ilaque tanlo fervore militis,res penilus inno- voto ad eam intendi, ex quo a fraliibus meis ad-
tuit. Detentus ergo regum jussu, utpote desertor monitus, onus boc sacerdotii non sine periculo ca-
eustodibus datur. Cujus milites mox regibus sacra- pitis mei subii. Tanti eral apud me pereuntis populi
mento alligati sunt. salus, lanti veslra auctoritas, qua me lutum fore
99. Synodus qual pro Arnulfo Mosomi liabila esl. exisiimabam. Recordabar prsslerilorum beneficio-
— Dum basc agerentur 686,cum-Galliarum episcopi rum, dulcis alque aflabilis benivolentiaavestra;, qua
ab regibus prohibili essenl, ut ad sinodum slatutam ssepenumerocum multa laude prestantitim usus fue-
non venissenl, episcopi tamen Germauiae ne doli ram. Cum ecce subitus 690runior vos offensos insi-
arguerentur si non accederent, slatuto tenipore Mo- nuat, vitioque dare laborat, quod magna paratum
somum convenitint, domni papse legatum secuin virtute inter alios constabat. Horrui, fateor; ct
liabentes. Collecti ergo in basilica sancise Dei geni- quos anle forniidabam gladios, proe iiulignationo

""VARIJELECTIONES.

688prseiendebas c. 6a6 °88Gerberli, io abscisa. 6*l)folium as-


age abscisum. 687lio; dtt, e, di abscisa.
sultim, cui oralio inscripla eral, periil; at insero eam ex codice Lugdunensi inlcr codd. VossianosN. 34.
nbi multo emendatior, quam apud Centuriatoreslegebalurexlat. 69°subito conlrarius ed.
iSS iRlCHEia S. 'REMIGII.MC-MCRjl ffl$
w5ostrapostlnSbiii.."Nunc:quia propitia iDIv,inilas<conam
-Aprsesentia .fidelium.lestium seiiiurem incuiii:eoiivenI,
•coniulii, >quibus.-salulem.meam ,-seinper,camiuisi„ lUl.prqplor,me,ncc."ad.momeiaum*-*.ulla delineceiur
ipauca super innocenliam.meam ireferamf eUquonam <cuslodia.;Sienim latiGlorilas -veslra pro .rne.staret,,
(Gonsiliourbi.Remorum prsolatus.-sim.edissfirani.Ego lin ,lantum.Annulfus,vtlescei;el,ut mihi,huiiinuim .\>>
quippeipost obilum di.vi.Otthonis:augusli, •.cumtsta- ileret.obesse.-.Quod,si .contraria .iuihi, .quod .absiu
iluissem non .disccdere .a jilienlela palris mei beati .sententia .veslra decenneret,, quid ,mea interesset,
.Adalberonis, ,ab ,eodem iignorans , :ad isacerdolium lUlrum.Arnulfus,, an .alitts JfieniOEum,cansiituer,e'.ur
iprseeleGtusiSuni;; alque in.ejus discessu.ad.Daminum, ,qpiscqpus?,Jam de sponsa .rapla sedeque .pervasi'
ifloram.illustribus viris iulur.us iecclesisepaslar,desi- ,quod dicilur, .r.idiculasum.est. Jiico .eniin pr.imttin ,
jgnatus. .Sed .Simoniaca Jia^resis, .in .Petri soliditate inumqttam illiusiiiisse s,pansam„.quamproilegitima
ime-slanlemiiiiiveiiicns,reppulit, Arnuirum prselulit. •donalionespinilualis dolis.collalis anlcbeneficiis.ex-
'Cui iamen plus quam Qpbrtue.ril, ,fidum lObsequium poliav.it,proscidit, ac d.ilania,vit.Nocdum sacerdolaU
jprselmi, donec.eiitri-per.miiltoset per me apostatare .anulo.insignilusieua^.etjamiomniaiquce.denaminatse
•palani.inlolUgens,dato -repudiilibello,tcum,oiiiiubus spQnsoe.ruisse,videbantur,,sateUites.S.ynionis .vastave-
-suisiaposlalicis dereliqui.; non spe, ,nec paclione rant. D.ico..eiiaiii„ si .coticederatur quolibei.modo.illius
capessendi ejus honoris., tut jnei.semuli dicunt., sed .sponsa.fuisse;,uliflue.essedesiit.poslquara eampoJlu-
imonstruQsis.qperihusicrritus69i., in efligieliaminis .tam et ,v.iolaiam„et„ ul.iia dicam, .adulteratam.suie
llatilatuis. Non linquaniideo illum dereliijui, .^ed.ne predonibusproslra.viU.Num,igilur.eani,attt quaiiunan
!'illiid,pi;oplieticuniiinGur,rQreni.:.c Impio.prsebes.auxi- liabuil aut .quam.suoSGelereperdiditj.illius.spansam
*t,lium,el iis quioderuntime amicilia jungeia6,>et<id- ,r.-\pui?5edem.autemp.opulor.um.multi.ttidttie.rereriam
•e.circoiram-.quidemDQiniuimerebaris (JJ^P.aral.xix, .advena etperegrinus,.nuilis ireius opihiis, .persadere
•t2). » .Deinde.-saiiGliaiiibus.eccIosiasiicis.per.longa <qui-.petui:?&ed,ro.r.te.apostolicased.es.nobis.opponi-
iiemporum ;spatia .peractis, Jegeque perhemptoria ,lur„ lamquam,ea jnconsulla .summum.hoc.negociuni
(consummata, .cum .niliil.aliud .resiar.et, ,nisi .ui.judW discussumsit, \vel'ignoranlia,.vel.coiUumacia.Gerte
<ciariaprincipis ipoieslate iculiorcerelur, eManquam niliil acium vel agendum iuit, quod apostoliese scdt
ssediliosus.ac.rebellisla principali calbedra .remove- relalum ,no.n.fuerit, .ejusque ,pe'r deceui et octo tneu-
irelur, Jege Africaniconcilii, itermii.airralribus ineis ses.expectala.-sanlenlta.,-Seddum.ab Jioniinibus.cou-
iet regni primatibus.convenlus et icammonitus sum., Eilium.-non,ca.pilur„ ad.flliii)ei supereniineiis.eloquiiinj
lUt.excluso.apostata.curaiiidiscissi el.dilaniati susoi- recurrilur:: «.Si acutus inquit luus .scandalizaue t
lperem.po.puli.•Qtiod.quidem,eldiu.disluli,.etposlea c el ,reliquaC93^Mattli. y, 29). Jil icalrem peccanteiu
niQiisatis ^ponle acquievi, .quQniamquaeitQrmenlo- .coramieslibus coramque .eeclesia.commonilum, et
trumjjenera me ,comitar,enlur, .omniniodisJntellexi. ,11011ohaudientem, deGennit liabendiuii Aamquam
iHsec.eslrviarum moanum .simplicilas, hsecinnocen- ethnicuin-*9**,Qt,publicanum. £oiiv.enlifs ergoArnul-
aise.puritas,-el coram Domino et wobissacerdotibus ifus, iet-,<commoiiitus'JLlteris .et liegalis.episcoporutu
lin his omuibus niunda.coiise.ientia.» Callise.,,uta.coeplo,fumre.desisterel, e.t, si valeret,,
105. Particio. — .i .Sedeccc.,.ex,ad.versp occurrtt quoquo.niodo.se.aperditiQnis scelere pur^garet,,dutn
(Calunipniatar,; .vocumjioviuuibus, ui major fiat in- moni.la salubria .coniemnil,, Jiabitus esl tamqtiam
tvidia, delectatus-Qbloquitur : Dominum luum tradi- ethnicus et publicanus. Nec iamen idcirco dijudi-
<iiisti,,.carcer.imancipas.li„sponsani ejus xapuisli,, s,e.- oalus ut eilmicus, ,ob rev.ereiiiiani sedis apostolic;«
idem pervasislil! t sacerdo.tiique sacii pri.vilqgia, sed a se ipso In se
i04. Confirmatioel reprihensio<tllernatimdigeslce. Jpsum.damnationis senleiiliaprolata, boc solum euui
— i .llane .ego doniinu.iii, cujus numquaui servus in omni vila sua preclare egisse dijudicaluni.est;;
iftieiim, ,cui eiiam nullum sacrameuli.genus tiuquam quia nimirum,, .si.euin.se, .ipso.damnante, episcopi
;prestiterim.?Etsi enim ad tempus famulalus sum„ .absalv.erent, pcenani.sceleris.ejus incurrerenl. « Si,,
ifecitJiac im.periumpalijs ,meiAdalberonis, qui me J) .<inquit iua^gnusLeopapa^omnessacerdoles et mun-
iiiiReinensieccIesia<ommoEariprsecepit,,quQadusque t dus assenliat dainriandis, dainnatio .consenlientes
ipontificis in.ea sacrati mores.aclusque dinoscereiu. < jnvoi.vit, uon prffivaricalionera
jnvoi.vit,-non pr-jevaricalionera.consensusabsol.viu
i^Quodduni qperior, hostium prseda faclus sum, ,et ( JJoc -enimBeus omnium indicavit, qui peccaiitetu
iqusevestra ii]unificentia,maguorumqueducum largi- t mundum generali diluvio interemit. > Et papa Ge-
iiasclara.etprsecipua oontulerat, violenta prsedonum .lasius.: •«Error qui semel est ,cum suo ..auclore
iinantis abslulil, nieque pene iiitdum gladiis snis ere- ii damnalus, in par.ticipe.quoililietpravse.CQromunio-
jpliim doluil. Deuique postquam illuin qpostatam de- .« nis .eflecto execrationem sui geslat et pcenam. *
ireliqui,, .vias.et iiinera ejus non .obser,vavi,nec quo- .Excluso ilaque illo a Remensi ecclesia, mihi .r.elu,-
ilibet niodo.ei.communicavi. Quomodoergo eum tra- .ctanti, mullumque .ea quse passus sum ,et adhuc
fdidi, qui., ubi tunc lemporis iuerit, nescivi? Sed patior furmidanti, a fratribus meis Galliarum epi-
iiieque ,eum .carcer.imancipavi, qui .nuiic .nuper sub scqpis Jioc Iionus sacerddlii sub divini nominis.ob-
yARI^E-LECTIONE-S. -
^9*o. diaboli virtulis in ed. c91.adniQniltimed. 69S.teerue
'- eum., :et projice illum abs Xaed. 6,,4'beb
•Ricuuic. icoustanler..
"
109 HISTORIARUMLIBRI"QUATUOR.^- LIB: IV. i70
teslatione imposittmi est. Quodsi forle a sacrisle-. A post aliquot sermones a domno papa corpus el sanr
gibus quippiam deviatum est, non id malicia, sed guinem Dominij ac sacerdotale ofiicium sub prae-
lemporis imporlavit necessitas, Alioquin"lempore senlia legati prohibere vellenl, ille mox ex canoiii-
hostili onnie jus, omneque licitum cavere, quid est bus ot-decretis confidenler aslruxii, nulli hoc impo-
aliud quain patriam perdere et necem inferre? Si- nendum, nisi aut ex crimine*convicto, aut post vo-
lent equidem leges inler arma; quibus ille feralis cationem venire ad concilium vel ralionem conieni-
bestia O6"5 (152) ila69c abuSus est, ui reverendissi- pnenti. Huic pense non sese esse obnoxium, cum ipse
mos sacerdotes Dei, quasi vilia mancipia caperet, eliam prohibitus accesserit, el cum nullo adbuc
_ necabipsis sacrosanclisaliaribus temperaret, com- erirnine conviclus sit. Simttlque hoc ex Arricanoet
meatus publicos intercluderet. Toletano conciliis asserebat. Sed ne doinno papse
103. Epilogus. — c Redeo adme, reverenlissimi emnino reniti videretur, a missarum celebratione
patres, cui specialiter ob salutem pereunlis populi . scse cessaturum usque in alteram 698sinodum spo-
totiusque rei publicse curam mors furibunda cum pondit. Et stalim his dictis sessum reversi sunt.
omnibus suis incubuit copiis. Hinc dira egestas, 107. Quibus coiisidenlibus Yirdunensis episcopus
horreas et apolhecas armata manu sibi vindicat, iterum surgens eo quod sinodi interpres habebatur,
illinc foris gladius el inlus pavor, dies ac noctes red- B ad alios qui episcoporum consilio non inlerfuere,
diderunt 'insomnes69T.Sola vestra auctoritas, ut sic concionalus ait: « Quoniam inquiens hoc unde
lantorum maloriini levameii fieret, expcctala est; hic agiler, diffiniri nunc non potest, eo quod con-
quse tantam vim habere creditur, ut non solum Re- troversiaa pars altera deflcit, placet his domnis
mensi, sed etiam onini ecclesiseGallorum desolatse, episcopis ut vobis demonstrelur, presentis rationis
et pene ad nihilum redactse, subsidio esse valeal; eausam, in aiiud tempus iFansferendam, ut ibi qui
quod Diviniiate propilia expeclamus , el ut flal, intendat,el qui refellal ante judicem eonsistanl,
omnes in commune oramus. t ut singulorum parlibus discussis, recti judicii pro-
106. Quam peiiectam , legaio papse mox legen-' feralur censura. » Ab omnibus concediltir et lauda-
dum porrexit. Tunc episcopi omnes cum Godefrido lur. Destinalur ergo locus Remis apud cosnobium
comite qui eis ihtereral simul surgentes, orsuroque monacborum sancli Remigii; lempus quoque die 8
seducli, quid agendum inde csset deliberabant. Et post naiale sancti Johannis Baptislse. Quibus consli-
post paululum ipsum Gerbertum invitant. Cui cum tutis et dictis , sinodus soluta cst.
Post Historice finem in codice ms. noiitice a liquot manu Richeri scriplce leguntur, quas pro
fundamento operis exigendi habendce esse vide nlur; sunt autem hce :
(995)Tempore staluto Silvaneclisinodusepiscopo- Q Hugo rex papulis toto corpore confectus, in op-
rum collecla esi, ubi etiaminterGerbertum et Arnul- pido Hugonis Judeis (134) exlinclus est.
fum prsesentaliter ralio discussa est sub prcesentiaLeo- Rotberttisrexpatrisuceedens,suorumconsilioBer-
nis abbatis et monachi legati aliortimque quamplu- lamduxiluxoi'em(Ocr. 23) ea tisus ratione, quod me-
rium. Berta Odonis°99uxor suarum ferum defensorem lius'sitparvumaggredimalum,ut maximum evilelur.
atque advocatum Rotbertum regem accepiu Richar- (997) Rotberlus rex dueta Berta uxore, in Fulco-
dus pyratarum dux apoplexia minore periit. Hiidui- nein qui Odonis adversarius fuerat ferlnr, et ab co
iius quoque vinolentia. urbem Turouicamet alia quse pervaserat vimrecipit.
Siuodus quinque episcoporum in monte sanclse Rolbertus rex in Aquitania ob nepotem suunt
Marise habita est. [Heinricus (153) quoque dux Wilelmum obsidione Hildeberlum premit.
obiit700]. Alia item sinodus apud Englebeim in- Gerberlus iterum Romam adil, ibique cum mo-
dicta esl sanctae Agathes festivitate habenda, quse ramfaceret, Arnulfus a Rolberio rege dimitlitur.
el suo tempore habila est (990, Febr. S) 701. Gerbertus cum Rotberli regis perfidiam dinosceret,
Berta Rotberlo nubere volens Gerberium consulit, Ollonemregemfrequentat, etpatefacla suiingenijpc-
ac ab eo confutalur. ritia, episcopalum Ravennateni ab eo accipit (998).
Gerbertus Romam raliocinaturus vadit, ac ibi ra- D Gregorius papa (155) landiu permiltit Arimlfo of-
tione papse data cum nullus accusaret, alia sinodus ficiura sacerdotale, donec in lemporibus racionabi-
indicilur 702. liter aul legibus adquirat aut legibus amittat 763
VARIJ5 LECTIONES.
696Otto ed. 69G italioc tcmpore a. ed. 69V et i. d. acn. r. in c. 69Salleiam
C99 illincf. g. p. insomnes desunt
c. 0. codex. ' 00iterum delela. ' 01vox obtecta. 702 Uucusque atramenlo,fuscoquo fotia codicisi —
28 exarala sunt; reliqua atramentum nigrum foliorum 28-35 prmferunl. 703 Hic notitiarum finis: Reliqua
paginayacuaremansil,excepta probatione pennce,el liac sententia inferius Richeri manu adjecta : Libellum
quera hoc anno prsestilistis. de tnedicina. et de speciebus melallorum. quando in armario simul fuiinus.
mihi transmittite.
mtm.
(152) Odo, Meldensis et Trecensis comes. Karolo Calvo Hincmarus scribit.
(f55)HeinricusBajoar.duxa. 995, d.Aug27 obiit. (155) Obiit an. 999, die Febr. 18, et die ApriJ. 2
(154) Id est a Judseis, niedicis forlasse, ut de Gerbertus ponliflcaium Romanum adeplus est.
PATROL.cxxxym. ' •
&
A
GERAHDCS, gralia Dei, venerabilis Pater coeno- preces, similique modoin monasteriosancti Audosni
litarum, domno HUGONI Rothomagensis urbis ar- fieri, et in omnibus locis vestrse potestalis jubeie :
chiepiscopo,et omni collegio ibi Deo militanti, pro- quoniam fanto pondere imbecillitads premor, ut
sperum vitse prsesenlis successum atque indelebilis ultima semper exitus bora milii prsesens videalur
felicitatis bravittm. adesse.
Gratia vos Domini servet sme limite quovis ;
Noverit benivolenlisevcslrsc sagacilas de Vila san-
cti Roniani veslri palroni, pro qua humillima me- Atquesuavejugum miti cervice ferenles,
mel exoraslis prece, quoniam paclum quod pepigi Angelicaslseti possitis adire eobortcs.
vobiscum, nullo inodo attcndeie quivi, ob adversi- 1TEMPROLOGUS.
talum videliccl incommodilaics, quasundique prse- SanelorumPatrum vitas, Fralre? charissimi, totms
scnti anno in nostris parlibus perpessi sumus. Modo anni per spalia revolutas, anobis unius amoris <Ie-
auiem dirigo vobis vitani veleranam heroico car- votione celcbfari oportet, etc.
mine edilam, ut omnino cunclis nolum sit quod INCIPIT VITA.
nulla iiivenlionum vobis dirigo mendacia. Illam au- Tempora igilur mundani regni per saeculacaducaa
tem qusehistdriali stylo est depicta, pro.nimiave- „ vitse, etc.
tustate pcnes nos relinens, banc digestam stylo
illius ad inslar vobis iraiismiito. Ordinem quoque ADNOTATIONES.
fei, qualiler lianc mcrui adipisci, vobis indicabo Gerardus isteprsefuil Suessionensisancti Medardi
brevi sermone. ln Braina ergo, polestatis vestrse monaslerio, ubi a sseculonono celebris est memoria
sancli Romani episcopi Rotbomagensis ; at quo
loco, eadem Vita negligenliai causa fuit perdita, lempore vixerit, operosum est definire. Multos
yliique quamplurimi libri. Qtiidam aulem clericus quippe legimus Gerardos in catalogo abbatum ejus-
Suessionis civilatis ab invenlore mercatam noslrse dem monasterii; mullos ilem Hugones Rothoma-
cotitribuil r.epti oblinendam in monasterio Dei ge- gensis Ecclesise archicpiscopos, sed nullus ex liis
Gerardis tempore convenit cum ullo Ilugone. Qua-
nitricis Marise Deo sacratse; illaque post hsec in- propter exislimo Gerardum prsediclseVitse scriplo-
terjeclo exigui lemporis aiiicuio eamdem Vitam rcm non fuisse abbatem, sed decanum ejusdem
mihi mimerisgralia imperlivit, multorum annorum coenobii sub abbate ssecuiari; et Hugonem,cui opus
suuni Gerardus nunciipavil, esse llugonem eo no--
peractis jam curriculis. Prselerca flexocordis po- niiiie secundunf, qui ex monacho DionysianoRo-
pliie oramus munificentise vcslrse modesliam ut tliomagcnsemEcclesiamrexit ab anno 9i2 in anros
nobis viccm reimpendatis charitatis, scilicet trans- octo et viginti. Certe eo lcmpore castrum Braina
mittendo nobis per gerulttm noslrum ex eodem pa- Q erat in potestatc Ecciesise Roihomagensis ; el He-
riherlus comes agrum Suessionensem, alque etiam
trono veslro bealissimo Romanosacrorumquepigno- Brainarn multis ciadihus infeslabal, utposlea dicam.
rum nitmera, utpole spopondislis, ut etnos condigne Ergo Gerardus isie dccanus sticcessil Iiigranuo, qui
celebrare queamus ejus memoriam. De csetero hu- ad cpiscopatum Laiulunensem assumpttis est anno
952, lestante Frodoardo in Chronico.
mili efflagitoprece, quo cuiiclo illius loci contubcr- . Gerardus venerabilis Paler ccenob. Hugoni. Su-
nio fratrum pro' me jubeatisad Dominuni fundere perbum videri possit, el quod Gerardus sese Venera
173 APPEND.AD SJSC. IX.—AUCT. AN. INCERT.—GERARDUSS. MEDARDIJSUESS.DECANUS.174
biiem Palrem vocet, el quod nomeu suum Hugoni A Praisenti auno. Id contigisse reor anno 950 quo
archiepiscopo anleponat. Verum familiare est illius liomiues Rage.noldi comilis quamdam munilionem.
seviliominibus, ut sese illuslres viros appellent: et RodomensisEeciesice, super fiuvivm Vidulam silam,
Warinus comesin chartario Brivalensi litteris viri quam vocal Brainam, furtivo capiuni ingressu. Onde
nobilis Hildegarii anno 111Lndovici Aquitaiioriim iralus Hugo princeps, ad regem millil, et rex illo pro-
regis ila subscribit : Signum Warini gratia Dei boiue feclus eosdeminvasores expellil, ut scribil Frodoar-
indolis comili , rectori (legendum comilis recloris) dus in Cbrouico. Isli enini aliiqtie lieilici inotus, qui
ivsius ecclesim,qui koc consensil.Alia ejusdemgeneris eo anno acciderunt, agro Suessionensi incommoda
exempla exslant in eodem Cbartario : et in Vita multa ascivere.
sancti Bonifacii martyris, archiepiscopi Moguniiiii, Vilam veteranam. Hanc Yiiam beroicis meiris
Willibaldus se, uti et Lulium, bonceindustrim virum conditam excidisse pulas (a);ijla vero qusehistoriuli
appellat. Ad secundum quod attinet, aureis Latino- seu oratorio slylo descripta est, esse viilelurea ipsa
rum temporibus qui cpislolam alleri scribebat, no- qiiam Nicolaus Rigallius luce donavil, a Gerardo aliis
men suum semper pra>ponebat alteri, quantumvis verbis adornata.
essel dignilate infeiior. Imo inclinante felici illo Potesiatis vesirai. Ergo hsec Vita seripta est eo
litlerarum statu Ausonius Burdigalensis, cum nietri
necessitale Paulino scribens nomen suum postponere lempore quo casirum Braina dominio Eeclesise Ro-
cogerelur, factum excusat bis versibus : thomageiisissiibjeclum eral. Atqtti sub Hugone tertio
jam translatiini erai ad coniites Bfdinacenses. Ad
PaulinoAusonius.Metrumsic suasitut esses stipcriorem proinde Hiigonem lisec refcrri necesse
Tu prioret nomenprssgredereremeum. B est, cujus lempore Heribertus Viromandensis comes
Quanquam idem auctor Theodosio Augusto scribens./ caslrum islud Rolhoniagensi Ecelesiaj sublraxil, te-
nomen suum poslei iori loco ponit. Sic hodie ple- stante Frodoardo in Chronico ad anniim 951 his
rique faclilamus : quibus etiam religio est le luum- verbis. Inierim quidam fidelium Heriberti Remensi
que dicere,<summatescoinpellando. ex urbe profecli, quoddam Hugonis castrum super
Pater. Hocnomine eliam afflciebantur decani mo- Vidulam, nomineBrainam, quod ipse Hugo ab epi-
uachorum, dicti nonnunqiiam proabbates apud Ek- scopo Rolliomagensi lulerat, capiunt aiq e subver-
kehardum in Historia sancli Gallensi, illi scilicet qui tunt ; quam subversionem Gerardus hoc loco prai
abbatibus ssecularibussuberant. .oculis habuisse videtur.
(a) llanc ex Martenio subjiciums. EDIT.PATROL.

ADMONITIO IN SEQUENTEM S. ROMANI VITAM.

(Marten., Tliesaurus Anecd. tom. III.)

Gerardus, Suessionensis S. Medardi monasterii post medium saecuiuni x decanus, in pruefatione ad


scriptam a se S. Romani Rolhomagensis archiepiscopi vitam, quam Hugoni archiepiscopo hujus no-
minis secundo nuncupat, duplicis S. Roinaui Vilse meminil , quarum una carmine heroico , altera
historico siylo, hoc est soluta oratione, conscripta eral. Sic enim ait : Modo dirigimus vobis Vitain
veleranam heroico carmine ediiam, ul omnino cunclis notum sit quod nulla inventionum vobis dirigo
mendacia. lllam aulem qnoi liisloriali styto depicta est, pro nhnia vetuslate penes nos relinens, hanc dige-
stam slylo itlius ad insiar vobisiransmillo, Et eam quideni quam prse nimia vetustate apud se Geranbis
retinebal, Mabilloniusipsam esse putat quam Nicolaus Rigaltius luce donavit a Gerardo aliis verbis
adornatam. Verum edita a Rigaltio Vita longe recentiorem agnoscil parenlem, Fulbertum Rothomagensis
Ecclesise archidiacomim, qui poslea circa annuin 1150 monaslicain in cclebri S. AuBoeni monasterio viiaui
professus est. ld quod inlelleximus ex ipsius prologo a Rigaltio prsetermisso, quem reperimus in maim-
scriplo codice ecclesiseEbroieensis , ipsius selate exarato. Veteranani autem Yitam beroico carmine
ediiam, quam excidisse doiebaut viri erudili, ex pervelnsto codice Rothomagensis abbatise S. Audoeni
desGriptain, el sua aiiliquilate merito veuerand^m, utpote sseculo jam decimo 'vcteranam, nec sequiori-
bus lectoribus, uli speramus, "ingralam liic exbibemus.

YITA SANGTI ROMANI

ARCHIEPISCOPI
ROTHOSIAGSNSIS.

Primi Lotharii Francoruni tenipore regis, Q Quin eliani conjux lali condigna marito
Inler magnificosprocevespairesque serenos Nomine Felicitas satagebal vivere Christo.
Nobilisunus eral, vitaque decenlior heros, His erat affecittsmiseris effunderecensum,
Divino nulu Benedictus nomine dicliis^ Qualenus seternum caperent post funera regtium.
Pro fidei meritis felici pignore dignus; Non spem divitiis apponere mox perituris,
Nam licet augusto rerum subliiuis bonore, Sed quia nullus erat fructus sibi posterilalis,
Regis sive ducumsummo polleret amore, Poscebanl ambo munus summasDeitaiis.
Menlc tamenprona servans pia jussa Tonaniis, Votis instantes respexit ab auhere Ghristus,
lilecebras mundi sprevit male ludificantis. Et sibi devotis dedit exoptabile pignus.
175 APPEND. AD SMC. X. - AUCTORESANM INCERTI. . 176
Nainque senaiori sopito tempore leni A Ut Salvatori dudum Solymam venienti,
Angelus apparens facie prsefulgidus, inquit: Obvia processit pia plebs cum laudibus omnis.
Pax libi de coelis sit, vir Benedicle fidelis, Ulque magis stupeas, Domino prseconia reddas,
'G^iudia magna tibi spondet Regnator olympi, Qui vix eflari potcrant, divinitus acti ,- .
Per riie legatuni dat munus babere bealum. Voee simul clara pueri modulantur, Hosanna,
Feliciias felix puerum tibi pignus honestum, Qui benedicte venis clamantes riomine Cbristi.
Nomine Romaimm virtutis culinine magnum, Dulce canunt carmen, quod par cantaverat agmen,
Qui-prsesulpopitli, qui paslor fiet ovilis, Cum tibi nata Sion htimilis rex atque modestus
Signifer Ecclesioe,prseclara lucerna sophise, Non Pharaonis cquis gradilur, nec curribus allis,
Pro meritis summa Deilalis in sede columna. Sed veniens asino, cui servit ctelicus ordo,
Kic eritel multis selernseforma salulis, Cum pecus Cxiguum, petulans, ighobile brulum," "
Ae commissarum doclor solers animartim. Quo spirat mundus gestaret nobilepondus.
His ita prolalis; se reddidil angelus aslris. Hsee regem pacis dectiil prbcessio lalis,
Excitus somno quse viderat inclylus lieros Ut sibi CUT,palmis, non cum crudelibus armis
Uxori relulil: fit gaudens munere Chfisli. Plebs exiret ovans, flores ramalia portans,
Kec mora concepit; parlus feliciter exit, B Quse vitse sertum signant regaie tropseum,
Nomine Romanum, qnem protulil unda renalum; Quo moriens mortem victor pessuin dedithostem.
Qui lonel aeierni divino flumine Verbi; Sic insons vita Romanus ab indole priina.
Qui tuba coslestis pellens incommoda peslis Coelituseligitur, diwna laude podtur,
Crimiria perimindet, rivis pietatis abundel. Quem Deus assumens tanquam sub legmine lumep,
Plaudil ulerque parens divino munere gauderis. Cogitad exemplum cunctislucerepereum [i. e. sevumj
Felix auspicium pueri sibi prsetulit ortus, Ardeat ul vcra Chrisli fuigore lucerna;
Cui pateal duicis tranquilla per sequoraporttts Nec consummetur, defectum vel patiatur,
El paradisiacus per plurima semina campus; Irradietque domum non exslingueiida per eum.
Cuidetur rulilis ardens diadema beriilis Ergo Dei servo sicul sacer expetil ordo
Post stadii cursum, post vitae prscpelis usum. Iraviioquamvis dalur infula ponlificalis;
Nunc puerile decus reliquos ac prsesulis aclus Digne sacralur, pasloris sede locatur.
Percurral calamus divino flamine lactus. Tripudianiomnes prseserlim Rothomagenses,'
Exterius vernans sed et intuspusio talis Grex ovium Cbristi plaudit sub pra^suletali,
Nobilium primo nutrilur in sede parenluin, Qui Dominocoelise tola nienle subegit.
UUJacob simplex elfiorens indole morum. Terrea coniemnens, nil prscter commoda quserens :
Tradilur bine scbolis, sapientibus ac psedagogis, Csclera distribuens, sibi frugi, largus egehis;
Ul triperlitse capcret documenta sophise. Hoslis avaritise, qusepessima regnat ubique,
Spirilus hunc saftctus dilirvii muncre lali, Qnsegravat hunc mundum ccelosne possit adire.
XJtpef magna brevi saperet mysleria Chrisli N(«iiexstinguibilis rogus ardens, tfislis herinis,
Quse rudis ac veteris concludit pagina legis. Oinni<bushoc vitiuni vibrat lelliale venenum :
Inde palatinam de more vocatur ad aulani; Prselatos stinmlat, subjectos denique pulsat;
Vcslilurque loga magisardens ctelibevita Ecclesiam vaslat, popularesuridique maclal:
intra castra Dei devolus miles haberi." Immul-it mores, indignis prsestat honores :
Mirantur valde primates tolius aulse Nobilis el clarus subito vocitatur avarus,
Ingeniiim, niores,|seiisuni labiique nitoreni Verligo prideni, quem fecerat ttna Quiritem,
Per quce majorem regis percepit amorem. Sed furiosorum non vis pepulit dominorum,
Interea pvsesul migravil Rolhomagensis, Subjectus vitiis, vinclis oppressus iniquis,
Et grex pastoris viduatus morte remansil. Etquamvis subito sitjudex tristis agaso,
Unde sibi quserens qui lanlo prsesit ovili, Sit pollens rebus, lamen exit crimine servus.
Qui reget Ecclesiam digne, veltit assecla Chrisli, Humanas leges regina pecunia tracial,
Attdit Romanum rama vulganle beatum, Et quod lugendum gravius multuroque dolendum,
Prae cunctis sanclum, summis virtulibus auettim, Ipsa pbteslales corrumpens spirituales,
Oplal et exposcit tanto pastore levari, Crebro sacricolis inferl discrimina morlis.
Hoc rectore regi, laligemma decorari. Prsecipue mullos, quos dicunt simonianos,
Rex ubi Frahcorumpersensitamabile votum, Invadi.t penitus flanimaiUe cupidinis aestu.
Tolius occidusegenlis procerumque suorum Ordinat hos nunimus, non vitse nobilis actus;
Consilio favit. Quod plebs exposlulat audit Serval ovile lupus, captat divina-malignus,
Erga magnificUmsumini recloris amicum. Dajnionis ex nido quem prolulit alra cupido,
Ergo renilenlem quamvis pondusque pavenlem, Evolal, alta petit. Facit hoc absentia Pelri.
Eleetum Domini Romanum destinat urbi. Natn credo rueret, si Cephas proximus esset.
0 Chrisli pietas, qui rerum tractat habenas, Contra Romanus subil arcem poniificatus;
Ordinat el servat quse condidil atque gubernal! Quem piaplebs omnis decreta'tenens pietatis,
Namque viro Domini,jam poiias ingredienti, Jejunans, vigilans, votis enixius instang
177 €ERARDUS D. MEDARDISUESSION. BECANUS, i-8
Coelitusobtinuit, sicut prsedixerat olim, A Siclsraelis noster dux ille fidelis,
Ejus meilifluumprseconans angelus ortum. Cinctus ulrisque choris divina laude canoris,
Ilistoriam cujus satyra repelamus omissa. Delubra fudit humi, quibus exilium fuit bumi.
Ke quod amoi scribit livori deputet hostis, Inde potens merilis antistes flumen adivit,
€um sil peccUum non fraudes hypocritarum Slipatus nitidis reliqua cum plebe ministris,
!'ro dono linguse sallem mucrone ferire, Arinaiusque fide calcantis in sequore Pelri:
Et nimium fqedam Cayphsereprobare calhedram. Per nomen Triadis, per virtutem Trinitalis,
Taiiter electum divinilus atque sacralum •Perque crucis siguum, quod submovet omne no-
Ponlificemsanctum, digno ctillu venerandum, civurn,
Rothomagi cives adeunl consulia petentes, Imperat utstaret, nec ad ulteriora mcaret,
Suppliciterque rogant, sua sic discrimina narrant: Qtiem tenuit primum repetens ab origine cursum.
Sancte Pater, nobis instat sscvissimus hostis, Paret buic fidei natura lluein elemenli,
Plurima damna ferens, pcnes uibis moenia degens. Atque sinum repetit, nec ripas fluminis exit.
Est ibi nam castrum, murali robore firmum, Hoc siquidem raclo renitet sanctissimus archos,
In quo foedarum domus atra laiet mereiricum, Non impar Josue, cujus niemoravimus ante,
Fornieibus variis csecis obstrusa lalebris. Qui Domiiioceelidevotus menle fideli
lllic obsceni rivales seu parasili, Debellans hoslero jussil subsislere solem,
Vel quos impuri juvat ingluvies Epicuii. Donec inexhaustis acies consumeretarniis.
Sorde lupanari semper sitiunt maculari. Par virtus radiat quamvis distent elemenla.
In medio caslri palel arca more thealri, Nam si jussisset ralio vel causa ruisset,
Quo fanum Veneris tilulus spurcse mulieris Sicut et unda fluens, sol ipse per ardua currens-
Falso frequentatur, scorli species veneratur. Redderet obsequium, nec abesselprseclue signura.
Subter hians aiUrtira penitus tendens in abyssuB), Urbs ita salvalur, tantisque malis spoliatur,
Faucibus angustum tanquam Slygiale profundum Fertilis et pleno ridet sibi cnpia cornu, <
Non valet attingi, nullo visu penetrari: .-Mors rugit, hoslis abest, aqua slal, deyotio gaudet;
Clauslra vel hos aditus potuil perfringere nullus; Prsesul in Ecclesia plaudit prseconia digna.
Tanta malignoruni vis est ibi dsemoniorum. Chnstus adoralur, quo visjnimicafugaiur,
Altera, Sancte, luis par est irruptio mortis. Virgo laudalur per quara Cytbersea crematur,
Nam Sequanse vaslum patimur discrimen aquarum, Prostibuli coenum decus boc abolevit amoenum.
Dum conlra nioreni melam superandq prioreia p 0 felix nimium nieruit quse gignere Cbristum,
Alveus exundat, Iate confinia vaslat, -Mundaferens mundtim, sed munclificalaper ipsum;
iEdes subvertit, parvos el ad ubera perdit, Virga gerens florem, capiens sed flore virorem!
Exilium multis infert et damna salutis. Virgo mater ave, tanta-redolens pielate,
Inde dolor, planclus, mcerqr non cessat amarus, Quanta laude micas, elsanclis allior exslas,
Casibus in lantis quos impetus ingerit amnis, . Inclyla prse cunclis carnali stemmate.functis,
Talibus serumnis affligimuratque periclis. Per te gaudentem pia prolege ccelilus urbem..
De ccelonobis nisi stillet fons pietatis, Ne judex ferial, gladium suspende uiinaiuis.
Quserelevet miseros urbem lutulenda libido Ne damuet miseros, iram compesce Tonantis.
Ad similes Sodomsepoenas Irahel usque Gomorrhse. Prima Deo prsesens mediatrix esto luorurn,
Sed tua, Sancle, manus, solidal quse debilis arlus. Spem venise refereqs, ne labe ruant vitiorum.
Monsira cruenta fugat, diva virtute coruscat, Stelta maris, pprtus, pigmenlis consilus liorlis,
Expual hanc labcm, Babylonis subrual arceni. Fluclibus e muiidi|trahe nos ad littora pacis.
Talibus auditis, Romanus prsesul Iierilis) ilis ita digestis, ad cselera progrediamur,
Exorat Christum, lotins egenlis asylum, Ejus ut in sancto laudare Dcum moreamur
Parcat ut afllictis veluti quondam Ninivitis.; D Ut yir apostolicus, coelestis regis amicus,
Avertat et mortom, bonitatis conterat hostera. ".Reddidit immunem paganis ritibus urbem, ,
Ergo dux lidei mores ad loca perniciei. Fecit et incolumem civessperare salutem,
Et contra forles proprias ad bella cohortes, Inde movens gressus, it perloca poiUificalus,
Psalmicines ex more greges, reliquosque fideles, Plebibus selerni dispergens semina verJri.
Cum crucibus sacris, cum pignoribus preliosis. Proponil cunctis simul et.pigmenla saiutis,
Sie castrum subions, divinaque spicula flgens, De spe ccelesli, nec.non absinthia legis
Fainim destruxit, Iabyrinthi clauslra revulsit, Sontibus seternaeniinilantis amara geheniise.
Idola contrivit, funesta sacella reniovit, Doclus elingenio pallenles radere mores,
Spurciliisque locum purgavit dsemoniortim. Ut rationis erat, baculum clavamque ferebat,
Territus exsanguis vis illico perdidit anguis HUIICcivibus prsebens, bac in prsedonibus utens.
Ad Chrisli labarum quo deposuit dominalum. Ergo festinans dioecesiset abdita lustrans,
Ut quondam Josue Jericho bellalor in urbe Repperit erroris monimenla nefanda prioris,
Officiislaudum magno clangore tubarum Et cariosorum qubedamsimulacra deorum,
^Moeniasubvertit, muniimina quseque subcgit : QuseJovis inccsli, vel Apollinis, aUpic Disnss,
579 APPEND. AD S/EC. IX. - AUCTORES ANNIINCERTI. 180
Vulgus adluic slolidum vano censebat Iionore, A Perpetiens lethum, prselibat fel et acetum,
Orgia ritecolens, etvota nefaria solvens. - Morli vila -dalur, qua mors devicta
rugatur.
Tunc sacer infremuit, lucos et delubra fregit. Hsecin mente gerens, istis cruciatibus hserens:
Idola comhnssit, priscse vestigia fraudis Fil sibi jucundum cordis lacerareprorundum.
Fiindiltis abjecil, fudit, contrivit, abegit, Proreral ut fluclus oculis, suspiria.Iuclus^
Sordibus abrasis, Cbrisli nova lempla locavit, Abluil his mundis maculam de gressibus undis,
In quibus ante locis erat ara stiperslitionis. Pulcher adhuc-habilus tegil liunc, bumeralis amicuis
Prsedical esse Deum sincera niente colendum Prsetendens specie reverendi prcesulisactus.
Omnia qui fecit, non quse manus idola finxit. Cudilur hic auruni, sit mens utpontificalis
Qui nos formavit, non quod faber effigiavit, In cunctis sapiens, sit consilio specialis,
Marmore, vcl gypso, cupro radiante, vel auro. Caitla,pudica, gravis, solers, moderala, snavis,
Disserit agresti populo mysleria Christi, Ut sit revera Domini symmista sacerdos,
Qualiler Omnipotcns divino numine pollens, Ssepinsinterno perstringens lumine coelos,
Compaiiens servis licel ad sua jura protervis, Sit lux, eximia3thesaurus et arca sophise,
Qtios lcnnil torquens ferus hosiis, acerbns el hor- Qua rudis ac veteris tractet mysteria legis.
[rens, B Purpura regalis lanli decus augcthonoris,
Venerit in miindum tenebris el morte profundum; Obtinel a Christo, quoniani diadema decoris,
Et sine labe caro factus de Virginis alvo. Cui sceplrum baculus, rector vigilans animarum
Pertulerit morlem patiens, ul vinceret hoslem, Quas trahifad regnum, salrapas spolians tenebraruni.
Frcgeril inrerntim, raciens penetrabile ccelttm, Libertas fidci dattirhis a praesuleChrisli,
Terrigenis cunctis si servent tlogmala Iucis, Atque jugtini Saianse laclu pulrescit olivi.
Atquefidem teneant, necad idola colla reflectant, Ilinc notal aerii Iiyacinlhina forma coloris,
Haecct plura docens, et quseque salubria promens, Suspirans Chrisium quo prsesul dirigil arcum,
Abstulit errorem, deitalis et auxil bonorem. Quo fugil meuiem cceleslia prorsus avenlem :
Interea doctor proeclarus et archipolites, - Qno pia vota precum libamina sacra dialim
Moribiisutsanctis decus ornet pontilicale, Poniifici deferi, qui solus crimina delet:
Adrilus Aaron lypico cullu decoratur, Addit bis linclum super hislex prislina coccum,
Offcral ul digue summo libamina Pairi. Qui plancgemini pignus designal amoris,
Nanique virum poderis conlexit Iinea vestis, Bis qui rite datussit alumnis Spiritus almus.
Assidtie proprii moderanlem corporis arius. Sed pius in lerris, ut sit dilectio fralris
Sub Sarai virga nc forte superbiat Agar. C Casta, serena, decens, divino nectare fervens,
Hanc bene, castigat dure, premitaiqiiefaligni, Consolans-miseros, visens in carcere lenlos,
Esurie frangil, nuiltis sudoribus angit, Compatiens scgris, tribuens solamen egenis.
Ut cognoscat beram, limeat lasciva severam, Indedocendo fidem de coelomitlitur idem,
Pareat inslaiUi, collum subigat dominanii. Diligalut sumnmmpia mens super omnia Patrem
Qiia virlute bona pollens in agone corona Quo seraphim more flagrans deitatis amore,
Tripudiat viclor, moeret per tarlara lictor, Utsiiiens cervus fonlem vehemcnter anhelus
Et jacet enervis quse non valet essc rebellis, Conctipit, exoptal. desideral, ardelet orat.
Pectoris e solido penitus depul.-alibido. Ut mulier lympham, fidei quoereperil undam,
Hinc rationali deeoratur judiciali, A se projccta vitionim sponte lagena,
Ponlificis sacro vitlis in peclore nexo, Ornalus summa byssus nitel inde retorta,
Quo bissenorum sunt scripta vocabula palrum, Pontificis mciilem designans labe carentem ;
Mentis splendorem decus hoc notat atque pudoreui. Quam decorans ambit loga candida virginitaiis
Quo Domino cceli sludio conjuncta fidcli, Ut lux solaris ciuu mane refunditurarvis,
Huc sibi prnesenlemrelraclat cuncta videnlem, Aurea regalis vir.lus micat integrilalis,
Illius ad vultum qui nil dimitlil inultum, ® Ut rosa flagrescens, ut thus et aroma liquescens
Conlinet omnimodis ralione volumina cordis, Pullulal et redolet, fecundo germine poltet,
Castigans trutina, si quidsubivpserit infra. Factus nostra caro Deus exit Yirginis alvo,
Sedulo sanctorum rimatur facta priorum,' Ut placeal nobis bsecdictatura pudoris,
Ad specimen qnorum pulchra niiet indole morum, Qua quis veslilur, decus imperiale merelnr,
Israel ut quondam flevil Babylonis ad tindain, Colla lerens lioslis, captat diadema decoris.
NcmpeSion memorans, quam sitjucnnda recordans Lamina fronte micat lapidum fulgore corusca,
Optima gemmanimrivos ducit lacrymarum : Pileus el nitidos slringil de more capillos.
Ad bona coelorumfingens acies oculorum, Nam pia mens, animae siimma quse praeminet arce.
Noctes atque dies lios pectoris elicit imbres. Conslans et stabilis, non fluxa, vagans, el inanis,
SaepeRedemptoris meminit multique doloris, Virtutum gemmis ut opus resplenduit auri.
Quod gcmit et plorat, sitit, esurit atqne laborat. His veslimenlis typiea ratione polilis
Pro servis Dominus patiens indigna benignus, Ornatus sacram stabat Romanus ad aram
Tradilur, arclalur, colaphos subil, exalapauir> Sacrificans Agnum qui mundi.crimina tolfiU
iSl GERARDDS S. MEDAHDISUESSION. DECANU.S. 182
Ante diem sacrum qiio plebs nova Christicolarura A Dextera virtutis, pacis veraeqnesalutis
Dulce colilPascha, quo gaudens transit ad astra : Ad speciem solis resplendens luce decoris,
Hic allileta Dei, quamvis sibi sedulo parcus, Quseparadisiacam vocat biinc clementer ad aulam.
Tunc magis urgebat confecti corporis artus, Dextera namque piatn signat super aelhera vitam,
Excubiis instans, precibus, rivis lacrymarum, Pacificam, pulcbram, nilido fulgore coruscam.
Hostis el insidiis curas adhibens animarum. Hanc amplexantur qui Isevanon spaliantur,
Jamque dies pacis populique reconciliandi Qui subigimt islam fragilem simul ac fugitivam.
Veneral, elsacram turbis impleverat atilam,. Poslquam vir Domini mysleria sacra peregit,
Tunc pius anlistes fletus dabalubcriores, Agmen juslorum jubel accersire virorum,
Inter lugeiites, inter-sua crimina flenles, Ccelica visa refert, ac leniter inde subinferu
Atque piis precibus veniam poscendo rcatus, Discite, filioli, patris ultima; jamque valete,
Plebes absolvit, oleum clirismatc sacraviu Excessumque meum prece sacra protegitote;
Clerus atincaute mintis illud providus omne Quemjam coelestisvocat ad se gralia regis,
Dividil ecclesiis, vix una superfuil illis Ut tandem proprii ditet mercede laboris.
Ad lavacri inorein retinens ampulla liquorem. Vos tamen admoneo nunc, fratres, ista silete,
Tcrtia cumque dics venerabilis emicuisset, Hujus et oromatis, quseso,secreta lenete;
Gaudia magna ferens, imis coelesliajungens Donecvas iuteum, seu corporis boc legumenlum
Phcebus et accelerans jam, (1) nonam clauderet ho- Matrici terrae cogat nalura referre,
[ranv Extemplo gelidus totos pavor occupat artus,
Praesulad officium sanctus processit agcndum Auribus ut sonuil tanti sors exlima palris,'
Hinc inter sacraedum per solemniamissae Quorum moerorem compescuit aique dolorem;
' Fontibus aslarel lavacrum quo sanclificaret, Sal, fayus, eloquiisprudens, el ad omnia mitis.
Vas jubet afferri sacrum clirismalc ferenlis. Ad patriam sanctus Domino miserante vocalns,
Forte sed impraecepslurba stipanle minisler, Inslanter vigilat, corpus sudore fatigat,
Dmn pede festinat, ne pontifici mora fiat, Praestolaturherum velul a thalamis rediluruni,
Labitar e manibus, fractum vas evacualur, Ut cito pulsanli rescret stia limina patri,
Pcne vorax oninem quin hausit arena liquorem, A mundi strepitu seinotior atque luu.ultu,
Fonlibus astanti res est ul eognila patri, Arclius in cella ditatur coslibevila.
Nil ex hoc trepidus, fidei sed robore firmus, Lividus hsec hostis cernens dolel omnibus horis.
Fragmina parva legens , ad Chrislum brachia len- n Calcibus altritus reverendis hic Lasiliscus
. [deris, Ingemit iratus, furiisque novis siomachatus,
Membra solo slernit, devota precamina fundil; Sibitat exsanguis, fano spoliatus et aris,
Exorans illum qui fractum cardine mundum Insidias, fraudes alias molitur, et artes,
Mirifice reparal, proprium rundendo cruorem, Exerit ingenium, lenditque libidinis arcum,
Ut reddat mcestis qtiod diruit scmula peslis. Quojam Sarasonem, quo perculerat Salomoneni,
Quid niorer in verbis? ad nutum Cunclipolentis Pectora debililans, mulieris amore sagittans.
Ecce reformalur, resolutum consolidalur Ergo dolore rremens cujus sacer obrttit arcetu,
Vas illud vilreum velut anle liquore refertum. In Verferisspecie vafra se colligit aiie,
Sancte Pater, famulos peccati Iabe solulos Mendieam simulans, et praesulis atria lustrans,.
Consolida, repafa, subeanl ut fortiter astra. Errando clausaesero petil abdila cellse, '
Qui le poiilificem magnum statuens et herileir Limine stat plorans, sic illum flebilisorans :
Coeliiusornavit virtuiibus el solidavii, 0 paler, o pater, o sanclae pielalis araator,
Dirigat hanc trepidam qusenunc tenet alta carinam, Urbis prsesidium, totiusegenlis asylum,
Ut bene ciirfamus, nec in bis scopulos subeanms. Hospitium nriserseprsestans, inopi miserere.
Hic pater apprimc Chrisli succensus amore, [vPande fores tecti, vicinam subripe morti,
Ssepe theoricam cuperct cuin ducere vilam, Qtiaevaga, quse nuda, quaelonguida sum peritura.
Ut grave sensit onus, curas et pondera rerum, Huc agor infelix imiiiani frigore, nimbis,
Ad requiem pacis properans in fine dierum, Bruma terit membra, glacies secat aspera plantas
Ncinpe Sion recoleus, Solyinsespeciosa revolveiis, Vis angit Borese,telra premor anxia nocte. ,
Exsilium flebat, patrise jucuiida petebal. Si saltem trila, si cum perone lacerna
Quadam namque die prsesul sanclissinins isle, Texeris banc nudam, gelidojam rore solutam
Anntia dum sacrse celebrat solcmnia missa?, Igne parum foveas, inlra lua liiiiina pascas.
Hoslia viva Dei, lemplum venerabile pacis; Quse dabitur juslis, tu non mcrcede carebis.
Dumque polis inhiat veluti suspensus ad alta , At pater bsec surda capil aure susurria multa,
Ima supergredilur, seraphin ardore crcmatur. Et contectalis refugit consoriia talis.
His intendenti, libamina sacra fcrenti Pestis ad lisec]dirumrumpens a pectore luclum
Apparet Domini super aram dexlera Chrisli, Allius ingemuil; planctus, ululamina fudit.
(1) Sabbato sancto ante lioram nonam , quai non conveniebant, nec antequara slella appareret tn
nostra? tertise pomeridianserespoudebat, ad officium eoslo, missam incipiebant.
J85 , APPEND AD &MC. X. —AUCTORES ANNIINCERTl. l**.*
0 pater, o cuslos, ubi nunc tua solbcitudo, A E rcgione sudes dextra tsevaquetocatuur,
Quam debes ovibus quas commisit libi Chrislus? Ul libi quod fieri cupias, quod jure rependi,
De grege quem servas perit ecce doloribus una, Hoc aliis faeias : quod nolis quodque recusas,
M modo subvenias, morior tua, pastor; ovilla. Nec facias alii. Sic menles graiia jungit,
Si morior, qualem pro me reddes rationem Sic Dominisacram digne venietis ad aram,
Ante Dei vultum cum nil laxabil inulluni? Dulcis el angelicsesumentes iercula vilas.
Hos pater ad flelus pietatis viscere motus, Hsecet plura monens, verborum nectare promens,
Excepit tandem trticulentum nescius hosteni. Obsecral, horlatur, regaliter ut gradiantur
Peslis ul inlravit prunis calefacta rcsedit, Pcr fidei normam, nec ab aequocalle recedants
Dilalans crimen flavum mentita colorem, Jnslos emeritse qui ducal ad nlria vilse.
Denudat peclus, si possit flectere sensus. His praelibatis, cunctis daiis oscula pacis,
Candidior renitel, gestus et ludicra miscet, Stimmo paslori commisit ovile regendum,
Tela sacerdoli verbis jacit illecebrosis. A se collectum, proprioque cruore redemptum,
Oninia molilur, nec cor regale feritur; Ut sibi conservel quos condidit, alque gubernet,
Slat vebemens adamas nulta penetrabilis aiie, Hestis ab insidiis praemuniat atque sagittis
Nec petra mollescit quse Christo prorsus adhsesit. J} Hinc ubi vivifictnn corpus sanctumqtie cruorem
Angclicis armis siquidem munitus ab astris, Digne-percepit, qualem de fonle recepit,
Signa crucis vibrat, quo pilo fortiter acla Inler vota precum, suspiria longa clientum
Diffugiendovagas evanuit umbra per atiras; Reddidit aelhereisanimam cum pace calervis,
Felida per tolam linquens vestigia cellam. Quam speciosa phalanx assumens ccelicolarum
Ille Dei natus, quem Virginis edidit alvus, Detulit ad ccelos cum laudibus harmoniarum.
Semper Romaimm laiua fecit indole clarum. Aurea Jerusalem valvas sibi pandit et arcem ,
Ut nequeat labi nulloque modo violari. Qui penitus sprevit Babylonis ab indole fascem.
Cursus horarum Phoebo peragente suarum Intrat aposlolicum felix collega senatum
Venerat ad roetas jam sancti prsesulisselas, Cum quo judicii scandit sedile beatum.
Christi splendifera quas noverat indice dextra, Fortis in adversis cum cootumartyriali
Ul mercedcbona gatideretvesperis hora, Jare coronari palma meruit decorari.
Mystica cultorem habuit quem vinea forlem, Eaiicat in caslris ul pboebusvirgiftitatis,
Non torpore pigrum, nec ab aestu desidiosum, Centuplicem fructum quia protulit integritati.s.
Quem pudor angelicus decor extulit integritatis Excessu patris simul onuies moeslificati,
Ul vas munditise lemplurri fierel deitatis. C Exsequias solvunt, tumulo pia membra recondunt.
Hac etenim virtule refulsit ab indole prima Prsesulis ob merilum Rothomagusgaudet in sevum
Qua domuit carneni quaeluxu vergit ad ima, Assidue cujus preiiosos excolit artus.
Ut manibus puris et mundo corde beatum Huic Audoenussttccessit pontificatus.
Semper adorandiim libaret dulciter Agiuim. Non minus insignis, solardens, fulgur, et iris,
Unde polo gaudens, et tali cyclade plandens, • Thus redolens, cedrus, nux, myrtus, oliva, cypressus,
Canlat dulcisonus pro virginitate melodus. Pacis consilium, patrise totitis asylum;
Peste philargyriaecaruil rivus pietatis, e Francia quo viguil, quo tola Neustria fulsit,
Gressus dcbilium, manus aurea, cuHor egentiim, Sanclorum caslris tanquam fulgentibus astris.
Quidquid e"ratcensus inopum dispcrsil ad tisus, Hujus et extremos perlustrat fama Britannos;
Liber ut exiret sine labe beatus obireu Hoc Grsecusresonat, promulgat el aurea Roma,
Cumque suprema dies sibi jam vicinior essel, In qua dux fidei dum lotus in ardua coeli
Etfragiles arlus febris diuturna teneret, Psalleret intentus decacbordo carmina plectro,
Plebibus accitis, et in unum rite coactis, Angelicsevocis responsum coelitus hausii.
Ecclesiae fanmlis profert monitoria pacis : ,D Sed quia magnifici patet hujus vita palroui
En, ait, a Christo, cui supplex corde benigno Allerius studio prosa metroque polilo,"
Haclentis obsequium, pro posse dedi ramulatum, llic breviter lectum concludam finelibellum.
Invitatus eo, communi sorte resolvor. Non tainen hoc s.mctocarmen sine fenore scribo ,
Quocirca moneo qttos nunc ex parte relinquo. Sed precor, imploro, totis et nisibus oro
Ut maneat vobis pax el concordia moruni, Ut mihi Romanus sit duclor ad sethera sanclus-
Quaefidei signuni, fons esl et origo bonoruni. Linlre licet parva sulcanles sequora magna
Juncla sibi tene.it dilectio corda dualis, Reinigio sancli, non ulla pericula passi,
Quaveluti geminis ad coelum lenditur alis. Scillaeosquecanes illsesi prselereuntes,
His paribiis.lignis contexitur aurea veslis, Veninms ad portum. Sit laus Domino doniiiioruni,
Sit sine fine decus, qui regnat trinus et tinus.
Integra quse durat nulla resolubilis arte.
183 TERALDUS. 1S6

/&
jBSt1f TCftffWWTOffWB*!!!T?E3tS®W$W£Hi?'&W!$®

Apud Sanderum (Bibliolh.mss., parl i, p. 113) fit mentio Albuini cnjiisdam reclusi, qui libriim Heri-
berto, circa annum 999 arehiepiscopo Coloniensi reiituuiato, inscripsefal.' Prodiit laiiiuni epistola nuncu-
patoria operiprsefixa, liber nondum vidit lucem. Exstal ms. in bibliotheca Caiionicorum regularium Ton-
grensium.

ALBUINI EPISTOLA AD HERIBE-RTUF

ARCHIEPISCOPOM.
COLONIENSEM

(Apud Marten., Ampl. Collect. lora. I, ex ms. "codiceCanonicorum rcgularitini To:'grcnsium.)

DominoHERIBERTO Coloniensi episcopo ALEDIKOS A posnitcai tantum laborasse, et ne me peccalorem


eremita indignus gloriani et pacem sempiternam. sp.Tiiatis in oralione vestra, ut vos non spcrnat qui
Ex quo, mi Paler, misericordise vestrse graliani cum Patre etsanclo Spiritu regnat in se. Amen. Pro
promerui, exoro Domininostri pietalemdie noctuque cerlo scitote onines quod nullus libellus citius vos
ut secum vos post banc vitam regnare siijat sine deduccl ad ecelesles thesauros quam iste, si ssepius
fine, et incensus divinis mandatis possitis adimplere cum curelis recitare. Scio non multuni esse healmn,
bona qusedesideralis.Igitur quiapium studium sacras qui se solummodo salval, Domino adjuvanle, sed
Scriplttras babetis audire, sicut mihi indigno prsece- felicior cst qui desiderat alios trahere secum ad
pistis, desideravi sciibere pietati vestrscaliqua exem- regnum coeleste.Quapropier, o bomo, moneo tuam
pla quaein libris divinis legendo hsec omnia seripta charitatcm quicunque legeris hanc scripturam, u1
invenio. Si lamen, DeooninipoteiUeadjuvaiile,aliquid compleas ore peiicclo, ct aliis bonuin exempluai
proficere posset, omnia quse in hoc libello scripta monslres, ul de luo et aliorum labore merearis per^
liabeo, non proprio sensu fingo, vel excogito quod ciperc a Deo reiiiuiieraiionem. Mente curiosa semper
dico, sed de sanctis Patribus coadunata retineo. Sine cogita, ne bsec facias, ul Crealori displiceas, quia si
dubio qui ea fecerit videbil lumen aeternum, et in in bono perseveravcris, donabit libi quodoculus non
tali admonilionenemo me despiciat; quiaetsi indig- vidit, nec auris audivit, ubi multi sanctorum requic-
nris sum talia minislrare, vera tamen sunl qusedico, scuni.
et dum oliosus nemo stare debel, per ista de virlute Cum igilur de plurimis virtutibus te desiderem
iri virtutem ascendil ad illum qui vivit in ssecula" admonere, in primis cupio ut virtutem_ charilalis
S02culorum.Amen. Si tamen placet, Pater sancte, ct Cante omnia studeas habere, etc.
si bonum tibi videtur, ssepuisfac rescribi, [ne] nie

EPISTOLA TERALDI AD GUIDONEM.


Cur in feslivitatibus SS. Pauli et Laurentii versiculi antiphonis inncctantur.

(Apud Marten. ubi supra, ex ms. Floriaceiisi.)

(1) TERALDUS GUIDONI fralri salutem. ante aniium propositam, jam nunc, prout auctor sen-
Qusestionemex officio solemnitaiis Pauli apostoli siis dederit Dominus, charilali tuse persolvens red-
alque Laureulii marlyris quare scilicetcuni antipho- dam. Sciendum ilaque quod omnessancti qtti orani-
nis versiculi necterentur, quam mibi a te memini polenli Deo devoti exslilerunt, aut cum sola Ude,
(1) Quis sit Teraldus qui epistolam sequentem cx cujus bibliotheca curis D. Martenii prodiil epi-
scripsil, quis praeterea Guidocui inscripl.i est. incer- stola seu opiisculumsequens.
ttim. Ambo forte monaclii monaslerii Floriaccnsis,
187 APPEND. AD SMC. X.|— AUCTORES ANNI ICERTI.—AMBLARDUS ABB.. SOLL. 188
aut ccrte fidesimul et opcribus coltteruiU. Verum A asserens sepauperibus el egeiiisibidemconsistenlibus
plures fide lantummodo, non habenles locum vel ministrandi ofliciumsuscepisse. Nec non et Laurcn-
lemptts operandi, ei plac.ierunt, ac professionem lius RbmanaeEcclesiae arcliidiaconus, cum ol ipse
.nominis ejus passi sunt. Ex operibtis auiem absqiie esset fide slabilis, scienlia providus, eleemosynaium
fide nemo ci unquam aut placere potuit aut poterit, largitati hilariler instans, thesauros ejusdem Eccle-
et ul aptius eniinliem quod dico, bsec esl illa geminae siaesibicommissos,ut gesla passionis ejus loquunlur,
conversalionis discretio, quam contemplalivam et fiducialiter erogavil pauperibus: unde et solemnilate
aclivam nuncupant vitam. Ad hanc quoque dislinc- ipsius lectio legitur apostolica quse lota in exhorta-
tionem perlinent duo quse in Psalterio crebro com- tione sive laude eleemosynaefacienlis conscripta est,
niemoraniur, canlicum videlicet el psalmus. Nam ajque ad eamderoperlinenlia causam alia nonnulla
canliciim, quod ex intelligentia sola vocis humanse huicoflicio inseruntur. Hsec igilur duo qtise dixi,
profertur emissione, ad interioris hominis scientiam canticum videlicel ac psalmus, pariterque figuras
et fidei perlinet veritaiem; psalmus vero, qui adhi- eorumquasprsefati sumus, sancli Palres divinorum
liito matcriali organo consonanter pcragilur, ad exte. officiorumordinatores significarevolenles, in hujus
riora el corporalia rcfertur opera : in quibus nimi- utriusque sancti fesliyitate cum anliphonis decan-
rum juslitiaeoperibus, maximsejuslilise opus, quod " tandis staluerunt versiculo recitanda : quatenus per
Graecovocabulo cleemosynamappellant, eminet: et hsec etsinceritas fidei eormn in Deoel misericordisa
vas electionis Panlus apostoluset magisler gentiiini opera in proximis monstrarentur, ut antiphonaloco
cum fulccssel Grmissimus,doctrinaque peifusus, al- cantici, per qnod, ut dictum est, devolio menlis
quc divino amore loto flagrarel aninio, quod omnibus exprimilur, resonarcl; versiculi vero tanquampsalm'
commune csl sanctis; el jam niisericonliseoperibus recitarentur, quo sequecxterior actio, ac misericor-
incomparabiliter sedulus insiidabai; quod texlus diaeopera, quse sludiosissimebi duo sancti prse caete-
Epislolarum edocel, ubi discipulos sive auditores ris e\ercuerant, insinuarenlur. Vale in Doniino,
suos ssspiusadeleemosynamexhortaUir,collectamque charissime.
pecuniarum quam Jcrosoiymamdeferat, jubet facere,

ABBAS
SOLLEMNIACENSIS.

AMBLARDI EPISTOLA AD -HERVEUM

Canonicuni Turonensem.

Miltit ad eum librum de Vita sancti EUgii episcopi.

(Apud Mabill., Annal. Bened.lom. IV, pag. 155.)

Praecellentissimo, Deoque amabili, ac bonorum C miris augeri virtulibus; pro quo petimus utmemo-
operum insigniter adornato domino meo ARVEO, res sitis nostri in oralionibus vfislris.Yitam beatissi-
liumillimus omniumAMBLABDUS abbascunctaque con- mi Eligii confessoris alque episcopi, quam dudura a
gvegalio milii subjecta Sollemniacensis monasterii, nobis poposcislis, expressimus ut potuimus, ac, Deo
perpeluam in Chrislo salulem. volenle, veslise prsesenlisedestinavimus. Precanmr
Menlio sacra vestri sic nostro semper adhseret itaque vos, reverentissime Pater, ut cum avide eam
peclori, ut nulla perturbatione siccttli nequaqnsm sumpseritis, ac bene cam memoria commendataiu
possil elabi. Qitamvis enim inlcr turbines saeculi habucrilis, eliam Rotberlo regi oslendalis, ut ex
simus positi, tamen in orationibus nostris, Deo lar- ea cognoscat quanta familiaritate ac benignilate
giente, in quantuni possumus, memoressuinusvestii. Dcirca locum nostrum sollicitudinem habere debeat.
Novimus enim, ab ipsis pcne cunabulis vos nihil Cumenim ego apud vos habitarem, ac cum illo fre-
alitul amasse, praeler Deovivere. Vestri autem sub quenter locutus fuissem, ipsemihi rogavit utegoei
dilionem positus agnovi, diligeniius vos quotidie eam habere facerein.
189 — DE FUND. S. ARNULPIHMET.
APPEND.AD SiEC. X. —OPERA AAESIIOTIKA. 190

S^ECULI X

OPERA AAESnOTIKA.

DE FUNDATIONE
MONASTERII -SANCTI ARNULPHI METENSIS.
(Apud D. Calrael, Hisloire de Lorraine, Preuves, p, 5i5.)

Quoniam quidera eorum memoriam summalim at- A. De temporesancli Patienlis, nsque ad tempus
sancli Arnulphi.
tingere cupimus, quonim patrimonio ecclesia sancli
Arnulphi, quse antiquis temporibus ecclesia sancti- A temporibus hujus sancti, usque' ad beatum
rum aposlolorum nominabalur, usque modo reflo- Arnulphum defluxerunt' quingenti aiuii el amplius,
ruit, congruum videtur paucis referre cujus indu- viginti quatuor episcopis medio lempore sibi suc-
slria sanclitatis primum hie aram posueriu Anli- cedentibus, licet ecclesia multis annis vacaverit,
quorum denique relalio sibi succedentium tradidit a B. Arnulpho usque ad Deodericum episcopnm
posleritati, quod beatus Patiens prsesul Metensium Melensem , qui ecclesiam beati "Vineenliifundavii,
quartus, beali Joannis apostoli el evangelistse ruerit trecenli anni et amplitis dcfluxeruiU, decem cl se-
discipulus : qui heatus apostolus condiscipulis suis ptem episcopis sibi succedentibus, quorum ullimus
jarii coelo regnantibus, prolixius vilse spalium ade- fuil dictus Deodericus. Ilic ecclesue prajdiclse, scili-
ptus, messi Dominicsesuoruni complnres alumno- cet sanctorum aposlolorum et beali Arnulphi, Gor-
rum per loca direxit plurima regiomim. Iriler qtios giseque (l'abbaije de Gorze) ct sanclse Glodesindi.
beato Palienli merilorum luce rulgenli, dum divina beatbque Stephano subripuit, quibus ipsani eccle-
revelatione opus consimile injungilur, ille nimirtim siam sancti Vincentii inslauravit, et ab Gorgise
liiagistri diligens prsesentiam, negat se boe adim- sanctique Arnulphi coenobiis quosdam nionachos
plere, nisi reliquiarum pignore corporis ejus aliquo extraxit, qui inihi monasticam ducerent vitam, el
modo potireiur. Cujiis fidem devotionis beatus Joan- jugiter divino faniulalui insisterent.
nes aposlolus amplectens, Dominum hoc fieri po- B (Hic legitur calalogns episcoporum Melensium,
poscil, cujus nutu omnis natura vim proprise legis s. sancto Clemente primo episcopo, ad Adalberonem
convertit. Oratione igilur facta, evocaloque fideli qtti fuit quadragesimus quinlus ejusdem sedis epi-
discipulo, dentem sine dolore sibi detrahens ab orc: scopus,. sttb cujus regimine in ecclesiam beati Ar-
Habeto, iuquit, Iwc tibi pignus amoris mei. Tibi riulfi ordo monasticus est introductus. Subjungit
etiam auctor pietatis pariter concedil, ul dum civi- auclor): Usque hodie annis singulis convenieniibus
tati Melensi propinquus ens, cui doclor deslinaris, inibi conventualibus Ecclesiis, et canonicis, et clero
incolarum lingua pleniter eloquaris : fertur enini el popitlo, palmarum a prsestile sedis fit consecratio,
lingua Grsecus fuisse. Sicul et beatus Nicolaus di- el onmes presbyteri lolitis civilalis (enenlur venire
vina revelatione a"dsumnnim sacerdotii proveclus in eadem ecclesia ad consecrationem palmarum,
est gradum, sic iste sancTusPatiens eadem gralia aniequam canonici venianl, el debent niillere pal-
per Joannem aposlolum ad Metensem civitalem re- mas suas ad consecrandum.
gendam, beatoFelice episcopoMelenseproedecessore In omnibus bealus Paliens Joanni aposlolo adhcesit.
suo adhuc in corpore vivente, est deslinalus., Sanctus igitur Patiens fundalor ecclesics sancto-
De prima consecrationeecclesice. rum aposlolorum, sicut a prioribus vicaria relalione
Beatus igimr Patiens, consecratione, benedi-, ' cognovimus, ex inclyla Grsccorumprosapia exorlus;
ctione, insignique reliquiarum munere dilecti Joan- sicut nobililate mundana , sic ct opum, gloria in
nis donalus, iter aggredilur, supernaque ordinante minoris Asise regione clarus effulsit. Hanc Asisere-
cleinentia, Melensibus pastor herilis efficilur, qui gionein dilecltts Domini evangelista Joarmes in sorle
animum divinse intendens contemplalioni et ora- pradicalionis divina dispensatione suscepit, fideique
lioni, basilicam Deo et prseceptori suo Joanni apo- jttgo subjugavit. Nam dum fulgore virlutum confir-
stolo extra ejusdem muros urbis ad meridiem con- maret suoriim clarilatem verborum, quamplures ad
struxit et consecravil, ipsiusque dente, et duodecim - vitam desiinali, potenles et divites ac mediocres
paniculis dc apostolorum vestimenlis, ctini aliis compuncli graiia ejus doclrinse obediebant. Itaque
sanclorum pignoribus, eam bonestavil, et qui inibi intcr alios insignes, et beatus Paliens obedienliaj
Deo servirent instiiuit, cursuque Iaborum finito, in fidei se subdidil, pompam mundi reliquil, sanclo
pace ibidem quievit, temporibus Antonii pii cl apostolo intimeadhscsit. Joannes, dum suis in nu
Adriani iniperalorum, in diebus Hygini papse. ptiis Christus aqttam in vinum nuilasscl, scculus
•501 APPEND.AD SiiC. X. — "OPERAAAESUOTIKA. 192
eum, carnale connubium reliquil; Patiens audiens A\. plurimorum liberatione febricitanttum comprobaiur,
ab ipso Joanne verbum Dei, abrenuntiat oblecta- quod ad prsesens dicere omittinms; quia si fides
lnentis mundi. Joannes sociabiliter adhsesilChristo adsit, quotidie agitur. Ileni mulieres debent babere
in resuscilatione archisynagogi filise in cubiculo;> (Faeemcum maritis suis, cum ad ipsum veniunt de-
Paliens Joanni prsesens fuit dum resuscitat filitnn precaturse, et eliam homines per oraliones elper
viduse fiilelis. Joannes iransfiguralioni factse in missas ssepecreduntsubveniri.
inonle Chrislo adfuil; Patiens Joaiini astabat, dum
duos proceres post conversionem dimissarum poe- Quando mutalus fuit ordo, id esl canonm regulares
in ordinem htonaslicum, lunc faclus esl Arbertus
nilentes divitiarum ab selerna damnatione per auri primus abbas in ecclesiasancli Arnulphi.
mirani in frondibus reciprocalionem reducebat.
Joannes crtici astilit Christi: Palieris cidem Jo.inni Ego Arberlus monachus Gorziensis , notum vobis
misso in oleo ferventi. Chrislns morle devicla di- facio,quod Otiho divina providenlia imperator, et
scipulis mellis favo verse deitatis ac suse bumanitatis AdelberoMetensis episcopus, expuisis canonicisre-
unionem commendavit; Joannes, Palienti cum suis gularibus, me in abbalem sancti Arnulfi conslitue-
condiscipulisposl Jiberlatem exsilii,' inseparabilem runt. Quapropler furoris stimulo accensi veluti de
patris ac verbi subslanliam scripto eliicidavit. IB palernis reddilibus pulsi,quidam eorum adierunlre-
De Vita sancli Amalarii, el de ejusgloriososepulcro, gem seniorem nostriim, videlicet Olibonem , vanam
el de ejvs miraculis sanclis. super hoc garrientes declainalionem, quod injtiste
Subneclimus eliam liuic paginse mcmoriam piis- proprium abstulissem, etveluli hseredilariumlocum,
simi sacerdolis Amalarii Trevirensis archiepiscopi, Cumque ut egeram prsefato seiiiori totum indicas-
ul dicitur, qui caneellarius dicitur exsiitisse Caroli sem, illorum floccipendens rationem , ut sapiens et
Magni, cujus nionumeiUumin medio cryplse mona- justtis fex, ne in reliquum querimoniis inibi DeoTa-
slerio subjeclse conspicilur venerabile. Ejus quidem mulantes molestarentur invidorum, tuncetipsequod
sepultura, dum causa fundandi atiguslius oralorium, feceram confirmavit testamcnto regise aucforilatis,
ossa reliquorum effraclis monumenlis exponerenlur, praecipiensut pari consensu ad corfoborationis au-
ilivinitus minimc poluil imnuilari. Tandem Deo ra- clorilatein idenlidem nostra sentiret ecclesia. Quod
vente operi perfeclio imponitiir; el ecce frater qui- juxia desiderii ardorem exsequens, ul dehinc sicut
dam custos ecclesisp, Gregorius nomine , scrnpnlo slatuimus maneret cum cousensu ducis noslri, Ot-
rorte langilur, et rapiis qtiibusdamossiculisde ipsius tlionis videlicet, totiusque ecclesisenosirse, hoc prse-
sepulcro, meritum viri cognoscere aggredilur; quse ceptuni confirmalionis'sci'ipUim manibuspropriis ro-
dum prunis ardentibus inferrel, vidisses illas, visu C ' boravimus, et roboraudum lam prsedictoduci quam-
mirabile, resilisse, et quasi motibus reclamasse que coepiscopis nostris fidelibusquededimus, in Do-
ossa viri Dei non esse ausas atiingere, quia duni ininum et propler Dominum, omnes successoresuo-
advisit, in se coslcsli rore vitiorum flammam pru- stros humiliter poslulans, tit sicut definivimus, iit
dens exstinxiu Quo signo perterrilus, sepulcro rc- qui voluiil sua quod definierunt rala habere, et con-
ponit ossa fesiinus. Insecuta igitur.noctc dum qniclis sentiant noslra. Proplcrea ego Arbcrlus.talem susci-
(loiio frueretur, adest vir Dei cum quodaoi pediim pio curam propter Dominum, et pro his qtti me
sonilii, a lsevo cpyptse aditu. lllac quidani eratper- deprecati sunl scilicet curam pastoralem, quatenus
nominnti fratris stratus, et verberi cuin tremore liiihi et monacbis proficial in seternum.Iste non le-
siibjectum , increpavit acriits qnod se inquielarc nuit nisi duobusannis ccclesiam pastoralem.
fuerit ausus. Molestiaergo corporis monachusper- -Posthunc suscepilofjtciumdomnusAnsleus.
vaditur, sed satisfactione digna levigatnr.
Non post mullum tempus domno Adalberoni epi- Nec dignum est praaterire silenlio domnum An-
scopo Melensiloci nostri amico fideli, fuit deside- sleuis monacbura et abbatem gloriosissimum mo-
rium ut in crypla eadem sibi colloearet mauseoltiin. nasterii sancti Arnulfi. Ilic in Jiabilu sseculari prsa-
Quod il)i fuissel adimpletum, dum prsesulivitsefinis D diclo patri socius, ef sanguinis catena conjunctus,
iinmineret. Vir idem Dei Amalarius fratri nominalo prius relictis facultatilms, ejus eliam secultis vesli-
superius apparens, talia sciscitatur : Cui juxta me gia, ex archidiaconoin pauperemiChristi vere com-
paratur sepultura ? At ille inquit : Piaj memorise -mutatus est, factus monachus. Iste sapientia et
Adalberoni episcopoMclensi.Ad bsecvir Dei Ama- eloquenlia in tantum effloruit, ul ab eo, velut ab
larius: Publica boc, inqiiil, in populo, quia divini- oplimo rhelore conlinuo ctini esset necesse, sermo-
tate propitia donec islic hiimo lectus ero, nulhis num mella discurrerenU In architecturse quoquepe-
mecum participabitur scpulcro : nam quamvis ille rilia non modicum valuil. Hic primo in monasterio
roinus quid nolificaverit, exitus tanien rei compro-- .- Gorzienzi decanus effeclus,opere et exemplo mon-
bavit: nam prsesul adhuc vivens dum se isluc de- stravit quanlum sanctilale el reruro adminislra-
fevri jussisset, quorumdam consilioid fuil impedi-- lione floruerit. Merilis ilaque exigenlibus, abbas ef-
lum, et in basilica sancti Salvatoris ab eodem au- ficilur in monaslerio sancli Arnulfi, post Arbertum
giisiabililer constructa sortitus est lunuilum. Quaiilii virum egregium, qui primus eiiiem loco a domino
vero apud Dei majeslaleni hic Amalarius habeaiur,, Adeiberonepontifice , clericis inde submotis, regu-
193 DE FUNDATIONES. ARNULPIII METENSIS. 19i
lari monachorum ordini prserectus est. Ansteus isle A spere filium enixa est. Geiiitor vero ,clain maire
monasterium , quod niuita laborabat inopia, co- sumptum ptrerum una cum nulrice ad monasteriuni
piosis ampliavit faeullalibus.Cuncta rralrum habita- superius diclum abbati Joanni differl, postulans ul
eula infra quadriennium explevit. Abbatiam opcram ab ipso catechumenus efficialur. Non renuit vir san-
domino Adelberone poniifice prsebente, pertnenses ctus, quin quod comes rogarat, actu lum implevit,
quatuor, quod est mirabile dictu , nisi regni ini- .nomenque imposuil.
pedisset dissensio, qttoe erat inler Olthonem tunc Expletis his, comes puerum pallio purpureo invo-
regem, post Cscsarem,et filium suurn Luitulftim, et lutum ecclesise infert, atque altari superponens, do-
generum Conradum.Proxima tamen sestate Christo miiio sanctoque obtulit Anuillo, abbate fralribusque
juvanle opus incceptumperfecit, ncc propter curas aslaniibus. Sublaius inde ab abbale, nutrici ad iiu-
extcriores pastorali minuehatur solertia. Omnibus triendum redditur, sicque donii refertur. Malrona
Dominiciset proecipuisfestis, missas publice canla- denique post incommodum convalescenie, ubi con-
bat, et in unaquaque quarla feria privatim cum gruiim viilil, viro suo ait : « Chrisli sacramenlis
summa devotione, etlacrymis multis, in jejuniis, in ftostrani, si vestrse placet celsitudini, sobolem tem-
vigiliis,in orationibus, in bumililale, in cura in- piis instat ul jubeatis iniliari, et ab linea proavorum
firraorum fratrum, iii hospilalitate et cseteris ope- '.13titulum snmere nominis. Nuperrime bocac.luro est, t
ribus misericordiseclarissimus exstilit. Cursum igi— . comes inquit. Illa quo vel a quo sciscitanle : t Apud
lur consmnaiis , in fine sanclseperseveranlise labori- ccenobiumbeati Arnulfi, inquit, a Joanne loci ipsius
Jius exaclis per annos 1<5,pridie nativilalis Dei Ge- abhale, qui et eum Benedictum nominari jttssit. »
nitricis, devolorum virorum frequentia, domino et Contrislata matrona : « Hoc, ait, vocab.ulum solis _
venerabili Adelberone pontifice munus exsequia- sa>culo renumiantibus monachis est congruum, a
rum explente.ex parle Aquilonari basilicse deposilus sanclo Benedicto ad eos derivalum.—Hoc, inquit
est in lumulo, anno Domini960. comes, et ipse in processu lemporis eriu J QUOau-
Pos( abbatem Ansteumsecundum, elegerunt monachi dito illa : c Tanlam infamiaro, inquit, Dominus
sancti Arnulfi Joannem abbalem lerlium. nosiro no.ii sinat generi illatam iri, ul exmenai
Post Ansleum stiscepil Joannes olficium pastorale lum puerum videam unquam profes.sionis bujus
saricti Arnulfi. Hujus lemporibus, primi Olthonis fereniem habituni. » Quam comes blande corripiens,
Esagnifici famosissiniique imperaloris genitoris se- simulquc viri Dei propheliam denuntians, non solum
cundi ejusdem nominis, qui pro defensione sanclse ab intentione revocavil, sed etiam gratuhbundani
Dei Ecclcsiseconlra Saracenos in Apulia prseliuna ex donosibi a-Deo concesso reddidit. Iste.Joannes,
tolis ssectilis memorandum commisit, crat conies C qui pastor est ecclesioe htijus sancti Arnulfi, inultis
palalii nomihe Teubertus, opibus florens, vir in fulsit miraculis. Subjeclionem utiqtie el.obedien-
divinis alque hiimanis rebus slrenuissimus, omnique tiam abbali suo, cum essel Gorziensis, sine mora
bonitale conspicuus. Hic ex Ermeiitrude conjuge obediebal. Abbas lamen subdittis eral spirilualibtis.
feminei sexus prolein susceperat; sed quia masculini Joannes abbas sancti Arnulfi cuncta exteriora pro-
deerat, creber in orationibus persislens, a Deo sibi vide, cum esset claustralis, procurabat consilio
filium dari poscebat.His inlentiis, aceidit utquadara domini abbatis Gorziensis. Sa?peista dicebat abbas :
die monasterium sancli Arnulfi ea de causa adiret, Manifestis operibus indicat nobis frater Joannes
diuqne hurai slratus ante sacrosanctum altare ora- quantsereligionis floreal studio; priorque ejus hu-
tionem prolelaret. Joannes autem abbas ejiiscleiin mililalem, jejuniorum observanliam, sapientiam,
loci anle valvas basilicoe slabat immotus, donec atque constantiam, ad piobandam ejns paiientiam
comes Palatinus exiret, qui ab ecclesia digredieiili diversa sibi injunxi officia, nunc ista, nunc illa : ipse
post salulationem oscula prselibans : « Lselare, m- mmqiiam conlradicens, omni sltidio singula perficit;
quit, virorum nobilissime, luasque oralioncs a Do- conlumelias et opprobria plurima injuste illala a
mino exauditas cognosce. J Cmuque ille rei novilate quibusdain fralribus nostris paiicnlissime tolerat.
horrore perfusus venerabundus astaret, rqgansunde " Vere aniicus Cbristi esl, et discipulus noslri patris
id sciret, ille ait : « Cui mentium secreta palent Benedicti.:. Sic abbas ejus Joannem abseniem fre-
revelanle didici le masculinam prolem jam diti a qnenter commemiabal.
Deo precatu qusesilam promeruisse. Namque brevi Beatus ilaque Joannes fervens sludio rcligionis,
stirps virilis ex casto tibi matriinonio erii, vocabule lalcrnas fratrum ssepe nmndabal, mira luunililas.
Benedictus, ab eo qui vocat ea quoe non sunt tan- Cum erat bebdomadarius coquinse, ipse collo suo
quam ea quoesuntper omniabenedicendus. Cave ei asportabal aquam, et infundebat caldariis, el cibum
nomen immuies, quod qui cuncla ex nlhilo creavit, coqttebal. Ssepe solus, puerulo aquam infundente,
dedit; natumque domino sanctoque Arnulfo nutrien- farinam irium modiorum commiscuit, fermentavit,
dtim suh regulari prseposilotradc, cujus quandoque et inde panes confecit. In cibis, vestibns, lecto, in
propagator enitescet lmige laleque. > Credulusillc balneis et medicinis spcrnendis, in cura fratrum, in
viri Dei affatihus, djnmm pro responso accepto studio lectionum veresanclus comperiebaiur. Imi-
reversus esl laetus. Interea non multis elapsis die- labaUirpro posse Ambrosium sanclissinium in con-
bus, mater, quem auspice Chrislo conceperat, pro- stanlia, bealum Martmum in bumilitatc, Jojiuiem
— '
195 APPEND. AD SMC. X. OPERA AAEXIIOTIKA. 196
Alexandriiiuni in eleeinosynaruin largitionibus, in A ruin pasior ueiet, benignissime consensit. staliin
exercenda justilia, cumprocausa rnonaslerii agere- eorum loci faniam jam ubique celebrem, studio lit-
lur, maxime slrenuus. In molendinis, fluminibus, lerarum adeo nobilitavit, ul 11011 solum ex proximis
vinariis, armenlis, gregibus, avibus ad usum frattum civitatibus, verum ex Saxoniot atque Bajoarisepar-
soliicilus el optiinus acquisilor. Magislrisdiversarum libus undecunque ad ejus magisterium quamplurimi
artium conductis rortissimo muro monasterium cir- confluerent, ex quibus noimullos el vilse merito, et
cuindedit. Officinas quse ruinam nimia velustate sapienlise excellentia post ad episcopatus aspicem,
minabantur, rcfecit; pallia vero ct cortinas albas, vel ad regenda monasteria electos fuisse cognovi-
infulas, tabulas aurcas, in singulis altaribus calices, mus; Iiuer cooevossuos, et morum elegantia, et in-
cruces ampullas, coronas el pulpitum, ubi Evan- genio capax laudabilis eminebat. Hic denique pise
gclium legitur, et cauera aurea, cl lampades diver- memorise Joannes inter perplura quoeintra gymna-
sas distinctas ordinibus, et csetera beneficia uon sium Sophioeperegil exercilia, responsoria beatoe
possum verbis eviiicere. virginis et martyris Lucise authenlica modulatione
Contigit autem eo in lempore quam episcopus composuit, necnon et beaise Glodesindisvitam cum
Adelbcro subtraxil beneficiuin solilunifratribus Gor- officionocturnali. Yitam vero antecessoris sui domni
"
ziensibus; sed divina inspirante gralia Gorziam ve- abbatis Joannis scribere aggressus, imperfectam im-
nit Joanne insinuanie, et villam quse quondam ad jus maliira morte prsereptus reliquit.
pertinebat monasterii, ipsis reddidil, quse vocatur Lodovici regis el imperaloris, filii Caroli
villa Joannes autem ivit ad EpitapMum
Warigis (Varengeville). Magni, qui in isio loco jaceu
lyrannuin Bosoneiri, filiuin Richardi principis Bur- Imperii|fulmen, Francorum nobile
culuien,
gundionuro, ut restitueret fralribus Gorziensibus Erulus a sseculo, conditur hoc tunnilo,
prsodia quoeinjusle eis abstulerat; qtii sibi prhuilus Rex Lodovicus, pietalis lantus aniicus,
satis superbe respondit, et minasnccis sibi imposuit:
at ipse Joannes non perliniescens, sed viriliter cou- Quod Pius a populo dicilur, et lilulo;
Hildegart soboles Caroli Magnipia proles,
tradicens, sibi mtiltis discriinina latronuin, nihil sibi In pacis metas, colligit hinic pietas.
lamcti nocere queunlium, ad claustra rediit, sta-
Rumelicum villam, quidquidque referiur «d illams
liraque lyrannus arreplus gravi morbo, Gorziam Arnulfo sanclo conlulit, buicque loco.
misit nuntios, etcuncta ablala resiituit. Fecit et
Slirps a qtto procerum regumque vel imperalorum,
petitiones multas beatus Joaimesabepiscopo Adalbe- Quorum muneribus sistilur iste locus.
rone, qtii cum prius acquiescere nollet, postroo-
dum visiouibussancti Petri territus, cuncta perficie- Epilapldum Drogonis arckiepiscopiMelensis,fiiii Ca-
bat. Post boc scienduni, quoniam Adelberamura roti Magni, qui in islo loco jucel.
rex Saracenus Hispaniarum misit suos legatos ad Conuiiur hoc busto proesulDrogo, marmoie sculpto,
Otihonem serenissinium imperatorem, amicitiain Spirilus in requie lsetusovat Abrahse.
peteus, sed contra fidem mtilia describens ; ad quod Filius bic Magni Caroli fuit imperaloris :
niissus est bealus Joannes abbas noster, ad prcedi- Yir pius el prudens, vir probilale cluens.
canduni bapiisma, el errorem commutandum. Iste Auloeregalis moderator, paslor ovilis,
enim fuit prudens in factis; beiie arguil subdiios, et Meliset Ecclesioevere paler patrise.
monuit ul omnibus viloe eorum lemporibus semper Ilic prsesul, proeses,dominus, primasque cis Alpes,
regulam custodirent. Ejus judicio paca fuit regio.
Joannes junior successit post Joannem, in regimine Iste Glodesindis soleuiniier ossa levavit,
quarlus. CondignequeJoco condidil eximio.
Joanncs a fratriljiis sancli Aruulfi postulatus uteo-

SflBHD M S. CL0D0ALD0 MFESSORE.

(Apud Mabill., Acta, Soec. 1, p. 154.)

Diesloelitiseel -gaudii adesl proecipuevestree urbi D de morle natalis; cui initium vivendi dedil finisvitae;
suuima devotione celebranda, qua venerandus Chri- cui, ut Paulus, vivereCliristusfuit(JPAf7ip. i, 21);
sticonfessorClodoaldus [S. Cloud],vinculis corporese cui sine Christo vita non fuit. Merito ergo satiatur
fragilitalisexulus, adiremeruit gaudium selernoebea- in bonis desiderium cjus, quia, dmn in hac carne
titudinis, angelicis spiritibus sociatus, ut quorum viveret, mundatum est ab omni iniquilate et malitia
-niujidiliam tempore suoe morlalitatis studuit babere cor ejus. Digne jam versalur ejus vita mirabilis in
Jn terris, eorum consortio sine finefrueretur in coe- memoria hominum, qui nierito sanclilalis transiit ad
lis. Cui praeslanle gratia Salvatoris hodie factus est gautlium angclorum. Merito et laudem sanctorum
197 SERMO. DE S. CLODOALDO. 198
virorum niandat' nobis habere Scriplufa divinitus -!*quando dissipasti patrinio.niuni quod dederat duicis
inspirata dicens : Laudemus viros gloriosos qui vi- Pater; porcos pavisli, et de Hierusalem descendens
cerunt regna mundi; qui vicerunt non qtti victi I'ue- in lalroucs incidisti, qui etiam despoliaverunt le,
runt. Non est enim contraria sibi Scriptura quse dicit et plagis impositis abierunt semivivum te relinquen-
alio loco : Non laudes hominemin vita sua (Eccli. xi, les. Sed non reliquit miseriani luam misericordia
50). Quoeaulem>antemorlem propter incertos casus Samarilani illius qui faclus est nobis sapientia a
caducse vitoe prohibet, post mortem jubet laudare. Deo, et justificatio et redemptio, qui peccata nostra
Modo securi Iaudibus extollamus ejus excellentiam pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis
sanctitatis, quando nec adttlatio notat laudaiilem, mortui, justitise vivamus. Qui dicit nobis : Currite,
necelalio tentat laudatum. Laudemus.postemensum et ego perducam. In qua justitia viventes, posili su-
periculum jam securum; laudentus victorem, sed mus in via ad patriaro redeunles, et ad Hierusalem
postquam venit ad triumphum. Operum ejus raerita ccelesleni quse sedificatur ut civitas remeanies, cujus
jam in tuto posita securi magnificemus; qui galea parlicipatio est in idipsuni. Quam denunliat Aposlo-
spei et sculo fiJei et gladio verbi Dei tandiu infati- ius liberam et matrem omnium nostrum, cujus ci-
gabililer contra antiquuni. hoslem arnialus incessit, vitatis conditor et artifex Deus. Quae, ul in Apoea-
>
qiiousqtte eo deyicto ejusque pedibus prostrato me- lypsi legitur, non egel lumine solis,sed Dominus Deus
ruisset accipere palmam seternse remuneratioms. illuminat eam, et lucerna ejus est Agnus (Apoc. xxi,
2. Illius ergo, quantum possumus, onuii instantia 25). Cui suspirauius nolenlcs exspoliari, sed supcr-
vesligiis insistamtis, quibus per arctam viam ad cceli vesiiri ul absorbealur quod morlale est a vila.
latitudinem feslinans qua eum sequeremur oslendit. 5. Sed in hac justitioe via, qua imus, plurimse in-
Hodie optatam vocem laudabilibus operibus acquisi- sidioeel iaquei ingeruntnr nobis a desertoribus ejus-
lam audire m.eruit Salvatoris ore prolalam : Euge, dem sacrse mililise angelis Satanse, quibus Deus pec-
serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, cantibus non pepercit, ut aitPetrus, sed rudentibus
super nvulla te constiluam, intra in gaudium Domini inferni detraclos in tarlarum, in iudicio magni Dei
lui (Matth. xxv, 25). Acceptum enim lalenlum re- cruciandos reservavit. Quare sicul leo rugiens cir-
tulit geminalum. Jam pev fidem gratiasalvatur, glo- cumeunl, quoerentesquem devorent, uta via vcrita-
riam Domini speculalur transformatus in eamdera lis abstrahant. Contra quos bellum inexorabiie no-
imaginem. Jam enim hiems pressurarum transiil, ct bis est agendum, quia non esl riobis colluctatio ad-
imber tribulationum recessil; jam indissociabililer versus carnem el sanguinem, sed adveistis mundi
selerno fouli inhsercns, inebriatur ab ubertate do- rectores lcncbfarum hariim, contra spiritalia nequi-
mus Dei, ei torrente voluplatis suse potat eum Do- u tise in coeleslibus. JK'eergo ueficiamus in eorum
irinus et bibil perennem jucunditatem juxta sui ca- confliclu,.el capiamur eorum laqueis, paratur noLis
pacitatem. Nec nostrarum obliviscitur miseriaruni, mensa in via ejus noslroeperegrinaiionis, variarum
cum seniper claro inlueatur lumine omnia videntem, opum referla deliciis, omne habens deleclamenlum
et sequojure disponentem ac moderantem. A sununo et suaviialem omnis saporis. Sed prafinita ei prsc-
usque ad imura slatum creaturarum alque ex alta scripla est lex omnibus accumbeniibus. AQ inensam
arce respiciens ima lerrarum, reges iremendos, quos magnam, inquil, sedisti (Eccli. xxxi, 12j, considera
innumeri populi metuunt, cernit velut exsules ty- qtiseapponuntur libi, sciens quoniam talia te opor-
rannos. Miseratusque errores humanos clamat com- let praeparare. Ecce autem e laterebinc indepalam,
patientis affectu miseranlis : 0 infelices et miseri liinc inde plurimoe iatenter insurgunl vanilales et
cives, qua ilis? non est lisec via quse ducit ad pa- Morlifersesuavitates et delectationes. Sed quid dicit
triam, sed quse ducit ad impia tartara. Redite, prse- Psalmus? Narraverunt mihi iniqui fabuialiones, sed
varicalorcs, ad cor, relinquite vias erroris, et vive- non sicul lex Dei (Psal. cxvm, 25), quae dicit: No-
lis. Quid extra quseritis obtusi csecitale meniis, im- lile diligere mundum neque ea qurn in mundo sunt,
tra vos positam perpetuitatem beatitudinis ? si beae quia omne quod in mundoest concupiscentiaoculorum
quserere vultis, inlra vos quserite, ibt invenielis, ubi el superbia vitce(l Joan. n, 15, 16). CoiUincle ergo
invenit qui dixil : Hcec recordalus sum el effudi in vos ab iuimani feritate superbise et ab inerli vo-
me animam meam, quoniam transibo in locum laber- luptate luxurise et a curiositale falsi nominis scien-
naculi admirabilis usque ad domumDei in voceexsul- lioe. Videle ne decipiamini nec fallamini. Optimum
tationis et confessionis (Psal. XLI, S), ubi est vera est enim gralia slabiliri cor, non escis quoenon pro-
lux luminis, quam non possunt fuscare tenebroe er- fuerunl ambulantibus in eis. Nolite vobis inaniter
roris. Hanc quiounque videre meruerit, candiuos promittere diuturnitatem vitoe. Quoe est enim gloria
s.olisradios iiegabit. Ibi invenietis et audielis Chri- vestra? Yapor esl ad riiodicum parens,"deinceps cx-
slum dicentem : Ego sum lux, ego sum via. Sed si lerminabitur.
aurem conlis apposucrilis, prophetani longe anle i. In hac via ambulanles tenete juslitiam; quam
novse gratise tempora pr.uconanlem , el post tergum cum nobis proposuisset Salvator servandarii", tria
monentem : Hcecvia, ambulale in ea , neque ad sini- tanturamodo in exseculione ejus prosecutus est, ora-
stram declinantes (Isai. xxx, II). Hsec via, de qua lionemscilicet, eleemosynamet jejunium; in oraiione
procul aberrasti el factus es libi ipsi regio egestatis, liioiistraiis omnesregulas sancli dcsiderii.Tota enim
139 APPEND. AD SJ2C. X. — OPERA AAESOOTIKA. 200
vita veri Chrisliani sanelum est desiderium; in A cullu nulriebat et inslituebal eorum avia jam dicta
eleemosyna omnem benignitatem et beneficieniiam regina, cupiens eos loco filii in fastigium sublimare
ostendens in dandis benehciis et ignoscendis in se regni. Sed spe sua frustrata est fraude filiorum de
delictis ab aliis commissis,quamprimum a semelipso innocentium coedetractantium. Denique cumChilde-
debeloronis accipere. Seriplum est enim : Miserere berlus residerel Parisiis; suasu anliqui serpenlis
animceiuw, placens Deo'(Eccli. xxx, 24). In jejunio insligatus, ut regnum fralris defuncli invaderel et
vero insinuans omnem corporis castigationem, quoe injusle possiderel, cum germano factionis et scele-
fit maximc in cunclis passionibus animse compri- ris sui parlicipe,.miliens clam accersivit f ralrem
mendis. Alleiulite quasi iu prsesenti pbsito paironum Clothaiium , qui tunc temporis Suessionis urbe mo-
vesirum monenlem Vos, el ad pcrcipienda exlior- fabatur; fiagiians quatenus Parisitts venire celeriter
tatitem perpelua prsemia : Estote sicut et ego; No- non differrel, utuna positi commodis el utilitatibus
lite causari de fortiludino, unde ego polui, et vos, sibi congruenlibus insislerent, et regnum germani
si vullis, poteslis. Neque enim a me ego"quidquam qui lunc vila excesseral, inter se dividerent; filii
potui; posse vero metiin ab illo fuit qni dixit : Hine vero illius velut imbellis manus infantilis setatis,
me niliil potcslis facere (Joan. xv, 5). Si qui ergo aiui gladio necati, aut cerle plebeio legraine obscu-
eslis qui ad perfeclionem tendilis, perseveranliam " ratl alque obumbrati manerent. His ille auditis
in bonis operibus a Patre luminum quotidianis pre- ruplisborarum moduliscelerrime advolavil. Sparse-
cibus poscile, atque boc agendo confidite non vos fat autem subdole preefatus Childeberlus ralsos ru-
csse alienos ab eleclione eleclorum, quos elegil ante roores in aures populares , olihoc solumraodomu-
muadi conslitulionem, ul essent sancli et immacu- tuiim colloquium liabere voluisse duos fralres, qua-
lati in conspectu ejus. Absit aulem a vobis ideo tenus filiosfrairis suos uepotes facerenl regnare pro
desperare de vobis, quia spem veslram in illo ha- patre. Unde et celerem nunlium dirigunl ad mairem,
bere jubemini et non in vobis. Maledictus enim quse Parisius erat ea lempestate, rogantes eam ut
oinnis qui confidit in homine el a Domino-recedit pueros mitleret sine dilaiione, ut ab eis mitleren-
cof ejus. Benediclusaulcmvir qui confiditiuDomino, lur, vel sublimarentur in regnum patris. Regina vero
ct eril Dominus fiducia ejus, quia bonum esl con- bilarilate perfusa, ignara doli,el simulalionis, con-
fidere i.n Domino. Quid vero adhuc in peccalorum feslim misit pueros plurimis obsequiis fullos, et
damnabilium remoramini delectalione? apprehendite ealerva puerorum illis famulanlium stipalos , pro-
saJulierrimam salutem et disciplinam, el serviteDo- rumpens in hoecverba : Non nie reputo amisisse
mino in timore ,et exsultale ei in tremore. Et nolite filium, si istos parvulos videam in regno ejus con-
"
prsesumere de vobis, nec velitis gloriari quasi de slitutos. Mox vero ut ad palruos venerunt, a sibi
operibus veslris; sed qui gloriatur, non in se glo- obsequenlibus et nulriloribus separati sunt; alque
rictur, sed|in Dominoqui dedil vobis et velle el posse. ex industria procuralur truculentissimus nunlius,
Cui dicimus cum prophela : Omnia opera noslra ope- nomine Archadius, qtti pergens ad malreni ferret
ralus esl in nobis (Isai. xxvi, 12). Et ideo in nullo est evaginatum gladium et forcipem. Moxvero utvenit,
gloriandum quando noslrum nibil est, quia non est juxla prseceptum dominorum, ostendit reginse signa
in poleslale noslra cor noslrurii et noslroe congre- terroris et perculit eam terrore gravis nunlii, di-
gationis, sed a Domino gressus nostri dirigunUir, ut eens: 0 gloriosa regina, filii lui domini nostri ma-
viam ejus velimus. Hoc crediderunt,' boc egerunt gnoperescire volunl quid de pueris censeasagendum,
quicunque ab initio Deo placuerunU et volunt sibi oeius nuntiari, ulrum tonso capite
,5. Hoe et isle sanctus Paler noster indubitaluli velis eos vivere, an gladio vitam prsesentem ler-
menle credidit, el verbis docuil, et usque ad finem minare. Hsec illa audiens inlolerabili animi dolore
suis operibus servavit. Neque enim aliler posset esse sauciata, velut in exslasi rapta. ignorans nimialri-
sanclus, cujus prosapiam generis, quamvis bene stitia auid diceret, ait: « Satius duco, et melius
nola sit omnibus, vobis huic paginse duxi inserere j, mihi videlur eos vitam hanc morte finire, quam
el ab ipsa ejus pueritia insignem pielalem et morum incisis crinibus viventes degeneres" et ingloriosos
probiialem narrare. Traxit autem genus ab alto vidcre. » Sed ille perversi animi homo qui tam ex-
sanguine regum. Cujus avus Clodoveus regnum secrabile ac duruni detulerat mandatum, non pcr-
Francorum nobiliter regens, pulchre disponens el lulii tandiu subsislere, donec regina sedata niente
ordinans, cum Parisius cursu vitse suseexpleto finem poscchti congruum daret responsum ; sed rcdiil ce-
vivendi fecisset, reliquit in rcgno eonjugem vocabulo leriler, nuntians matrem decernere quod ipsi de
Clolildem, cum tribus filiis Clolhario 'vidclicet, pueris insiiluerant agere.
Cbildeberto, atque Clodomero, quibus dispositis 6. Moxergo iinum apprehensum Clotharius puerum
4)orlionibus divisit monarcliiam sui principatus. Sed elisit in lerra, defixoque in latere ejus cultro crude-
Clodbmerus genilor hujtis sancli confessoris Clo- liter inlerfecit. Quo vociferante frater ejus pedibus
doaldi, eui sorte cesserat Bnrgundia, non multo Chikleberli prosternitur, apprebensisque ejus geni-
post defunctus, el ipse tres reliquil filios. Quorum bus, cum lacrymis aiebat : Succurre, piissime pater,
unus vocabatur Theodaldus , alter Gonlarius , ler- ne ego peream sicut periit frater meus. Flexus vero
tius vero isdem Clodoalius. Quos rcgio more et ad misericordiam Gliildeberlus, et respersa lacrv-
201 , SERMODE S. CLODOALDO. 202
mis facie, ait . Pelo, fraler cliarissirae, ul concedas JAjjat, castigans juxta Apostomm, seipsum, ei servi-
raibi hujus vilam lua benignitate, ut non differam luli subjiciens (/ Cor. ix, 27) in fame el siti, in ffi-
qu;c jusseris pro ejus vita dare. Ille vero conviciis gore el nudilate: Omnesque lerfenarum rerum de-
euin adorsus, ait commolusaniaritudinis felle : Nisi lectaliones a corpore el animo graiia Dei se praeye-
islum eito a te repiileris* pro eo morieris. Qui sla- niente et subseqiiente resecans, satagebat, juxta
tim ejecii a se puenim niadidiim lacrymis, non ferens eumdem Apostoltim, dives fieri in operibus bonis;'
animosilatem fralris. Sed ille, ut immanior imma- ac thesaurisare sibi fnndamenttim bdnum in fulu-
nissimo,non gerens poe'nitenliamjam a se patrali rum, et vivere in hoc saeculojiiste el pie, ul appre-
scfileris, hunc quoque sicut priorem vila privavit, henderet veram fitlem (I Tim. vi, 18). Quaj retrb
imnienior futuri judicii et selerni ignis. Terlius au- sunt bblitus quidem , in ea vero qua3aiile sunl ek-
tem ad simile exitium quserebalur Ciodoaldus, sed tentus currebat ad palmam supernse rcmuneratibnis,
non poluit reperiri, nulu Dei omnipotentis proteclus, cupiens compfehendere Chfistum, a quo jam ejus
et auxiiio virorum ibrtium de manibus efudeiium. misericordia erat comprehensus. Scd et variaruin
liberatus. Qubrum eliam ope adjulus, hseres patris cbnleninens delicias escarum, in agoneislo thea-
solus est institulus a pairuo, exslinctisduobusfratri- trali vilioris et grossiofis cibi esu sustenlabalur po-
"
bus, qui maie blandienlis sseculi inanem felicilalem lius quam reficiebaiur.
velht immane naufragiummagis vilare studuit, ci ad 8. Et ul peritus et doclus negoliatof mercimbriium
' ffilerni
Regis misericordiam peflingere misericordiae suum sludens ampliafe, parvipendebat vilem et ab-
operibus insislendo, quam sub regio nomine terrense jeclam rem dare el preliosam emere. Qui reperiens
prosperilalis deviare a.patria sslerni Palris. Repenle bonarii niargarilam et thes.aurum abscbnditum iii
itaque regalem pompam despicit, sordent illi iiilgu- , agro divinarum Scripturarum dedit omnia quse. ha-
ranlia auri argenlique melaila, conlemnilur puichri- bere jioleraf, nihil sibi reservans et comparavit.Prai
ludo gemmarum, vestes atiro lexise et lioloseri.cse amore-dulcedinisel clafitatis illius feperile viluerunt
respuunlur. Inlerea cor ejus inslituebaiur et.forma- qiia; pfius dulcia et jocunda videbantuf, et aislimaW.
balur divinis inslitulionibus, ut vilescerent illi bm- sunl "ul stercora. Coinemniluf miindus fallacia et
nia qusecunquevidentur iemporaiia, et, qiisecunque deceptibne plenus, desiderantur habita, congregata
nonnulii homines pro lngeuli deputant luefo, jam sparguntur in necessilalibus indigentium, ut jusliiia
sorduerant viro sanclo ( et maximb depuianluf de- ejiis nianefel in saeculum, cbniu ejus exaltarctur in
irimenio. gloria. Deindeex integro certans exspoliafe velercm
7. Sacrorum frequenter fruebalur leclione libro- liominem cum actibus suis el iriduere noviim, cum
rum, quoruin sensus myslicos animi acuniine et qui renovalur inlerius secundum imaginem ejus' qui
alacritale intuens atque intelleclu discernens , pas- creavit eum, abiii ad bealiim Severinum (I), qiii in .
cebalur sacri verbi edulio et lambebat dulcia mella. cella reclusus conteinplalidni divinoeprb viribns se-
Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua, vere piurimorum vbciferabatur, poscens ab eo sibi
super mel et favum! (Psal. cxvm, 5.) In divinalaude habitum sacrte religionis imponi, in vullu.quoque,
choris psalientium magis volebal interesse, qiiam manii ejus immutari per lonsionem capiliorum (2).
illecebrosa verba virorum illicite audila percipere. Cujus devolampelitionemprajfalus desideranter cu-
Palrimonium namque suum quod il!i jure hteredi(.a- ravit implere, intuens eum divinb amoreplurimum
rio obvenerat a patre ditissimo, laudabili iiberalitate fervere. Sumplo.ilaque sanctitatis cingulo et sacro
indigenlibuscurabat distribuere, non surdus audilor militise indumento, velut propugnator forlis intra
neque segnis exseculof Dominicorum pra^ceplorum. caslra seterniRegis, non trepidat divina potentia ad-
TJbicum quidam dives qusesissetconsilium a Dbmino jhtrice tum ballidd hosle singulare certamcn iriife;
seterhaevita3percipieudsa, et ille proposuisset man- Cujus validas vires ideo forliter fregit, quia ex tolo
data veleris servanda legis , atque ille respondisset operibus el pompisejus renunliavit, eligens squalore
omnia illa se custodisse, dixil: Si vis perfeclus esse, 'D et inedia pro adipiscendis supernaefelicitatis gaudiis
vade, vende oninia quce habes et da pauperibus, et momehlo lemporis affligi,"quam pro mdmentaneis
habebisIhesaurumin cmlo,et viiii, sequereiue (Matih. . illecebfosisque delectalionibus perpetuis tonnentO'
xis, 21). Sed non iste sicut ille tristis receSsit; Nunc rum incendiis concremari.
vero illic scriplum quia hilaremdatorem dilic/ilDeus 9. Igitur postquam lliesaurqriim copiam,-"invisibili
(II Cor. ix j 7). Propterea corpusculum quod regid mddo praeceplumsecutus Salvatoris, in cceiesti the -
cullu in bysso et purpura enutritum fuerat-, vilis in- sauro reposuitj postquam agrorum et vinearum
pos-
dumenti asperitatedomabat; el quiduduni dormire sessionessuis cuhoribus monasleriis atque ecclesiis
in pluma prae nimia teneritudine nesciebat, super Chrisii perpetuo profuluras teslamento firmavii;
nudam humum lectus cilicio dulcem-somnum capie- terram secomputanset cinerem,-et vilem sestaluens

(1) Non confundendiiscum SeyeriribabbateAgau- sitnm regnum terrehum, ad Dominiim tfansiit, et


hensi, qui anle Clodoveumobiisse videtur. sibi manu propria capillos incidens clefictis raclus
(2) De eo ila GregoriusTuron. in lib. in, cap. 18: est, bonisque operibus-insistens, presbyler ab hod
t Clodoardum comprehendere non poluerunt, quia inundb migravil; J
per auxilium virorum fortium liberatus est. Posipo-
P&TUOL.CXXXYIII
205 APPE^D. AD S^C. X. — OPERA AAESDOTKA. 204'
in ocuhs suis, ul essel preliosus. in Dc-ioculis, deli- A rum el dignus saccrdotm acclainatur voce culicto-
beravil apud se plausus bominum sibi faventium, el rum. Quem Eusebius (5) ejusdem urbis episcopus
opns prseclaruin (antummodo divino amorepalnlum ordinavit presbylerum, annuens voci clericorum et
vanis el humanis laudibus exlolleiuium devilare et precibus Parisius moraniium, dignum .judicans ut
declinare, et regionem longe positam qus; Provincia qui jam semetipsum exliibuerat hostiam vivam, pla-
(la Provence) nunciipaltir adire, ul ibi qubsi igno- cenlem Deo per eontritionem et devotionem mentis,
tus in coepioproposilo posset Deoservire. Sed q*iia consiilueretur minisler salutaris ct vivifici sacra-
non poiest lucerna lalere, nec possunt eam teiiebros menli; ul quos-verbo et operibus abstrahere cona-
obscurare, cum eas suo cbrusco litmine' noveritpel- balur aSaianse faucibus, aljeodem iruculeiitb hosle
Iere el fugare, posilus in eadem regione magno emi- ereplos reficeret divinis dapibus. Condidit prselerea
cuit virtutum ftilgore. Deinde precibus fugabal dse- monaslerium in loco cujus olim vocabulumfuil Npvi-
mones de obsessis corporibus, aperiebal ora mulo- gentuin (i), nunc ob insigne ejus merilum sanctitalis -
nim, reddeba! csecisvisiim,.sunlis auditum, claudis vocatur monasterium sancli Clodoaldi; cujus et no-
grcssum, el cunctis ex fide poscentibus Dei clemen- . mine pollel et merilo, quod et stifficienlibiis ditavit
lia impctrabat opem saiiilalis. terrenis opibus, el congrua habitaeula sibi et servis
10. Sed nec illud duco tegi silenlio quod claruitB Dei secum mprantibus, sed in reliquum sevum suc-
ejus dono. Cuminparleprafalseregionisconslruerel cessu generalionum pro salute auimarum sui.ruin
domum oralionis, pauper quidam. venit, et eleemo- Deo militaturis Dedificavit,a(que matri ecclesisecjus-
inosynarn abuosibi dari poposcil. Yir aulem Dei, dem civitatis, videlicel sancise Marise perpeiuo ha-
cum in praesenti non haberel quod indigenli daret, bendum lestameritodelegavil.Ubi cliamipse stattiens
cucullam qua indtiebatur dedii. Qua pauper accepla praslolari terminum vilse suse cuivTpluviniis quos
recessil, ci in domum cujusdam fidelis hospiiandi metus gehennse lerrueral et coeleslis palrise amor
gratia venil. Qui cnm se post cibum elpoium sopori animaveral, ascensiones in corde suo dispohens in
tledissel, magna jam iransacta pafte noctis, paier- hac lacrymum valle, cupiebat de virlule in.virtutem
familias de nocte surrexil, ac domum suam claro ascendere, insislens braiionibus, jejuniis, eleemo-
luniine splendere vidit: qui illico suse conjugi exci- synis, vigiliis, divinis Ieciionibus,ut merere(urDeum"
Jaloea somno narrare curavil. Illa autem rem inusi- deorum vidtJfe in Sion. Ilis igitur exerciliis divina
taiam inluens dicil: Aliquid muneris divini pere- gratia prsaditus, ex revelatione divina scire meruit
grinus bic, qui a nobis susceplus est, secum delulit. vilse suse iransiium';cujus ullimamhoramlselus pfse-
Qui mane ab eis requisilus, retulit qtialiter ciiculkra s(®l.\baturcupiensdissolvi et esse cumClirislo. Mi-
loco muneris a sancto viro acceperit. Quod factum Q gravil ergo a corpore seplimo Idus SepenYbris, reci-
in illo loco inlaude omnipotentis Dei vulgi ore cir- piens coronam meritorum, quam et reddidil illi
cumquaque esl diffainalum, et celebri sefmone vul- Dominus pro laboribus justus judex. Cujus corpus
galum. in eadcm ealla suriimo Iionore humsflum cst, ubi
11. Talibus charisniatum donis a sanclo Spiritu suffragantibus ejus meritis compleiur vbtum ex fide
lionoratus reverlilur'Parisius. Cui urbi jarn continuo pelentis, prosstante Dombionostro Jesu Christo, cui
gauiiium fil Deo gralias ngentium pro ejus "redilti, potestas, lionor et gloria' in ssecula sseculorum.
quonim olim corda nimium ftierant de ejus abscessu Amen.'
ihossfa. Excipitur ilaque mira exsullalione populo-
(5) Eusebius.Saffaracosuccessit anno ci-rciler 5S1- Luteiiam Parisiornm, ad Sequanam fluvium T?-Viiur,
prseivitque S. Germano, ut docie probat Carolus le. iiuiicS. ClodoaldiOppidumvocilatum, vulgoS. Cldud,
Coinlcadiiltiin annunuium. l;eonslalque exYita S'. in cujus ecclesia collegiaia.destructo jampridem mo-
Droclovei abbalis num. vi. iiaslerio, ipsius sancli corpus asservatur.
(4) Novigenlum,Nogenl, duobus milliaribus infra

" ' '


-•
.LIBELLUS .

DE 'SUCCESSORIBUS S* HIDULPHI IN VOSAGO


(Apud D. Calmel, Histoire de Lorraine, Preuves, p. XJ.IS.)

CAPUT rRIMUM. riim popuio, divinilalis ope illatuni csl Mediari»


Per.ullimo interca jam memorati domni abbatis coenobm. Sicut enim"Yictor el Ursus ctim aliquot
Leutbaldi anno, ab incarnalione vero Domini nostri castrum Solodorum (l),"'beattis Gereoh cum-suis
Jesu Christi septingentesimo ler(io,venerabile cor- eiiam treeenlis decem et oeio, Hauri quoque quin-
pus sancti Bonifacii rcartyris ablatumTreviro- genli Agrippinensemcoloniam': sic ct hic pretiosus-
(1) Alias •Salodurttm, oppidum Ilelvetia;, Gallice Soleure.
205 DE SUCCESSORIBUSS. HiDULPlH IN YOSAGO. 20G
Chrisli marlyr cum • aliis suis trecenlis pervenit A Arcam denique super bealos palroni noslri Hildul-
Trevirim ; corpore non corde ab eadem qua et pki artus fabricari instidiil, quam eiiam honorifice
prsedicli mariyres, Thebea legione subllahens se . auri argenlique metallis adornavit. Pari modoconde-
inierim, cum apud Agaunum darentur vicliniscsub eoravit sanciarum reliquiarum fereirum, cum scri-
Herculio MaximrauoCsesare. Omnino..tamen cre- niolis, cum thuribulis, cum candelabris. .Fecit et
dendum esl cpnslanlissimos tesles Chrisli poslrno- calicem maximitni nomine suo insigniium, nostrce
dum -faclos, citse mortis senlenliam non lam vq- paupciiei adhuc rcservatum. Ilicdecori ararum bea-
luisse vilare, ubi juxla.veriiatis jussum, in isla ci- ta; Dci Genitricis sanctique Pelri aptans tabtilas,
vilate perseculi; in aliam cuperent fugere, quam preliosis meiallis insignivit ambasj .multaqiie"btijus-
passim per barbariem Galliarmn sparsos divinitalis ivtodireliquit loco suseindtislrisecredito moninienla.
mira disposiiione, ne unius loci clauderel angusiia Ipse quoque. suapte proedium Pelri scamnum nun-
tot et lam -prasclara, sanctorum niariyruur millia. cnpatum , jnri nostri co?nobii conlradidit, cujus
Ubi landem Tceviris5scilicet agonis sui cursti feli- collatione illud ampliavit.. Defungiliir itaque ler-
citer emenso , capitali cum sociis suis mullatus lio idus Martii, ctim regiminis ejus anni acutula
sentenlia, propler.ponlem iluminis qui adjacet op- argumenlatione vcstigati vix reperianlur .duode-
pido, desiderabili conimercio nanciscitur selernitalis B cim.
cpmpendium ob temporalilalis dispendium. Qui vi- CAPUT IV.
libus mandali buslis a Cliristianorum poptilis ra-
biem periimescenlibus gentilitatis,' posl plurimorum Extempio in eleclione successoris muhiiiidinf
currieula annorum honeste reconditi, jacent in fralrum subrepsit discbrdia; bilis; sed prsovalen .
quadariibasilicsesancliMaximi cryplella.El hocper- libtis beati viri hujus merilis, insperalo divinai
acium beali patroni noslri Hildulphi vigilanlia. De-' clementioejubar ob qriente destinatur illis". Nain
Jalas ergo prsefati marlyris reliquias ad Mediaiium' cum bifariam scinderenliir muluse dissensionis per-
nionasierium muliis (einporiim eurriculis servavit linacia ducti, ambarum partium priores pariter ad
quoddam vetus sancli Marlini oraioriblum a dextris prinfcipem pefvenere Caroium. Ubi pacificus prin-
templi loealum, donec fundilus memorioe fuissel ceps sedatu difficilemonacliortimpersensit litigiunij
subiracltts morlalium ; cujiis inventio quia minime concordi;e providere gesliebat qiiam_ plurimum.
prsetermitienda esl silentio, enucleatius subscribetur Mira atilem disposilionc divinilalis fepertus est ibl
suo loco. Forlunatus padiarcha veiierabilis, qtii gra(ia salti-
CAPTJTII. landi faniostim principem, visendique Tbca sancio-
C runij qnos fama excurrente didicerat, ab Jerosolymis
Dbmnus lgilur Regimberltis fraternb voto succes-
sor sancti effectus, annis non minus quinquaginta nortim peregre digrcssus erat. Is deniqueanie aliqtiot an-'
currictila aiiimadvertens aptid Aaron regeni
disposilione utriusque slipendii vilse coenobitaiis
amorem
laudabiliter-esl funcius, qnemadmodum approbalur Pcrsarumplurishaberi etiani Caroli, quam quoruni-'
cunque principum, quod patefecerat dirigendo
cbirographis caulis regum (emporibus. Ilnjus deni- ei soltim quem habebat elepbantem, per diacbnem
que diebus Theudelinda iilusiris matrona, respectu reliqnias ligni passionis, seu inter bomines non
tremendi examinis compuncla, consensii comparis nullius
convcrsalionis Domini noslri Jesu Cbrisli
sui, vinculi conjtigalis resolvit pacla, alque 1116-
transmiserat illi, muliaque prece contestalus excgit
lioris jnariiiuxor effecia; sub sanclimonisevelamine ut
prsediclo Aaron legaiibnem per suos inferrot !m-
Christo esl dicala; quse beaevoleniia protinus-an-
noslro jusmodi : Omiiimodis tuam clementiam precbr pro
naenieRuperti [aftas.Rieperti] relicliconjugis, loco Resurreclionis DominiDei mei sancta Sion, ne
loco honorabile prscdium Hahenaim vocatum con- tuo laxamento a
tfadidit. Tunc etiam quidam speclabilis vir, no- genlibtis passim calceiur, nequo'
Christianse ponlifici debitum ctiliimi ibi-
mine Gumberlus, fiiius Truppertis in alio prsedio religionis
dem exsequenli contradicaiur. Ejus ilaque dilioni
Hundinisheim agnominalo, portionem sui juriscon- -j
P ttinc 11011 tantum beala civiias vertun insuper om-'
lulit. In quibus prsefaius abbas duas.basilicas con-
nis pene Asia proelerIndiam parebnt. Qui cbari sibi
slruxil, priorem in honorem sancti Maximini Trevi- amicabili suggcstione adeo delibutus esl,
rortim prsesulis; alleram in honorem sancti Pelri principis
quatemis dispositioni ejus ascribi reverendum h>
aposlolorum principis, alqtie vilse suse curriculo cum
jiiberel,- asuoque polenlalu Veredariis cum
emenso; quinlo Ealendas Februarii lucis istius usu Orienlalium munenim ambilione
caruit. direciis, eidem
cessionem illam fifmaret. Hac pro causa diaconeni
CAPUT IIL , sfium ad Carolumiterato cum munusculis deslinavit
Successit eidem non impar .studib et moribus pairiarcba. Terlio aulem per semet veniens ipse;
Sundrabertus; et huic post viginti et eo amplius mutua visione salisfaccre communi affeclui, suo
annos slrenue decedenli successit germanus ejus videlicet principisque' religiosij offendit apud eum
Alaldawinus,quimundanis dudum involucris expe- prsedictam procellam coenobitalis dissensionis; cui
dilus, monaslicsetranquillilalis expetiverat liKus, sedandae rex aestuans consullum iri, ad hunc quasl
quique laudabili studio prseeminuitprsefalis duobus. ob id divinitus deslinalurn, repente toia conveflituf
m APPEND. AD SiEC. X.'— OPERA AAESIIOTIKA.' 20S
iriictatio (2) rcgalis consilii, si modo ille proesulA relaii , sociali sunt artubus venerandi regis, ut
maximus possel ad hoc flecli. Regis itaque ac opli- qui sanguine, menle et corpore juncli ftterani,
liiaium ejus imporlunis lerilaius precibus vix poluit unius sepulcri participes forent. Beatus ergo pa-
ad boc pcrsuaderi, quaienus sanclorum qui tunc triarcba Forlunatus meriiis landem et setaie con-
Ibrle.aderant sacerdolum eedens auctorilali, susci- summaliis, httic lemporalitati iv Kalend. Marlii est
peret ctiram islius monasterii; cujus sanctilatis- siiblractus, alque ad perpetemstantium dierum in-
excellentia priorisque apicis reverentia stirpitus liuilaiem perductus. Iiujus veneranda gleba post
est sopila clausiralis discordia, cl sub eo de more bases allaris B. papoe Gregorii decenli sepulturao
effecli sunt monachi cor unum et anima una. est tradiia. Anni vero regiminis ejus Mediani mo-
Fuisse equidem dicilur Recalvasler hic Domini fa- nasterii reperiuntur viginli.
niiilus, -corpore exilis et exiguus, facie et conversa- '
CAPUTVI.
tione angelicus, barba sublonga canisque respersa Successorum lam idonei Patris rioniina raplim
deroratits. Proediain augmentum loci in diebus ejus perstringere libet, quia cum studio breviialis, lum
rollata sunt iiuinerosa,-cliariarum monimenio liu- etiam quod ex eorum aciis vix lenue quiddam scfi-
ciisque liolissima. Ipsius vero collalione, ex cunctis ptura seu relatio certa nobis transniiltere quivit,
pene inslrumentis humanoeconversaiioni atque pas- B immorari pigel. Primus postetim rexit idem mona-
sioni Domini aptatis amplexabilia pignora locus hic slerium Waldo (5) ex sorore Maldawini progenitus.
ineruitpercipere, pariterque preiiosorum mariyrum Secundus Isimundus quondam episcopus, cujus
Slcphani , 'Lazari qualriduani sepulti, Georgii tempore cessil noslro locd apud domnum Juviiium
aiquePancralii, cum plurimis ; quod nunc longum fundus. Terlius exstitit Theodericus, quartus Regi-
vjdeiiir posequi. nardus, qtiiiiliis Ilumbertus (4). Sexlus vero Pippi-
CAPUT V. nus vix prsefuit pauculis coenobilis aliquot annis,
Per hsec tempora ab Orienlis panibus eidem nimium a principibus (5) pressus. Porro sex liorum
fcenobio divino duclu deslinala sunl duo proecla- Patrum oeiashabuit principes reipublicae,prnedictuni
rissima lumina/quidam videlicet inter suos rex no- Ludovicum, Lotharium, ileni Lolharium, Ludovi-
mine Lazarus cuin filia Aza, quoe ciiam exslilcrat cum, nec non Arnulfum, quorum temporibus ipsa
in finibus illis regina. Hi pioedevotionisstudio de- abbalia plurimum atlenuata, exigenle jam sseculine-
ferentes propria, expelivere percgrina, qualenus in quitia, per Lolliarium qui faclus est anaiheina mara-
nibo Roniulea merercnlur atiingere apostolorum . nalha, pene exslitil desolata, quse usque ad ipsum
limina, el insuper adirenl inemorias sarielorum quos pollebal religione, rerurnque copia. Hic tergiversalor
trifida venerabatur Gallia. Cumque plurima per- " callidus danmabililerque levis ac lubricus,^palruorum
;\grando loca sanclorum saiisfacerent religiosae cu- patientiam sedulis irrilabat (6) inacbinalioaibus ; ad--
riositaii., tandem subeunt habilaiionein Mediani versus quos cum etiam crebram aciem producerel,
snonaslerii, famoesusurrio jam duduin sibi cogniti : neqiie congressus illius Iselosexiius baberet, preefa-
xibi repericnles Foriunatum pairiarcbam venerabi- tus abbas niniis conlinua ex acie (7) militum in
lem monacliorum coalestia suspirantum choro pr;e- expeditione regali compulsus, el maxime parricida-
lalum, fluein olim habuerant nonignotum, com- lein dissensionem ^perosus, alam loricalorum quam
puncli sancla conversalione el admoniiione eorum, solebal, id estlriginla mililes cum consueto elypea-
susceploe peregriualionis fixeruni circuilum. Deni- tse manus numero, in exercitum deslinare noluit»
que inslanles nimiis precibus ul recludi permille- orare se dicens regem ne isliusmodi angariam.im-
renlur, vix aliquaiido obtinere quiverunl. Ueclusi poneret militantibus Deonionachis ; ipse potius ex
sunt efgo rex in cella sibi prseparala penes oralo- facultale abbalise uiilitatibus consulerel propriis.
rium beali aposloli Peiri, regina ullra alveuin Ra Hac causa tyrannus slimulalus jam ssepe diclum
bodonis, juxta basilicam beali confessoris Apri, in monasleriufti duci provincise jure contradidit, ea
quibus usque hodie feneslellse ipsorum possunt vi- r , videlicet conditione, quatenus res Ioci pro libilu
deri,.per quas suscipiebant necessaria huinaiiseim- dispensaret, militumque turbam procinctui regio
liecillitati. Ibidem cum aliquoi vixissenl annis, so- pfocurarel. Tunc domus Dei pene est annullala,
lummodo ^coelesiibusvacanles' conditionibus, exuti monachis sunt subtracia victualia, el ob id paula-
jnembris -corruplilibus migrarunl ad palalia incir- tim sparsi per diversa, egestaie eoacii deseruere
. cumscripli spirilus; ob id verius reges dicendi, quod cellas circumcirca. Tantum aliquol sunt permissi
minime regnaral peccaium in eorum corporemorlali. in ipso principali loco remorari, quibus ad neces-
Sepulli sunt autem in propriis cellulis; sed posiea sarios sumptus delegala fuit adjacens cum ageilulis
sacri artus venerandse regina; a prioris tumboeloco suis villa, cum curlibus pauculis. Milie veroacquin-
(2) In manuscript. codicibus legitur : Relrqclio, (i) In manuscrip. Eptern. .legilur : Humber-
cujus loco Marlenius posuit Oralio in Thes. Anec- lus.
dot. tom. 111,p. 1115. Joan. a Bayono habet Retra- (S) Ita Joan. a Bayono.
ctalio. (G)In utroque nianuscripl. deest boc verbum,
(5) Waldo abbas an. 82S, qtiem sectili sunl Isi- quod ex Joan. a Bayouo sttpplelum esl.
miindus, Tbeodorieus, Heginardtts, Huinberius et (7) Joan. a Bayono legebal exactione.
1'ippinus usque acl an. 896.
' DE SCCCESSORIBOS-S. HIDDLPHI 1N VOSAGO.' -?!;0
209
gcnlos el liistiper undecim (8) mansos cum suppo- a comprouaniur. Auatueruis iymu [ji^.uit.11U>J.J:...^
siiis (9) ecclesiis ex ipsa abbaiia usurpavit sibi sui suffuUus subsidib, moiiasiicsc-professionis viros
ambilio ducis. aggregavit in proafato coenobio, inler quos Blidulftim
Cumautem ab incarnato Domino instaret oclin- olim Melensium primicefitim, et Giindelohum nobi-
gemesimus nonagesimus sexlus annus, Arnulfus lissimum Dei famulum. Ambonempe isii Deo digni
RomaeCsesarefficitur-. e vesligio inaudi(a lue mor- viri vilact specie monacbi,'-per omnia parentes (13)
j taiilatis subsequente, atque famis homines homine paternse voluniati, ab abbalc Amaldo commendaii
" -
vesci cogentis. Zuendeboldus quoqiie lyrarmtis ftieraut huic abbati.
ipsius Arnulfi filius, Lotbaringam provinciam CAPUT VIII.
disponere permissus, indebilis flagitii nola dedeco-
ravit primitias sui principalus ; praetiiulato siqui- Post hsec oratorium gloriosse virginis.e 1! niavHs
dem anno illam tantulani delegalionem praebeiidse Domini Marioecrebro fiagore ruinam. sui iniiiilans,
nionacliorum illic adhuc sub Pippino abbale excu- idem abbas cupiebai diruere, alterunique illoangu-
bantum, jure beneficii concessit Hillino (10) comili, stius restanrare; sed quia conalibus ejus plurinium
in cujus clienlela vix- aliquot canonici permissi.sunt obviabai quod venerabile S. prsesulis Uidulfi corpus
immorari; stifpilus hiric avulso ordine monachali, B usque- ad illud tempus.ibidem arca.saxea.servabal,
videlicet quia esset clericis indifferens "victus, et coacto abbalum- ac vicinorum clericprum religioso-
quia magis.peculiaris quam comoiunis rei innitereh- rumque concilio, illfld decrcvil levarc (umulo, ac
tur sumptibus. Huic suecessit Riquinus secuhdus, - apparato Iocare in scrinio. Quod cum omnibns pla-
terlius Otto, quo superstite civitas Basilea ab Hun- cui^set, ac tantse rei perficiendse inslarent, corisiiii
iiis expugnata atque sequala est solo. In Mediano fuit ut si sacros arlus, seu velle babebanl, recon-
auleih coe-nobioel tribus eidem conlerminalibus (11) dere quissenl, monaslerio dcvolionis gralia eircum-
monasieriis vix singuli clerlci ferunlur resedisse ferrenl. At. quoniam minaci nubilo pendenle, splis
nonnullis mensibus, in eisdem observanles excubias ac siderum facies deiiegabatur lerris, menslrui [In
vulgaris parocbioe.Tandem in culmine regni Henrico manuscript.~legilurmensurni] imbris vehemenlia re-
(Aucupe)stabilito, elBarbari veiaturirruptio, atque soliuis, nec valebant cum ecclesiaslicis ornamenlis
paulalim convalescente patria,' iliuc reinlegratur secedere lectis, annuit abbas ul solis circumfefferi-
• imminulus canonicorum numerus et ordo. Huic tur claustris. Ubi tamen ad tunibam sancli cum ce-
jam' comili Ottoni quartus Boso successit in adrai- reis ac tbimiamateriis [forie, thymialefiis] vcntuiii
nisiralioncm rerum ipsius monaslefii, et huic deiiade est, ac operculum iili subduclum est, pariler quoque
quintus Amardus 'postremus provisor exterieris C gravida madidi aeris palla discindilur , ridente-se-
stippellectilis ; sedprimus inslitutor monaslicae reli- reno, et terrigenis lux dfii suspirata redditur conti-
gtonis in illo loco exstilit Gislibertus (12), quia jam nuo, qualenus cunctis liqueret quanta merilorum.
venerat lempus miserendi ejus. Altamen exaclis - ciaritale in viv.orumregione fulgeret'aiiiina,'cujus •
iexaginla et sex annis, velul usque ad imperiumCon- exuviis arridebant in lerris aera. Nefas eiiiin erat
radi .(Salici)invicii principis, Deo miserante, aliquan- , elemento non parcere mortalibus, quorum devotio
tulum convaluit illic, quamvis nonut prius, exerciiinm opponebat Trinilaiis. habitaculum ejus lerroribus.
religionis, inslantia domni Brunonis reverendi Leu- Cujus rei evidenlia confricalus animus proesenfium,,
chorum antisiitis. . incalescebat ad invisibilis regni desiderium :. in quo
ille cujiis in prsesentiarum cernebant eorpus, eyiden-
. CAPUT VU.
tibus indiciis ostendebat se jani recepisse stolaiii
Gorziense coenobiumsub indusiria Amaldi [reclius unam, in die quoque suprema susccplurum aliarh.
Ainaldfj-nimiuni reverendse vi(seabbatis longe late- - Quanlum lacrj-marum gemituumque dulciier ex ih-
"
que vibrabat radios riionasticae religionis, ubi lunc limi animi medullis prorumpentium ibi fusum sit
degebat in monachi haliitu quidam Adalberlus san- - digne proloqui.carnis Iinguianequit. Tandem sacras
guine primalum regni sublimis, qui suorum et prin- B reliquias nitido involvenles. pallio, ligneo reeondi-
cipue prafati comitis Gisliberli fretus adminiculo, - dere scrinio, quod imponenles scapulis inlulefe ora-
sistitur duci Friderico, cui inerat Mediani monasle- torio-beali Apri confessoris Chrisii Lindequemox
rii per id tempus dispositio. A quoloei gubernatione • efferenles, aliera regressi via inv.exere monaslerii
dona(us, monasticum ordinem ibidem reslituere est ciaustris .vii (14). Idus Noyembris, lanl&funeri in-
jussus, Tunc eiiam religiosus dux sub eonfirmatione speratum obsequium aere praebente,- ef. post ejus
clrirographi restituitlniic Ioco ecclesias quas olim collocationem nonnullis: diebus.idera cohservante.
possedisse dignoscilur, el qttidquid cahonici lenuisse Qua de re eommuni GiinctQrumA'olohunc diem ccr
'
(8) Ita manuscript. Epternac. Richerius et Joan. , fa.vet.. '.--: -.,' -'•', • -' ' -
a Bayono. Ita ih , ' ''.
' (13) legilur Epieraae. "rriaimscfipt.
(9) In Epternac. manuscript. hic fit divisio hujus (llj Legendum eslvi, quo die festtinrhujus Iraiis-
capiiis.quod in duo scinililiir. - lalionis aniiua(im'celebralur in Mediano co3iiobio,,.et
(10) Hasuma vocatur a Rieherio lib. n, cap. 7. in aniiquo illius Marlyrologio.inanuscripto, anno-
(11) Senoniensi, Slyvagierisiet Sandeodatonsi. latur.
(12)-Gisliber(us~abbascomes monaslicse religioni
' 211 -APPEND. AD. SJLC X. — GPERA AAESIIOTIKA. -215
iebrem babere piacuit recursu annuo; qui usque in & martyns. Cur, inquit, commotionis meae acrimo-
praesens celebrior solet suscipi, etiam depositione niam niinime.perliorrescis ? quid denuo ad [e veriire
^ipsius, quam repraesenlat mensis Julius; sive pro- compellis ? scias te igitur luilurum posnas contem-
illud occupatissimum tempus, seu quia minus plus et inobedienlioe,priusquam eerrtipiibili careas
' pter
nbundat victualibus. Tunc qiioque beala sanetorum luce. Hujusmodi vero minis poslquam fralrem illqm
germanorum Joannis el Benigni corpora, quemad- perterruii, omnem. superibris visionis ordinem re-
modum ex uno sublala sunt mausoleo,.!» uno repo- texull, el abbali-intimare jussit; sed eo seu.primi-
nunl scrinio, quorum advectio a prioris sepuliurse tus dissimuiante, lertio gloriosus mariyr eum,
loco sexto Idus Maii exslitii, et ul erai solemnis re- dignalus est adire, ejusque vecordiam nimia.verbo-
niansil; quia singulare feslum persolvere huic sanclo rum ^cerbitaie increp.are, ac recapittilalo primse et
proesuliquolannis devolio priorum yoluil. ' secundse revelalionis oraculo, adjecit conlinuo:
CAPUT IX. . Animadverto duriliam tuaejnfidelitalis non posse
Hic ordo geslorum exposcit ut memor promissi, ad obedientiam fiecli, nisi inolliatur 'fomenlis
relexam inveiitionem sancti B.onifacii mariyris. Di- alicujtts signi. Quocirca surreclurus ad noclurnales
rulo equidem templo beate Dei genilricis ac per- bymnos, adi lum altare silum ,ad cap.til. sancti
peitia; virginis Mariac, simuique oediculabeati Mar- B Hildulpbi, supra qupd mox inventurus crttcicuiam
tini eiderq-cohoercnle, in qua jam dictum est mar-= cum cambuca ipsius ponliiicis beati,,totius ambigui-
tyrem lunuilaltirii fuisse : necessario loca dudimi xatiscalium remoYoa laiebris animi. Allamen quo^
oraiionis oecupaveranl parieiinse hominibtis ac be- niam tplerabilius tibi erit temporali supplicio sub-
siiis perviae,Quatn suarum rcliqiiiarum negligenllam jacere, quam irrevocabiliter perpetuae mancipari
non fcrens spiritus martyris, qui mirabiliter Iiono- gebcnnae, lnrjus negleclus uUionem noveris to
rabattir in coelis: quadam nocte per visum in habiiu subiturum in bac Itice ; salis enim-salis superque
jiiililari, sicu.t est -vulius digniiale venerabilis, ctii- poenarum reslal lua3 liimiunr carnali' vilse, quanto.
dam jnvenculo monaeho Ticifrido nuricupato astitit, plus si adjiciatur facinus tantuminobedientiae ?•Hac
p( indigenartini quidem mediocri-sangiiiueproerealo, perterrefaclus juvenis comminaiio.ne, expergiscitur,
sed, ut pulabalur, boiiaeaciionis fuluro, eumque suo ei fidem jussionis exploralurus, facio signo nbctur-i
taliter dignatus esl alloquio : Admodum oegre fero, naruni vigiliarum ecclesiam ingreditur, ubi cura,
quod parielinis premor, pedibus 'et sordibtis liomi- proedicli signi cvideuliam cum corporeo hausisset
iiunr peeorumque alteror, conculcor ac inficior; bculo, omni dubielaie postposita, abbalem et fra-
quamobrem quanlocius surgens maturato ilicerc ab- tres illuc advocavit adbuc in crespusculo matulino :
fcali, ut s.i propriae vull consulere saluli, provideat G quibus postquam ostendit praeseris signum, caeteroe
quietem corpori meo. Quem frater ille boc modo quoque revelaliqnis patelecil -texluin. Inde una
el
percunclatus est : Domine mi, quem le dicam, et -cum illis ad lociiin (umbse martyris properavit,
ubi habcre vis scpuliuram ? Martyr ad baec sic irilu- sicut per revelalionem (16.) acceperat, eis .designa-
lil : Scias me Bonifaciuin nominari, gloriosaelegioni vit.-Ubi fodienles mausoleum invenerunl deceus,
Tbebasorum martyrum itumero el meriio sociari; quod dtim apertiere, fragranliam ,suavissimi odoris
-fciquidemdivina eoncedente gratia nonimpar gloriae nares prassenlium persensere. In quo tandem juxta
in sin-
collegoemei Mauritii in ccelis servatur et.niihi'glo- visionis-iidem.reperiente.s mari5'ris'exuvias,
. ria,-quqs per omnia fecil pares'labor et miliiia, dosie munda involverunt eas, sicque recondenles in
cxboriaiio sociis tituliantibus impensa,' et in fiue scrinio, Begonis celte hiYexere feslinalo ; quia rc-
\isque ad inoriem pergeveranlia. Post nonnullos • coridendi aplus locus minime- suppelebal eis in
v.ero annos a corporjbus coinmiliiqnum -meorum diruio monasierio. (Sed incuria successoriimfacienle,
for.tim disgregalus, a quibusdam devotis Deo vi- prwfala cella&anctos'arlus permissa est relinere usque
ris ad hniic locum sum dclaius alque in oratorio (15) (td domnum abbalem Lamberlum, qui anno-ab In-
facaliMarliui (errse co,mmendalus,ubi-usque in prss- camatione DominimUleshno quadragesimo lerlia, in
--sens laluerunl oranes arttis mei, exeeplo capite, ^-sexla feria quas n Nonas Novembris habebalur,
- qiiod inlei; collegarum meortim corpora priorreti- revexit). ;F-rater vero qui loties co.mmoniiuslam
nuil locus. En tibi ciinclarum reliquiarum mcarum clarse' visioni assensum dare distulil, post ,aliquot
oausam explicui. Tti iiunc absque fecrastinatione annqs prse domo infirmorum stans, repentino ac-
jiergens explica hoc ipsum abbati. Nec niora, cum cessu paralysis atleo extabuit.ui se invilo.retrc-
^rerbis siilrducilur mpnacho species martyris, qurubi graduni iler agoret,'doncc per ipsius domusoslipm
istam - intro eorrueret, atque fraciis cervicibus exspiraret.
wpcrgefaclus esl, quia niahiit revelatioriem
pbanlasmati ascribere, quam ei aliquatenus fidem CAPUT X,
aecommodarc, elsuperhoc divinilatismisericordiam Inlerea dux Fridericus, suse uiililatis insudans ne-
implorare, distulil .sibi imperaia perficere; sive goliis, castrum" cognominatum Barrtim construxit
. perlimcscens hypocrisi atque mendacip notari, seu in prosdioEcclesise Tullensis. Qua de causa Gerar-
invidiaro contrahere suaeparvitali.Quapropler ite- dus vir loiius sanclitatis prseconio effcrendus, impe-
rato adventanlis acerrima increpalione percellilur ratorem Qttonem majorem adiii, et gi injuriam illa-
(15) Manuscripl. Ep(ernac. habet oratoriolo. (16) Manuscripl. Eptemac. liabet vhionem.
513 DE SUCCESSORIBUSS. niDULPHl IN VOSAGO. 214
lam suoeurbi intimavit. A quo dux satislacere jussus o sanclorum tenerelur, jrcpcme corruens, rotaiu uor-
pro pervasione prsedii, muluse vicissitudinis condi- rifico per pavimenlum «gitur. Sed hic rolatus et tor-
tione, duas abbalias Medianum monasleriuni et -Ga- -Hienlumcaplivi iiquido aslantibus, prpdebant flagra
lileam, cum aliquot villis palrimonii sui eonlradidit .et tortnram lalronis maligni, quibus compellebaiur
ei, ut possel ipse paeifice possidere quod praesum- egredi. Deni.quepost nimiam rolaiipnem ipsp aditu
pserat sibi. Cumque lali paclo denominata loca.Tul- quo-fuerat iniromissus, exire cqaclus, cum obsceiu-
lensi dicecesi cesslssent, meinoralusque prsesul offi- tate vomilus inslar vermis bipedalis ab intimis vl-
ciales eorumsacramenlo sibi aslrinxisset, ob monu- scerjbus miseri est projectus. Qui ,mox ut paululum
anentum.ipsiusmodl cessionis secum tulit cainbiicas somni diu negati arripuit, gratias Creatori omnium
_(ld esl, baculos postorales) bealorum anlislitum Hil- ac fidelibus ipsius agens, propria incolumis xepeliit.
dulpbi atque Deodati, specie quidem vilissimas, nee CAPUT X».
ut bac.. nostra «tate passim cernitur ar.lificiose Inlerea domno poniifice Gerardo ex hiijus yitse
canieratas ac polkas; sed .tasnen- ad ostensionem aeruninia sublato, ad Tullensis dioecesis pontifica-
sanctoe niortificationis- mcritique eorum efficacissi- _lum,subrogalus est Stepbanus ex.MediomatrIcseur-
mas, quibus nibil pompssadjeceral arlium induslria, bis clero, qui oratorium sanctoc Marioe sua
nalura-sufficienie ad omnia. tlas ergo antislesille "-Pconsecravit industria : qga eliam die reslUuit si-
deyolus postquam meiallis -preiiosis pariterqoe reli- .gnum loco olim ablalum a prscdecessore suq. Oi.e
quiis sanclorum insignivit, in gazopbylacio san- /vix, duobus annis ecclesiam rexii; sed licet apud
cluarii .servarj pfsecepil, quod et hacienus fil. Tulit Bodonis monasierium hominem exueril, hie liimeii
' ciiam
signum nosfri coenobii.majus et melius,niuliis - sepeliri voluii, quod- ei contigit. Sepulttts auiem
sibi quantitate .melalli paribus, soni-qualilale proe-- .exstat a dextris altaris semper virginis et.malris
"
-stanlius; quod.acquisiveral.abbas Adalbertus. illud . Domini Marise, in mausoleo ex quo dudum levatse
tamen duodecim vix paria boum quiyerunt ad oppi- fueranl sanciorum gennanorum Joannis el.Benigni -
• _dum convehere, cum
ppst decessum ipsius pontificis reliquise, peclori ejus crucicula superposita, disticon
quatuor tantum facillime quiverint revehere. Etenim abballs Sicconis inscriptumhabens ita : ,
.qnandiuLeuchsefuit, consueti soni dulcedine caruit: Hic fuitaniisiesLeucorumSlephanusolim.
ai postquam Deo volenle locum recepil suum, pari- Idibus el leina Marfisdiscessilab arvis.
ter e.l sonum solitum,
' Super tumulum ejus duni poslmridum ^dupTralres
CAPUT XI. .consisterent, et odas missse,decantarent, repente
Adaiberlus qui (unc lemporis fungebatur abbatis ,, niffiius fragoi: sub pedibus eorum insonuit, quieos a
nomine, cum per aliquot annos strenue, quanlum ad slalu suo.super payimentum conquiniscere.coegit. '
hominum pertine.l seslimalionem, Iriipendisset solli- Verum an hoccontigerit causa sanclortim mausolei,
citudinem sibi commisssa abbaiioe, incommodo ali» seu pro reverentia sepulti^piscopi, non plane cogni-
quanlulae infirmitaiis cbspit laborafej qui vehemen- tum est mihi. Successor vero ejus in pontificatu
ter percussus paralysi,postquam nonnullos poenaliler exstilit Berloldus natione Suevus,hpnestati sseculi
.transegit me.nses in grabato, soeculobuic auferiur prsecipue inlentus, in constructione novarum alque
cum luctu magno. Successor ejus iii Ioci regimine emiuenlium fabricarum nulli secundus, insolitis ie-
exstiiit Almannus, ex familia sancti Petri martyris gibus oppresspr^vulgi et. monasleriorum versutus :
..(In manuscript. Eplernac. vox marlyris legilur) ex- quiMediano cosiiobio irrecupefabilem calamitalerH
, " cellentiore oriundus, corpore elegantissimus, statura intulisse digrioscitur, Nam prsefalus abbas tempora
procerus, nioribus et aciu mqdeslus, in eruditione Henrici principis ratus sibi divinilus offerri pccasio-
litierarum minus perfeclus, ,in restruclione abbatise nem reposcendi prsedii Bercheim ab iniquis diu pos-
vigilantissimus, juxta mediocritaleni sui ingenii in sessi, suasu supradicli Berlokli cnorine servitium
rcvocando subjectos ad inslituta regtilaefervidus. Hic exhibuit imperatori, in cujus impensa coaclus est
denique eruditionem suorum credcnssuam, mercede |, cunctam pene supclleclilem eipecuariaabbadoe-abs-
conduxit eis doctorem grammaljcse; quin, el volu- trabere; quin eiiam onine ornamentum tam a cru-
mina artis ejusdem plurima s(udui( loco conquirere. . cibus ,et candelabris, quam eiiam a lecto sancli Hjl-
.liic monastcrii fabricam cum omnibus officinis a dulpbi ac geslatorio sanclarmn reliquiarum.diripere.
decessore suo incboalam, sed maxima cx pai-ie im- Siquidem vir ille bonus-e( simplex nihili pen.dcbat
- .perfectam, perduxit ad manum supremam. V-erum . censum ecclesioebonuin prqdiga manu, in tali ne- .
,donee fabriea eadem reparatui;, corpora reliquiasque golio disperggre,,quem sperabat ex redditibus fundi
. sanciorum servavit aula ponlificis,-jtinc(a tunc clau- iilius mulliplicius jrestittilum iri. Igilur posiqr.am
stri officinis : in qua divinittis innumera proeslila duo pondo auriappendit archariis Gazaeimperatoris,
- sunt- infirmis beneficia , quoe censui prsetereunda proeter.proefati impensas serviminis, solemni tradi-
•brevitatis graiia. Unum lamemion pigeat riie refer- libne feeepil ab eo praediumcum appendidis suis.
re, quod inler alia ibidem conligit. Energumehus Quoc!cnnf uno anno pacifice possedisset, Berl.oldus
quidani possessoris. sui impulsu sceiesta faciens, episcopus, qui debuerat res ipsius eoenobirab impro-
- scelestiora dicens, propinquorum obsequio iiluc borum retibus -sua aucloritafe subdncere. peibcia
^dyectus est. Qui cum aliquanuiu invilus ante aram malignitalis suae non limuit subinlroduclse charfse
213 APPEND. AD SMC. X. - OPERA AAESIIOTIKA 2.1C
atque vafraemachinajionis conspiratione vindicare : A quo sub omniagilitatepiscaloreslranscurrentes,mira
iinmemor divini judicii, negleclor eliam indicibilis captura tol et tantos retibus suis conlinuo cinxere,
damni quo domusDei pene annullala fuerat, ob re- quod plenepossent non solum die festo, verum eliam
ceplionem illius fundi. Hujus tam iminanissime cru- per toiam seplimanam fratribus sufficere.
•delilalis cuspideperfossura cor abbaiis, aul nullam CAPUT XIV.
aul raram diein in liac luee post haec sine mcerore Sacralissima depositio ejus cum annue reeurs.u
iransegil.Hicposliiinumerainduslrisg sujeexerciiia, mortalibus jnnovaretur, et fralres ante malulino-.
quibus loco sibi credilo prodesse curavjt, aelaie et rum synaxim sopore delinerentur, coquinse sedili-
infirmitate confecttisnalurse cessil, ac in basi.licae cium ignis repenlinus arripuit : qui quantocius re-
LealaeMariaesepulturam mertiit. ctoruin fasligia pelens, ac ex lorridis imbricibus ni-
CAPUTXIII. mia incremenia concipiens, per.circumposita aedifi-
SuccessoraulemejusNardullus (17)exstileral quem pia lotas laxabat habenas. Cumque tanlo tefrori ne-
proefalus abbas a sacri baptismatis fonle suseeperat, mo obviarel, cunctis alto somno depressis, Her-
quemque per diyersa Ioca causa discendi coenobiia- niaiino custodi ecclesise,sicutipse soliius eralfateri,
lem vitam iransmiseral. Hune cum ipse defungcre^ per visum saiiclus astitit, vebemenlique severilale,
lur, sermone quo valuil Berioldo episcopo commen- " quia sic nequain actio illius merebatur, capillos ejus
«iavii, alque ul sibi succederet impetravil. Tempore "concussil, eique dixil: Ocius snrgej nam omnis slru-r
vero prselationisejus, plurima inloco prsefato divi- clura hnjus loci nimio devoraltir igne. Hoc ilie pa-
jiitus osiensa suui miracuia, quibus pravorum re- vore expergefacws surrexit, incendium sicul sojnno
tunderelur insolentia , et reclorum confirmarelur didiceral perspexii, caeteros nimiis clamoribus' in-
benevoleniia. Ex bis libuit aliqua subnectere quse citavit, ef ul igni aedificia te.nenliobviare nileren-
interim occurrunt memorise. -Depositionis feslum tur suggessit: quibus slalini id facere conanlibus,
sancli Pairis noslri Hildulphiinsiabai, et coemenlarii strepitu eorum excitala accurril cvimbydriis riistiea
reslruendse maceriei dqrmitorii operam dabanl. Qui manus. Cumque coniinuata superfusibne lympha-
cum vellent ob solemnitatis.revefentiani opus ilifid rum variisque argumentis ~(idest -arli/iciis)alii male
inlermillere, obstilit Encibolus preeposiius, talia eisi "viclricem flammam certarenl evincere, adeo erum-
inculcando creberrime : Serviiium est sahcti, quod pebal ex oudificiorumculmine, ut crederetur ex con-
propler festum ipsiushon debel iniermilli, sed magis trario hacienus elemenlo nulriri magis quam sopiri
sludiose peragi. (18) Ilis monitis machiones [maconi posse. Sumnia landem desperatione circa oppressio-
'
caemenlarii] accensi- plus solito inslabanf cceplo *-*nem flammarum pariler fracti, nimiis el confusis
pperi : al horarefeclionis incumbenle, euni pariler ejulalibus ad sepulcrhm confugere sancti, cui cum
ihensam petenles cibum sumerent, quidquid operis inler alia el hoc ei lacrymosa vociferatione crebro
per hebdbmadam integram fecerant, repentina ruina ingererenl: propler quidem ipsorum flagitia locum
ierram petiit, et quia sanclus obedienliam quani eumdem juslis traditum flammis, sed dignarelur ei
sacrificiummailet, casus parielis innoluil. Itaque parcere ob iaeliliam suae solemniiatis et sanclitalem
iiullus praesumpsitilla die fabricam illam aggredi, in sui nominis, ao si eis omnipoiens paler per tnerila
- cujus eyersione inlelligebanl quid eis poiuissel coih • dilecii sui Hidulfi juxta vocem Ezecliielis propbela;
tingere advcrsi, si non pepercisset illis' misericordia responderel: Non propter vos ego faeio , domus
Bomini. Sequenlis miraculi textus docebit quam pia Israel, sed propter nbmen sanclum-meum quod pol-
aure sancius bic se in veritate invocantibus adsil. luislis in geiilibus,'u.lsciant quiaego Dominus (Ezech.
Translaiionis ejus solemnium quod iilic populosci ' xxxvi, 22). Nec mora, omnis vis iila ineendii in se-
frequenlalur accessu aderat, et lam fratrum quanii metipsam recidit, ac celerrimo torpore langiiescens,
eliain supervenienlium usibus apparalio pisciumi cuncta quse vastabat deseruil, "et male viclricis (20)
omnino dcoral. Dumquepraepositus monaslerii Mar- ' ignis periculum, quod non valebat reprimere adversa
bodus dictus pisces hinc inde proesiolandocassa spcs ^. halura aqnarurii, meriiis sancti repressit imbex la- -
delusum se doleret, et missoasolemnia conciq ni6: crymarum. '
iiachorum el canonicdrum summo sludio perage-. CAPUT XV.
r.et,-publica necessilate.cogente, palam omnibus le Cum incoloedeposiiionis ejusdem festum sacewlo-
ctuni saucli in crypla cum lacrymis infusus adiil, e l - iali aucloritale suscepissent celebrandum , sicul in
tacilam precem cum contrilione nimia anle vencra liujtismoditraditionibus contingii,religiosi et honesli
bile corpus prostralus aliquandiu fudit. Ubi ab ora assensere solemniler ducendum : bruia et vecors
lione surrexit,'adfuere exlemplo quidam quidiceren t ruslicorum multiludo obstinaiione solita negligen-
nonnullqs Allabrqces (-19) inesse conliguo iluinini : dum , px quorum numero exslilit apud Cicoma-

(17) In niDnuscript.Eplernac. legilur : Hardul-- indicare voluit auclor pisces Umbras diptos, qui-si-
fus. llem apud Joan. a Bayouo :' unde hic' mendmii ,' millimi sunt qnibusdam piscibus lacimm Allobrogo-
irrepsisseopinaniur. . riim propriis. Vide Aldrovand. De piscib. lib. v, cap.
'
(18)Hicetiii sequenlibus varia narrantur miracuhi bi. Forteeliam Lucios, vulgo brdcliets.
tempore Hardulpbi abbaiis patraia. (20) In Eplernac. manuscripl. legiuvr: UrcvJh;
(19) Legendum pulamus Alhoroyes, quo nomiir
§17 DE SUCCESSORIBUSS. IIIDULPIIIIN VOSAGO." , 218
cnm (21) quidam sensu et censu pauper, nomine "^ disienderent quantitatem voiuminis. Quapropter Jiis'
Uvalpertus, qui sacerdotalis mandati conlemptpr effe- praetermissis, insistamus aliis (24). Decurrente au-
Ctus, calceamenta sua ipsa die sarciebat attenlius. tem ab Incafnatione Dominimillesimo decimo quarlo '
Sed quia si nulla pravos coercerent flagella supernoe anno, multimoda atque veracissima docuit revelatio
animadversionis , putareiur Omnipolens non inten- animaesanctortim Lazari et Azaz quanlo in ccelesti-
dere rebus liumamV, subita contractione ilamanus bus felucerent merilo, quoruni exanimes artus' ne-
colligataesunt illius bominis, intra volam inexlrica- glecii monstrantur in lerrse gremio. Cum enim per
biliter defixis et extra deformiter retortis digitis, ut successionem temporum lam .nomina quam sepul-
reatum.cbntemptus et inobedientisepersolveril. Dum cra eorum fuissent prorsus subducta memQriaesu-
hic vixit, exemplo suse poense alios tcrruii a proe- perstitum, divinitus reducuntur cogniiioni concbf-
sumptione prohibjti operis. dalissimis visionibus monacborum, clericorum, et
CAPUT XVI. utriusque sexus fidelium, non solum vicinorum,
-Eaderii rursus die quidam Belzo vix duobus stadiis verum etiam remolissimorum. Quin. etiam vesper-
disparatus a monaslerio, cbmmanebat in domo quae tiuo incumbente crepusculo frequehter audiebatur
illi cesserat jure paterncQui -ut assolet inter com- quasi duorum psalmodia, ubi prius sepulla fuerat
'"
mercia vetgrum et novarum frugum, dcfeclu com- Aza, in.beati Apri scilicet basilica : exlra quam- in
pulsus panis, aliquot manipulos novelloemessis de- caprifico quse feneslellse ejus erat adversa, noctu re---
secavit. Verum quia ignem qui posset his supponi cubabatlux tanta, ut dicerelur illic plura accensa
m villulsesuse tuguriis minime invenit, alteram vil- esse luminaria. In basilica eliam, omriium apostolo-
lam (22) haud longe positam haud impigre causa rum fuerat arcus in angulo cohserenie cancellis ver-
foci peliit."Exijua lorrenisumens rediit, sed omne sus Boream fundaius, soli receplui venerandorum
dbmus suae sedificium cumipso siccatorio ullricibus corporuni exindustriaprseparatus : cujus sinus quia -
fraditum flammis invenit. Qitibus celerrime in cine- (ob Pannonicam gentem Galliis bosliliter incuban-
rem cuncta resolvenlibus, miserabilis et stblidus tem) parebat inslar solidi parielis super sarcofagos
hoiriodamno suocoaclus,Yel sero dicilecclesiaslicis obslruclus, locus lanti tbesauri per annos nonagintii
parendum jussionibus. quinquepaulalim memorise cunclofum est elapsus,
CAPUT XVII. ut nKiilminus quam aliciijus corpusinibi delitescere
Intera apud Oblisiacum quod situm est intra con- ptutarelur. Superposita tamen maleria allendebatur
finium -parochiaeAcervallensis (23) cohsensu Ber- plurimuin rimosa ac pene collapsa, utpole consur-
. toldi aniistilis constructa estbasilica; quia ihtolera- gentis isionumenlijugi impulsu concussa. Hanc lan-
biie eiat ruricolis adire matrem eeelesianrob sin- " dem ut subruerurit, secundum fidem revelalionis, in,
"
gula Christianse plebis obsequia. Haeccum exnomine duabus conjunclissimis ihecis maximaquediligenlia
^velreliquiisbeall pbntiiicis Hildulphi fuisset Cbrislo ad id quondam praeparalis, r.eposita sanctorum- cor-
consecrala, accuril iliuc quaedam mulier sera vise pbfa repererunt. Quorum gratia ubi bymnum Te
longTnquitalefessa, animi fide robusta, mediocrita- Deum laudamus decantaverunl, ibidem siciit inve-
tis siisemunere devota;'sed quibusdam revisenli- nerant reliquerunt. Ea autem novitate febres et
bus sua, quibusdam vero reficienlibus corpus, ibi- emigranium diversarurnque accessiones" infirmita-
dem post solemnianeiiiinem reperit, aique qbserafa tum mulioties sedarunf, donec merill .sui notiliam
ecclesiseoslia. Mansionafium ergo accilura, locavit circumcirca ubertim diffuderunt. Recenlis .enim me-
ante januani candelam; sed cum illo bcius repedans hiorisesancli suaereverentioe cultum taliter inserunt
"
perspexiljdivinitus accepsam vidit. Super lioc ali- Inmiinum menti. .
quandiu adhiirati pariter intulerunt oraloriolo, ac CAPUT XVIII.
praefixerunt altari reverenter. Mulier tamen~ihlerno Moris.erat quarumdam provinciarum parricidas
delibata gaudio, quibus poleraf grafiarum actiones pceiiiteniiali ferro constrictos brachia vel cervices,
"acclamabat Deo, pfo fideli verna suo Hildulpho, non ingressum ire fines suorum; sed quaqtiaversum
perfusa genas dulciler prorumpentiuin lacrymarum 1D expetere juvamina sarictorum, donec diviniius reso-
rore largo : quem non solum ipsa, sed et lota vici- lulum visibileferrum', indicia dederit invisibile pa-
hia per visibile lumen experiebatur Christi confes- ricidii Tinculum resolulum. Quidam iiaqiie lalhim
sbreni esse lucis invisibilis fiiium, ac meritis ipsius devenit monasterium, olim ferreis circulis constri-
sibi maximam palere fiduciam in necessitalibus de- ctus ulTumque bracbium ; quorum aller in Palona -
precandi Dominum.Quam spem non incassum con- [haud dubie Polonia] deciderat apud reverendtim
ceplt animus eoruiri; nam adeo numerosis locellus Iieafi martyris Adalberti sepulcrum, istic aufem al-
idem deinceps diffamatus est miraculis, adeo punc ler per sahctorum quos veneramur meriluin. Siqtti-
usque variarum segritudinum medelur causis, ut si deni illucadveniens vespere cujusdam Sabbati,. de-
singulatini nossehl scriptis hiaridari, rion ihodieum votus inlerfuil "synaxi. Dominica vero die Senonum

(M) Hodieapud sanctum ProejectumvulgoS.PreyS. lensis, vulgo Azeraille.


_Vide Joan. aBayono lib-xi, cap. 5.- . : . , (24) In Eplernac.manuscripl. praesens caput hjc
(22) In manuscripi. Epiernac. legilur Yillulam, - ,
diyidiitir.
(25) In nianuscripr. Eplernac. legilur Acera val-
219 . APPEND. AD. SJSC. X. — OPERA AAESHOTIiar 220
ire voltiit, sed repente nmtaia voluntaie, a medio A bumi protensus super oram chlamydis lacero (unc
jam itinere acceleravil isluc redire. Reperiens au- brachio subsiratam, plurimum cruoris dimisit.Per-
tem fratres jam adorsos soleimiia majoris mlssse, in slrepunt monachi ad allevaiionem prostrali, quem
inlroilu chori delegit siare : supplici vultu atque in- 'sic affeclum admirali, circumspeclabanl exiluni rei.
deflexo obmtu atlendeiis proefixam imaginem cru- Ei ecce post aliquantulum sanguine redeunte apraa-
cifixi Salvaloris, sic quondam effigiatamdoc(a manu- cordiis, summa genarum rubeis inficiuntur nolulis.
sctilploris, ul liaclerins possit quamvis duras homi- Ilinc collapsos arlus paulalim subrigens,' plene resli-
num~meiUes mucrone quodam transpungere com- tuilur in gradu suo : Deo gratias pro meritis sanclb-
passionis, ac si prae oculis haberent iiimium piam rum agens, non tanium ex resoiutione visibilis vin-
morlem adlmc pendentis Redemptoris. Huic ergo ctili alque diuturjii exsitii, quanlum pro adepia re-
peregrinus ille cum gemebundus assisleret, sanclo missione exsecrabilis parricidii, quarii indubilahter
jam reeiiato Evangclio, circultis ferreus subilo -cre-. se adepium "gaudebat prxsenlis proleslaliGne facti.
pans, carne concissa ex continualo impactu ferri Verbo ergo aique evidenli sigrio postquam itburide
excrela, tanto impelu dissiliit ab ejus brachio, ul adhorlalus est accolas rcvereri et amplecli suorum
-eminus opposiium parictem feriret, validoque tin- sahctiialem patronorum, loelusexcessit fines eorurn.
niiu adslanies permovercl. Protinus sivenovo dolore P PQJTOcirculus pfaefatus in testiinonium facli sub
inveleralee jam cicatiicis,'sive subilo siupore lanii pedibus crucifixi fuit appensus. Deo gratias.
facli liomo pene exanimis factus corruit, atque

BI «fl .IflfllWllIIlSTffllBWJSIffi,'
'
TARS .P.R-IMA. .

(Apud L.abb. Bibliolheca manuscriplorumX

CAP.I. — De S-.Peregrino.. G Autissiod.orensisin sorlem impiissimi Alexandri sa^


beali Sixlf aposloiicsesedis cri lateris prolectoris obvenit. Vocabatur eo ieni-
! SanclumPeregrinum,
primalis inlcrcessionibus simul et merilis consecra- pore sacri. lateris prolee(or cujus erat officium cu-
tism episcppum texlus passionis ipsius scire cupien- stodiendi imperatoreni, ne ab aliquo quoquomodo
tibus fideliler edocet. Siquidem Chrisiianitalis re- vulnerari subilo poluissel. Plurimi elenim Chrislia-
ligio, qtios, a tempore beaii Clementis papse,per ;noruni ex diversis c.iviialibus praeceplum Domini
fidelissimosverbi Dei.minstros Savinianum videlicet sequentes, ubi ait: Cum vos persecutifuerint in una
Senonensem ponlifieem, Dionysium Parisiacensem, civitale, fugile in aliam, relinquenles proprias se-
Ursicinum Bituricensem, Martialem Lcmovicensem, des, ad pagum Autissiodorerisem se contulcruni, eo
Saluniinum Tolosanum, Meniniium Catalaunensena, quod esset eo tempore ex maxima sni parte niniia
coelcrosveper Gallicanas provincias sese diffuderat, silvarum opacus densilaie.. Quod minime iatuit
paulatim a stadis stii recdtudine pbsolescere ccepe- Alexandriim sacri laleris prolectorem. Cunique per-
rat. Quippe quae tam validis , lamque tyrannicis venisset ad lociim, qui Totiacus vocalur, repe-
opptignabaltir incursibus. rit Priscum yirum Chrislianissimurii maxima no-
Imperator namque Aurelianus erga Doniinum r>bilitate "pollentem",multisque el ibidem coliorli-
cceli profanus cupiens placere" diis suis, in tantam bus proeminenteni : qui cum pluribus a Vesun--
rabiem pcrseculionis circa Christianos exarseral, tionensi ciyilate advenerat, quorum agmina Alexan-
ut post multorum iiiarlyrum agones, quos apud der ferocissimo curSu irrumpens, ait : Qusevos se-
urbem Romam erudeli morte damnaverat, eliam in dilio in hoc Ioco glomeratim consislere compulil;
Gallias ad delendum Cbrislianilaiis nomen per se- aut cujus religionis eslis vos[?Cui sanctissima mul-
melipsum emerseral. Veniens itaqueapud civilatem titudo respondil : Nps non seditio, sed reverendis-
Senonicensem, qtiosc.unqueibi reperii Chrisiianos -sima ad Iiunc devexit religio l.ocum: Chrislo enim
siiiiul et beatam Columbainvirginem gladio animad- noslrarum libamina prectun deferimus congregati,
verli prsecepil. Deinde vero ferocitatis suse comites qui dispersionem nostram sanguinis sui. effusione
ad invesligandos Chrislianos per omneni Galliam redimendo conjunxit. Videns ilaque insiipcrabUesin.
raisil.,Egressi igitur funesii salelliles a conspectu fide Clirisii.alhletas, omnes gladio perimi jnssit.
imperatoriscircumibant urbes, et casiella , nec non Simili modo el sanclos Dei marlyres Beirigrium
, el latebrosa silvarum. El ul suorum criminum sin- presbylerum, Andpchium, atque ".Tyrsuin,quos ab
guli poiirentur effeclu, pagos quosque sibi inda- Epbesina urbe sanclus-Polycarpusdiscipulus bealis-
gandi solliJludine diviserunl. Tum demum pagus ,simi Jbannis apostoli el evangelistos ifl Gallias di«
:221 * DE GESTIS EPISC. ANTiSSIOD.— PARS I. 222
rexerat, plurimis affeclos supplieii^,isdem crudelis- A et Marcellino consulibus, prsesulanlibus apud urbem
sinius imperalor ad ccelesie regnum transmisit. Romam Felice alque Eulychiano.
Ncc minus sanclum Symphorianuiii eum tiliisi • CAP. III. — De S. Valerio.
quampluribus, quos ipsi jam Cbristo lucrali fue- -Valeriussedit annos 17. Fuit autem'lemporibus
ranf, (ormentis variis affeclos necari proecepit.Haci Diocleiiani et Maximiani, Caro et Carino consu-
igitur perseculione ubiquc debacchanie, paucissiniii libus, adminislranlibus apud ufbeni Romam di-
viri reperiebanlur qui • se Chrislianos csse fate- gmtaiem saccrdotii Gaio, Marcellino , et Mar-
reiilur. - ' cello. praesulibus, qui etiam ab iisdem tyraiinis
Evoluto antem aiiquanto lemporis-spatio, a fide- marlyrizali sunl; qui beatus vir fideiiter ctirsum
JisslniisChristianis laleiiler auribus Sixii papseur-. vilaaperagens, n Non. Maii migravit ad Christum,
bis Romos nunliatur, qui poscebanl ut talem virum et sepulius est apud montem Aulricum secus prse-
'
dirigercf', qui-jam fidei "exstinclam lucemam suis: decessorem suum sanctum Marcellianum' episco-
deberel illuminare eloquiis, et barbarorum infideli- pnm
talem opiiulante divino auxilio compesceret. Tunc» CAP.IV. — De S. Valeriano.
memoraius papa praediclumvirum Dei Peregrinum, Valerianus, Jiaiione Gallus, sedit annos 50. Fuit
presbyterum et Corcodomum arcbidiaconum levN B aiitem vir maximoe sanctilatis, alque simplieilalis ;
tico gradui maneipavit, Jovianum subdiaconum esse. sed hiebealus cum a progeniloribus sancli Ainaloris
consiittiit, •Jovinianuhivero lectorem^ cum esset vir adejus nuptias veniret rogatus, videlicet ut utros-
per omnia eloquens, atque in divinis Scriplurisi qtie sua benediclione sanclificarel, Dei nulu arfepto
apprime erudiiuseis comitem collocavit: hosetenim sacramentorum libello pro benedictione conjugali
' BuinrniDei cultores
beatissimus Sixtus papa ur- leviticain eisjmposuit. Hic eliam cum cseieris co-
bis Romse, cum omni fiducia ad porlum Marinum episcopis, Severino scilicel Senonensi, Solemni Car-
- nsque perducens, verbum Domini nolensi , Camilliano Tricasslnensi , Pronicio Mel-
- speciaiius prae-
cipiebal usque ad mortem fiducialiter prsedicare. densi, Marccllo Parisiacensi, sanctum Evuerlium
. Atllietae quippe Domini navali tramiie -Massiliam i Aurelianorum ordinavil episcopum : fuil enini tem-
peleiites Lugdunum usque perducti, celare se nul- poribus Melciadis papse, sanclique Silvestri sub
laienuspolueriinl, exinde adAutricum pervenientes, Conslaniino imperaiore, Conslanlio et Volusiano
ca'perunt publica vope Cbristi gloriam proedicare, . consulibus; jjui plenus sanclilatis obii( pridieNon.
jibi nobilium ingens tunc recederal lurba, deoruni! Maii, et sepultus est juxta proedecessores suos in
vanas observare culluras : sciscitaiilibus vero pa- monle Autrico.
gariis,-Chrislianos se esse (es(ali sunt,-et ob prse-. C CAP.V. — De Eladio.
dicationeni verbi Domirii sese inibi advenisse. Tunc. Eladius sedit annos 25; fuit aiitem temporibus
denique beaiissimis sacordotibus prsedicatione ful- -Coiistaniii ei Conslahiini filiortim Consianlini sub
genlibus pro virtiilijni assidtiitate quas per ipsosi Marco ,, Julio aique Liberio Romanis poniificihus.
divina exercebat polentia quolquol ipsius loci pri- Hic bealissimus pontifex dum verbo er exemplo
morum fuit ad Cbrislianilalis gfaliam convolafuht; mullos ad Christtim converlerel, ad eum sanclus
•moxquesanctus Peregrinus episcopus novum popu- Amator simul et Marlha jam ejus sponsa spiritalis
lis dogma impertiens parvo ambitu -ecclesiam con- • .effecta conctirruril, ac procedentes coram eo voto-
slruxit, Christique nomini conseeravil. Cumque • rmn suorum desideria panduht.sicque ille se cleri-
restincta inibi fuisset omnis deorum cultura, fra- ctim lieri deposccbat. Tunc anlisles considerans
• tres, quos secum ab urbe
- quens, ut deduxerat, ibidem relin- aique coiuemplans Dei cos amore-frui, elpropler
ccepiuniproedicaiionis expleret officium, ejusce dileciionem velle'ssecularem habiiiiiii coin-
Inlerranunf expetit, ubi (unc proecipua paganorum muiare, utrisque impiger paruit-, illum cririibus
multitudo-ad festa Jovis celebranda summoperecoiH exonerans, illam easlimonialium coelui devotissime
, currebat. Quid ibi egerit, vel quos agones pro Chri- j-. jungcns ac socians, et hic plenus sanctilate, el vir-
sli nomine conlulerit, liisioria passionis ejus evi- tuiibus, ul in gestis ejusdcm sancli Amatoris Iegi-
dentissime declarat. Isiic beatissimus poniifcx ni- -mus, corpus terrse, aninium ccelo iransmisii, sub
mia jarii perseculione saavienle, ab urbe quidem est die vin iduum Maiartmi, et sepulliis esl secus prae-
, egressus, sed martyrium suum capitis abscissione decessores suosin monte Autfico.
complevil, sub die decimo sexto Kalendarum Jti- CAP.VI. — De S.Amalore.
. niarum, iniperatoribus Gaiieno et. Valeriano, Mmi- Amalor, naiione Atuissiodorensis, ex patre Pro-
liano et Basso cpnsulibus. - clidio, matre Isiciala, scdil annos 50, niensem unuin,
CAP.H.—De JS. Marcelliano. dies 5 ; fuil enim lempofibus Constantii 'el Juliani
-Aposiaiaealque Joviniani imperatorum, sub poniifi-
Mareellianus, nalione Gallus,, sedit annos 53. cibus,Romanis, Felice, Damaso, Syricib alqiie-Ana-
Hic in prsedicalionis oflicio fideliter elaborans, stasio. Ilic bealissimusponiifcx in juvenili aaiale
feliei-ciirsuniigravit ad Cliristum in Idus Maii, et posiius cum esset generetiobilissimus, coactus esl a
sopnltus est in monte-Atitrico'. Fuitaulem tempo- Tparcnlibusdesponsare puellam simili nobiliiale pol-
, ribus Aiexahdri et Maxinii impcratoruni, Aureliano lenlem nomine Martham, scd cunrjam
tcinpus co-
225 APPEND. AD SJIC. X. — OPERA AAr.SnnT.iKA. 224
pulalionis urgcrel, et ( ul superius meniionem feci- A• Siquidem in hac eadem basiiica Germanum virum
nius) bealus Valerianus ad eorum nuplias invitatus nobilissimum omni strenuitate pollentem , qui eo
divino insti.nctu pro benediciione, levilico eos man- tempore culnien dueatus apud Gallias a Romanis
cipasset officio, talibus aggrcdiiur -associatamsibi principibus obllnueral, angelo docente ubi arripuit,
virginem vcrbis : Dic, qtiaeso, immortali sponso caesariemque capiiis lotondit, ac demum Domino
dedita virgo, putasne intellexisse benediciionem in sibi revelante successorem elegit : bic denique fc-
nobis effusam episcopi? Cui virgo : Inlellexi, dile- bre correptus sub die Kalendarum majorum ponlifi-
ctissime juvenis, et nimio sum prostrata terrore calem thronum ascendens inter manus obsequen-
fonnidinis. Cui rursus adolescens: Ne, quseso, pa- lium clericorum, necnon et catervas flentium popu-
veas, nec hoc imperitise depuies, sed poiius Dei po- lorum , hora diei iertia emisil spiriiuni. Conlinuo
tentiae ascribe. Illis ergo -allernatim se prseceptis itaque chorus sanclorum (quod esl diclu mirabile)
Dominicisfovenlibus, aspicit beatus Amalor angelum advenil, spiriiumque ejus cuni hynmis et laudibus
Dei duas coronas habenlem in manibus , qui ;dixit in specie columbae devexil ad coelum,qui sepullus
eis : Suscipite, juvehes, munus vobis Domini pietaie - est comitaniibus miraculis per mamis beatissimi
conccssum, ct vesiruni-in omnibus inconiariiiriatae Germani jani tunc presbyteri juxta proedecessores
mcnlis cuslodile propositum. Has voces ex ore an- SUQSin monle Autrico , et cessavit episcopatus
gcli prolalas pervigiles juvenes'audientes, votorum dies 50.
effec.ti compotes in sua virginitale pernianserunt. CAP.VII De S. Germano.
Nihilominus et puellse, qnse prsesenles in obsequio Gennanus , natione Autissiodorensis , ex palre
doniinorum aderant, talia cernentes et ipsoevirgini- Rustico, matre Germanilla, sedil annos 23, dies 50.
tatis liiuliim professaesnnl, qui posimodum ab Ela- Militavitauiem sub Valentiniano majore atqueGra-
dio episcopo(onsus, ac post ejus excessum ab omni tiano, dignitate vero sacerdotii funclus esl sub
populo ponlifex electus , talem ac tantum.se in di- Theodosio, Arcadio. et Honorio , usque ad Valenli-
vinis prsebuit rebus , ut et csecorumoculos illumi- . Eianum Juniorem, Constantii elPlacidiae filium, prse-
ret, paralyticos curaret, daemones de obsessis cof- sulantibus apud urbem RoriiamInnocentio el Zozimo,
poribus pelleret, et morluos suscitaret, ut liber de Bonifacioalque Coeleslino. Nam ut in Geslis ponli-
vita illius editus manifesle declaral* , ficalibus Iegimus, cum Bonifacio sub contentione
Hic eliam sanclissimus pfsesul proedieationibusin- . Eulalius sinml ordinalus est eodem die apud urbem
sislens, mtillos ab idolorum cultura ad (idei veri- Romam apbstolicse sedis episcopus : quod audiens
talem converdt, ut quia adhuc novitas eral Chrislia- p Placidia Augusta cum filiosuo ValentiriianoAugusto,
norum ab idolis ad Dominum coiiverteiuium, parva dum sederent Ravennse , relulit Honorio Augusto
adhuc ibidem erai basilica, ad portam, quseBalnea- Mediolano sedenli; eodem ternpore ambo Augusii
ris (nunc lempll) a priscis aucloribus nuncupa(ur. missa auctoritale hoc praeceperunl, ut ambo al) urbe
Qiiaa per praedicationem beatissimi Aiiialnris ita exirent donec examinarenlur. Haecideo pracmisimus,
cocpil pullulare.et Chrislianos palmites propagare, ut quo lempore beatus Gerrnanus fforuit cerlius de-
ut prae multitudine; eos inlra angusiias brevitatis . m.onstraremus : fuit enim nobilissimus genere et ab
nullo modo caperet ecclcsia. Igitur nobilissimusi ipbis infanlise rudimenlis sludiis liberalibus inslitu-
quidam tunc temporis Ruptilitis civis Aulissiodoren- tus, alque ut in eum.perfeciio litterarum p.Ienacpn-
sis habebat infra claitstrum ipsius civitalis aniplum flueret., posi, audjtoria Gallicana intra urbem
aique exeelsum domicilium paierno sibi leslamenlo Romam.iuris scientiam plenitudini perfeelionis ad-
demissum. Quod cernens bealus Amalor ecclesiseDei jecit; tantumque apud Romanos dignitatis, ppleslalis
conveniens.fore, sic Ruptilium allocuius est:' Novi- et gloriseadeptus est munus, ut etiam togam.mere-
mus te Deo auclore sacri lavacri laiicibus regenera- relur. In quo aclu dum muliiplici laudis luce re-
tum, et debes ei, -qui-te de erroribus idolorumcri- splenderel, sublimem genere, divitiis , moribus,
puit, ct suse veritaii adseivit, in omnibus obedire. Eustachiam nomine, sorlitur uxoreni, sicque eum_
Nosli, clarissime vir, qnod domus Dei parva sil, et, respublica transmisit ad Gallias, ut illic culmen du-
«lon sufficiatpopuloChristiano, et quoniam injuslum( calus.loiiusquepotestalisoblinereldignilalem. Cum-
csse arbitror te famulum melius quamDominumi que htijusmodifungeretur officio,sanctus Amatbr, qui
babitaculum possidcre , consenli nobis, ut bsec luai tunc lemporis Autissiodorensem regebat Ecclesiam,
domiis Cbrisfo Domino in eeclesiam consecretur. . Eduam profectus est, divina pulsatus revelatione,
llle vero adnioniiionemsancti viri aspere snscipiens,, . ubi Julius prssfectus ac reipublicserector praesidebat.
priinum quidem aulrmavit se ei nullaicnus consen- Quem aggressus sanctus Amalor sic alloquilur.:
lire, sed poslea validissima correpius inlirmilate,, Finem meum, Domino mihi innotescente, cognovi,
sanclo viro quod desiderabat Iradidil. Tunc famuluss e( quia non es( alier qui regimen sanetaeEcclesise
Domini compos effectus voti sui, eamdem domumI suscipial, nisi- illuslrissimus Germanus (sicut mihi
Chrislo Dominb sub die v Konarum Octobviumcon- DominusDeusmeus revelaredignatus est), posco cel-
secravit, ac populis colendam tradidit : haecest ba-- situdinem tuam, ul licenliam tribuas mibi roganli
silica in honorem prolomarlyris Stephani Christianiss eumdemGcrmamim (onsorari. Cui prsefeclus : Licet
populis ircquentata. ne.-essarius sil aique ulilissimus reipublicaenoslra;,
225 DE GESTIS EPISC. ANTISSIOD.—PARSI. 226
tamen quia Deus sibi illum elegil (sicut tua beati- A venerabilisgenilor ejus Rusticus superius nomina-
ludo testatur) contra Dei prseceplum venire non tus cum genetrice Germanilla , in ecclesia beati
possum. Hac itaque accepla licentia, vir beatissimiis Joannis nomine dedicala, decenler conditi requie-
regressusestad propria. Acciditantem quadam die, ut scunl. Hic beatissimus poutifex basilicaesancti Ste-
Germanus stipatus congeriesuorum ecclesiam sancti phani protomartyris agrum nobilissimum, cui Var-
Stephani ingredi voluisset, quod comperiens beattis ciacus nomen est, cum universo apparatu et appen-
Amator, ei obviam factus esl, sicque eos allocutus diciis suis conlulit. Similiter Vercisum mirabile in
cst dicens : Exonerate, filii charissimi, jaculis ma- se contineniem palatium cum appendiciis suis, Po-
nus, etarmaex hunieris veslTis rejicite, et sic do- liacum quoque, seu Marcinjacum, scd el Tociaeum -
mum Dei ingredimini, ^quoniam hoecdomus est ora- . cum suis simililer appendiciis, fundum quoque Pa-
tionis, non Martis stalio petulaniis; illi vero haec triniactim et Cutiacum aequecum appendiciis suis;
auilientes viro Dei cilius obediunt. Tunc sanctus multa denique et alia, quse nobis modernis iuco-
AmalorvidensGermarium illusirJssimuin nihil one- gniia, Dco vero suni omnia noia. Feeilet monasle-
ris truculenti portanlem, praecepit ostiariis foros ec- rium inbonorem sanctorum niartyrum Cosmse et
clesiserepagulis arctare, ipse vero glomerata secum Damiani, ubi et monachos esse conslituit, eonim-
turba ciericorum atque nobilium virorum, manus B que stipendiis hoecprsedia delegavit, id esl villam
injiciens Germanum apprehendit, et invocato no- .(cuiMoniicellus iiomen est) ad vinum colligendum,
mine Domini csesariem ejus capilisdetraxit, talibus Foiuaneliim vero ad frumenta serenda,.agrum au-
eum exhortans verbis alque confirmans : Satagere lem, cui Mieiglisvocabulumest, ad bucularum cse-
le oportet, venerabilis-fraler, quo incontaminatum lerarumque pecudum nulrimenta servanda, ubi post-
atque immaculalum custodias honorem a Domino modum sanctus Marjanus.a.fratribus ejusdem mo-
tibi commiseum : scito namque quia me decedente nasterii missus est ad eadem pecora cuslodienda.-
omnipotens Deus libi paslorale commisil ofiicium." Monstratur hodieque in eodem monasterio o.ratorium
Quod et factum est. Paucis itaque diebus inlerposi- ejusdem S. Germani nomine consecraium, ubi in-
tis, sanctus Amator a Christo vocaius ultimum spi-" cunctanter novimus fuisse cellulam afflictionuin
ritum exhalavit : cum subito universi populi Ger- ejus el cruciatuum consciam, cui nescio ostiolum
nianum uno ore proclamant antistitem. Qtiorum vo- an feneslram dixerim ianta erat humilitate perexi-
lis non valens resistere, suseepit sacerdoliurei, guum, ut nemo quamvis qu.antellicorporis nisi pro-
IricJsinia die post obitum sancli Amaloris invitus, nus perinde repere potuerjt. Fecit et basilicam in
coaclus, addiclus; sed repente mulatur ex omnibus, bonore SS. marlyrum Agaunensium, Mauricii seili-
deseritur mundi miliiia, cceleslis assumitur, sseculi (3 cet, sociorumque ejus, ubi el hoec dona obtulil,
pompa calcatur, humililas conversalionis erigitur,- Vuarchiacum in pago Senonico cum universis ap-
uxor in sororem mulatur exconjuge, subslanlia . pendiciis suis, ih pago quoque Autissiodorensi Cor-
dispensatur in pauperes, paupertas ambilur. 0 vi- yallein cum appendiciis suis, nec non et molinis si-
rum cui summa semper debentur, qui amore vitse miliier cum appendiciis suis. In quo etiam oralorio
a>lernsevoliinlariam amplexus est pauperiem, totuna sanclum Saturninum vitse probalissimum suumque
Christo dedit, sibi nihil retinuit! Jam vero enarrari discipulum ordinavil presbyterum, ut aub profes-
non polest qua hosliliiale vim sibi ipse conseive- sione sacerdolalis liluli martyrum inibi memoriis
rit, quas cruces quaevesupplicia corporis sui perse- deservirel. Fecit et basilicam sancli Albani marty-
culor indueril', nam qualem quantumqtie se exlii- ris infra muros ipsius urbis, quam in honore ejus-
buerit,-ideo lingua mortalis expedire non sufficit, dem marlyris dedicavit, reliquiasque ipsius quas
quia supra bominem fuil omne quod gessil. Quibus secum a Britanniis deluleral, ibidcni honorifice com-
ilaque miraculis claruerit prailermillimus-, quia posuit. Quot sane venerabilium marlyrum busla
exstant libri ad multorum uliliiatem exinde com- poniificalus.ejus lempore ab eodem beaiissimo pon-
posili. Ecclesiam, cui praefuit, non spiritalibus so-, lilice comperla claruerunl? Quisjure excipiendum
lummodo,verum el temporalibus copiosissime exlu- I) jtidical ? Sanclse igitur illius multiiudinis, qtiam cum
lit incremenlis, cujus in possesionibus facullas anle beaio Prisco apud locum Quo.tiacumAurelianse per-
ipsum quam fuerit perexilis facile colligi potest, si secutionis trucidavil immanitas, sacratissima cor-
qualibus eam copiis auclam reliquit et queis ratio- pora propler ssevientein«jabiem clam subducla in
nibus inspectetur. Nam quantum ad nalales, nobi- cislerna quadam veluslissima a Chrisiianis (qui
lissimus fuit nobilium ; quantum ad forlunam, in tunc existebant rarissimi) passini congesla sunt.
possessionibuset proediis duissimorum ditissimus : Horum memoria longo labentiuin temporum obscu-
omnium quaeei ex jure paterno cesserunl, in vita rata defluxu, ad lemptis usque Germani sanctissimi
sua liseredem.fecit Ecciesiam, quam ex parle ma- cunctis ignota delituil. Quo prsesule Deus in cujus
xima patrimoniis constare hodie cognoscimus. Sunt conspeclu suorum semper est mors pretiosa.san-
autem proediahaec numero perplura, quanlitate clorum, disponens illorumpatrociiiio.populis subve-
maxinia,finibus spaliosa, sibique conlcrni.ina, siius nire, venerenda eorum corpora declaravit, ubi ec-
"qualitatejucundissima,redditum uberlate prseclara: clesiam sedificavii ac monasterinm hionachorum
iioruminuno (cui Epponiacus ex velusto nomen est) esse consliiuit. Hoc vero monasterium pcrmansit'
'
227 APPEND. AD S:«C. X. — OPERA AAESHOfiKA. 228.
usque ad tempora quibus Hunni oninem pene Gal- A storum ejus latins explical, honorifice"suscepiusj.
liam devastafunt. Quorum persecuiione idem coeno^ Domino Chrislo sibi apparenle obitus sui prseno-.
Iiium deslruclum, et ad soliludinem iierum redac-' scens dicm, miilla licet cum difficul(a(e ,obtinuii,
tum esl. Caput quoquc proescripti beatissimi, Prisci ul gleba sui corporis proprisa redderetur civitali.
/nariyris, miris modis eidem sancio ponlifici reve- - Tum in apparatu dcfuucti SU.Tcer.lalim .sludia
lavit omnipotens Deus, cui recondendo qualuor ab oihnes coiiiulerunt. Acolius regalis praeppsilus
urbe millibus basilicam construens consecravitj sic- cubicttli (cujus dudum poerum ab alrocissimi dae-
qucpopulis colendam iradidit. monis jieste curaverat) venevabile corpus multiiormi
Eodem lempore.ex Britanniis direeta legaiio Galli^ aromaium compositione confecit. Augusia u( .vivo
canis^episcopis nunliavit Pelagianam perversilalcsii obsecula fueral, mortuo quoqtie.ex aniino de.crvife
in locis suis latepopulosbccupasse, et quamprimum desiderans, sacri glebam eadaveris-operrisisac valde
fidei catholicse debere succurri : ob quam causam sublilibus lumulavit indumenlis-, ad-id devcbendum
synodus numerosa collecta esl> omniumque judicio conservandumque ex cypresso mundissipia loculo
duo prseclara religionis luniina universorum,preei- coaplalo.- -Quibus ita comp.ositis^ ne.quid deesset
bus, ambiunlur. Germanus ac Lupus .Tfeeerisis. sanclis officiisanxie prsecavit-imperator, iler in-.
apostolici sacerdbles, lerram corporibus, ccelumme- g slruxil, evectiones necessarias praebuit, ministros
rilis possidentes, ef quantolaboriosior necessitas ap- comilesfjue deducendo-funeridestinavii, quod expen--
parebat, tanlo earii prompiius heroes devolissiini sariim et lo(ius:humanitatis impendiis copiose pro-.
susceperunt, celeritatem negoiii fidei stimulis maiu- seculus esi; episcopis ea fuil cura permaxima, nesa-
rantes. Hi iiaque Oeeanum mare, Christo duce, cris exsequiis vel ad horam.deessent officia.religio-,
conscendenles in Britanniam pervenerunt, quam nis, quoeipsi et in praesentiinstruunt, et ne processu.
insulam beati ponlifices suis proedicationibus atque ilineris deficiani, ordiualione proemiilunt. Ita funus
virlulibus impleverunt : landem peraclo conflictu salis ambitiosc inslrucium magno prosequentiuni
cum Pelagianis, confirmant anlistites fidem verbo agmine promovelur ad Gallias. Saturnus .erat bea-
verilalis simul el miraciilorum signis; sed el belluin lissiiniGermani presbyier et discipulus, cujtis supe-
Saxonuni Piclorumque adversus Briiones eo lem- rius meiuionem fecimus, viioe sancliiaie proeciarus.
pore junctis viribus susceplum, divina virtute re- Is eo proteclo in Italiam, jussu ttc vice illius in urlie
lundunt, cum Germanus ipse dux belli fa.ctus, non remanseral. Qua ergo nocle gloriosus. Domini eon-
tubse clangore, sed clamore alieluia, lolius exerci fesstfr apud Ravennam felici migravil excessu, isle
tus voce- ad sidera levaia, bosies in fugam verlit Autissiodori positus sacrum cjus transilum angelo
immanes. Compressa iiaque perversilaie damnabili, Q nuntiante.cognovil, ac divina instruclus revelaiione
ejusque aucioribus confuiaiis, aniinisque omnium popnlis denuiitiavit, quorum ingenti secum coacta
fidei puriiale composiiisj beaiissimi sacerdoies ea mulliiudiiie ad Alpium juga properai, ubi excipiunt
qua. venerant prosperitale rcdierunt. Igiiur non Galliocpatronum proprium tanlo ejus funeri propen-
multo interjeclo tempore ilerum et Brilanniisnuntia- sius servilune, quanlo polioremfainulatum reveren-
tur-Pclagianam perversiiatem itcrato paucisauclo- tisemistus amoris extorquebat affectus. E-x.pridieigi-
ribus dilalari. Qui assumpto secum Severo Treve- tur Kalendarum Augustafum die, qua confessor exi-
rorum archiepiscopo lolius sancliiatis vir.o, iterum mius sarcina levalus carnis, cceleslibus esl insinua-
ad supradictam PeSagianam hseresim destruendam lus sacrariisj lertius et quinquagesimus voivebatur
BVilannias peiiit; praedicatio dcinde ad plebem ei dies, cum sacri tbesaurus corporis propriae refusus
praevaricaiionisemendalioneconverlilur.oniniumqiie urbi solemni obsequio populorum excipilurs aicjue
judicio pravitalis auctores capiuntur, sicque sacer- inlra priucipaliSj cui sederat, ecclesiaeapibitum col-
dolibus tradunlur ad Medilerranea deducendi, quod locatur; ibi per decem-coiuinuos dies ingenlibus of-
in lantum salubriter -factum| est, ul in illis locis ficiorum impensis excolitur, donec omnibus quse acl
nuncfides intemerata perdurel. ilaque-omnibus rite jus sepulcri pertinent officiosissimeapparatis ut vi-
composilis, bealissimi sacerdotes cum triuinpho ad D rrihi decebat apostolicum, sepultttrse traderetur: Rite
propria sunl reversi. Teslanlur hodieque quampiu- Himnibusprseparatis,cum el confluentiumnulla esset
rimi didicisse proedictos haerelicos a Gcrmano san- requieSj et qui convenerant vix jam regionis ampli-
ctissimo, Coelesiinopapae faisse transmissos. Hic iia- tudine caperentur, die Kalendarum Ociobrium inlra
que divinissimus poniifex, orbique in tcnebris agenli sepulcri abdila thesaurus ccelestis deponitur, -tanlo
'umen inexstinguibile dalus Dominus Germanus epi- orbis lerrarum officio, tanta bumani generis pietate,
scopus, posl mirabilem in saeculovitam, posl Gallias ut luce clarius conslaret oinnibus, summi in coelo
Brilanniasque, ipsam denique Italiam docirina et mi- esse merili, cujus in terris tanta providebantur ho-
raculis respersas, a Christo voealus, salutiferoque con- riori. Fuit aulem civitas sine cpiscopo annis qua-
Jbrlatus viatico,.apudRavennamIlalise civilatem Spi- luor;
ritu sancto plenusobiit, Valenliniano juniore Consian- CAP. VIII. — De Alodioi
lii filio cum matre Piacidia orbis terrarum obtinente Alodius sedit annos 50, mensem 1, dies 22. Hic
monarchiam, a quibus ibidem pro. admiratione san- Alodius cujus meriti vel dignilatis exsliterit; hinc
Giitatis alque assiduitate miraculorum, ut liber Ge- coBigivalel, quod bealo Germaao adhuc-snpersiit^
' - DE GESTIS1EPIBC."ANTISSIOD; - PARS I. ' • 230"
229'
monasterio iilius archimandrita pfsefuit. Ipso quo^ A eninrtemporibtis Joannis papsa atque Felicis. Ilicest
que post ad coeleslia regna sublimaio, in pbniificauis Joannes, quem Tlieodoricus rex boerelicus Raven-
-sprtem ei succedere meruit. Is imitator e"thseres ma- noe'in cusiodia affligendo interfecil, imperanie Ju-
"
gistrij- mullis' verbo et el exeniplo profuil, hujus prae- stino, Lampadio et Oreste consulibus. Fuit autem
sulatus lempore sanclus Marianus a parllbus Biluri- civitas sine episcopo anno uno, menses 6.
censium atlveniens, monaslerio sancli Gcrmani se' CAP.XII.—De Tlieodosio.
sociari poslulabat, quia idem moriasterium antiquae Theodosius sedit annos 8, dies 25; xvi Kalend.
Trealiludinis retine.ns statum odore suavissimb redo- Auguslaruin diem excepit ultimum-peraclo vitaesusa
lebat, qui bealus.vir quam excelleulissiniceineriiorise, . lempore 75 annis, proque suse merito sanctiialis"
quantaeque sanctitaiis exsliterit, libellus de vila nobilem in ecclesia beati Gefmani sortiius est sepul-
-
ipsius ediius plenius mamfesial. Sanctus itaque Alo- turam.Fuit aulem lcmpbribus Bonifacii et Mercurii,
dius "opiimorum loeiiples stipendiis -nierilorum in qui et Joannes vocatus est, risque ad Agapitum",im-
pace- decessit IV Kalendarum Octobiium , alque in perarite Jusiiniano Augusto, Lampadio cohsule.ln-'
beali Germani basilica decenler sepullus est. Posf . veriinms et liiine sanctum virum interfuisse concilio'
cujus descessum inansit civitas"absque episcopo arir- episcoporum, quod aeium est ex jussu gloriosissimi
nis 10, ob sajviliam seilicet vaslaiuium Gallias bar- Clodoveimagni Francorum regisapud Aurelianensem.
barorum. Fuit aulem (emporibus Leonis magni a(- Galliaecivilalehi.Fuilciviias sine episcopo annonno.
que Hilarii Romanorum poiitificuiri, impefanlibus CAP.XIII. — De Gregorio.
Leone atque Zenone. Gregoriussedit annos 12, menses 6, exactoque
CAP.IX.— De Fraterno. suae vicis officioxivKal. Jun. humaiia deponens in
Fralernus sedit "die 1. Is qua die a fidelibus-epi- eeclesiabeati Germarii supremum prbmeruit munus,
scopus esl.ordinatus, a barbaris est martyrio coro-' oinne vita; suoeleihpus 8i annis cxegit. Fuil aulem
nalus die 5" Kalendarum Oclobrium, et sepullus est . lemporibus Silverii et Vigilii Roman. ponliiicum,
in ccciesia bealissimi Germaiii, Fuit autem civitas iniperanle adbue praedicto Justiniano Augusto'. Ftiil
sine episcopodies 6. autem civitas sine episcopo menses 7, reguanle ao!-
CAP.X. — ~DeCensurio. liuc Ciodoveogloriosissimo rege.
Censurius sedif annos 58, menses 5, die 6. Hic CAP.XIV. — De Optato.
est cujus lempore Consiantiusorator obtentu sancti Oplatus sedit annum 1, menses 8, dies 5. Ilic con-
Palieniis Lugdunensis episcopi vitamlieaii Germahi' slruxilbasilicam in honore sancti Christophori mar-
mirabili slylo edidit omnique diligentia elaboralam „ tyris juxta basilicam sancti Germani, ab Orientali
eidem p"osimodumepiscopo censurio babendam di- parte, cooperantibus duobus presbyteris suis San-
rexit. Ipse vero pontifex bealus, imitatorpraedecesso- ctino atque Memorio. Hic sanctissimus pontifex, es- 1
rum fideliler exislens , 28 aelalis suaeamio vila de- ciirso vitoesuae tempore, pridie Kal. Seplembrium;
funclus, iv Idus Junii obiil sanclitalis plenus fcoriis- cum eisdem sanctis presbyteris suis vilam finivig
que omnibus cbpiosus"; sepullusest aulem in cc- lemporalem,, ct adeptus est sempiiernam', cum qui-
clesia sancti Germani episcopi. Fuit auleiii tempori- btis pariter et sepultus est in eadem quam constru-,
bus Felicis, Geiasii, Anastasii, Symmaclii, alque xerat basilica. Postmodum vero labentibiis annis,
Hormisdx Roinanorum poniificum , imperanlibus consilionobiiium ,ac sapicnlum translata sunteoriim
Anastasio et Juslino seniore. Fuit civilas sine epi- sacra corpora in ecclesiam beati .Germani, lain ofi]-
' lam solemnilcr, ul in omnibus Marlyrologiis, -
scopo anno 1, melisibtis 2. ciose,
"CAP.XI.— De Vrso. ' ct maximeveluslis dies translationis eorum insertus.
Ursus sedit annos 6, riiensesi. Ex hoc viro san-- babeatur vi Non. mensis Maii. Transitus auiem vel
ctissimo fideli relatione vulgaiur, quod juxia sancti deposilio eorum pridie Kal, Sept. ul praediximus ad-
Amatofis basilicam reclusus ahachoveticam duxerit nolatur : uno eodemque sane sarchophago omne.s
vilam, ubi oralorium usque bodie estejus nominis 0 pariier requiescunt. Fuit civitas sine episeopo anno
memoriae sacrum. Contigit eo lempore urbem re- i. Exsliiit autem lemporibus supradicti Vigiliipapae,
pemino afflatamincendio confiagrasse, sed ad virum imp. adbuc, Jusliniano Augusto; regn. vero Clodff..
Dei cum sublatus in altum clamor populi pervenissel, Fr. rege; . ..
succurrendum periculo ratus, familiarem illuc bacu- CAP.XV. — De Droclaldo.
lum deslinavit. Jpse precibus obnixius atque instan- Drocialdus episcopus obiit vi Idus Novemb. Niliil
ter Incubuit, eo in(er minaces flammas, el qtisead- aliud ex eo meniorabile rcperire potuimus, quod
huc supererant, constiluto, dicio ciiius incendium proesenti Operi in^erere cjuivissemus.
omrii -deflagravit. Hac occasione sancti viri merilo CAP.XVI. — De Eleutiierio.
declaraio iurbis. decedente pontifice VI exiractum Eleuihcrius sedit annos .28,.menses 8, dies 9. Fuif
prsesulatui suffecere; cella ejus in ecelesiam cessit ;- autem temporibus Pelagii.primi usqiie ad Joannem,-
exegil vitaesuse tempus annis 81, nioribus el meritis imperante Justino minori -(En;at hjc auclor hoc loco
pretiosus fragilitatis mol.emm Kal. Augustas exces- ui in aliis quibnsdam). Hujus prsesulalus lempore*
sit, atque inbasilica sancli Germani, juxta pfsede- rex Clodoveus defecit, el filii ejus Ghildeberlus-et
cessores suos honeslam meruit sepulluram. Fuit Clolarius in regnum feucceduni; is vero sanctus vir.
iU APPEND.AD SJSC. X; — OPERA AAESriOTfeA. 252
simulcurii bealo Leone archiepiscopo suoJ,SenonensiA divinaefidelium corda condiebal, niiraque.avitliiata
'videlieet-poutifice, ex evoeatione domini Childeberti populus erga cultum Dei ardebal, Deo per ipsuin fa-
regis secundp ebncilio Aurelianensi de uliliiaie Ec- ciente miracula, quem tantis ac talibus ditavefat et
clesiarum Dei in fegnosuo consislentium acdiverso- illuslraverat virtulibus. Quibus igilur miraculis cla-
runi negbtiorum iractalurus interfuil. Obiit autem rueril, cujusque glorise in Cliristo fuerit, libellus de
plenus dierum in sanctilate permanens xvi Kal. vila ipsius editus scire cupientibus pienius mani-
Seplemb. etconjunctus esi sepullura sanc(is praede- festat. Legimus namque in antiquis canonibus hunc
cessoribus suis in basiliea sancli Gerniani episcopi. beatissimum praesulemiaterfuisseMaiiscensi synodo,
Fuit^civitas sine episcopo ahnp uno, mensibus 2, quae habita esl anno 24 regni domini Guiilfanni
dicbus 10. - . gloriosissimi regis, residentibus in eodem coucilio
CAP.XVlI. — De Romang. venerabilibus archiepiscopis , Prisco Lugdunensi,
Romanus sedit annos 5, dies 4..Hic bonis operibus Evanlio Viennensi, Praelexfato Rotomagensi, Berte-
gioriosus, ut fertur, decisione capiiis,mar(yrium chrannoBurdegalensi, Arlemio Senonicensi, Sulpitio
cdnsunmiavit, pridie NonaruniOctob. ei sepultusest Bituricensi, Syagrio Augustodunensi , cum aliis
jnxta prsedeeessores suos in basilica sancfi Germani quampluribus : in qua synodo, multa quse ulilitati
episcopi; fuitaulem temporibus supradicti Joaiinis sarictse matris Ecclesire conveniunl, nlpote tanios
papoeusque adBenedicluni, imperante Juslino mi- ac talcs decebal viros pertraclantes praecipuaquaeque
iibre. Fuit civilas sirie episcopo rriensibus sex, die- viginli capitulis perslrinxerunt. Simililer invenimus
bus sex. ' interfuisse eumdem sanctum yirum aitefi synodos
"'"'/ CAP.XVIII. — De JElherioi quseapud eamdemurbemcelebrata est ex evocatiohe
iElherius sedil anhos nbvem, menses 6; bbiit vi ejusdem principis, ab.iisdem venerabilibus episco-
Kal.'Augustas, etsepultusest in basilica beati Ger- pis , ubi eiiam iionesla quseqiie atque. utilissiriia
riiani. Fuit enim lemporibus Benedicii papoe,impe- sancue Dei Ecclesise pertractanies, maxima vefo in
rante tiberio Cqhslanlirio.' I?uit civilas sine episc. bctodecim capitulis diviserunt. Exstanl quoque epk
dies'4-i stbloe Pelagii papoead eumdem bealissimum poiiti-
CAP.XIX. — De Aunqrio. ficem, quarum unam nimia veluslate fuscatam, ab
Aunarius, nalione Aurelianensis, ex patrePaslore, autbenticis librorum nequaquam pleniter extrahere
malreRagnoara, sedit annos 45, menses 10/dies20. vaiuirnus, alteramvero huie operi insefendahi 3i-
Emperanle Mauricio bic beaiissimus pontifex cum gnum duximus.,
morarelur adolescens in palatio domini GoiUranni rt
Exemplar iilteraruni Pelagiipapm urbis Romce ad
fegis, eratenim genere nobilissimus, Spiritus sancti Aunarium Antissiodorensem.episcopum.
gratia afflatus reliquit regnum terrenum, utin regno f Dilectissimo fratri Aunario Pelagius. Quantum
ccelesli cumoe(erno rege manerel: tunc nescientibus Deo placitos sedis apbstolicaeveneratibne vos reddi-
parenlibus suis Turonicam civitatem adiil duobus lis, tanto commodaliorilli, ciijus sedes esi, fit veslra"
secum pueris comilanlibus, ibique ad sepulcrum fiducia chariiatis, nec aliter unam solamque Dei
saiicii Marlini ducius amore Dei comam.capitis de- cbnfitemur Ecclesiam, nisi omnes ad petram super
pbsuit: exindesanclhm Syagriiim Augiislodiihensem quanf fundala estfides catholica construamur : pro-
episcopiuripeliil, qui fiine in DeirPbus prsecipuus ptef quod dilectionis tusedesideriissuccessiteffecliis,
Kabebatrir, quem ipse nimio cum amore suscipiens et celer, et facilis, quia ebrum sarictuafia quaefun-
tanta eum erudilione ef disciplina ihsiruxil ul vi- iur, a quibus pfincipibus sumpsit praedicatibverila-
tum decebat apostolicum. Divina igiiur gfatia fa- tis exordium. Quod vero iri vestris regionibus abun-
vente, crescentibus merilis, Spiriiu sahclb repletus dare indicatis Ecclesias novas,'graliilanter suscipi-
EcclesiaeArilissiodorensi constiluituf pontifex; ibi- nsus, lameri si scienler expetefestudium pfopbelicae
que ipsa die festivitaiis beatissimi Germani piidie vocis amplecleris, quaerite faciem ejus sehiper.
Kal. Auguslarum in eadem basilica episcopatus sus- n Qnaiil.umniimquebumariisintellectibuslncarnationis
•cipieiis officium,'meritb cUm'sancliiale florebat. Dominiriostri' veritas aperitur, tanto amplius et bo-
-Hic babuif frairem germanum Austrenuin nomine noralur et colilur. Sicul autem vos cupilis Deo no-
Aurelianorum ponlificem-,nepotem quoque ex sororei stris oralioriibuScbmmendari, yos eliam nostfis ne-
Agia Lupum virum sanclissimum Senonum arcbi- cessitatibus et angustiis, quibtis inbessabiliter one-
episcopum miraculis cofuscaiuem. Ilie iiaque sari- ramur | inlercessionis coniinuum ,ferle solatium
cttis vir Aunarius jam factus episcopus coepit vir- orantes, et quibuscunque valetis vifibus id agentes,
tutiblisflorcfe, el mirachlis coruscare. Ei quiddicairI qnatenus sicul jiraedicationi sedis apostolicsecoiiso-
de illius doctrina, qualis aiiioi' in civibus, qusa dili- rialis, ita ejtis paci vestra iinpeiratio cbngaudeat et
gentia in clerieis, in paiiperibusqnam fidelis dispen- quieii. Deus te incoiumen custddiat, fratef charis-
salor, quam magna cura fueril illi in sanciis, noii sime. Datiim pridie Kaleiid. Novembrium, inlper.
potest morlalis lingna-perciirrere; eratenimiri facite dom. MaiirilioTibefio, imp. Augusio anno 5, indi-
illiusahgelica visio, in sermone erudila expositio, Iii ctione quinta,. » . - - . ,
Irispensalione-largissiriia hiimanilalis^ratia, reficie Cseferumideni Beaiissimus.pohtifex plufima con-
bat eloquiismellifluisonines, saieveroproedication'!! s sliluit in Ecclesia Anlissiodorensi j sicut in antiquis
255 ' DE GESTIS EPISC. ANTISSIOD.— PARS I. 231
«anonibus reperitur, quaeul prsecipuoobservarentur "k Hoc est a die §ancto Pascha: usque ad Kalendas
vigore, consilio e't auctorilale Chnstianissinri/Gun- Octobris, a primo sero usque ad illuccscenlemdiem,
tranni fegis summopere roboravit.' Nam ad tulelam a Kalendis vero Oclobrisusque ad Nalalem Domiui
gregis sibi a Dominocommissi, prsecepit, u't tam in a gallorum canVu;el a Natale Domini usque in Pa-
civitate Antissiodorensi, quam per parochias ipsius scha a media nocle. Item constiluit a quibus vigiiia;
pagihaec debeat institutio cusiodiri. in basilica sancii Stephani in civilalecum abbatibus
"
Prima die Kal. Januar. civilas cum ckro et populo celebrentur.
rogationes facial. Doininicd nocle, basilica domini Germaniad mona-
2 die, Epponiacus etVendosa. sterium Decimiacense.
5 die, Gaugiacus el Naulriacus. Secunda feria, basUicadomini Amatoris et mona-
4- die, Corevicuscum clero et populo. sterium Fontanense.
5 die, Bacerna et Accolacus. Terlia feria,. monasterium quod dominus Germa-
6 die, Matriacus cum suis. nus construxil-,ubi sanctus Marianus reqiiiescil,si~
1 die, Curcedomus cum suis. piulque Sessiacus.
8 die, Drogia cum suis. Quarta (eria, basilica sancli Peiri ei moiwslerium
9 die, Yarciacus cum suis. * Manuacense.
10 die, Columbariacus cum suis. Quinla feria, basilica domini Marliui et monasle-
li die, Canipus Lametii cum suis. rinm Vulftni.'
12 die, Bargiacus ciim suis. Sexta feria, basilica domini.Valeriani el monaste
15 die, Domiciacus cum suis. . rium quod dicilur Varrenas.
14 die, Soliacus cum suis. Denique congregavit venerabilem synodum in
15 die, Nassm cumsuis. nfbe Anfissiodorensi, ubi - plurima .perlractans de
16 die, Condida cum Draptiaco. salute populi sibi commissi, necessaria quaeque et
17 die, Eliniacus cum suis. valde utilia in-quadraginla el quatuor capilulis per-
18' die, Novus Vicus cum suis. Slrinxit, haecsunt nomina eorum qui eadem capitula
19 die, Rrioderus cum suis. coniirmantes siibscripserunt, quia eadem capilula
20 die, Giemus cum suis. _ „ non duximus ins.erenda.
21 die, Btanoihts cum suis. Aunarius, in Dei nomine episcqpus, conslhuiionem
22 die, CassiniacusNanliniacus cum cella Sulvii hanc confirmaviet subscripsi. Winebaudus.abba, sub-
et Mauri. scripsi. Desideralus abba. Frannulfus abba. Grego-
25 die, Laoderus ciim suis. ^1 rjus abba. Amandus dbba. Ccesariusabba. Baudoueiis
24 dic, Vitri.acusel Arcucius. tibba. Tegridus abba, Audoueiis presbyler. Ananias
23 die, Balgiacus cum suis. presbyler. Aliiquequqmphtrimi, qui.pr.cesentes'adfue-
26 die, Inlerranis cum suis. runl, subccripserunt. ,
27 die, Tauriacus cum suis. Qui eliam sanptus pontifex in cunctis utililalibus
28 die, Liccadiacuscum suis-. quam ftierit studibsus, demonslrat exemplar epistolae
29 die, Pulverenuscum suis.. ad Stepbanum AfrJcanumpresbylerumabeo directa,
50 die, Odonacnm snis. ut vilam -sancti Germani metriee, sanclique Ama-
Ilemconsiituit ut per diiodecim mensium capita loris nobili slylo describeret prosaice, bunc habens
ila esedemcelebrentiirlitanioe: modum.
Kalendis Januarii, basilica domhii Germani; i Dilectissimo , alque ampntissimo el internae
Kalendis Februarii, basilica-doininiAmatoris; iiiibi vinculo charitatis connexo fratri STBPHANO
Kalendis Mariii, monasteriumdomhiiMariani; presbytero, Aunarius,. gratia Dei,episcopus, in Do-
Kalendis Aprilis, basilica sancli Pelri aposioli;. niino seternam salulem. Tuse nobis.doctrinse. mtil.is
Kalehdis Maii, basilica domini Valeriani et mona- jam experimentis comprobala prpdenlia compulit
sterium Vulfini; nbs quamdam tuis humeris imperiosani superponere
KalendisJunn, basilicadomini Martini; sarcinulam, sed.eamquse tibi non sit oneris, sed
KqlendisJulii, basilica domini Juliani; honoris, nec quaedeorsum iniqito ppndere premal,
Kalendis Augusii, monaslerinm Decimiacense qd sed quoepolius ccelum usque sustollat. Cognitum
canctumCiricum; tibi est, cbarissime frater, e( quce silhumanaruin
Kalendis Septembris, monaslerium Fontaneiense; menUum diversitas, et quemadmodum in studia
Kalehdis Oclobrismonasterium Coacense ad San- conlraria non solum inane vulgus, verum etiam uni-
clos; versa scindatur.nobilitas, etquidam quidem prosaico
Kalendis Novembris, monasterinniSaffiacense; obiectanlur.stylo, quidam aulem.numerisse riiyth-
Kalendis Decembris,monasleriumManuacense. misve ac canlibus versuum delectari fatenlur; crgo
Coeterisvero diebns mensium ut supra ; pari vero ut omnium volis occurrerem el nullus suo.desiderio
conditione insliiuit,ut omnibus Doniinicis diebiis, frau.daretur, placuil mihi ut, vitas bqatissimorum
ab universis arcbipresbyteris vel abbalibus laliter: confessorum quasdam pade libero describerem,
vigilise in propriis locis fiant. qtiasdnm vero lege melrica- iinpecliius digcrcre; ob
PATP.OL.CXXXVIII.
'25S -" APPEND. AD $MC. X. — OPERA AAEsnOTiia. 256
quani rem obsecro unitam.mihi tuse dileclionis A mandari decreveral) agrum quemdam nobilissimum
aniieiliam, ul ;beatissimi' Germani episcopi vilam in pago Waslanensi, qui Corbilias dicilur, cum om-
in versuum qualilalem commutare non desistas; nibus appendiciis suis,_ut in pago Avalensi Decimia-
sancti vero Amaloris pfosaica modulatione describas cum cumVidiliaco et Galminiaco, cseterisque^ppen-
ut seclaiores aposlolicaepraedicationis effecli, omni- diciis eorum, necnon et -in pago Senonico Baldilia-
Tiiisomiiia efficiamur, el nuili quidquam debeamus, cum cum appendiciis suis; sicque sanctus vir
nisi ut invieem diligamus; individuam mibi charita- omnibus rite dispositis, plenns diefum, sanctitate
tem vestram divina cuslodial pieias, venerabilis quoqueei miraculorum gloria clarissimus, dievnKa-
fra(er. » iend. Octobrium migravit ad Christum, ccelo gau-
Rescriptum-anlefali presbijieri. dente, terra ploranle, sepultus^est itaque juxla prae-
! Dominobeatissimo et aposlolicis"infulis deco- deGessores.suos in basilica sancli Gefmani, et ces-
rato, Patii spirituali AUNABIO episcopo Sfephanus, savil episcopatus diebus 7.
omnium servprum Chrisii fannilus. Decursis litieris CAP.XX. — De Desiderio. .
aposlolatus vestri, quo saneti desiderii ardor sumriia Desiderius, naliorie Aquitanus ex matre Necteria,
•alacritate praetendat luce clarius approbavi; estergo sedit annos 18, dies 25, vir nobilissiriius-atque mi-
devoiionis vestrse propositum viroruni opinalissi- rj tissimus, am^tor cleri alque totius sarictaereligionis.
morum Germani et Ainatoris, flbridaevitoe nobiles, Fuit autem temporJbus Clolarii gloriosi. regis, sub
actus describere, sed ad eos lepidissimi eallis vestri Romanis pontiflcibus Gregorio, Sabiniano, Bonifa-
dirigatur interilio, qui possurit virtulum lumina cio, itemque Bonifacio, imperantibus Phoca atque
Heraclio. Cujus ssecularis dignilas tarita -exsiiiii, ut
sequiparis afflalibus irispicere. Veruiri ego, cujus iners
irigehium gemino rigbfe lorpescit, et lingua balbu- ei nemo suo temporc quamvis potentissimus ex sequo
tiens faueiuminler raricidulos eursus, squalido silis se conferTe poluerit. Fuit enim propinquus Brune-
impedila rigore nriii loquitur^ sed potiiis stridet, childi reginse, et filiis ejus lam Francorum quawi
quomodo potero diviniius inspirata vlrorum sanclis- Burgundorum regibus. Quorum munificenlia princi-
simorunf mitriera polito' expedire sermone, qui.nec pali ingentem prsediorum amplitudinem conseculus
privaia possumiiumano casucongeslanegotia^expli- est; hujus genitrix, jam dicta' Necleria, in inona-
care; Tidieulo, ni fallor, inexplicabiii, ac ludibrio sterio sancii Amaniii, quod est situm in pago^ Ca-
semet impendit, quisquis ultra virium suarum possi-, durcino,- sepulta requiescit. Quod idem postea in
bililalem onus assumit. Nonne ferarum sectatores, . matris memoriam , et- veneralionem. reliquiarum
si mihus captiosa Industria formaveril, audax teme- sanclorum proedecessprum suorum'Germani atque
ritaspessundabil? Nunquamlirovictoriarmonimenta C Amatoris, quas ipse ibiderii deportaverat, honesiis
pafma quoeest picla gestavil, si eiim docta veterani donariis, et maxima furidoruni doie perornavil, ut
exempli nianus non instruxTl. Nunquam etiam aeris sequens leclio declarabit: nam ~el pallium pontificale
sibi eoncessum palulum iter al.es tutius rcsecavil, - a bealo Gregorio expetiif, a quo -lalem pro hac pe-
Ctii pfaevia dux penniger "mater nbn fuerit; jacebit lilione accepit epistolam.
profecto fluciuumdisiorie* truncatus' quisquis suae < Gregorius Desider-io episcopo.Antissiodorensi,
prbcacitatis fisus autoramerito indocilem ralis dex- frafernilatisvestrx desiderium Joaiinis regionarii
teram ingerit clavo, sic unusquisque in diversuirt relatione cognovimus, quod quidem iibenler paraii
imperilise bamo inscinditur, si doclortim favoribus sumus implere, si diligenter fuerimus de liis qna;
minime adjuvelur. Ergb, bealissime vir, quoeso ut relulit informali. Inquii autem a vestra sibi relalum
ilia milii culmen apieis tui imponat, quse faciic me dilectibne quod ecclcsisevestroe qusedam oliin privi-
posse perficere nondubitat,si tamen el in hoc operc legia ab aposlolica sede - concessa sint, atque usum
quidquid illepide aut infacete tustica garruhias di- pallii ejus sacerdotes anliquitus habuisse; quod quia
gesserit, aequanimiter feras, aggrediar, et laciam ' vobis magnopere poscitis reformari, •iri ecciesiee
qtisepaterna infert ac jubel aucloritas? Vale in lhn- nostra?-scrinio requiri fecimus, et irivenirc nil po-
domine-papa. i tuimus : sed quamquanio sludiosius ila cupitis adi-
' ls lempus, vir
gimt
quoque angelicus •beatus Aunarius, cum pisci, tanio vos arbiiramur soliicitos essein inqui-
essel genere nobilissimo maxinia doria prssdiorum rendis chartis ecclesiaevestrse monemus vigilantem
suorum Deo omnipoienti oblulil, quibusTit.hoeretlein curam impendere, et si qua exinde scripta -inveniri
sanctam fecit Ecclesiam. Dedit ilaque basilicoesaricii potuerint,quse -nos valeant informare.buc curse sit
Stephani agros villasque, quoe ei palerno iurg cesse- vestfae trarismittefe. Nam qui novanon concedimtis,
rant, hoc-est. Brioderum cum Venolio, el coeteris vetera libentissime reparamus. »
appei.fliciis suis Noluelum quoque e( Gaionnum, si- Iiaque sanctus-episcopus adeo -fcnilorum dives
mulquv Oscellum cum appendiciis eorum, impago exstilit, ut nnUa vel MedianseBurgunJise, vel.Aijui-
dentqueAurelianensi sive Blesensi, Meldunum, et lanicae provirieise principalis ecclesia inveniatii:-,
Brigium «um appendiciis suis, Roeearii quoque7e; quam non -rebus auxeritpefopimis. Basilicam sane
Maridistimel Villarem cuni-appendiciis eorum, atque beali Stepbani, cui sedit, miro decore ampliavit; In-
viilanvBoveciim appendieiis sitis. Similiter dedil et genli tesTitudine a "parte Oiientis appli.-iia; auroque
hasiiicK.dccaini Germani (ubi corpussuum sepullurse ac musivo jplendUissime decoraia, instar ejus quam
259 APPEND. AD SiEC- X; — OPERAAAEsnOTiia. 210
eodem pago inagro Miliacensi cum vinitoribus el *- sam nigellaiam et in medio captil leonis ; a|mani-
reliquis mancipiis, silvis, terris et universis appen- Jiapens. -lib.iii et unc ix ; habel in rnsedioNeptu-
diciis eorum.-Dedit et agrum Ptiniaciim silum in num cum tridenle. > ; ^
pago Avalense, juxla castrum Censurium, queni cum •In dievero sepuUurae-suae pTaeeepirideai prseci-
illustri viro Macone comnmtayU, cumomnibus sedi- plius pontifex cum corpore suo-deferri basilicre
ficiis, mancipiis, vineis, silvis ei caeteris appendjciis domini Germani centum solidosauri .purissimi ad
suis; agrum quoque Genusiacum vel Tnlnisiacum suam sepullurarii exornandam. Sunt in siimma lib.
cum nuoleaiorio silos in territorio Senonico, -cum cxix et unc. v. Coelerum' idem sanctus contulit
aedificiis,mancipiis, lerris, silvis ac universis appen- eidem basilicsedomini Germani proediasui juris, hoc
diciis eorum. Domosquoque vel areas inframuros est Bringam in pago Senonico cum aedificiis, manci- -
ipsius civilatis Senonum sitas, simulque oleas in piis, vineis,- terris, ac, omnibus appendiciis suis..
jsuburbano positas. Similitcr dedit in pago'Saneto- Item Roboretum in eodem pago cum appcndiciis
nico, viliam Sivifiaetmi quam cum.domina Brune- suis. Agrum Sessiacum silum in terrilorio Anlis-
childe regina commutavit, ctim oedificiis, mancipiis siodorensi, quem ipso suggereiilo,. domina Ingundis
et omnibus appendiGiis suis; villam quoque Fiaccia- regina basilicoedomini-Germanidelegavit, aique suo
nam silam in pago Forojuliensi, quam ei dominus praecepto habcndum confirmavit. Ipse sanclus epi-
Tlieqdericus rex concessit, et suo proeceptoeonfir- scopus usufruciuarium vitsesiioetenipore, eadem re-
fliavit, cum aedifieiis,mancipiis, olivelis ac universis gina julienle, po sedit, elpost obiium suum ui-absque
yebus ad sejure pertinentibus, -Item in territorio ullius «onsignatione vel iudicio jam dicia basilica
Sanctonico agros-nobilissimosvquos cum viro apo- domini-GermaniTeciperet, prseccpit: Item ageilum
slolicoMammone Ecclesiae Cadurcinae episcopo vel Feriolas situm impago Anlissiodorensi super fliwio-
cierb ipsius ecclesne commutavit, hoc est Melre- lum Lupae cum «dificiis, pralis, silvis ctim grcge
dante- et Lopiacum, Noiogalum, et Yriliacum cum armenti, et grege porcorum, «idem basilicse ad xe-
universo apparalu "el appendiciis eorum. Item in nodocliiuni pauperum-delegavit. Item dedil jn pago
pago Avalerise agellum '.qui appeilaliir Piciacus cum Sanctouico viHasSaturiacuiii et-Ursionem cum sedi-
uniyersis ad se jure pertinentibus.Similiier in pago ficiis,"mancipiis, siivis ac universo,apparatu eoruni;
AugustodunenSi villam Demcntiriacensein, cum co- itecnon et ,areas cum domibus suprapositis.lam in
lonica, lilio et cseleris-appendiciis suis, dedil etiam Metulla quam in urbe Senonica, quasde Vigiligun-
iam diclae mairi ecciesiae agrum Palliacum siluni in de matrona dato pretio comparavil. Dedit item per
pago Avalensi cum -uuiversoapparalu ^t appendiciis raanus'PaIIadii lunc -presbyieri et basilicae domini
suis7. In pago quoque Senpnico.Patriciacum quem Germani abbatis, postmodum vero sui in episcopatu
eum domino Aetio episcopo commuiavit, s.imiliter successoris eidem basilicae Orgiacum et Marciacum,
cum sedificiis,mancipiis et cseteris appendiciis .suis. cum pmni integrilale ad se perlinenle, .simulque
Villam quoque super .fluvium Cboraepositam, Cam- Nanlillam et Pociacum cum omnibus aedificiis-,
paniam nomine.et colonicas ad se pertinenles, R-i- Etancipiis, vineis, planlis novis ct universis appen-
viacuni etc Grarium, simulque Novamvillam sitam diciis eorum. Nam etdominus Clotharius rex-si-
" tam in
pagoAvalensequam iri Amlssiodor.ense,'cum mulque ejos nobilissima- conjux domina ingundis
aedificiis,mancipiis lerris. et universis appendiciis rcginaper manusejusdem domini Desiderii episcopi,
ecififm. • ••-•-' .' - eamdem hasilicani magnis et oplimis ornaveruat
--.flujus praesulatus tempore prsescripta Bruneeliil- -donariis; fredam vero ,- quee sacratissimo corpori
dis rcginape'" "maiiusipsius pontificis obtulit Deo et esl superposita, rex ;auro argenloque mirifice deco-
sanelo Stephano calicem miraepulchritudinis ix ravit, regina nihilominus calice simulque palena
lapide onycbino, auro pufissimo decoralum. Pfae-i ex auro purissimo gemrois preliosissiniis exornalo
lerea' basilicaedomini Germani, "abicorpus suum devolissime honoravit.-
sepeliri decreverat; licec -dona' oblulit, missorium •s Cselerurn basiiicse domini Amaloris dedit villam
argenieum, qui Thorsoinodi nomeh scriplum habct. noniinis Talonensem sitam in pago A'Uissiodo-
Perisat lib. xxxv»; habel in se iiisloriam Mnex rense, cum sedificiis,mancipiis, (erris, cum pecori-
cum libris Grcecis.' Itcm alium missorium planunij bus et gregibus equarum el porcorum,et omnibus
pens.iib. xxx'. Ilem Jracconicamanacteam pensant. appendiciis snis. .Basilicse sanclorum aposloloriim
lib. xv. Habet in medio leonem cum urso etin.cir- Peiri et Pauli, quoe.esl in suburbano eivitatis An-
cuitu homuncioues ei feras. Itemaliam bacconicam tissiodorensis, agellum, -qui mincupatur Bri.tloilus,
pens'. lib'. ixel s.; habet liominem et mulierem, el situm in pagb Anlissiodorensi, cum oediliciis, man-
ad" pedes eorum ferusculas. Item scutellam ana- cipiis^silvis; terris, cum. gregibus porcorum et
cteam pens. lib. v, et unc. vi ;iiabet in se horoinem equaram et -omnibiis appcndiciis suis., Monaslerio,
caballicanlem, serpentem in manu ienenlem. Iiem quod dominus Germanus pontifex super ripam flu-
sculellam anaeteain, pens. lib.m; habet in medio niinis Ichaunae construxit, ubi bonse recordalionis
rotelliunculam nigellalam cum-fera. Dedit el gab.a- dominus-- Marianus confessor corpore requiesqil,
tas 2, ab intus iilialas •pariles1,-pens, lib. vni et Villarem qtii appellatur Capelinarius, siium in pago
unc. H. Urceum anacteum pens. lib. iv; habet an^ Antissiodorense, ad integrum cum pecoribus et
'
"257 , DEGESTIS EPISC. ANTISSIOD.—-PARS I. 238
SyagriuSepiscopus Augustoduni fecisse cognoscilur. •* s.; liabcl in medio liommem caballicantem, et ad
Allare qcocjueantiquum eo transponens sub die xm pedes suos viperam. Item-aliam bacconicam ana-
Kalend. feiarum solemniter dedicavit; ubi et haec cieam eircula(am, pensant. lib. vnet s.;- habel in
dona obtulit,: missorium airacteum deauraium, pen- se l-reshomines grandes, et in gyro lirimunciones«t
santem Iibras L, iiabenlem in se Seplem personas feras;. Dedil-item gabatas anacleas deauraias, pen-
Iiominum cum lauro -ct litteris Graecis. Dedit et sant. lib. xvin, habet in se homurtciones cum pisci-
alium missorium, simililer anacteum graYellatum, •culis, gabaiam mediatam, anacieam, deauraiam,
pensanlem libras xi ei dim.djum,-qui babcl in medio •peris. lib. VIII; habei in medio bomines et pisculos
rolamcumSlephadio,'el in gyro homines et feras. marilimos. llem gabatas liiialasS, pariles pensanles
ftem missoriumierlium aqacleum, pensantem libras lib. tix et s. Item gabatam- medianam, anaoleam,
xxxv ; susumbabel in se hisloriam salis cum arbore pens; lib. m; habet in medio capul hominis cuni
el serpenlibus. Item missorium quartum anacteum, barba. Item gabatam medianam puram, pens. lib.
pensantem libras x\x; habet in se jSSlliiopem-e-t 12 et une. III; habet iri medio gallum.Itemgabatam,
alias imagines hoininum. Ilem-baccboiiicam.aura- anacteam, colineJIaiani,pehs. iib. rii; habetiii gyrci
tam, pensaniem libras x«, uncias n, habet in-se honiines et feras. Iiem SGutellamanacteam, pensan-
pisealorem cum- fuscina, et cenlaururo cumopere " lem lib.-n ; halaetin medio homuncionemel campo-
maTitimo.item bacchonicam aiiam anacleam, eircu- lum- cum arbore. Item scaiellam anacieam, pens.
latameinigellatarii,pcnsaniemlibrasxiv etunciasix. -lib.n ; habet in medio duos honiunciones cum lan-
Item a!iam bacchonicam simililer anacteam, pe.nsan- ceis. liem scutellam parvam pens. lib.-i; Iiabet in
tem libras x«i; habel in se lusores. Item aliam bac- medio rotelliunculam in gyro nigellatam. liem sala-"
chonicam anacleam, pensantcmlibras x, el habel in riolam anacleam, pensanlem lib. i; haliet in medio
se hominem cornutum et arborein, et duos homun- hominein cum cane. Uemconcbam-anacieam, pen-
ciones, infantes in manibns lenentes; caucos ana- sant.iib.«; habet in medio lioniinem.ei mulierem,
cteos •&,pensantes libras xi et uncias H; habent in el adpedes eorum crocodillum. Item salariolam par-
se liomunciones et feras : tuius ex ipsis deauralus. -vam cruciculam babenlem,' pens. uncias ix. Item
Dedit scutellas ahacieas, ex quibus nna riigellala suppostorium anacleum,pensantem lib. i ets., co-
pensat lib, iv; habet in se ursum caballum tenen- dileares 12, petis. lib. ni et unc. n. Item coclbearcs
tem. Item aliam scutellam anacteam, pensantem lib. 12, pens. lib. n er-uncias ix. Ilem cochleares 12?
ni; habel in seleonem taurum teiientem".Item aliam, pens. lib. III - habent -eaiidas scriplas. Iteni ichina-
pensanlem Jibras n et uncias ix; habet in se leonem P rios columellatos 3; pensat umisqnisque Iib. i.
capram. tenentem. Uem alianr sculellaui -similiier Item ichinarium unum -p.ens. iib^ i- elunc. i. Item
anacteam, peiisanlem lib. n;. habet' in se hircum cancellum,pens.lib. i et uiic.' i. Item urcenm ana-
cum cornibus. Itemaliam pensaniem lib.T el uncias cteu.ni,pens. lib.m; et habet ansatn prunellatam,
vn^ habel in se cervum pascentem. Ilem aliam pen- el in medio caput honiinis. Agmanilia pens. ,-lib. ii
santein lib. i el unciasix; habel in se leopardum el nnc. x; habel in medio rolam liliatam, ei in caud.a
lerieniem capram. Dedit item salariolas i anacleas, caput bominis. Item recentarium deauratum, pens;
qusepensanl iib. iv; dcdit etgabalas vi, quaepensanl lib. ii el s.; habel deforis cavaturas, Item aliumre-
lib. xvi. Item.gabalam unam meiiianam anacteam, cenlarium, pens: lib. i et une, ix; habet in me.dio
pensantem lib. ni; et babet in fundo sigillos i, et lisleliam et feras. Item schinonem, pens. _lib.-i;
in-gyro prunellas, cancellos decoratos cum .capilellis habet-caudani nigellalam.. Item colalorium ,-pens.
pensantes lib. vi el semissem. Dedit et hicinarios 2 unc. n. Sunt-in in summa lib. ccccxx, unc. vu.
anacteos, pensantes lib. iv et uncias m. Itemhieina- Item qnoque sanclns episcopus quaiiter suortim
rios5,anacleos,pensanteslib.,v.liem dediteochleares li.predem bonorum Christum , et eeciesiam sibi a
9 pensanles Jib. n et s. Item cochie3rem unam, pen- Deo commissam.jnslituerit, sequens pandil anclo.ri-
santem Iib. i el uncias x;- habel iii medio rotellam D las; deditnamque basilicee.sancli Stephani agruni
nigellalam; et jn gyro listram. Dedit et anafum Magniacmnsitum in-pagoAnlissiodorensi, quem cum
unum, pensantem lib.'n; habel leonem et (auruni doniina Bruneclnide coshmulavit, eum domibus et
deauralos. liem fuscinam-unam praascriptam; habet adjacenliis' vel omnibus instructis ad se pertinenti-:
caput leonis, pensat lib. m. Dedil et urceum anar IJUS. Agrum quoquc- Malriactim in bonore sancti
ctcum, qui pensatlib. iv et s.-el agemanilis pensat Memmii construxit chm agello vel tum caeleris ap-
libras iir-et S; Item cannas .2 pafiles deauralas, pendiciis suis, cum mancipiis, yineis, silvis, pascuis
pensantes lib. v, buic in.gyro effigieset-fertisculas e( cum omni "jure et termino suo, greges quoque
dedil. Item missoriiim planu.m.pensantem lib. VJII boum, eqtiorum, ovium, ..armentorum et prrcorum
et s.-J habel in medio rolam,.et in rota monogramma. eidem babilicoesolemriiterdelegavit: Simi!iter,igrum
Item-alium mjssorium, pensanlem Iib. vm; habet Ganniacum situin in pago Tofnodoiense cum sedifi-
in medio crucem cum duobus bominibus. Item bac- ciis, maricipiis et universis appendiciis suis. Domum
conicam"anacteam,pensant lib. x"; habet in seiio- eliam vel ar^as infra muros civitatis Cabidonensis
nituicioiies eum duabus - feruscuus' pcnnalis. Iiem silas, cfuas cum Wadelino episcopo «ommulavil,
aliam' bacconicam -anacleam, penssintemlib. v-iiiet- similiter cumvineis quae sunt sitas in moiitanis-nt
241- DE.GESTIS EPISC. ANTISSIOD. — PARSL 242
gregibus porcorum basilicaedomini Juliani.martyris, i^ gritate. Prseterea dedit et Dasilicacsancti Salurnini
ubi Niginaldus Alba praerat; villam in pago VVali- martyris,..quse est.sita in suburbano Tbiosanae ciTi-
nense, quae appellatur. Mansiones T.eudbaldi,,sui vil-. tatis villam, quoe voeatur - Silviniacus, sitam in
laris Auroli, cum a;dificiis, mancjpiis,. pratis, cum eeriem pago eum omni-inlegritaie et appendiciis
pecoribus et gregibus porcorum et caeteri.sappenr suis., Simililer et agrum Melgiacumsitum in eodem
diciis. suis..Monasterio Puellarum, quod in honore terrilorio,' cam sedificiis, mancipiis, terrisel coetc-
domini Martini ultra fluvium Ichaunaeest construr ris appendiciis suis. Dedit ilem seniori ecclesiaeCa-
clum, agellum, qui-appellatur Necariola,.quem.de durcinae viilam quam Beltolenuit, et ipse ex regum
Eperia sanctimoniali femina daio preiio comparavit,, munificenlia accepit, .sitam in. territorio Burdiga-
cum aedificiis, mancipiis, terris, pralis, silvis et CSBT lensi cum oedificiis,mancipiis et nniversis appendi-,
teris appendiciis suis. De basilica quoque sanctorum ciissuis. Multa quidem etalia possedit, sicut testa-
niarlyrum Gervasii pl "Protasii, ita in testamenlo menti ipsius pagina manifestat, quae tam riepolibus;
suo posuit: Basilicae dominorum sanetorum mar- quam cseteris suis propinquis iargitus est, -sed et
tyrum Nazarii, Gervasii, Protasii et Celsi pueri, mancipia non minus duo niillia permisit esse inge-
quam Marinus diaconus nosler pro nostro solatio nua,- quibus el ea quce ad praesens-pbssitlere vide-
a:dificare videlur, ubi etiam et reliquias eommdem B ' bantur, ad.proprium habere permisil. Qui verelelix,
maiiynim condidimus, agellum, cujus vocabulum feliciter viioepcracto tempore, plenus virtutibus mi-
est Briennico, juxta agrum Nanluriacensem, quem gravit ad Christum sub die vi Kalend. Novemb., et
nos eum bonae recordaiionis domino Evodio quon- sepullus est* juxta S. Aunarium iu basilica beati-
dam episcopo commutavimus;-,siinulque Accblatum GermanL .
"
supra fluvium Chorae posilum, "sicut-a nobis prse- CAP, XXI: —' DePalladio.
senti tempore possidenlur, ad-jam dictam basilicam - Palladius sedi.t annos 26, menses 3;-fuit enira
pro animae-nostraeremedio decrevimus esse donalos temporibus Dagoberli regis, praesulantibus "apud
ad ipsam basilicam, vel ibidem deservienlibus per- urbem Romanr Deusdedit,- Bonifacio, Honorio, Se-
pelualiter possidendos. Nam his suprascriptis mo- vcrino, Joanne atque Theodoro. Hic fuit vir slre-
nasteriis unicuique basilicae sariclse Columbse.et nuus, atque lemporibus domini Desiderii prsedeces-
sancli Leonis, quaesuiit construetarjuxla Senonicam soris sui, abbas monasterii sancli Germani. Post
urbenvagellum, qui voeatur Viscla, situm in eodem cujus excessum, eo"quod essel vir sapiens, largas
pago, cum sedificiis, lerris, siiviset^inivefsis ap- atque. misericors, ab omiii populo in episeopaium
pendiciis suis, ea ralione ut reclores harum basili- eligilur; accepto vero sacerdolio iolum se ecclesia-
cartimeamdem villam ssqua sorte inter se divide- '-' slicis Iradidit. disciplinis, nam basilicam sancli Ste-.
renl. Basilicsequoqne domini Ursicini Bicicrinsen- phani plurimis et maximis.dilavil donariis ; fecit
sis, beati Germani quondam diseipuli, agelium de enim duas cruces ex auro purissimo, quas et-obln-
villa malerni boni, situm in territorio- Antissiodo- iil; sed el.plurima. vasa anactea, argentea, quse ad
rensi, cum sedificjiset mancipiis ac terris ad inle- nostranr usque aelatemin ihesaurisejusdem-ecclesisB r
grum. Item dedit basiliese sancli Amantii quse est servatapermanseruin,iisec.nos ipsius noinine vidi-
essiructa in pago Cadurcino adstipeiidiumniona- H5us insignita; fecit et monasierium.sancti Juliaiii-
eborum. ibidem Deo deservientium, ubiet-genitrix raartyris, ubi oedifieavitbasilicam alteram, quamin.
ipsius, sicut jam supra meminimus, eorpore re- bonore sanctse Dei genitricis Marisededicavit, qtiod
quiescit, villasvel proedia, quorum-hoee sunt voca- monaslerium virginum esse constituit, quod ante
bula Marciriaeum et alterum Marciriacum cum ap- ipsum infra muros civitaiis parvo ambitu-co.nsiru-
pendieiis.eorum, Linliniacum, Conclusam. Ullrari- ctum, virorum iuisse cerlissimum est. Nam et id
dam , Siniriacum , Augiriacum , Teponniacum ~, numasierium-raaxirois sedificiis extulif, acmuro-
Velrarias, Quinliacum, -et Cremonem, quae sunt undique circumcinxit, et quia omnes ecclesiocAnlis--
silaein pago Cadurcino, cum oedificiis, mancipiis el siodorenses suse dedjtioni erant subjeclae,-lam-ex-
offliiibus appendiciis eorum. Item villam Crispinia- Sancti Stepbani quam ex-sancii.Cermarii villis co-
cum sitam in eodem pago ea ratione dislribuit; ui piose ditavit. Fecit cl basilicam prope muros civita-
duas parles basilica sancti Amantii accipere.t, lerr lis ia lionore sancli Eiisebii Vercellensis pontificis -
tiam vero basilica quse ad sanctos Brittones dicitur, et-martyris, eujtis tesludinem a parte orienlali ex
ubi episcopi corpore requiescuut, vindicaret. Item musivo simul elauro compsit ac-dedicavil, variis-
agfum, qiii appellatur Cassinaius, in. eodem Cadur- quemuneribus ampIiavil;quod eliam monachoriim
cino (erriiorio, coiisistenteiii, ,cum .omnibus appen- esseGonstiiuit ac muro undique circumcinxit. Eecit
diciissuis. Item porlionem de atro Macrinio etRe- et basilicamsancli Germani in pago Antissibdorensi,
clinis, situmin lerrilono Albiensi, cum sediiiciis, inioco-qui dicitur-Vercisus, quam el nobili testu-
vineis, mancipiis el-caeieris appendiciis suis. Item dine ex musivo el auro "decoravil.Hic etiam con*-
inpago Rotonensij vallcm Calemarianv Versellas, stiluit ut per singulos annos festivilate sancli Ger-
GTOssummagum-,Siacum el Atratum .cum.sedificiis, mani, quse celebratur die Kalend.: Octobrium, ex-
mancipiis et omnibus appendiciiseorum. Item Vi- plela missarum celebritate, ob.ainoiem et reveren-
taiiacum situm in pago Gadurcino' cum omm inie- tiam lanti -prsesulisa manu episcopi centuiB solidos
213 . APPEND. AD -S/EC. X. — OPERA AAESnOTIiUr 244
accipiant canonici basilicae sancti Stephani, quale- A ordinatus sacerdos. Ccepit enim mox accepto sacer-
i;tis alacriorihus animis deleclet eos per succidiva dotio, jirsedieationibus insistere, Ecclesiam sibit[ue a
tempora ejtisdcm festivitatis celebrare gaudia.' Obiit Deb commissam'spiritaliter erudife. Hic beatus~.vify
autem IV Idus Aprilis, et sepultus est in basilica prinio annbordinationis suaehabito concilib, corisii-
S. Eusebii, qiiam ipse, ut praedixinius, suo opere tuit qualiier abbates; vel arehipresbyieii ih ecclesia
coiisiiuxcraii et cessavit episcepatus dies 10» saiicti Siephani divinum pefsblveriml officium.Ta-
'
CA".Xm.-DeVig>lio. liter vero ordinavit, ul deserviret. "
Vigilius sedit annos 25, menses quinque. Fuit Kalend. Januarii, 1 hebdomada., basilka sancti
enim lcmporibus Martini papa" et Eugenii alque Vi- Germani. '- •'• "-.'""
taliani, regnante apud Francos sive Burgundiohes 2 liebdomada,basilica sancii Amaioris.
ClotbarioJimiore. Nam et genere nobilis exstitit, ~et. 3 hebdomada', basilica sancti Petri.
.saociitate praeclarus. Inter caelera nainque virtuium •i hebdomada; basilica irionasteriisancli Juliani.'
iusigiiia ctiam monasteri.uiiiin suburbio civiiatis An- Kalend. Februur., 1 hebdomada; 'basilica sancii
tissiodprensis exstjuxil, quod pluribus dilalum mu- Hariani.
neribtis, ut test.amenii ipsius series demonstrat, in 2.iiebdomada-,basilicasancli Eusebii. ' •
lionore sancloe D.ei-geiiilricisMariaededicavil; quod " . 5 hebdomada, basilica sancti Marlini. .
ettam muro circumcingens - monacboruni esse con- 4 hebdomada, -basilicasanctce Mar-iw.
slituit, simulqtie xenodochi.um pauperuin ibidem Kalend. Marlii, prima hebdomada, basilica S. Na~
esse praecepit.Ferlur enim de eodem sanclo viro ve- zarii. •
ridica relatione quod,-jubeiUeWaraione principe pa- ,'ishebdamada, monasterium Longoretense.
laiii, qui Ebrpino in eodem principalu. successerai, 3/tebdomada, moimslerium Sessiacense:'
in Cotia Silva martyrium sit perpessus. lmiiatus vi- i hebdomada, Scolius Jicus. - -
delicel est. eumdem antecessorem suuhi Ebroinum, Kalend. Aprilis, prima hebdomadu, Ducernm
'
qui olim sanclum Leodegarjum Augustodunensem Vicus.
episcopum gladio animadverti prseceperat. Marlyri- '2 hebdomada, Vendosaet Gaugiacus;
JKUUS, est autem sanclus Vigilius sub die v Iduum 5 hebdomdda, Nauleriacus ei Licaiacus. -
Marliaruni._Cum aulem sacrum corpus ejus^dprb-- k hebdomada,Tauriacus.
Iiriam *'elieretur. urbem,, contigit ejus transitum per Kalendis Maii, primahebdomada, Chorce vicus.
urbemluisseSenonicam, cumque pertransiref quam- 2- hebdomada , Corcedomus.-el oratorium hanclt
dam domum, qtia rei vincli catenis tenebanlur, su- . Memmii.
bito onmia.vincula dirupta sunt, sicque miserorum 5 hebdomada, Troia et Gomacuset Auciacus.
turba ergastuli illius noclesevadens,saeri ccepit cor- k hebdomada, Varciacus.
poris exseqnjis,desefvire; exstanl hodiequein tesli- Kalend. Junii, prima hebdomada, Bar.giacus e$
monium „tanlL miraculi eaedem calenae sacro ejusi Nantoniacus. - , - '" -
inliaerenles sepulcro. Sepullus est autem in ba- %/tebdomada,Massua.
silica sancloeDei genitricis Mariae, quam ipse con- 3 hebdomada, Condida.
struxerat.fuitque civilas sine episcopo dies 5. k hebdomada, Dactriaciis et Soliacus.
CAP..XXIII. — De Scopilione. Kalend. Julii, prima hebdomada, Novus Vicus:
Scopilio sedit annos 8 ; fuit enim iemporibus Adeo- 2 hebdomada, Brioderus. '
dali, Doni, Agatlionis Romanorum ponlificum subi 5 hebdomada, Giemuset Laoderus. -'
Tbeoderi.corege, de quo riihil aliud dignum scriptu- 6 hebdomuda,Blanoilus.
rse.reperiinus, nisi quod quaedam vascula afgenleaL Jialend. -Augusli, prima hebdomada, clerici Do-
in thesauris.ecclesioe, cui prsefuit, conspeximus ejtis; , minici.
nomine insignita.. Sepultus est autem in basilica san- 2 hebdomada, Eliniacus.
cli Eusebii,martyris. _ 5 hebdomada, Baugiacus,-
CA,P.XXIV. — De Tetrico. - i- hebdomada, Tauriacus.
Treiictis, seu Tetricus, seciit annos 15, menses 5. Kalend.' Oclobris, prima hebdomada-, clerici Do-
Hic fuit lemporibus Rom. prcesulumLeonis, Benedi- minici.
cti, Joannis. Cononis, Sergii, sub CbildeberloJunioret. 2 hebdomada, basilica'sancli Gcrmani.
Francorum rege, qui appellalus est justus, virmi- ZJtebdomada,hasilica sancti Amatoris.
tissimus et omni boniiate ornatus.; nam et ante epi- k hebdomada, basilica sancli Petri.
scopatum exstiiit abbas monaslerii sancli Germani,, Kalendis' Novemb., prima hebdomada , Dotni-
in quo offlcio posi.ius lalem lantumque se exhibuit,, ciacus. -
ut merito ab omnibus summo frequentaretur sludio ;; 2 hebdomada, monasleriunisancti Juliani.'
erat enim largus, pjus, castus, aique misericors. Deoi 3 hebdomada, basilica S. Mariani.
jgiturfaveiiie,omnis populusaminimousque admaxi- k hebdomada,basilica sancti Eusebii.
muin,-divi.n.ainspiralione permoti, eum in pontifi- Kalend. Decembris, prima hebdomadct,''basilica -
eum ordinem elegerunt, sicque a basilica sancli Ger- sanclceMarice.
©ani e.xtracius, Deo dignus"pontifcx esl electus etl 2 liebdomada,basilica'sancli Marlini*. '• -
245 DE GF.STIS EPISC ANTISSIOD.— PARS I. 248
3 hebdomada, basilica sanclorum Gervasii el Pro- A (us. Fuit enim.temporibus Dagoberli junioris regia
lasii. alque Danielis (qui mutato nomine vocatus est Chil-
4 hebdomada,monasleriumLbngoreiiel Sesciaci. pericus, atque ex clerico rex esl effectus), Pipino,
Hac itaque conslitutione roborata, constiluit ut cuin Pleclrude.majore domus principante regenie.
abbates, presbyleri-cum clero., ad suprascriplum of- CAP.XXVII.— De Hainmaro.
ficium peragendum convenientes, ex Domiuico cel- Hainmarus vocatus episcopus lenuit prhicipatiim
iario ab ccconomoecclesiaestipendium sufficiensac- annoS 15. Fuit enim vir slrenuus atque nobilitale
cjpianl ; si vero tardi occurrerint, aut negligenfer generis non mediocriter decoralus, simul quoque
apparuerint, 40 dies a vino abstineanl. Vicedominus fundorum dignitate ditissimus. Nam in tantum ejus
auiein, aut cellarius, si qiiodjure ministrare debent potestas sseculariler excrevlt, ut usque ad ducatum,
in aliquo subtraxerint, relrusi iri monasterium per pene lotius Burgundiseperveniret. Contigit aulem eo.
annum dimidium pane et aqua contenti debitam pce- tempore Pipirium, filium prioris Caroli, Aquilaniain
nilentiam persolvant. Is ilaque bealus episcopus vil- ex evocalionc Eudonis, Aquitanorum ducis, adver-
lafn , quse ei ex. successione parentum advenerat, sus Aimonem, Coesaraugusiaeregem perrexisse , qui
Maximiacum nomine, silam in pago Senonico, cum Lariipagiam ipsius Eudonis filiam iri conjugiunisum-
oedificiis,maneipiis, vineis, silvis, et universis ap- ^ pserat, et foederaconjugiiruperat. Convenientesau-
pendxiis suis, basilicccsancti.Siephani, cui Deo au- lem in loeum, qui Iberra dieilur, dum inler se pu-
ctore proefuit; babendam.delegavit. De ecelero, con- gnare ccepissent, hic Hainmarus cum suis' in Sara-
summalo felicitcr viloe suaecursu, a quodam, insli- cenorum multiludinem irruens, maxima eos ca^de
gante diabolo, ui fertur, archidiacono suo, nomine proslravit, devicit, atque simul cum rege suo ,'
Regenfredo, dum scamriosopore resolutus quiesce- Christo propitiante, viclor exslitit. Sicque Pipinus
ret, gladio verberaius marlyrio \itam finivit xv Ka- cum triumpho Francise partes repetiit, sed non rirul-
lend. Aprilis, el sepullus esl cum summa devolione lum post praediclus Eudo paclum , quod pepigerat
fideliumin basilica sancti Eusebii marlyris. Nam de curn Pipino, fallaci mulatione deseruit. Unde faclum
eodem Ragenfredo.,antiqua.relalione vulgatur quod est ut isdem Hainmarus , prsecipiente"jam dicto
mox ut a domo,in qua suum inlerfecerat pontificem, Pip.ino,. ilerum Aquilaniaepartes collecta suorum
cst egressus, subito turbine raplus nusquam compa- mullitudine"repeteret, alque Eiidonem ad bellum
ruit. Fuit autem civilas sine episcopo annis-3. Nam provocaret, quibus in unum eongressis, lanla su-
de scamno, super quod interfeclus est, plures ex do- bito csede Aquitani corruerunt, ut vix ipse diix
Ioredenlium, obmeritum sancli viri, obiinuerereme- eorum Eudo per fugam dilapsusevaderet. Sedquo-
dium, Sed elineodem locp obmemoriam et -reve- rumdam insldiante invidla, quse prosperis' rebus
renliam martyris, a successoribus ipsius, ejus esl .semper.adesse solet, [suggeslum esl regi, (;uodipse
nomlne conslructtim oratorium, quod haetenus fi- Eudo non aliter nisi es consensu'Hainmari evaslsset.
delium devolioneveneratur el colitur. Exstant lio- Q.ua de clausa , evocatioiie ab eodem rege apud
dieque labulseejusdem scamni, ejus martyrium de- Bastoneam villam, .quae est sila in saltu Arduenna3,
signanies. custodisecarcerali est mancipaius. Interjeclis itaque
.CAP. ^M..—.DeFlocoaldo. paucis diebus, cujusdam nepotis sui ingcnio exlra^
Flocoaldus-sedil aniioso,menses quatrior, dies 10. clus, arreplo.equo fugani iniit, cujus post tefgum
Obiit xviii Kalend. Aprilis, el sepultus est in basl- cum sumnia velocitate adversarii insequentes in
iica sancli Eusebii. Fuit auiem civitas sineepiscopo loco, qui Lufaus dicitur in pago Tullensi, euni con-
dies 7. seeuii sunt. Qui yideris se eorum insidias evadere
CAP.XXVI. — Ve Savafico. non posse, totum se ad divinuin contulit auxilium ;
Savaricus sedit minos 5, menses i. Hic, ul fama nam, dum exlensis brachiis in modum crucis oculis
confirmat, eo quod esset.genere nobilissimus, coepit ad coelum elevatis, supernam gratiam exoraret,
a status sui ordine paululum.declinare, et ssecpla- r.ianceis persequenlium confossus, siniul cum prse-
Tibuseuris, plusquam oporlet pontifice.m,inhiantem dicto nepole suo bccubuit. Ibique dicitur fuisse se-
insisiere, in tantum ul tam pagurii Aurelianensem pultus. Servalur hactenus Anlissiodoriin altare nia-
quam Niverneiisenl, Tornodorensem quoque atque fris ecclesisecrux aurea ligni-Dominici,ostentans in
Avalensem, neenon -et Tricassinum riiililari manu se signa marlyrii ejus. Sed:et quasdamies proprie-
invaderet suisque diiionibus subjungeret.-Nam eo lalis susepcclesiis Dei fideliter distribuit, consiiium
lempore Franci inler se dissidenles, cum plurima el ordinatipnem nactus domifti Theodranni., jam
civilia bella commoverent, in.silva Cotia in invicem tune ex sua voluntate ordinali ponlificis. Dedil iia-
irruentes , maxima caede sese maclaverunl; lunc que basilicae sancti Stepharif, ad stipendium cleri-
idem episcopusposlponens ponlificalemdignitatem, corum ibidem Deb deservientiuni, villain, quaedici-
undecunque collecla plurirna multitudine, cumLu- lur Malriacus, si(am in pago Senonico, cum oedificiis,
gdunnm pergeret, ut eam sibi ferro subjugarei, di- mancipiis, vineis, silvis , et uniyersis appcndiciis
vino fulmine perculsusj Ciia inorle interiit, sicque suis. Item in pago Antissiodorensi ad xenodochium
a-d propriam civitalem reporlatus., alque in basilica .prsedictaamalris ecclesisevillam, quse.dieilur Milia-
sancii Germani juxta proedecessoressuos est sepul- cus, el aiteram quoevocalur Viriiiacus, cum universis
247 APPEND. AD SMC. X. — OPERA AAEZJIOJIKA. 24S
appendicus eorum. Coeterumbasilicsesancii Germanr A CAP.XXXIII..— De Maunno.
ad slipendium monachorum viliamAbundiacunino- Maurinus episcopus, sedit annos 28, fuit ciTca '
mine siiam in pago Aniissiodorensi cum oedificiis, exbrdium regni Caroli. Magni, yir strenuus et fa-
mancipiis, silvis el omni.busappendiciis suis. Iiem cunda urb.anitate.elpquenlissimus, alque sanctitalis
in pago Vasliiiensi'viUarii,quoe diciiurpons Masen- titulis admodum-decoratus. Ferlur namque propbe-
tii, simililer cum appendiciis suis. Dedil idem ad tico splrilu nonnulla proedixi.sse,quae mox rei pro-
xenodochium ejusdem basilicoedomini Germani vii- bavit eventus, et quanquain potestate saeculari iin<=
las sitas in pago Anlissiodorensi, boc est Nigrontum par, multis lamen etiam potenlissimis.dignitate se
cum appendiciis suis. Linerolas quoque similiter cum parem exhibuit; de hoc cerlissime conslat, quod
appendiciis suis, simulque Lagunas. Nam Boniacus ing^enioet prudentia singulari res, ut dudum prse-
aique Vitriacus, tempore inlerfectionis susein fiscum diximus, ecclesicesuae subslraclas, annuente Magno
cesserunl Doniinicum. Carolo, lunc rege, poslea imperatore, recuperaverit.
- CAP.XXVIH.— De TJieodranno.
Acceptum namque aurum, ut ferlur, in eadem
Theodrannus-adhuc supersiite Hainmaro ex ejus civitate in turre Brunechildis inventum, aique, ut
consensu est ordihalus episcopus. Obiil aulem III dicitur, libralim distribulum orarii, quo uiebalur,
Non. Decemb..,el sepultus estinbasilica S. Eusebii. nodis hinc inde cocrcuit, alque collo suspensum,
CA.P.XXIX,.— De Quinliliano. ante" praenominali r.egis prsesenlianv novo ordine
Quinlilianiis. episcopus fuil oobilis genefe , cujus detulit, pariterque commissaesibi-ecclesiae pauper-
paier Quintilianus monasterium Mileretense cori- talem ac suse tenorem petilionis regiis auribus
struxil,-ac rebus propriis diiavit, xenodocliiumque hilimavit, id se proecogitasse asserens, ut singulos,
Briitonum Rpmam pergentium ibideni esse consti- palatii principes singulis auri libris in su'i adjulo-
tuil. Hic bealus episcopus ante episcopatum abbas lium conciliaret, sed posleamutasse senieiuiam,
fuit monaslerii sancti Germani; sed, ob viioe me- atque ,ut ipse solus cuncta acciperet, reclius judi-
rltuni. ac geneiis nobililalem , a monasterio populi casse.
eleetionevocatus , paslor esl Ecclesisesubrogatus"; Annuit benignitasprincipis, et ut, decedenlibussin-
sepuUus est ilaque juxia prcedeeessoressubs in basi- gulis qtii' tunc res ecclesiasticas obtinebant, paula--
lica S. Germani: lim cuncta reciperel praeceptoreglo edixit. 'Sicque
" CAP.XXX. — De
'. Cilliqno. annuente Deo res prospere cessil, ul fere intra
Cillianus.eplscopussedit aimbs sex,menses duos; biennium nulitis pene eoruin restiterit, quibus prse-.
obiit auiem pridie Nonas Augustas; el sepultus est ^, dia ecclesiaslica conlra iicilum deserviebanl '-. ea
in basilica sancli Germani". - u
' CAP.XXXI. — De Ctemente. lempeslate abbatia sanclorum martyruni Gervasiiet
Protasii, nechon et sancli Martini, sancti quoque
Clemensepiscbpusseditannos5, mensem1, dies10: Eusebii in usus S~.Stephani redierunt. Maxima quo-
Hic caecitaiem corporeara passus Hixla basilicam queviliarum pars, quse fueranl-eatenus abdicatse.
.aposlolortim Pelri' et Pauli diversorium habuit. Hoc praesule, primus comes.pagi Anlissiodorensis,
Obiit XIIIKalend. Aprilis, ei sepultus, esl.in basilica Ermenoldus nomine, in suo ipsius prsediomonaste-
sancii Amatoris. - ' ' rium in Salvatoris lionore conslruxil, cpiod idein
C:u>.XXXII. — De Aidulfo. episcopus solemniter dedicavll, atque ex rebus san-
Aidulfus,,ex. cantore episcopus, sedit annos 15; cli Stephani villam, cui Cocciacus nomen est, in
fuit temporibus Caroii majoris,. et perduravil usque augmeiiUinTdedit,nihilominus preefalus comesob-
ad Pipinum ,,indivmis ofiiciisslrenuus ei episcopali tenlu episcopi idem monasterium sanclo Stephano
largitate famosus ; ejus tempore , res eeclesiaslicse posteadelegavit. Super-altare quoque matris eccie-.
ab episcoporum polestate per eumdem principem sioe,hic ipse ponlifex pallium, pretiosissimum auro
abslraclae Ln dorninntum saecularirini eesserunt, el margaritis oblulit "decentissimeexornatum. Cru-
siquidem centum lanlummodo mansis episcopo,, cem eliam ex auro purissimo et- gemniis pretiosis
derelictis, quidquid villarum superfuit, in sex '" composuit, nomine inscribens suo., Sed, et imitator
principes Bajoarios distributum esl; abbalise Vero exislens bonaememorioe proedecessorissui, conlulit
singulis abbalibus dilargitae, quam ecclesiaehumi- res proprietatis suae sanclo Stepliano, ut" pauperum
lialionem ideip religiosus ponlifex pene exitialiter indigenliis subminislrarenl. Sunl aulem eaedemre-
doluif,' adco.ut paralysis morbo correptus, universis positae"In pago Tornodorensi in villa, quse dicilur
sui-corporis ofiiciisprivaretur: Eodem itaque diver- Fontanetus ; nihilominus et slipendiis canonicorum
sorio cum Clemeiile proedietoadhuc superstite clau- agellumproprietalis suse contulit; cujus vocabtiium
sus stipe ecclesiaslica usque ad dietn sui obitus ale- est Villare, non longe a Vareiaco, 'quod ipse a qua-
balur, Maurinoex volunlate ejusderiipontificis sub- dam matrona oblinuerat, nomine Rocla. Decessit
minislraiitepiiblicas functiones, hic contulil basilitse vni Idus Augtisli,atque in ecclcsia.sancli Gerviisii
s&ncli Stepbani res proprielatis susein pago Torno- tumulatus esl, quaui ct ipse qtioque renovaverat.'
dotensi in villa, ciuseMontiniacus dicitur, ea ratione • • CAT.XXXIV.—, DeAarone.
uistipendiis pauperump'erpetuodeservirerit; obiit au- Aaron episcopussedil amios 13. De boc conslat
tem IdibusNov. et sepulluseslinbasilicaS. Germani. qtiod proficiseeiue RomamCarolo Magnosub Leoive
'
249 DE GESTIS EPlSC ANTISSIOD. — PARS T. - 250
papa ad decus imperii roborandum,-jmm ipso pari- » gitaterii' suinbminis inscriptione desigh'ans.i:-Saiit?£b
ter .profeclus est,- alque in ipsa expeditioneabbatiam quoque Amatori calicem argerileiim ^cum "paleria
sancti Mariani a prsefato imperatore obtinuit/ Hic tribuit ejusdem operis:q"uanquaib ponderisJmiho'ris
idem pontifex-ciborium super altare sancti Stepbani sanctb Pelro simililer.-Altare-sanclrEusebii labuia
auro argentoque mirifiee coniposuit. Obiit Idibus argentea e.xornaviF,calicem «rgenteum cumipalena
Februarii, et' sepulius est in basilica sancli Ger- dedit,-Evangelium" qiioque argenleumcum cande-
' .' .
vasii.. • -- labrisargenteis, ac tburibulo nihilominus argenteo
CAP.XXXV.— De Angelelmo. prccparavit,' coitinas etiam altaris, ac nonnulla pal-
- Angelelmus episcopus, natione Bajoarius, ex patre lia eondonavit. In cceriobiosaricli-Salvaloris,tabulam
Gbtelmo et matre Hogafde, - sedit annos 17. Hic, argenteam cum signo sonorissimo. dedit. -Per tblam
cum esset vir summre simplicitaiis et charitalis, pre- denique suae poleslalis dioeeesim ecclesiis qiiidem
sbytcr ordinaius,-et basilicae sanctorum Gervasii et vicanis ad prseparandum calicemet paienam treb
Protasii abbas praestilulus est., Sane decedenle libras argenli dislribuil'. Minoribus vero capellis suis
Aaron ponlifice, Jereinias Senonensisarchiepiscopus, "duntaxat^d opus simile solidos 15 deslinavit.iri vi-
jussu Carolj imperateris Anlissiodorumvehiens, in cis quoque praefatis congruam afgenli quantilatem
ecclesia S. Germani cleri et populi collegit ccetxim; B Iargitiis est, ad crucesin «cclesiis-exornandas.' His
ibi generali consensu accedenie, bic idem Angelel- et hujusmodi bonorum bperuih-frugibus plenus de-
mus ab tmmibus eleclus est episcopus el.ordinatus. eessit, sub di.e-Non. Juliar., 1atque in -basilica
' • , - •
sancti
Suscepto igitur poniificali ministerio totum se in Germani honeste tumulatus esi.
divinumIransfudit servitium, in oralionibusassiduus, CAP. XXXVI. - De Heribaldo. , .-'-
in lacryriiis frpquens, in eleemosynis prcccipttus, ac Heribaldus episeopus, ex patre Antelmo Bajoa-
pene suo tempore singularis; ferlur enim iiiterdum rio, maire F-rotilde Vastinensi; sedil annbs 35.
amore largitatis segriiudinem sinmlasse, ut absque Hunc ab ineunie aetate in palalio educaturii post
ullius cbntradictione, quse habere poierat, in usus decessum avunculi sui Angelelnii cieruset- populus
pauperum erogaret. Ecclesiam sancti Stepliani noa solemni eleciione facta poniilicatui suffecerunt, AI-
simplici iargitate ditavil, altafe senioris ecclesise, diico Senonum arcbiepiscopo chm coepiscopis ex
tabulis argenieis ubique compegit, altare quoque prseceplo Lrudoviciimperalorishujus negolium pfd-
sanctseMarisenihilbnlinus tabula argentea decoravit. curante. Constat aulem eurii in ecelesia bea(i Ger-
Sancli quoque Baplistae Joannis altare simili orna- naani et eleclione designatum et ordinatione proirio-
-menlo decoravit, anle altare S. Stepbani ires coro- fuai. Fuit autem viradmodum nobilis, forma elegans,
^nas argenteas prsecipui ponderis proeparavit; in C eloquio nilidus, singulari. pmdenlia circumspecius.
circuitu allaris decem candelabra maxima ei argen- Quamobrem et apud reges.piurimum valuil, ila ul
tea-consliluil, calicein argenteum optimum cum pa- .iu palatio aTcbicapeilanus effectus, sseculari qubque
tena condonavji, ac suo nomine prcesignavit. Sed dignitate' potenlissimus ea lempestaie- exstileril;
et crucem permaximam inibi eollocavit,. quamauvo atque utse-habent humana, quandiu quidem iiujus-
argenlocfue vullu Salvatoris decenlissime decoravij, n5odi'potestatis'apice floruit,-SseGularibus negoliis
aliare argeniea tabula ornatum ante eam statuens. sese mediocriter dedit. Divino aulemTespeciu lan-
lEamdeni.ecclesiamsignis quatuor maximis-et sonori.s dem inspiratus, alque, ijuod'asseculi appeiitu plu-
decoravit, fecit et /capsam prsecipui operis auro ar- rimum solet compescere, infirmitalis eorporesemole
gentoque elegantissime' coinpiaroj nbi capsam bea- -gravatus, et mores, et sludia ,in diversa transtulit,
tissimi Amaloris, fum mullis sanclorum pignoribns sequetotum divinisser-vitiis eleccleslasticis Tililita-
eondkhi. Tapetia etiam opiima ad sedilia basilkcc tibusex animomancipavit,in orationibus conlinens,
exornandse plurima conluiit. in Iaerymis profusus, in servorum Dei subsidiis lar-
-HujuslenipoTe.Ludovicus imperator, factogene- gns,' in- ecclesiarum repaTatione derveniissiinos;Jn
•neraij conventu, canonicis regularem vitam impo- j, pauperum recreatione singulariter miTabilis.mirar
'
-siiit, atque ob (utelam. religionis claustri cuslodiam biliter smgularis.: Eccleslam sancti Stephani^ et
n,ns(iiuil,,acdivei'sas competenlesque-officinaseorum parietibuset Iaquearibus renovavit,yitreis.quoqiie
_usibusordinavil,qua auclorilale, idem porilifex de- ac .pictuiis -optimis decoravit, coronas argenteas
lecialus villam, cuiPuiverenus -nomen est, fratrum qualuOLinstiiuit, circa allare sancti Stephani labulafi
-canonicprum scilicet slipendiis.deputavil. Et, quia argenteas, et seulplura set operis eleganiia renoya-
qusedam beneficiata erant quaeprolinus auferri, non vit,_capsam etiamauro argenloque mirifice decora?
poterarit, decretum est, ,ut-illisde,cedeiiiibus, cpn- • xil,;ubi vestimenia.sacraiissimi.Germani reposuit;
linuo carionici in suos usus reflecterenf. Res etiam, basilicairi. saneli Joamiis Baptistse post-defectum
quceex jure proprio ei cesserani, lam in Biliaco, veieris ab imis exslruens fundamenlis, in^sublime
fluam in Ainau, eorumdem usibus . delegavit. Qui fasligium extulii,-ac x Kalend. Januarii solemniier
etiam vasa argenlea.plurima et-prsecipua in thesan- dedicavit. Posimodum vero sanctorum martyrum
ris ejusdem ecclesicecollocavit, sancio Germano ca- Alexandri et Chrysanihirpigi.iora,,quse.aburbe Ronia
lieem afgenleiim, cum palenadedit ejusdemsehe- detulerat, in eadem eeclesia decenler^condidil, fre-
matis, cujus;.et superiprem fecerat, -hujusmodilar- dani.que cumcaneejlis.benig.no sludio exprnaY.it,
251 APPEND. AD S:«C. -X. — OPERA AAESIIOTIKA. 25:2
alque ad luminaria eorumdem sanctorum patrociniis " auro puro gemmisque exornare decreverat, sed
jugiter observanda , agellum quemdam q.uinque morte intercedente prsepedilus, non modicas aiiri
mansorum voeabulo Bunuorum ex agro Matriacensi, expensas ad id peragendum reliquil.- Tali affeclu-
vl ex prsecepto npostolico benigno amore conlulil; bonse voluntalis plenus morte prsevenlus est sub
basilicam sanclse Marise laquearibus , picluris et die iti Non. Dec, atque in.ecclesia sancti Germani
vitreis renovavil. Congregationem canonicorum , Iionoriflce lumulatus.
-tam lillerarum eruditione quam ecclesiaslicseindu- CiP. XXXVIIL — De Chrisliano.
strise sludiis illustravit, adhibitis undecunque prse- Chrislianus episcopus, naliope Alemannus-, ex
ceplo.ribus, qui rem divinam el sludio proveherent palre Arcamberto, et matre Emelinde, sedit annos
et instantia amplificarenl; sed et in stipendiis 13. Fuil autein vir simplex,.et tanquam naluraJi
eorumdem quam largus exslilerit non licel ambi- quadam animi vultusque liilaritate perfusus, humi-
gere, quam qui ex prsediclis eprumdem rebus qiiid- litate prseeipuus, el familiae ecclesiasticse amator
piam detinebant, prbtinus ut disGesserunl absque ardentissimus. Hic cochleamab occidentali parte a
ulla intercessionis relaxatione, eorumdem usibus prsedecessore sup inchoatam ad perfectum usque
reservavit : nam Spso.rumvestiario villam, cui Con- ,, perduxit. Hic ipse pontifex-beatissimi Amatoris eor-
dida nomen est, reslituit, cellamque.sancli Remigii poris membra a primse sepulturse loco una cum
-cum snis appendiciis duasque vineas Corlicanum, archiepiseopo Burdegalensi, Froiario nomine, fe-
et Plautas eidem usui depulavit. Cumque regi Carolo slive in crypiam ipsius ddmus transvexit.-'Huius
p'ost palris Ludovici excessum, et -charus esset et etiam sludium fuit, u.t quse canonicis ex rebus sli-
intimus, ejus munifieentia villas quasdam obtinuit, pendio debitis deerant, celeri largitatis -clementia
quscolim juri ecclesiaslico fuerant abdicatse, qua- restauraret. Dedil siquidem eisdem canonieis Albaris
rum hsec sunt vocabula" Gajaeus cnm appendiciis villam, quatenus ex ejus reddilibus illius memoriale
siiis, Garsiliacus similiter, €amplemesii similiter, omnibus agatur annis. Decessit x Kal. Decemb.
Maximiacus similiter, quam ex aequo dividens, me- atque juxta prsedeeessoressuos sepultus est in eccle-
diam partem luminaribus ecclesise dislribuit, reli- sia sancti Germani. "